open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transpolusa minejo

**Transpolusa minejo** aŭ laŭlitere **Zapolarnoje minejo** estas la unika laŭ kapacito naftogasokondensata minejo kiu situas en Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto (Tjumena provinco, Rusio), 60 km sud-oriente de vilaĝo Tazovskij kaj estas parto de la Okcidentsiberia naftogasa provinco. Ĝi estis malkovrita en 1965 kaj ekspluatata ekde 2001. 
 
## Geologio 
La minejo estas ligita al la samnoma levaĵo, kiu ligiĝas al la nord-okcidenta parto de la Tazovska volbo de la Okcidentsiberia plato. La minejon formas sedimentaĵoj de ĵurasio, kretaceo, paleogeno. La kristala fundamento kuŝas je la fundo 4000 ĝis 4500 m. Laŭ tegmento de cenomanianaj sedimentaĵoj de supra kretaceo ĝi estas nekruta braĥiantiklinalo etendita submeridiane, granda je 50 x 30 km, amplitudo 232 m.

La industrie grava gasokapacito estas ligita al sedimentaĵoj de turoniano kaj cenomaniano de supra kaj hauteriviana kaj baremiana ŝtupoj de malsupra kretaceo. La ĉefa gaskapacito ligiĝas al la cenomanianaj sedimentaĵoj. La industrie grava horizonto kuŝas je la fundo 1130 ĝis 1330 m kaj konsistas ĉefe el grejsoj kaj aleŭrolitoj kun maloftaj tavoletoj de argiloj. Sableco de la rokaĵoj de la sekco kreskas de nordo al sudo kaj de okcidento al oriento. La kolektujoj malsamas laŭ konsisto. Efika dikeco estas 64,4 m, poreco 33,2%, penetrebleco 1-5 mkm². La kuŝejo estas tavolo-masiva, akvoflosa, granda je 47 x 29 km. La gasohava etaĝo estas 224 m. Gasakva kontakto kliniĝas nord-orienten. Elminigado de gaso en 2002 atingis 0,9-6,9 milionoj da kubaj metroj diurne. La komenca tavolpremo estas 13,03 MPa.

La turoniana produktohava horizonto kuŝas 70-100 m pli alte ol la cenomaniana kaj konsistas el grejso-aleŭrolitaj kaj argilaj rokaĵoj. Ĝia gasosaturita dikeco estas 7,1 m, poreco 20%, komenca tavolpremo 12,36 MPa. La kuŝejo estas tavola volba, granda je 38 x 20 km, alteco 184 m.

La tergaso de la cenomaniana kaj turoniana horizontoj estas seka. Ĝia konsisto: metano 98,80%, pezaj homologoj de metano 0,08%, karbondioksido 0,12%.

En sedimentaĵoj de malsupra kretaceo je la fundo 2477 ĝis 3282 m estas trovitaj gasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT2-3 kaj BT11-2, la naftogasokondensataj kuŝejoj en la tavoloj BT6-8 kaj BT10, BT11-1. La produktohavaj tavoloj estas formitaj de grejsoj kaj aleŭrolitoj kun tavoletoj de argilitoj. La kuna dikeco de la tavoloj estas 14-60 m, la efika dikeco 4,8 ĝis 46 m, poreco 14-17%, la komenca tavolpremo 24,7-33 MPa, gasosatureco 0,67-0,72. Gasonafta kaj akvonafta kontaktoj estas registritaj je absolutaj markoj -3150 ĝis -3265 m. Konsisto de la gaso: metano 87,2-88,0%, homologoj de metano 11,77-11,93%, karbondioksido 0,06-0,22%, azoto 0,3-0,67%, enhavo de kondensato en la gaso 172,3-197,0 gr/m³.

En 2002 la komenca gaskapacito estis taksita je 3532,4 miliardoj da kubaj metroj, suma elminigado atingis 8,2 miliardoj da kubaj metroj.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Gasminejoj de Rusio
Kategorio:Naftominejoj de Rusio
Kategorio:Ekonomio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Geografio de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Kategorio:Okcidentsiberia naftogasa komplekso
Fenilpropeno

**Fenilpropenoj** estas aromataj hidrokarbonidoj klasata kiel **fenilpropanoidoj** kie unu benzena ringo ligiĝas al **2-propenila grupo** (CH3-CH=CH2-). Fenilpropenoj estas antaŭaĵoj al vasta gamo da aliaj substancoj tiaj kiaj cinamata acido, ŝavikolo, estragolo, ktp.

Fenilpropenoj ĝenerale produktatas per vapordistilado de plantaj materialoj (ekzemple: kariofiloj) kiuj estigas esencoleon, kiu ordinare estas kompleksa miksaĵo de fenilpropenoj kaj aliaj naturaj volatilaĵoj tiaj kiaj **hemiterpenoj**, **unuterpenoj** kaj **seskviterpenoj**. Fenilpropenoj estas tre ordinaraj en naturo kaj ĝi trovatas en la specio de la genro curcuma longa kaj la zingibracoj.

## Sintezo 
### Sintezo 1 
* Fenilpropeno estiĝas per senhalogenidigo de la **fenil-2-kloro-propano**:

### Sintezo 2 
* 3-Fenil-propeno facile iĝas en 1-fenil-propenon per varmo en alkala medio, ĉar ĉilasta estas pli stabila:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Fundamentals of Pharmacognosy and Phytotherapy E-Book, Michael Heinrich, Joanne Barnes, Simon Gibbons, Elizabeth M. Williamson
* Turmeric: The genus Curcuma, P. N. Ravindran,K. Nirmal Babu,Kandaswamy Sivaraman
* Invitation to Organic Chemistry, Alyn William Johnson
* The Handbook of Chemical Engineering, Research and Education Association

## Vidu ankaŭ 
* Alilbenzeno
* Cinamaldehido
* Cinamata acido
* Cinamata anhidrido
* Cinamila alkoholo
* Cinamila antranilato
* Cinamila bromido
* Cinamila buterato
* Cinamila buterato
* Cinamila cinamato
* Cinamila cinamato
* Cinamila fenilacetato
* Cinamila formiato
* Cinamila izobuterato
* Cinamila klorido
* Cinamila nitrilo
* Estragolo
* Eŭgenolo
* o-Kumarata acido
* m-Kumarata acido
* p-Kumarata acido
* Metil-eŭgenolo
* Miristikino
* Ŝavikolo

## Referencoj 
Kategorio:Kaliaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkenaj derivaĵoj
Kategorio:Aromataj hidrokarbonidoj
Kategorio:Hidrokarbonidoj
Kategorio:C3-benzenoj
29439 Maxfabiani

