open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ranĉo (Barato)

**Ranĉo**, eventuale ankaŭ **Ranĉio** (en lokaj lingvoj: **राँची**, **ᱨᱟᱺᱪᱤ**, **রাঁচি** kaj **رانچی**, angla prononco , laŭ sistemo IFA [], ; hindie kun nazalo laŭ sistemo IFA []) estas milionurbo en Barato. La urbego estas la ĉefurbo de la subŝtato Ĝarkhando.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

eta|maldekstre|Panoramo de Ranĉi

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 652.02 km²
* Supermara alteco: 619 m
* Loĝantaro: 2.190.645 (en 2019)
* Horzono: UTC +5:30
* Telefonkodo: +91 651
* Aŭtokodo: JH-01
* Poŝtkodo: 834001

## Geografio 
Ranĉio situas en nordorienta parto de la lando sur altebenaĵo. En la proksimo diversaj akvofaloj troviĝas, tial la urbo ricevis kromnomon "urbo de akvofaloj".

## Historio 
La loknomo devenis de loka birdo, kiu estas konsiderita sankta birdo. La pli frua loknomo estis "Lohardaga" ĝis 1899.

## Klimato 
Ranĉio havas subtropikan klimaton. La temperaturo somere estas 20-37&nbsp;°C, vintre 8-25&nbsp;°C. Jare pluvas po 1430 mm. Precipe inter junio-oktobro pluvas.

## Trafiko 
En Ranĉio aŭtobusoj mankas, tial oni uzas rikiŝojn kaj taksiojn. La urbo havas 2 aŭtovojojn, kie jam longdistancaj aŭtobusoj trafikas. Ranĉi havas bonajn kontaktojn trajnajn al Nov-Delhio, Mumbajo, Kolkata, Puneo ktp. La flughaveno servas al la enlandaj urbegoj.

## Ekonomio 
Jam dum dominado de britoj Ranĉio estis grava industria urbo, kie oni okupiĝis precipe pri silko kaj ŝelako. Post la sendependiĝo ankaŭ la peza industrio graviĝis.

## Vidindaĵoj 
* templo Pahari
* templo Jagannathpur aĝas 300 jarojn
* parko Sidhu Kaanhu
* lago [?]

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 

eta|maldekstre|Templo en Ranĉi

Kategorio:Urboj de Ĝarkando
Kategorio:Milionurboj
József Kiss (telegraffakulo)

**KISS József** (pr. kiŝ jo:ĵef) estis hungara ĝeneraldirektoro de poŝto kaj telegrafo naskita en Koloĵvaro en 1850 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de novembro 1909.
## Biografio
József Kiss enpaŝis en 1872 la servon de ŝtata telegrafio. De 1888 li estis instruisto de kurso pri poŝto kaj telegrafio, de 1898 ĝia generaldirektoro. Lia novigaĵo nomita Kiss (Morse blutajpilo) estis evoluigita laŭ la germana Siemens-telegrafmaŝino (1889).
## Verkoj
**Távírdai gépes kapcsolástan* (Bp., 1891);
**A távíró és távbeszélő gépek és készülékek szerkezetének és kezelésének ismertetése* (Bp., 1897).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Kiss, J.
Mór Kiss

**KISS Mór** (pr. kiŝ mo:r) estis hungara juristo, universitata profesoro naskita en Koloĵvaro la 12-an de majo 1857 kaj mortinta en Budapeŝto, 10-an de septembro 1945. Li estis la patro de jurhistoriisto Géza Kiss.

## Biografio
Mór Kiss estis inter 1880–84 profesoro de la jurakademio de Sibio (romia juro), inter 1884–1910 de la Universitato de Koloĵvaro. Li partoprenis en la verkado de la laboraĵo *Magyar magánjog* (Fodor–Márkus-speca).

## Verkoj
**A végrendeleti alakok kifejlődési története* (Kolozsvár, 1876); 
**A bonorum posessio* (Kolozsvár, 1880); 
**A Corpus Juris Civilesből készített és feldolgozott esetek gyűjteménye* (Bp., 1883);
**Jogügyleti kötelmek* (Bp., 1898); 
**A német birodalmi polgári törvénykönyv tervezete* (Bp., 1899).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kiss, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj jurhistoriistoj
2002 Euler

'*2002 *Euler''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la svisan matematikiston Leonhard Euler.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Leonhard Euler
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Joachim Schubart

Li estas rigardita kiel plej bona europa fakulo pri ĉiela mekaniko.

Li studis en la Humboldt-Universitato en Berlino kaj en la observatorio de Babelsberg
(nun, Astrofizika Instituto de Postdam). Li ricevis sian diplomon en 1952.
Li laboris en la observatorio astronomia de Sonneberg kaj, ekde 1961 en la
Astronomisches Rechen-Institut de Berlino.

Liaj laboroj temas pri la orbita resonanco 2:3 de la asteroidoj de la Hilda grupo.

Li kalkulis pli precizan mason de Tero kaj de la planedetoj Cereso kaj 2 Palaso, kaj studis la terrenkontajn asteroidojn 1627 Ivaron, 1221 Amoron kaj 69230 Hermeson. Liaj antaukalkuloj, ekzaktaj sur temposkaloj de pluraj jarcentoj, permesis retrovi la kometon 55P/Tempel-Tuttle, fonto de la meteorfluo de la Leonidoj.

Li malkovris du asteroidojn, kaj la asteroido 1911 Schubart ricevis lian nomon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Slipo de J. Schubart
Reĝa Toreejo de Sevilo

eta|maldekstre|250ra|Ĉefa enirejo de la toreejo.
eta|maldekstre|250ra|Interno de la toreejo.
La **Reĝa Toreejo de Sevilo** aŭ en la hispana origine **Real Maestranza de Caballería de Sevilla** estas la sidejo de toreado okazanta en la urbo de Sevilo, Hispanio, kun ĉefa gravo pri la toreado okazanta dum la *Feria de Abril*. Ĝi estis konsiderata la ĉefa toreejo kaj plej tradicia de Hispanio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Sevilo
* Toreejo

## Eksteraj ligiloj 
* Dokumentalo pri la Maestranza en Canal Sur 2 Andalucía
* Real Maestranza de Caballería de Sevilla
* [Lokigo en Google Maps](http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&time=&date=&ttype=&q=37.385955,-5.998321+(Real+Maestranza)&ie=UTF8&ll=37.385955,-5.998321&spn=0.002246,0.003862&t=h&z=18&iwloc=addr&om=1)

Sevilo
Kategorio:Konstruaĵoj en Sevilo
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Hispanio
2003 Harding

'*2003 *Harding'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 en la kadro de la *Palomar–Leiden survey'': kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.

