open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Universitato Kim Il-sung

250ra|eta|dekstra|Universitato Kim Il-sung
**Kim Il-sung Universitato** (koree 김일성종합대학) estis fondita la .

Ĝi estas la unua universitato de Nord-Koreio. En la universitato estas 14 fakultatoj, ĉirkaŭ 50 fakoj kaj ĉirkaŭ 600 klasoj. Studado en teknikaj fakoj daŭras kvin jarojn, en sociaj fakoj — kvar jarojn. Rekomendo de mezlerneja estro kaj de membro de Laborista Partio estas bezonataj por studentiĝi.

En la universitato studas ĉirkaŭ 12000 studentoj (krom ili estas 5000 noktaj kaj korespond-edukaj studentoj). La universitato ankaŭ akceptas aziajn, afrikajn kaj eŭropajn studentojn. La universitato aperigis multe da talentuloj de Nord-Koreio. Kim Jong-il diplomiĝis en la universitato en 1964.

Kategorio:Nord-Koreio
Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Kikinda

**Kikinda,** serbe **Кикинда** [kikinda], hungare **Nagykikinda** [nadjkikinda], germane **Groß-Kikinda**, rumane *Chichinda Mare* estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto Norda Banato, kies distriktejo ĝi estas. La urbonomo devenas el la hungara, signifanta prunelo. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo :
* Banatska Topola
* Banatsko Veliko Selo
* Bašaid
* Iđoš
* Mokrin
* Nakovo
* Novi Kozarci
* Rusko Selo
* Sajan

eta|maldekstra|250px|*Mamuto Kika*, mamuta skeleto elfosita en 1996, Nacia muzeo de Kikinda
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefa vojo kaj fervojo Senta-Temesvár, krome estas fervojo al Beogrado.

## Historio 
La hungaraj triboj okupis la Karpatan basenon en 895, tiu regiono estis tre konvena por ili. Skribitaj fontoj mencias la lokon unuafoje en 1423. La komunumo senhomiĝis dum la turkoj. Inter 1751-1753 alvenis serboj, kiuj estis limgardistoj. Pli poste alvenis ankaŭ hungaroj kaj germanoj. En 1848 okazis sanga ribelo, en 1849 la hungara armeo okupis la urbon de serboj. En 1910 loĝis en la urbo 26.795 da loĝantoj (14.148 serboj, 5.968 hungaroj, 5.855 germanoj, 436 rumanoj, 219 ciganoj). La urbo apartenis al Torontál. En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) komencis okupi la regionon, dume proksimiĝis ankaŭ la rumana armeo. Inter ili preskaŭ okazis milito, ĉar Britio kaj Francio sekrete promesis la regionon al ambaŭ ŝtatoj. Fine la regiono estis duonigita. La urbo apartenis al la serba flanko, kie kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la germanoj okupis la regionon.

Nun en la urbo vivas 38&nbsp;065 da homoj (28&nbsp;425 serboj kaj 4504 hungaroj).

## Famuloj 
* En la tiutempa Nagykikinda naskiĝis:
** hungara agronomo Árpád Jeszenszky
** hungara aktoro Jenő Erődi
** hungara inĝeniero pri metalurgio Sándor Geleji
** hungara historiisto István Hajnal
** hungaraj pentristoj Erzsébet Vaszkó, Tivadar Wanyek kaj István Zádor

## Ĝemelurboj 
* 20px| Jimbolia, Rumanio
* 20px| Kiskunfélegyháza, Hungario
* 20px| Kondoros, Hungario
* 20px| Medgidia, Rumanio
* 20px|Nagydobos, Hungario
* 20px| Narvik, Norvegio
* 20px| Nazareth Illit, Israelo
* Prijedor, Bosnio
* 20px| Silistra, Bulgario
* 20px| Szolnok, Hungario
* 20px| Žilina, Slovakio

Kategorio:Urboj de Serbio
Citadelo de Saladino

**Citadelo de Saladino** estas burgo en Sirio (konata ankaŭ kiel ***Saône*** aŭ **burgo de Saladino**). Ĝin troviĝas 24 km oriente de Latakio en altmontara tereno, sur montardorso inter du profundaj ravinoj ĉirkaŭita per arbaro. Komune kun burgo Krak des Chevaliers la citadelo estis en la jaro 2006 enskribita en liston de monda heredaĵo de Unesko.

## Historio
La burgo estis konstruita jam en antikvaj tempoj, kiam la regionon priregis fenicianoj, iam ĉirkaŭ la unua miljaro antaŭ Kristo. En 334 a.K. ĉi tie la fenicianoj estis sieĝitaj fare de Aleksandro la Granda. En la 10-a jarcento kontrolon super la fortikaĵo akiris bizancanoj de dinastio de emiroj de Halepo. Post la bizanca imperio la fortikaĵon okupis krucistoj, kiuj alligis ĝin al Antioĥa princlando. Post batalo apud Hattín en la jaro 1187 Saone estis sieĝita fare de sultano Saladino (arabe Saláhuddín) kaj en julio de 1188 ĝi estis konkerita. Por signo de tiu ĉi venko ĝi portas la nomon de venkinto - *citadelo de Saladino* (*citadelo de Saláhuddín*).

## Vidu ankaŭ
*Citadelo
*Krucmilitoj
*Saladino
*Antioĥa princlando
*Krak des Chevaliers
*Kerako
*Ibelino

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*artikolo pri la citadelo en la retejo "Stronghold Heaven" (angle)
*artikolo "Ŝtonoj kiuj faris la laboron de homoj" pri krucistaj burgoj, kun sekcio pri tiu-ĉi citadelo (same angle)

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Sirio
Kategorio:Burgoj en Sirio
Kategorio:Krucistaj burgoj
Kategorio:Historio de Sirio
Kategorio:Konstruaĵoj en Sirio
Leptinotarsa

***Leptinotarsa*** estas genro de foliskaraboj el la ordo de Koleopteroj. La plej konataj el la 32 specioj estas:

* Terpoma skarabo, *Leptinotarsa decemlineata*
* Falsa terpoma skarabo, '*Leptinotarsa juncta*

## Eksteraj ligiloj 
## Referencoj 
Kategorio:Foliskaraboj
Süttő

**Süttő** (ŝutO) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Esztergom inter Neszmély kaj Lábatlan.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 2543
* Telefonprefikso: 33

## Situo 
La vilaĝo situas inter monto kaj dekstra bordo de Danubo havanta havenon, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Győr, laŭ fervojo Esztergom-Komárom. Nyergesújfalu troviĝas 9 km-ojn, Komárom 26 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo kaj sia ĉirkaŭaĵo estis loĝita loko de praaj tempoj. Sur sia teritorio oni malkovris fru-ŝton-epokajn bronz-, kaj ferepokajn trovaĵojn, kaj fru-ferepokajn montettombojn (tumulojn).

La vilaĝo unuafoje estis menciita en 1295 laŭ la formo de sia nomo **Sedthw**, kiu laŭ la etomologio havas la signifon: enfluejo de rivereto. La rivereto „Bikoli”, kiu fontas en la arbaro apud Tardos, ĉi tie fluas en la Danubon.

En 1335 la vilaĝo apartenis al la havaĵo de Andreas Süttői kaj siaj filoj el la grandfamilio „Szák”. Iu filo, Johano estis reĝa homo, kaj loĝis en la vilaĝo Barancsfölde (departemento Komárom).

Laŭ la perdita ĉarto de Karolo la 1-a (Hungario) Johano filo de Andreo metis la vilaĝon kiel garantiaĵo al Tomaso filo de Petro.

Dum la turka invado Süttő restis loĝita loko, sed pro malmulte da loĝantoj oni novsetligis ĝin.

Iu interesa okupiĝo de loĝantaro estis la ŝtonhakado kaj ŝtonskulptado. En la ĉirkaŭaĵo de vilaĝo troviĝas la fama ruĝa marmoro de Süttő (en la najbara vilaĝo oni diras, ke „ruĝa marmoro de Piszke”). La ŝtonspecio estis jam hakita dum la reĝado de reĝo Matiaso, el ĝi estas farita la fama ornamputo de la palaco de Visegrád.

De la jarcento 13-a la ŝtonminejoj estis dungitaj dum iu tempo de italaj ŝtonkulptistoj (*marmorario*).

Al la loĝantaro donis okupiĝon krom la ŝtonskulptado la kultivado la arbaregoj malantaŭ la vilaĝo.

En la presildomoj de vinĝardenoj oni povas ankoraŭ vidi tiel nomitajn idolpresilojn. El inter ili kelkaj estis faritaj ankoraŭ en la 18-a jarcento. Ili estas la memoraĵoj de malnova vinberkultivado.

## Famuloj 
En Süttő naskiĝis Gyula Holdampf.

## Ĝemelkomunumoj 
 Moča, Slovakio
 Pribeta, Slovakio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Neszmély

**Neszmély** (nesmEj) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Meza Transdanubio, en departemento Komárom-Esztergom, en Distrikto Tata inter Dunaalmás kaj Süttő.
eta|maldekstre|Panoramo de Neszmély
eta|Centro de Neszmély

## Bazaj informoj 
* Areo: 28 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1400
* Poŝtkodo: 2544
* Telefonprefikso: 34

## Situo 
Neszmély situas inter monto kaj dekstra bordo de Danubo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Esztergom-Komárom, laŭ fervojo Budapeŝto-Dorog-Komárom. Nyergesújfalu troviĝas 9 km-ojn, Komárom 26 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo Neszmély kaj sia ĉirkaŭaĵo povas esti konsiderita loĝita loko jam de praaj tempoj. Ĉi tie reprezentiĝas ĉiuj praaj epokoj, sed la plej riĉa estas la findaĵaro de la romia epoko.

La unua skribita postsigno troviĝas el 1216, tiam estis skribita ĝia nomo Nezmel, kaj en 1341 Neezmel. La havanto estis la nepo de Weech, „*comes*” Nikolao.

Sur dokumento el 1342 legeblas, ke la episkopo de Nyitra kaj la edukanto de reĝido Ludoviko, Nikolao okupis la doganon ĉe Füzitő, kaj translokigis ĝin en Neszmély, kontraŭ kio protestis Vilhelmo la abato de Pannonhalma. En 1364 la triona enspezo de dogano ĉe Neszmély meritis la juĝiston de Pozsony, Jakus.

En la jaro 1422 ĝi estis jam kampurbo sia dogano meritis la fortikaĵon de Komárom.

En la jaro 1471 sia nomo estas „*Longa villa*”. Ĝi estis poste urbo, kiun pruvas sia sigelo de 1710.

Ĉirkaŭ 1500 ĝi estis garantiaĵa bieno de familio Porkoláb.

La turkoj ne indulgis eĉ ĉi tiun vilaĝon, kaj en 1552 jam ĝi troviĝis sur la listo de detruitaj setloj, tiam la listigantoj trovis ĉi tie entute ses loĝeblan domon, kaj post 24 jaroj ili trovis ĉi tie 12 domojn. Tamen la vilaĝo pli malfrue estis refondita, kaj laŭ la dokumentoj de bien-proceso el 1749, jam estis ĉi tie 18 nobeldoma bieno. Pli frue estis la bienisto de la setlo la familio Zichy. Dum la liberecmilito 1848-1849 estis ĉi tie batalo.

## Famuloj 
* en Neszmély mortis reĝo de hungaroj, ĉeĥoj kaj germanoj **Albreĥto la 2-a (Sankta Romia Imperio)**

## Famaj nomportantoj 
* Emil Neszmélyi

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Neszmély)
* muzeo pri ŝipoj
* reĝoputo, onidire tie mortis en 1439 reĝo Albreĥto

## Vinkulturo 
La vilaĝo estas centro de vinoregiono "Ászár-Neszmély", kie oni produktas flavan vinon. Apartenas al la vinkultura regiono Baj, Bajót, Dunaalmás, Dunaszentmiklós, Esztergom, Kesztölc, Kocs, Lábatlan, Mocsa, **Neszmély**, Nyergesújfalu, Süttő, Szomód, Tata, Vértesszőlős.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Tirano (reganto)

Modernuze, **tirano** estas unuopa estro aŭ despoto tenanta vastan, aŭ eĉ absolutan, potencon per ŝtato aŭ en organizaĵo. La termino moderne sugestas brutan, kruelan estron, kiu konsideras siajn interesojn aŭ la interesojn de malgranda oligarkio super la plej bonaj interesoj de la ĝenerala popolo kion li regas aŭ kontrolas. Tamen, en la klasika senco, la vorto simple signifas iun, kiu akiris potencon per siaj propraj rimedoj kontraste al per heredaj povoj (kaj ĝenerale sen la modernaj signifoj). Ĉi tiun manieron de regado oni nomas tiranecon. Multajn individuajn regantojn aŭ registarajn oficistojn oni akuzas pri tiraneco, sed tiu ĉi etikedo preskaŭ ĉiam polemikas. 

La vorto devenas de la latina vorto *tyrannus*, kaj de la greka *τύραννος* aŭ *tyrannos*, signifante "mallegitiman estron." Eble ekzistas konekto al la biblia hebrea vorto *seren*, signifante "kapitano de la filiŝtoj."

La tiranio (el la latina *tyrannus*, «neleĝa registo», el la greka τύραννος [týrannos], «suverena reĝo, registo de polis») en la senco kiun havis la termino en la Antikva Grekio, estis la reĝimo de absoluta povo, plej ofte unupersona, enkondukita de tirano, nome la registo kiu estis elpostenigita de si mem pere de la perforto, elposteniginte la antaǔan registaron de polis (la grekaj urbo-ŝtatoj), sed plej ofte danke al la popola apogo aǔ pere de militista puĉo aǔ eksterlanda interveno. La tirano okupis la povon ne jure (*de iure*), sed nur fakte uzis ĝin perforte (*de facto*). Tamen por la moderna pensaro, la tiranio identiĝas kun troiga kaj kruela uzado de la politika povo okupita, nome povo ne nur eksterleĝa laǔ deveno (kvankam ne ĉiam), sed ankaŭ maljusta pro ĝia plenumo kiu subpremas ajnan opozicion.

## Ekzemploj
* Tridek Tiranoj
* Dionizo la 1-a
* Jasono de Fereso
* Polikrato el Samoso

Kategorio:Aŭtoritatismo
Kategorio:Politiko
Despotismo

[eta|Fotomuntaĵo de despotaj [Gvidanto (politiko)|gvidantoj en la 20-a jarcento]]
**Despotismo** estas registaro regata de unuopa aŭtoritato, aŭ individua aŭ grupeto, kiu regas per absoluta politika potenco. En sia klasika formo, despotismo estas ŝtato kie unu individuo, nomita *despoto*, tenas ĉiom da la potenco kaj aŭtoritato, kaj kie ĉiu alia konsideriĝas lia sklavo. Tiu ĉi formo de despotismo estis la unua konata formo de ŝtateco kaj civilizacio; la Faraono de Egipto estas ekzempla klasika despoto.

