open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aŭtoklavo

eta|dekstre|aŭtoklavo
**Aŭtoklavo** estas speco de metala vazo tre fortika kaj tute fermita, en kiu oni povas preme varmigi likvaĵon super ĝia bola varmogrado.

Medicin-teknike aŭtoklavo estas aparato, kiu per kunpremita akvovaporo sterilizas operaciilojn, kuracilojn ktp.

Kategorio:Teknologio
Kategorio:Varmotekniko
Kategorio:Ujoj
Amerika arĝentmevo

**Amerika arĝentmevo**, *Larus smithsonianus*, estas granda blankokapa mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.

## Taksonomio
Tiu mevo estis por la unua fojo priskribita kiel nova specio en 1862 fare de Elliott Coues baze sur serio de specimenoj el la Smithsonian Institution. Ĝi estis poste reklasita kiel subspecio de la Arĝentmevo (*Larus argentatus*). La genronomo deriviĝis el la Latina *Larus*, kiu referencas ĉu mevon ĉu alian grandan marbirdon. La specinomo *smithsonianus* rememoras la anglan kemiiston James Smithson kies kapitalo de 100 000 pundoj ebligis la fondon de la institucio kiu havas lian nomon.

La taksonomio de la grupo de la Arĝentmevo estas tre komplika kaj multo estas ankoraŭ polemika kaj necerta. Studo de 2002 sugestis, ke la Amerika arĝentmevo ne estas tre rilata al la eŭropaj arĝentmevoj, apartenante anstataŭe al aparta klado de mevoj. Kelkaj fakuloj kiel la Komitatasocio de Eŭropaj Raraĵoj kaj la British Ornithologists' Union nun agnoskas ĝin kiel aparta specio. La BOU inkludas ankaŭ la specion de la Siberia mevo (*Larus vegae*) de nordorienta Azio ene de la amerika arĝentmevo.

## Disvastiĝo 
Tiu specio reproduktiĝas preskaŭ nur en Kanado, tio estas en la tuta lando escepte sudokcidenta kaj plej nordaj partoj (arktaj), en marbordoj aŭ internaj regionoj el Labrador oriente tra la regiono de Grandaj Lagoj ĝis Alasko. Poste la specio migras okcidente laŭ la marbordo de la Pacifiko tra Kanado, Usono, ambaŭ Kalifornioj kaj norda Meksiko kaj foje eĉ pli suden. Oriente la migrado okazas al la regiono de Grandaj Lagoj, valo de la Misisipo kaj marbordoj de orienta Usono, Meksika Golfo, norda Meksiko, Kubo kaj la Karibo.

## Aspekto 
.]]
Ili estas grandaj mevoj kun blankaj rondoformaj kapoj, fortaj flavaj bekoj (kun ruĝa antaŭpinta makulo en suba makzelo) kaj longaj kruroj kaj flugiloj. Dorso kaj flugiloj estas grizaj (tiuj lastaj kun nigraj pintoj). La kruroj estas rozkoloraj kaj la okuloj flavaj.

## Kutimoj 
Tiuj mevoj estas ĉiomanĝantaj. Dum la reprodukta sezono ili ne bezonas fiŝojn kaj manĝas ĉefe insektojn kaj semojn, somere ili manĝas fiŝojn.

## Bildoj

Larus smithsonianus-USFWS.jpg
American Herring Gull (Larus smithsonianus) RWD3.jpg|Junulo kun plenkreskulo en Norda Karolino
American Herring Gull on an unidentified pier.jpg|Reproduktulo
Core Banks - Herring Gull - 03.JPG|Manĝante krabon

## Referencoj
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Bischofshofen

**Bischofshofen** [biŝofshOfn] estas urbo en Aŭstrio, en la provinco Salcburgio. Ĝi apartenas al la distrikto Sankt Johann im Pongau.

eta|maldekstra|Skisaltejo "Paul Ausserleitner"
Bischofshofen situas en la valo de Salzach, ĉe la disbranĉejo de la valo *Fritztal*. Ĉirkaŭate de montoj, ĝi estas grava vintrosportejo, unu el la stacioj de Vierschanzentournee.

Ĉar la du valoj ĉe Bischofshofen estas gravaj trafikaj vojoj tra la Alpoj, la urbon preterpasas la aŭtovojo A 10 (Tauern-aŭtovojo inter Salzburg kaj Villach; parto de E 55) kaj la fervojo inter la samaj du urboj. La fervojo restas en la sud-norda valo de Salzach, dum la aŭtovojo, venante de nordo, iras orienten tra *Fritztal*.

## Vidindaĵoj
*Misia domo Sankta Ruperto, kun gimnazio
*Preĝejo Sankta Maksimiliano
## Elstaruloj
*Josef Leitgeb, verkisto
*Maria Elisabeth Prigge, artistino

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

!
Kategorio:Vintrosportejoj de Aŭstrio

Kategorio:Komunumoj de Salcburgio
Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo

La **Organizaĵo pri Ekonomiaj Kunlaboro kaj Evoluigo** (**OEKE**) ( (**OECD**);  (**OCDE**)) estas internacia organizaĵo kun sidejo en Kastelo Muette, Parizo. Ĝi estas nomata organizaĵo de la "unua mondo" (de la industriaj landoj); preskaŭ ĉiuj ĝiaj 38 membroj estas industriaj landoj.eta|Membraj regnoj
eta|Emblemo

## Historio 
La organizaĵo estis fondita en la jaro 1948, por realigi la Plano Marshall.

## Statuto 
Statutaj celoj de la organizaĵo estas
* kontribui al optimuma ekonomia evoluo kaj kreskanta vivnivelo en la membraj regnoj,
* antaŭenigi la ekonomian kreskon en siaj membraj regnoj kaj en la evoluantaj landoj,
* helpi al plivastigo de la monda komerco.

## Efektivigo 
La organizo havas 37 landojn, kiuj produktas pli ol 60% de la monda MEP. Ĉi tiuj landoj dividas komunajn valorojn de demokratio kaj libera merkata ekonomio kaj kunlaboras fronte al ekonomiaj, sociaj kaj mediaj defioj en la tutmondiĝo. La OEKE estas platformo por diskuti politikon, kompari rendimenton, trovi solvojn al malfacilaĵoj kaj formuli kodojn, gvidajn principojn kaj komunajn normojn por efektivigi ekonomian kaj socian politikon je nacia nivelo. Ene de la organizo, ĉiu membroŝtato povas fari signifan kontribuon al determinado de la politiko de la organizo kaj formulado de komunaj agadlinioj.

## Membroj 
En la jaro 2021 OEKE havas 38 membrojn:

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la organizaĵo (en, fr)
* La oficiala retejo de la Organiza Biblioteko por Kunlaboro kaj Ekonomia Disvolviĝo

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropa Ekonomia Areo
* Eŭropa Unio
* Internacia Energia Agentejo
* Konsilio de Eŭropo
* Monda Organizaĵo pri Komerco
* NATO
* PISA
* Schengen-spaco

## Referencoj 
Kategorio:Internaciaj ekonomiaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1961
Mittelhausen

Ekzistas pluraj loĝlokoj kun la nomo **Mittelhausen** :
* Mittelhausen (Allstedt), eksa komunumo en la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio, ekde 2010 parto de urba komunumo Allstedt
* *Mittelhausen*, eksa komunumo en la historie germanlingva regiono Alzaco de Francio, ekde 2016 parto de nova komunumo *Wingersheim-les-Quatre-Bans*
* Mittelhausen (Erfurto), urboparto de Erfurto en la federacia lando Turingio de Germanio
Palestinanoj

La vorto "**Palestinanoj**" estas kutime uzata por indiki arab-parolantaj homoj kun familiaj radikoj en Palestino. Palestinanoj plej-parte sekvas la islaman religion, sed granda minoritato estas kristana, kaj kelkaj estas druzoj.

Dum la epoko de la Brita regado de Palestino, ĉiuj loĝantoj de Palestino estis nomataj palestinanoj, inkluzive de judaj palestinanoj. Post la fondo de la ŝtato de Israelo, oni komencis uzi la vorton "Palestinanoj" nur por la araboj de la regiono.

Ofte, en Israelo mem, oni nomas "Palestinanoj" nur la arabojn, kiuj vivas en Cisjordanio kaj Gaza, dum la arabojn, kiuj vivas ene de Israelo, oni nomas "arabaj israelanoj". Tamen, ili mem ofte nomas sin Palestinanoj.

Kelkaj milionoj da homoj, kiuj vivas en aliaj arabaj landoj kaj tra la tuta mondo, estas konsiderataj palestinanoj, ĉar ili aŭ iliaj rektaj familianoj forlasis Palestinon en 1947-1949 (ĉu memvole ĉu forpelite de la israelanoj dum la tiama juda-araba milito) aŭ dum la pasintaj aŭ postaj jardekoj. Multaj el ili vivas nun en Libano, Sirio kaj Jordanio.

Estas malfacile kalkuli la nombron de Palestinanoj en la mondo, sed oni povas facile alveni al cifero de preskaŭ 10 milionoj, kalkulante ĉiujn palestinanoj kiuj vivas en Palestino kaj ekstere. Tamen, oni devas rimarki ke ĉi tiuj ciferoj estas tre politike ŝarĝitaj.

La plej konata Palestinano trans la mondo estas verŝajne Jaser Arafat, la gvidanto de la OLP (Organizaĵo por Liberigo de Palestino), kiu mortis en 2004. Alia konata Palestinano estas la forpasinta intelektulo Edward Said, kiu kreskis en Egiptio kaj instruis en Usono.

## Vidu ankaŭ 
* Arab-israela konflikto
* Palestina araba dialekto
* Palestinaj rifuĝintoj
* Palestina kuirarto

## Referencoj 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Araba-israela konflikto
Kampanjo Senpagaj Brakumoj

[eta|300px|Senpagaj brakumoj proponataj en [Sidnejo, Aŭstralio (2004)]]

La **Kampanjo Senpagaj Brakumoj** () estas fenomeno disigita per Interreto kiu verŝajne ekis en junio 2004 kaj vaste pripublikiĝis en 2006 pro muzika filmeto en YouTube. La fenomeno envolvas homojn kiuj sinproponas por senpage brakumi nekonatojn en publikaj lokoj.

Partoprenantoj de la forumo de la oficiala retpaĝaro de *la kampanjo senpagaj brakumoj* decidis deklari oficialan Internacian Tagon de Senpagaj Brakumoj. La tago okazis la 7-an de julio 2007. La celo de tiu tago estas promocii la kampanjon. La organizantoj esperas ke centoj da homoj dise en la mondo distribuos senpagajn brakumojn.

## Vidu ankaŭ 
*Brakumo
*Internacia brakumtago
*Salutogestoj
*Masaĝo

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala Retpaĝaro de la Kampanjo Senpagaj Brakumoj (anglalingve)

Origina filmeto de la kampanjo en YouTube

Kategorio:Interpersona rilatado
Heŭglina mevo

**Heŭglina mevo** aŭ **Siberia mevo**, *Larus heuglini*, estas granda blankokapa mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. Ĝi estas tre parenca al la Malhela mevo, *Larus fuscus*, kaj ĝi estas often klasita kiel subspecio de tiu. Ĝi estis inkludita ankaŭ en la Arĝentmevo, *Larus argentatus*.

Birdoj de orienta parto de la teritorio de Heŭglina mevo estas ofte pli helgrizaj supre kaj estas foje konsiderataj kiel separita subspecio *Larus heuglini taimyrensis* (Tajmira mevo). Alia eblo estas ke ĝi devenas kiel rezulto de hibridiĝo inter Heŭglina mevo kaj Siberia arĝentmevo.

## Disvastiĝo
Heŭglina mevo reproduktiĝas en tundro de norda Rusio el Kola Duoninsulo orienten ĝis la Tajmira Duoninsulo. Ili estas vidataj ofte en Finnlando kaj eble ili reproduktiĝas ankaŭ tie. Ili migras suden vintre al Sudorienta Azio, Suda Azio kaj Orienta Azio kaj Orienta Afriko. Etaj grupoj estas vidataj eĉ en Suda Afriko kaj ĝi povas esti vaganto en Okcidenta Eŭropo.

## Aspekto
Ili estas grandaj mevoj kun blankaj rondoformaj kapoj, fortaj flavaj bekoj  (kun ruĝa antaŭpinta makulo en suba makzelo) kaj longaj kruroj kaj flugiloj. Dorso kaj flugiloj estas malhelgrizaj (tiuj lastaj kun nigraj pintoj), diversaj laŭ malhelo sed ofte similaj al tiuj de la raso *graelsii* de la Malhela mevo. Vintre la kapo estas nur iome brunstriita sed iom plie ĉenuke. La kruroj estas plej ofte flavaj sed povas esti rozkoloraj.

Plumoŝanĝado okazas pli malfrue ol ĉe plej parto de iliaj parencoj, tio estas ekde kiam ankoraŭ la kapo estas striita ĝis kiam jam estas denove striita.
 
La specio manĝas ĉefe moluskojn, vermojn kaj krustulojn.

## Referencoj
* Paul Doherty & Bill Oddie (2001) *Gulls: A Video Guide to the Gulls of Europe, Asia & North America*. Videobendo. Birdobildoj.
* Craig Robson (2002) *A Field Guide to the Birds of South-East Asia*. New Holland, Londono.
* Adrian Skerrett, Ian Bullock & Tony Disley (2001), *Birds of Seychelles*, Christopher Helm, Londono.

## Eksteraj ligiloj 
*Heŭglina mevo, Organizo Primeva
*Ĉu eblas identigi birdojn Balta kaj Heŭglina mevo?
*"Heŭglina mevo" en Suda Koreio , Birdumo Korea.

Kategorio:Mevoj
Huizen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Huizen** () estas municipo kaj vilaĝo de Nederlando. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*, en la centra parto de la lando, sude de la Gooimeer, malgranda parto de la Markermeer. Fine de  en la municipo vivis . La municipo situas sur areo de 23,28 km² (de kiu 7,51 km² akvo).

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Katerina Semjonova

**Katerina SEMJONOVA** (naskiĝis en 1984) estas ukraina esperantistino. Ŝi loĝas en Berdjansko kaj laboras kiel privata instruistino de matematiko, fiziko kaj kemio. De 2006 ĝis 2008 ŝi reprezentis Ukrainan Ligon de Esperantista Junularo en la komitato de TEJO.

## Notoj 
Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Berdjansko

**Berdjansko** () estas la centro de samnoma distrikto en Zaporiĵa provinco de Ukrainio. 

La urbo situas en la suda de la provinco ĉe Azova Maro.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kompare, en 2006 ĝi havis proksimume 119&nbsp;000 loĝantojn.

En la urbo estis Esperanto-klubo "Verda mevo"; Ukraina Ligo de Esperantista Junularo havis plurajn membrojn en tie. Pasporta Servo en 2007 listigas du gastigantojn en Berdjansko.

En Berdjansko naskiĝis Olga Kurilenko.

## Monumentoj 
* Bender kaj Balaganov
* tubisto
* horloĝo de suno
* Bufo - envio kaj parkas

## Vidu ankaŭ 
* Berdjansk (stacidomo)
* Berda (stacidomo)

## Literaturo 
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katerina Semjonova prezentas Berdjanskon  
* Panorama foto de Berdjansko


Kategorio:Urboj en Zaporiĵa provinco
Kategorio:Havenurboj de Ukrainio
Krankinduktilo

eta|dekstra|400px|Krankinduktila telefono. La skeleto estas magnetoj de la krankinduktilo.
**Krankinduktoro** estas mana induktilo por estigi kurenton. Ofte oni uzis ĝin en la komencaj jaroj de la telefonado, baldaŭe en la kampaj kaj riparistaj telefonoj.

Konsistaĵoj:
# **permanenta(j) magneto(j)** La redimento kreskiĝas pere de pliaj magnetoj. Ĝenerale estas 3-6 U-formaj magnetoj.
# **molferoj** Finoj de la magnetoj estas longigitaj per molferoj por teknikaj kialoj
# **bobeno** Oni faras ĝin el lakokovrita, maldika kupra drato.
# **dentoradoj** Oni turnas la tenilojn sekunde po 3 (=3 Hz). La dentoradoj faras la turnadon en proporcio 1:5, tial la rezulto estas proksimume 15 Hz kaj 90-120 Voltoj. Tio estas konvena al la telefono aŭ telefoncentralo.
# **kontaktiloj** En baza stato la kontaktiloj fuŝkontaktas la bobenon. Se alvenas tintilado, tio preteriras la bobenon kaj rekte trapasas la tintilon. Se oni ekturnas la krankon, la kontaktiloj tuj disiĝas, la induktoro estas funkcipova.
# **kranko** Simpla tenileto, kaze de fiksaj telefonoj la kranko estas fiksa, kaze de kampaj aŭ riparistaj telefonoj estas formunteblaj aŭ enfaldeblaj.

Kategorio:Telefono
Kategorio:Elektrotekniko
Y Cymro

***Y Cymro** ("La Kimro")* estas kimrolingva gazeto, kiu unue aperis en la jaro 1932.

*Y Cymro* fondiĝis en Wrexham, kaj estas la posteulo de aliaj gazetoj kiuj aperis en la regiono en la 19-a kaj 20-a jarcentoj. Ĝi momente (junio 2007) estas la sola nacia gazeto en Kimra lingvo kaj aperas ĉiusemajne je merkredo.

En 2004 la gazeto vendiĝis de *North Wales Newspapers* al entreprenisto Ray Tindle.

## Vidu ankaŭ 
* Y Byd

Kategorio:Britaj gazetoj
Läänemaa

**Läänemaa** (ankaŭ '**, estone: okcidenta distrikto) estas unu el la 15 distriktoj (**') de Estonio. Ĝi troviĝas norde de la lando; ĝia ĉefurbo estas Haapsalu. Ĝi enhavas  loĝantoj, tio estas 2% de la tuta estona loĝantaro. Ĝia areo estas .

eta|200px|Geografia situo

## Komunumoj 
En la distrikto estas 12 municipoj, inkluzive de unu urbo.

**Urba municipo (**')**:

* Haapsalu

**Malurbaj komunumoj (* plurale,  singulare*)''':

* Hanila vald (kiu en 2017 transiris al nova komunumo Lääneranna kaj ekde tiam apartenas al la pli suda distrikto Pärnumaa)
* Kullamaa
* Lihula vald (kiu same en 2017 transiris al nova komunumo Lääneranna kaj ekde tiam apartenas al la pli suda distrikto Pärnumaa)
* Martna
* Noarootsi
* Nõva
* Oru
* Ridala
* Risti
* Taebla
* Vormsi (insulo)

## Eksteraj ligiloj 
* Portalo pri Läänemaa  (estone)
* Registaro de Läänemaa  oficiala paĝaro (estone)

Kategorio:Distriktoj de Estonio
Arikio kaj Parinakotio

**Arica y Parinacota** estas nova regiono de Ĉilio, kiu oficiale fariĝos la 15-a regiono de la lando en oktobro de 2007.

Fine de 2006 la Ĉambro de Deputitoj de Ĉilio aprobis la dividon de la regiono de Tarapacá en du pecojn. Post la necesaj leĝaj demarŝoj, ĝi estis definitive aprobita en marto de 2007.

La nova regiono estis formita de la du nunaj provincoj de Arica kaj Parinacota, kaj ĝia ĉefurbo estas Arica. Fine de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Vidu ankaŭ 
* Cordillera de la Costa (Suda Pacifiko)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Regionoj de Ĉilio
Vertico-transitiva

:*Por grafeoteorio, vidu en vertico-transitiva grafeo.*
En geometrio, pluredro (aŭ hiperpluredro aŭ kahelaro) estas **vertico-transitiva**, se ĉiuj ĝiaj verticoj estas samaj. Tio signifas ke ĉiu vertico estas ĉirkaŭbarita per la samaj specoj de edroj en la sama ordo, kaj kun la samaj anguloj inter respektiva edroj.

Alie eblas diri ke por ĉiuj du verticoj ekzistas simetrio de la pluredro, kiu izometrie surĵetas la unuan verticon sur la duan. Aliaj maniero estas diri ke la verticoj kuŝas en la sola *simetria orbito*.

Vertico-transitivaj pluredroj povas esti klasifikitaj:
* *Regula* se ĝi estas ankaŭ edro-transitiva kaj latero-transitiva; ĉi tio implicas ke ĉiu edro estas de la sama speco de regula plurlatero.
* *Kvazaŭ-regula* se ĝi estas ankaŭ latero-transitiva sed ne edro-transitiva.
* *Duonregula* se ĉiu edro estas regula plurlatero sed ĝi estas ne edro-transitiva. (Difino varias inter aŭtoroj; iuj malinkluzivas solidojn kun duedra simetrio, aŭ nekonveksajn solidojn.)
* *Uniforma* se ĉiu edro estas regula plurlatero, kio estas ke ĝi estas regula, kvazaŭregula aŭ duonregula.
* *Nobla* se ĝi estas ankaŭ edro-transitiva.

Vertico-transitiva pluredro havas solan specon de vertica figuro. Se la edroj estas regulaj (kaj la pluredro estas tial uniforma) ĝi povas esti prezentita per vertica konfigura skribmaniero vicante la edrojn ĉirkaŭ vertico.

Ĉi tiuj difinoj povas esti etenditaj al hiperpluredroj de pli altaj dimensioj.

## Vidu ankaŭ
* Latero-transitiva
* Edro-transitiva
* Ĉelo-transitiva

## Referencoj 
* Peniseto R. Cromwell, *Pluredroj*, Kembriĝa Universitato Premi 1997, ISBN 9-521-55432-2, p.&nbsp;369 Transitiveco

## Eksteraj ligiloj 
*
*
*
*Vertico-transitiva kalejdoskopaj pluredroj

Kategorio:Pluredroj
Trafikocirklo

eta|250ra|Trafikcirklo en lando kun dekstreflanka konduko
eta|250ra|Trafikcirklo en lando kun maldekstreflanka konduko
eta|dekstra|250ra|Ankaŭ ekzistas trafikcirkloj kies centra ringo ne estas materiigita por faciligi la giran manovron
eta|dekstra|250ra|Trafikcirklo kun kvar vojoj

**Trafikocirklo**, *rondira trafiko*, ringotrafiko estas vojkruciĝo aranĝita ĉirkaŭ centra ringo kiu ebligas al ĉiuj aŭtomobiloj elekti siajn veturotajn vojojn kiuj spoke renkontas la ringon. Tiel, la aŭtoj alvenante al la trafikocirklo devas cedi la prioritaton (alie, temas pri rondoplaco, ofte konfuzita) antaŭ giri ĉirkaŭ la ringo. Tiaj vojkruciĝoj estas pli kaj pli preferataj al la komunaj vojkruciĝoj ĉar ili estas pli sekuraj, kaŭzas malpli da trafikŝtopiĝoj kaj devigas la veturilojn halti aŭ almenaŭ ege malrapidigi.

Trafikocirklo estas brita eltrovo, farita post la aperoj de rondoplacoj. Ĝi multe disvastiĝis kaj nuntempe ĉie estas en la mondo.

## Trafiksignoj 

Zeichen_215_-_Kreisverkehr,_StVO_2000.svg|Trafiksigno en Germanio por trafikcirklo
NL verkeersbord D1.svg|Trafiksigno en Nederlando por trafikcirklo
Dosiero:Italian_traffic_signs_-_circolazione_rotatoria.svg|Avertilo pri apuda trafikcirklo
Dosiero:UK traffic sign 510.svg|Avertilo pri apuda trafikcirklo en Britio

## Vidu ankaŭ 
* Magia trafikcirklo

Kategorio:Trafiko
Kategorio:Vojoj
Rondoplaco

eta|dekstra|250ra|La *Place de l’Étoile* (Stelplaco), la unua trafikmalfermita rondoplaco, ekestis en 1901
**Rondoplaco** estas placo rondforma (sed ankaŭ kelkfoje ovala aŭ poligona) en urboj. Konstruaĵo kiel fontoŝtono aŭ statuo sed ankaŭ kelkaj arboj ĝenerale staras meze de la rondoplaco.

Pro la ĉiam pligranda nombro de veturiloj, plejparto de la rondoplacoj estas uzita de trafiko. La aŭtoj giras ĉirkaŭ la ronda centro. Oni nepre ne konfuzu la rondoplacojn kaj la **trafikcirklojn** ĉar la nocioj de vojkruciĝo kaj de placo ne estas interŝanĝeblaj. Unue, en la trafikcirkloj, la aŭto kiu jam penetris la cirklon ĉiam havas la prioritaton dum en la rondoplaco, la girantaj aŭtoj cedas la prioritaton al la alvenantaj aŭtoj. En la trafikcirkloj, la rapidlimigo estas ofte severa kaj regula (ofte ĉirkaŭ 40km/h) dum en la rondoplaco, la trafiko ĝuas kelkfoje veran rapidebligan aŭtovojon.

## Historio 
La rondoplacoj unue aperis franclingve (*Rond-point*) en ĝardenada terminaro ĉirkaŭ la 17-a jarcento kaj komencas alpreni sian urban signifon nur la sekvonta jarcento. En 1777, la *Place de l’Étoile* (kiu poste nomiĝos *Place Charles-de-Gaulle*) formiĝis ĉirkaŭ la Triumfa Arko de Parizo kaj en 1901, ĝi estis malfermita al trafiko. La dua granda trafika rondoplaco estiĝas en 1904 en Novjorko: la Columbus Circle.

Kategorio:Placoj
Aegyptus

[eta|dekstra|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
**Aegyptus**, latine por Egiptio, de la jaro 30 antaŭ Kristo ĝis la divido de la imperio dum la jaro 395 estis provinco de la Romia Imperio, kaj plu ĝis la jaro 642 je la greka nomo ***Αίγυπτος*** estis provinco de la Bizanca imperio.

eta|maldekstra|150px|Aegyptus, jen malhelruĝe emfazita
Pro la granda riĉeco de la antikva Egiptio la provinco havis specialan statuson inter la romiaj provincoj: Ĝi konsideriĝis la ĉefa grenproduktejo de la imperio. Plej malfrue dum la jaro 210 antaŭ Kristo, kiam meze de la Dua Punika Milito ekestis misrikolta jaro kaj granda malsatokrizo en Italio, kiu nur povis esti solvita per livero de granda kvanto de greno fare de la tiama egipta imperiestro *Ptolemeo la 4-a*, la romianoj konsciis pri la signifo de la reĝolando ĉe rivero Nilo. Dum la 1-a jarcento antaŭ Kristo la ptolemea imperio en Egiptio tre malfortiĝis, kaj la imperiestro *Ptolemeo la 11-a* dum la jaro 80 antaŭ Kristo konsideris post sia morto donaci la regnon al la romianoj. Ekde la jaro 55 antaŭ Kristo la romia armeo havis daŭrajn fortikaĵojn en Egiptio, kaj la granda romanco inter la romia imperiestro Julio Cezaro kaj la egiptia reĝino Kleopatra sendube havis politikajn motivojn. La grenoriĉeco de Egiptio motivigis ĉiun romian imperiestron de la jarcento laŭeble kontroli la landon. Tion sciis kaj tio motivigis ankaŭ *Oktavianon*, la pli postan romian imperiestron Aŭgusto Cezaro, kiu dum la jaro 30 antaŭ Kristo sukcesis fine por Romio konkeri Egiption. Ekde tiam la provinco Aegyptus estis sub rekta regado de la romia imperiestro, kiu administris ĝin pere de speciala prefekto.

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Egiptio
Maniraptoroj

**Maniraptoroj** (*Maniraptora* = "man-kaptuloj") estas klado uzata en filogeneza taksonomio por priskribi la birdojn kaj la dinosaŭrojn al ili plej proksime parencaj. Ĝi estas fratina grupo al la ornitomimosaŭroj kaj en ĝi estas la ĉefaj subgrupoj de deinonikosaŭroj, oviraptorosaŭroj, terizinosaŭroideoj kaj birdoj. Maniraptoroj aperis inter la fosilioj dum la ĵurasio kaj vivadas hodiaŭ en la naŭ mil specioj de birdoj travivintaj.

Maniraptorojn karakterizas la longaj brakoj kaj manoj, kiel ankaŭ la manradika (karpa) osto en formo de duon-luno. Inter aliaj trajtoj komunaj al ĉiuj maniraptoroj estas la ĉeesto de forkosto, rigida vosto, plumoj, kaj longa, malantaŭen direktita pubosto. Ankaŭ la 'mortiga ungo' karakteriza por dromeosaŭroj eble estas primitiva trajto por ĉi tiu grupo, kvankam se tiel estas, kelkaj maniraptoraj evolulinioj perdis ĝin poste.

Kelkaj ĉi tiuj trajtoj, kiel la forkosto kaj la malantaŭen direktita pubosto, kiel ankaŭ truhava acetabulo (la truo en la koksosta kavaĵo kiu permesas rektan staradon, trajto komuna al ĉiuj dinosaŭroj), ŝajnas mankas ĉe la skansoriopterigedoj, kvankam ĉiuj ĝis nun trovitaj specimenoj estas ĵus-elkoviĝintoj kaj ilia stranga miksaĵo de "primitivaj" kaj "progresintaj" trajtoj povus ŝuldiĝi al ilia frua stadio de korpa evoluo. Iuj sciencistoj konsideras ilin vere primitivaj kaj hipotezas ke maniraptoroj disbranĉiĝis de la teropodoj tre frue aŭ eble ĉe evoluis de antaŭ-teropodaj dinosaŭroj.