Tom Gehrels fotis ĝin per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar kaj sendis la  en Nederlandon,
kie la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten ekzamenis ilin.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Karl Ludwig Harding, malkovrinto de 3 Junono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Malkovrita de Palomar–Leiden survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
2004 Lexell

'*2004 *Lexell''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1973 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sved-rusan astronomon kaj matematikiston Anders Johan Lexell.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Idris (Libio)

eta|Reĝo Idris en 1951 ĉe la sendependiĝo de Libio
eta|Reĝa standardo
[eta|Reĝo Idris en 1967 kun la egipta prezidanto [Naser]]
**Idris la 1-a**,  (naskiĝis la  en Al Bajda, mortis la  en  Kairo) estis de 1951 ĝis 1969 reĝo de reĝlando Libio.

Idris al-Sanusi estis nepo de Muhamad as-Sanusi. En 1916 li fariĝis ordenestro de la Sanusio-ordeno kiu havis multajn anojn en Libio. Dum la Dua Mondmilito la sanusianoj batalis kontraŭ Italio, kies kolonio Libio tiam estis.

En 1949 li fariĝis emiro de Cirenio kaj en 1951 reĝo (la unua kaj la lasta) de la sendependa reĝlando Libio.
En 1963 li centraligis la administradon, forigante la tri historiajn libiajn provincojn Tripolio, Fezano kaj Cirenio.
Ekde 1962 la lando riĉiĝis per la trovita nafto.

La  reĝo Idris estis eksigita en puĉo fare de kolonelo Muamar Kadafi, kiu fondis la nunan Libian Araban Respublikon.

Kategorio:Libiaj reĝoj
Kategorio:Libiaj politikistoj
Kategorio:Emiroj
2005 Hencke

'*2005 *Hencke'''* estas asteroido de la asteroida zono, ano, laŭ ĝia orbito, de la Eŭnomia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomo Karl Ludwig Hencke.

*Oni ne konfuzu ĝin kun la asteroido 9134 Encke.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
2007 McCuskey

'*2007 *McCuskey''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1963 en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Sidney Wilcox McCuskey.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1963
Izokroneco

**Izokroneco** (el la greka *isos* = egala, kaj *khronos* = tempo) estas karakterizo de fenomeno kiu disvolviĝas laŭ konstante samdaŭra tempo.

Ekzemple, en la kazo de la pendolo oni konstatas ke la osciloj sinsekvas ĉiuj samtempe, sendepende de ilia amplitudo.

La periodo de oscilado kreskas laŭ kvadrata radiko de la longo de la pendolo: tial, pendolo pli longa oscilas pli malrapide ol pendolo pli mallonga.

La leĝo de pendola izokroneco estis formulita de piza scienculo Galileo Galilei dum sia loĝado en urbo Pizo, do antaŭ  1592, laŭ atesto de Vincenzo Viviani (1622-1703), unua biografiisto de la scienculo. 

Al la fenomeno de izokroneco estas kunligita tiu de la fizika resonanco. Huygens konstatis ke, metante unu pendolon flanken de alia ĉe la sama vando, la du emas sintonizi sian oscilan movon kvazaŭ ili “volus alpreni la saman ritmon”.

Ĉar la  observo kaj mezurado de la fenomeno de izokroneco (pro manko de la modernaj kronometroj) estas iom pli facila kiom malpli rapidaj estas la movoj de la pendolo, kaj tio dependas de ĝia longo, Galilejo kontrolis siajn observojn fronte al la lucerno pendanta en la Katedralo de Pizo. 

En la Kapelo Aulla de la piza Monumenta Tombejo hodiaŭ oni povas vidi la votan lucernon kiun Galilejo observis pendanta en la katedralo. Vidinte la lucernon oscilantan post la movo provokita por ekbruligi aŭ estingi ĝiajn kandelojn, li mezuris la movajn tempojn profitante de la batoj de sia pulso.

Kuriozaĵo. En la malnovaj monbiletoj je 2000 italaj liroj, ĉe unu flanko estis reliefo de la vizaĝo de Galileo Galilei, ĉe la alia figuris la lucerno pendanta havanta la formon de tiu aktuale pendanta el la katedrala kulmino, kiu tamen ne estas la sama. 

## Leĝoj de la pendolo 
La studoj pri tiu sinkroneco okupis la intelekton de scienculoj.
http://www.europeana.eu/portal/record/02306/E9EC91C8BB41D6F866EB9439255C16F81B5B83F1.html
http://museo.liceofoscarini.it/virtuale/oscillopendolo.html 

## Vidu ankaŭ 
*Pendolo
*Harmonia movo
*Frekvenco

## Eksteraj ligiloj 
* http://nuke.pontonio.it/LinkClick.aspx?fileticket=o46pNtCfvy8%3D&tabid=65&mid=402
* http://web.tiscalinet.it/appuntiericerche/Filosofia/galilei.HTML 
* http://www.google.it/search?q=isocronismo&hl=it&rlz=1T4RNTN_itIT380IT381&prmd=ivns&source=univ&tbs=vid:1&tbo=u&sa=X&ei=QWd_TbznEYPHswbsjPH-Bg&ved=0CGIQqwQ

Kategorio:Sinkronigo 
Kategorio:Tempo
Kategorio:Telekomunika teorio
2008 Konstitutsiya

'*2008 *Konstitutsiya'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 27-an de septembro 1973 de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo, *Konstitutsiya'' (cirile Конституция "Konstitucio" en rusa lingvo), celebras la konstitucion de Sovetunio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Toreejo de Valencio

eta|dekstra|200ra|Plaza de toros de Valencia.
La **Toreejo** de Valencio, Hispanio, estis konstruita inter la jaroj 1850 kaj 1860 sur la tereno de antaŭa toreejo kiu pro monproblemoj neniam finkonstruiĝis. Ĝi estas novklasika, inspirata en la civila romia arkitekturo, nome la teatro de Flavio Marcelo (Koliseo), aŭ la amfiteatro de Nimo (Francio). Ĝi estis konstruita de la arkitekto valencia Sebastián Monleón Estellés. Temas pri polígona korpo de 48 flankoj, kun pli da 17 metroj alte kaj 52 m de diametro de la areno. Tiuj dimensioj faras ĝin unu el la plej grandaj toreejoj de Hispanio.
eta|Sebastià Monleón Estellés (Muvaet)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficial retejo de la Toreejo de Valencio 
* Vendo oficiala de enirbiletoj de la Toreejo de Valencio
* enirbiletoj de la Toreejo de Valencio
* Kanto populara toreadeca
* Triumfoj en la Toreejo de Valencio 

Kategorio:Valencio
Valencio
2009 Voloshina

'*2009 *Voloshina'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ano de la Temisa familio (laŭ ĝiaj orbitaj elementoj).