'*29439 *Maxfabiani''''' estas tre malgranda sed neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo elde la Observatorio de Farra d'Isonzo en Friulo-Venecio Julia (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Maximilian Fabiani* (1865 — 1962), komune konata kiel Max Fabiani, mezeŭropa arkitekturisto kaj urbplanisto kun miksaj italaj kaj aŭstraj prauloj. Li planis rimarkindajn konstruaĵojn en Vieno, Ljubljano, Triesto kaj Gorico

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Astronomia Rondo de Farra d'Isonzo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Syd Barrett

**Roger Keith BARRETT**, alie nomata **Syd BARRETT** (Esperanta prononco: Sid Baret) (naskiĝis la  en Kembriĝo kaj mortis la  en la sama urbo), estis angla gitaristo, kantisto kaj verkisto ĉefe konata pro sia partopreno en la rokgrupo Pink Floyd. Li kunfondis tiun grupon en 1965 kun Roger Waters, Richard Wright kaj Nick Mason, estante ĝia gvidanto kaj ĉefa verkisto. Dum la jaro 1967, post la surbendigo de la albumo The Piper at the Gates of Dawn, lia mensa sano malboniĝis. Tio okazis pro lia uzo de drogoj. Li iĝis ĉiam malpli findinda kaj ofte forestis, do la grupo decidis anstataǔigi lin per lia amiko David Gilmour, unue nur por koncertoj. Sed rapide Syd Barrett iĝis tute ne resanigebla, do estis eksigita el la grupo en aprilo 1968.

Li surbendigis ankoraŭ du albumojn kiel sola artisto: "The Madcap Laughs" en januaro 1970 kaj "Barrett" en novembro 1970, post kio li ĉesigis ĉian muzikan aktivadon. En 1988, la kompilaĵa albumo "Opel" estis publikigata, sekvata en 1989 de la albumo "The Peel Session".

En 1975, la grupo Pink Floyd dediĉis al li sian kanton "Shine On You Crazy Diamond". En 2020, tiu kanto aperis ankaŭ en Esperanta versio de Ĵomart kaj Nataŝa kun la titolo "Brilu Freneza Diamanto".

Li mortis en 2006 pro kancero de pankreato.

## Vidu ankaŭ 
* Nick Laird-Clowes

## Eksteraj ligiloj 
* Brilu freneza diamanto kantata de Ĵomart kaj Nataŝa

Kategorio:Membroj de Pink Floyd
Kategorio:Komponistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Anglaj rokkantistoj
Kategorio:Anglaj pianistoj
Kategorio:Anglaj gitaristoj
Kategorio:Anglaj kantverkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 6-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 7-an de julio
Sofia de Svedio

**Princino Sofia de Svedio**, denaske *Sofia Kristina Hellqvist* (naskiĝis la ) estas princino de Svedio kaj dukino de Vermlando. Ekde 2015 ŝi estas edzino de princo Karolo Filipo de Svedio. Ili havas tri filojn, princoj Aleksandro, Gabrielo kaj Julian.

⚭Sofia
Kategorio:Svedaj princinoj
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Vermlando
Gabrielo de Svedio

Princo **Gabrielo** de Svedio, plennome , duko de Dalekarlio,  (naskiĝis la  en Danderyd ĉe Stokholmo) estas la dua infano de princo Karolo Filipo kaj lia edzino princino Sofia, duko kaj dukino de Vermlando.

Gabrielo havas nun la sesan lokon en la svedia tronheredo, tuj post sia frato Aleksandro.

Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Svedaj princoj
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Dalekarlio
Kategorio:Naskiĝintoj en Svedio
Cañete (Cuenca)

[eta|dekstra|250px|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio.]]

**Cañete** [kaNJEte] estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *cañetero* [kanjeTEro]. La censita loĝantaro en 2016 estis de 759 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,73 loĝ/km².

## Situo 
Cañete estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la orienta parto de la Provinco Kvenko, fakte en *Serranía Baja*, je altitudo de 1.105 m super marnivelo; je 69 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 86,96 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°02′30″N 1°38′56″Ok.

## Komunikvojoj 
La ĉefa komunikvojo estas la N-420. La vilaĝo troviĝas meze de la vojo Cuenca-Teruel. Oni planis konstrui aŭtovojon ligantan ambaŭ urbojn, sed finfine tio ne eblis pro la altaj kontraŭmediaj sekvoj. Tamen estas bushaltejo por buso al Valencio kun halteblo en Utiel kaj alia al Cuenca. Krome estas malgranda haveno pos helikopteroj por urĝaj aferoj.

## Historio 
eta|maldekstre|La kastelo de Cañete el la vilaĝo.
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 1,841 loĝantoj en 1940 al 759, tio estis oni perdis pli ol 300 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Cañete, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Cañete kie oni falis al la nunaj 759.

## Ekonomio kaj servoj 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj.

Estas bazlernejo, apoteko, kuracistejo, trinkejoj, natura distrejo El Chorreadero, sportejo, naĝejo, hoteloj, kastelo, benzinejo kaj kazerno de Guardia Civil.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko

Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Szent Gellért tér (metrostacio)

La **Szent Gellért tér** (=placo Sankta Gerardo) estas moderna metrostacio en Budapeŝto. La nomo venis de la samnoma placo, kie sub la placo etendiĝas la stacio. Tiu stacio estas la lasta en Buda, la sekva post la Danubo estas jam urboparto Pest. Dum la socialismo la oficiala nomo estis la simpla "Gellért tér".
eta|maldekstre|Ŝtupoj al la subirejo
 
## Historio 
Konstruado de la 4-a metrolinio okazis inter 2006–2013 kune kun interrompoj pro politikaĵoj. Tiu stacio estis preta en 2013. Samtempe oni konstruis subirejon, kie estas ligo al la metrostacio.

En tiu ĉi metrolinio dekomence vagonoj de Alstom trafikas.

## Priskribo de la stacio 
La metrostacio estas atingebla tra la menciita subirejo. El/al la subirejo 4 rulŝtuparoj liveras la pasaĝerojn, poste estas interrompo (peroneto), fine denove 4 rulŝtuparoj sekvas. Por handikapuloj 2 liftoj funkcias. La trakoj troviĝas en profundo 32 m. Apud la trakoj la peronoj longas 87 m. Ĉe la stacio estas ebleco redirekti la vagonojn al la alia direkto.