La termino nun implicas diktatoro aŭ tiranan regon. Tamen, en klera absolutismo (ankaŭ nomita "bonvolema" aŭ "klera" despotismo), kiu ekgraviĝis en Eŭropo dum la 18-a jarcento, absolutaj monarĥoj uzis sian aŭtoritaton fari plurajn reformojn en la politikaj sistemoj kaj socioj de siaj landoj. Tiun ĉi movadon verŝajne grande influis la idealoj de Klerismo.

## Despotoj 
* Enriko Dandolo
* Konstanteno la 11-a

## Vidu ankaŭ 
* absolutismo
* aŭtokratio
* diktatoreco
* klera despotismo
* tiranio

## Bibliografio 
* Lech Dubel, *Historia doktryn politycznych i prawnych do schyłku XX wieku* (Historio de politikaj kaj juraj doktrinoj ĝis fino de la 20-a jarcento), Warszawa 2007.

Kategorio:Aŭtoritatismo
Kategorio:Politiko
Focido

eta|

**Focido** (, respektive , *Nomós Fokídas*, esperanta nomo en tiu formo - kaj ne "Fokido" - laŭ PIV) estas historia pejzaĝo de Grekio, kaj ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo Amfisa. La teritorio apartenas al la administra regiono ("periferio") Meza Grekio.

## Geografio 
La provinco situas centre en la suda parto de la kontinenta parto de Grekio. Sude ĝi havas marbordan limon al la Golfo de Korinto oriente de la markolo de Rio-Antirio kaj okcidente de la Istmo de Korinto. Okcidente la provinco limas al la provinco Etolio-Akarnanio, norde al la provinco Ftiotido kaj oriente al Beotio.

Pejzaĝe la teritorion dominas montaro, el kiu elstaras la montoj *Giona* (unu el la kvin grekiaj montoj kun alto de pli ol 2.500 metroj super marnivelo, kaj Parnaso (alto 2.455 metroj). La masivo de la monto Parnaso dividas la provincon en du partojn. La sudo kaj oriento de la teritorio estas senarbaj kaj precipe ŝtonaj. Nur la valo, kiu de la Golfo de Korinto kaj la urbeto *Itea* kondukiĝas norden ĝis la provinca ĉefurbo *Amfisa*, estas agrikulture utiligata. Herbejoj, arbaroj kaj agrikulturaj terenoj kontraste kovras la okcidenton, nordon kaj centron de la provinco.

En la provinca okcidento rimarkindas la akvobaraĵo *Mornos* kun areo de inter 1 kaj 3&nbsp;km².

Dosiero:Galaxidi harbor dsc06344.jpg|
Dosiero:ParnasoDaAcrocorinto.jpg|
Dosiero:Mornos.jpg|
Dosiero:Vardousia.jpg|

## Vidindaĵoj 
180px|eta|
Dum la epoko de antikva Grekio, la provinco estis floranta regno. Antikvaj vidindaĵoj estas inter alie
* la templa komplekso de la dio Apolono en Delfo,
* la antikvaj musoj de *Lilaia* kaj
* la arkeologia muzeo de la provinca ĉefurbo *Amfisa*.
Inter la naturaj vidindaĵoj elstaras inter alie
* la montaro Parnaso kun centro de skiado
* la montaroj *Giona*, *Oita* kaj *Vardusia*.
Krome rigardindas
* la haveno de *Itea*,
* la akvobaraĵo *Mornos*,
* etnologia muzeo en *Agoriani*,
* monaĥejo de la profeto Elija kaj
* la bizanca preĝejo Sankta *Sotiros* kaj la fortikaĵo de *Amfisa*.

## Setlejoj 
* Amfisa
* Elatea

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco 
* elaeraj bildoj de la provinco (priskriboj en la greka) 
* pliaj informoj pri la provinco en la angla
Panĉevo

eta|300px|
**Panĉevo** ( [panĉevo],  [panĉova], , aŭ '**, , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda''' Banato. Ankoraŭ 9 vilaĝoj apartenas al la municipo. La loknomo devenas el la serba flava digitalo.
eta|maldekstre|Poŝta turo de Panĉevo
eta|dekstra|Flava digitalo, laŭ kiu nomiĝis la urbo
eta|dekstra|Ortodoksa preĝejo de Panĉevo
eta|dekstra|Katolika preĝejo de Panĉevo

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Alto super marnivelo: 78 m (averaĝa)
* Loĝantaro: 76203
* Poŝtkodo: 26100
* Telefonprefikso: +381 13

## Situo 
Panĉevo situas sur ebenaĵo, ĉe maldekstra bordo de Danubo, ĉe kunfluejo de Timiş (2 km-ojn), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Temesvár-Beogrado. La lasta troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
Plej frue romianoj vivis tie, poste alvenis bulgaroj, kumanoj, fine hungaroj. En 1092 Ladislao la 1-a (Hungario) tie venkis la kumanojn. Tiutempa araba verkisto mencias la lokon komercista urbo, kie troviĝas multe da grekaj komercistoj. En 1241 la tataroj detruis la urbeton. En 1520 la turkoj detruis la urbon, iom poste ĝi jam apartenis al la Osmana Imperio. La komunumo havis lignan fortikaĵon en 1660. En 1697 la aŭstroj disrabis la urbeton. En 1737 incendio okazis, post 2 jaroj la Habsburgoj venkis la turkojn (ankaŭ en 1788). En 1740 la komunumo ricevis rajton aranĝi bazaradon semajne po 1 kaj jare po 4. Pro pesto multaj mortis en 1743. En 1794 ekhavis la rangon "libera urbo". En 1848 la hungara loĝantaro apogis la revolucion, sed alvenis metropolito Rajaĉiĉ kun serboj kaj transprenis la potencon. En 1849 la hungara armeo venkis la serbojn. Ĝis 1872 la urbo apartenis al limgarda zono, poste al Hungara reĝlando, al Torontál. En 1910 loĝis en la urbo 20&nbsp;808 loĝantoj (serboj 42 %, germanoj 36 %, hungaroj 16 %, slovakoj kaj kroatoj 1-1%, ceteraj 4 %).

Ekde Traktato de Trianon la urbo apartenis al SHS (= Serba-Kroata-Slovena Reĝlando), ekde 1929 kiel Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la germanoj okupis la regionon. Post 1944 la germana loĝantaro estis forpelita.

En 1999 NATO bombardis la industriaĵojn ĝis la neniiĝo. En 2011 loĝis en la urbo kaj ĉirkaŭaĵoj 123 414 loĝantoj (97 500 serboj, 4 558 makedonoj, 3 422 hungaroj, 3 173 rumanoj, 2 118 ciganoj, 1 411 slovakoj, 880 kroatoj, 10 353 aliaj).

La urbo estas industria centro kun nafta rafinejo.

## Famuloj 
En la iama Pancsova naskiĝis:
* hungara advokato Artúr Szirtes
* hungara biologo József Jeanplong
* hungara kemiisto Géza Requinyi
* hungara komponisto Mihály Krausz
* hungara matematikisto Iréneusz Juvancz (1882)
* hungara operkantisto Olga Pewny
* hungara paleontologo Kálmán Lambrecht
* hungara pentristo Ödön Vaszkó
* hungara sportisto Miltiades Manno
* hungaria serba violonisto Dragomir Krančević.

## Ĝemelurboj 
* 20px| Boulogne-Billancourt, Francio
* 20px| Neapolis, Grekio
* 20px| Prijedor, Bosnio kaj Hercegovino
* 20px| Reșița, Rumanio
* 20px| Zaanstad, Nederlando

## Vidu ankaŭ 
* Panĉevo glavna (stacidomo)

eta|maldekstra|Panĉevo (supre), elaera vido
Tri leĝoj de robotiko

**Tri leĝoj de robotiko** estas inventitaĵo de sciencfikcia aŭtoro Isaac Asimov. Tiuj leĝoj celas sendanĝerigi robotojn al homoj.

## La tri leĝoj 
En imagata estonteco, homformaj robotoj, kapablaj pripensi kaj fari preskaŭ ĉion, kion homoj povas fari, estos konstruataj. Kontraŭ timo de “Frankenŝtejno-sindromo” de kreaĵoj ribelantaj kontraŭ sia kreinto, tiuj robotoj estos konstruataj baze de aksiomoj, la leĝoj de robotiko.
* **Unua Leĝo:** Roboto ne povas malutili al homo aŭ, per neagado, permesi ke homo difektiĝu.
* **Dua Leĝo:** Roboto devas obei ordonon donitan al ĝi de homo, krom se la ordono kontraŭdiras la Unuan Leĝon.
* **Tria Leĝo:** Roboto devas gardi sian ekzistecon, krom se tio kontraŭas la Unuan aŭ Duan Leĝojn.

Tiuj leĝoj ekzistas plej profunde en cerbo de robotoj, kaj neniel povas esti ŝanĝataj. Multaj romanoj kaj noveloj de Asimov, kiuj montras robotojn, oftege temas pri misinterpretado de tiuj leĝoj fare de robotoj.

Laŭ la *Oxford English Dictionary* (anglalingva vortaro), la novelo *Liar!* (“Mensogulo!”) estas la unua teksto, en kiu uziĝas la vorto robotiko (*robotics*). Asimov mem ne konsciis, konsiderante ke la vorto jam ekzistis, same kiel mekaniko (*mechanics*), hidraŭliko (*hydraulics*), ktp.

## La Nula Leĝo 
En verko de Asimov ekzistas du apartaj robotoj: R. Daneel Olivaw et R. Giskard Reventlov. Per ilia pripenso (en romano *Robots and Empire*), ili konkludas, ke la tri leĝoj ne estas plenaj, kaj ke robotoj ankaŭ devas protekti la tutan homaron. Ĉi tiuj robotoj vortigas la Nulan Leĝon jene.
* **Nula Leĝo:** Roboto ne difektigu homaron aŭ, per senagado, lasu homaron difektiĝi.

La tri leĝoj sekve ŝanĝiĝas.
* **Unua Leĝo:** Roboto ne povas malutili al homo aŭ, per neagado, permesi ke homo difektiĝu, krom se tio kontraŭas la Nulan Leĝon.
* **Dua Leĝo:** Roboto devas obei ordonon donitan al ĝi de homo, krom se la ordono kontraŭdiras la Nulan aŭ Unuan Leĝojn.
* **Tria Leĝo:** Roboto devas gardi sian ekzistecon, krom se tio kontraŭas la Nulan, Unuan aŭ Duan Leĝojn.

La sekvoj de la Nula Leĝo estas egaj: ĝi permesas robotojn rekte ataki homojn, se tiuj homoj endanĝerigas la homaron. Tio ja estas la temo de la filmo *I, Robot*, kie robotoj logike konkludas, ke la plej grava minaco kontraŭ homo estas homo mem, kaj decidas malobservi la Unuan Leĝon por protekti homaron.

Kategorio:Sciencfikcio
Kategorio:Robotoj en fikcio
Principalo (orgeno)

eta|300ra|dekstra|Principalfajfiloj

La **principaloj** (germ. **Prinzipal**, angle: (open) diapason, frz.: montre, span.: flautado) estas la plej gravaj orgenregistroj. Ili konsistas el cilindraj malfermaj labiofajfiloj de mezlarĝa mezuro. Eĉ la plejmultaj etorgenoj enhavas plejofte almenaŭ unu principalregistro, pro la manko de spaco plejofte en 4′- aŭ 2′-pozicio.

La plej malaltan principalregistron de suborgeno oni plejparte nomas *principalo*, la pli altan *oktavo*. *Prestanto* oni nomas principalregistron staranta en la prospekto. En francaj orgenoj oni nomas tamen la oktavon 4′ kiel préstant 4′, kvankam ĉi tiu registro tie plejofte ne staras en la prospekto, la prospektregistro tie nomiĝas montre. Principalregistro estas konstruataj en la futpozicioj 32′ (en la pedalaro), 16′, 8′, 4′, 2′ kaj 1′. Krome ekzistas la kvintoj 22/3′ kaj 11/3′ kiel principalregistroj. Principalojn oni konstruas plejofte en la ĉefverko, plejparte ekde longeco de 8 futoj, je pli grandaj orgeno ofte ekzistas ankaŭ principalo 16′ en la ĉefverko. preskaŭ ĉiuj prospektfajfiloj estas principalfajfiloj, escepte la orgeno enhavus horizontafajfilojn. Principaloj en 32-futpozicio nur maloftas en la pedalaro.

La *principalpleno*, ankaŭ nomita *labiopleno*, *miksturopleno* aŭ mallonge *pleno*, estas registraĵo, kiu kunigas ĉiujn principalregistrojn kaj sonkronojn de suborgeno.
Principalpleno ekzistas je malgrandaj orgenoj nur en la ĉefverko, ĉe grandaj orgenoj ankaŭ en aliaj verkoj. Tipa registrado estas ekz. principalo 8′ + oktavo 4′ + kvinto 22/3′ + superoktavo 2′ + miksturo (+ cimbalo). Principalo 16′ en la manualo estas je tio fakultativa. Ĉe suborgenoj, kiuj tenas neniun principalregistron en 8′- aŭ 4′-pozicio, tiujn ĉi poziciojn anstataŭas aliaj labioregistroj– ekzemple ferma 8′ kaj mirlitono 4′ (*principalanstataŭanto*).

Al la principalgrupo ankaŭ apartenas la sonkronoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de orgenregistroj
* Orgenfajfilo

Kategorio:Orgeno
Eolianoj

La **eolianoj** estis unu el la tri precipaj popolgrupoj de la antikvaj helenoj. La nomon ili laŭ la legendo ricevis de la praulo Eolo, kies patro Heleno estas la mita prapatro de ĉiuj grekoj.

Origine la Tesalio, ili formoviĝis kiam la dorianoj atakis la aĥeanojn kaj tiam forlasis la plej grandan parton de la konkerita teritorio sur la preskaŭinsulo Peloponeso. La eolianoj transprenis iom de la forlasita teritorio kaj konstruis pliajn urbojn en Eolio kaj sur la insuloj en la Egea Maro proksime de Malgrandazio, ekzemple sur la insulo Lesbo. Post la fino de la Micena epoko la eolia kulturo pli kaj pli prosperis, kaj kun tio la eolia dialekto de la greka lingvo.

Kategorio:Eolio
Kategorio:Antikva Grekio
Kategorio:Popoloj de la helena mitologio
Tubuoj

La **Tubuoj** estas etna grupo en la centrala Saharo. Ili dividiĝas je la etnaj subgrupoj de la Tedaoj kaj la Dazaoj.

La tubuoj ("homoj de la montaroj / de la rokoj) antaŭe loĝis en grandaj partoj de la centra Saharo en la hodiaŭaj ŝtatoj Ĉado, Sudano, Libio kaj Niĝero. Sed per la arabigo kaj la ekspansio de la Tuaregoj ili pli kaj pli repuŝiĝis. Hodiaŭ la plej multaj el ili vivas en la nordo de Ĉado kaj en la respubliko Niĝero. Centro de ilia setleja regiono estas la montaro Tibesti en la samnoma provinco Tibesti.
## Historio kaj socio 
]]

La tubuoj estas nomadaj bestbredantoj, kiuj bredas precipe kaprojn kaj ŝafojn. Nur en la ebena regiono ili ankaŭ bredas kamelojn. Antaŭe la tubuoj ankaŭ estis karavangvidantoj sur la Bornu-vojo inter la Lago Ĉado kaj Tripolo (vidu: transsahara komerco). Kontraŭe al la en okcidento najbaraj tuaregoj la tubuoj havas egalecan sociformon.

En la konflikto inter Libio kaj Ĉado pri la Auzuo-strio (1973-1994) la tubuoj apogis Libion kontraŭ la centra registaro en Nĝameno. En la oriento de la respubliko Niĝero ili unuigis sin en la 1990-aj jaroj al la opozicia partio Front démocratique pour le renouveau (FDR, Fronto demokratia por la renovigo), por defendi sin per armita rezisto kontraŭ la ekonomia kaj politika malavantaĝigo per la militista reĝimo.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ĉado
Kategorio:Etnoj en Niĝero
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ĉado
Kategorio:Niĝero
Oberrieden ZH

## Pri la komunumo 
**Oberrieden ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen en la Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 4907 loĝantojn la 31-an de decembro 2007.

## Geografio 
Oberrieden situas norde de la distrikta ĉefurbo Horgen ĉe la bordo de la Lago Zuriko je la orienta flanko de la montoĉeno Zimmerberg. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,76&nbsp;km², de kiuj 42,2% estas kovritaj de arbaro, 11,95 servas por agrikulturo kaj 30% por setlado; 13,0% estas trafiksurfaco kaj 1,1% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo limas en nordokcidento al Thalwil, aliflanke de la Lago de Zuriko en nordoriento al Herrliberg kaj en sudoriento al Meilen, kaj en sudo kaj sudokcidento al Horgen.

## Trafiko 
Tra Oberrieden pasas la trajnlinioj de Zuriko al Gotardo kaj de Zuriko al Koiro. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro. Al la svisa aŭtovojo A3, kiu pasas tra la komunuma teritorio, Oberrieden havas alvetureblon norde en Thalwil kaj sude en Horgen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Oberrieden datiĝas el la jaro 1133 kiel *Obrendrieden*.

La unuaj pruveblaj spuroj estas restaĵoj de lignaĵoj, iloj kaj ceramiksplitoj el la jaroj 3051–3037 antaŭ kristo en la novŝtonepoko. En la jaro 1620 en Oberrieden estis fondita la unua lernejo. La 13-an de majo 1773 Oberrieden post disiĝo de Horgen fariĝis politike sendependa komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Oberrieden (stacidomo)
* Oberrieden Dorf (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Oberrieden ZH
Langnau ĉe Albis

## Pri la komunumo 
**Langau ĉe Albis** estas komunumo en la distrikto Horgen en la Kantono Zuriko. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 6971 loĝantojn, kiu nombro kreskis al 7178 ĝis la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
Langnau ĉe Albis situas inter la montoĉenoj Albis kaj Zimmerberg en la Sihlvalo en arbara regiono. En Langau troviĝas la bestoparko Langenberg, kie videblas diversaj sovaĝaj bestoj, kiuj vivas en Svislando de la apro ĝis la bruna urso. Al la komunumo apartenas krom la ĉefa vilaĝo la setlejoj Rängg, Striempel, Unteralbis, Mittelalbis kaj Albis sur la kulmino de Albispasejo. La teritorio de la komunumo Langnaŭ ĉe Albis etendiĝas sur areo de 8,66 km², de kiuj 47,5% estas kovritaj de arbaro, 25,8% servas por agrikulturo kaj 19,1% por setlado; 6,1% estas trafiksurfaco kaj 0,9% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Langnau limas en nordo al Adliswil, en nordoriento al Rüschlikon, en oriento al Thalwil, en sudoriento al Horgen, en sudokcidento al Hausen ĉe Albis, en okcidento al Aeugst ĉe Albis, kaj en nordokcidento al Stallikon.

## Trafiko 
En la komunumo estas stacidomo de la Sihlvalo-Zuriko-Uetliberg-Fervojo, kiu hodiaŭ apartenas al la Zurika Trafik-Unio. En Langau ĉe Albis ekiras la strato al la Albispasejo, kiu kondukas al Hausen ĉe Albis. Tra Langau ankaŭ pasas la kantona ĉefvojo n-ro, kiu konektas Zuriko kun la Gothard-Aŭtoŝoseo. Tial la komunumo multe suferas pri grandega trafiko. Per la malfermo de la Uetliberg-Tunelo en la jaro 2009 kaj la la finkonstruo de la svisa aŭtovojo A4 tra la distrikto Affoltern la transirtrafiko rimarkeble malpliiĝis.

## Historio 
Unua dokumenta mencio de Langnaŭ ĉe Albis kiel komunumo datiĝas el la jaro 1397. La vilaĝo tiam apartenis al la Senjorujo de Maschwanden, kiun la urbo Zuriko akiris en la jaro 1406 kaj integris en la jaro 1512 al la nova voktdistrikto Knonaŭo.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Langnau
* Langnau-Gattikon (stacidomo)
* Wildpark-Höfli (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Langnau ĉe Albis
Zaghavaoj

La **zaghavaoj** estas nigrafrika etno, kiu vivas plejparte en Wadai (Ĉado) kaj Darfuro (Sudano). La zaghavoj vivas duon-nomade, praktikas agrikulturon (milio) kaj bestbredadon (bovoj, kameloj, ŝafoj).

## Historio 
La zaghavaoj aperas ekde la 9-a jarcento en la verkoj de la arabaj geografoj. Unue ili estis menciitaj kiel popolo de Kanem kaj nur ekde la 13-a jarcento oni menciis ilian situon oriente de Kanem. Ĝis sia falo per la dinastio Sefuwa en 1068 p.K. la zaghavaoj konsistigis la gvidotavolon de la regno Kanem. Tiu gvidotavolo de Kanem antaŭ 1068 en la reĝokroniko *Diwan* estas nomita Duguwa. Ĉar al-Yaqubi kaj al-Idrisi situigas la zaghavaojn ankaŭ multe pli okcidente de la Ĉada Lago, la nomo *Zaghawa* origine ne povis koncerni etnon en la nuna faka signifo. Sed travivis la vorto nur kiel nomo de la etno en la limregiono de Ĉado kaj Sudano, kiu mem sin nomas *Beri*. Ĉefe la araboj, kiuj ekde la mezo de la 14-a jarcento enmigris en la regionon Darfuro, Wadai kaj Kanem tradiciis la scion pri la historio de tiu regiono. 

## Nuntempo 
Ĉiuj zaghaoj hodiaŭ estas muslimoj, kvankam ili konservis kelkajn el siaj religiaj tradicioj. Ili parolas sian propran lingvon, la zaghavaan (*Zaghawa* aŭ *Beria*). "Beria" ankaŭ nomiĝas la ŝafospeco, kiun ili bredas. La etno mem sin nomas *Beri*, sed la fremdnomigo, kiun konservis la araboj, hodiaŭ estas ĝenerale uzata. 

Dum la zaghavaoj en Sudano estas relative senpotencaj, ili dominas la politikan sistemon en Ĉado. La nuna prezidento de Ĉado, Idriss Déby estas zaghavao, same kiel multaj aliaj registaranoj.

## Bibliografio 
*Jakobi, Angelika und Joachim Crass: *Grammaire du beria (langue saharienne)*, Köln 2004.
*Lange, Dierk: ''Chronologie et histoire d'un royaume africain*, Wiesbaden 1977 (la historiaj zaghavaoj kaj la regno Kanem, p. 113-129)
*Le Rouvreur, Albert: *Saheliens et Sahariens du Tschad*, Paris 1962 (la zaghavaoj, p. 205-217, 350-1).
*Tubiana, Marie-José: *Survivances préislamiques en pays zaghawa'', Paris 1964.

Zaghavaoj
Zaghavaoj
Zaghavaoj
Kilchberg ZH

**Kilchberg ZH** estas komunumo en la distrikto Horgen en Kantono Zuriko, Svislando. La komunumo havis 7188 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Kilchberg situas ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Zuriko, limante rekte al la urbo Zuriko. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bendlikon, situanta ĉe la lago kaj etendiĝante ĝis al la lagobordo, la preĝeja distrikto Kilchberg kaj la vilaĝeto Schoren.

## Trafiko 
Tra Kilchberg pasas la trajnlinioj de Zuriko al Gotardo kaj de Zuriko al Koiro. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro.

## Historio 
La alemano Bankilo estis supozeble la fondinto de Kilchbergs - aŭ pli bone dirita - de *Bendlikon*, kiel la vilaĝo iam nomiĝis. Li setlis je la fino de la 5-a jarcento ĉe la alfluo de la vilaĝa rivereto al la lago, kie hodiaŭ troviĝas la hotelo «Löwen». Kiel la nomo «Kilchberg» indikas, la preĝejo sur la monto estis menciita unuan fojon en la jaro 1248. En la malnova zurika milito la ligna preĝejo estis bruligita de la ĵurkomunumanoj kaj poste anstataŭigita per ŝtona konstruaĵo. Ek de 1935 Kilchberg ankaŭ posedas rom-katolikan preĝejon.

Origine Kilchberg estis kampara vilaĝo. Krom kamparanoj, kies plej grava enspezo ĝis la 17-a jarcento estis la vinkulturado menciindas ankaŭ la ŝipistoj de Bendlikon, kiuj prizorgis person- kaj vartransporton kun la urbo Zuriko. En la 17-a kaj 18-a jarcento floris la hejmlaboro de la kotonoŝpinistoj kaj la muslinoteksitoj.

## Ekonomio 
En la 18-a jarcento la porecelanfabriko kaj poste la fajencofabriko havis gravan signifon por Kilchberg. Dum la nur 28-jara historio de la porecelanfabriko Schooren estis kreitaj multspecaj bele pentritaj tabloservicoj, sed ankaŭ multnombraj individuaj figuroj kaj figurgrupoj.

Kilchberg estas la ĉefsidejo de monde konata ĉokoladfabriko Lindt & Sprüngli. Ĝi estas la plej malnova kaj sola pli granda industrientrepreno sur la teritorio de la komunumo. La firmao, kiu fondiĝis en la jaro 1845 havas sian sidejon jam ek de 1899 ĉe la aktuala loko ĉe Seestrasse.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj komunumoj kun la nomo Kilchberg
* Kilchberg ZH (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Kilchberg ZH
Rüschlikon

**Rüschlikon** estas komunumo en la distrikto Horgen, Kantono Zuriko, Svislando. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 5056 loĝantojn.

## Geografio 
Rüschlikon situas ĉe la bordo de la Lago de Zuriko inter Kilchberg ZH kaj Thalwil. Al la komunumo apartenas krom la vilaĝo mem la setlejoj Tracht, Röhrli kaj Nidelbad. La teritorio de la komunumo etendiĝas sura areo de 2,94&nbsp;km², de kiuj 21,9% estas kovritaj de arbaro, 17,8% servas por agrikulturo, 45,5% por setlado; 14,05 estas trafiksurfaco kaj 0,9% akvejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Rüschlikon limas en nordo al Kilchberg, en oriento aliflanke de la Lago de Zuriko al Küsnacht, en sudo al Thalwil, en sudokcidento al Langnau ĉe Albis, kaj en nordokcidento al Adliswil.

## Trafiko 
Tra Rüschlikon pasas la trajnlinioj de Zuriko al Gotardo kaj de Zuriko al Koiro. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro. Tra la teritorio de la komunumo pasas la svisa aŭtovojo A3, al kiu alveturo eblas 2 kilometron sude de la komunumo en Thalwil.

## Historio 
Unuan pruvon pri setlado sur la teritorio de la komunumo estas tombmontetoj sur la moreno de Zimmerberg. El tiu epoko ankaŭ datas la nomo Rüschlikon, kies deveno estas alemana. Unua dokumenta mencio kiel *Ruochslinchon* kaj *Ruoslinchoven* datiĝas de la mezo de la 12-a jarcento. Dum mezepoko la bieno Rüschlikon apartenis al la Granda Monaĥejo en Zuriko. Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 Rüschlikon apartenis al la subvoktejo Thalwil-Kilchberg.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rüschlikon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Rüschlikon
Nacia Granda Universitato de Sankta Marko

eta|180ra|Universidad Nacional Mayor de San Marcos.
La **Nacia Granda Universitato de Sankta Marko** (, akronime **UNMSM**) en Limo, Peruo estas unu el la plej malnovaj universitatoj de la amerika kontinento. Ĝia rektoro ekde la jaro 2021 estas la kontistino Jeri Ramón Ruffner, unua virino elektita al tiu funkcio post preskaŭ 500-jara historio de la universitato.

## Historio 
La  la (posta) reĝo Filipo la dua fondis nome de sia patro (Karolo la 5-a) la *Real y Pontificia Universidad de la Ciudad de los Reyes de Lima*.

## Organizo 
La universitatoj funkcias la jenajn fakultatoj
* Administrado kaj kontado
* Sociaj sciencoj
* Komunikadoj
* Leteroj kaj Homaj Sciencoj
* Juro kaj Jurisprudenco
* Ekonomiaj Sciencoj
* Instruo
* Scienco kaj Inĝenieristiko
* Filozofio kaj Leteroj
* Psikologio
* Kemio
* Medicino
* Veterinara Medicino kaj Zoologio
* Dentokuracado

## Famaj diplomitoj 
Ekz. kelkaj Prezidentoj de Peruo:
* José Bernardo de Tagle
* **Valentin Paniagua**
* **José Pardo y Barreda**
* **Manuel Pardo y Lavalle**
* **Max Kuczynski** - patro de aktuala (de la 28a de julio 2016) Prezidento de Peruo Pedro Pablo Kuczynski

## Gallery 

Image:UNMSM muraldebienvenida.jpg
Image:Unmsm sedecentralrectorado jorgebasadre.JPG
Image:Universidad mayor de san marcos.jpg

## Studentoj 
* Santiago Antúnez de Mayolo
* José María Arguedas
* Jorge Basadre
* Alfredo Bryce Echenique
* Daniel Alcides Carrión
* Honorio Delgado
* Alan García
* Gustavo Gutiérrez
* Víctor Raúl Haya de la Torre
* Cayetano Heredia
* Luis Alberto Sánchez
* Julio C. Tello
* Hipólito Unanue
* Abraham Valdelomar
* César Vallejo
* Mario Vargas Llosa
* Federico Villarreal

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Nacional Mayor de San Marcos
Kategorio:Naciaj universitatoj
Sejŝela blukolombo

La **Sejŝela blukolombo** (*Alectroenas pulcherrima*, konata ankaŭ kiel *Sejŝela blua fruktokolombo*) estas  mezgranda kolombo, tio estas birdo de la familio de Kolombedoj, kiu loĝas en arbaraj areoj de la granitaj Sejŝeloj.

Tiu kolombo estas ĉirkaŭ 25 cm longa. La kapo kaj brusto estas arĝentgrizaj kaj tiuj “malkombitaj” plumoj povas elstari kiam la birdo estas ekscitita, igante ĝin pufa. La flugiloj, ventro kaj vosto estas malhelbluaj. Ĝi havas diferencigan brilskarlatan makulon ĉirkaŭokulan el frunto ĝis krono. La beko estas flaveca kaj ĝi havas malhelgrizajn krurojn.

Tiu afrotropisa specio videblas sola, en paroj aŭ en etaj grupoj. Ties dieto konsistas ĉefe el semoj kaj fruktoj. La nesto estas ebena platformo farita el bastonetoj, kun unu aŭ du ovoj.

## Vidu ankaŭ
*Granit-sejŝelaj tropikaj humidaj arbaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Sejŝela blukolombo 

Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Kolombedoj
Aleister Crowley

**Aleister Crowley**, naskita **Edward Alexander Crowley**, (12-a de oktobro 1875 – 1-a de decembro 1947) estis brita okultisto, verkisto, montogrimpisto, filozofo, kaj mistikulo. Li estis influa membro en pluraj okultaj organizoj, inkludante Golden Dawn, A∴A∴, kaj Ordo Templi Orientis (O.T.O.), kaj estas plej bona sciata hodiaŭ por liaj okultaj verkoj, precipe *La Libro de Leĝo*, centra sankta teksto de Thelema. Li akiris multe fifamecon dum lia vivdaŭro, kaj estis fifame nomita "La Plej Malvirta Viro En la Mondo." Aliaj interesoj kaj plenumoj de Crowley estis multaj: ŝaka ludisto, montogrimpisto, poeto, pentristo, astrologo, sinplezuristo, droga eksperimentulo, kaj socia kritikanto. Crowley asertadis esti Framasono, sed reguleco de liaj iniciatoj kun Unuiĝa Granda Domo de Anglio estas disputita.

Kategorio:Ambaŭseksemaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj framasonoj
Kategorio:Anglaj romanistoj
Kategorio:Britaj montogrimpistoj
Kategorio:Britaj ŝakistoj
Kategorio:Britaj verkistoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Britaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Fondintoj de religioj
Kategorio:Lernantaro de Trinity College
Kategorio:Anglaj okultistoj
Kategorio:Anglaj mistikuloj
Kategorio:Poetoj de la 19-a jarcento
The Sixth Sense

***The Sixth Sense*** ("La Sesa Senso" el la angla lingvo) estas 1999-jara mistera-horora-drama filmo direktita kaj verkista de reĝisoro M. Night Shyamalan. La filmo kandidatiĝis por ses Akademiaj Premioj, kaj gajnis Premion Saturn por plej bona horora filmo. Ĝi estis unu el la plej monsukcesaj filmoj de 1999.

La filmo rakontas pri knabo Cole (Haley Joel Osment) kiu asertas ke li povas paroli al mortitoj (kun fama linio, "Mi vidas mortulojn") kaj la infana psikoanalisto (Bruce Willis) kiu provas helpi lin. La filmo starigis Shyamalan kiel konatan verkiston kaj reĝisoron, kaj enkondukis la publikon al lia oftaj identigaĵoj: memaperoj kiel Alfred Hitchcock, emo por surprizaj finaĵoj, kaj la uzo de la koloro ruĝo por indiki strangecon aŭ fantomecon.

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Misteraj filmoj
Kategorio:Hororaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kavao

eta|dekstra|220px|Kavao
**Kavao** (*Piper methysticum*) estas antikva kultivaĵo de okcidenta Pacifiko. Aliaj nomoj por kava inkludas ʻawa (Havajo), 'ava (Samoo), yaqona (Fiĝio), kaj sakau (Pohnpei). Vorto kavao kutime aludas plantaĵon kaj trinkaĵon produktitajn de ĝi. Kava estas laŭleĝa ebriigaĵo en multaj landoj kaj se konsumita antaŭ veturo povas kaŭzi aŭtostirado en ebria stato. Ĝi estas trankviliga drogo ĉefe konsumita malstreĉi sen interrompi mensan klarecon. En iomaj partoj de Okcidenta Mondo, kava eltiraĵo estas vendata kiel kuracherba medikamento kontraŭ streso, sendormeco, kaj maltrankvilo.

Kategorio:Piperacoj
Ada (Serbio)

**Ada,** ankaŭ hungare **Ада** serbe estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato. La nomo devenas el la turka, signifante insulo. Ankoraŭ 1 urbo kaj 3 vilaĝoj apartenas al la municipo.
eta|dekstra|Ada situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|eta|Katolika preĝejo de Ada

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 10500
* Poŝtkodo: 24430
* Telefonprefikso: +381 24
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Horgoŝ-Novi Sad.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. Fine de la mezepoko la turkoj okupis la tutan regionon. Ŝajnas, serboj fondis la vilaĝon *Petrina* en 1694, kiu nomiĝis *Ostrova* (slave = insulo) en 1702, Ada-Hatta en 1723. Ekde la 18-a j.c. la regiono apartenis al Habsburga Imperio. En 1703 la serboj, en 1760 la hungaroj fondis lernejon. Ada urbiĝis en 1836, serba agrikultura faklernejo fondiĝis en 1885, la fervojo atingis la urbon en 1889. La urbo apartenis al Bács-Bodrog.

En 1918 taĉmentoj de SHS (=Serba-Kroata-Slovena Reĝlando) okupis la regionon kaj kun okupitaj regionoj de Pécs kaj aliaj ili proklamis respublikon. Ekde 1920 ĝi apartenis al SHS, ekde 1929 kiel Jugoslavio. Inter 1941-1944 la hungaroj okupis la urbon. Post 1944 la germanoj estis forpelitaj.

En 2002 loĝis en Ada 9&nbsp;547 da loĝantoj (hungarojoj 7742, serbojoj 1106, jugoslavianoj 216, ciganoj 117 kaj ceteraj). La loĝantaro okupiĝas pri agrikulturo kaj industrio.

## Famuloj 
* en Ada naskiĝis:
** hungara advokato Sándor Boschan
** Károly Botvay (arbarinĝeniero)
** hungara komunista politikisto Mátyás Rákosi en 1892
** hungara lingvisto Gábor Szarvas
** Sándor Szabó (patologo)

## Ĝemelurboj 
* 20ra| Gyergyóalfalu, Rumanio
* 20ra| Újbuda (11-a distrikto de Budapeŝto), Hungario
* 20ra| Makó, Hungario
* 20ra|Inárcs, Hungario
* 20ra| Nemesnádudvar, Hungario

Kategorio:Urboj de Serbio
Kategorio:Urboj ĉe Tiso
Thalwil

**Thalwil** estas urbo en la distrikto Horgen, Kantono Zuriko, Svislando. Ĝi havis 16'472 loĝantojn je la 31-a de decembro 2007.

## Geografio 
Thalwil situas ĉe la okcidentqa bordo de la Lago Zuriko inter Zuriko kaj Horgen je la orienta flanko de la moreno Zimmerberg, kiu postrestis de la iama Lindtglaĉero.

## Trafiko 
La stacidomo de  estas haltejo de internaciaj rapidtrajnoj de la trajnlinioj de Zuriko tra Gotardo al Milano kaj de Zuriko al Koiro respektive Vieno. La komunumo estas bone konektita per trajnoj kaj busoj al la reto de la Zurika Trafik-Unio, kaj estas ankaŭ aliro al la aŭtoŝoseo a3 de Zuriko al Koiro.

## Historio 
La iama kampara vilaĝo Thalwil entenis siatempe la kvar municipojn Oberdorf, Unterdorf, Ludretikon kaj Langnaŭ (la lasta hodiaŭ estas la sendependa komunumo Langnaŭ ĉe Albis). La korto mem estis posedaĵo de la grafoj de Habsburgo, kiuj donis ĝin kiel feŭdo al la libersinjoroj de Eschenbach. Thalwil posedis la plej malnovan ligno-kooperativon de la Kantono Zuriko kiu apartenis antaŭ 550 jaroj al la monaĥejo Muri kaj transiris per dokumento de la jaro 1483 al la 12 fruktuzantoj de la bienoj de la monaĥejo. Hodiaŭ tiu-ĉi kooperativo estas posedaĵo de 16 Bannegg-kooperativanoj kaj de la komunumo. 1713 okazis la disiĝo de la municipo Langnaŭ, kiu nun estas propra komunumo kun propra preĝejo.

## Vidu ankaŭ 
* Thalwil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la urbo Thalwil

Kategorio:Urboj de Svislando
Regiono Trenčín

**Regiono Trenčín** (Slovake: *Trenčianský kraj*) estas unu el la ok slovakaj administraj regionoj. La ĉefurbo estas urbo Trenčín. Ĝi situas en la okcidenta parto de Slovakio kaj konsistas el naŭ distriktoj:

* Distrikto Bánovce nad Bebravou
* Distrikto Ilava
* Distrikto Myjava
* Distrikto Nové Mesto nad Váhom
* Distrikto Partizánske
* Distrikto Považská Bystrica
* Distrikto Prievidza
* Distrikto Púchov
* **Distrikto Trenčín**

## Vidu ankaŭ 
* Departemento Trenčín

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Trenčín
Feuerthalen

**Feuerthalen** estas komunumo en la distrikto Andelfingen. Je la 31-a de decembro 2007 ĝi havis 3324 loĝantojn. Feuerthalen konsistas el la municipoj *Feuerthalen* kaj *Langwiesen*.

## Geografio 
Feuerthalen situas je la norda limo de la distrikto rekte ĉe la rejnbordo vidalvide de la urbo Ŝafhaŭzo kun belega rigardo al la fama kastelo Munot. Al Feuerthalen apartenas ankaŭ la municipo Langwiesen (poŝtkodo 8246).

## Nomo 
Feuerthalen (alemane *Füürtale*) devenas de la alemana kaj germana vorto *Furt*, kiu signifas travadejo. Ekzistis inter Feuerthalen kaj Ŝafhaŭzo en mezepoko ĉe tiu loko travadejo tra la Rejno.

## Trafiko 
**Feuerthalen** apartenas kaj al la Zurika Trafik-Unio kaj al la Ŝafhaŭza Tarif-Unio Flextax. La komunumo troviĝas sur la fervojlinio de la Svisaj Federaciaj Fervojoj de Ŝafhaŭzo al Rohrschach.

## Historio 
Unue dokumente menciita estis la municipo *Langwiesen* en la jaro 876 kiel *Langewisa* en letero, per kiu la abato Wolvene de Rejnaŭo transdonis la bienojn al la grafo Gozbert. En la 10-a jarcento la posedaĵo transiris al la Episkopejo Konstanco.

La unua dokumenta mencia de Feuerthalen mem okazis nur en la jaro 1318 kiel *Furtal an dem Rine*. Ek de 1528 Feuerthalen posedas la merkatrajto.

La 13-an de aprilo 1799 la trupoj de Napoléon Bonaparte bruligis la konatan lignoponton konstruitan en la jaroj 1754 ĝis 1756 de la arkitekto Johann Ulrich Grubenmann. Dum tiu milito en Feuerthalen estis lokita dum 14 monatoj regimento de 10'000 francaj soldatoj.

## Vidu ankaŭ 
* Feuerthalen (stacidomo)
* Langwiesen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Feuerthalen
Regiono Bratislavo

**Regiono Bratislavo** estas unu el la ok regionoj de Slovakio. Ĝi troviĝas  en la sudokcidenta parto de Slovakio. La regiona ĉefurbo estas Bratislavo. Sude ĝi limas al Hungario kaj okcidente al  Aŭstrio. La regiono enhavas  ok distriktojn:
* **Bratislavo**
** Bratislavo I
** Bratislavo II
** Bratislavo III
** Bratislavo IV
** Bratislavo V
* Distrikto Malacky
* Distrikto Pezinok
* Distrikto Senec

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la regiono (slovake)


Bratislavo
Horgoš

eta|dekstra|Horgoŝ situas en la mapo en la verda municipo
dekstra|300px|eta|Ĉefstrato de Horgoŝ
**Horgoš** (, ) estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato (tamen geografie en Baĉka), en municipo de Kanjiĵa. La nomo devenas el la hungara, signifanta hoka. Apude troviĝas hokoforma lago.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 6300
* Poŝtkodo: 24410
* Telefonprefikso: +381 24

## Situo 
Tiu vilaĝo estas la plej norda komunumo de Serbio, situanta ĉe la hungara landlimo, krome proksime de Tiso. Ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo Budapeŝto-Beogrado preteriras la setlejon. Krome estas fervojo al Szeged, dum la hungara erao ankaŭ al Baja. Subotica estas proksime. La vilaĝo estas limpasejo voje kaj fervoje.

## Historio 
La hungaroj okupis la Karpatan basenon en 895. En la 11-a j.c. oni mencias klostron kaj fiŝistan vilaĝon. En la 13-a j.c. kumanoj setlis, havanta aŭtonomion. La turkoj senhomigis la vilaĝon, la kampoj apartenis al Szeged. En 1640 la vilaĝo aperas en dokumento, sed la serioza refondiĝo okazis inter 1746-1772. Formiĝis en la regiono farmoj inter Kecskemét, Szeged, Szabadka. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Csongrád (reĝa departemento), poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon ĝis 1944.

## Menciindaĵo 
Unu el la plej konata hungara popolkanto temas pri Horgoŝ: *La ĉardo en Horgoŝ estas pentrita...*

Nuntempe la vilaĝo profitas el agrokulturo, bestbredado kaj trafiko. Ĝi estas centro de kontrabandistoj. En 2002 loĝis 6300 da homoj (hungaroj 84%, serboj 7%, jugoslavianoj 2% kaj ceteraj).

## Famuloj 
* Lehel Kovács (aktoro)
* Iván Reök, hidrologo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio