Nudkola tigrardeo

La **Nudkola tigrardeo**, **Centramerika tigrardeo**, aŭ **Meksika tigrardeo** laŭ la latina scienca nomo *Tigrisoma mexicanum*, estas vadbirdo de la familio de ardeoj nome Ardeedoj.

## Distribuado 
Temas pri specio troviĝanta el Meksiko al nordokcidenta Kolombio, kun unue registrita vidaĵo el Usono en Kantono Hidalgo (Teksaso). Ĉefe loĝas en marbordoj kaj ĉefe en Jukatano.

Tiu granda specio troviĝas en pli malfermaj habitatoj ol la aliaj ardeoj de la genro *Tigrisoma*, kiaj river- kaj lago-bordoj, ĉefe de mangrovoj, saletaj aŭ salecaj, ĝis 440 m super marnivelo en montoj de Meksiko; tiuj montaj ekzempleroj estis iam konsiderataj subspecio, sed nun reenmetitaj en la nomiga subspecio, unika, ĉar temas pri monotipa specio.

## Aspekto 
eta|maldekstre|250px|Nudkola tigrardeo
Ĝi estas 70 al 80 cm longa kaj pezas ĉ 1200 g (1046-1274 gr). Ĝi estas la plej granda el sia genro. La gorĝo estas senpluma kaj verdecflava al oranĝeca depende de la plumaro (oranĝa por reproduktado). Plenkreskulo havas nigran kronon kaj helgrizajn kapoflankojn, dum la kolflankoj kaj la supraj partoj estas fajne striecaj nigrece kaj blankeca (kun sablokolora al malhelbruna ĝenerala ŝajno). Estas vertikala brustocentra strio kun centra malhelbruna bendo kun blankaj bordoj kiuj siavice havas pli fajnan nigran bordon kiu atingas la okulon; la restaj subaj partoj estas cinamobrunaj. La beko estas longa, fortika kaj nigreca, kun suba parto flaveca, same kiel bridoj, irisoj kaj tre markata superokula strio fajnnigre limigita. La kruroj estas malhelgrizaj. Ambaŭ seksoj estas similaj.

Junuloj estas sablokoloraj svage striecaj je nigra, pli makule kaj vermostrie ĉe flugiloj; la gorĝo, mezaj subaj partoj kaj ventro estas blankecaj.

La flugo estas fortika, kaj la alvoko estas akra *haŭk-haŭk-haŭk*. Maskloj ankaŭ elsendas resonan alvokon *hrrroŭa!*, ĉefe krepuske. Dum elsendado de la alvoko, la beko malfermegas kaj oni povas vidi ondojn laŭlonge de la tuta gorĝo el meza torako al la vosto.

## Kutimaro 
Ĝi atendas ofte senmova taŭgajn predojn kiaj fiŝoj, ranoj, aliaj amfibioj aŭ kraboj (kaj eĉ muŝoj) kiuj iĝu atingeblaj al ties longa beko. Ili manĝoĉasas solece aŭ en malgrandaj grupoj en kelkaj lokoj kaj krepuske aŭ nokte.

Okazas ceremonia pariĝado konsistanta en memmontrado de unu partnero antaŭ la alia kun vertikaliĝo, rektigado de plumoj de kolo kaj korpo, ŝvelado de la gorĝa sako kaj raŭkado. La reprodukta sezono varias laŭ la regiono. Temas pri solema reproduktulo, nekutime troviĝanta en ardekolonioj. La nesto estas granda ebeneca platformo el bastonetoj en arbo je 6 al 15 m super akvo kaj al 4 m supergrunde en kelkaj lokoj; la ino demetas 2-3 verdec-nuancajn blankajn ovojn 57 x 44 mm. La idoj havas grizblankan lanugon. La krono estas de fadenplumoj purblankaj. La junuloj riskas atakon de predantoj de la genro Buteogallus. En kelkaj lokoj okazas dua ovodemetado se estas kondiĉoj favoraj.

Ties populacio estas ĉirkaŭkalkulata je 10.000 ekzempleroj (2002).

## Bildaro 

File:Bare-throated Tiger Heron1.jpg|Junulo en Tortuguero - Kostariko.
File:Tigrisoma mexicanum 2.jpg|Nudkola tigrardeo en Rincón de la Vieja - Kostariko.
File:Tigrisoma mexicanum 3.jpg |Nudkola tigrardeo
File:Tigrisoma mexicanum 4.jpg|Nudkola tigrardeo
File:Bird-001-rj.jpg|Nudkola tigrardeo

Bare-throated Tiger-Heron (46287405211).jpg
Tigrisoma mexicanum crop.jpg
Tigrisoma mexicanum 4.jpg
Bare-throated Tiger-Heron (8275505321).jpg
Bare-throated Tiger-heron (3328274463).jpg
Bare-throated Tiger-Heron (32712098168).jpg

## Referencoj
*  Kriterioj kial tiu specio estas Malplej Zorgiga.
* Oiseaux En la franca

## Literaturo 
* Bernhard Grzimek: *Grzimeks Tierleben.* Munkeno 1993.
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* Robert S. Ridgely kaj John A. Gwynne - *Birds of Panama with Costa Rica, Nicaragua and Honduras*, Princeton 1992.
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 978-0-8014-9600-4

Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Ameriko