open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gersau

**Gersau** estas komunumo en la distrikto Gersau en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 2040 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Gersau situas en ventoprotektita kaldrono ĉe la suda flanko de Rigi, ĉe la norda bordo de la Kvarkantona Lago. Pro tiu-ĉi aparta situo Gersau posedas mikroklimaton pli varman ol la cetera regiono. Tiu klimato faras, ke en Gersau eĉ estas eble kultivi ordinarajn kastaneojn kaj aliajn plantojn, kiuj ordinare kreskas nur sude de Gotardo en Tiĉino.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gersau limas en nordo al Arth, en nordoriento al Laŭerco, en okcidento al Ingenbohl, en sudo aliflanke de la Kvarkantona Lago de okcidento al oriento al Emmetten (NW), Beckenried (NW), Buochs (NW), kaj Ennetbürgen (NW), kaj en okcidento al Vitznau (LU).

## Trafiko 
Pro ĝia situo sude de Rigi kaj norde de la Kvarkantona Lago ĝis la konstruo de la lagoborda vojo en la 18-a jarcento atingeblis nur per ŝipo sur la Kvarkantona Lago kaj malfacilaj piedpadoj tra la monto. Nur en la jaro 1867 estis malfermita la orienta parto de la kantona ĉefvojo 2b de Brunnen al Gersau, kies okcidenta longiĝo ĝis Vitznau estis malfermita eĉ nur en la jaro 1889. Nuntempe sur tiu vojo cirkulas aŭtobuso de Auto AG Schwyz, kiu konektas la komunumon kune kun la ŝiplinioj sur la Kvarkantona Lago al la publika transportreto. Du aertelferoj kondukas de Gersau al *Rigi-Scheidegg* respektive al *Rigi-Burggeist*, krome cirkulas pramo trans la lago al Beckenried, kie ekzistas konkekto al la svisa aŭtovojo A2.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gersau datiĝas el la jaro 1064 kiel *Gersouwe*. La Monaĥejo Muri ricevis Gersau en la jaro 1064 kiel fonda havaĵo de la Grafoj de Lencburgo. Ekde la jaro 1332 Gersau estis memstara unuo en la ligo de la kvar malnovaj lokoj de la Svisa Ĵurkomunumo kaj tie menciiĝis en la ligokontrakto de 1359. En la jaro 1390 la gersaŭanoj sin formale liberaĉetis de la habsburga servuteco kaj deklaris sin libera respubliko. En la jaro 1433 la imperiestro Sigismondo la 1-a atribuis al Gersau la statuson de imperia libereco, kaj ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 kaj post ties malapero ankoraŭ foje de 1803 ĝis 1817 Gersau estis libera respubliko kaj samtempe aliĝinta loko de la Svisa Ĵurkomunumo. Kun efiko de la 1-a de januaro 117 la Svisa Dieto atribuis Gersaŭon kiel 6-a kaj lasta distrikto kontraŭ ties volo al Kantono Ŝvico.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo kaj distrikto Gersau

Kategorio:Distriktoj de Svislando
Filbia perdriko

La **Filbia perdriko** (*Alectoris philbyi*), estas specio de birdo de la subfamilio de perdrikenoj en la familio de Fazanedoj. Ĝi estas parenco de la Ĉukaro, de la Ruĝa perdriko kaj de la Berbera perdriko kaj estas indiĝena de sudokcidenta Arabio kaj norda Jemeno. Ĝi estis iam lokita en superspecio kun tiuj menciitaj specioj, nome *A. chukar*, *A. barbara* kaj *A. rufa*, sed nune oni proponas, ke ĝi formas superspecion kun la Ruĝecstria perdriko, *A. magna*, la Rokperdriko, *A. graeca* kaj kun la Ĉukaro, *A. chukar*. Iam estis ankaŭ inkludata ene de *A. graeca*. Ĝi estas monotipa, tio estas sen agnoskataj subspecioj. 

Kvankam simila laŭ aspekto al la aliaj specioj de la genro *Alectoris*, la Filbia perdriko povas esti facile distingebla danke al siaj **nigraj vangoj kaj gorĝo**, karaktero kiun neniu el la samgenranoj havas. Krome ĝi estas tre uniforme grizhelbruna kun tre markata flanka makulo de strieco blanka, nigra kaj bruna. Kiel ĉe la parencoj estas ruĝaj la fortika beko, la okulringoj kaj la kruroj. Sur la supra bordo de la nigra vizaĝo (traokula) estas blankeca suba bordo de la helgriza krono.

La komuna nomo kaj la latina scienca nomo rememoras la britian esploriston St. John Philby.

## Eksteraj ligiloj 
*Mallonga informo pri Filbia perdriko 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Plantokomunumo (ekologio)

[eta|Montara [Arbustetaro|arbustetara fitocenozo je High Shelf Camp apud Anne-Monto ( Tasmanio ).]]
**Plantokomunumo** aŭ **fitocenozo** estas tutaĵo de plantaj specioj ene de difinita geografia areo, kiu konstituas uniforman terenon, kaj kiu diferencas de najbaraj terenoj kun diferencaj vegetaĵaraj tipoj. La komponantoj de ĉiu plantokomunumo estas influitaj de grunda tipo, topografio, klimato kaj homaj perturboj. En multaj okazoj estas pluraj grundotipoj ene de difinita fitocenozo .

Arbara komunumo ampleksas kaj kanopean tavolon, kaj subarbaraĵon, plie subdividita en arbedan tavolon, herban tavolon, kaj kelkfoje ankaŭ muskotavolon. En iuj kazoj de kompleksaj arbaroj ankaŭ ekzistas bone-difinita pli malalta arbotavolo.

## Ekzemploj 
Ekzemplo estas herbejo en nordkaŭkaziaj stepoj, kie komunaj poacospecioj trovitaj estas *Festuca sulcata* kaj *Poa bulbosa*. Komuna ciperaco en tiu herbeja fitocenozo estas *Carex shreberi*. Aliaj karakterizaj plantoj kiuj troviĝas en tiuj stepaj herbejoj estas *Artemisia austriaca* kaj *Polygonum aviculare.

Ekzemplo de mult-tavola plantokomunumo troviĝas en Central Westland de Suda Insulo, Novzelando. Tiuj arbaroj estas la plej vastaj kontinuaj de podokarpaj/foliaj arbaroj en tiu lando. La kanopeo inkluzivas *Dacrydium cupressinum* (podokarpacoj) kaj *Podocarpus totara*. La meza-etaĝo ampleksas arbajn filikojn kiaj *Cyathea smithii* kaj *Dicksonia squarrosa*, dum la plej malalta tavolo kaj epifitaj asociitoj inkludas *Asplenium polyodon*, *Tmesipteris tannensis*, *Astelia solandri* kaj *Blechnum discolor* .

## Referencoj 
## Literaturo 
* Jean-Michel Gobat, Michel Aragno, Willy Matthey and V. A. K. Sarma. 2004 : The living soil 
* C. Michael Hogan 2009 : *Crown Fern: Blechnum discolor'', Globaltwitcher.com, ed. N. Stromberg 
* J.M. Suttie, Stephen G. Reynolds and Caterina Batello. 2005 : Grasslands of the world, Food and Agriculture Organization of the United Nations, 514 p. 

## Vidu ankaŭ 
* Ekosistemo
* Fitosociologio
* Habitato

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Fitogeografio
Halucinogeno

**Halucinogeno** estas speco de drogo, kiu havas povo halucinigi onin. La plej konata ekzemploj estas LSD, psilociboj, kaj meskalino. Tiuj havas povon ŝanĝi la percepton de la realo: vidi imagojn, aŭdi strangajn sonojn, ktp.

Kategorio:Psikostimulaj substancoj
Pepe Lienhard

**Pepe LIENHARD** (n. 23-an de marto 1946 en Lenzburg; kun nomo *Peter Rudolf Lienhard*), estas svisa bandestro, kaj muzikisto kaj aranĝisto (komponisto), kaj ludas Saksofonon kaj Fluton.

## Biografio 
* Pepe Lienhard fondis en lernejo bandon kun nomo *„The College Stompers*“. Poste li studis juron ĝis 1969 kaj fondis profesian bandon (6 muzikistoj) kaj faris multajn diskojn.
* La unua sukceso estis *Sheila Baby*.
* En 1977 la bando partoprenis kun la *virtuoso* per alpa korno Mostafa Kafa'i Azimi kun la titolo ***Swiss Lady*** por Svisujo en Eurovision Song Contest kaj havis la sesan lokon.
* 1980 Pepe fondis grandan bandon, Pepe Lienhard Orĥestron.
* Ekde 1982 li faris kaj faras la turneojn kun la muzika eminentulo Udo Jürgens.
* Li ludis ankaŭ kun multaj aliaj muzikistoj, kun Sammy Davis Jr. kaj Frank Sinatra.

## Gravaj titoloj 
* Sheila Baby
* Swiss Lady
* Piccolo Man
* Pretti Woman

## Diskaro 
* *LEANHARD* (1974)
* *Swiss Lady* (1977)
* *Pop x 6* (1978)
* ''It's the right time* (1979)
* *Saxy LiebesTraum* (1996)
* *The Swing Goes On* (2003)
* *Music Is My Life* (2004)
* *Sounds Great* (2005)
* *Let's Dance* pri elsendo *Let's Dance'' kun Hape Kerkeling (RTL)

## Turneoj 
* Pepe faris turneon en Svisio en januaro 2011 per 15 koncertoj en 8 svisaj urboj kaj 2 finaj koncertoj en Zuriko la 22-an kaj 23-an de januaro.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo pri Pepe Lienhard kun biografio, bildoj kaj multaj informoj

Kategorio:Ĵazsaksofonistoj‎
Kategorio:Svisaj muzikistoj
Ammoperdix

***Ammoperdix*** estas malgranda genro de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj. Ĝi enhavas nur du similajn speciojn:

* Mezorienta perdriko, *Ammoperdix griseogularis*
* Sabloperdriko, *Ammoperdix heya*

La Mezorienta perdriko loĝas en Mezoriento kaj tra sudokcidenta Azio, dum la Sabloperdriko en Egiptio kaj Mezoriento. Ambaŭ estas specio de loĝantaj birdoj en sekaj, malfermaj, ofte montetecaj areoj.

Ambaŭ perdrikoj en tiu genro estas 22-25 cm longaj, fortikaj birdoj. Ili estas ĉefe sablobrunaj, kun ondecaj blankabrunaj strioj en flankoj. La maskloj havas distingobildajn grizajn kapojn, sed inoj estas tre eluzitaj versioj kompare, kaj tiu manko de distinga kapobildo malfaciligas distingi sian specion.  

Kaze de ĝenado, la perdrikoj *Ammoperdix* preferas kuri anstataŭ ekflugi, sed se necese ili ekflugas mallongajn distancojn per rondoformaj flugiloj.

## Referencoj 
* *Pheasants, Partridges and Grouse* de Madge kaj McGowan, ISBN 0-7136-3966-0

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Sabloperdriko

La **Sabloperdriko**, *Ammoperdix heyi*, estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj subfamilio de Perdrikenoj.

Tiu membro de la grupo de la  perdrikoj havas sian ĉefan indiĝenan teritorion el Egiptio kaj Palestino orienten al suda Arabio. Ĝi estas proksime rilata kaj simila al sia samgenra de sudorienta Turkio kaj orienten al Pakistano, la Mezorienta perdriko, *Ammoperdix griseogularis*.

Tiu 22-25 cm longa birdo estas specio de loĝantaj birdoj en seka, malferma kaj ofte monteteca kamparo. Ili nestumas en fuŝe kovrita grunda skrapaĵo, kie la ino demetas 5-7  ovojn. La Sabloperdriko manĝas ampleksan varion de semoj kaj iome da insektomanĝo. 

La Sabloperdriko estas fortika birdo, ĉefe sablobruna kun blankabruna flanka strieco ne vertikala kiel ĉe la perdrikoj de la genro *Alectoris*, sed ondeca. Masklo havas grizan kapon kun blanka traokula strio kiu larĝiĝas malantaŭokule al orelareo eĉ pli ol ĉe la samgenra Mezorienta perdriko. La kolflankoj estas senmarkaj grizaj kaj ankaŭ la gorĝareo estas griza, dum la resto de la korpo estas sablokolora. La kapobildo estas la plej certa distingilo el la Mezorienta perdriko. La beko estas oranĝecflava. La kruroj estas flavecaj kaj ne ruĝaj, kiel ĉe la perdrikoj de la genro *Alectoris*. La maskloj havas tre distingobildajn grizajn kapojn, sed inoj estas tre eluzitaj versioj kompare, kaj tiu manko de distinga kapobildo malfaciligas distingi sian specion. 

Kaze de ĝeno la Sabloperdriko preferas kuri al flugi, sed se necese ĝi flugas mallongajn distancojn per rondoformaj flugiloj. La kanto estas trenata *kŭa-kŭa-kŭa*.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* *Pheasants, Partridges and Grouse* de Madge kaj McGowan, ISBN 0-7136-3966-0
* Sabloperdriko en la Ruĝa Listo de 2007 de la IUCN

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Perdix

***Perdix*** estas genro de perdrikoj: tio estas birdoj de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj subfamilio de Perdrikenoj. Ili havas reprezentantojn en plej parto de moderklimata Eŭropo kaj Azio. Unu membro de la genro, la Griza perdriko, estis enmetita en Usonon kaj Kanadon.

Tiuj estas nemigrantaj birdoj de malferma kamparo. La nesto estas kovrita grunda skrapaĵo en aŭ ĉe ŝirmaĵo. Ili manĝas ampleksan varion de semoj kaj iome da insektoj.

Tiuj estas mezgrandaj perdrikoj kun sablokoloraj bekoj kaj kruroj, striecaj brunaj supraj partoj, kaj ruĝecaj vosto- kaj flankostriecoj. Neniu sekso havas spronojn en kruroj (diferenco kompare kun la perdrikoj de la genro *Alectoris*), kaj la ununura plumardistingo estas ke inoj tendencas esti pli senkoloraj.

La Griza kaj la Daŭria perdrikoj estas tre proksime rilataj kaj similaj laŭ aspekto, kaj formas superspecion. La Tibeta perdriko havas rimarkindan blankanigran vizaĝobildon, nigran brustan striecon kaj 16 vostoplumojn anstataŭ la 18 de la aliaj specioj.

Neniu de la specioj estas minacata je tutmonda skalo, sed la du plej disvastigataj perdrikoj estas tro ĉasataj en partoj de sia teritorio. La Griza perdriko estis ege ĝenata de agrikulturaj ŝanĝoj, kaj ties teritorio ege malpliiĝis.

La Tibeta perdriko aspekta sekura en sia etenda kaj ofte neatingebla teritorio de la Tibeta Altebenaĵo.

Tiu birdogenro kunhavas nomon kun la nepo de Dedalo (ĉu kiel Perdix ĉu kiel Perdikso) de la Greka mitologio, kiu estis transformata en birdo kiam lia onklo murdis lin pro ĵaluzo.

## Specioj 
* Griza perdriko, *Perdix perdix*
** Italia griza perdriko, *Perdix perdix italica* - formortinta (ĉ.1990); valideco dubinda
* Daŭria perdriko, *Perdix dauurica*
* Tibeta perdriko, *Perdix hodgsoniae* 

Prahistoria specio konata nur el fosilio estis priskribita kiel *Perdix palaeoperdix*. Loĝinta tra suda Eŭropo dum la Plejstoceno, ĝi estis favora manĝo de la Kro-Magnonoj kaj Neandertaloj. La rilataro inter la prahistoria specio kaj la Griza perdriko estas iome malklaraj; tre simila, ĝi estu pli bone konsiderata kiel frata specio pli ol la Griza perdriko evoluis el la taksono de la Plejstoceno.

## Referencoj 
* **Madge**, Steve; McGowan, Philip J. K. & Kirwan, Guy M. (2002): *Pheasants, partidges and grouse : a guide to the pheasants, partridges, quails, grouse, guineafowl, buttonquails and sandgrouse of the world*. Helm Identification Guides, London. ISBN 0-7136-3966-0

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Küssnacht

**Küssnacht** estas komunumo en la distrikto Küssnacht en Kantono Ŝvico, Svislando. Ĝi havis 12126 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
La komunumo Küssnacht situas sude de la monto Rigi inter la Lago de Zugo en okcidento kaj la Kvarkantona Lago en okcidento. Kvankam la komunumo kun pli ol 12000 loĝantoj statistike estas urbo, ĝi sin ne konsideras kiel tia. La komunumo konsistas el la lokoj Küssnacht, Fänn, Haltikon, Immensee kaj Merlischachen.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Küssnacht limas en nordo al Meierskappel (LU), en nordnordoriento al Risch Rotkreuz (ZG), en nordoriento denove al Meierskappel, en oriento aliflanke de la Lago de Zugo al Walchwil (ZG), en sudoriento al Arth, en sudo al Greppen (LU), en sudokcidento al Meggen (LU), en okcidento al Adligenswil (LU), kaj en nordokcidento al Udligenswil (LU).

## Trafiko 
Tra Küssnacht pasas la svisa aŭtovojo A4, al kiu la komunumo disponas pri alveturejo apud Immensee. Pasas tra la komunumo la kantona ĉefvojo n-ro 2 de Ŝvico al Lucerno. La komunumo disponas pri stacidomoj en Küssnacht kaj  ĉe la trajnlinio de Arth-Goldau al Lucerno, krome flanke trajnlinio kondukas de Immensee al Zugo. De Küssnacht diversaj buslinioj kondukas al la najbaraj komunumoj kaj aertelfero al Seebodenalp.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Küssnacht datiĝas el la jaro 830 kiel *Cossiniacum*. Dum mezepoko la Monaĥejo Sankt-Leodegar en Lucerno kaj aliaj habsburgaj monaĥejoj posedis bienojn en Küssnacht. Fine de la 12-a jarcento la Monaĥejo Engelberg posedis la partronecon pri la preĝejo de Küssnacht. Ĝis la 14-a jarcento en Küssnacht superregis la influo de Lucerno, tiam kreskis la influo de Ŝvico. En la jaro 1402 Johanna de Tottikon vendis la voktorajtojn pri Küssnacht la la civitanoj de Ŝvico kaj de Küssnacht. En la jaro 1424 la civitanoj de Küssnacht ĵuris kun la ŝvicanoj la landorajtokontrakton, kiu garantiis la Küssnacht vastan aŭtonomion kaj liberecon interne de la Lando Ŝvico. Dum la epoko de la Helveta Respubliko Küssnacht formis distrikton kune kun Arth. Dum la secesio de 1831 ĝis 1833 Küssnacht aliĝis dumtempa Kantono Ekstera Ŝvico. Ek de 1833 Küssnacht estas propra distrikto de Kantono Ŝvico.

## Vidu ankaŭ 
* Küsnacht en apud Zuriko, kun kiu oni ne miksu la komunumo Küssnacht apud la monto Rigi.
* Astrid de Svedio
* Küssnacht am Rigi (stacidomo)
* Immensee (stacidomo)
* Merlischachen (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Küssnacht

Kategorio:Distriktoj de Svislando
Kategorio:Urboj de Svislando
Kategorio:Küssnacht (distrikto)
Bart De Wever

**Bart De Wever** (naskiĝis la 21-an de decembro 1970 en Mortsel) estas politikisto flandra de la partio Nieuw-Vlaamse Alliantie. Li estas prezidanto de la partio ekde oktobro 2004 ĝis nun.

Li gvidis la partion al la venko de la elekto de 2010.

Ekde 2013 li estas la urbestro de Antverpeno. Inter 2007 kaj 2009, kaj ekde 2013  li estas membro de la Ĉambro de Reprezentantoj.

La 3-an de februaro 2025 li fariĝis Ĉefministro de Belgio.

## Junaĝo 
Bart Albert Liliane De Wever naskiĝis  la 21-an de decembro 1970 en Mortsel, en la antaŭurboj de Antverpeno. Lia patro estis fervojisto, lia patrino estis komercisto. Li kreskis en medio ligita al Flandra Movado.

Li ricevis licencion pri historio de la KU Leuven.

## Politika devontigo 
Kun la eksplodo de la Volksunie en 2001, Bart De Wever kreis la Nov-Flandran Aliancon kun Geert Bourgeois.

Kategorio:Flandraj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Belgio
Kategorio:Nuntempaj naciaj ĉefministroj
Flago de Montara Karabaĥo

eta
La **flago de Montara Karabaĥo**, fakta memstara respubliko (ne agnoskita) en la regiono Montara Karabaĥo (aŭ Arcaĥ) situanta en suda Kaŭkazio. Ĝi estas derivita de la flago de Armenio, kun nur blanka strio aldonita. La flago estis adoptita la 2-an de junio 1992. Ĝi estas simbolo de la armena heredaĵo, kulturo kaj loĝantaro de la areo kaj reprezentas Montaran Karabaĥon kiel sendependan regionon de Armenio (la triangula formo kaj la zigzago de la strio tranĉanta la flagon). La strio ankaŭ estas simila al la dizajnoj uzitaj sur tapiŝetoj. La flago estas klara referenco kiu montras Montara Karabaĥon kiel armena lando kaj regata de armenoj.

Kategorio:Montara Karabaĥo
Montara Karabaĥo
Lišov (distrikto Krupina)

:*Estas ankaŭ urbo Lišov.*

**Lišov,** hungare **Lissó** [liŝO] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Lišov situas en la plej griza parto

## Situo 
Lišov situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Krupina troviĝas je 32, Šahy je 23&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1235 en formo *"Lysou"*. En 1554 la turkoj okupis ĝin. En 1715 oni komputis tie 76 domojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 197 vilaĝanoj en 33 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Lissó 505 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Ipolyság, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lišov 273 homoj, (escepte unusolan hungaron ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1590, en 1860 renoviĝis, en 1869 turo alkonstruiĝis
* kavernoloĝejoj

## Famuloj 
* en la iama Lissó naskiĝis hungara piarista monaĥo Antal Prónai
* Béla Bartók en 1914 kolektis tie 60 popolkantojn

## Eksteraj ligiloj 
* Lišov sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Krupina
Vardzia

La **Kaverno-urbo de Vardzia** (kartvele ვარძია) estas kavernomonaĥejo fosita en la flanko de la monto Eruŝeli en suda Kartvelio proksime de Aspindza. Ĝi estis fondita de la reĝino Tamara de Kartvelio en 1185.

La monaĥejo estis konstruita kiel ŝirmejo kontraŭ la mongoloj kaj konsistis el ses mil loĝejoj en 13-etaĝa komplekso. La urbo inkludis preĝejon, tronsalonon, kaj kompleksan irigacian sistemon. La nura aliro al la komplekso estis tra kelkaj bone kaŝitaj tuneloj proksime de la rivero Mtkvari.

## Historio 
maldekstre|eta|250ra|Vidaĵo de Vardzia.
Tertremo en Samcĥe detruis ĉirkaŭ du trionojn de la urbo en 1283, montrante la kavernojn al ekstera vido kaj kolapsante la irigacian sistemon. La preĝejo estis plifortikigita kaj ekstere videbla sonorilturo estis aldonita dum la regado de Beka Jaĥeli en la 13-a jarcento.

La persoj sub la ŝaho Tahmasp 1-a trudeniris la monaĥejon en 1551, prenante la plej gravajn ikonojn kaj efike metante finon al la vivo de la monaĥejo. 

En la nuntempo Vardzia estas grava vidindaĵo en la regiono Samcĥe-Javaĥeti de Kartvelio. La loko estas konservita de grupeto de monaĥoj kaj povas esti vizitata kontraŭ malgranda pago. Marŝrutkoj iras ĝis Vardzia ĉiutage ekde la centro de Aĥalciĥo.

Ankoraŭ cent loĝejoj kaj kelkaj haloj restas viziteblaj kaj en kelkaj tuneloj la malnovaj irigaci-sistemoj daŭre alportas trinkeblan akvon.

## Referencoj
Kategorio:Monaĥejoj en Kartvelio
Kategorio:Kartvela Eklezio
Miklós Guzner

**GUZNER Miklós** estis rumanuja hungara kuracisto, universitata profesoro naskita en Koloĵvaro la 9-an de julio 1905 kaj mortinta en Târgu Mureș la 18-an de oktobro 1972.
## Biografio
Miklós Guzner diplomiĝis en Kluĵo en 1930 kaj li estis privata dentkuracisto tie. De 1949 li estis katedrestro en Universitatea de Medicină și Farmacie din Târgu Mureș (Medicina kaj Farmacia Instituto). De 1968 li estis universitata profesoro, estro dum jaroj de dentista infankliniko. Li havis amikajn rilatojn kun Gábor Gaál, kiun li apogis en la redaktado de la revuo Korunk. Li partoprenis en la Vásárhelyi Találkozó, poste en la kontraufaŝisma agado de la Béke Párt (Pacpartio).

## Verkoj
**Fogászati anyagok* (Târgu Mureș, 1951), 
**Fogászat* (kune kun Lajos Csőgör kaj Géza Mészáros, Târgu Mureș, 1958).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html

Guzner, M.
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Nuits-Saint-Georges

**Nuits-Saint-Georges** estas franca komunumo situa en la departemento Côte-d'Or kaj en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
La komunumo enhavas la urbon Nuits-Saint-Georges kaj la vilaĝetojn Concoeur kaj Corboin.
La rivero la Meuzin trafluas tra la urbo.

La aŭtovojo A31, la departementa ŝoseo D74 kaj la trajno komunikigas la urbon kun Beaune kaj Dijon.

## Demografio 
## Ekonomio 
### Unuaranga sektoro 
La ĉefaj kulturoj estas vinberujo kaj nigra ribo.
### Duaranga sektoro 
La ĉefaj industrioj estas metalurgio, kartono, presejo, manĝaĵa industrio.
### Triaranga sektoro 
Estas lernejoj por knaboj kaj malsanulejo por maljunuloj.

## Historio 
eta|maldekstra|Preĝejo Saint-Symphorien
La unuaj spuroj de homoj en la komunumo datiĝas de la Magdalenio en la loko Trou-léger.
En la loko les Bolards, romana urbo estis. Tie estis interalie templo de Mitrao. La urbo prosperis ĝis ĝia tuta detruado en la komenco de la 5-a jarcento. Hodiaŭ eĉ ĝia nomo estas forgesita.

Mezepoke urbo estis menciita ekde la 10-a jarcento. En la jaro 1212, la duko Odo la 3-a donis al la suda parto de la urbo nomita Nuits-Aval rajton de komunumo. La preĝejo Saint-Symphorien estas konstruita dum la 13-a jarcento. Ekde 1362, la komunumo konstruis remparojn.
La belfrido estas konstruita en 1610.

La 18-an de decembro 1870, batalo okazis tie inter la armeo de la generalo Camille Crémer kaj la generalo August von Werder kun la badena divizio de la generalo Adolf von Glümer.

## Esperanto vivo 
eta|maldekstra|Loteria bileto de la 2-a federacia festo skribita esperante
La 21-an de junio 1908, tie la dua federacia festo de la "verda stelo" okazis. En 1909 la esperanta grupo deNuits organizis interŝanĝon inter du familioj. Dekkvarjara knabo de Nuits iris en Magdeburgo kaj dekkvarjara knabo de Magdeburo iris en Nuits. La grupo de Nuits malfermis en 1911.

Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 3 voĉojn (0,23 % de voĉoj) en 2004, ricevis 2 voĉojn (0,14 % de voĉoj) en 2009 kaj ricevis 3 voĉojn (0,20 % de voĉoj) en 2014.

## Partneraj urboj  
*  (hodiaŭ en Sambreville)
* 
* 
* 
* 
kaj ankaŭ
*  (La junaj ekonomikaj ĉambroj)
*  (Amikopakto)

## Famuloj 
* Félix Tisserand : Astronomo.
* Cecile Royer : Esperantistino.

## Literaturo 
* Alain Fauconnier, *La Bataille de Nuits*, 2012. Historia romano okazanta en 1870 ĉe Nuits.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Beaune
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Burgonja vino
* Nuits-Saint-Georges (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Paroĥo 
* komunumaro 


Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
Arondismento Beaune

La **arondismento Beaune** () estas unu el la tri arondismentoj de la franca departemento Côte-d'Or. Ĝia ĉefurbo estas la subprefektujo Beaune. 

## Geografio 
La arondismento etendiĝas sur  kaj havis  laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. 

### Loĝantaro 
### Kantonoj 
Ekde 2015 la arondismento konsistas el la jenaj 5 kantonoj :
* Arnay-le-Duc
* Beaune
* Brazey-en-Plaine
* Ladoix-Serrigny
* Nuits-Saint-Georges (parto)

### Komunumoj 
La arondismento enhavas 193 komunumojn. Inter krampoj menciiĝas la respektiva kodo de INSEE.

## Historio 
La arondismento Beaune konsistis ĝis 2015 el la jenaj 10 kantonoj :
* Arnay-le-Duc
* Beaune-Nord
* Beaune-Sud
* Bligny-sur-Ouche
* Liernais
* Nolay
* Nuits-Saint-Georges
* Pouilly-en-Auxois
* Saint-Jean-de-Losne
* Seurre

## Vidu ankaŭ 
*Arondismentoj de Côte-d'Or
*Komunumoj de Côte-d'Or
*Côte-d'Or

Beaune
Damdin Suĥbataro

eta|dekstra|Mongola poŝtmarko de 1932 montranta Suĥbataro.
**Damdin Suĥbataro** (mongole: Дамдин Сүхбаатар) n. la 2-an de februaro 1893 - m. la 20-an de februaro 1923, estis mongola armea gvidanto de la revolucio en 1921. Li estas memorita kiel unu el la plej gravaj figuroj en la batalo de Mongolio por sia sendependeco.

En 1912, rusaj konsilistoj organizis armean lernejon ĉe Ĥujirbulan, kaj Suĥbataro estis unu el la soldatoj translokigitaj tie. Lia talento por armeaj taktikoj kaj liaj kapabloj ĉe rajdado kaj pafado donis al li la respekton de siaj kamaradoj, kaj post la trejnado li iĝis gvidanto de la firmao kiu produktis la pafilojn en Khujirbulan.

Komence de junio 1914, Suĥbataro estis implikita en la tumulto de soldatoj kontraŭ la malbonaj vivkondiĉoj kaj korupto en la armeo, sed tiu epizodo ŝajnas ne havi negativajn konsekvencojn por li. La tielnomita sendependa periodo estis sufiĉe neregebla kaj en 1917 Suĥbataro estis movita al la orienta limo de Mongolio, sub ordono de de Ĥatanbaatar Magsarjav.

Du sekretaj grupoj kuniĝis frue en 1920, kaj komencis konstrui afiŝojn en kiuj ili kritikis la novajn regantojn. Ili komencis kolekti inteligentecon ĉe la ĉinaj fortoj en Ĥüree, kaj ĉe la sintenoj de Bogd Ĥano, aliaj altaj lamaoj, kaj la nobeloj. Ankaŭ, ili establis kontaktojn kun kelkaj revoluciuloj inter la rusa komunumo de Ĥüree. En la mezo de 1920, pluraj agentoj de la Tria Internacio konvinkis la sekretan grupon sendi delegacion al Irkutsk. Sekve, la grupo estis renomita Partio de la Mongoloj la 25-an de junio 1920, kaj multaj estis allogitaj por vojaĝi al Rusio por ricevi sovetan subtenon. Danzan kaj Ĉoibalsan forvojaĝis komence de julio, kaj poste sekvis ilin Bodoo kaj Ĉagdarjav meze de julio. La 25-an de julio, la restanta grupo sukcesis, pere de akirado de letero en kiu Bogd Ĥano petis al Soveta Rusio subtenon kontraŭ la ĉinoj. Kun tiu letero, Suĥbataro, Losol kaj Dogsom forvojaĝis al Rusio fine de julio, 1921.

En la honoro de Suĥbataro, oni renomis la ĉefurbon de Mongolio ("Ruĝa heroo") en 1924. En 1954, li estis elfosita de lia tombo ĉe Altan Ölgii kaj reenterigita en la lastatempe finkonstruita maŭzoleo ĉe placo Suĥbataro. Kiam la maŭzoleo estis malmuntita en 2005, li estis kremaciita kaj lia cindraro entombigita en Altan Ölgii denove. La kremacio estis kontrolita de budhanaj monaĥoj.

Hodiaŭ Suĥbataro estas memorita kiel heroo en Mongolio por venkado kontraŭ la ĉinoj kaj kiel reestablinto de la sendependecon de Mongolio.

## Vidu ankaŭ 
* Sükhbaatar-a Maŭzoleo

Kategorio:Mongolaj militistoj
Kategorio:Mongolaj komunistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1893
Kategorio:Mortintoj en 1923
Caterina Valente

[eta|Germana federacia arĥivo, bildo 183-1984-1113-026, [Berlino, Friedrichstadt-Palast, Caterina Valente]]
**Caterina VALENTE** (n. 14-an de januaro 1931 en Parizo; m. 9-an de septembro 2024 en Lugano) estis itala kantistino, dancistino, gitaristino kaj aktorino.  

## Biografio, filmografio, diskografio
Vidu la oficialan retejon kun biografio en angla, germana kaj itala lingvoj.
eta|maldekstra|Filmo: Kaj vespere en la "Scala", *Und abends in die Scala*

## Ligiloj en vikipedio
*Bildoj en vikipedio

## Eksteraj ligiloj
*biografio en itala lingvo kun diskografio kaj filmografio, ankaŭ en angla kaj germana lingvoj 
*oficiala retejo de Caterina Valente
*portalo de germana nacia biblioteko pri Caterina Valente

Kategorio: Ĵazaj kantistoj
Kategorio: Italaj kantistoj
Kategorio: Italaj artistoj
Kategorio: Italaj dancistoj
Kerajtoj

eta|300px|Azio en 1200 p.K, situo de la kerajtoj kaj najbaraj lokoj.
La** Kerajtoj** aŭ **Kerejtoj** (mongole: Кэрэйд, kazaĥe: Керей) estis areto de triboj en Centra Azio, kiuj dominis en la areo kaj, kiel aliancanoj de Ĝingis-Ĥano, influis en la pliiĝo de la Mongola Imperio. Ili konvertiĝis al kristana nestorianismo en la 11-a jarcento, kaj ankaŭ estis ekzemplo de eminentaj kristanoj inter la mongoloj. La gvidanto de la klano, Toghrul, akiris famon pro siaj bataloj kun islamanoj, kaj pluraj virinoj de la Kerajt-klano iĝis influaj virinoj en la mongola kortego. Sorghaghtani Beki geedziĝis kun filo de Ĝingis-Ĥano, kaj iliaj kvar filoj, inkluzive de la Granda Ĥano Kublaj-Ĥano kaj Mongu-Ĥano, iĝis eminentaj gvidantoj de la Imperio.

Kategorio:Historio de Mongolio
Kategorio:Historio de Kazaĥio
Kategorio:Mongoloj
Ĥatun

**Ĥatun** (perse: خاتون  -Khātūn , turke: Hatun ) estas ina titolo de la nobelaro kaj alternativa maskla "ĥano" elstare uzita en la Unua Turka Imperio  kaj en la posta Mongola Imperio. Estas ekvivalento de "reĝino" aŭ "imperiestrino".

Kvankam la titolo akiris eminentecon inter la tjurk-mongolaj triboj de Interna Azio, ĝi estas kiel la titoloj Tarĥan, Bajg kaj Jabghu - ne altajaj, sed el hindeŭropaj originoj (en tiu kazo de Irano). Antaŭ la apero de Islamo en Centra Azio, Ĥatun estis la titolo de la Reĝino de Buĥaro.

Kategorio:Titoloj
Kategorio:Mongola Imperio
Dauria perdriko

La **Dauria perdriko**, *Perdix daurica*, estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj subfamilio de Perdrikenoj. La nomo devenas el la regiono Daurio aŭ Transbajkalo.

Tiu specio de la grupo de perdrikoj reproduktiĝas en farmoterenoj de multe de moderklimata orienta Azio el suda Kirgizio, Kazaĥio, Taĝikio, Altajo orienten al centra Siberio, norda Ĉinio (provincoj najbaraj de Mongolio) kaj Mongolio. Ĝi estas surterema nemigranta specio, sed moviĝas al valoj kaj subaj teroj kaze de granda neĝokvanto kaj formas arojn for de la reprodukta sezono el 15 al 30 individuoj kaj ariĝas vintre ĝis grupoj de 200. En partoj de sia teritorio, ĝi koincidas kun la tre simila kaj proksime rilata Griza perdriko, kun kiu ĝi formas superspecion.

La dauria perdriko estas birdo de malferma kamparo, kun iome da apudaj arbustoj aŭ maldensa arbaro. Sed ankaŭ loĝas en vario de biotopoj, kiaj herbejbordoj, stepoj, arbarklarejoj, ĉerivera arbaro, farmoj, terkultivejoj, duondezertaj ŝtonecaj montetoj ktp., sed ili evitas la plej dezertajn areojn. Ĝi loĝas ĝis 3000 m. super marnivelo.

Tiu palearktisa specio estas monogama. La nesto estas grunda depresio kovrita de herboj, de folioj, de radikoj kaj de plumoj, en aŭ ĉe ŝirmaĵo, kaj la tipa ovaro estas de 18-20 (neniam malpli da 12) olivecbrunaj ovoj. La ovodemetado varias laŭtempe depende de la regionoj. Kovado daŭras 25 tagoj kaj ambaŭ gepatroj idozorgas.

Ĝi estas fortika birdo, 28–30&nbsp;cm longa, grizdorsa kun bruna suba dorso kaj flugiloj tre striecaj, kun **oranĝecaj vizaĝo kaj hirta mentona “barbo”** en la reprodukta sezono. La resto de la kapo (krono, nuko, kolflankoj) kaj de la subaj partoj estas grizaj kun ankaŭ oranĝeca centra brusto kaj nigra ventra makulo hufumforma. En flankoj estas ruĝecbruna strieco. La beko estas kornogriza, la iriso bruna kaj estas nuda ruĝa haŭtaĵo antaŭ kaj malantaŭ la okulo.

La ino havas pli malgrandan ventromakulon kaj estas pli senkolora ol la  masklo. Junuloj de Dauria perdriko estas esence grizbrunaj, kaj ne havas la distingan vizaĝon kaj markojn de subaj partoj. La kanto estas akra *kieerr-ik*.

Estas tri subspecioj diferencaj ĉefe pri plumaroj kiuj iĝas des pli malhelaj kaj pli ruĝecaj ju pli orienten.

Tiu estas semomanĝanta specio, sed junuloj manĝas ĉefe insektojn kiel esenca fonto de proteinoj. Kaze de ĝenado, kiel ĉe plej parto de ĉasbirdoj, ankaŭ tiu ekflugas mallongdistance per rondoformaj flugiloj, ofte alvokante *rik rik rik* dum ĝi startas.

La Dauria perdriko ne estas tutmonde minacata, sed povas esti troĉasata en partoj de sia teritorio.

## Referencoj 
* En la franca
*  Malplej Zorgiga.
* *Pheasants, Partridges and Grouse* de Madge kaj McGowan, ISBN 0-7136-3966-0

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Mezorienta perdriko

La **Mezorienta perdriko**, *Ammoperdix griseogularis*, estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj subfamilio de Perdrikenoj.

Tiu membro de la grupo de la perdrikoj havas sian ĉefan indiĝenan teritorion el sudorienta Turkio tra Sirio kaj Irako oriente al Irano kaj Pakistano. Ĝi estas plej proksime rilata kaj tre simila al sia samgenra de Egiptio kaj Arabio, nome la Sabloperdriko, *Ammoperdix heyi*.

Tiu 22-25 cm longa birdo estas specio de loĝantaj birdoj en seka, malferma kaj ofte monteteca kamparo. Ili nestumas en malmulte kovrita grunda skrapaĵo, kie la ino demetas 8-16 ovojn. La Mezorienta perdriko manĝas ampleksan varion de semoj kaj iome da insektomanĝo.

La Mezorienta perdriko estas fortika birdo, ĉefe sablobruna kun blankabruna flanka strieco ne vertikala kiel ĉe la perdrikoj de la genro *Alectoris*, sed ondeca. Masklo havas grizan kapon kun tre markata nigrega strio superokula kaj blanka traokula strio kiu larĝiĝas malantaŭokule al orelareo. La kolflankoj estas makuleca je blanka kaj la gorĝareo estas griza, kialo por la latina scienca nomo. La kapobildo estas la plej certa distingilo el la Sabloperdriko. La beko estas oranĝecruĝa. La kruroj estas flavecaj kaj ne ruĝaj, kiel ĉe la perdrikoj de la genro *Alectoris*. La maskloj havas tre distingobildajn grizajn kapojn, sed inoj estas tre eluzitaj versioj kompare, kaj tiu manko de distinga kapobildo malfaciligas distingi sian specion.

Kaze de ĝenado, tiu palearktisa specio preferas kuri anstataŭ ekflugi, sed se necese ili ekflugas mallongajn distancojn per rondoformaj flugiloj. La kanto estas fajfeca *hŭit-hŭit-hŭit*.

## Referencoj 
*  Malplej Zorgiga.
* *Pheasants, Partridges and Grouse* de Madge kaj McGowan, ISBN 0-7136-3966-0

## Vidu ankaŭ 
* Zagros-montara arbarstepo

Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Azio
Naskiĝo de Venuso

300px|dekstra|eta|*Naskiĝo de Venuso* (1485)
[dekstra|eta|10-cenda [Italaj eŭro-moneroj|Itala eŭro-monero]]
***Naskiĝo de Venuso*** (*Nascita di Venere*) (1485) estas pentraĵo de itala pentristo Sandro Botticelli; tempero sur kanvaso 279&nbsp;x&nbsp;172 cm; Florenco, Galleria degli Uffizi.

For la Madonojn kaj Evojn! Per tiu Venuso (aŭ Venera), Sandro Botticelli seniĝas de kristana influo. Por montri nudan virinon, li ĉerpas el Helena mitologio. El tiu Venuso li volas fari himnon al perfekta beleco.

## Vidu ankaŭ 
* Sandro Botticelli

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Galleria degli Uffizi 

Kategorio:Pentraĵoj de Sandro Botticelli
Kategorio:Pentraĵoj de Venuso
Manduĥaj Ĥatun

**Manduĥaj Ĥatun** (ankaŭ konata kiel reĝino Manduĥaj la Saĝa, ĉ. 1449 - ĉ. 1510) estis la imperiestrino de Mongola Ĥaganato (aŭ Norda Juan-dinastio). Ŝi unuigis la mongolojn kun sia edzo Dajan-Ĥano.

Ekde 1480 Dajan-Ĥano kaj Manduĥaj pliigis la premon sur la Ming-teritorio ĉar ili fermis la komercon kaj mortigis mongolan senditon. La Minga Ĉinio rapide vastigis la Ĉinan muron kaj uzis la novan artilerion por venki ŝiajn trupojn. Manduĥaj geedziĝis kun Dajan-Ĥano, sed daŭre regis Mongolion. Ŝi reokupis Ordos-areon kaj ĝi havis postenigitajn soldatojn por reteni la gardadon de Ĉinio.

Kategorio:Mongolaj ĥanoj
Kategorio:Reĝinoj
Modu Ĉanju

**Luanti Modu Ĉanju** (ĉine: 冒頓單于, mongole: Модун шаньюй) ankaŭ transskribita Modun kaj Maodun - naskiĝis ĉ. 234 a.K kaj iĝis la fondinto de la Ŝiungnua Imperio post kiam li mortigis sian patron en 209. La jaroj de lia regado estis 209 al 174 a.K.

Li estis armea gvidanto sub lia patro Tuman, kaj poste la Ĉanju kaj Imperiestro de la Hsiungnoj-Imperio, situanta en moderna Mongolio.

Kiel pluraj akademiuloj sugestis ke la rekonstruita antikva ĉina elparolo de Modu (冒頓) ŝajnas reprezenti fremdan "baγtur", parenco de la vorto, de la centr-eŭrazia kulturo, baγatur "heroo". La etimologio de la vorto estas nekonata, kvankam la unua silabo estas tre verŝajne de la irania vorto *baγ "dio, sinjoro", komuna elemento en la postaj centraziaj nobelaj titoloj.

Kategorio:Mongoloj
Kategorio:Ŝiungnuoj
Ĥalĥaoj

La ** Ĥalĥaoj** (klasika mongola: qalq, Халх) estas nomada subgrupo de la mongola popolaro, probable la plej granda en Mongolio. Ili ankaŭ troviĝas en aliaj regionoj de Centra Azio. Laŭ ilia tradicio, ili estas la veraj heredantoj de Ĝingis-Ĥano. La oficiala lingvo de Mongolio baziĝas sur la ĥalĥa dialekto.

Kategorio:Etnoj en Mongolio
Jongleo

La **Imperiestro Jongle** () (n. la  - m. la ), naskita nomo Ĝu Di, estis la tria imperiestro de la Dinastio Ming de Ĉinio de 1402 ĝis 1424. Lia nomo Jongle signifas "Porĉiama Feliĉo".

Li estis la Princo de Jan (燕王), posedante armean bazon en Bejping (Běipíng). Li iĝis konata kiel Ĉengzu (Chengzu) de Ming. Li iĝis imperiestro per planado uzurpi la tronon kiu estis kontraŭ la deziroj de imperiestro Hongŭu (Hóngwǔ).

Li translokigis la ĉefurbon de Nankino (Nanjing) ĝis Pekino (Beijing) kie ĝi situis en la sekvantaj generacioj, kaj konstruita la Malpermesita Urbo tie. Post ĝia kadukeco kaj neuzado dum la Juan-dinastio kaj la regado de Hongŭu, la Imperiestro Jongle riparis kaj malfermis la Grandan Kanalon de Ĉinio kaj fondis la novan ĉefurbon de Pekino (Beijing) en la nordo kun stabila fluo de varoj kaj sudaj nutrovaroj. Li komisiis la plej multajn el la esploradaj mar-vojaĝoj de Ĉeng He. Dum lia regado la monumenta Enciklopedio de Jongle estis kompletigita.

Jongle estas entombigita en la Kangling tombo, la centra kaj plej granda Ming-dinastia maŭzoleo.

Kategorio:Imperiestroj de Ĉinio
Kategorio:Ming-dinastio
Bogd Ĥan Uul

eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
eta|maldekstra|
**Bogd Ĥan Uul** () estas 3000 metrojn alta monto en Mongolio ekster la landa ĉefurbo, Ulanbatoro. Ĝi, kune kun la aliaj sanktaj montoj de Mongolio, Burĥan Ĥaldun kaj Otgon Tenger, estis aldonita al la Monda heredaĵo de Unesko la 6-an de aŭgusto 1996 en la Kultura kategorio.

Kategorio:Montoj en Mongolio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Mongolio
Anna Pavlova

[eta|dekstra|170px|Anna Pavlova: Lise en *Pas de ruban* la Petipa/Ivanov/Hertel *[La Fille Mal Gardée*. Sankt-Peterburgo, 1912.]]
[eta|(WP) Anna Pawlowa en *Sterbenden Schwan*, [1905]]
[eta|Anna Pawlowa ĉirkaŭ [1910]]
[eta|Anna Pavlova - 1910 - [Faraono|la filino de faraono]]
**Anna Pawlowna PAVLOVA** (, ankaŭ Анна Матвеевна Павлова *Anna Matvejevna Pavlova,)* en okcidentaj lingvoj ofte **Anna Pavlova**; n. 12-a februaro 1881 en Sankt-Peterburgo; m. 23-a januaro 1931 en Den Haag), estis tre fama rusa baletistino.

## Biografio 
* Anna Pavlova studis en baleta lernejo de Sankt-Peterburgo, la "Imperia Baleta Lernejo", hodiaŭ Baleta Akademio de Vaganova, kaj estis dancistino en Mariinskij - teatro de 1899 ĝis 1909.
* Anna dancis en la baletoj La Nuksrompilo, Raimonda aŭ *Raymonda*, Giselle, La Bajadere, france: *"La Bayadère"* de la direktoro Marius Petipa.
* Ĝis 1911 Anna estis solisto en la Rusaj Baletoj de Sergej Pavlovič Djagilev.
* Poste Anna havis propran baletan grupon.
* La turneoj ekde 1908 en okcidenta Eŭropo faris faman dancistinon.
* La plej fama solo danco estis en jaro 1907 la 3 minutoj baleto *Der sterbende Schwan* de (france.) Michel Fokine, (ruse: Михаил Михайлович Фокин, Michail Michailowitsch Fokin; (n. 1880, m. 1942) kun muziko de Camille Saint-Saëns.
* Ekde 1910 Anna vivis en Londono.
* Anna surprize mortiĝis en la fina turneo en la ĉambro de la hotelo - (Hôtel des Indes).

## Eksteraj ligiloj 
* Urno de Anna Pavlova en Londono  kun mallonga biografio en germana lingvo
* oficiala retejo de Baleta Akademio de Vaganova  kaj ankaŭ en vikipedio Baleta Akademio de Vaganova
* (Hôtel des Indes)

Kategorio:Rusiaj baletistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Flago de Mongolio

eta|flago de Mongolio, 1:2
La nuna **flago de Mongolio** estis adoptita la 12-an de februaro 1992. Ĝi estas simila al antaŭa flago kiun Mongolio enkondukis jaro 1949, krom forigo de la socialisma stelo. Ĝi havas tri egalgrandajn vertikalajn striojn, la flankaj strioj estas ruĝaj kaj la centra strio estas blua. Ene de la maldekstra strio troviĝas la nacia emblemo, la sojombo, aro de abstraktaĵoj kiu reprezentas la fajron, sunon, la lunon, la teron, la akvon kaj la simbolon Jino kaj Jango.

mongolio
Kategorio:Naciaj simboloj de Mongolio
Andronova kulturo

eta|300px|Mapo pri la eble plej etendiĝo de la Andronova kulturo
La **Andronova kulturo**, aŭ Sintaŝta-Petrovka kulturo estas kolekto de similaj lokaj kulturoj de la Bronzepoko kiuj prosperis eble inter 2,300-1,000 a.K en okcidenta Siberio kaj la okcidento de azia stepo. La nomo venas de la vilaĝo de Andronovo, kie en 1914, pluraj tomboj estis malkovritaj, kun skeletoj en kunruliĝintaj pozicioj, entombigitaj kun riĉe ornamitaj ceramikaĵoj. Almenaŭ kvar subkulturoj estis distingitaj. La geografia amplekso de la kulturo estas vasta kaj malfacile krei la limliniojn. Laŭ ĝiaj okcidentaj periferioj.

En la mezo de la dua jarmilo, la Andronovaj kulturoj komencas avanci intense orienten. Ili uzis demetaĵojn el kupro en Altajo kaj loĝis en vilaĝoj. Tomboj estis faritaj en ŝtono kun entombigitaj lignokameroj. La ekonomio estis pri paŝtado, surbaze de ĉevaloj kaj brutaro, sed ankaŭ ŝafoj kaj kaproj, kaj baza agrikulturo.

## Vidu ankaŭ 
* Hindirana pralingvo

Kategorio:Historio de Siberio
Kategorio:Azia bronzepoko
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Azio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Rusio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Kazaĥio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Kirgizio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Turkmenio
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj de Uzbekio
Kategorio:Hindeŭropaj etnoj
Oldřiš

Municipo **Oldřiš** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en nordorienta submontaro de Žďárské vrchy, 8&nbsp;km okcidente de urbo Polička. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Oni supozas fondon de la vilaĝo je ordono de ĉeĥa reĝo Přemysl Otakar la 2-a nelonge post fondo de la reĝa urbo Polička (1265) fare de fondinto Konrád el Levendorf. La nomo de la vilaĝo estas onidire derivita de la nomo de princo Oldřich. Oldřiš estas skribe menciita de historiisto Kosmas jam en la jaro 1110.

Historio kaj nuntempa vivo de la vilaĝo estas ligita kun apuda Borová kun kiu ĝi pasinte kreis unu tutaĵon. De la jaro 1349 tiama Oldřiš komencis dividiĝi je la okcidenta parto, nuna Borová, kaj orienta parto, nuna Oldřiš.

En la jaro 1474 la urbo Polička aĉetis vilaĝon Oldřiš. En la jaro 1547 loĝantoj el Oldřiš ĉeestis rezistan movadon kontraŭ la reĝo Ferdinando. En tempo de perforta rekatoligado en la 18-a jarcento estis rezisto de ĉi tieaj evangelianoj tiel forta, ke ĝi kulminis per ekzekuto de tri loĝantoj. Sinjora grundo en la vilaĝo estis herede dividita al la kampuloj dum regado de Maria Tereza en la jaro 1778. Nur en la jaro 1888 estis en Oldřiš fondita triklasa lernejo kaj en la jaro 1897 estis en la vilaĝo establita haltejo de nova fervoja linio Svitavy - Polička - Skuteč.

Regiono ĉirkaŭ la vilaĝo kaj Oldřiš mem inspiris kelkajn artistojn, ekzemple verkistinon Teréza Nováková aŭ komponiston Bohuslav Martinů

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Oldřiš - dům čp. 28.jpg|Oldřiš – domo n-ro 28
Oldřiš - dům čp. 27.jpg|Oldřiš – domo n-ro 27
Oldřiš - dům čp. 1.jpg |Oldřiš – domo n-ro 1
Oldřiš - škola.jpg|Oldřiš – lernejo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Poličsko 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
1461 Jean-Jacques

'*1461 *Jean-Jacques'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomino Marguerite Laugier elde la Observatorio de Nico.

## Nomo 
Ĝi ricevis la viran francan antaŭnomon "*Jean-Jacques''", tiu de la filo de lia malkovrintino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Marguerite Laugier
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1937
Nomadaj imperioj

eta|Mongola Imperio
**Nomadaj imperioj**, ankaŭ kelkfoje nomataj stepaj imperioj, aŭ imperioj de Centra kaj Interna Azia, estis imperioj starigitaj de eŭraziaj nomadoj kiuj uzis pafarkon kaj ĉevalrajdadon kiel konkeraj taktikoj kaj vivmaniero. La imperioj kaj konkeroj venas ekde la Grek-romia antikvo ĝis la Frua Moderna Epoko.

Ne ĉiuj nomadaj kulturoj povis starigi imperiojn. Popoloj kiel la cimeroj, avaroj, hungaroj, peĉenegoj kaj kipĉakoj konkeris vastajn areojn kaj fondis regnojn sed ne subigis aliajn naciojn por esti konsideritaj kiel imperioj. La komanĉoj kaj aliaj indiĝenaj  ĉevalkulturoj regis grandajn areojn, sed neniam produktis ajnan specon de ŝtataparato.

Inter ĉi tiuj popoloj kiuj ja havis imperion troviĝas la ŝiungnuoj, hunoj, roŭranoj, gokturkoj, ujguroj, mongoloj, timuridoj kaj zungaroj

Imperioj
Kategorio:Imperioj
Erdene Zuu

eta|dekstre|Templo en la bikŝuejo Erdene Zuu.
eta|dekstre|La "Ora Stupao" en Erdene Zuu
**Erdene Zuu** (mongole: Эрдэнэ Зуу хийд) estas verŝajne la plej antikva daŭre ekzistanta bikŝuejo en Mongolio. Ĝi estas en la provinco Övörkhangai, proksime de la urbo Ĥarĥorin kaj najbara al antikva urbo Karakorum. Ĝi estas parto de la Monda heredaĵo de Unesko.

La Erdene Zuu-monaĥejo estis konstruita en 1585 fare de Abtaj-Sajn-Ĥano, post la (dua) enkonduko de tibeta budhismo en Mongolion. Ŝtonoj de la ruinoj de Karakorum estis uzitaj por la konstruo. Ĝi estas ĉirkaŭita de muro havanta 100 stupaojn . La numero 108, esti sankta numero en budhismo, kaj la numero de artperloj en budhana rozario, estis verŝajne antaŭvidita sed neniam atingita. La monaĥejo estis difektita pro militado en la 1680-aj jaroj, sed estis rekonstruita en la 18-a jarcento kaj antaŭ 1872 havis 62 templojn ene de ĝi.

En 1939 la komunista gvidanto Ĥorloogiin Ĉojbalsan havis la monaĥejon en ruinoj, kiel parto de purigo kiu detruis centojn da monaĥejoj en Mongolio kaj mortigis pli ol dek mil monaĥoj. Tri malgrandaj temploj kaj la ekstera muro kun la stupaoj restis. La temploj iĝis muzeoj en 1947. Ili diras ke ili lasis tiun parton de la monaĥejo pro la premo de Josif Stalin.

Erdene Zuu estis permesita ekzisti nur kiel muzeo; la nura funkciinta monaĥejo en Mongolio estis Gandantegĉinlen Ĥiid, en la ĉefurbo, Ulanbatoro. Tamen, post la falo de komunismo en Mongolio, en 1990, la monaĥejo estis redonita al la lamaoj kaj Erdene Zuu denove iĝis didomo. Hodiaŭ Erdene Zuu restas aktiva budhana monaĥejo same kiel muzeo kiu malfermas siajn pordojn al turistoj.

Sur monteto ekster la monaĥejo sidas ŝtonofaluso. La faluso laŭdire retenas la seksajn impulsojn de la monaĥoj kaj certigas ilian bonan konduton.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Mongolio
Kategorio:Bikŝuejoj en Mongolio
Karasuka kulturo

La **Karasuka kulturo** priskribas sociojn de Bronzepoko kiuj ekzistis ekde Aralo aŭ Volgo ĝis la supra Jenisejo eble en 1500-800 a.K., posta al la Afanaseva kulturo. La restaĵoj estas minimumaj kaj precipe nur kadavro-deponejoj estis trovitaj. Almenaŭ 2000 tomboj estas konataj. La Karasuka periodo daŭris de ĉ. 700 a.K. De ĉ. 700 al ĉ. 200 a.K., la kulturo evoluis laŭ similaj linioj. Komerca kontakto estis establita en pli norda Ĉinio kaj regiono Bajkal ĝis Nigra Maro kaj la Uraloj, influante la homogenecon de la kulturo.

La ekonomio estis miksita agrikulturo kaj bredado. Ili sukcedis la Andronovan kulturon en tiu regiono kaj estis terkultivistoj. Industrie, ili estis spertaj metallaboristoj, la pintaĵoj de ĉi tiu kulturo estas bronza tranĉilo kun kurbigaj profiloj kaj tenilo kun dizajnita ĉevalo. La ceramiko estis komparita al tiu malkovrita en Interna Mongolio kaj la interno de Ĉinio, kun bronzaj tranĉiloj similaj al tiuj de nordorienta Ĉinio.

Kelkaj fakuloj asertas ke la kulturo havas sian originon en Mongolio, Norda Ĉinio kaj Koreio. Aliaj proponis ligon kun la jenisejoj kaj buruŝoj, eĉ sugestante ke karasukaj lingvoj grupiĝu. Skeletrestaĵoj indikas rilaton kun Centra Azio, igante ĝin el hind-irana lingvo (el hindeŭropa familio).

La Karasuka kulturo estas sekvita de la Tagara kulturo, kies popoloj utiligas la samajn tombojn, indikante kontinuecon en la tradicioj.

Kategorio:Bronzepoko
Kategorio:Arkeologiaj kulturoj
Kategorio:Arkeologio en Rusio