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Vera Danilovna Voloŝina (cirile *Вера Даниловна Волошина''), soveta heroino de la dua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
Surselva (distrikto)

La **distrikto Surselva** estas administra unuo de Kantono Grizono. Ĝi havis 21915 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas la komunumo Glion/Ilanz.

## Geografio 
La distrikto Surselva situas en okcidento de la kantono kaj kongruas pli-malpli kun la teritorio de la regiono kaj valo Surselva, kiu estas la valo de la Antaŭa Rejno. En okcidento ĝia limo situas sur la kulmino de Oberalppasejo. Ĝia teritorio entendiĝas sur areo de 1373,54&nbsp;km².

## Komunumoj de la distrikto Surselva 
La distrikto Surselva konsistas (stato en 2011) el 42 komunumoj, el kiuj la ĉefloko Glion/Ilanz estas la plej granda. Jen la listoj laŭ komunumaroj:

### Komunumaro Cadi/Disentis 

### Komunumaro Glion/Ilanz 

### Komunumaro Lumnezia/Lugnez 

### Komunumaro Ruis 

### Komunumaro Safien 

## Historio 
La hodiaŭa distrikto Surselva estis fondita kun efiko de la 1-a de januaro 2001 per kunigo de la antaŭaj en la jaro 1851 fonditaj distriktoj *Antaŭa Rejno*, *Glenner*, *Obersaxen* kaj *Heinzenberg*. La komunumoj Films kaj Trin, kiuj historie ankaŭ apartenis al la regiono Surselva kadre de la distrikta reordigo estis integritaj al la distrikto Imboden.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la regiono Surselva
* 

!
Coturnix

***Coturnix*** estas genro de Koturnoj. Membroj de tiu genro estas tipe malgrandaj terbrunecaj birdoj, kun sablokoloraj al ruĝecaj nuancoj, kaj malhelaj linioj ĉirkaŭ kapo kaj nuko. Ili estas multe ĉasataj en siaj habitatoj por ties viando kaj vibraj plumoj.

## Specilisto 
* Japana koturno, *Coturnix japonica*
* Komuna koturno, *Coturnix coturnix*
* Arlekena koturno, *Coturnix delegorguei*
* Nigrabrusta koturno, *Coturnix coromandelica*
* Aŭstralia koturno, *Coturnix pectoralis*
* Novzelanda koturno, *Coturnix novaezelandiae* - formortinta (1875)
* Bruna koturno, *Coturnix ypsilophora*
* Ĉina koturno, *Coturnix chinensis*
* Afrika koturno, *Coturnix adansonii*
* Kanaria koturno, *Coturnix gomerae* - prahistoria

Specia fosilio el fina Oligoceno - komenca Mioceno de sudokcidenta kaj centra Eŭropo estis priskribita kiel *Coturnix gallica*. Alia, *C. donnezani*, estis disvastigata en komenca Plioceno al komenca Plejstoceno en Eŭropo.

## Notoj 
## Referencoj 
*  (2002a): Early Pleistocene birds of Stránská skála, Czech Republic: 2. Absolon's cave. *Sylvia* **38**: 19-28 [English with Czech abstract]. PDF fulltext 

## Eksteraj ligiloj 
* Cavendish Game Birds 
* http://www.essortment.com/all/coturnixquail_rksp.htm  Essortment.com

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
2010 Chebyshev

'*2010 *Chebyshev'''* estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Bella A. Burnaŝeva elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan matematikiston Pafnutij Lvoviĉ Ĉebiŝov (cirile Пафну́тий Льво́вич Чебышёв), kies nomo estas ofte erare prononcata "*Ĉebiŝev''" en okcidentaj landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Bella A. Burnaŝeva
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
Fezano

eta|Fezano malhelverde
eta|sunsubiro super dezertaj dunoj de Fezano
**Fezano** (arabe فزان, latinliterigite *Fizzān*, tamaziĥte ⴼⴻⵣⵣⴰⵏ *Fezzan*, turke *Fizan*, latine *Phasania*) estas historia regiono en Libio, apartenanta al la dezerto Saharo. Temas pri unu el tri historiaj provincegoj de la lando, krom la regiono Cyrenaica oriente kaj Tripolio nordokcidente. Ĉefurbo de Fezano estas Sabha.

## Geografio 
La regiono Fezano grandas 551 170&nbsp;km² kaj en 2003 havis 413 005 loĝantojn. Okcidente ĝi limas al Alĝerio, sude al Niĝero kaj Ĉado. La plej signifaj urboj estas Murzuk, Gat kaj Sabha, la provincega centro.

La teritorio esence kovratas per sablaj, ŝtonetaj kaj rokaj dezertoj, sed ankaŭ ekzistas loĝataj oazoj. La registaro de Libio penas evoluigi la regionon per plibonigo de la infrastrukturo kaj la instalo de irigaciaj sistemoj. Ekologie tiuj penoj havas grandan riskon plisaligi la grundon.

En la teritorio de la historia provinceo Fezano situas ses el la 22 distriktoj de Libio:

eta|maldekstra|180ra|administra divido de Libio

## Historio 
Ekde la antikva epoko la regiono estas loĝata fare de berberoj. En la 5-a jarcento a.K. la helenoj ekkonis la lokan berberan popolon de garamantoj. La romianoj ne konkeris la regionon, sed organizis ekspediciojn en la Saharon kaj ĉirkaŭ la jaro 100 p.K. tra la regiono atingis la Ĉadan Lagon.

Kiam pli kaj pli ekspansiis la islamo, kaj enkondukiĝis transportado per kameloj, en la regiono tre ekfloris la transsahara komerco, kaj la urbo Murzuk iĝis la plej signifa komercejo de la regiono. Iom post iom la enmigrintaj araboj miksiĝis kun la lokaj berberoj.

Post kiam la regiono en la 13-a jarcento dumtempe apartenis al la afrika regno Kanemo, ĝi ekde la 16-a jarcento estis sub malforta kontrolo de la Otomana Imperio. Post kiam Italio en 1912 konkeris la pli nordajn partojn de Libio, ĝi en 1930 venkis ankaŭ la berberajn-arabajn tribojn de Fezano. Ekde la jaro 1951 la regiono - kune kun Tripolio kaj Cyrenaica – konsistigas la sendependan ŝtaton Libio (ĝis 1969: reĝlando Libio).

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Libio
Kategorio:Historio de Libio
2012 Guo Shou-Jing

'*2012 *Guo Shou-Jing''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la astronomaro de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankino.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉinan astronomon kaj matematikiston Guo Shoujing (ĉine 郭守敬, 1231–1316).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
2013 Tucapel

'*2013 *Tucapel''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉilia astronomo Carlos Torres sur kliŝoj prenitaj de la franca astronomo Jean-Marc Petit, elde la observatorio de Cerro el Roble, sur la monto Cerro el Roble.

## Nomo 
Ĝia nomo memorigas pri la Batalo ĉe Tucapel, kie la Mapuĉoj venkis la hispanajn koloniantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Malkovrita de Jean-Marc Petit
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Ilanz (komunumaro)

La **komunumaro Ilanz** estas administra unuo de Kantono Grizono kaj parto de la distrikto Surselva. Ĝi havis 7842 loĝantojn la 31-an de decembro 2009. Ĝia ĉefloko estas la historia urbeto Ilanz.

## Komunumoj de la komunumaro Ilanz 
La komunumaro Ilanz konsistas (stato en 2009) el 16 komunumoj, el kiuj ĝia ĉeflokon Ilanz estas la plej granda. Jen la listo:

## Historio 
La komunumaro Ilanz estiĝis surbaze de la tiama leĝo pri la nova administracia ordo de Kantono Grizono en la jaro 1851. Ĝis la fino de 2000 ĝi apartenis al la tiama *distrikto Glenner*. Ekde la 1-a de januaro 2001 ĝi estas parto de la tiam kreita distrikto Surselva.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumaro Ilanz 

!
Kolonio Güell

[eta|dekstra|250px|[Kripto de la Kolonio Güell, de Antoni Gaudí.]]
La **Kolonio Güell** [] () estas unu de la du domaroj de Santa Coloma de Cervelló, Provinco de Barcelono, Katalunio, Hispanio.

## Historio 
La Kolonio Güell estis industria kolonio dediĉita al tekstila sektoro. Ĝi ekkonstruiĝis en 1890 laŭ iniciato de la entreprenisto Eusebi Güell, posedanto de la tereno, la antikva bieno *Can Soler de la Torre*. Güell translokigis tien la industriojn kiujn ili havis en Sants (Barcelono).

Eusebi Güell mendis al Antoni Gaudí la projekton de la Kolonio, kiu disponis el hospitalo, gastejo, lernejo, vendejoj, teatro, kooperativo kaj kapelo, krom la fabrikoj kaj la loĝejoj de la laboristoj, en areo totale de ĉirkaŭ 160 hektaroj. Gaudí faris la planadon de la aro, por kio kunlaboris liaj helpantoj Francesc Berenguer, Joan Rubió kaj Josep Canaleta. Persone li faris la desegnon de la preĝejo, el kiu oni konstruis nur la kripton, ĉar je la morto de la grafo Güell en 1918 liaj filoj abandonis la projekton.

La resto de konstruaĵoj estis farata de la kunlaborantoj de Gaudí: Francesc Berenguer konstruis la Kooperativon (kun Joan Rubió, 1900) kaj la Lernejon (kun sia filo Francesc Berenguer i Bellvehí, 1912-1917); Joan Rubió konstruis diversajn privatajn domojn, kiaj ''Ca l'Ordal* (1894) kaj *Ca l'Espinal* (1900); Francesc Berenguer i Bellvehí konstruis siavice la Kulturan Centron Sant Lluís (1915-1917) kaj la Parokejon (1917).

La heredantoj de Eusebi Güell vendis la posedaĵon en 1945 al la familio Bertrand Serra. La industrio tekstila, pro la krizo de la sektoro, estis fermita en 1973.

## Populacio 
* 754 loĝantoj (*Instituto Nacional de Estadística de España* 2010).

## Geografio 
* Latitudo: 41.361301 N
* Longitud: 2.028179 O

## Situo 
Ĝi situas en la municipa teritorio de Santa Coloma de Cervelló sed survoje el Santa Coloma al kvartalo de *Ciutat Cooperativa* de Sant Boi de Llobregat. Atingeblas per publika transporto per Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC) el *Plaça Espanya'' de Barcelono je la linioj: S33, S4 kaj S8.

## Bildaro 

Ca l'Espinal (Rubió).jpg|Ca l'Espinal, de Joan Rubió (1900).
Ca l'Ordal (Rubió).jpg|Ca l'Ordal, de Joan Rubió (1894).
Centre Cultural Sant Lluís (Berenguer).jpg|Kultura Centro Sant Lluís, de Francesc Berenguer i Bellvehí (1915-1917).
Monumento Eusebi Güell.jpg|Monumento al Eusebi Güell.

## Eksteraj ligiloj 
* Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya 

Kategorio:Konstruaĵoj en Barcelono
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Barcelono
Habura

eta|maldekstra|250px|La unua skribmencio pri Habura el 1543
**Habura** (hungare *Laborcfő* rutene *Габура* [ĥabura]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Habura situas proksime de fonto de Laborec, meze de sakovojo el Medzilaborce, kiu troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1543. En 1556 8 familioj pagis imposton. En la 17-a jarcento rutenoj kaj iom da judoj alvenis. En 1720 oni komputis tie 33 domojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 945 vilaĝanoj en 126 domoj. Tiutempe ŝtonminejo funkciis apud la vilaĝo. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Habura*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Laborcfő 1263 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). En 1911 incendio okazis, 74 domoj cindriĝis. Dum la 1-a mondmilito pro la bataloj la vilaĝo detruiĝis. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Habura 497 homoj, (308 rutenoj, 138 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo de 1800

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Čertižné

eta|250ra|maldekstra|Preĝejo de Čertižné
eta|250ra|maldekstra|Tombejo kaj preĝejo de Čertižné
**Čertižné** [ĉertiĵnE], (hungare *Nagycsertész* [nadjĉertEs], rutene *Чертіжне* [ĉertiĵne]) estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Čertižné situas laŭ maldekstra bordo de Laborec, proksime de la pola landlimo, fine de sakovojo el Medzilaborce, kiu troviĝas je 11&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1431 en formo *"Cherthws"*. En 1715 oni komputis tie 22 familiojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 815 vilaĝanoj en 118 domoj, en 1828 775 vilaĝanoj en 103 domoj. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagycsertész 1034 homoj, (rutenoj en majoritato, germanoj en minoritato). Dum la 1-a mondmilito la vilaĝo grandparte detruiĝis. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čertižné 421 homoj, (273 rutenoj, 125 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma nobeldomo el la 19-a jarcento
* preĝejo

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Kalinov (distrikto Medzilaborce)

**Kalinov,** rutene **Калинів** [kaliniv], hungare **Kalenó**  estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Kalinov situas laŭ la pola landlimo, fine de sakovojo. Medzilaborce troviĝas je 7&nbsp;km.

## Historio 
Oni trovis tie trezorojn el la 3-a jarcento. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1604 en formo *"Kalino"*. En 1715 oni komputis tie 14 loĝatajn kaj 8 neloĝatajn domojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 282 vilaĝanoj en 43 domoj, en 1828 389 vilaĝanoj en 50 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kalenó 579 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Mezőlaborc, poste kiel Kalinov al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Dum la 2-a mondomilito la vilaĝo detruiĝis. En 2001 vivis en Kalinov 312 homoj, (116 rutenoj, 113 slovakoj, 48 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino (Virga Maria) el la 18-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Ňagov

**Ňagov** (hungare *Nyágó* [njAgO], rutene *Няґів* [njagiv]) estas malgranda vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Ňagov situas fine de 2 paralelaj sakovojoj, kiuj renkontiĝas en la vilaĝo. Medzilaborce troviĝas en distanco 2&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1557 en formo *"Nyago"*. En 1715 oni komputis tie 24 loĝatajn kaj 16 neloĝatajn domojn kaj muelejon. En 1787 loĝis tie 396 vilaĝanoj en 62 domoj, en 1828 377 vilaĝanoj en 48 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyágó 438 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Medzilaborce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ňagov 431 homoj, (356 rutenoj, 67 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika baroka preĝejo de 1793

Kategorio:Municipoj en distrikto Medzilaborce
Endemiaj birdoj de Meksiko kaj norda Centrameriko

Sube estas listo de birdospecioj endemiaj aŭ preskaŭendemiaj de Meksiko kaj norda Centrameriko.

Por pliaj detaloj pri tiu temo vidu artikolon Endemiismoj ĉe birdoj.

## Endemiaj taksonaroj
Meksiko kaj norda Centrameriko estas mondoregiono kiu ne havas endemiajn familiojn.

## Listo de specioj
### Kelkaj specioj endemiaj de Meksiko kaj norda Centrameriko
Jene estas listo de specioj endemiaj de la regiono  (**M** indikas specion endemian de Meksiko; **G**, Gvatemalo).

Jene estas listo de specioj endemiaj de la regiono kiel reproduktantaj specioj: 

* Nigraventra pufino
* Taŭnsenda pufino

Jene estas listo de specioj de limigitaj teritorioj troviĝantaj en la regiono: 

* Kolima vermivoro
Kaj jene estas aliaj specioj kiuj estas preskaŭ endemiaj:

* Makistinamo (troviĝanta ankaŭ en nordokcidenta Kosta-Riko)
* Ardezbrusta tinamo (troviĝanta ankaŭ en suda al norda Kosta-Riko)
* Nigra petrelo (troviĝanta ankaŭ en Kalifornio)
* Meksika anaso
* Flavgorĝa anaso
* Grizkapa ĉaĉalako (troviĝanta ankaŭ en Texas)
* Montezuma koturno
* Punktobrusta kolino
* Virginia kolino
* Skvamokoturno
* Gambela koturno
* Kalifornia koturno
* Montokoturno

Jena formortinta specio estis iam endemia:

* Guadalupa petrelo

Meksiko kaj norda Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Endemiaj birdoj de okcidenta Nordameriko

Sube estas listo de birdospecioj endemiaj aŭ preskaŭendemiaj de okcidenta Nordameriko.

Por pliaj detaloj pri tiu temo vidu artikolon Endemiismoj ĉe birdoj.

## Endemiaj taksonaroj
Okcidenta Nordameriko, tio estas regionoj de Usono kaj Kanado kiu estas okcidente de la Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj ne havas endemiajn familiojn.

La jenaj genroj estas endemiaj de la regiono:
* *Dendragapus*, dendragapoj aŭ bluaj tetraoj (2 specioj)
* *Chamaea*, aŭ Ĥameo (1 specio)

## Listo de specioj
### Kelkaj specioj endemiaj de okcidenta Nordameriko
* Kalifornia kondoro
* Kalifornia koturno
* Gambela koturno
* Montokoturno
* Fulga dendragapo
* Obskura dendragapo
* Luiza melanerpo
* Nigrablanka sevsuĉulo
* Amerika trifingra buntpego
* Blankavosta lagopo
* Amerika nigra hematopo
* Insula makisgarolo
* Flavbeka pigo

Krome la jenaj estas endemiaj kiel reproduktantaj specioj:

* Forkovosta petrelo
* Amerika gruo
* Montopluvio
* Aleŭta ŝterno

La jenaj specioj estas preskaŭendemiaj:

* Ruĝvizaĝa kormorano
* Pelaga kormorano
* Brandta kormorano
* *Cygnus buccinator*
* Bluflugila anaso
* Blugriza mevo ? (12% de la populacio vintrumas en Azio)
* Okcidenta mevo

La jenaj specioj pasas la tutan vintron en tiu regiono:

* Okcidenta grebo ?
* Klarka grebo ?

Nordameriko
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Guvahati

**Guvahati** (en loka lingvo: **গুৱাহাটী**) estas milionurbo, universitata urbo kaj riverborda havenurbo en Barato, en subŝtato Asamo.

Guvahati estas la plej granda urbo en Asamo aparte kaj en la Sep fratinoj regiono de Barato (nordorienta Hindio) ĝenerale. La ĉefurbo de Asamo, Dispur, estas antaŭurbo de Guvahati.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
eta|200ra|Templo en Guvahati
eta|300ra|Bazarejo en Guvahati
eta|300ra|Vojo en Guvahati
eta|300ra|Riverbordo ĉe Guvahati

## Bazaj informoj 
* Areo: 216&nbsp;km²
* Supermara alteco: 55 m
* Loĝantaro: 962 334 (censo de 2011), 1 116 267 (takso de 2020)
* Horzono: UTC +5:30
* Telefonkodo:
* Aŭtokodo: AS-01
* Poŝtkodo:

## Geografio 
Guvahati situas en nordorienta parto de la lando inter maldekstra bordo de Bramaputro kaj montetoj.

## Historio 
Guvahati estas unu el la pratempaj urboj de Azio laŭ la supozoj kaj laŭ arkeologiaj trovaĵoj. La urbo longe estis centro de diversaj dinastioj.

## Klimato 
En Guvahati jare pluvas po 1700&nbsp;mm, precipe inter aprilo-oktobro. Tiam la temperaturo estas preskaŭ , dum la ceteraj monatoj ĝi foje falas al .

## Ekonomio 
En Guvahati la plej grava estas la komercado, transportado kaj servoj. En la urbo naftorafinejo funkcias.

## Trafiko 
La internacia flughaveno troviĝas je 30 km. La vojaj kaj fervojaj kontaktoj estas bonaj. La haveno funkciis jam en la historiaj jaroj. En la urbo aŭtobuso liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* diversaj bazarejoj
* riverobordo
* temploj Umananda, Sukresvar, Ugratara, Lonkesvar, Dighesvari, Rudresvar kaj Kamakhia
* amuzparko Accoland
* planetario
* muzeo
* parko pri Nehru
* bestoĝardeno

## Konataj lokuloj 
* Susovan Sonu Roy (n. 1994), aktoro

## Simboloj 
La Hindia riverdelfeno estas la oficiala animalo de la urbo Guvahati.

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Asamo
Kategorio:Urboj de Barato
2016 Heinemann

'*2016 *Heinemann''''' estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, ano de la Temisa familio laŭ ĝia orbito.

## Malkovro 
Malkovris ĝin la germana astronomo Alfred Bohrmann la 18-an de septembro 1938 elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan astronomon Karl Heinemann.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Alfred Bohrmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1938
Numidio

**Numidio** estas historia regiono en Norda Afriko, kiu ampleksas grandajn partojn de la nuntempaj ŝtatoj Alĝerio kaj Tunizio.

## Historio 
[eta|la romiaj provincoj sub imperiestro [Trajano (116 p.K.)]]
En la antikva epoko, en Numidio loĝis berberaj triboj, nomataj **numidoj**. Pro la prosperiĝo de Kartagio la numidoj estis forpelitaj de la teritorioj borde de la Mediteranea Maro, pli suden. Nur fine de la 3-a jarcento a.K. kadre de la dua punika milito sub reĝo Masiniso fondiĝis la antikva Reĝlando Numidio, kiu regis la ĉirkaŭaĵon de la havenurbo Kartago kaj limis al la antikva Reĝlando Maŭritanio.

Post la morto de reĝo *Micipsa*, filo de Masiniso, la regno fare de la romianoj estis dividita inter liaj filoj *Adherbal, Hiempsal* kaj Jugurto. Tio gvidis al forta milito kaj enlanda kaj kontraŭ la Romia Respubliko (la "Jugurta Milito"). Ekde la 1-a jarcento a.K. Numidio estis sub romia rego.

La lasta numidia reĝo *Iuba la 1-a* (60–46 a.K.) flanke de Pompeo (Gnaeus Pompeius Magnus) batalis en la Romia Enlanda Milito, sed estis venkita en 46 a.K. kadre de la batalo de Thapsus fare de la armeo de Julio Cezaro kaj sekve suicidis. Numidio estis integrigita en la Romian Imperion, unue kiel parto de la provinco Africa proconsularis, ekde la jaro 199 p.K. sendepende kiel provinco **Numidia**.

En 435 la vandaloj ekregis la marbordan parton de Numidio, dum en la malmarbordaj, montaj regionoj ekestis pluraj romiaj-berberaj ŝtatetoj (inter alie la regno de *Masties*). En 534 la romia provinco *Numidia* estis restarigita, kaj fine de la 7-a jarcento la teritorio kadre de la islama ekspansio iĝis parto de la araba imperio.

## Literaturo 
* Serge Lancel: *Saint Augustin, la Numidie et la société de son temps.* De Boccard, Parizo 2005. ISBN 2-910023-66-4
* André Berthier: *La Numidie - Rome et le Maghreb.* Picard, Parizo 1981. ISBN 2-7084-0063-0
* Yann Le Bohec: ''Les unités aŭiliaires de l'armée romaine en Afrique Proconsulaire et Numidie sous le Haut Empire.* Ed. du CNRS, Parizo 1989. ISBN 2-222-04239-9
* Heinz Günter Horn (eld.): *Die Numider. Reiter u. Könige nördlich der Sahara.* Katalog zur Ausstellung in Bonn 1979-1980. Rheinland-Verlag, Kolonjo 1979. ISBN 3-7927-0498-6
* Elfriede Storm: *Massinissa. Numidien im Aufbruch''. Steiner, Stutgarto 2001. ISBN 3-515-07829-0

Kategorio:Historio de Alĝerio
Kategorio:Historio de Tunizio
Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Eksaj landoj de Afriko
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 1-a jarcento a.K.
Kategorio:-40
Andrew Jackson Centro

La **Andrew Jackson Centro**,  aŭ alinome la **Andrew Jackson dometo**, estas la praula hejmo de Andrew Jackson, 7-a Prezidanto de Usono. Ĝi situas en kvartalo Boneybefore de urbo Carrickfergus en gubernio Antrim, Nord-Irlando.

La centro konsistas el renovigita tradicia pajl-tegmenta Ulster-Skota biendomo, konstruita en la 1750-aj jaroj, kaj estis hejmo de la gepatroj de Andrew Jackson nelonge antaŭ ol ili elmigris al Suda Karolino en Usono. La interno de la biendomo estas efike malgranda muzeo, kiu konsistas el originaj ĉambroj ornamitaj laŭ la stilo de tiu periodo kaj kun vasta montriĝo pri la vivo de Andrew Jackson.

La grundoj de la dometo rilatas al usonaj "Rangers", omaĝante al la soldatoj de la "First Battalions" de la pintaj Uson-Gardistoj, kiuj unue estis "aktivigitaj" en Carrickfergus en 1942.

Carrickfergus Komunumo-Konsilio lastatempe klopodis pli alirebligi la centron al turistoj. Inter aliaj, estis la instalaĵo de novaj informtabuloj kaj surstrataj montriloj por ke la loko estu pli facile trovebla. Ĉi tiuj lastatempaj ŝanĝoj estis provo antaŭenigi la urbajn historiajn Ulster-Skotajn konektojn al Usono, konektojn pri kiuj multaj lokuloj multe fieras.

La centro malfermas laŭ simpla peto ĉe la turismejo en Carrickfergus, aŭ okaze de lerneja vizito, aŭ je 15-a marto (la naskiĝdatreveno de Andrew Jackson).

## Ligoj
* Carrickfergus Borough information on the Andrew Jackson Cottage 
* Andrew Jackson and US Rangers Centres - Discover Northern Ireland

Kategorio:Muzeoj en Nord-Irlando
Kategorio:Historiaj muzeoj
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Skotaj usonanoj
Marubio

**Marubio** (*Marrubium* L.) estas genro de staŭdoj el familio de lamiacoj. La specoj atingas altecon ĝis 50 cm. Laŭ kelkaj taksonomoj al marubio apartenas ĉ. 40 specoj. Ili estas hejmaj en Azio kaj Eŭropo sur terenoj kun meza klimato. Tipa specio estas *Marrubium vulgare* L. La latina scienca nomo de la genro devenas de la hebrea vorto *marob*, kiu signifas amara (maldolĉa) suko, ĉar antaŭe kreskaĵoj de ĉi tiu speco estis manĝataj de Judoj dum Pesaĥo.

eta|300px|maldekstra|*Marrubium vulgare*

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Lamiacoj
Matola

**Matola** estas metropolo, granda urbo de Maputo (provinco), antaŭurbo de Maputo kaj marhaveno en Mozambiko. La loknomo estas ofta familia nomo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 675.422 ( en 2007)
* Horzono:
* Telefonkodo: +258 21
* Aŭtokodo:
* Poŝtkodo:

## Geografio 
Matola situas sur ebenaĵo laŭ la maro en suda parto de la lando. Matola ankaŭ estas la nomo de malgranda rivero (proksimume 30 km-ojn longa), kiu tuŝas municipon de Matola.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1895. Ĝi estis vilaĝo en 1918 kaj urbiĝis en 1955. La oficiala nomo iĝis "Vila Salazar" en 1968. En 1975 la urbo rericevis la originan nomon. Inter 1980-1988 Matola iĝis parto de Maputo.

## Klimato 
Matola troviĝas ĉe limo tropika savana klimato kaj subtropika klimato. Jare pluvas po 761&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter januaro-marto. La temperaturo varias averaĝe inter 24-30&nbsp;°C. En januaro estas la plej varma, en julio la plej malvarma vetero.

## Ekonomio 
Matola estas industria centro kun grava haveno por mineralo (kromo kaj fero) de Svazilando kaj Sudafriko. Ĝi havas naftorafinejojn (aktuale neaktivajn) kaj ekde 2002 aluminian muldejon. Oni produktas sapon, cementon kaj agrikulturaĵojn.

## Trafiko 
Matola havas fervojajn liniojn al la suda parto de la lando, al Svazilando kaj al Sudafriko. Estas ankaŭ haveno kaj flughaveno.

## Ĝemelurboj 
*  Loures, Portugalio

Kategorio:Urboj de Mozambiko
Kategorio:Metropoloj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Genuofelo

**Genuofelo** estis ero de la soldata vestaĵo de la prusa armeo.

Ĝi konsistis el blanka ledo, kiun la tamburistoj portis sur la maldekstra femuro por protekti la tukan vestaĵon kontraŭ frotado de la tamburo. Escepte la 25-a divizio ĝin uzis ĉiuj prusaj armepartoj.

Kategorio:Armitaj fortoj de Prusio
Kategorio:Vestoj
Kategorio:Uniformoj
Kategorio:Ledo
2017 Wesson

'*2017 *Wesson'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 20-an de septembro 1903 de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Mary Joan Wesson Bardwell'', edzinon de la usona astronomo Conrad M. Bardwell (1926 - 2010).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1903
2019 van Albada

'*2019 *van Albada''''' estas malgranda, neordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 28-an de septembro 1935 de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Gale Bruno van Albada (1911–1972).

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la 22-an de septembro 2019 de V. Benishek, P. Pravec, R. Durkee, M. Husarik, M. Pikler, G. Cervak, D. Tomko, B. Christmann, A. Aznar, D. Pray, F. Pilcher, V. G. Chiorny, A. Marchini, R. Papini kaj F. Salvaggio, uzinte observojn de  elde diversaj observatorioj, anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,98&nbsp;km, orbitan  de ĉirkaŭ 14&nbsp;km kaj orbitan periodon de 17,982 horoj (0,74925 ± 0,00012 tago), ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (2019) van Albada; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
2020 Ukko

**2020 Ukko** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la finnlanda astronomo Yrjö Väisälä elde la Observatorio de Iso-Heikkilä en Turku.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Ukko, ĉefa dio de la finna mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yrjö Väisälä
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Dick Maas

**Dick MAAS** (naskiĝis  en Heemstede) estas nederlanda filmreĝisoro, filmverkisto, filmproduktoro kaj filmmuziko-komponisto.

Li akiris nacian famon post la sukceso de la filmoj *De Lift*, *Amsterdamned* kaj *Flodder*.

## Filmaro (kiel reĝisoro) 
### Mallongaj 
* Adelbert
* De overval (*La surprizatako*)
* Historia Morbi
* Idylle (*Idilio*)
* Long distance (*Longa distanco*)
* Onder de maat (*Sub la nivelo*)
* Picknick (*Pikniko*)
* Rigor Mortis

*Long Distance* videblas je retejo *Kort!*, projekto por mallongaj filmoj fare de nederlandanoj NPS.

### Ĉefaj filmoj 
* 1983 - De Lift (*La lifto*)
* 1986 - Flodder (*Malzorgulino*)
* 1988 - Amsterdamned (*Amsterdamnite*)
* 1992 - Flodders in America (Flodder 2)
* 1995 - Flodder 3
* 1999 - Do Not Disturb (*Ne ĝenu*)
* 2001 - Down (*Malsupre*)
* 2007 - Moordwijven (*Murdvirinaĉoj*)
* 2010 - Sint (*Sankta Nikolao*)

## Referencoj 
* artikolo pri li en la gazeto *New York Times*, reta eldono, vidita la 2-an de februaro 2008
* 

Kategorio:Nederlandaj reĝisoroj
Il Cittadino

**Il Cittadino** (Esperante *La Civitano*) estas itala gazeto de la Urbo kaj de la Provinco de Lodi fondita la 4-an de januaro 1890.

Ekde 2019 la direktoro estas Lorenzo Rinaldi.

## Historio 
Ĝi naskiĝis en la jaro 1890 kiel semajna revuo de la katolikoj de Lodi por iĝi, en 1989, ĉiutaga ĵurnalo kun ses semajnaj ekzempleroj (sabaton kaj dimanĉon estas publikigata unika ekzemplero) kaj ekde tiu ĉi periodo estas aldonita ĉiutaga katolikinspira subtitolo.

Ĝi disponas pri proksimume dudek kvin ĵurnalistoj kaj multaj liberaj profesiaj kunlaborantoj en la teritorio. La kvanto de potencialaj legantoj estas je 300.000 personoj.

Aktuale ĝi estas proprietaĵo de la Curia, kiu, krom la multenombraj temoj, publikigas en la sabat-dimanĉa numero paĝon pri ĉiuj rendevuoj de la tiea preĝejo. La ĵurnalo donas ankaŭ multe da atentemo pri la enmigrado kaj intervjuas ĉiam la eksterlandanojn ĉeestantajn en la teritorio.

## Difuzo 
## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala TTT-ejo
*Arĥivo 

Kategorio:Italaj gazetoj
Kategorio:Itallingvaj gazetoj
Kategorio:Religiaj gazetoj
Kategorio:Piaĉenco
Kategorio:Provinco Lodi
Gyula Klamár

**KLAMÁR Gyula** (pr. klama:r) estis hungara ĵurnalisto, gazetredaktoro naskita en Koloĵvaro la 7-an de septembro 1906 kaj mortinta en Vieno la 6-an de decembro 1979.

## Biografio
Gyula Klamár debutis ĉe la gazeto *Délmagyarország* de Segedo, poste li iĝis teatrokritikisto ĉe la ĵurnalo *Esti Kurír*, pli poste ĉe la *Esti Kis Újság*, de 1946 ĝis 1948 li estis redaktoro de la ĵurnalo etbienulpartia *Kis Újság*. En 1953 oni eligis lin el la ĵurnalistasocio. Dum la hungara revolucio de 1956 li redaktis la gazeton *Kis Újság*, poste li elmigris Aŭstrion. En Vieno li estis de 1958 rubrikredaktoro, de 1962 redaktoro ĝis sia morto de gazeto *Magyar Híradó*. 

## Verkoj
* *Ivan der Schreckliche und andere Erzählungen aus den Volksdemokratien* (kun aliaj, Wien, 1960).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Klamar, Gy.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Klapka

**KLAPKA József** (pr. klapka) estis hungara presejposedanto, urbestro naskita en Arado 1786 kaj mortinta en Arado la 12-an de majo 1863. Li estis patro de György Klapka

## Biografio
József Klapka kiel leŭtenanto partroprenis en la nobela ribelo kontraŭ Napoleono. En 1807 li iĝis posedanto de la libropresejo Lajos Jónás-speca, kiun li plievoluigis. En 1815 li malfermis en Temeŝvaro pruntedonbibliotekon el 4000 volumoj. De 1819 ĝis 1833 li estis urbestro de Temeŝvaro.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Klapka, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2021 Poincaré

'*2021 *Poincaré''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo Louis Boyer elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan matematikiston Henri Poincaré.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Louis Boyer
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1936
Strada

**Strada** signifas en la itala kaj romanĉa lingvoj **vojo**.

Strada estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Strada en Surselvo** estas vilaĝo de la komunumo Ilanz en la komunumaro Ilanz de la distrikto Surselva en Kantono Grizono en Svislando.

* **Strada en Engadino** estas vilaĝo de la komunumo Tschlin en la komunumaro Ramosch de la distrikto Eno en Kantono Grizono en Svislando.
Japana koturno

La **Japana koturno**, ***Coturnix japonica***, estas specio de koturno (el la birda familio de Fazanedoj) troviĝanta en Orienta Azio.

Ili estas migranta specio, kiu reproduktiĝas en Manĉurio, sudorienta Siberio, norda Japanio, kaj Koreio, kaj vintrumas en la sudo de Japanio kaj suda Ĉinio. Ili loĝas en herbejoj kaj terkultivejoj.

La plumaro de la Japana koturno estas makulece flavecbruna, kun kremokolora blankeca strio superokula kaj malhelbruna krono kun centra blanka fajna strieto. En malhelbruna dorso estas blankecaj strioj kaj subaj partoj estas pli helaj (sablokoloraj). Plenkreskulo estas proksimume 20&nbsp;cm longa. Tiu specio estas abunda tra plej parto de sia teritorio.

La Japana koturno estas uzata ĉefe por produktado de manĝoviando kaj ovoj, kaj estas taŭga duoblecele bredata birdo. La centro *Krishi Vigyan Kendra Kannur* de la Agrikultura Universitato de Kerala produktis videoalbumon enhavantan kantojn kaj videofilmojn pri bredado de Japana koturno.

Ovoj de Japana koturno ĉirkaŭflugis la Teron en kelkaj sovetaj kaj rusiaj kosmoŝipoj, kiaj la satelito Bion 5 kaj la kosmostacioj Saljut 6 kaj Mir.

## Literaturo 
*  Malplej Zorgiga.
* 
* Muneo Takaoki, “Model Animals for Space Experiments — Species Flown in the Past and Candidate Animals for the Future Experiments”, *Biological Sciences in Space*, Vol. 21, pp.&nbsp;76–83 (2007).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de birdoj de Japanio
* Listo de birdoj de Koreio

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* Japana koturno  Reproduktado
* Slovaka Komiatato por Priserĉado kaj Paca Uzado de Kosmo , kun detaloj pri eksperimentoj de Ivan Bella pri koturnoj en Mir, inklude fotojn de ido en sengravito

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Arlekena koturno

La **Arlekena koturno** (***Coturnix delegorguei***) estas specio de koturno (el la birda familio de Fazanedoj) troviĝanta en Afriko.

Temas pri birdospecio mezgranda, diketa kaj ĝenerale malhelbruna kun flavaj strioj ĉefe en flankoj. La kapo montras rimarkindan bildon konsistan je malhelbrunaj krono kaj nuko inter du tre markataj kaj tre blankaj superokulaj strioj kiuj flaviĝas en la nukoflankoj; el beko estas nigreca al malhela traokula strizono al orelareo kaj kolflanko super tre blanka fajna subokula strieto kiu kontrastas kun nigreca mustaĉa strio, siavice rimakinde kompare kun la tre blanka gorĝareo: tiu havas sube unue malhelan horizontalan zonon kaj pli sube finan tre blankan zonon antaŭ la malhelaj brusto kaj subaj partoj. El la kombino de tiom da blankaj kaj nigraj zonoj devenas la komuna nomo kun metaforo al arlekeno.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Coturnix delegorguei. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko