open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taktaszada

**Taktaszada** (taktasada) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Szerencs.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 95 m
* Loĝantaro: 2120
* Poŝtkodo: 3921
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Taktaszada situas sur ebenaĵo, laŭ rojo nomata "Takta", fine de mallonga sakovojo, laŭ fervojo Miskolc-Nyíregyháza. Szerencs troviĝas 8, Tokaj 20 (aere nur 9), Miskolc 33 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1270 en formo *Zoda*. En 1567 kaj en 1711 la vilaĝo senhomiĝis, en 1620 kaj en 1717 refondiĝis. En 1831 kaj en 1855 ĥolero okazis. En 1919 la rumana armeo okupis la komunumon. En la 1920-aj jaroj kaj en 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj. En 1960 kolĥozo formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, apoteko, unupersona polico, kafejeto, 2 drinkejoj, 7 vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1860, la turo estas 25 m-ojn alta
* kalvinana preĝejo de 1714, la turo estas 32 m-ojn alta

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Erdőbénye

**Erdőbénye** [erdObEnje] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tokaj. Erdő signifas: arbaro.
eta|maldekstre|Panoramo de Erdőbénye
eta|Kastelo de Erdőbénye

## Bazaj informoj 
* Areo: 46 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 165 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2651/21.3555
* Loĝantaro: 1290
* Poŝtkodo: 3932
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Erdőbénye situas sur deklivoj, laŭ flankovojoj. Abaújszántó troviĝas 16, Sárospatak 21, Encs kaj Tokaj po 23, Szerencs 26, Miskolc 58&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1404. Ekde 1604 la vilaĝo apartenis al familio Rákóczi. Ili konstruis labirinton de vinkeloj. En 1739 pesto, en 1831 ĥolero okazis.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto, kuracejo, apoteko, benzinejo, 3 vendejoj, hotelo, restoracio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo Sankta Georgo (Erdőbénye)
* kalvinana preĝejo
* Kastelo de Erdőbénye aŭ de Szirmay [sirmai]
* kuracbanejo de 1830
* kolono memore al ĥolero

## Famuloj 
* En Erdőbénye naskiĝis pentristo Miklós Halmy.
* En Erdőbénye mortis vitisto László Láczay Szabó.

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Joan Manuel Serrat

** Joan Manuel SERRAT I TERESA** (n. en Barcelono la 27-an de decembro 1943) estas hispana kantisto en la kataluna kaj hispana lingvoj, peranto de la movadoj nome *Canción de autor* en Hispanio kaj *Nova Cançó* en Katalunio, li estas tre populara en Hispanio kaj Latin-Ameriko. Li kantis poemojn de multaj hispanaj poetoj kaj populariĝis ĉefe multajn de Antonio Machado.

Li volis kanti la kanton de Hispanio en la kataluna por la Eŭrovido-Kantokonkurso 1968, sed Massiel kantis ĝin kaj ŝi gajnis la konkurson.

Li devis ekziliĝi en Meksiko dum unu jaro de la lastaj de la diktatoreco de Francisco Franco, ĉar li suferis malfacilaĵojn en Hispanio.

## Diskaro 
* 1967 - *Ara que tinc vint anys*
* 1968 - *Cançons tradicionals*
* 1969 - *Com ho fa el vent*
* 1969 - *La paloma*
* 1969 - *Dedicado a Antonio Machado, poeta*
* 1970 - *Serrat IV*
* 1970 - *Mi niñez*
* 1971 - *Mediterráneo*
* 1972 - *Miguel Hernández*
* 1973 - *Per al meu amic*
* 1974 - *Canción infantil*
* 1975 - *...Para piel de manzana*
* 1977 - *Res no és mesquí*
* 1978 - *1978*
* 1980 - *Tal com raja*
* 1981 - *En tránsito*
* 1983 - *Cada loco con su tema*
* 1984 - *Fa vint anys que tinc vint anys*
* 1984 - *En directo*
* 1985 - *El sur también existe*
* 1986 - *Sinceramente teu*
* 1987 - *Bienaventurados*
* 1989 - *Material sensible*
* 1992 - *Utopía*
* 1994 - *Nadie es perfecto*
* 1996 - ''Banda sonora d'un temps d'un país*
* 1996 - *El gusto es nuestro*
* 1998 - *Sombras de la China*
* 2000 - *Cansiones (Tarrés)*
* 2002 - *Versos en la boca*
* 2003 - *Serrat Sinfónico*
* 2006 - *Mô*
* 2007 - *Dos pájaros de un tiro*

## Premioj 
* 2004- *Català de l'Any : El Periódico de Catalunya''
* 2007- Honora Legio
* 2024- Premioj Princino de Asturio

## Eksteraj ligiloj 
* www.jmserrat.com

Kategorio:Katalunaj kantistoj
Kategorio:Katalunlingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1943
Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 1968
Terrassa

300ra|eta|dekstra|Vapor Aymerich, sidejo de la Nacia Muzeo de la Scienco kaj la Tekniko de Katalunio
**Terrassa** (katalune kaj oficiale; *Terrassa*), la antikva *Egosa* ibera kaj *Egara* romia , estas municipo de Hispanio situa je ĉirkaŭ 20 km de la urbo de Barcelono, en la komarko de Vallès Occidental (provinco de Barcelono, Katalunio). Kun 206.245 loĝantoj (INE 2008), iĝas la kvara urbo de Katalunio laŭ loĝantaro.

La 12-a Hispana Kongreso de Esperanto okazis en 1951 en Terrassa.

## Vidu ankaŭ 
* Terrassa Est (stacidomo)
* Terrassa Estació del Nord (stacidomo)
* Listo de urboj de Katalunio

## Eksteraj ligiloj 
* Municipo de Terrassa 
* Regiona registaro  (en kataluna)
* Informoj de ''Institut d'Estadística de Catalunya'' (en kataluna)
* Strataro de Terrassa


Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Katalunio
Kategorio:Municipoj de la Provinco Barcelono
Denes nad Makedonija

**Denes nad Makedonija** (cirile: Денес Над Македонија; en esperanto: **Hodiaŭ super Makedonio**) estas nacia himno de Nord-Makedonio. Tekston de la himno verkis Vlado Maleski, unu el la plej elstaraj makedonaj verkistoj. La melodion preparis Todor Skalovski. Post la Dua Mondmilito la kanto iĝis himno de Socialisma Respubliko Makedonio, poste ĝi estis akceptita kiel oficiala himno de sendependa makedona ŝtato.

__TOC__

## Kantoteksto 
### Makedona kantoteksto 
### Esperanta traduko 
Hodiaŭ super Makedonio naskiĝas
nova suno de libereco.
Makedonoj luktas
por siaj rajtoj!
Makedonoj luktas
por siaj rajtoj!

Nun denove svingiĝas la flago
de Kruŝeva Respubliko
Goce Delĉev, Pitu Guli,
Dame Gruev, Sandanski!
Goce Delĉev, Pitu Guli,
Dame Gruev, Sandanski!

Makedonaj arbaroj kantas
novajn kantojn kaj novaĵojn!
Makedonio estas libera,
ĝi vivas en libereco!
Makedonio estas libera,
ĝi vivas en libereco!

## Referencoj 
Nord-Makedonio
Kategorio:Naciaj simboloj de Nord-Makedonio
Kategorio:Nord-Makedonio
Artemisia

Artemisia estis prahelena urbo kies restaĵoj troviĝas en *Casalini di Porta Serra*, montara loko en la komunumo San Sosti, Italio.

La loko estis loĝata jam dum la neolitiko.

En 1846 oni trovis tie bronzan hakilkapon el la 6a jarcento a.K. kun greka skribo "Mi estas de Kyniskos, kaj sankta je Herao de la ebenaĵo".
Ĝi estas montrata en la londona *British Museum*.
Danke al sia proksimeco al la gorĝo de la rivero Rosa, Artemisia povis kontroli la trafikon tra unu el la ĉefaj terkolaj vojoj inter la maroj Iona kaj Tirena.

Kategorio:Urboj de Italio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Provinco Cosenza
Llobregat

La rivero **Llobregat** (elparolo: [ʎuβɾəˈɣat]) estas unu el la plej gravaj riveroj en Katalunio.

## Geografio 
Ĝi havas sian fonton apud Berga kaj enfluas en la Mediteraneo. Ĝi formas vastan delton de 100&nbsp;km² kie troviĝas la havenaj kaj flughavnenaj instalaĵoj en la urbo Barcelono sed ankaŭ naturaj rezervoj de eŭropa signifo. Por subteni la daŭrigon de la ekonomia evoluo de la urbo dum konservante la ekologian riĉecon de la loko, estas planite ŝanĝi la fluejon de la rivero.

## Vidu ankaŭ 
* Baix Llobregat

Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Riveroj en Katalunio
Bekecs

**Bekecs** [bekeĉ] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szerencs.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 100 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1522/21.1716
* Loĝantaro: 2500
* Poŝtkodo: 3903
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Bekecs situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo preskaŭ kontaktiĝanta kun Szerencs. Tiu lasta troviĝas 4, Szikszó kaj Tokaj po 23, Miskolc 32&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1067 en formo *"terra Bekech"*. La tataroj, poste la turkoj detruis la vilaĝon. Dum la socialismo kolĥozo funkciis en Bekecs. Inter 1950-1958 la municipo estis en Szerencs. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo
* romkatolika Preĝejo Ĉieliro de Maria (Bekecs) kun mezepoka deveno
* kalvinana preĝejo de 1625
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Hercegkút

**Hercegkút,** germane **Trautsondorf** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sárospatak. Hercegkút signifas: duko-puto.
eta|maldekstre|Panoramo de Hercegkút
eta|Vojo en Hercegkút
eta|Vinkeloj en Hercegkút

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 127 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.331/21.5338
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 3958
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Hercegkút situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de tre mallonga sakovojo preskaŭ kontaktiĝanta kun Sárospatak. Tiu lasta troviĝas 3, Sátoraljaújhely 14, Pálháza 19, Miskolc 80 km-ojn.

## Historio 
Duko Trautson fondis la vilaĝon en 1750. La loĝantoj okupiĝis precipe pri vinkultro. La sendependiĝo de Sárospatak okazis en 1876. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo (ambaŭ ankaŭ germanlingvaj), kulturdomo, kuracejo, klubo de maljunuloj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta) Dipatrino de 1788
* golgoto
* serio da vinkeloj apartenanta al Monda Heredaĵo

## Famuloj 
En Hercegkút naskiĝis skulptisto János Götz.

== Komunumoj pri *kút* (= puto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Erdőhorváti

**Erdőhorváti** estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Sárospatak. Erdő kaj horvát signifas: arbaro, kroato.

## Bazaj informoj 
* Areo: 50 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 100 m
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 3935
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Erdőhorváti situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Sárospatak troviĝas 20, Abaújszántó 22, Gönc 26, Miskolc 70 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1353, tiam abatejo fondiĝis. En 1398 menciiĝis ankaŭ la komunumo en formo *"Horváthy"*. La loĝantoj longe funkciigis vitrofarejojn. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1787
* kalvinana preĝejo de 1789
* grekokatolika preĝejo

== Komunumoj pri *horvát* (= kroato) en Hungara reĝlando ==

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Giordano Moya

**Giordano MOYA ESCAYOLA** (Terrassa, 1913—2009), elektro-teknikisto, estis esperantista aktivulo kaj verkisto el Katalunio, Hispanio.

## Vivo
Li esperantistiĝis en 1933 en la Zamenhofa Instituto de Barcelono, kaj tuj viglis en laboristaj esperantistaj medioj.

Post la hispana intercivitana milito kaj dua mondmilito li renovigis sian esperantistan idealon. En tiu linio li estis en 1951 unu el la ĉeforganizantoj de la unua hispana Esperanto-Kongreso post la milito, okazinta en Terrassa.

Giordano Moya ofte gvidis kursojn kaj prelegis en Esperanto en Kongresoj kaj Renkontiĝoj. Li estis estrarano de Hispana Esperanto-Federacio, redaktoro de “Boletín” kaj sekretario de OKK de la 59-a SAT-kongreso okazinta en Sant Cugat del Vallés en 1986.

## Verkoj
Premiita en la beletra Konkurso “Comella-Bassols” en 1968, li ankaŭ atingis la Duan Premion en la programero “Esperanto-Tagoj” en la Universitato de Budapeŝto en 1971, kaj ricevis subpremion en proza verko en la 17-aj Internaciaj Floraj Ludoj okazintaj en Tortosa en 1978.

Li ĉefe verkis eseojn. Ĉefaj libroj:
* ''“L' Aventura Humana”* en la kataluna lingvo, 1981, tradukita al Esperanto kiel *“La Homa vivaventuro”* (Barcelona Esperanto-Centro, 1987). 
* *“Esperanto en prospektivo”* (1989)
* *“Survoje al Universala Civilizacio”* (1995)
* *"Esperantismo. Prelegoj kaj eseoj"* (2002)

En liaj eseoj li defendis tre ideologiitan *esperantismon*, emfazantan la zamenhofan Homaranismon.
### Recenzoj
Pri *La Homa vivaventuro*

----
Pri *Survoje al Universala Civilizacio*

## Referencoj
* *"Esperanto en Katalunio"'', de Antonio Marco Botella, BEC, junio 2005.
## Eksteraj ligiloj 
* Lia verko "Esperantismo"
* Recenzo pri "Esperantismo"

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Jarrow

**Jarrow** estas urbo en Tyne and Wear, nord-orienta Anglio apud la Rivero Tyne. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Dum la unua jarcento la romianoj konstruis fortikaĵojn ĉe Jarrow. En la 5-a jarcento la anglosaksoj okupis la fortikaĵon. Tie en 682 la monaĥejo de Wearmouth fondis kunligatan monaĥejon, al kiu translokiĝis Bede. En 794 la vikingoj disrabis la monaĥejon. Dum la malfrua 11-a jarcento komenciĝis rekonstruo, sed la tasko restis nekompleta kaj nur unu-du monaĥojn vivis tie. Dum la regado de Henriko la 8-a (Anglio) la monaĥejo fermiĝis. Ankoraŭ videblas ruinoj.

Poste Jarrow estis malgranda negrava urbo ĝis la 19-a jarcento. En 1852 fondiĝis ŝipkonstruejo kie konstruiĝis kaj militŝipoj kaj kargoŝipoj. Entute oni konstruis ĉirkaŭ mil ŝipojn. Dum la frua 1930-aj jaroj la brita registaro fermis la ŝipkonstruejon. Sekvis en 1936 la *Jarrow-marŝo* por protesti kontraŭ senlaboreco: ducent homoj marŝis de Jarrow al la angla parlamento en Londono. Sur voje ili ricevis multe da subteno de la angla popolo. Tamen en Londono la ĉefministro rifuzis renkonti la marŝantojn. En 1938 fondiĝis ŝipmalkonstruejo, kaj la sekvantan jaron, ŝtalejo. Sed nur kiam komenciĝis la dua mondmilito tute reviviĝis la industrioj de la urbo.

Kategorio:Urboj de Britio
Tolcsva

**Tolcsva** [tolĉva] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sárospatak.
eta|maldekstre|Kastelo de Rákóczi en Tolcsva

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 108 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2826/21.4508
* Loĝantaro: 1990
* Poŝtkodo: 3934
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Tolcsva situas sur deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Sátoraljaújhely. Szerencs, Sátoraljaújhely kaj Abaújszántó troviĝas po 25, Miskolc 60 km-ojn.
eta|Kastelo en Tolcsva

## Historio 
La loko estis loĝata ekde la neolitiko. La unua mencio devenis el 1255 en formo *"Tholchwa"*. En 1486 la tiama "Granda Tolcsva" ricevis la rangon kampurbo. Post liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a alvenis grekoj, - baldaŭe judoj, - kiuj komencis komercadi precipe vinon. En 1856 incendio, en 1913 inundo okazis. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj kamparanoj. La loĝantaro okupiĝis precipe pri vinkulturo kaj turismo. Dum la socialismo kolĥozo funkciis, kiu nun estas kooperativo pri vinkeloj.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, biblioteko, poŝto, klubo de maljunuloj.
eta|Romkatolika preĝejo de Tolcsva

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1859
* paroĥa gotika romkatolika Preĝejo Naskiĝo de Maria (Tolcsva) el la 14-a jarcento
* kalvinana preĝejo de 1869
* kastelo de Rákóczi el la 17-a jarcento, nun muzeo pri vinoj
* klasikisma kastelo de Szirmay (sirmai), nun lernejo
* kastelo de Dessewffy de 1659
* klasikisma nobeldomo de Stépán

## Famuloj 
* en Tolcsva naskiĝis:
** filmisto William Fox
** ministroj Barna Buza kaj Béla Mezőssy
** Miksa Klein (rabeno)

## Famaj nomportantoj 
* Gábor Tolcsvai Nagy
* Béla Tolcsvay
* László Tolcsvay

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Max Petitpierre

**Max PETITPIERRE** estis svisa politikisto kaj membro de la Radikal-Demokrata Partio de Svislando. Li naskiĝis la 26-an de februaro 1899 en Neŭŝatelo, kie li ankaŭ mortis la 25-an de marto 1994.

## Kantono Neŭŝatelo 
Max Petitpierre estis en la 1930-aj jaroj profesoro pri juro por la Universitato de Neŭŝatelo. En 1937 li estis elektita kiel deputito de la radikaldemokrata partio de Svislando elektita kiel membro de la Granda Konsilio de Kantono Neŭŝatelo. En 1942 li fariĝis reprezentanto de Kantono Neŭŝatelo en la Konsilio de la Kantonoj, la malgranda ĉambro de la svisa parlamento.

## Federacia Konsilio 
Li estis elektita la 14-an de decembro 1944 kiel membro de la Federacia Konsilio. La 30-an de junio 1961 li demisiis. Dum sia ofictempo li gvidis la Svisan Federacian Departementon pri Politiko.

Li estis federacia prezidanto dum la jaroj 1950, 1955 kaj 1960 kaj vicprezidanto en la jaro 1949.

## Gravaj meritoj 
En 1945 li funkciigis diplomatajn rilatojn kun Soveta Unio kaj en 1950 dank al li Svislando diplomatie ahnoskis kiel unua okcidenta lando la Popolan Respublikon Ĉinion. Danke al tiu en tiu tempo kuraĝa decido Svislando povis reprezenti dum multaj jaroj en Pekino la interesojn de preskaŭ ĉiuj aliaj okcidenteŭropaj landoj, kiuj obstine rifuzis akcepti Popolan Ĉinion kiel vera reprezentanto de Ĉinio kaj anstataŭe flegis diplomatiajn rilatojn kun Tajvano.

## Petitpierre kaj Esperanto 
La 2-an de junio 1954 Max Petitpierre oficiale akceptis delegacion de la Svisa Esperanto-Societo, al kiu apartenis d-ro Arthur Baur, Bruno Graf, William Perrenoud kaj aliaj. Petitit Pierre tiam esprimis sian favoran opinion kaj subtenon por la Esperanto-movado. 

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la federaciaj konsilantoj de Svislando

Kategorio:Svisaj politikistoj
Kategorio:Federaciaj konsilantoj de Svislando
Fontano Neptuno

eta|250px|Nokta vidaĵo de la Fontano Neptuno.
La **Fontano Neptuno** okupas la centro de la placo *Cánovas del Castillo*, en la urbo Madrido (Hispanio). Ĝi estis dizajnita de Ventura Rodríguez en la jaro 1782, kaj realigata inter 1780 kaj 1784 de Juan Pascual de Mena, kiu skulptis ĝin en blanka marmoro el Montesclaros (Provinco de Toledo), kiel parto de la dekoracio de Salono de Prado. La fontano reprezentas kompreneble la figuron de la latina mardio Neptuno.

La fontano, kiu en la komenco estis situanta en la ekstremo de Prado de Apolo, rigardante al la fontano Cibelo, estis translokita al la centro de la placo Cánovas del Castillo en 1898, loko kie ankoraŭ ĝi restas. Ĝi formas parton kun la Fontano Cibelo, kaj la Fontano Apolo unu el la tri grandaj grupaj skulptaĵoj de la dizajnisto Ventura Rodríguez por la Salono de Prado.

Ĉar la subtenantoj de la futbalteamo Real Madrid elektis la Fontanon Cibelon kiel kunvenejo por celebri siajn venkojn, la sekvantoj de la rivala futbalteamo madrida nome Atlético de Madrid elektis tiun Fontanon Neptunon por celebri siajn.

## Eksteraj ligiloj 
* fotoj de la fontano Neptuno

Kategorio:Fontanoj en Madrido
Fontano Apolo

eta|350px|Vista frontal de la Fuente de Apolo.

La **Fontano Apolo**, ankaŭ nomata **de la Kvar Sezonoj** estas fontano en Madrido (Hispanio), situanta en la Avenuo Prado. Ĝi okupas la centron de tio kio nomiĝis Salono de Prado. Ĝi formas parton de la tri grupaj skulptaĵoj dizajnitaj de Ventura Rodríguez kune al la Cibelo kaj Neptuno.

La fontano konsistas el centra korpo kun ŝtuparo, kun du statuetoj kiuj verŝas akvon al tri konkoj surmetitaj je tri malsamaj dimensioj. La malsupraj skulptaĵoj reprezentas la kvar jarsezonojn, pro tio ĝia alia nomo.

La *Fontano Apolo* ekkonstruiĝis en 1780 dum regado de Karlo la 3-a de Manuel Álvarez, *la Greka*, kiu okupiĝis pri la kvar sezonoj. La bildo de Apolo estis realigita de Alfonso Giraldo Bergaz en 1802, el novklasisisma dizajno. La fontano estis inaŭgurita en 1803, okaze de la fianĉiĝo de la princo heredanto Don Fernando (estonta Fernando la 7-a), filo de Karlo la 4-a.

## Eksteraj ligiloj 
* Detalo de la Fontano Apolo aŭ de la Kvar Sezonoj

Kategorio:Fontanoj en Madrido
Sendependeca partio (Islando)

La **Sendependeca partio** (is. *Sjálfstæðisflokkurinn*) estas politika partio en Islando. Ĝi estas la dekstra kaj burĝa partio de islanda politiko, kaj estas la plej granda (laŭ elektvoĉoj) politika partio en Islando ekde sia fondiĝo en 1929.

Ĝi havis kutime 35-40% de la voĉoj en parlamenta elekto. Nur en 1987 ĝi havis malpli ol 30%, kiam Albert Guðmundsson ĵus forlasis la partion kaj fondis la burĝan partion kiu ekhavis preskaŭ 11%. La tabelo montras la rezultojn de la sendependeca partio dum parlamentaj elektoj.

Ĝi ekestis kiam unuiĝis la Konservativa Partio kaj la Liberala partio por kuniĝi kontraŭ la pli maldekstraj partioj, la Progrespartio kaj Popolpartio al kiuj apartenis la plejparto de la parlamento ekde 1927.

Partiestroj de la sendependeca partio ĝis hodiaŭ estis:

Jón Þorláksson: 1929 - 1934

Ólafur Thors: 1934 - 1961

Bjarni Benediktsson: 1961 - 1970

Jóhann Hafstein: 1970 - 1973

Geir Hallgrímsson: 1973 - 1983

Þorsteinn Pálsson: 1983 - 1991

Davíð Oddsson: 1991 - 2005

Geir H. Haarde: 2005 - 2009

Bjarni Benediktsson: 2009 -

Kategorio:Politikaj partioj de Islando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1929
-1065

La jaro **1065** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta vendrede laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 11-a jarcento antaŭ nia erao.
Pokrovsk

* Pokrov
* Pokrovsk (Jakutio)
* Pokrovsk (Donecka provinco)
** Pokrovsk (stacidomo), fervoja stacio en Pokrovsk (Donecka provinco)
* Pokrovskoje-Streŝnevo (distrikto de Moskvo)
Progrespartio (Islando)

La **Progrespartio** () estas politika partio en Islando. Ekde la malfondigo de la malmulte pli malnova Popolpartio (ambaŭ fondiĝis en 1916) ĝi estas la plej malnova aktuala politika partio en Islando.

La Progrespartio fondiĝis en 1916 kiam parlamentanoj de la Farmistpartio kaj Nedependaj farmistoj kunigis iliajn partiojn. Samjare partiano Sigurður Jónsson partoprenis kiel laborministro en la unua registaro en Islando.

Krom esti la partio de farmistoj, la partio baldaŭ ankaŭ ligiĝis al la kooperativa movado en Islando.

Dum la unuaj jardekoj la partio estis iaspeca fratpartio de la samtempe fondita Popolpartio. Parte la samaj homoj partoprenis en la fondigo de ambaŭ partioj, ekzemple Jónas Jónsson. Komence la partioj ne metis kandidatojn en la samaj distriktoj: la urboj kaj vilaĝoj apartenis al la Popolpartio, la cetera apartenis al la Progrespartio. Multaj partianoj vidis la partion kiel centra partio, kiu ĉiam havus la decidpovon ĉu la burĝa(j) partio(j) aŭ la Popolpartio partoprenus en registaro (la tielnomata “Partisistemo de Jónas Jónsson”).

La Progrespartio venkis dum la parlamentelekto en 1927 kaj povis fondi registaron kun la neŭtraleco de la Popolpartio.

Estas mencienda ke la elektodistrikta sistemo tre favoris la Progrespartion, kiu ĉefe ricevis eksterurbajn voĉojn. La kialo estis ke nombro de parlamentanoj de ĉiu distrikto ŝanĝiĝis multe malpli rapide ol la nombro de homoj kiuj translokiĝis el la kamparo en la urboj.

Kontraste al la Popolpartio, la Progrespartio ne trovis ke oni devus haste ŝanĝi la sistemon, sed tio estis unu de plej grandaj malkonsentoj kiuj kaŭzis ke la Popolpartio ne plu pretis kontribui ĝian neŭtralecon al la registaro.

Okazis parlamenta elekto en 1931. La registaro estis tre populara, kaj la Progrespartio sole ekhavis plejparton de la parlamentanoj – sed nur kun 35,9% de la voĉoj. Do, estis malvenko en la venko, ĉar la elektado tre evidentigis la netaŭgecon de la sistemo.

Post tio, la partio havis tradicie 20-25% de la voĉoj (kaj similan proporcion de parlamentanoj), kaj tre multe partoprenis en registaroj (inter 1971 kaj 1991 la partio estis nur eksterregistare dum kelkaj monatoj). Dum la lastaj jaroj la partio malkreskadis post longa registara kunlaboro kun la Sendependecpartio. La tabelo montras la voĉajn elcentojn.

## Partiestroj 
Dum la lastaj jaroj tre rapide anstataŭis partiestroj. Jen listo de la partiestroj de la Progrespartio:

Ólafur Briem: 1916 ĝis 1920

Sveinn Ólafsson: 1920 ĝis 1922

Þorleifur Jónsson: 1922 ĝis 1928

Tryggvi Þórhallsson: 1928 ĝis 1932

Ásgeir Ásgeirsson: 1932 ĝis 1933

Sigurður Kristinsson: 1933 ĝis 1934

Jónas Jónsson: 1934 ĝis 1944

Hermann Jónasson: 1944 ĝis 1962

Eysteinn Jónsson: 1962 ĝis 1968

Ólafur Jóhannesson: 1968 ĝis 1979

Steingrímur Hermannsson: 1979 ĝis 1994

Halldór Ásgrímsson: 1994 ĝis 2006

Jón Sigurðsson: 2006 ĝis 2007

Guðni Ágústsson: 2007 ĝis 2008

Valgerður Sverrisdóttir: 2008 ĝis 2009

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson: 2009

## Aliaj gravaj anoj 
* Sigurður Ingi Jóhannsson

Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Islando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1916
OFC

La **OFC** (de *Oceania Football Confederation* en angla lingvo) estas la mallonga nomo por la **Oceania Futbal-Konfederacio**. Ĝi estas la konfederacia tegmenta organizaĵo por futbalo en Oceanio kaj estas unu de la ses konfederacioj, kiu havas membrecon en FIFA.

eta|maldekstra|140px|
La konfederacio fondiĝis en 1966, ĝia sidejo estas en Auckland, Nov-Zelando. Menciindas ke du oceaniaj ŝtatoj, nome Aŭstralio kaj Gvamo, ne membras en la oceania, sed en la najbara azia konfederacio AFC.

La prezidanto de la OFC ekde januaro 2011 estas la malajziano *David Chung*, kiu ekde la jaro 1985 vivas en Papuo-Nov-Gvineo. Li prezidantiĝis, kiam la antaŭa prezidanto *Reynald Temarii* el Tahitio senposteniĝis pro akuzoj de korupteco.

## Landaj federacioj aŭ asocioj 
* 
* 
* 20px Nov-Kaledonio
* 
* 
* 
* 
* 20px Tahitio (Franca Polinezio)
* 
* 
* 

### Asociaj membroj 
La sekvaj tri asocioj membras en la konfederacio OFC, sed ne en la internacia federacio FIFA.
* 
* 
* 

Kategorio:Futbalaj organizaĵoj
Kategorio:Futbalo en Oceanio
Kategorio:Futbalo en 1966
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1966
Makkoshotyka

**Makkoshotyka** (makoŝhotjka) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Sárospatak. Makkos signifas: glana.
eta|dekstra|300px|Glano, kiu estas apud Makkoshotyka, tial la vilaĝo prenis tiun nomon

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 151 m
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 3959
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Makkoshotyka situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Sárospatak troviĝas 7, Sátoraljaújhely 14, Pálháza 15, Miskolc 80 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio devenis el 1262. La loĝantoj dekomence okupiĝis pri vinkulturo. La vinkeloj estis rifuĝejoj dum la militaj jaroj. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el bieno de familio Meczner (mecner). Vilaĝservoj estas lernejo, somera arbara lernejo, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Serpa Dipatrino de 1912
* kalvinana preĝejo
* klasikisma kastelo de Meczner
* kastelo de Meczner el la 20-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Legyesbénye

**Legyesbénye** (ledjeŝbEnje) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Szerencs.

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 105 m
* Loĝantaro: 1680
* Poŝtkodo: 3904
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Legyesbénye situas sur mildaj deklivoj, laŭ traira flankovojo. Szerencs troviĝas 2, Abaújszántó 17, Encs 23, Tokaj 25, Miskolc 32 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1332 en formo *"Begna"*. En 1567 la turkoj detruis la komunumon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, kuracejo, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo de 1902
* kalvinana preĝejo el la 18-a jarcento
* muzeo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Fontano Cibelo

eta|280px|Fontano de Cibelo kaj fone la Palaco de Komunikaĵoj.
La **Fontano Cibelo** (en la hispana **fuente de Cibeles**) troviĝas en la hispana urbo Madrido, en la samnoma placo. La fontano estis instalita en 1782 en la Salono de Prado, apud la Palaco de Buenavista, vizaĝe al la Fontano Neptuno (nuntempe en la centro de la placo *Cánovas del Castillo*, en la Avenuo Prado apud la Palaco Villahermosa, nuna Muzeo Thyssen-Bornemisza, kaj al la Hotelo Palace). La fontano temas pri la diino Cibelo, reprezentaĵo de la grundo, la terkultivado, fruktodoneco, sur ĉaro tirata de leonoj, nome Hipomeno kaj Atalanta. La nuna placo en la komenco nomiĝis Placo Madrido kaj en la jaro 1900 nomiĝis Placo Castelar. En la nuntempo ĝi estas ĉirkaŭata de la grandaj konstruaĵoj: Palaco Buenavista (Ĝenerala Kazerno de la Armeo), Palaco Linares (Domo de Ameriko), Palaco de Komunikaĵoj (antaŭe la sidejo de la Poŝto kaj nune la Madrida Urbodomo) kaj Banko de Hispanio.

La realigantoj de la fontano estis Francisco Gutiérrez (bildo de la diino kaj la ĉaro), Roberto Michel (la leonoj) kaj la ornamisto Miguel Ximénez, akorde al la dizajno de Ventura Rodríguez. La diino kaj la leonoj estis skulptitaj en marmoro de la vilaĝo Montesclaros (Toledo), kaj la cetero en ŝtono de Redueña, loĝloko je 53 km norde de Madrido.

Dum la Hispana Enlanda Milito la fontano estis protektita per sablosakoj. Estas interesaj fotoj de tiu epoko.

Aktuale tiu punkto estas kunvenejo kiam la ĉefa futbalteamo de Madrido nome Real Madrid venkas en speciala konkurado. Tio okazigis ofte publikajn tumultojn kaj foje eĉ detruetojn de la skulptaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de la fontano Cibelo 
* Foto de fontano Cibelo en Meksikio 

Kategorio:Fontanoj en Madrido
Aŝur-ubalit la 1-a

**Aŝur-ubalit la 1-a**, filo de Eriba-Adad la 1-a, estis reĝo de Asirio, kiu laŭ la listo de asiriaj reĝoj regis dum 36 jaroj. Dum lia regotempo inter la jaroj 1353 kaj 1318 antaŭ nia erao, Asirio transprenis la hegemonion super Mezopotamio.

Lia patro Eriba-Adad la 1-a (regotempo inter la jaroj 1380 kaj 1354 antaŭ nia erao) principe liberigis Asirion el la dependeco de la regno de la hitita vasaloŝtato Mitano aŭ *Hanigalbat*, sed lia armeo en la nordo plu devis forte batali kontraŭ la mitana armeo, por firmigi la asirian regadon en Supra Mezopotamio.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento a.K.
Mezőzombor

**Mezőzombor** (mezOzombor) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Szerencs. Mező signifas: kampo.
eta|maldekstra|Mezőzombor el la aero

## Bazaj informoj 
* Areo: 39 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 93 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.1495/21.2584
* Loĝantaro: 2590
* Poŝtkodo: 3991
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Mezőzombor situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Miskolc-Nyíregyháza. Szerencs troviĝas 7, Tokaj 15, Abaújszántó 19, Miskolc 41&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1298. En 1567 la turkoj detruis la komunumon, baldaŭe ĝi iĝis kampurbo en 1665. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la vilaĝo senhomiĝis pro la konstantaj militadoj. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.
eta|Preĝejo de Mezőzombor

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Alveno de Sankta Spirito
* kalvinana preĝejo

## Famuloj 
En Mezőzombor naskiĝis maŝininĝeniero Imre Korán.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Mezőnyárád

eta|dekstra|300px|Mezőnyárád el la aero
**Mezőnyárád** estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Norda Hungario**, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono de Mezőkövesd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 108 m
* Loĝantaro: 1720
* Poŝtkodo: 3421
* Telefonprefikso: 49

## Situo 
Mezőnyárád situas sur ebenaĵo, fine de tre mallonga sakovojo, ĉefvojo Budapeŝto-Miskolc preteriras, laŭ fervojo en la sama direkto. Mezőkövesd troviĝas 10, Emőd 16, Eger 28, Miskolc 30 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1238. En 1544 kaj en 1596 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1725 incendio okazis. Vilaĝservoj estas lernejo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Helpo de Kristanoj Dipatrino de 1923
* ruinoj de malnova preĝejo el la 13-a jarcento
* nobeldomo de Majthényi (majtEnji), nun lernejo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Pratalopekuro

***Alopecurus pratensis***, komune konata kiel **pratalopekuro** aŭ **vulpovosto herbeja** estas vegetala specio de la subfamilio de Pooideae. Ĝi estas plurjara planto konsiderata herbaĉo. *Pratensis*  signifas latine "de pratoj" (el herbejetoj). Origine ĝi estis palearktisa herbo sed nun ĝi estas disvastiĝinta ankaŭ en Nordameriko.

## Priskribo 
Ĝi altas 30-120 cm.  Spiketo havas unu floron. La du glumoj kunfandiĝas. 
La floraro estas spikoforma paniklo. La ekstera glumo  altas kiel la spiketo kaj kiel la ekstera paleo. La ekstera paleo havas fleksan ariston. Ne estas interna paleo. La haroj de la la spinoj de la glumoj estas blankaj kaj longaj.

## Parazitoj 
*Puccinia graminis*, *Epichloë typhina* kaj *Claviceps purpurea* estas  parazitoj de alopekuro.
[eta|maldekstre|Pratalopekuro parazita per [ergota fungo]]

## Notoj 
## Referencoj 
* *Flore complète illustrée en couleurs de France de Suisse et de Belgique*, Gaston Bonnier, 1934.
* *Flore descriptive et illustré de la France de la Corse et Contrées limitrophes*, de Hippolyte Coste, 1937.

## Vidu ankaŭ 
*Kampalopekuro

## Eksteraj ligiloj 
* tela botanica ()

Kategorio:Poeoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Rivero Tyne

eta|dekstra|Pontoj ĉe Newcastle-upon-Tyne
**Tyne** estas rivero en nordorienta Anglio, formata de la kunfluo, proksime al Hexham, Northumberland, de la Norda Tyne kaj la Suda Tyne. La kunfluejo nomiĝas *la kunveno de la akvoj*.

La fonto de la Norda Tyne situas ĉe la landlimo inter Anglio kaj Skotlando. Tiu de la Suda Tyne situas en Kumbrio. De Hexham la rivero fluas tra Corbridge, apartigas Newcastle-upon-Tyne de Gateshead kaj Jarrow de Wallsend, kaj eniras la Nordan Maron inter South Shields kaj North Shields. Dum la malfrua 19-a jarcento kaj la frua 20-a jarcento la malsupraj etendaĵoj de la Tyne estis grava centro de ŝipkonstruo, kaj ankoraŭ restas ŝipkonstruejoj en South Shields kaj Hebburn.

Ĉar la Tyne fluas proksime al karboterenoj, ĝi estis uzata por eksporti karbon de la 13-a jarcento al la malfrua 20-a jarcento. Nuntempe South Shields estas import-haveno por ĉirkaŭ du milionoj tunoj da karbo jare.

Alfluantoj de tiu ĉi rivero estas la riveroj Derwent kaj Dono.

Kategorio:Riveroj en Kumbrio
Olaszliszka

**Olaszliszka** [olasliska] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Sárospatak. Olasz signifas: italo.
300px|eta|dekstra|Katolika preĝejo de Olaszliszka
300px|eta|dekstra|Kastelo de Olaszliszka
300px|eta|dekstra|Kalvinana preĝejo de Olaszliszka

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 109 m
* Koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 48.2418/21.4322
* Loĝantaro: 1800
* Poŝtkodo: 3933
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
Olaszliszka situas parte sur ebenaĵo, parte sur deklivoj, laŭ dekstra bordo de Bodrog, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Sátoraljaújhely. Sárospatak troviĝas 17, Tokaj kaj Szerencs po 18, Abaújszántó 23, Miskolc 57&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1239 en formo *"LYSKA"*. Béla la 4-a venigis tien italojn por prosperigi la vinkulturon. En 1466 Matiaso la 1-a nomumis la komunumon kampurbo kun rajto de bazarado jare po 3, baldaŭe la urbeto akiris sendoganecon en 1530. Post 8 jaroj la urbeto apartenis al la Habsburga Imperio ĝis 1606, poste al Transilvanio, dume en 1567 la turkoj detruis la urbeton. En 1831 kaj en 1871 ĥoleroj okazis. Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, infanĝardeno, lernejo, poŝto, klubo de maljunuloj.

## Mortbato 
En 2006 instruisto aŭte trairis la vilaĝon, dume abrupte knabino aperis antaŭ la aŭto. Li tuj bremsis kaj elaŭtiĝis konstante tion, ke nur tuŝo okazis, la knabino restis sana. Tamen tuj amaso da ciganoj grupiĝis (ja la knabino estis ciganino) kaj senindulge ili mortbatis la instruiston. Tiu ago metis en fokuson Olaszliszka.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika, parte gotika Kirko Ĉieliro de Maria (Olaszliszka) de 1320, la nekutima turo pretiĝis en 1632 ankaŭ por sentinela turo, en la 18-a jarcento la preĝejo barokiĝis
* grekokatolika preĝejo
* Kalvinana kirko (Olaszliszka)
* abatejo, ekde la la 17-a jarcento impostoprena domo, post jarcento gastejo kaj haltejo de poŝtoservo (diliĝenco)
* sinagogo
* ŝtonoponto

== Komunumoj pri *olasz* (=italo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén
Kategorio:Vinvilaĝoj
Pordo de Alcalá

dekstre|eta|250px|Pordo de Alcalá (orienta fasado)

La **Pordo de Alcalá**, **Pordego de Alcalá** aŭ **Pordego de Alkalao** (hispane  **Puerta de Alcalá** [alkaLA]) estas unu el la plej konataj simboloj de Madrido (Hispanio) kune kun la proksima Fontano Cibelo. Ĝi estis konstruigita de la reĝo Karlo la 3-a kaj ĝi estas verkaĵo de la arkitekto Francesco Sabatini. La Pordego troviĝas en la *Plaza de la Independencia*, en la vojkruciĝo de la stratoj Alcalá, Alfonso la 12-a, Serrano kaj Salustiano Olózaga kaj kune al la Pordo de Hispanoj, ĉefa enirejo de la Ĝardenoj de Retiro. Same kiel la strato, la pordo ricevas sian nomon pro tio ke ĝi troviĝas en la vojo kiu kondukis al la urbo Alcalá de Henares.

## Historio 
### La antaŭa Pordego 
Antaŭe ekzistis alia Pordego de Alcalá. Ĝi estis konstruita el brikoj kaj situis iom pli okcidente, en la nuntempa strato Alfonso la 11-a. Ĝi estis konstruita en 1599 pro la alveno de Margareto de Aŭstrio, edzino de la reĝo Filipo la 3-a, al la urbo.

La pordo havis centran arkon kaj du laterojn pli malgrandajn. Super la centra arko estis plia arketo kie troviĝis statuo de Nia Sinjorino de la Gracoj. Super la lateraj arkoj troviĝis grandaj statuoj de Sankta Petro Nolasko kaj la beatulino Mariana de Jesuo. Ĝi estis malkonstruita en 1764 pro ampleksigo de la strato Alkalao kun terenoj prenitaj de la nuntempa Parko Retiro, tiam apartenantaj al la palaco de Buen Retiro.

Tiu ĉi pordo, kiu funkciis kiel enirejo al la urbo tra la reĝa vojo de Aragono kaj Katalunio, estis unu el la kvin ĉefaj pordoj kiujn havis la urbo, kune kun la pordoj de Toledo, Segovia, Bilbao kaj Atocha.

eta|Fasado de la okcidenta Pordo

### La nuna Pordego 
Post la enirado de Karlo la 3-a en Madridon la 9-an de decembro 1759, li malkonstruigis la pordon ĉar li ne ŝatis ĝin kaj konstruigis novan pordon laŭ projekto pri plibeligado kaj plibonigado de la urbo. Ĝi konvertiĝis al la ĉefa enirejo de la vilaĝo kaj unu el la plej reprezentaj monumentoj de lia regado, akso de ĉiuj reformoj kiujn li kondukis en la orienta parto de la urbo: Reĝa Botanika Ĝardeno de Madrido, Avenuo Prado, fontanoj Cibelo kaj Neptuno, ktp. La pordo estis inaŭgurita en 1778, ne kiel monumento, sed kiel pordego.

La pordegon plie populariĝis ne nur en Madrido sed en la tuta Hispanio samnoma kanto de la famaj kantistoj hispanaj Ana Belén kaj Víctor Manuel.

## Eksteraj ligiloj 
*Desupra vido de la pordego ĉe Google maps

Kategorio: Pordegoj en Madrido
Aŝuro

**Aŝuro** - akade *Aššur*, foje literumita sen supersignoj *Assur*, nuntempe *Kalat Ŝerkât* (''Qal'at Šerqat'') - estas historia urbo en la nordo de la nuntempa ŝtato Irako. Aŝuro situas ĉe la dekstra bordo de la rivero Tigriso, en la antikva regionego Mezopotamio. La urbo estis la ĉefurbo de la antikva regno Asirio. La anoj de la regno adoradis la tutan babilonan panteonon de dioj, sed en ĝia kapo starigis sian propran dion - "Aŝuron". La ĉefurbo de la lando ricevis sian nomon pro la dia nomo - Aŝuro.

La abundaj arkeologiaj trovoj en Aŝuro permesas la dedukton, ke la urbo fondiĝis inter la jaroj 2700 kaj 2600 antaŭ nia erao, dum la epoko de la antikva regno Sumero. Ankaŭ dum la epoko de la Parta imperio, post la deklino de Asirio, la urbo ankoraŭ floris. La antikva ruinaro de ŝuro ekde la jaro 2003 estas listigata monda kultura heredaĵo de Unesko.

eta|maldekstra|300ra|

Kategorio:Mezopotamio
Kategorio:Asirio
Kategorio:Parta imperio
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Irako
Asuro

**Asuro** aŭ **Demono** (sanskrite: असुर, ásura) (aliaj eblaj tradukoj estas **titano** aŭ **kontraŭdio**), en Hinduisma mitologio estas aro de diaĵoj serĉantaj forton. Ili estis en opozicio al dioj. Laŭ Hinduismo la dioj kaj demonoj ambaŭ estas idoj de Kaŝjapo: la du gentoj de demonoj estas ditiidoj kaj danuidoj, kaj la gento de dioj estas aditjidoj.eta|En tradicia budhismo Asuroj ankaŭ okazis kiel supernaturaj estaĵoj en la kosmologio.

Etimologie “Asura” havas la saman radikon kiel “Ahura” de Zaratuŝtro.

## Ditiidoj 
La ditiidoj estas la idoj kaj praidoj de Ditio kaj Kaŝjapo. La plej gravaj estas:

* Hiranjakŝo
* Hiranjakaŝipo
* Holiko
* Simhiko
* Pralado
* Viroĉano
* Devambo
* Balio
* Banasuro
* Kajkesio (ŝi ankaŭ estas ogro)
* Andhakasuro

## Danuidoj 
La danuidoj estas la idoj kaj praidoj de Danuo kaj Kaŝjapo. La plej gravaj estas:

* Rambho
* Karambho
* Mahiŝasuro
* Mahiŝio
* Rahuketuo (Rahuo, Ketuo)

Kategorio:Hinduismo
Kategorio:Terminaro de Budhismo
Kategorio:Demonoj
Enlil-nirari

**Enlil-nirari** inter la jaroj 1317 kaj 1307 antaŭ nia erao estis reĝo de Asirio kaj plej supera juĝisto de la asiria imperio.

## Regotempo 
La armeo de Enlil-nirari venke batalis kontraŭ la soldataro de Kurigalzu la 2-a, reĝo de Babilonio. La ŝtontabula enskribo, kiu raportas pri la milito, tamen ĝis la nuntempo tiom forte disrompiĝis, ke ne eblas deĉifri pliajn detalojn. Laŭ kronologia listo de la reĝoj kaj de Asirio kaj de Babilonio dedukteblas, ke batalo inter la armeoj de Enlil-nirari kaj Kurigalzu en *Sugaga* borde de la rivero Tigriso, kiun laŭdire venkis la babilonianoj, kiuj konkeris la asirian armean kampadejon kaj malliberigis asiriajn oficirojn. Post tio difiniĝis limo inter ambaŭ regnoj, kiu kondukiĝis de la lando *Subartu* ĝis *Karduniaŝ* (Babilonio).

## Konstruaĵoj 
La reganto Enlil-nirari restaŭrigis la eksteran muron de la asiria ĉefurbo Aŝuro inter la "metiista" * Tabira*-pordego kaj la "ŝafa" pordego.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 14-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 14-a jarcento a.K.
-1317

La jaro **1317** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 14-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj
* Dum la jaro en Asirio ekregis la reĝo Enlil-nirari.
-1340

La jaro **1340** antaŭ nia erao estis superjaro komenciĝanta dimanĉe laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 14-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj 
* Inter la jaroj 1469 kaj 1340 antaŭ nia erao daŭris la imperio Mitano, la plej grava ŝtato de la Huritoj, inter la imperio de la Hititoj nordokcidente kaj Mezopotamio sudoriente. La falo de la mitana regno estis inter alie signita per la konkeriĝo kaj detruiĝo de la antikva urbo *Qatna* en la nuna norda Sirio fare de la hitita armeo.
-1374

La jaro **1374** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta sabate laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 14-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj
* En antikva Ĉinio finiĝis la regotempo de la aparte bonfara reĝo *Pan Geng* (1402 ĝis 1374 antaŭ nia erao) kaj komenciĝis la epoko de *Xiao Xin* (*1374 ĝis 1353 antaŭ nia erao).
-1266

La jaro **1266** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 13-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj
* En antikva Ĉinio finiĝis la regotempo de la reĝo *Wu Ding* (*1325 ĝis 1266 antaŭ nia erao).
-1364

La jaro **1364** antaŭ nia erao estis superjaro komenciĝanta vendrede laŭ la gregoria kalendaro. Ĝi apartenis al la 14-a jarcento antaŭ nia erao.

## Eventoj
* En antikva Egiptio finiĝis la regotempo de la faraono *Thutmosis la 4-a*, kiu ekregis dum la jaro 1412 antaŭ nia erao.
Tajlanda suna kalendaro

**Tajlanda suna kalendaro** estas uzata en tradicia kaj oficiala kuntekstoj en Tajlando, kvankam Okcidenta kalendaro estas uzata por komerco. Ĝi estis adoptita de la reĝo Chulalongkorn. Ĝi montras la kalendaron de la Budhismo kaj de la Kristanismo, sed inkludas ankaŭ la markojn de la ĉina kalendaro. La monatoj kaj tagoj estas distribuitaj kiel en OKcidento. La nomoj de la monatoj devenas el Hinduismo. La nomoj de la tagoj estas laŭ suno, luno kaj la kvin klasikaj planedoj.

Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Tajlando
Ŝulmanu-aŝared la 2-a

**Ŝulmanu-aŝared la 2-a** aŭ biblie **Salmanasaro la 2-a** estis reĝo de Asirio. Li regis proksimume inter la jaroj 1031 kaj 1020 antaŭ nia erao.

La reganto estis la posteulo de la reĝo Assur-Nasirpal la 1-a, la fondinto de la 7-a asiria dinastio. Pro la manka kvanto de dokumentaj fontoj pri la "malhela epoko" en la historio de la antikva regno Asirio malmulto estas konata pri Salmanasaro la 2-a. Lia posteulo iĝis Aŝur-nirari la 4-a.

Kategorio:Reĝoj de Asirio
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento a.K.
Moderna epoko

[eta|Mapo de la mondo, el [Ptolemeo-eldono de 1548]]
La **moderna epoko** aŭ simple la **moderno** estas unu el la tri grandaj epokoj de okcidenta historio. La moderna epoko sekvis la eŭropan mezepokon, kiu sekvis la antikvan epokon. La moderna epoko daŭras hodiaŭe se oni konsideras la nuntempan epokon kiel parto de la moderna epoko, kaj ĝis la franca revolucio de 1789 male.

## Periodigo 
Historiistoj malkonsentas pri la ekzakta dato de la komenciĝo de la moderna epoko:

* ĉu renesanco, renesanca humanismo, aŭ eŭropa libropresado (ĉirkaŭ 1450);
* ĉu la Konkero de Konstantinopolo (1453);
* ĉu la fino de la *Reconquista* kaj la alveno de Kolumbo en Ameriko (1492) kiel simbolo de la Epoko de Malkovroj;
* ĉu la reformacio de Martin Luther (1517);
* aŭ ĉu jam la granda pestepidemio (1347 ĝis 1353) markas ĝian komencon?

Multaj historiistoj akceptas la jaron 1500 kiel ekon de la nova epoko. Ĉar la epokoj estas konstruaĵoj de historiistoj kaj ne ekzistas en la pasinteco mem, la plejparto de historiistoj ne fervore pridebatas la precizan periodigon.

## Subperiodigo 
Ene de la moderna epoko oni distingas ofte tri fazojn. Same kiel la ĉefa periodigo, historiistoj malkonsentas pri la ekzaktaj datoj.

;Frua moderna epoko:La frua moderna epoko komenciĝas ekde la Kolumba "Malkovro de Ameriko" de 1492 ĝis la franca revolucio de 1789.
;Pli moderna epoko:La pli moderna epoko komenciĝas ekde la franca revolucio de 1789 ĝis la oktobra revolucio de 1917 aŭ la fino de la unua mondmilito en 1918.
;Nuntempa epoko:La nuntempa epoko sekvas la pli modernan epokon kaj daŭras ĝis nun.

## Vidu ankaŭ 
* Antikvo
* Mezepoko
* Tempolinio

## Literaturo 
* Egon Friedell: *Kulturgeschichte der Neuzeit. Die Krisis der europäischen Seele von der schwarzen Pest bis zum Weltkrieg*. 3 Bde., Beck, München 1927–1931 (de)

## Eksteraj ligiloj 
*  Artikolo pri la malkovro de *perspektivo* kiel iniciigo de la moderno



Kategorio:Historio laŭ periodoj
Kategorio:Kultura historio
Kategorio:Sociologio
Agnes Waldman

**Agnes WALDMAN** estas desnaska esperantistino, filino de la fama esperantisto Tolnai.

Ŝi edziniĝis kun Jules Waldman, fondinto de **The Daily Journal** (1946). Alvenis al Venezuelo dum la 1950-aj jaroj.  Ŝi estis membro de la Venezuela Esperanto-Asocio ĝis ŝia foriro al Usono en 2000.

Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Venezuelaj esperantistoj
Cardener

**Cardener** estas rivero alfluanto de Llobregat, en Katalunio, Hispanio. Ĝi naskiĝas apud la Pireneoj en la Provinco de Ilerdo. Ĝi enfluas en la Llobregat ĉe Castellgalí, post 87 km de fluado. En sia baseno estas du akvorezervejoj, kie eblas praktiki akvajn sportojn.

Kategorio:Riveroj en Katalunio
Tolnai

**Tolnai** estas la familia nomo de
* Elek Tolnai, hungara esperantisto
* Gábor Tolnai, hungara sciencisto kaj verkisto (1910–1990)
* János Tolnai Dali, hungara eklezia verkisto de la 17-a jarcento
* Lajos Tolnai, hungara verkisto de la 19-a jarcento
* Pál Tolnai, hungara esperantisto kaj komercisto (1891–1971)
Akrafjall

**Akrafjall** estas monto en Islando. Ĝi situas sur la duoninsulo Akranes ĉe la urbeto Akranes, ĉ. 15 km norde de Rejkjaviko. Dum la glaciepoko ĝi estis insulo. La monto estas fendata, kaj la valo Berjadalur estas en ĝia mezo.

Kategorio:Montoj en Islando
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Barcelonès

**Barcelonès** estas kataluna komarko, kun ĉefurbo en Barcelono. Estas la plej loĝata kaj industriigita komarko el Katalunio. Limas norte kun Vallès Occidental kaj Vallès Oriental; oriente kun Maresme kaj la Mediteranea maro, kaj okcidente kaj sude kun Baix Llobregat.

## Demografio 
Kategorio:Komarkoj de Katalunio