Oni trovis modernajn flugostrukturajn plumojn ĉe preskaŭ ĉiuj konataj maniraptoraj subgrupoj, kaj flugopovon havis (aŭ havas) membroj de la birdofamilio kaj eble ankaŭ la dromeosaŭredoj.

## Taksonomio 
La maniraptoroj ricevis sian nomon de Jacques Gauthier en 1986, por branĉe bazita klado difinita kiel ĉiuj dinosaŭroj pli proksimaj al la modernaj birdoj ol al la ornitomimedoj. Gauthier notis ke eblas ĉi tiun grupon facile karakterizi laŭ iliaj longaj antaŭkruroj kaj manoj, kiujn li komprenis esti rezulto de adaptiĝo por kaptado (de tio la nomo *Maniraptora*, kio signifas "man-kaptantoj"). En 1994 Thomas R. Holtz penis difini la grupon nur surbaze de manaj kaj manradikaj trajtoj, kaj aldonis kiel difinajn trajtojn la longajn, maldikajn fingrojn, kurbiĝintajn, alecajn ostojn de la antaŭbrako, kaj manradikajn ostojn kun formo de duon-luno. La plimulto de postaj studoj tamen ne sekvis ĉi tiun difinon, preferante la pli fruan branco-bazitan difinon.

Laŭ la branĉe bazita difino, la ĉefaj grupoj kutime listigitaj inter la maniraptoroj estas la deinonikosaŭroj, oviraptorosaŭroj, terizinosaŭroideoj kaj birdoj. Aliaj taksonoj trovitaj esti maniraptoroj estas la alvarezosaŭredoj, ornitolesto kaj, malpli ofte, la kompsognatedoj. Pluraj taksonoj listiĝis ĉe la maniraptoroj pli certe, kvankam oni ankoraŭ ne findecidis pri ilia lokigo ene de la grupo: la skansoriopterigedoj, pedopeno, kaj jiĥianosaŭro.

### Filogenezo 
La suba kladogramo sekvas Norell k.a. 2006, kun kladonomoj laŭ la difinoj de Sereno, 2005.

## Referencoj 

Kategorio:Plumhavaj dinosaŭroj
Byron

**Byron** estas nomo de pluraj personoj :

*George Byron: angla/skota poeto de la 18-a jarcento ankaŭ konata sub la nomo *Lord Byron*.
*Robert Byron: vojaĝverkisto de la 20-a jarcento.
*Frank Byron la 2-a : ventroparola figuro de La Granda Lester.
Alicja Sakaguchi

**Alicja Maria SAKAGUCHI** (naskiĝis la  en Szczecin) estas pola esperantisto kaj interlingvisto.

De 1974 ĝis 1979 ŝi studis la hungaran kaj esperantologion en Universitato de Budapeŝto ĉe profesoro István Szerdahelyi; en 1982 ŝi doktoriĝis. Poste ŝi instruis en la universitatoj de Paderborn, Frankfurto ĉe Majno kaj Poznano. Ekde 2003 ŝi estas profesorino en la Universitato de Poznano; ŝi instruas interlingvistikon, Esperanton, la germanan kaj interkulturan komunikadon.

Ŝi ekkonis sian nunan edzon, la japanon Takashi Sakaguchi, per Esperanto. La familio uzas Esperanton kiel familian lingvon; la filoj, Daihttps://www.linkedin.com/in/dai-sakaguchi-1baa328a/ (n. en 1983)https://www.youtube.com/watch?v=_CuN_fphU0g kaj Leo Sakaguchi (n. en 1987), estas denaskaj esperantistoj. La familio Sakaguchi loĝas en Mömbris en Germanio.

## Verkoj (elekto) 
* Rasmus Kristian Rask: *Traktatu d’ un Linguaż universale (Abhandlung über eine allgemeine Sprache/Traktato pri ĝenerala lingvo). Teil II aus der Handschrift "Optegnelser til en Pasigraphie" (1823).* Aus dem Nachlass herausgegeben und kommentiert von Alicja Sakaguchi. Frankfurt/M., Berlin, Bern u.&nbsp;a.: Lang, 1996.
* *Interlinguistik. Gegenstand, Ziele, Aufgaben, Methoden.* Frankfurt am Main, Berlin k. a.: Lang, 1998. (Serio *Duisburger Arbeiten zur Sprach- und Kulturwissenschaft* 36.) 492 paĝoj. (Habilitiĝa disertaĵo.)
* Einige Bemerkungen zur dreisprachigen Erziehung (Polnisch-Esperanto-Deutsch) meiner Kinder. In: Leslaw Cirko / Martin Grimberg (Hrsg.): *Phänomene im semantisch-syntaktischen Grenzbereich. Materialien der internationalen Linguistenkonferenz Karpacz 27.9.-29. September 2004*. (Beihefte zu Orbis Linguarum 47). Dresden, Wrocław: Neisse Verlag, 2006, S. 133–145.
* *Sprechakte der mystischen Erfahrung. Eine komparative Studie zum sprachlichen Ausdruck von Offenbarung und Prophetie*. Freiburg, München: Karl Alber, 2015.
* *Präsuppositionen zwischen Fiktion und Realität. Eine ganzheitliche Typologie.* Berlin: Frank & Timme, 2024.

## Eksteraj ligiloj 
* Sinprezento, arkivigita en decembro 2012 en la paĝaro de Universitato de Poznano *(pole)*
* En la elsendoj de Pola Radio de la 1-a de oktobro 2004 (de 04:05 ĝis 11:28) kaj de la 25-a de decembro 2004 (de 18:37 ĝis 23:40) aŭskulteblas interparoloj kun Alicja Sakaguchi *(en Esperanto).*
* Libroj kaj aliaj dokumentoj de kaj pri Ellen Gregory en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko ()

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Interlingvistoj
Sperto

**Sperto** estas scioj kaj kapabloj, akiritaj de individuo aŭ grupo  per praktika observado kaj agado, daŭre aplikeblaj por atingi celo(j)n. Ĝenerale necesas longa tempo por akiri sperton pri io. Spertoj influas la konduton. Metode konstatita sperto (ofte per eksperimento), kiun oni uzas en la scienco, oni nomas empirio.

## Rolludoj
Ĝenerale en rolludoj sperto estas grava por disvolviĝo. Oni ekhavas spertopoentojn ekzemple per venko en batalo, kaj tiel la ecoj de la ludanto (ekzemple la fizika forto) pliboniĝas.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (16) proverboj pri sperto en la *Proverbaro Esperanta* de L. L. Zamenhof, inter ili :
 
 

## Eksteraj ligiloj 
* *Proverbaro Esperanta*  (pdf)

Kategorio:Edukado
Cyrille Poullet

**Cyrille POULLET, ** kromnomita **Platano** (naskiĝis en 1976 en Parizo 20-a distrikto) estas franca esperantisto. Li estis estrarano de JEFO, kontribuis al la esperantista gazeto Vola Püg' kaj estas membro de Pafklik, esperantlingva repa grupo.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Axel Rousseau

**Axel ROUSSEAU** [aksɛl ruso], ankaŭ konata kiel **Axel486** (naskiĝis en 1978)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de Espéranto-France
Smallingerland

Dosiero:Loudspeaker.svg**Smallingerland** (; )
estas municipo en la orienta parto de la provinco Frislando en Nederlando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, el kiuj  da akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². De ili  vivas en la ĉefloko Harlingen. Komunuma centro estas la loĝloko  (prononco )

eta|maldekstra|300ra|Topografia mapo de Smallingerland, septembro 2017
[eta|maldekstra|300ra|[Kariljono de Drachten]]

## Personoj de Smallingerland 
* Fedde Schurer, Drachten (1898-1968), poeto, ĵurnalisto kaj instruisto

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Frislando
Konstruo de Wythoff

En geometrio, **konstruo de Wythoff**, nomita laŭ matematikisto Willem Abraham Wythoff, estas maniero por konstruo de unuforma pluredro aŭ ebena kahelaro. Ĝi estas nomata ankaŭ kiel kalejdoskopa konstruado de Wythoff.

Ĝi estas bazita sur la ideo de kahelaro de sfero per sferaj trianguloj. Se tri speguloj estas aranĝitaj tiel ke iliaj ebenoj sekciiĝas je centro de la sfero, do la speguloj dismetas reflektojn de la sfera triangulo kiu estas inter ili sur la surfacon de la tuta sfero. Se la anguloj de la sfera triangulo estas vere elektitaj, la trianguloj estos kahelaro la sfero, je unu aŭ pluraj finiaj fojoj kovrante la sferon.

Se lokigi verticon je taŭga punkto en la sfera triangulo la reflektoj de ĉi tiu vertico produktas uniforman pluredron. Por sfera triangulo *ABC* estas kvar eblecoj produkti uniforman pluredron:
# La vertico estas lokigita je la punkto *A*. Ĉi tiu produktata pluredro estas priskribata per la simbolo de Wythoff *a*|*b* *c*, kie *a* egalaj π dividita per la angulo de la triangulo je *A*, kaj simile por *b* kaj *c*.
# La vertico estas lokita je punkto sur linio *Ab* tiel ke ĝi dusekcas la angulon je *C*. Ĉi tiu produktata pluredro estas priskribata per simbolo de Wythoff *a* *b*|*c*.
# A vertico estas lokita en la triangulo tiel ke ĝi dusekcas ĉiujn anguloj de triangulo *ABC*. Ĉi tiu produktata pluredro estas priskribata per simbolo de Wythoff *a* *b* *c*|.
# La vertico estas je punkto tia ke, kiam ĝi estas turnita ĉirkaŭ ĉiu el la triangulaj anguloj per dufoja angula de tiu punkto, ĝi estas relokigita per la sama distanco por ĉiu el tri anguloj. Nur pare numerataj reflektoj de la originala vertico estas uzataj. La produktata pluredro estas priskribata per simbolo de Wythoff |*a* *b* *c*.

La procezo ĝenerale aplikas ankaŭ por regulaj hiperpluredroj, de pli altaj dimensioj inkluzivante la 4-dimensiajn uniformajn plurĉelojn.

## Vidu ankaŭ 
* simbolo de Wythoff

## Referencoj 
* Harold Scott MacDonald Coxeter *Regulaj hiperpluredroj*, Tria redakcio, (1973), Dovera redakcio, ISBN 0-486-61480-8 (Ĉapitro V: La Kalejdoskopo, Sekcio: 5.7 Konstruo de Wythoff)
* Harold Scott MacDonald Coxeter *La belo de geometrio: dek du eseoj*, Doveraj Eldonoj, 1999, ISBN 0-486-40919-8 (Ĉapitro 3: Konstruo de Wythoff por uniformaj hiperpluredroj)
* Willem Abraham Wythoff, *Rilato inter la hiperpluredroj de la C600-familio*, Koninklijke Akademie van Wetenschappen te Amsterdam, Paperoj de la Sekcio de Sciencoj, 20 (1918) 966–970.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Elmontras uniformajn pluredrojn uzante manieron de konstruo de Wythoff 
* Priskribo de konstruoj de Wythoff 
* "Jenn", programaro kiu generas vidojn de (sferaj) pluredroj kaj plurĉeloj de geometriaj simetriaj grupoj,

Kategorio:Pluredroj
Adda

**Adda** estas rivero en la regiono Lombardio de norda Italio.

Ĝia fonto estas apud Livigno, tre proksime al la landlimo inter Italio kaj Svislando; gravas ankaŭ, en la komenca parto de la rivero, mallongaj sed akvoriĉaj alfluantoj el Forno- kaj Palü-Glaĉero en Kantono Grizono, Svislando. Tamen, Adda mem fluas nur en Italio kaj nur en Lombardio.
[eta|maldekstra|Adda en [Brivio]]
La unua parto de Adda fluas okcidenten tra longa kaj mallarĝa valo nomata Valtelino; Bormio, Tirano kaj Sondrio estas la ĉefaj urbetoj en tiu areo. Poste Adda turniĝas suden kaj estigas la Lagon de Komo, kiu alprenis sian nomon de la urbo Komo, la plej grava el la urboj tuŝataj de la rivero. Adda tamen elfluas el la lago ĉe Lecco kaj trafluas la ebenaĵon oriente de Milano (ĝis ĉirkaŭ 20 km de ĝi). Post Lodi Adda fluas sudorienten kun multaj kurbiĝoj kaj fine enfluas en Padon kelkajn kilometrojn okcidente de Cremona.

Adda estas la kvara itala rivero laŭ longeco.

Kategorio:Riveroj en Italio
Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Kantono Grizono
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Sneek

Dosiero:Loudspeaker.svg**Sneek** (frise: Snits) ()

estas antaŭa municipo kaj urbo en la provinco Frislando (Nederlando). La municipo havis, je la 1-a de julio 2006,  loĝantojn sur areo de , de kiu  akvo.

Ekde la  la municipo kunfanfiĝis kun la municipoj Bolsward, Wonseradeel, Nijefurd kaj Wymbritseradeel. La nomo de la nova municipo estas  (Sudokcidenta Frislando).

Sneek estas unu el la dekunu urboj de la Elfstedentocht.

## Urbo kaj vilaĝoj 
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004:

Fonto: CBS
eta|maldekstre|300ra|Satelitfoto Sneek kaj ĉirkaŭaĵo

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Frislando
Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Kategorio:Sketado
Manpremo

eta|Manpremo
[eta|[Teniso|Tenisludistinoj manpremantaj post matĉo]]
[eta|Gvidantoj bonvenigas knabon en la [Skolta movado, marto 2010, Meksikurbo, Meksiko. Atentu la maldekstremanan manpremon.]]
**Manpremo** estas ago inter homoj, kiu konsistas el (inter)premo de malsamhomaj manoj. Depende de la kulturaj referencoj kaj cirkonstancoj de manpremo, ĝi povas esprimi diversgradajn kaj diversajn sentojn. Ĝenerale oni manpremas per la dekstra mano por saluti aŭ komplimenti (ekzemple post sukcesa negocado pri kontrakto).

Skoltoj manpremas per la maldekstra mano. Esperantistoj komparas iel la lingvon Esperanto kun *lingva manpremo*.

## Vidu ankaŭ 
* Alt-frapo
* Brakumo
* Internacia knuflotago

Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Gestoj
Bauhaus (muziko)

**Bauhaus** estas brita muzikgrupo, estigita en 1978 en Northampton far Peter Murphy (voĉo), Daniel Ash (gitaro, saksofono), Kevin Haskins (drumo) kaj David J. (basgitaro). Unue nomiĝanta **Bauhaus 1919**, reference al la samnoma germana arta movado, la grupo disvolvigis obskuran kaj teatran muzikon en la 1980-oj, forte influita de David Bowie, kaj kies plej famaj sonoj (Bela Lugosi's dead, She's in Parties, Passion of Lovers) fariĝis ena parto de la brita roka legendo. Post disiĝo en 1983, la grupaj membroj rekuniĝis por 1998-a turneo, kaj en 2005 por aliaj turneoj kaj nova planita albumo.

## Diskografio 
ALBUMOJ DE STUDIO

* *In the Flat Field* (1980) (4AD)
* *Mask* (1981) (4AD)
* ''The Sky's Gone Out* (1982) (Beggars Banquet)
* *Burning from the Inside* (1983) (Beggars Banquet)

KONCERTAJ ALBUMOJ KAJ KOMPILAĴOJ

* *Press the Eject and Give Me the Tape* (live album) (1982) (Beggars Banquet Records|Beggars Banquet)
* * 1979-1983 (1985) (Media Date Label)
* * Swing The Heartache : The BBC Sessions (1989) (Media Date Label)
* * Rest In Peace : The Final Concert (1992) (Media Date Label)
* * Live In Studio (1979) (Media Date Label)
* * Crackle - Best Of Bauhaus (1998) (Media Date Label)
* * Gotham (1999)(Metropolis Records)
* * Fillmore San Francisco CA 31.10.05 (2005) (Instant Live / Ryko)
* * Nokia Theatre New York NY 11.11.05 (2006) (Instant Live / Ryko)
* * Nokia Theatre New York NY 12.11.05 (2006) (Instant Live / Ryko)
* * Orpheum Theatre - Boston, MA. - 13/11/05 (Instant Live / Ryko)
* * SF Weekly Warfield - San Francisco, CA. - 26/10/05 (Instant Live / Ryko)
* * Wiltern LG - Los Angeles, CA. - 28/10/05 (2006) (Instant Live / Ryko)
* * Wiltern LG - Los Angeles, CA. - 29/10/05 (2006) (Instant Live / Ryko)
* * Wiltern LG - Los Angeles, CA. - 30/10/05 (2006)(Instant Live / Ryko)

DISKETOJ

* *Bela Lugosi's Dead* (single) (1979) (Small Wonder)
* * Dark entries (1980) (Beggars Banquet)
* * Terror Couple Kill The Colonel (1980) (Beggars Banquet)
* * Telegram Sam (1980) (Beggars Banquet)
* * Kick In The Eye (1981) (Beggars Banquet)
* * The Passion Of Lovers (1981) (Beggars Banquet)
* * Searching For Satori EP (1982) (Beggars Banquet)
* * Satori In Paris (1982) (Beggars Banquet)
* * Spirit (1982)(Beggars Banquet)
* * Ziggy Stardust (1982) (Beggars Banquet)
* * Lagartija Nick (1982) (Beggars Banquet)
* * Bauhaus EP (1982) (Beggars Banquet)
* '' She's In Parties (1983) (Beggars Banquet)
* * The Sanity Assassin (1983) (Beggars Banquet)
* * 4AD ep (1983) (4AD)
* '' The Singles 1981-1983 (Beggars Banquet)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala rokgrupo
* La legendo Bauhaus

Kategorio:Britaj muzikaj grupoj
Kategorio:Gotika subkulturo
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1978
Arturo

**Arturo** estas vira persona nomo de kelta deveno, kun signifo urso, tamen la deveno estas nebula. La nomo apartenas al la maloftaj nomoj.
eta|Reĝo Arturo

## Nomtagoj 
* 7-a de januaro
* 22-a de januaro
* 1-a de septembro
* 20-a de oktobro
* 15-a de novembro
* 11-a de decembro https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Art%C3%BAr&action=edit

## Arturoj en aliaj lingvoj 
* , ,  : *Arthur*
* armene : *Արթուր* [artur]
* ,  : *Arturo*
* finne: Artturi, Arto, Arttu
*  : *Artúr*
* , ,  : *Artur*
*  : *Артур* [artur]
* greke : *Αρθούρος*

## Konataj Arturoj 
### Regantoj 
* Arthur Tudor, princo, pli aĝa frato de angla reĝo Henriko la 8-a
* Reĝo Arturo, mitologia reĝo
* Arturo la 1-a (Bretonio), duko
* Arturo la 2-a (Bretonio), duko
* Arturo la 3-a (Bretonio), duko

### Ceteraj Arturoj (elekto) 
* Arthur Bloch, verkisto
* Arthur Conan Doyle, verkisto
* Artúr Görgey, militestro
* Arthur Koestler, verkisto
* Arthur Miller, dramisto
* Arthur Nikisch, dirigento
* Arthur Rimbaud, poeto
* Arthur Rubinstein, pianisto
* Artúr Somlay, aktoro
* Arturo Toscanini, dirigento
* Arthur Schopenhauer, filozofo
* Arthur Wellesley, politikisto

## Familia nomo Arturo 
* Douglas MacArthur, militestro

## En Esperanto aperis 
* *Arturo* originala rakonto de Vasilij Devjatnin aperis en *Fundamenta Krestomatio*

Kategorio:Viraj personaj nomoj
ISDN-telefono

eta|dekstra|300px|ISDN telefono
**ISDN-telefono** estas moderna telefono en fino de la 20-a jarcento. ISDN estas angla mallongigo (Integrated Services Digital Network), esence *Servo-Integra Cifereca Reto*. La modernaj telefoncentraloj kaj la telefonoj jam estas ciferecaj, sed ofte la interligo restas la malnova kupra konduktilo kun analoga (necifereca) transsendo. Tial oni faris ISDN, kiu esence estas kvarkonduktila lineo. Tiuj lineoj kune kun la telefonaj lineoj faras reton, tial anstataŭ ISDR estus pli bona ISDL, do Lineo. Same tiel oni konas ADSL-lineojn. La ISDN-telefono estas funkcipova nur kun ISDN-lineo. La aparato havas ĉiujn modernaĵojn, kiuj estas kutimaj en fino de la 20-a jarcento.

La abonulo povas uzi telefonon, telekopiilon, interreton kaj videotelefonon. Se oni uzas la lastan, tiam la aliaj tri servoj ne funkcias, sed se oni uzas unu el la unuaj tri servoj, el la aliaj du servoj unu povas funkcii. Tio estas la ĉefa diferenco inter la malnova kaj ISDN-telefonoj, ĉar la abonulo ekzemple samtempe telefonas kaj telekopias. La telefono kaj la telekopiilo funkcias pli rapide. La lasta aparato rekonas la literojn, tial la sama simila aparato ne sendas serion de punktoj, sufiĉas kodo de la litero. Se telekopiilo vokas ISDN-telekopiilon, la voko aŭtomate alvenas al la aparato kaj ne al la telefono.

Tiu sistemo rapide malmoderniĝis, la pli nova sistemo estas ADSL.

Kategorio:Komunikiloj
Kategorio:Telefono
Vittorio Bottego

**Vittorio BOTTEGO** (Parma, Italio, 29-a de julio 1860 - Daga Roba, Etiopia, 17-a de marto 1897) estis oficiro de la Itala armeo kiu famiĝis pro siaj esploradoj tra la Korno de Afriko.

Dum tiuj jaroj, serio da esploradoj entreprenitaj de la koloniaj potencoj tra la tuta Afriko kreis la miton de la esploristo. Bottego, logata je junega aĝo de tiu kariero, petis la transiron al la fondota kolonio eritra je 1887 pro konduki scienca-geografiaj ekspedicioj.

La unuaj ekspedicioj rigardis Dahlakon (1891), dezerta lando ĉe la Ruĝa maro kie ekas la Granda Rifto, regiono ankoraŭ hodiaŭ malmulte konata, tiutempe preskaŭ nealirebla, kiu gastas reptiliojn inter la plej venenaj el la tuta mondo, kun klimo nekredeble varma kaj seka (meztemperaturo 55&nbsp;°C). Reveninta al Asebo projektis kromajn ekspediciojn tra la Ĝuba regiono, rivero naskiĝanta en la nuna Etiopio kaj, trairinta Somalion, enfluas en Hinda Oceano. Dume Bottego komencis kolekti ekzemplerojn da animaloj, plantoj kaj aliaj sciencaj materialoj kaj sendi ilin al Parma por la devenonta *Eritrea Muzeo Bottego* (itale Museo Eritreo Bottego), hodiaŭ inkluzivita en la Parma Naturhistoria Muzeo. Je 1892 li atingis la *Ganale Doria*, (alta fluo de la rivero Ĝuba) kiun li reascendis ĝis la fonto (marto 1893)che risale fino alle sorgenti (marzo 1893). Bottego publikiĝis raporton pri tiuj esploradoj en la libro *La Esplorata Ĝuba* (itale Il Giuba Esplorato) en kiu li ne ŝparas kritikojn pri la itala okupado de tiuj malfekundajn regionojn, sed havigis notinda geografia kaj scienca materialo.

Post mallonga reveno al Italio, li reforiris por ekspedicio por fiksi planon de la kompleksa rivero Omo (renomiĝota dum la itala regado *Omo Bottego*) kun la patroneco de la Itala geografia societo. Li malsuprenis la riveron el la lago Pagade' al la lago Rodolfo (nun lago Turkana) solvante la misteron pri la enfluejo de la rivero. Li klopodis daŭrigi la esploradon en etiopia teritorio, tra la regiono de la oromoj sed li estas devigita je batali (pro sia impeta karaktero) al Daga Roba, kie mortas je la 17-a de marto 1897.

Kategorio:Italaj esploristoj
Eŭropa lingvo (apartigilo)

**Eŭropa lingvo** havas diversajn signifojn:

***Eŭropa lingvo**
***Eŭropa lingvo (Jago)** estas internacia planlingvo proponita de Renat JAGO el Reunio en 1955.
***Eŭropa lingvo (Foddik)** (European) estas internacia planlingvo proponita de Robert Foddik el Utrecht, Nederlando, en 1931.
Hamm (apartigilo)

**Hamm** havas diversajn signifojn:

***Hamm** estas eksterdistrikta urbo en la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio.
***Hamm (Eifel)** estas komunumo en la distrikto Eifelkreis Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato en Germanio.
***Hamm (Sieg)** estas komunumo en la distrikto Altenkirchen, same en Rejnlando-Palatinato.
***Hamm am Rhein** estas komunumo en la distrikto Alzey-Worms, ankaŭ ĝi troviĝas en Rejnlando-Palatinato.
Frederiko

**Frederiko** estas germandevena vira nomo, germane *Friedrich*. Ĝi devenas de la malnov-altgermanaj vortoj *frid*, "paco", kaj *rîhhi*, "potenca", "reganto". *Friedrich* estis la nomo de pluraj reĝoj de Prusio, kaj en la 18-a kaj 19-a jarcento unu el la plej popularaj antaŭnomoj en Germanio entute.

## Diverslingvaj variaĵoj 
* ĉeĥe *Bedřich*
* dane *Frederik*
* germane *Friedrich*, karesformo *Fritz*
* angle *Fredrik*
* france *Frédéric*
* frise *Freark*
* hungare *Frigyes*
* islande *Friðrik*
* itale *Federico*
* latine *Fridericus*
* platgermane *Freerk*
* nederlande *Frederik*
* norvege *Fredrik*
* pole *Fryderyk*
* ruse *Фридрих*
* slovake *Frederik*
* svede *Fredrik*

## Famaj nomportantoj 
### Regantoj 
*Vidu la artikolon:* Listo de regantoj nomataj Frederiko
### Aliaj 
* Frederiko de Utreĥto (790-838), nederlanda sanktulo
* Friedrich Dürrenmatt (1921–1990), svisa verkisto
* Friedrich Ebert (1871–1925), germana prezidento

* Friedrich Engels (1820–1895), germana politikisto

* Friedrich Schiller (1759–1805), germana poeto

* Frédéric Chopin (1810-1849), pola komponisto
* Fredrik Reinfeldt (1965-), sveda ĉefministro
* ...

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Historio de Esperanto (apartigilo)

**Historio de Esperanto** havas diversajn signifojn:

***Historio de Esperanto**
*La **Historio de Esperanto (Courtinat)**, verkita de Léon Courtinat, estas verko pri la "Movado kaj Literaturo" de Esperanto.
***Historio de Esperanto (Zakrzewski)**
*La libro **Historio de Esperanto (Korĵenkov)** de Aleksander Korĵenkov estas unu el la diversaj verkoj kun tiu titolo.
Kleve (apartigilo)

**Kleve** havas diversajn signifojn:

***Kleve**
***Kleve (Dithmarschen)** estas komunumo en distrikto Dithmarschen en Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio.
***Kleve (distrikto Steinburg)** estas komunumo en distrikto Steinburg en Ŝlesvigo-Holstinio en Germanio.
Kantono San Juan

**Kantono San Juan** [senŭAn], originale hispane [sanĥuAn] (angle: *San Juan County*, teorie esperantigebla kiel *kantono Sanjuana*) estas la nomo de kvar kantonoj de Usono:  

* **Kantono San Juan (Koloradio)** en la subŝtato Koloradio,
* **Kantono San Juan (Nov-Meksiko)** en la subŝtato Nov-Meksiko,
* **Kantono San Juan (Utaho)** en la subŝtato Utaho kaj
* **Kantono San Juan (Vaŝingtonio)** en la subŝtato Vaŝingtonio.  

## Notoj kaj referencoj
Paracatu

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Noroeste de Minas* (do "Nordokcidento de Minas-Ĝerajso") kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Paracatu''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Rozedoj

**Rozedoj** havas diversajn signifojn:

***Rozedoj (klado)** (*Rosids*) en la sistemo APG III estas klado - *klado* ĉi tie signifas monofiletan aron de plantoj - kiu estas unu el la du ĉefaj grupoj de la eŭdikotiledonoj (la alia estas la asteredoj).
***Rozedoj (subklaso)** (*Rosidae*) estas botanika nomo je la rango de subklaso.
Satu Mare (apartigilo)

**Satu Mare** havas diversajn signifojn:

* Distrikto Satu Mare estas distrikto de Rumanio.
* Satu Mare estas urbo en la samnoma distrikto.
* Satu Mare (Secusigiu) (hungare: *Temesnagyfalu*) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Arad administre apartenanta al komunumo Secusigiu.
* Satu Mare (Harghita) (hungare: *Máréfalva*) estas vilaĝo en Rumanio laŭ la supera etapo de Târnava Mare ĉe la sudaj piedoj de Montaro Harghita, nordoriente de Odorheiu Secuiesc.
São João Del Rei (apartigilo)

*São João Del Rei** havas diversajn signifojn:    

* *La mikroregiono de **São João del-Rei (mikroregiono)*' (esperante: *Saun Ĵoaun Del Hej*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso.
* São João Del Rei estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo.
Triangulo (apartigilo)

**Triangulo** havas diversajn signifojn:

***Triangulo**
***Triangulo (muziko)**
***Triangulo (konstelacio)** estas konstelacio de tera ĉielo.