## Kontaktoj 
Szent Gellért tér havas kontaktojn al aŭtobusoj, tramoj kaj ŝipoj. Ĉe la placo etendiĝas kuracbanejo, hotelo, Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto, Preĝejo Patrono de Hungaroj (Monto Gellért) kaj loĝdomoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metro4.hu/hu/a-4-es-metro-nyomvonala/az-allomasok-bemutatasa/szent-gellert-ter
* http://www.bkk.hu/2013/11/mar-a-szent-gellert-ter-allomas-is-kesz-az-m4-es-metro-leendo-utasainak-fogadasara/ 
* http://index.hu/belfold/budapest/2013/05/31/intergalaktikus_urutazas_a_gellert_terrol/

## Fotoj 

14-05-06-budapest-RalfR-49.jpg|La subirejo
Budapest, metró 4, Szent Gellért tér, 10.jpg|4 rulŝtuparoj
Budapest, metró 4, Szent Gellért tér, 12.jpg|La liftoj (fone)
Budapest, metró 4, Szent Gellért tér, 19.jpg|Unu el la peronoj
14-05-06-budapest-RalfR-47.jpg|La peroneto

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Hungario
Nicolas de Svedio

Princo **Nicolas** de Svedio, plennome , duko de Angermanio, , (naskiĝis la  en Danderyd ĉe Stokholmo) estas la dua infano de princino Madeleine de Svedio kaj ŝia edzo Christopher O'Neill.

Nicolas havas nun la 10-an lokon en la svedia tronheredo, tuj post sia fratino Leonore.

Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Svedaj princoj
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Angermanio
Kategorio:Naskiĝintoj en Svedio
29443 Remocorti

'*29443 *Remocorti'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la italaj astronomoj Luciano Tesi kaj Gabriele Cattani elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala amatora astronomo *Remo Corti'', kiu vivas en Empoli. Tre sperta pri optiko kaj mekanismo, li dediĉi sin kun pasio kaj kompetento al konstruo de teleskopoj kaj lia laboro estis granda helpo por multenombraj amatoraj astronomoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi
Kategorio:Malkovrita de Gabriele Cattani
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
29446 Gouguenheim

'*29446 *Gouguenheim'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomata en honoro de la franca radioastronomino *Lucienne Gouguenheim*, de la Observatorio de Parizo-Meudon, kiu instruis en la Universitato Parizo Sudo de 1962 ĝis 2005. Observinte la linion ĉe 21 cm de galaksioj, ŝi helpis reakordi la tiam malsamajn valorojn de la konstanto de Hubble. Ŝi estas fondinta anino de la *Comité de Liaison Enseignants et Astronomes'' (Kunliga Komitato Instruantoj Astronomoj).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Dezső Kertész

**Dezső Kertész** [deĵO kertEs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kertész Dezső** estis hungara aktoro, teatrestro. Lia nomo eksterlande estis *Desider Kertesz*, lia edzino estis Ilona Vaály, lia bopatro estis Lajos Venetianer.
[eta|Dezső Kertész kun [Hanna Honthy]]
[eta|Dezső Kertész kun [Erzsi Péchy]]

Dezső Kertész http://www.imdb.com/name/nm0450075/ naskiĝis la  (laŭ aliaj informoj la naskiĝjaro estas 1890) en Békés (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Kertész lernis aktoradon private de Imre Pethes en Budapeŝto, poste li aliĝis al provincaj teatroj. Lia unua teatrestro estis Ignác Krecsányi. Li aliĝis al trupo de Gaja Teatro en 1915, kie li restis ĝis 1926, tamen kelkfoje interrompoj okazis. Dum erao de mutaj filmoj li estis ne nur aktoro, sed ankaŭ kelkfoje scenaristo. Liaj pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Belvárosi (1926)
* Operetoteatro (Budapeŝto) (1933, 1943)
* Teatro Magyar (1934–1936)
* Nacia Teatro (Szeged) (1941).
Inter 1938–1940 li estis ankaŭ teatrestro. Post la 2-a mondmilito la aktora-politika komisiono malpermesis lin pri la aktorado. Post jaroj li ricevis rolojn en Teatro de Kecskemét kaj Teatro József Attila.

Li edziĝis en 1929.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ferenc Lehár: *Luxemburg grófja* - Lord Lanchester
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* Kerekes Ferkó
* Albert Szirmai: *Mágnás Miska* grafo Korláthy
* Schiller: *Kabale und Liebe* Von Kalb
* Ĉeĥov: Tri fratinoj - Tusenbach
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - instruisto

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A falu rossza* (1915) - Feledi Lajos
* *Drakula halála* (1921)
* *Vica, a vadevezős* (1933) - Horváth Feri
* *Csalódás* (1943) - Jimmy Vavrinszky
* *Semmelweis* (1952)
* *Különös tárgyalás* (1961)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Leonore de Svedio

Princino **Leonore** de Svedio, plennome , dukino de Gotlando, , naskiĝis la  en Novjorko) estas la unua infano de princino Madeleine de Svedio kaj ŝia edzo Christopher O'Neill.

Leonore havas nun la 9-an lokon en la svedia tronheredo, tuj post sia patrino.

Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Svedaj princinoj
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Gotlando
Salikilaldehido

**Salikiladehido** estas organika komponaĵo konsistanta je unu fenola grupo ligita al formaldehida grupo. Ĝi estas viskoza senkolora likvaĵo kun milde aroma odoro, malmulte solvebla en akvo kaj facile solvebla en etanolo kaj duetila etero.

Ĝi apartenas al la familio de la **hidrokso-benzaldehido** konsistanta je tri izomeroj enhavantaj hidroksilan grupon (HO-) en la pozicioj 2, 3 kaj 4 de la benzaldehido. Salikata aldehido estas ĉefa antaŭaĵo al vasta gamo da kelatigagentoj, kelkal el ili estas komerce gravaj. Salikata aldehido estis unue produktita kaj priskribita, en 1838, de la germana apotekisto kaj farmaciisto Johann Pagenstecher (1783-1856).

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per interagado de la fenolo kaj kloroformo en alkala medio:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de la fenolo kaj "klorometanolo" en alkala medio:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la salikata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la salikila alkoholo:

### Sintezo 5 
* Preparado per reduktado de salikilaj esteroj:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la "salikatamido":

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de la katekolo per interagado kun hidrogena peroksido en alkala medio:

### Reakcio 2 
* Preparado de la kumarino per traktado kun formiata anhidrido en ĉeesto de acetata acido:

### Reakcio 3 
* Konvertado al benzofurano benzofurano:

### Reakcio 4 
* Konvertado al salikata acido:

### Reakcio 5 
* Konvertado al salikila alkoholo:

### Reakcio 6 
* Konvertado al salikilamino:

### Reakcio 7 
* Konvertado al "salikatamido":

## Literaturo 
* Science Direct
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* Comprehensive Practical Organic Chemistry: Preparations And Quantitative ..., V.K. Ahluwalia, R. Aggarwal, V.K. Ahluwalia
* Systematic Lab Experiments in Organic Chemistry, Arun Sethi
* A Comprehensive Guide to the Hazardous Properties of Chemical Substances, Pradyot Patnaik
* Spot Tests in Organic Analysis, F. Feigl, V. Anger

## Kunrilataj kemiaĵoj 

3-hydroxybenzaldehyde.svg|3-hidrokso-benzaldehido
4-hydroxybenzaldehyde.svg|4-hidrokso-benzaldehido
Ethyl_salicylate.svg|Etil-salikato
Phenyl_salicylate_structure.svg|Fenil-salikato
Benzyl_salicylate.svg|Benzil-salikato
Isobutyl_salicylate.svg|Izobutil-salikato
Isoamyl_salicylate.svg|Izoamil-salikato

## Vidu ankaŭ 
* Salikatoj
* Benzaldehido
* Benzoata acido
* Cinamata acido
* Acetilsalikata acido
* Ferdinand Tiemann (1848-1899)
* Karl Ludwig Reimer (1845-1883)
* Johann Pagenstecher (1783-1856)

## Referencoj 
Kategorio:Hidroksibenzaldehidoj
Kategorio:Gustigaĵoj
Móricz Zsigmond körtér (metrostacio)

La **Móricz Zsigmond körtér** [mOric ĵigmond kortEr] (=ronda placo Zsigmond Móricz) estas moderna metrostacio kun granda trafiko en Budapeŝto. La nomo venis de la samnoma placo, kie sub la placo etendiĝas la stacio. La placo estas trafiknodo de suda Buda. Zsigmond Móricz estis signifa hungara verkisto.
eta|maldekstre|Enirejo al la stacio el la subirejo

## Historio 
Konstruado de la 4-a metrolinio okazis inter 2006–2013 kune kun interrompoj pro politikaĵoj. Tiu stacio estis preta en 2013. Pli frue en 2002 oni konstruis la subirejon, kie estas ligo al la metrostacio, sed post jaroj oni konstruis ankaŭ domon, kie estas aliro al la stacio.

En tiu ĉi metrolinio dekomence vagonoj de Alstom trafikas.

## Priskribo de la stacio 
Duoble 3 rulŝtuparoj liveras la pasaĝerojn al/el la kajo. Por la handikapuloj 3 liftoj funkcias. La trakoj troviĝas en profundo 24 m. Apud la trakoj la peronoj longas 80 m.

## Kontaktoj 
Móricz Zsigmond körtér havas kontaktojn al aŭtobusoj kaj tramoj. Proksime troviĝas lernejo, kuracejo kaj loĝdomoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metro4.hu/hu/a-4-es-metro-nyomvonala/az-allomasok-bemutatasa/moricz-zsigmond-korter
* http://index.hu/belfold/budapest/2013/07/06/maja_piramis_ovodasoknak/

## Fotoj 

A négyes metró megnyitása a Móricz Zsigmond körtéren - 2014.03.28 -12.01.JPG|La kajo
A 4-es metró Móricz Zsigmond körtéri állomásának építése (2008).jpg|Surfaca konstruado de la metrostacio
Budapest, metró 4, Móricz Zsigmond körtér, 14.jpg|La subirejo
Budapest, metró 4, Móricz Zsigmond körtér, 16.jpg|La rulŝtuparoj, fone ŝtupoj inter surfaco kaj subirejo

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Hungario
29447 Jerzyneyman

'*29447 *Jerzyneyman''''' estas tre malgranda treege hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la matematikisto Jerzy Neyman (1894–1981) naskiĝinta en Tighina (tiam en Rusia Imperio), kiu iris en la Universitaton de Kalifornio en Berklio en 1937. Li estis unu el la fondintoj de la moderna teorio pri statistiko ; lia laboro pri hipoteza testo, fida intervalo kaj enketa specimenado revoluciis ambaŭ teorian kaj praktikan statistikojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Mária Keresztessy

**Mária Keresztessy** [keresteŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keresztessy Mária** estis hungara aktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Keresztesy Mária*, ŝia parenco estis Attila Dargay.

Mária Keresztesy http://www.imdb.com/name/nm0449313/ naskiĝis la  en Miskolc, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mária Keresztessy komence estis kineja pianisto en mutaj filmoj. Baldaŭ ŝi studis en Tutlanda Teatra Lernejo. En 1932 ŝi debutis en Teatro Belvárosi. Inter 1934 kaj 1936 ŝi apartenis al Nacia Teatro (Szeged). Ŝiaj pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Teatro Magyar (1937)
* denove Teatro Belvárosi (1939)
* Gaja Teatro (1943)
* Teatro Úttörő (1949).
Ekde 1955 ĝis la pensiuliĝo ŝi havis rolojn en Teatro József Attila.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Edmond Rostand: ''L'Aiglon* - duko Reichstadt
* Ŝekspiro: Rikardo la 3-a - Lady Anna
* George Bernard Shaw: *Mrs Warren's Profession* - titolrolo
* Sándor Bródy: *A tanítónő* - Tóth Flóra
* Schiller: *Kabale und Liebe* - Lady Milford 
* Moliére: Tartufo - Pernelle

## Ŝiaj dramoj 
* *Férfiszerelem* (1940, prezentita en Teatro Belvárosi)
* *Záporeső* (1943)

## Elektitaj kinfilmaj roloj 
* *Két fogoly* (1937) – gasto
* *Magyar sasok* (1943) – patrino
* Budapeŝta printempo (filmo) (1955)
* Ambaŭ vivoj de onklino Mici (1962)
* *Jelbeszéd* (1974) – malsanulo

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Család ellen nincs orvosság* (1968)
* *A zöldköves gyűrű'' (1977)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Anthony Phillips

**Anthony Edwin Phillips** naskiĝinta la  en Londono, estas angla gitaristo, ĉefe konata por sia partopreno en la rockgrupo Genesis, kiun li kunfondis kun Peter Gabriel, Tony Banks, Mike Rutherford kaj Chris Stewart, kaj kun kiu li surbendigis du albumojn: "From Genesis To Revelation en 1969 kaj Trespass en 1970. Li forlasis la grupon en 1970 kaj estis astantaǔata de Steve Hackett. De tiam li karieras sole.

Kategorio:Membroj de Genesis
Kategorio:Anglaj gitaristoj
Kategorio:Anglaj kantverkistoj
Kategorio:Anglaj rokmuzikistoj
GE Aviation

La **GE Aviation (GE)** (Ĝis 2005: **General Electric Aircraft Engines (GEAE)**) estas filio de General Electric, kies ĉefa kampo estas aviadila motoro. General Electric estas rekonata por siaj motoroj en aviadiloj, ofte uzataj en civila kaj milita aviadoj. La GE Aviation estas membro-kompanio de komuna entrepreno, CFM International.

Nuntempe GE Aviation estas influa motorfabrikanto en la mondo. GE Aviation kunlaboras kun multaj aviadkompanioj, inkluzive Boeing kaj Airbus. La aviadilaj fabrikantoj kaj aliaj kompanioj uzas motorojn de GE Aviation aŭ ĝia filio.

## Historio 
[300px|eta|General Electric J-47 (Povejo de [F-86)]]
La historio de GE Aviation estas rilata kun vapormotoro. General Electric (GE) disvolviĝis vapormotoron ekde 1900-jaroj. En 1903, inĝeniero de vapormotoro, Sanford Alexander Moss (1872-1946) komencis verkon en vapormotora departmento de GE. Dum lia verko, Moss dezajnis vapormotoron, laborinta de elĉerpanta gaso. Tiu vapormotoro iĝis prototipo de Turbinkompresoro.

En 1917, la direktoro de Nacia Konsila Komitato por Aeronaŭtiko (NACA), William F. Durand petis al prezidanto de GE por disvolvigi novan motoron por altalteca flugo. Durand petis al GE por kunlabori kun Moss, kiu disvolviĝis turbomotoron antaŭe lia verko en GE. Lia verko estis uzita en Libery V-12 motoro. La Liberty motoro kun turbinkompresoro sukcesis flugon en alta alteco.

La verko por turbinkompresoro kontribuis al partopreno en disvolviĝo de unua jetmotora aviadilo de usono. En 1941, brita aviadinĝeniero Frank Whittle (1907-1996) ellaboris unuan britan jetmotoron, Power Jets W.1. Post la motoro montris en 1941, GE akiris produktrajton por fabrikado de motoro. En 1942 GE montris General Electric I-A, unuan jetmotoron en Usono. La motoro I-A poste disvolviĝis al General Electric J31 kaj J33, povejo de unua usona jetmotora aviadilo Bell P-59 Airacomet. Pro la neebleco de jetmotora produktado por militfortoj, la produktado de jetmotoro estis donita al Allison Engline en 1944. La Fabriko en Lynn alinomis Aviadila Gasturbina Divido la 31-an de julio 1945.

Ekde la 1950-jaroj, GE produktis multajn jetmotorojn por civilaj kaj militaj aviadiloj. En 1974, GE fondigis komunan entreprenon kun franca aviadkompanio Snecma, **CFM International**. Tra disvolvigo de pasaĝeraviadilo, la motoroj de CFM International sukcese adaptis en pluraj aviadiloj por Boeing kaj Airbus. GE kunlaboris kun GarettAiResearch (Nuntempa Honeywell), Honda por turboventumila motora projekto.

## Motoro 
Ekde 1950-jaroj, GE Aviation produktis jetmotorojn por multaj aviadiloj. Multaj usonaj militaviadiloj kiel F-86 (J47) kaj F-4 (J79), F-5 (J85), F-14 (F110), F-16 (F110), F/A-18 (F404) uzis motorojn de GE.

Nuntempe General Electric fabrikas plurajn motorojn, kiuj estas uzataj en pasaĝeraviadiloj kiel Boeing 787 Dreamliner (GEnx), aŭ ĉasaviadiloj kiel F-117 (F404).

## Notoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 

## Vidu ankaŭ 
* Jetmotoro
* Rolls-Royce (RR)
* Pratt & Whitney (PE)

Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Ohio
Kategorio:Aviado en Usono
29449 Taharbenjelloun

'*29449 *Taharbenjelloun''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la itala amatora astronomo Vincenzo Silvano Casulli elde la Observatorio Colleverde di Guidonia en Guidonia Montecelio (Italio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de la maroka verkisto poeto kaj eseisto Tahar Ben Jelloun, kiu verkas nur franclingve.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vincenzo Silvano Casulli
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
29450 Tomohiroohno

**29450 Tomohiroohno** estas malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japana astronomo Tomimaru Okuni elde la observatorio de Nan'jo (gubernio Jamagata, Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Tomohiro Ohno*, sub-direktoro de la Observatorio de Hoshino-mura en gubernio Fukuŝima. Kun sia patro, direktoro de tiu observatorio, li observas la universon kaj kontribuas al la popularigo de astronomio per oftaj aperoj ĉe la radio kaj televido NHK.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tomimaru Okuni
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Piperitono

**Piperitono** estas natura unuterpena ketono, senkolora likvaĵo kun odoro je pipromento trovata en kelkaj esencoleoj de la *Cymbopogon sennaarensis*, Mentha spp., Eucalyptus dives, cejlona cinamomo, kaj nigra pipro. Piperitono uzatas kiel gustigagento kaj en la produktado de farmaciaĵoj kaj parfumoj. Piperitono ankaŭ uzatas en kemiaj sintezoj tiaj kiaj sintezaj preparadoj de mentono kaj timolo.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Mentono estiĝas per reduktado de la piperitono:

### Reakcio 2 
* Timolo estiĝas per oksidado de la piperitono en ĉeesto de fera (III) klorido:

## Literaturo 
* Pharmacology and Applications of Chinese Materia Medica, Volume 1, Hson-Mou Chang, Paul P. H. But, Sih-Cheng Yao
* Essential Oil Safety - E-Book: A Guide for Health Care Professionals, Robert Tisserand, Rodney Young
* Natural Products
* Including the Official Reports of a Number of Learned Societies: The Dental ..., S. Coffey
* the terpenes
* Mint: The Genus Mentha, Brian M. Lawrence
* DrugFuture

## Vidu ankaŭ 
* Karvakrolo
* Mentono
* Miristicino
* Safrolo
* Pulegono
* Karvono
* Citronelalo

## Referencoj 
Kategorio:Esencoleoj
Kategorio:Monoterpenoj
Kategorio:Ketonoj
Kategorio:Cikloheksenoj
Chester Thompson

[eta|330x330ra|Chester Thompson kun [Phil Collins koncertantaj en Filadelfio en 2007.]]
**Chester THOMPSON**, naskiĝinta la 11-an de decembro 1948 en Baltimoro, estas usona drumisto, ĉefe fama pro esti koncerta muzikisto de la angla rokgrupo Genesis. Dungita de la grupo en 1977 post la foriro de Bill Bruford, li partoprenis la koncertojn de la grupo ĝis 1992 kaj en ĝia lasta turneo en 2007.

Kategorio:Usonaj drumistoj
Kategorio:Usonaj ĵazaj frapinstrumentistoj
Kategorio:Membroj de Genesis
Kategorio:Progresivrokmuzikaj muzikistoj
Karviolo

**Karviolo** aŭ **karviila alkoholo** estas natura kombinaĵo, unucikla terpenoida alkoholo, senkolora aŭ flava brulema likvaĵo kun odoro je pipromento. Ĝi estas solvebla en etanolo kaj oleoj, sed nesolvebla en akvo. Ĝi uzatas kiel odorigilo en kosmetikaĵoj kaj gustigilo en la nutro-industrio.

Ĝi nature trovatas en la esencoleoj de la Mentha spicata kaj Carum carvi, kiuj estas konsiderinde gravaj por la ekonomio. Ĝi ankaŭ okazas kiel konstituaĵoj de multaj aliaj malpli konataj oleoj. Karvila acetato agnoskiĝas kiel posedanto de intensa odoro je pipromento.

Karviolo kaj la duhidrokarviolo estas facile konverteblaj al iliaj respektivaj ketonoj kun bona rendimento per la tre konata oksidado de Beckmann. Ĉi-tiuj ketonoj, aparte karvono, okazas ĝis la kvanto de 60%, la *duhidrokarvono* okazas en malpli granda kvanto.

Pro la graveco de ĉi-gustigiloj kaj odorigiloj, estas dezirinde superregi teknologion por prepari ilin ekde facile disponeblaj krudmaterialoj, do, atingante pli dependeblan kaj ekonomian provizon ol ekde la nature okazantaj esencoleoj. Tiamaniere ke la plej facila maniero prepari karviolon estas ekde ĝiaj esteroj.

## Sintezo 
* Karviolo estas preparata per hidrolizo de la **karvila acetato** en acida medio:

## Reakcio 
* Karvono estas preparata per oksidado de la karviolo:

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Carvyl acetate.png|Karviila acetato
Piperonyl acetate.png|**Piperonila acetato**

## Literaturo 
* Chemical Book
* Comprehensive Natural Products II: Chemistry and Biology
* Encyclopedia of Food and Color Additives, Volume 1, George A. Burdock
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ..., D. L. J. Opdyke
* Applications of Plant Metabolic Engineering, Robert Verpoorte, A.W. Alfermann, T.S. Johnson
* Flavours and Fragrances: Chemistry, Bioprocessing and Sustainability, Ralf Günter Berger

## Vidu ankaŭ 
* Piperitono
* Piperonalo
* Piperidino
* Karvono
* Cedrolo
* Mentono

## Referencoj 
Kategorio:Esencoleoj
Kategorio:Cikloheksenoloj
Kategorio:Terpenoj
29448 Papo

**29448 Papo** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la antikva greka matematikisto Papo de Aleksandrio de la 3-a-4-a jarcentoj. Li verkis la *Synagogè* : kolekton kaj komenton, kiuj kovras praktike la tutan kampon de la geometrio de la antikva Grekio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Piperonalo

**Piperonalo** aŭ **heliotropino** estas organika kombinaĵo, senkoloraj lumsensivaj kristaloj kun agrabla odoro ordinare uzataj kiel odorigiloj kaj gustigiloj. La molekulo strukture rilatas al aliaj aromataj aldehidoj tiaj kiaj benzaldehido kaj vanilino.

Piperonalo nature okazas en pluraj plantoj tiaj kiaj aneto, vanilo, violo kaj nigra pipro. Parfumistoj komencis uzi piperonalon kiel odoraĵo je la unuafoje en la 1880 jardeko. La **acetato de piperonilo** posedas odoron je sinteza ĉerizo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Piperonalo sintezeblas per oksidado de la **piperonila alkoholo**:

|-
|}

### Sintezo 2 
* Piperonalo estiĝas per oksidado de la izosafrolo:
* Reakcio de **izosafrolo** kun **piperonalo** donante **acetaldehido**

### Sintezo 3 
* Piperonalo estiĝas per reduktigo de la vanilino kun piridino kaj **aluminia klorido**:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Sigma Aldrich
* Erowid
* Ecstasy: The Clinical, Pharmacological and Neurotoxicological Effects of the ..., Stephen J. Peroutka
* Instructor's Guide and Solutions Manual to Organic Structures from 2D NMR ..., L. D. Field, A. M. Magill, H. L. Li
* A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences, Henry Watts

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Apiol_acsv.svg|**Apiolo**
Stiripentol_structure.svg|**Stiripentolo**
Piperonyl alcohol.svg|**Piperonila alkoholo**
Hydrastinine.svg|**Hidrastinino**
Methylenedioxymethylphenethylamine.svg|**Homarilamino**
Guineesine_skeletal.svg|**Ginizino**
Canadine_structure.svg|**Kanadino**
Piribedil.svg|**Piribedilo**
Piperonyl acetate.png|**Piperonila acetato**

## Vidu ankaŭ 
* Izosafrolo
* Ekstazilo
* Eŭgenolo
* Safrolo
* Ŝavikolo
* Estragolo
* Izoeŭgenolo

## Referencoj 
Kategorio:Benzaldehidoj
Kategorio:Benzodioksoloj
Tamás Keményffy

**Tamás Keményffy** [tamAŝ kemEnjfi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Keményffy Tamás** estis hungara kameraisto. Lia origina familia nomo estis *Keményffi*, liaj nomvariantoj estis *Thomas E. Kemenyffy, Tommaso Kemeneffy*.

Tamás Keményffi http://www.imdb.com/name/nm0447523/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en San Diego (Kalifornio, Usono).
 
## Biografio 
Tamás Keményffy frekventis altlernejon en Parizo, poste li havis taskojn fotadi reklamojn. Baldaŭ li iĝis asistanto de Alexander Korda en Parizo kaj Londono. de Nacia Teatro (Pécs), poste li helpis filmojn de Heinrich Gärtner. Inter 1933 kaj 1936 li estis kameraisto en Madrido. Pro la civila milito li hejmenvenis, kie li fotadis hungarajn filmojn. En 1938 en Romo li faris filmojn. En la sekva jaro li edziĝis en Londono, poste pro la 2-a mondmilito li migris al Usono. Li edziĝis denove en  1946.

## Liaj filmoj kiel kameraisto (elekto) 
* *La señorita de Trevélez* (1936)
* *Tisztelet a kivételnek* (1936)
* *Fizessen, nagysád!* (1937)
* *A szív szava* (1937)
* ''Lotte nell'ombra* (1938)
* *Arditi civili* (1940)
* *Rose scarlatte'' (1940)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hispanaj kameraistoj
Kategorio:Italaj kameraistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Villalba de la Sierra

[eta|dekstra|250ra|Situo de la [Provinco Kvenko en Hispanio.]]

**Villalba de la Sierra** [biJALba de la SJEra] (Blanka urbo de la montaro) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *villalberos*. La censita loĝantaro en 2016 estis de 505 loĝantoj kaj la denseco estas de 12,32 loĝ/km².

## Situo 
Villalba de la Sierra estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 999 m super marnivelo; je 20 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 41 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°14′08″N 2°05′22″Ok.

## Historio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto de 1000 loĝantoj en 1950 al 505, tio estis oni perdis 500 loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Villalba de la Sierra, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Villalba de la Sierra kie oni falis al la nunaj 505.

## Ekonomio 
Agrikulturo, forstado kaj brutobredado tradicie. Servoj, ĉefe turismo, kaj loĝejoj. Abundas fiŝkaptado de truto, riskaj sportoj, marŝado, ĉevalrajdado, kolektado de fungoj, kaj vizitado al naturaj pejzaĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Provinco Kvenko

Kategorio:Municipoj de Provinco Kvenko
Charline Vanhoenacker

[eta|Charline Vanhoenacker la 22an de januaro 2016 dum radioprogramo en [Dijon]]
**Charline VANHOENACKER** (naskiĝis la 31an de decembro 1977 en La Louvière, Hainaut, Belgio), estas belga ĵurnalistino, humuristino, radiostacia parolistino kaj faristino. Ŝi estis dungata de la radiostacio France Inter kaŭze de Pascale Clark en 2012. Ŝi nuntempe laboras pri radioprogramo "Par Jupiter!" (kun, interaliaj, Guillaume Meurice kaj Alex Vizorek) en tiu sama radiostacio.

Kategorio:Belgaj ĵurnalistoj
Kategorio:Belgaj humuristoj
Kategorio:Belgaj radio-kunlaborantoj
Indolo-acetata acido

**Indolo-acetata acido** aŭ **IAA** estas organika kombinaĵo, senkolora aŭ blanka lumsensiva solidaĵo rezultanta el interagado de la indolo kaj acetata acido. Ĝi estas la plej ordinara planto-hormono apartenanta al la klaso de la aŭksinoj. Indolo-acetata acido estas malmulte solvebla en akvo kaj kloroformo, tre solvebla en etanolo kaj metanolo, kaj solvebla en duetila etero kaj acetono.

Indolo-acetata acido estas degrada produkto en la metabolo de la triptofano kaj ofte ĝi produktatas per agado de bakterioj en la mamuloj-intestoj. Aliaj endogena produktato de indolo-acetata acido ankaŭ okazas en mamuloj-histoj. Ĝi povas estiĝi per senkarboksiligo de la triptamino aŭ per oksidiva senaminigo de la triptofano. IAA ofte okazas en malaltaj niveloj en la urino kaj trovatas en altaj niveloj en la urino de pacientoj kun **fenilketonurio**.

En 1933, Fritz Kögl (1897-1959) malkovris ke la indolo-acetata acido estas grava planto-hormono. IAA, samkiel la plejmulto el aliaj aŭksinoj, ankaŭ konatas pro la kunagado rilate al aliaj planto-hormonoj. Ekzemple, la proporcio de aŭksino rilate al **citokinino** en certaj vegetalaj histoj determinas la ekaperon de radikoj kaj burĝonoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Kemie, indol-acetata acido estiĝas per reakcio de la indolo kaj glikolata acido en alkala medio sub :

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la acetofenono, hidrazino kaj kloroacetata acido:

### Sintezo 3 
* Preparado per interagado de la anilino, "etilenoglikolo" kaj kloroacetata acido:

## Literaturo 
* Northwest Missouri State University 
* Cayman Chemical
* Nile Chemicals
* Fortschritte der Chemie Organischer Naturstoffe / Progress in the Chemistry ...
* Sustainable Agriculture Reviews, Volume 15, Eric Lichtfouse
* Peroxidases and Catalases: Biochemistry, Biophysics, Biotechnology and ..., H. Brian Dunford
* Botany: An Introduction to Plant Biology, James D. Mauseth

## Vidu ankaŭ 
* Indolo
* Acetata acido
* Glutamata acido
* Fenilhidrazino
* Hermann Emil Fischer (1852-1919)
* Indolo-butirata acido
* Triptamino

## Kunrilataj temoj 

Indole-3D-balls-2.png|**Indolo**
Melatonin_molecule_ball.png|**Melatonino**
L-Tryptophan-3D-balls.png|**Triptofano**
Tryptamine3D.png|**Triptamino**
Serotonin-Spartan-HF-based-on-xtal-3D-balls-web.png|**Serotonino**
Indole-3-acetic_acid_3D_ball.png|**Indolo-acetata acido**
Indole-3-butyric acid 3D.png|**Indolo-buterata acido**
Indole-3-propionic acid 3D.png|**Indolo-propionata acido**

## Referencoj 
Kategorio:Aŭksinoj
Kategorio:Planta fiziologio
Kategorio:Acetataj acidoj
acetata acido
Kategorio:Reguligantoj de planta kresko
29456 Evakrchová

'*29456 *Evakrchová'''* estas tre malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan amatoran astronominon *Eva Krchová*, de 1980 *spiritus agens'' (spirita agantino) de la amatora astronomio en Spišská Nová Ves kune kun ŝia forpasinta edzo Dušan. Spit'al malfortiganta kaj nekuracebla malsano, ŝi gardis kontakton kun ĉeĥaj kaj slovakaj astronomoj. La nomo estis proponita de Jiří Grygar.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Újbuda-központ (metrostacio)

La **Újbuda-központ** (=Újbuda-centro) estas moderna metrostacio en Budapeŝto. La nomo estas plene artefarita, eĉ menciinda centro mankas tie. La loko tamen estas trafiknodo, kie 2 gravaj vojoj krucas. Nepre menciindas, ke la proksima Móricz Zsigmond körtér (metrostacio) estas tre proksime, kiu estas nekutima en metrooj.
eta|maldekstre|La subirejo

## Historio 
Konstruado de la 4-a metrolinio okazis inter 2006–2013 kune kun interrompoj pro politikaĵoj. Tiu stacio estis preta en 2013. Pli frue oni konstruis la subirejon, kie estas ligo al la metrostacio.

En tiu ĉi metrolinio dekomence vagonoj de Alstom trafikas.

## Priskribo de la stacio 
4 rulŝtuparoj liveras la pasaĝerojn al/el la kajo. Por la handikapuloj 2 liftoj funkcias. La trakoj troviĝas en profundo 15,6 m. Apud la trakoj la peronoj longas 80 m. En fino de la kajo granda vitraĵo situas, kvazaŭ intersaĵo.

## Kontaktoj 
Újbuda-központ havas kontaktojn al aŭtobusoj kaj tramoj. Proksime troviĝas ĉiovendejo, kuracejo, distrikta merkato, Kalvinana preĝejo (Újbuda) kaj loĝdomoj.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Budapeŝto
* Metrostacioj de Budapeŝto

## Fontoj 
* http://www.metro4.hu/hu/a-4-es-metro-nyomvonala/az-allomasok-bemutatasa/ujbuda-kozpont
* http://index.hu/belfold/budapest/2013/09/14/jegesmedveknek_is_keszult_metromegallo_budapesten/

## Fotoj 

Budapest, metró 4, Újbuda-központ, 2.jpg|La kajo
M4 Újbuda-központ 1.jpg|La 4 rulŝtuparoj
Budapest, metró 4, Újbuda-központ, 5.jpg|La vitraĵo

Kategorio:Metrostacioj de Budapeŝto
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 2014
Kategorio:2014 en Hungario
László Kemény

**László Kemény** [lAslO kemEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kemény László** estis hungara aktoro.

László Kemény http://www.imdb.com/name/nm0447521/ naskiĝis la  en Okány, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
László Kemény devenis el juda familio. Li debutis kiel amatoro en "Teatro Engels" dum la Hungara Sovetrespubliko. Li akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1921. Inter 1922 kaj 1930 li havis rolojn en la hungarlingva teatro en Cluj (Rumanio), poste en Nacia Teatro (Miskolc) li estis aktoro-reĝisoro. En 1933 li iris al Nacia Teatro (Szeged), sed poste li revenis al Miskolc. Inter 1938 kaj 1945 pro la kontraŭjudaj leĝoj li ne havis rolojn. Post la 2-a mondmilito li apartenis al ĉefurbaj teatroj (Teatro Magyar, Teatro Madách (1946), Teatro Ifjúsági (1950). Inter 1955-1965 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), en la lerneja jaro 1951 li instruis en la Teatra Altlernejo. Li ricevis premion en 1965. Li edziĝis en 1941.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: Rikardo la 3-a - Rikardo la 4-a
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Lucifer (unu el la ĉefroloj)
* Rostand: Cyrano de Bergerac - titolrolo
* Gyula Illyés: *Dózsa György* - Verbőczy
* Molière: Kleraj virinoj - Trissotin

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Fekete gyémántok* (1938)
* En Eŭropo ie (1947)
* *Föltámadott a tenger* (1953)
* *Szegény gazdagok* (1959)
* *A pénzcsináló* (1964)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Baleset* (1967)
* *Az írnokok kálváriája* (1969)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Indolo-karbinolo

**Indolo-3-karbinolo** aŭ **I3C** estas natura fitokemiaĵo de la familio de la kruciferacoj, tiaj kiaj brasiko, brokolo, blanka brasiko, florbrasiko, blanka aŭ flaveca solidaĵo kiu estas konsiderata kiel anti-karcinomogena agento. Indolo-karbinolo inhibas sennombrajn hepato-karcinomagentojn en eksperimentaj bestoj.

I3C metaboliĝas al sennombraj produktoj inklude de la psikedela drogo konata kiel **3,3-duindolila metano**. Kaj indolo-karbinolo kaj *3,3-duindolila metano* estas kredataj posedi biologiajn efikojn. Do I3C estas natura kemio-preventa kombinaĵo.

Ĝi posedas plurajn antikancerajn kaj antitumorajn proprecojn per subpremado de certaj kancerĉeloj, inklude de brustokancero, prostata kancero, endometria kancero, kancero en la dika intesto kaj leŭkemiaj ĉeloj.

## Literaturo 
* Chemical Book
* NCBI Resources
* Sigma Aldrich
* Progress in Medicinal Chemistry
* Cruciferous Vegetables, Isothiocyanates and Indoles, International Agency for Research on Cancer
* Cancer and Nutrition, Roslyn B. Alfin-Slater, David Kritchevsky

## Vidu ankaŭ 
* Fenil-acetata acido
* Indolo
* Indolo-acetaldehido
* Indolo-acetata acido
* Indolo-acetonitrilo
* Indolo-butirata acido
* Indolo-glicerolo
* Indolo-piruvata acido
* Indolo-propionata acido
* Melatonino
* Naftaleno-acetata acido
* Serotonino
* Triptofano
* Indolo-etanolo

## Referencoj 
karbinolo
Kategorio:Hidroksimetilaj kombinaĵoj
Kategorio:Onkologio
29457 Markopolo

**29457 Markopolo** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la itala astronomo Vittorio Goretti elde la Observatorio de Pianoro, proksime de Bolonjo, Italio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la venecia esplorvojaĝisto Marko Polo (1254–1324), kiu grunde vojaĝis al Ĉinio kaj fariĝis spertulo pri la lingvo kaj kulturo de Fora Oriento. Post 20 jaroj li revenis tra maro kaj verkis *Il Milione*, la gravan inventaron pri siaj vojaĝo kaj malkovraĵoj, dum li estis en malliberejo en Ĝenovo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Vittorio Goretti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Paula Kende

**Paula Kende,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kende Paula** estis hungara aktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Koriger Paulina Terézia*, ŝia karesnomo estis *Póli*.

Koriger Paulina http://www.imdb.com/name/nm0447666/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Paula Kende akiris diplomon en Teatra Akademio en 1896. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Ignác Krecsányi. En 1899 ŝi estis aktoro kaj ĵurnalisto en Szatmár, en la sekva jaro ŝi havis rolojn en Pécs. Inter 1904 kaj 1907 ŝi apartenis al Teatro de Pozsony, inter 1907–1910 al Nacia Teatro (Szeged) fine inter 1911-1949 al Gaja Teatro. En 1951 ŝi estis deportita al vilaĝo (ŝia edzo estis oficiro), post 2 jaroj ŝi vivis plu en la emerita domo por geemeritoj en Budapeŝto.

Ŝi edziniĝis dufoje (1914, 1922).

## Elektitaj teatraj roloj 
* George Bernard Shaw: *Pygmalion* - S-ino Pearce
* Ĉeĥov: Tri fratinoj - Anfisa
* Kálmán Mikszáth: *A Noszty fiú esete Tóth Marival* - S-ino Velkovics

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A páter és a Péter* (1912) – kuiristino
* *A szerelem bolondjai* (1917) – S-ino Világosi
* *Névtelen vár* (1920) – Lisette
* *Havi 200 fix* (1936) – onklino

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj