open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metila akrilato

**Metila akrilato** aŭ **C4H6O2** estas organika komponaĵo, pli ekzakte metila estero de la akrilata acido, toksa, senkolora likvaĵo kun karakteriza akra odoro. Ĝi estas ĉefe sintezata por fabrikado de akrilata fibro, kiu estas uzata en la produktado de sintezaj tapiŝoj. Ĝi ankaŭ estas reakcianto en la sintezo de sennombraj farmakologiaj peraĵoj. Metilakrilato estas, post butila akrilato kaj etila akrilato, la tria plej grava akrilata estero kun monda produktado ĉirkaŭ 200 mil tunoj ĉiujare.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de akrilato de metilo per kondensiĝo de metila acetato kun formaldehido:
* Preparado de **metila akrilato** per interagado de **metila acetato** kun **formaldehido**:

### Sintezo 2 
* Preparado per pirolizo de la metila laktato en ĉeesto de *keteno* aŭ *etenono*:

### Sintezo 3 
* Preparado per esterigado de la akrilata acido kun metanolo

## Literaturo 
* ACS Publications
* Patents Google
* Methyl Acrylate from Acrylic Acid
* Health Effect Assessments of the Basic Acrylates
* Chemical Reactions: Quantitative Level of Liquid and Solid Phase
* Organometallics and Renewables

## Referencoj 
Kategorio:Akrilataj esteroj
Kategorio:Metilaj esteroj
Kategorio:Akrilatoj
Startigilo

250ra|eta|Startmotoro kun sur ĝi la startrelajso
[250ra|eta|Startmotoro de aerŝipo el la [1920-aj jaroj.]]
250ra|eta|Hidraŭlike propulsita startmotoro.

**Startigilo** aŭ **startmotoro** estas elektromotoro kiu servas por starti eksplodmotoron.

La elektromotoro estas nutrata de akumulatoro. La startcirkvito de aŭto estas ekipita per relajso, ĉar la kurento estas tro granda por direkte ŝalti kun la startseruro aŭ -butono (tiu povus forbruli). Ĝenerale la startmotoro estas provizita per startilpinjono kiu intervenas en la inerciradodentaro.

Elektra startmotoro ĝenerale estas kontinukurenta motoro provizita per en serio ŝaltita statorbobeno kaj rotorbobeno. Tiu motortipo nomiĝas seria motoro. Tiuj motoroj havas altan ekkuran fortoparon kaj la eco ke la fortoparo kreskas dum malkreskanta rotaciorapideco kaj estas maksimuma dum la enŝaltado de la kurento ĉe senmova motoro. Pro tiuj karakterizaĵoj la serimotoro tre taŭgas kiel startmotoro.

eta|maldekstra|Seria motoro
[eta|maldekstra|280ra|Partoj de startmotoro

1 Lagroŝildojn
2 Libera akso kun unuspura helicopropulsio
3 Rotoro
4 Statorbobeno
5 brosteniloj kun [karbobrosoj
6 Solenoido
La eksteraĵo estas forlasita.]]

Kategorio:Motora teknologio
Kategorio:Veturilopartoj
Metila laktato

**Metila laktato** aŭ **C4H8O3**, ankaŭ konata kiel metila estero de laktata acido estas unubaza estero formita elde laktata acido kaj metanolo, ordinare uzata kiel solvanto. Laktato de metilo apartenas al la estera grupo de kombinaĵoj kiuj estas konsiderataj netoksaj kaj alte biodegradeblaj. Metila laktato estas senkolora travidebla likvaĵo, komplete solvebla en akvo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Ĝi estas solvanto por la *nitrocelulozo*, celuloza acetato, *celuloza acetobutirato* kaj *celuloza acetopropanoato*.

Hidrolizo de laktataj esteroj al laktata acido kaj alkoholo plej ofte okazas post haŭta kaj buŝa apliko. Laktata acido estas la nature okaza metabolito kaj ĝia tokseco rezultas plejparte pro ĝia acideco.

Laktata acido estis unue raportita en 1780 de la sveda kemiisto Carl Wilhelm Scheele (1742-1786) elde la acida lakto. La vorto kompreneble derivas el la latina vorto por lakto. En 1808, Jöns Jacob Berzelius (1779-1848) malkovris ke laktata acido ankaŭ estas produktata en la muskoloj dum fizika klopodo. En 1873, ĝia strukturo estis establigita de la germana kemiisto Johannes Wislicenus (1835-1902).

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de laktata acido kaj metanolo:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de *klorido de laktilato* kun metanolo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de metila akrilato per pirolizo de la metila laktato en ĉeesto de *keteno* aŭ *etenono*:

## Vidu ankaŭ 
* Laktatoj

## Literaturo 
* Merck Millipore
* The Dictionary of Substances and their Effects
* A History of Lactic Acid Making: A Chapter in the History of Biotechnology
* Lactates—Advances in Research and Application
* 35 Years of Chemical Sensors
* Organic Syntheses
* Patents Google

## Referencoj 
Kategorio:Metilaj esteroj
Kategorio:Laktatoj
Kategorio:Esteraj solviloj
Alice Lux

**Alice Lux** [elis luks], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lux Alice** estis hungara skulptisto. Ŝia edzo estis Hugó Gregersen, ŝia onklo estis Elek Lux, ŝiaj geedziĝaj nomvariantoj estis *G. Lux Alice, Gregersenné Lux Alice*.
eta|
Alice Lux  naskiĝis la  en Bustyaháza (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Buŝtino en Ukrainio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alice Lux studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo inter 1926–1931. Ŝia ĉefinstruisto estis onklo Elek Lux. Ŝi studvojaĝis al Romo. Ŝi kreis klasikismajn skulptaĵojn, ornamskulptaĵojn, skulptaĵetojn. Ŝi uzis ŝtonojn, aluminiojn, argilojn. Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1934-1940. Ŝia edzo estis arkitekto.

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Arthalo Budapeŝto (1930, 1935, 1951, 1955, 1959, 1968)
* Romo (1932)
* Budapeŝto (1934, 1938)
* Ungvár (1941)
* Miskolc (1968)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Woman with a watercup (1935), Zsigmond Móricz Square, 2016 Budapest.jpg|Virino portanta akvon (Budapeŝto, 1935)
Mother with her Child. Relief. - Attila St., Budapest.JPG|Patrino kun filo (Budapeŝto, 1936)
Reliefs. Alice Lux works in 1939. - Margit Boulvard, Budapest.JPG|Reliefoj en Budapeŝto
Hermes. - Bem József Street, Budapest.JPG|Hermes - ornamskulptaĵo en Budapeŝto

## Elektitaj artaĵoj 
* 3 desegnaĵoj pri virinaj kapoj (tuĉo)
* Virinoj ĉe la puto (farbita ceramikaĵo)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gotihavo

[eta|La [kolono de Aŝoko en Gotihavo.]]
**Gotihavo ** estas vilaĝo ĉ. 4&nbsp;km sudoriente de Kapilavastuo, en la distrikto Kapilavastuo, en la zono Lumbinio en suda Nepalo. Laŭ la nepala popolnombrado de 1991, ties loĝantaro estis 3335 personoj loĝantaj en 567 individuaj domoj.

## Historio
La nuntempa Gotihavo estis konata kiel Kemavatio en la estinteco, kie laŭ la Teravada tradicio naskiĝis la budho Krakuĉando, unu el la antikvaj budhoj priskribitaj en la Palia kanono.

## Referencoj
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Vilaĝoj de Nepalo
Sándor Muhits

**Sándor Muhits** [ŝAndor muhiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Muhits Sándor** estis hungara pentristo, grafikisto, ilustristo, vitralisto, altlerneja instruisto.

Sándor Muhits  naskiĝis la  en Bakonypéterd, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Sándor Muhits studis en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo, poste li estis konata ilustristo. Inter 1909–1914 li instruis en la Industriarta Lernejo, samtempe li kreis kurtenojn por pupteatro. Li batalis en la mondomilito, en 1915 li estis militkaptito, sed li povis fari artajn laborojn en uzino pri ludiloj en Krasnodar. Inter 1917–1920 li gvidis faklernejon pri grafiko en Moskvo, poste li hejmenvenis. Inter 1921 kaj 1925 li estis gvidanto de la Artistkolonio (Miskolc), inter 1925-1946 li instruis en la Industriarta Lernejo, fine li emeritiĝis en 1946. Ekde 1935 li estis katedrestro.

## Elektitaj artaj verkoj 
* freskoj en Vota Katedralo de Szeged (1935-, lia ĉefverko)
* freskoj en Preĝejo de Marteno de Tours (Kunszentmárton)‎
* libroilustraĵoj
* vitraloj en kulturpalaco de Târgu Mureş
* Honfoglalás (akvarelo, tuĉo, krajono 
* Pató Pál úr (kolora litografiaĵo)

## Elektitaj disĉiploj 
* Béla Molnár (tekstilartisto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj ilustristoj
Kategorio:Hungaraj vitralistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Budho Krakuĉando

La **budho Krakuĉando** estas unu el la praaj budhoj, kies biografio estis kronikita en la ĉapitro 22

Lia patro estis Agidato, bramano kiu servis la raĝon Kemankaron el Kemavatio. Lia patrino estis Visako. Lia edzino estis Viroĉamano (aŭ Roĉanio) kaj ilia filo estis Utaro. Li vivis kvarcent jarojn kaj loĝis en tri palacoj. Kiam li estis kvarcent jarojn aĝa li rezignis sian socian vivon kaj praktikis severan asketismon dum ok monatoj. Ĝuste antaŭ atingi budhecon, li akceptis kiribaton kiel manĝaĵon de la filino de la brahmano Vaĝirindo el la vilaĝo Suĉirindo kaj greson kiel sidkusenon de hordefarmanto nomita Subado. Li atingis budhecon sub albizio kaj donis sian unuan predikon al grupo de okdek kvar mil bikŝuoj ĉe parko proksime al Makilo.

Dum la epoko de la budho Krakuĉando, la bodisatvo kiu fariĝus la budho Gotamo naskiĝis kiel la raĝo Kemo kaj, dum oferado de roboj kaj kuraciloj, la budho Krakuĉando antaŭvidis ke li fariĝus budho en la estonteco.

## Referencoj 
Krakuĉando
Elek Lux

**Elek Lux** [luks], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lux Elek** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto. Li estis onklo de Alice Lux.
[eta|[Ferenc Wathay en Székesfehérvár fare de Elek Lux]]
Elek Lux  naskiĝis la  en Szepesváralja (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Spišské Podhradie en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Elek Lux studis unue en Tutlanda Reĝa Industriarta Lernejo de Budapeŝto, poste en artaj akademioj de Munkeno kaj Bruselo. En 1922 li ekinstruis en la menciita Industriarta Lernejo. Li kreis ankaŭ skulptaĵojn kaj skulptaĵetojn, kelkfoje li pentradis. Li partoprenis en laboro de artmetiejo de Miklós Ligeti, krome porcelana uzino de Herend aĉetis de li skulptaĵoplanojn aŭ kopiojn por multobligi porcelanajn figurojn.

## Elektitaj skulptaĵoj 

SemmelweisIgnác2.jpg|Reliefo pri Ignaz Semmelweis en Szeged
Lux Portrait of a Woman.jpg|Virina portreto (pentraĵo)
St. Emeric Church. Monument ID 3913 Oskola street side, front of the tower is a Statue of St. Emeric (limestone, Lux Elek work, 1991.; 1st installation date 1935). - Városház Sq., Downtown, Székesfehérvár.JPG|Emeriko de Hungario en Székesfehérvár
Klebelsberg Baja.JPG|Reliefo pri Kunó Klebelsberg en Baja
Gyurátz Ferenc.jpg|Ferenc Gyurátz en Pápa

## Elektitaj disĉiploj 
* Ferenc Csúcs
* László Garami
* Éva Lőte
* Alice Lux
* Dóra Pédery-Hunt
* Lajos Szőke

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Fülöp (reĝisoro)

**József Fülöp** [jOĵef fulop], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fülöp József** estas hungara reĝisoro pri desegnofilmoj, fasonisto, altlerneja instruisto.

József Fülöp  naskiĝis en 1964 en Tatabánya.

## Biografio 
József Fülöp akiris diplomon en Industriarta Universitato en 1991. Post 4 jaroj li akiris MA-diplomon samloke. Li kreis desegnofilmojn, reklamojn, aranĝis ekspoziciojn, festivalojn kaj faris fasonojn de pluraj firmaoj. En 2001 li ekinstruis en la menciita universitato, kie li doktoriĝis en 2007. Li establis katedron pri desegnofilmoj, kiun li gvidis ekde 2010. Li estis nomumita rektoro en 2014.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto kaj intervjuo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj fasonistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Občina Vrhnika

eta|**Občina Vrhnika**
**Občina Vrhnika** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 26 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 126,3 km². Komence de 2018, ĝi havis 16978  loĝantojn. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Vrhnika.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 26 vilaĝoj: 

Bevke, Bistra, Blatna Brezovica, Drenov Grič, Jamnik, Jerinov Grič, Kurja vas, Lesno Brdo, Mala Ligojna, Marinčev Grič, Mirke, Mizni Dol, Padež, Podlipa, Pokojišče, Prezid, Sinja Gorica, Smrečje, Stara Vrhnika, Strmica, Trčkov Grič, Velika Ligojna, Verd, **Vrhnika**, Zaplana, Zavrh pri Borovnici.

## Loko, priskribo 
Občina situas ĉirkaŭ 20 km sudokcidente de Ljubljana. La aŭtovojo Al1 kuras de Ljubljana al la Adriático Maro al Koper.

Najbaraj municipoj estas: Občina Dobrova-Polhov Gradec kaj Občina Horjul en la nordo, Občina Log-Dragomer, Občina Brezovica kaj Občina Borovnica en la oriento, Občina Cerknica en la sudo kaj Občina Logatec en la okcidento.

Vrhnika
Vrhnika
Mahastamaprapto

**Mahastamaprapto** estas bodisatvo, kiu reprezentas la povon de saĝeco, ofte reprezentita en triopo apud la budho Amitabo kaj la bodisatvo Avalokiteŝvaro. Li estas unu el la ok grandaj bodisatvoj en Mahajano kune kun Manĝuŝrio, Samantabadro, Avalokiteŝvaro, Akaŝagarbo, Kŝitigarbo, Majtrejo kaj Sarvanivaranaviŝkambino.

## Nomo 
La nomo *Mahāsthāmaprāpta* signifas *alveno de granda forto*.

## Bildaro 
## Referencoj 
* Getty, Alice (1914). The gods of northern Buddhism, their history, iconography, and progressive evolution through the northern Buddhist countries, Oxford: The Clarendon press, p.100.
* 高野山真言宗｜厄除秘鍵大師　末代山 妙楽寺｜見た目も心も本当に優しい 勢至菩薩 

Kategorio:Bodisatvoj
Kategorio:Budhismo en Ĉinio
Kategorio:Purlanda budhismo
43783 Svyatitelpyotr

'*43783 *Svyatitelpyotr'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la metropolito Petro de Moskvo (cirile *Митрополи́т Пётр*, ~1260 ? – 1326), aŭ Prelato Pjotr ( [Svjatitel Pjotr]), elstara politikulo kaj ortodoksa hierarko, talenta pentristo de ikonoj kaj verkisto. En 1308 - 1326 li estis Metropolito de Kievo kaj de tuta Rusio kaj en 1325 li movis la metropolitan sidejon de Vladimir al Moskvo. Li fondis la Monaĥejon Visoko-Petrovskij (ruse *Высоко-Петровский монастырь'') en 1315.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Liu Xia (artistino)

**Liu Xia**, naskiĝis en 1961 en Pekino, estas pentristino, poetino, eldonistino kaj ĉina fotografino.

Ŝi estis la edzino de Liu Xiaobo, kiu estis kunredaktoro de la ĉarto 08, Nobelpremiito pri paco kaj enkarcerigita en 2009 dum 11 jaroj.

En julio 2018, Liu Xia ricevis permeson forlasi Ĉinion por loĝi en Germanio.

## Biografio 
Eldonistino, fotistino kaj pentristino, Liu Xia publikigis poezion malmulte da tempo post ŝia renkontiĝo kun Liu Xiaobo en 1982. Ŝi geedziĝis kun Liu Xiaobo en 1998.

Liu Xia estas konata kiel la edzino de la Nobelpremiito pri paco en 2010, Liu Xiaobo. Ŝi loĝis en Pekino kie ŝi loĝis en rezidejo sub kontrolo ekde la 8a de oktobro 2010. Fino 2013, malgraŭ koraj problemoj kaj deprimo, ŝi malakceptis esti hospitaligita pro timo de «puniga enhospitaligo».

Ekde 2011, la verkisto Guy Sorman, komisaro de ŝiaj fotoekspozicioj, diskonigis la fotoarton de Liu Xia al internacia publiko en multnombraj muzeoj tra la mondo, aparte en Boulogne-Billancourt, Novjorko, Los-Anĝeleso, Hong kongo, Tajpeo, Tokio, Kioto, Barcelono, Madrido, Berlino, Hamburgo, Prago, Bratislavo.

En julio 2018, estis raportita ke Liu Xia ricevis permeson forlasi Ĉinion kaj ke ŝi prenis aviadilon de Beijing al Berlino, en Germanio, mardon la 10-an de julio 2018.

Ŝi estis akceptita de Herta Müller kaj de Liao Yiwu, ĉina poeto kaj verkisto vivanta en Germanio.

## Starpunkto 
Liu Xia konsideris ke la ĉinaj demokratoj estas objektoj de persekutado, kiel la judoj dum la epoko de la nazia reĝimo:

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la franclingva vikipedio je la 10-a de novembro 2018.

Kategorio:Ĉinaj disidentoj
Kategorio:Ĉinaj poetoj
Kategorio:Ĉinaj verkistoj
Kalvinana preĝejo (Debrecen-Tócoskert)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo de  Debrecen, en loĝkvartalo Tócoskert. La loĝkvartalo estas konata ankaŭ Széchenyi Kert [sEĉEnji].

## Historio 
La kalvinana eklezio de Debrecen fondis pli novan grupon (komunumon) en 1948 en tiu urboparto. Ekde la sekva jaro oni aranĝis mesojn en preĝdomo, kiu estis trakonstruita el simpla familia domo. En la 1980-aj jaroj oni konstruis proksime pli novan loĝkvartalon kun deketaĝaj domoj kaj 40 mil da loĝantoj. La preĝdomo jam ne sufiĉis. En 1990 la eklezio decidis konstrui novan kalvinanan kirkon. La urbo mem donacis parcelon en 1994 kaj la konstruado daŭris inter 1995-1997. La orgeno konvena ankaŭ al koncertoj estis farita en 2000. En la sama jaro tuj apud la preĝejo oni konstruis renkontiĝan domon, kie precipe por la geinfanoj oni aranĝas diversajn kunvenojn. La apuda paroĥa domo estis preta en 2009. Ekde 2016 oni uzas la urnan tombejon, pli frue la loĝantoj ne permesis la rekte videblajn ceremoniojn.
eta|
## Konstruaĵo 
La ronda preĝejo situas sola laŭ placo, ĝi simbolizas centron de la loĝkvartalo. Ĉirkaŭ la konstruaĵo ekzotaj arboj kreskiĝas. La navo estas rondforma halo. La predikejo situas rande, sed la benkoj viciĝas kvazaŭ sunradioj montranta direkton al la predikejo. Kontraŭ la predikejo la galerio troviĝas. La halo estas konvena ankaŭ por koncertoj, konferencoj, teatraj spektakloj, ekspozicioj. La apudĉambro estas hejmo de la bibliaj prelegoj, korusaj kantadoj, la preĝejkorto estas hejmo de infanludado kaj sportado. Supro de la turo imitas predikejon.

## Elektitaj aranĝaĵoj 
* ekspozicio de Ágnes Marsai (1998, 2001)

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* https://szechenyikert.hu/bemutatkozas/tortenetunk 
* https://szechenyikert.hu/images/stories/Bizonysagtetelek/Templompts_Szchenyi_kert_Nmeth_Lszl_2017.pdf 
* http://derefem.hu/debrecen-szechenyi-kerti-reformatus-egyhazkozseg/

Debrecen
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Debrecen
Aerodino

**Aerodino** estas aviadilo pli peza ol aero kapabla produkti levoforton per siaj propraj rimedoj, kontraste kun aerostatoj, kiuj uzas nur la suprenigan forton de Arkimedo. 

La aerodinoj estas dividitaj en du grandajn grupojn: *fiksflugilmaŝino* kaj *rotaciflugilmaŝino*.

## Laŭflugila distingado 
Laŭflugila distingado difinas aviadilon laŭ la tipo de flugilo. Ĝenerale, laŭflugila distingado estas ofte uzata de internacia aviada organizaĵo kaj Civila Aviada Aŭtoritato.

### Fiksflugilaviadilo 
La fiksflugilaviadilo estas aviadilo, kiu kapablas flugi uzante flugilon, kiu kreas levforton kreitan de antaŭa aerrapido kaj formo de flugilo. Le tipo de fiksflugilaviadilo estas la plej ĝenerale uzata kaj la termino aperas kiel oficiala vorto pri aeroplano kaj glisilo, kiu havas fiksitajn flugilojn.
* Aeroplano
* Glisilo
* Hidroplano
* Kajto

### Rotaciflugilmaŝino (Rotoroaviadilo) 
Laŭ difino de ICAO, Rotoroaviadilo estas la aviadilo, "subtenanta en flugo de la reago de la aero en unu aŭ pliaj rotoroj(=povejoj)". Rotaciflugilaviadilo havas rotaciajn flugilojn, kiuj estas devigitaj provizi levforton dum la flugo, inkludante aŭtogiron kaj helikopteron.
* Aŭtogiro
* Helikoptero

## Vidu ankaŭ 
* Aerodinamiko
* Aeronaŭtiko
* Flugmaŝino
* Glisparaŝuto
* Kosmofluga inĝenierarto
* Ornitoptero
* Paramotoro
* Ultramalpeza aviadilo

## Referencoj 
Kategorio:Aviadilaj tipoj
Volovano

**Volovano** (fr. *vol-au-vent*) – ronda kaj kava pasteĉo el foliigita pasto, entenanta delikatajn viandajn aŭ fiŝaĵajn kubetojn kun saŭco, ĉampinjonoj ks.

En Francio ĝi estas kutime uzata kiel antaŭmanĝo plenigita per kokidaĵo aŭ fiŝaĵo. En Belgio ofte ĝi estas ĉefa plado trovebla en la menuoj de restoracioj, kaj estas preskaŭ ĉiam plenigita per miksaĵo de kokida viando, fungoj kaj malgrandaj viandbuloj, servata kun terpomkaĉo aŭ fritoj. Ĉi tiu belga varianto ankaŭ estas havebla en kelkaj lokoj en Nederlando, kie ĝi estas nomita *pasteitje* (malgranda bakaĵo).

## Variantoj 
* Reĝina Volovano (Bouchée à la reine)  Volovano, kun kokinaĵo,bovidaĵo,ŝinko,fungoj en beŝamelo aù simila saūco

## Vidu ankaŭ 
* Franca kuirarto

## Referencoj 
Kategorio:Franca kuirarto
Kategorio:Viandaĵoj
Kategorio:Bakaĵoj
Občina Ivančna Gorica

eta|Občina Ivančna Gorica 
**Občina Ivančna Gorica** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 137 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 227,0 km². Komence de 2014, ĝi havis 15 963 loĝantojn. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Ivančna Gorica.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 137 vilaĝoj: 

Ambrus, Artiža vas, Bakrc, Boga vas, Bojanji Vrh, Bratnice, Breg pri Dobu, Breg pri Temenici, Breg pri Zagradcu, Brezovi Dol, Bukovica, Debeče, Dedni Dol, Dečja vas pri Zagradcu, Dob pri Šentvidu, Dobrava pri Stični, Dolenja vas pri Temenici, Čagošče, Češnjice pri Zagradcu, Fužina, Gabrje pri Stični, Gabrovčec, Gabrovka pri Zagradcu, Glogovica, Gorenja vas, Gorenje Brezovo, Gradiček, Grintovec, Griže, Grm, Hrastov Dol, **Ivančna Gorica**, Kal, Kamni Vrh pri Ambrusu, Kamno Brdo, Kitni Vrh, Kriška vas, Krka, Krška vas, Kuželjevec, Laze nad Krko, Leskovec, Leščevje, Lučarjev Kal, Mala Dobrava, Mala Goričica, Male Dole pri Temenici, Male Češnjice, Male Kompolje, Male Lese, Male Pece, Male Rebrce, Male Vrhe, Mali Kal, Mali Korinj, Malo Črnelo, Malo Globoko, Malo Hudo, Marinča vas, Mekinje nad Stično, Metnaj, Mevce, Mleščevo, Mrzlo Polje, Muljava, Nova vas, Obolno, Oslica, Osredek nad Stično, Petrušnja vas, Peščenik, Planina, Podboršt, Podbukovje, Podsmreka pri Višnji Gori, Pokojnica, Poljane pri Stični, Polje pri Višnji Gori, Potok pri Muljavi, Praproče pri Temenici, Primča vas, Pristava nad Stično, Pristava pri Višnji Gori, Pristavlja vas, Pungert, Pusti Javor, Radanja vas, Radohova vas, Ravni Dol, Rdeči Kal, Sad, Sela pri Dobu, Sela pri Sobračah, Sela pri Višnji Gori, Selo pri Radohovi Vasi, Sobrače, Spodnja Draga, Spodnje Brezovo, Stari trg, Stična, Stranska vas ob Višnjici, Sušica, Šentjurje, Šentpavel na Dolenjskem, Šentvid pri Stični, Škoflje, Škrjanče, Temenica, Tolčane, Trebež, Trebnja Gorica, Trnovica, Valična vas, Velika Dobrava, Velike Dole pri Temenici, Velike Češnjice, Velike Kompolje, Velike Lese, Velike Pece, Velike Rebrce, Velike Vrhe, Veliki Kal, Veliki Korinj, Veliko Črnelo, Veliko Globoko, Videm pri Temenici, Vir pri Stični, Višnja Gora, Višnje, Vrh pri Sobračah, Vrh pri Višnji Gori, Vrhpolje pri Šentvidu, Zaboršt pri Šentvidu, Zagradec, Zavrtače, Zgornja Draga, Znojile pri Krki.

## Vidindaĵoj
*Abatejo Stična, cistercia
## Loko, priskribo 
La vojaĝanto pasas tra la Au2-ŝoseo kondukanta de Ljubljana oriente de Slovenio. Aliro al la aŭtovojo estas ebla nur ĉe Ivančna Gorica kaj Višnja Gora. En la sama direkto proksime de la aŭtovojo, la fervoja linio trapasas la teritorion de la municipo.

Apudaj municipoj estas: Občina Šmartno pri Litiji norde, Občina Trebnje oriente, Občina Žužemberk en la sudo kaj sudoriento, Občina Dobrepolje en la sudokcidento, Občina Grosuplje okcidente.

Ivančna Gorica
Ivančna Gorica
Klorometano

**Kloro-metano** aŭ **CH3Cl** estas organika kemia komponaĵo el la halogena familio ankaŭ konata kiel halogenalkanoj. Ĝi estas ekstreme bruligebla gaso kun milda dolĉeca odoro. Pro zorgoj rilate al ĝia tokseco, ĝi preskaŭ ne estas komercebla al ordinaraj konsumantoj. Klorometano estis unue sintezita en la jaro 1835 de la francaj kemiistoj Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) kaj Eugène-Melchior Péligot (1811-1890) bolantaj miksaĵon da metanolo, sulfata acido kaj natria klorido. Ĉi-metodo estas simila al tiu uzata en la hodiaŭaj tagoj.

La ĉefa uzo de klorometano estas en la produktado de silikonoj per la Müller-Rochow metodo. En neorganika kemio ĝi uzatas kiel metiligagento donante eterojn de fenoloj, alkoholojn k celulozojn (metila celulozo) kaj kiel glaciigagento. Iam ĝi estis uzata en la produktado de plumba kvarmetilo. Aliaj uzoj estas en reakcioj de Friedel-Crafts por doni alkilbenzenojn, en la produktado de kvaternaraj amonio-saloj kaj metil-merkaptanoj. Klorido de metilo ankaŭ uzatas en la produktado de farmaciaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de klorometano per agado de klorida acido sur metanolo:

### Sintezo 2 
* Kvankam ĝi ne estas praktika maniero produkti klorometanon en laboratorio, la sekva ekvacio inter metano kaj kloro estas teorie ebla: Tamen, tiu reakcio estas nur interesa en la produktado de kloroformo pro tio ke la klorometano produktita reakcias kun la eksceso de kloro por formi *dukloro-metanon*, kiu, cetere reakcias kun pli da kloro por finfine produkti la kloroformon.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiel metiligagento, klorido de metilo povas reakcii kun acidoj por doni esterojn:

### Reakcio 2 
* Iu materialo necesa por fari silikonojn estas *dukloro-dumetil-silano* (aŭ [CH3]2SiCl2). Ĝi estas farita per traktado de silicia pulvoro ĉirkaŭ  en ĉeesto de kupro-enhava katalizilo:

### Reakcio 3 
* Tolueno estas tiel malmultekosta industrie produktata ke ĝi ne estas preparata en laboratorioj. Principe ĝi povas esti preparata per pluraj metodoj, ekzemple, kvankam ĝi ne estas didaktike interesa, benzeno reakcias kun klorido de metilo en ĉeesto de acido de Lewis tia kia *aluminia klorido* por doni toluenon:

## Literaturo 
* American Society for Microbiology 
* CasLab 
* Chlorinated Organic Compounds in the Environment
* Drinking Water Health Advisory: Volatile Organic Compounds
* The Geochemistry of Stable Chlorine and Bromine Isotopes
* Toxicology Desk Reference
* Chlorine: Principles and Industrial Practice

## Vidu ankaŭ 
* bromoetano
* bromometano
* Etila acetato
* fluoroetano
* fluorometano
* Jodida acido
* jodoetano
* Jodo
* jodometano
* Kloridoj
* kloroetano
* Metila acetato
* Metila jodido

## Referencoj 
Kategorio:Forcejaj efikaj gasoj
Kategorio:Kloralkanoj
Kategorio:Metilaj kombinaĵoj
Kategorio:Solviloj
Nacia Muzeo pri Petrolo (Rumanio)

eta|363px|Nacia Muzeo pri Petrolo en Rumanio. *Foto: Andrei Stroe*

La **Nacia Muzeo pri Petrolo** (), en Ploiești, Prahova, Rumanio, estis inaŭgurita la 8-an de oktobro 1961, post la okazigo de la centjaro de la rumana petrolindustrio en 1857. Ĝi estas inter la nuraj muzeoj de ĉi tiu speco en la lando (la aliaj estas en Zemeş kaj Moineşti, en la distrikto Bakaŭ). La muzeo bone situas en belega konstruaĵo — je la kruciĝo de Strada Doctor Dumitru Bagdasar kaj Strada Diligenţei — kiu permesis la starigon de kelkaj salonoj kaj korto, kiu transformiĝis en subĉielan ekspoziciejon. La muzea heredaĵo pliiĝis de 800 pecoj en 1961 ĝis pli ol 8,000 en 1994.

La nuna muzeestro estas Emilia Iancu.

La muzeo havas grandan historian kaj dokumentan intereson. La muzeo dokumentas la geologion, petrokemion kaj historion de rumana petrolekstrakto kaj elmontras mineralajn specimenojn, historiajn ilojn kaj lampojn, bormaŝinaron de la 19-a jarcento kaj la historion de parafino-, petrolo- kaj benzino-rafinado. Ĝi prezentas geologiajn mapojn, leksikojn, specialigitajn revuojn kaj teknikajn paperojn, kaj ĝi elstarigas panelojn, kiuj klarigas la eltirprocezon de keroseno, uzante likvan sulfuran duoksidon — procezo inventita de la rumana kemiisto Lazăr Edeleanu kaj kiu ankoraŭ estas uzata tutmonde. Kolekto de ornama arto inkluzivas porcelanajn statuetojn kaj lampojn, ceramikajn kahelojn, antikvajn ceramikaĵojn kun petrolrilataj scenoj, kaj bronzaj kaj gipaj bustoj de eminentuloj el la petrolindustrio.

## Referencoj 
Kategorio:Distrikto Prahova
Kategorio:Teknikaj muzeoj en Rumanio
Kategorio:Petrolo
Bromo-metano

**Bromo-metano** aŭ **CH3Br**, ankaŭ konata kiel *metila bromido*, estas organika komponaĵo de bromo kaj metila grupo, senkolora senodora nebrulema gaso produktata kaj industrie kaj laŭ biologiaj rimedoj. Ĝia molekulo havas kvaredran formaton kaj agnoskiĝas kiel damaĝa al la ozona tavolo.

Antaŭe ĝi uzatis kiel fumiganta herbicido kaj pesticido ĝis esti anstataŭita de plejmultaj landoj en la fruaj 2000-aj jaroj. Bromido de metilo estas alte toksa gaso. Ĝi estas trovata en la merkato sub variecon da komercaj markoj kun formulaĵoj enhavantaj inter 30% kaj 100% de la komponaĵo.

Formulaĵoj inkludas miksaĵojn kun aliaj fumigantoj, ĉefe kun *kloropikrino* kaj *etilena dubromido*, aŭ hidrokarbonidoj kiel inertaj diluantoj. Kloropikrino aŭ *amila acetato* (0,3¨) estas ofte aldonata por servi kiel sensiva averto-agento. Kloropikrino ĝustadire estas toksa kemiaĵo kun noca odoro kaj irita efikoj sub malaltaj temperaturoj. Nur 100% de metila bromido povas esti uzata por kontentiga fumigado.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Bromometanoj devenas el naturaj kaj homaj fontoj. En la oceano, maraj organismoj hipoteze produktas 56 mil tunoj ĉiujare. Ĝi ankaŭ estas produktata en etaj kvantoj far kelkaj surteraj plantoj, tiaj kiaj certaj membroj de la brasikacaj familioj. Ĝi estas manufakturita por agrikulturaj kaj industriaj uzoj per traktado de metanolo kun bromida acido:

### Sintezo 2 
* En 1861, la rusa kemiisto Aleksandro Borodino preparis bromometanon ekde arĝenta acetato kaj bromo:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Bromo-metano reakcias kun kalia cianido por doni acetonitrilon:

### Reakcio 2 
* Bromo-metano reakcias kun *natria acetileno* aŭ natrio-acetilido por doni metil-acetilenon:

### Reakcio 3 
* Bromo-metano estas uzata en la produktado de la reakcianto de Grignard:

### Reakcio 4 
* Metanolo estas preparebla per interagado de *bromo-metano* kun natria hidroksido:

### Reakcio 5 
* Acetonitrilo estas preparebla per interagado de *bromo-metano* kun kalia cianido:

## Literaturo 
* InChem
* Youtube - Strukturo de Lewis
* Inorganic Syntheses
* Organic Chemistry: An Acid-Base Approach
* Synthetic Methods of Organometallic and Inorganic Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* Bromidoj
* Etila acetato
* fluoroetano
* fluorometano
* Jodida acido
* jodoetano
* Jodo
* jodometano
* kloroetano
* klorometano
* Metila acetato
* Metila jodido

## Referencoj 
Kategorio:Metilaj kombinaĵoj
Kategorio:Bromalkanoj
Kategorio:Metanoj
Bréval (stacidomo)

**Bréval** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Bréval, en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Ĝi estis malfermita en 1855 de "Compagnie des chemins de fer de l'Ouest". Temas hodiaŭ pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de Intercités kaj  Normandio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Mantes-la-Jolie - Cherbourg (366000).

## Fervojlinioj 
### Intercités 
* Évreux - Paris Saint-Lazare

### TER 
* Paris Saint-Lazare - Évreux

## Interkonektoj 
*  Com'Bus 89 91
*  TVS 4S
*  CSO 88

## Vidu ankaŭ 
* Bréval

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Bréval
Leonid Derbenjov

**Leonid Petrovich Derbenjov** (); naskiĝis la  en Moskvo, mortis la , Moskvo) estis rusa poeto, aŭtoro de vortumadoj de multaj kantoj.

## Biografio 
Leonid Derbenjov naskiĝis la 12-an de aprilo 1931 en Moskvo. Dum Dua Mondmilito li loĝis en la vilaĝo Ulovo en Vladimira provinco, poste revenis Moskven. Lia unua poeziaĵo aperis en porinfana ĵurnalo "Pionerskaja Pravda", kiam Leonid studis en mezlernejo.

Post kiam li en 1954 Derbenjov finis lernadon en Moskva Instituto de Juro, li laboris kiel juristo kaj verkadis poeziaĵojn, kiuj aperis en diversaj ĵurnaloj. En 1959 Derbenjov lasis laboron de juristo.

Dum vivo li verkis pli ol 2000 poeziaĵojn, centoj da ili estas tekstoj de kantoj, ofte tre popularaj. Li verkis kantojn por multaj filmoj. Ankaŭ li tradukis kantoj en la rusa el aliaj lingvoj.

Derbenev verkis la oficialan himnon de Joŝkar-Ola, la ĉefurbo de Mariio.

Li mortis la 22-an de junio 1995 en Moskvo pro stomaka kancero.

## Derbenjov kaj Esperanto 
Kelkaj kantoj de Derbenjov estis tradukitaj en Esperanto. Ekzemple, "Kien foriras infaneco?", "Dum vintro ŝtormas kaj fridas...", "Kanto pri feliĉo", "Insul’ de misfortuno", "Kanto pri leporoj", "Vulkan de pasi’" Kelkajn el ili oni povas trovi ĉe YouTube.

## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj juristoj
Kategorio:Rusiaj juristoj
Kategorio:Sovetiaj tradukistoj
Kategorio:Rusiaj tradukistoj
Kategorio:Ruslingvaj poetoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Fluorometano

**Fluorometano** aŭ **CH3F**, ankaŭ konata kiel **metila fluorido**, estas netoksa, likvigebla kaj bruligebla senkolora gaso sub normaj kondiĉoj je temperaturo kaj premo. Ĝi devenas el la metano kie unu hidrogenatomo estis anstataŭita de unu fluora atomo.

Ĉar fluorometano estas kemie kaj biologie inerta kaj malalte toksa, specifa aktiveco ne estas zorgo en la preparado por homa uzo. Fluorometano estas uzata kiel mekanismo por taksado de la sangofluo en la cerbo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de fluorometano per kataliza interagado de metanolo kaj fluorida acido

### Sintezo 2 
* Preparado de fluorometano per kataliza interagado de klorometano kaj *dufluorido de duhidrogeno*:

### Sintezo 3 
* Preparado de fluorometano per makomponado de *metila fluoro-sulfinato*:

### Sintezo 4 
* Preparado de fluorometano per interagado de jodoformo kun fluorida acido:

### Sintezo 5 
* En 1835, Jean-Baptiste Dumas (1800-1884) preparis fluorometanon per traktado de *dumetila sulfato* kun kalia fluorido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Fluorometano reakcias kun kalia hidrido por doni metanon:

### Reakcio 2 
* Acetonitrilo estas preparebla per interagado de *fluoro-metano* kun kalia cianido:

### Reakcio 3 
* Metanolo estas preparebla per interagado de *fluoro-metano* kun natria hidroksido:

## Literaturo 
* Fluorine-18 Labeling of Radiopharmaceuticals
* Pharmacology and Physiology for Anesthesia: Foundations and Clinical Application
* Houben-Weyl Methods of Organic Chemistry
* Clinical Nuclear Medicine
* Fluorine in Heterocyclic Chemistry
* Kinetics and Catalysis
* Fluorine Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* bromometano
* Etila acetato
* fluoroetano
* bromoetano
* Jodida acido
* jodoetano
* Jodo
* jodometano
* kloroetano
* klorometano
* Metila acetato
* Metila jodido

## Referencoj 
Metano
Kategorio:Metilaj esteroj
Karbobroso

eta|300px|Altpovuma karbobrosoj (preskaŭ foruzitaj)
eta|201px|Karbobrosoj (de frezilo) kun alfiksita puŝrisorto
**Karbobroso** aŭ **grafitbroso** estas parto de elektromotoro aŭ generatoro, alfiksita sur la statoro kun la celo prizorgi la elektran kontakton kun la rotoro pere de la komutilo. Karbobroshavaj elektromotoroj havas minimume du karbobrosojn.

La kontinukurenta motoro kaj la alternkurenta serimotoro (plej ofte) havas karbobrosojn. Tiuj ne nur prizorgas la kurentliveradon al la statoro, sed ankaŭ ŝaltas la kurentdirekton tiel ke la turnanta fortoparo havas konstantan kaj saman direkton. Por tio la komutatoro estas dividita en apartajn sektorojn, tiel ke ĉe difinita pozicio de la rotoro kaj difinita polarizo de la magnetaj polusoj apartenas difinitan direkton de la kurento.

## Etimologio 
Ke la karbobroso nomiĝas broso, originas de la antaŭaj "brosoj" el kuprodrato de kiuj la hodiaŭaj karbobrosoj estas moderna varianto.

Kategorio:Elektromekaniko
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Motora teknologio
Merck Index

**Merck Index** aŭ **Merck Indico** estas enciklopedio da kemiaĵoj, drogoj kaj biologiaĵoj kun pli ol dek mil monografioj pri unikaj substancoj aŭ grupoj da kunrilataj komponaĵoj publikigita de la *Reĝa Societo de Kemio*. 

## Historio
La unua eldono de la Merck Indico estis publikigita en la jaro 1889 de la germana kemia kompanio Emanuel Merck (1794-1855) el Darmstadt kaj principe ĝi estis uzata kiel vendo-katalogo por la kreskanta listo de kemiaĵoj vendataj de la entrepreno. Post du jaroj, la usona filio establiĝis kaj kontinuis la publikadon. Dum la unua mondmilito la usona guberniestraro prenis la usonajn operaciojn kaj igis ĝin aparta usona kompanio kiu daŭre publikigis la kemian enciklopedion.

En 2012, la Merck Indico estis licencita al la Reĝa Societo de Kemio. La 15-a nuna eldono de la indekso estis eldonita en aprilo 2013. La radikoj de la familio Merck antaŭiĝas al la 17-a jarcento en Germanio. En 1668, Friedrich Jacob Merck, iu apotekisto ekprenis la propraĵon de la Engel-Apotheke ("Anĝela apoteko") en Darmstadt, ĉefurbo de la sendependa graflando Hesio-Darmstadt.

En 1816, Emmanuel Merck, iu posteulo de la originala fondinto, ekprenis la farmacion. Dank'al sia scienca edukiĝo li estis bonsukcesa en izolado kaj karakterizado de pluraj malsamaj alkaloidoj en la laboratorio de la farmacio, kaj dum tiu laboro li eĉ kreis nombron da aliaj drogoj. Ekde 1890, li kaj liaj sukcedantoj laŭgrade konstruis kemio-farmacian fabriko kiu produktis - krom la krudmaterialoj por farmaciaj preparaĵoj - vastan gamon da aliaj kemiaĵoj kaj medicinaĵoj.

## Enhavo 
Eniraĵo pri kunmetaĵo en la indekso kutime inkluzivas:

* La CAS-numero de la kunmetaĵo.
* La komunaj nomoj de la kunmetaĵo kaj ĝia IUPAC -nomo .
* La kemia formulo de la kunmetaĵo.
* La molekula maso de la kunmetaĵo.
* Desegni la strukturon de la kunmetaĵo.
* Priskribo de la aspekto de la materialo.
* Bolpunkto kaj frostopunkto .
* Solveco en komunaj solviloj .
* Eksteraj ligiloj al alia literaturo koncerne la kemian sintezon de la kunmetaĵo.
* Informoj pri antaŭzorgoj kaj danĝeroj ( MSDS )

## Vidu ankaŭ 
* Manlibro de Merck, ampleksa enciklopedio pri medicino, celita al kuracistoj kaj pacientoj.

Kategorio:Biologiaj datumbazoj
Kategorio:Kemiaj datumbazoj
Kategorio:Sciencaj libroj
Kategorio:Enciklopedioj
Balaena

***Balaena*** estas genro de cetacoj (balenoj) en la familio de *Balaenidae*. *Balaena* estas konsiderata monotipa genro, ĉar ĝi havas nur unusolan vivantan specioj, nome Gronlanda baleno (*B . mysticetus*). Ĝi estis unufoje priskribita en 1758 fare de Lineo, kiu tiam konsideris ĉiujn el la veraj balenoj (kaj la Gronlandan balenon) kiel unusola specio. Historie, kaj la familio *Balaenidae* kaj la genro *Balaena* estis konataj laŭ la komuna nomo, "veraj balenoj", tamen la genro *Balaena* estas nun konata kiel borealaj balenoj.

Laŭlonge de la historio, la familio de Balenedoj estis celo de granda taksonomia debato. Fakuloj ripete rekategoriigis la tri populaciojn de balenoj plus la Gronlanda baleno, kiel unu, du, tri aŭ kvar specioj, ĉu en unusola genro aŭ en du apartaj genroj. En la komenco de la sciaro pri balenoj, ili estis ĉiuj konsideritaj kiel unusola specio, *Balaena mysticetus*. Finfine, oni agnoskis, ke la Gronlanda baleno kaj la veraj balenoj estas fakte diferencaj. Poste, morfologiaj faktoroj kiel diferencoj en la kraniformo de norda kaj sudaj veraj balenoj indikis almenaŭ du speciojn de veraj balenoj — unu en la Norda Hemisfero, kaj la alia en la Suda Oceano. Tiom ĵuse kiom en 1998, Dale Rice, en sia kompleta kaj krome aŭtoritata klasigo, *Marine mammals of the world: systematics and distribution*, listigis ĝuste nur du speciojn: *Balaena glacialis* (veraj balenoj) kaj *Balaena mysticetus* (Gronlanda baleno).

Studo pere de DNA fare de Rosenbaum en 2000, kaj alia studo fare de Churchill en 2007 finfine havigis klaran pruvaron por konkludi, ke la tri vivantaj verbalenaj specioj havas filogenetikan stirpon, distinge el la Gronlanda baleno, kaj ke la Gronlanda baleno kaj la veraj balenoj estas prave klasitaj en du apartaj genroj. La veraj balenoj, tiele, estas nune oficiale en la genro *Eubalaena*.

## Notoj 
Kategorio:Balenoj
Kategorio:Cetacoj
43790 Ferdinandbraun

'*43790 *Ferdinandbraun''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la la germanaj astronomoj Freimut Börngen kaj Lutz D. Schmadel elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana fizikisto Ferdinand Braun (1850–1918), kiu enkondukis la  kun fluoreska ekrano ("Braun-a tubo"), la praulo de la televida bildotubo. En 1909 li dividis la Nobel-premion pri fiziko kun Marconi pro la disvolvo de la sendrata telegrafo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Malkovrita de Lutz D. Schmadel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Greja bekobaleno

**Greja bekobaleno**, **Greja mezoplodo**, **Greja dentobaleno**, mezoplodo malgranda, aŭ malgranda mezoplodo (*Mesoplodon grayi*), foje konata kiel bekobaleno de Haast, bekobaleno de Scamperdown aŭ suda bekobaleno, estas unu el plej bone konataj membroj de la genro *Mesoplodon*. Tiu specio estas tre gregema kaj surstrandiĝas relative ofte por bekobaleno. En Maoria lingvo, tiu specio estas nomita *hakurā* aŭ *iheihe*.

## Taksonomio 
eta|maldekstre|300px|Skeleto de Greja bekobaleno.
La specio estis unuafoje priskribita en 1876 fare de Julius von Haast, direktoro de la Kanterburia Muzeo, Christchurch, Novzelando. Li nomigis ĝin laŭ la Brita taksonomiisto John Edward Gray, zoologo de la Brita Muzeo. Lia priskribo estis bazita sur tri kranioj kiujn li estis ricevintaj en Majo 1875 el William Hood, Esq., kiujn li estis rikoltinta el tri specimenoj kiuj estis parto de grupo de 28 individuoj surstrandiĝintaj en Waitangi Beach, insulo Chatham, somere de 1874-75.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Encyclopedia of Marine Mammals. Eldonita de William F. Perrin, Bernd Wursig, and J.G.M Thewissen. Academic Press, 2002. ISBN 0-12-551340-2
* Sea Mammals of the World. Verkita de Randall R. Reeves, Brent S. Steward, Phillip J. Clapham, kaj James A. Owell. A & C Black, London, 2002. ISBN 0-7136-6334-0

## Eksteraj ligiloj 
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

Kategorio:Mezoplodaj balenoj
Kategorio:Cetacoj
Balenopteredoj

**Rorkvaloj** aŭ **Balenopteredoj** (*Balaenopteridae*) estas la plej granda grupo de lamenbalenoj, nome familio kun naŭ vivantaj specioj en du genroj. Ili inkludas tion kio estas konsiderita la plej granda animalo kiu iam vivis, nome la blua baleno, kiu povas atingi 180 tunojn, kaj la kutima rorkvalo, kiu atingas 120 tunojn; eĉ la plej malgranda el la grupo, nome la nana balenoptero, atingas 9 tunojn.

## Trajtoj 
Ĉiuj membroj de la familio havas serion de longecaj faldoj el sub la buŝo reen al la umbiliko (escepte ĉe la norda balenoptero kaj la nana balenoptero, kiuj havas pli mallongajn faldojn). Tiuj saketoj permesas al la buŝo etendiĝi enorme dum manĝado, kio "ebligas, ke ili englutu grandajn kvantojn de manĝo kaj de akvo per unusola engluto". Tiuj "plisitaj gorĝofaldoj" distingas balenopteredojn el aliaj balenoj.

Rorkvaloj estas sveltaj kaj aerodinamikaj, kompare kun siaj parencoj, la veraj balenoj, kaj plej havas mallarĝajn, longecajn naĝilojn. Ili havas dorsan naĝilon, situan ĉirkaŭ je du trionoj malantaŭen. Rorkvaloj manĝas englutante akvon, kaj poste forpelante ĝin tra la balenlamenoj uzate sian langon. Ili manĝas krustulojn, kiel krilo, sed ankaŭ variajn fiŝojn, kiel haringoj kaj sardinoj.

## Taksonomio 
* familio: Balenopteredoj - *Balaenopteridae* (6 specioj)
** genro: † plesioceto - *Plesiocetus*
** genro: † notioceto - *Notiocetus*
** genro: Balenopteroj - *Balaenoptera*
*** † balenoptero kortesa - *Balaenoptera cortesii*
*** Balenoptero, Rorkvalo aŭ balenoptero finvalo - *Balaenoptera physalus*
*** Akrapinta baleno aŭ Nana balenoptero por la sudhemisfera specio - *Balaenoptera acutorostrata* (aŭ *Pterobalaena acutorostrata*)
*** *Balaenoptera bonaerensis* (aŭ *Pterobalaena bonaerensis*)
*** Blua baleno - *Balaenoptera musculus* (aŭ *Rorqualus musculus*)
*** *Balaenoptera omurai* (aŭ *Rorqualus omurai*)
*** Norda balenoptero - *Balaenoptera borealis* (aŭ *Rorqualus borealis*)
*** *Balaenoptera brydei* (aŭ *Rorqualus brydei*)
*** *Balaenoptera edeni* (aŭ *Rorqualus edeni*)
*** *Balaenoptera ricei*
** genro: megaptero (Bopso) - *Megaptera*
*** Ĝiba baleno aŭ megaptero ĝibdorsa - *Megaptera novaeangliae*

## Notoj 
Kategorio:Balenoj
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Balenedoj

**Balenedoj**, nome *Balaenidae*, estas familio de balenoj de la subordo *Mysticeti* kiu enhavas du vivantajn genrojn. Historie, ĝi estas konata kiel la propra balena familio, ĉar oni konsideras ĝin kiel enhavanta nur speciojn de veraj balenoj. Dum plej el la 20a jarcento, tamen, estis grande debatita temo inter la scienca komunumo. Ekde la komenco de la 2000-aj jaroj, la scienca interkonsento estas ne konsideri la nordpolusan balenon (ofte konata kiel la "Gronlanda baleno") vera baleno. La familio de Balenedoj, tiele enhavas la verajn balenojn (genro *Eubalaena*), kaj en propra genro, la tre proksime rilatan Gronlandan balenon (genro *Balaena*).

## Trajtoj 
Balenedoj estas grandaj balenoj, kun averaĝa longo de plenkreskuloj de 15 al 17 metroj, kaj pezo de 50-80 tunoj. Ties ĉefa distingiga trajto estas ilia mallarĝa, arkeca, supra makzelo, kiu havigas al la animaloj tre markite kurban makzelolinion. Tiu formo ebligas la ekziston de speciale longaj balenlamenoj. La animaloj uzas tiujn flosante je aŭ apud la surfaco, kaj filtrante manĝon el la akvo, kion poste ili forigas tra la balenlamenoj pere de siaj langoj – manĝometodo kiu kontrastas kun tiuj de rorkvaloj kaj de la griza baleno. Ties dieto konsistas el malgrandaj krustuloj, ĉefe kopepodoj, kvankam kelkaj specioj manĝas ankaŭ gravajn kvantojn de krilo. Similaĵoj laŭ la fizika aspekto de makzelkonturo kaj ties uzado inter balenedoj kaj flamengoj estis indikita kiel rezulto de ebla konverĝa evoluo.

## Specioj 
* genro : † morenoceto - *Morenocetus*
* genro : † balenulo - *Balaenula*
* genro : kapereo - *Caperea*
** Etbaleno, kapereo malgranda aŭ pigma baleno - *Caperea marginata*
* genro : Eŭbalenoj (Veraj balenoj) - *Eubalaena*
** Nigra baleno - *Eubalaena glacialis*
** specio aŭ subspecio : Nigra biskaja eŭbaleno - *Eubalaena glacialis glacialis*
** specio aŭ subspecio : Aŭstrala baleno aŭ Nigra suda eŭbaleno - *Eubalaena glacialis australis*
** specio aŭ subspecio : Pacifika baleno aŭ Nigra japana eŭbaleno - *Eubalaena glacialis japonica*
* genro : Balenoj - *Balaena*
** Gronlanda baleno aŭ baleno gronlanda - *Balaena mysticetus*

## Notoj 
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Balenoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Bréval

**Bréval** estas franca  situanta en departemento Yvelines, regiono Francilio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Brévalois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yvelines
* Bréval (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Yvelines
Fenilacetono

**Fenilacetono**, ankaŭ konata kiel **benzil-metil-ketono** estas organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la ketonoj, senkolora viskozeca likvaĵo solvebla en organikaj solvantoj. Ĉi-substanco estas uzata en la manufakturo de la metamfetamino kaj amfetamino, kie ĝi estas ordinare konata kiel P2P. Pro ĝia nelega uzo, ĝi estis deklarita de la usona registaro kiel substanco kontrolata ekde la jaro 1980. En homoj, fenilacetono okazas kiel metabolito de amfetamino kaj metamfetamino laŭ oksidiva senaminigo kontrolata de enzimo FMO3 aŭ *flavin-enhava unuoksigenazo 3*.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Unu el la plej simplaj ekzemploj por preparado de la fenilacetono estas la reakcio de Friedel-Crafts inter benzeno kaj *kloro-acetono*:

### Sintezo 2 
* Alia ebleco estas trakti benzaldehidon kun *nitro-etano*:

### Sintezo 3 
* Interagado de fenil-acetata acido kun acetata acido ankaŭ donas fenil-acetonon, akvon kaj karbonan duoksidon:

### Sintezo 4 
* Traktado de fenil-acetata acido kun *metil-litio*:

### Sintezo 5 
* Preparado per traktado de benzila klorido kun natria acetato:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Every Molecule Tells a Story
* Foye's Principles of Medicinal Chemistry
* Forensic Investigation of Clandestine Laboratories
* Assembly Bills, Original and Amended
* Field Guide to Clandestine Laboratory Identification and Investigation

## Vidu ankaŭ 
* Acetofenono
* Amfetamino
* Metamfetamino
* Efedrino
* Adrenalino

## Referencoj 
Kategorio:Amfetamino
Kategorio:Ketonoj
acetono
Kategorio:Benzilaj kombinaĵoj
Angerville (Essonne)

**Angerville** [ɑ̃ʒɛʁvil] estas franca  situanta en departemento Essonne, regiono Francilio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Angervillois*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Essonne
* Angerville (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Essonne