open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jahodná

**Jahodná** () estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda. La historia slovaka nomo estis **Eperješ**.
eta|300px|Preĝejo de Jahodna
Ne miskomprenu kun monto Jahodná ĉe Košice!

* Areo: 5 km²
* Loĝantaro: 1440
* Alto super marnivelo: 130 m
* Poŝtkodo: 930 21
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Malgranda Danubo, laŭ traira flankovojo kun ponto. Dunajská Streda troviĝas 9 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1552. Incendio okazis en 1877, krome okazis ankaŭ inundoj. La loĝantoj estis famaj fiŝkaptistoj. En 1910 loĝis en la vilaĝo 1064 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto de Dunaszerdahely. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 1940 ponto konstruiĝis, kiu detruiĝis en 1945, en 1992 ĝi rekonstruiĝis. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis en la vilaĝo 1374 da homoj, (1292 hungaroj, 64 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1747, en 1882 renoviĝis
* kapelo omaĝe al Johano Nepomuka
* akvomuelejo, poste segilejo
* skulptaĵoj pri Pieta, Sankta Vendelo, Sankta Triunuo, blanka Kruco

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
André Zucca

**André ZUCCA** (1897 en Parizo; 1973 en Montmartre) estis franca fotisto. Li fotis interalie por Paris-Soir.

Dum nazia okupado de Francio, li fotis je komisio de la Wehrmacht stratajn momentojn. Liaj kritikistoj rigardas lin pro tio kiel kunlaboranton de la nazioj.

La Pariza Historia Biblioteko (france Bibliothèque historique de la Ville de Paris) akiris en 1986 ĉ. liajn 6000 nigra-blankajn kaj 1058 kolorajn fotojn. Oni ekspoziciis en 2008 el liaj fotoj 270 fotojn el jaroj de la germana okupado de Parizo (1941-1944). En eldonejo Gallimard aperis ankaŭ ekspozicia katalogo.

Kategorio:Francaj fotistoj
Janíky

**Janíky,** hungare **Jányok** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 11 km²
* Loĝantaro: 770
* Alto super marnivelo: 123 m
* Poŝtkodo: 930 39
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Malgranda Danubo, laŭ traira flankovojo. Šamorín troviĝas 16 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1287 en formo *Jobagio castri de Janok*. Dum la historio formiĝis 2 apudaj vilaĝoj *Supra Jányok* kaj *Suba Jányok*. Supra Jányok menciiĝas unue en 1311 en formo *Ianyk Superiori*. En 1910 loĝis en Suba Jányok 259 da homoj, en Supra Jányok 244 da homoj, en ambaŭ plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la vilaĝoj apartenis al Pozsony, al distrikto de Somorja. Ekde 1920 ili apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝoj rehungariĝis kaj en 1940 unuiĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis en la vilaĝo 782 da homoj, (706 hungaroj, 71 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* restaĵoj de eta fortikaĵo

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
János Péntek

**PÉNTEK János** (pe:ntek) estas rumanuja hungara lingvisto, etnologo naskita en Körösfő la .

## Biografio 
La mezlernejon Péntek finis en Oradea (1959), li akiris diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Babeş-Bolyai kaj li akiris la titolon de doktoro pri filologio (1976). Li instruis en la sama universitato. En 1990 li iĝis katedrestro de la hungara lingvo kaj literaturo.

## Verkoj 
* *A nyelv világa* (kun Zoltán Szabó kaj Pál Teiszler, Kv. 1972);
* *Ezerjófű*. Etnobotanikai útmutató (kun Attila Szabó, 1976; bővített, átdolgozott kiad. Bp. 1996);
* *A magyar nyelvjárások román kölcsönszavai* (kun Márton Gyula kaj Vöő István, 1977);
* *A kalotaszegi népi hímzés és szókincse* (1979);
* *Idegen szavak szótára*. I-II. (kun Bakos Ferenc kaj Teiszler Pál, 1979);
* *Ember és növényvilág*. Kalotaszeg növényzete és népi növényismerete (kun Szabó Attila, 1985);
* *Teremtő nyelv* (1988);
* *A megmaradás esélyei*. Anyanyelvű oktatás, magyarságtudomány, egyetem Erdélyben (Bp. 1999);
* *Az anyanyelv mítosza és valósága*(Kv. 1999 = Az Anyanyelvápolók Erdélyi Szövetsége Füzetei. 5);
* *A kreatív nyelvhasználat és az iskola* (kunulaŭtoro Nagy L. János, Bp. 2000);
* *A nyelv ritkuló légköre*. Szociolingvisztikai dolgozatok (Kv. 2001).
* *Népi nevek, népi hagyományok*. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2003. 273 p.
* *Nyelvi kapcsolatok, nyelvi dominanciák az erdélyi régióban*. (kun Attila Benő). AESZ, Kolozsvár, 2003. 222 l.
* *Anyanyelv és oktatás*, 2004.

## Bibliografio 
* Balogh Edgár: Szagos a rozmaring. Új Élet 1976/8.
* Cseke Péter: Új növénykultusz érdekében avagy mire jó az ezerjófű? Falvak Dolgozó Népe 1976/7.
* Murádin László: Jövevényszók a mérlegen. Korunk 1979/8.
* Gálffy Mózes: Népművészet és népi szakszókincs. A Hét 1979/49.
* Nagy Jenő: Szavak és dolgok. Korunk 1980/6.
* Bíró Zoltán: Az igazi újszerűség. Korunk 1982/2.
* Váczy Kálmán: Ember és növényvilág. NyIrK 1986/2.
* Józsa Nagy Mária: Gondolkodó nyelvtudomány. Utunk 1989/9.
* Nagy Olga: Interdiszciplináris vizsgálat a néprajzkutatásban. Korunk 1989/9.
* Balázs László: P. J.: Teremtő nyelv. NyIrK 1989/2.
* Cs. Gyímesi Éva: Korszerű nyelvszemlélet. Korunk 1989/9.
* Balogh Dezső: Vallomás a nyelvről. Igaz Szó 1989/9.
* Aniszi Kálmán: Anyanyelvi szorongások. Erdélyi Tükör 1990/4.
* Balló Áron: Mítosz és valóság. Kelet-Nyugat 1994/5.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri P. J. 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj lingvistoj
Kľúčovec

**Kľúčovec,** hungare **Kulcsod** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 13 km²
* Loĝantaro: 380
* Alto super marnivelo: 113 m
* Poŝtkodo: 930 07
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Danubo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 28 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1252 en formo *Kwichud*. Dum la mezepoko loĝis tie nobeloj servantaj al fortikaĵo de Komárom. Inter 1535-848 la kampoj apartenis al abatejo de Szentmárton, tamen la loĝantoj iĝis kalvinanoj. Inundoj okazis en 1876 kaj 1880. En 1910 loĝis en la vilaĝo 411 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto Tószigetcsilizköz. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito parto de la hungaroj estis deportitaj, la restaĵo iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 1951 kolĥozo formiĝis. Granda inundo okazis en 1965. La instruado ĉesis en 1976, kulturdomo konstruiĝis en 1980. En 2001 loĝis en la vilaĝo 387 da homoj, (369 hungaroj, 10 slovakoj, 8 ciganoj).

## Vidindaĵo 
* klasikisma kalvinana preĝejo de 1847, en 1885 rekonstruiĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Bodíky

**Bodíky,** hungare **Nagybodak** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 280
* Alto super marnivelo: m
* Poŝtkodo: 930 29
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, inter maldekstra bordo de olda Danubo kaj dekstra bordo de kanalo Danubo, laŭ traira flankovojo. Dunajská Streda troviĝas 22 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1272. En la 15-a jarcento la kampoj apartenis al fortikaĵo de Pozsony, baldaŭe al familioj Amadé kaj Pálffy (pAlfi). La loĝantoj okupiĝis precipe pri fiŝkaptado. En la 19-a jarcento 14 akvomuelejoj funkciis sur la Danubo. En 1910 loĝis en la vilaĝo 704 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto de Dunaszerdahely. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. Inter 1960-1990 la vilaĝo predis la memstarecon. Dum la rememstariĝo konstruiĝis la kanalo, sekve la vilaĝo trovis sin en insulo. En 2001 loĝis en la vilaĝo 317 da homoj, (306 hungaroj, 5 slovakoj). Ekde 2008 Slovakio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la ŝtatlimo sur la olda Danubo malaperis, oni senĝene povas boatadi al la hungara bordo.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo kaj Dipatrino de 1991

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Kavangoj

La **kavangoj** (antaŭe: *Okavango*) estas namibia etno kun proksimume 140.000 homoj. Ili originas el Orientafriko kaj nun loĝas plejparte sude de la limrivero Kavango (parto el ili ankaŭ norde en Angolo, sed tiuj hodiaŭ kiel militrifuĝintoj estas translokitaj al la namibia flanko). La loĝregiono de la kavangoj estas identa kun la laŭ ili nomata administra regiono Kavango kun la regiona ĉefurbo Rundu.

Antaŭe la kavangoj ekloĝis iom pli oriente je la rivero Kwando ĉe Mashi, de kie ili iom antaŭ la fino de la 19-a jarcento enmigris en la hodiaŭan loĝregionon.

La regiono konsistas el kvin historiaj reĝlandoj (hodiaŭ elektodistriktoj, anglalingve: *constituency*), super kiuj ankoraŭ hodiaŭ prezidas reĝo (*Hompa*). La kvin reĝlandoj kun siaj subetnoj estas: Mbunza (mbunzaoj), Kwangali (kvangalioj), Shambyu (ŝambjuoj), Mbukushu (mbukuŝuoj) kaj Gciriku (gcirikuoj). La mbukuŝuoj havas kiel la plej oriente vivanta grupo apartan pozicion. La kavangoj estas patrinlinie organizitaj.

## Ekonomio 
La tradiciaj kavangoj estas agrokultivistoj kaj fiŝkaptistoj - antaŭ ĉio ĉerivera etno. Gravan rolon ludas la fiŝkaptado, la brutbredado kaj la agrikulturo, kiujn ili plejparte praktikas kiel subsistencekonomion. Tre ofta estas la regiona subraso de la bovoraso tucia bovo. Karakterizaj tradiciaj lignaĵoj havas metiartan valoron kaj ankaŭ estas vendataj kiel suveniroj. En la seka interno de la regiono Kavango, kie vivas proksimume 10.000 kavangoj, komplemente al agrokultivado kaj brutbredado ankaŭ ĉasado kaj kolektado de agrofruktoj ludas rolon. En la terciarsektoro (servoj) la ŝtato estas la plej granda dunganto.

## Lingvo 
La kavango-etnoj parolas bantuajn lingvojn kaj proksime parencas al la ovamboj. La ĉefa kavanga lingvo nomiĝas *RuKwangali*. Krome ekzistas la lingvoj de la subetnoj ŝiŝambjuoj (ShiShambyu), timbukuŝuoj (ThiMbukushu) kaj rugcirikuoj (RuGciriku). La mbunzaoj hodiaŭ parolas plejparte la ĉefan kavangan lingvon RuKwangali. La komunikado inter la parolantoj de la unuopaj lingvoj eblas.

Kavangoj
Kavangoj
Kategorio:Historio de Namibio
Kráľovičove Kračany

**Kráľovičove Kračany,** hungare **Királyfiakarcsa** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 930
* Alto super marnivelo: 119 m
* Poŝtkodo: 930 03
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 3&nbsp;km-ojn for.
 
## Historio 
La unua mencio devenis el 1215 en formo *Corcha*. En la mezepoko formiĝis diversaj apudaj vilaĝoj *Karcsa* (ekzemple Etrekarcsa), sed la centro estis Egyházkarcsa, kie estis la preĝejo. En 1910 loĝis en ĉi tiu vilaĝo 200 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto de Dunaszerdahely. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis en la vilaĝo (kun 5 setlejoj Karcsa) 967 da homoj, (872 hungaroj, 84 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kastelo de Bartal de 1843
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario) de 2004

## Famuloj 
En la iama *Etrekarcsa* naskiĝis hungara juristo Illés Georch.

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Historio de la Universala Lingvo Volapuko

***Historio de la Universala Lingvo Volapuko*** estas libro verkita de Johann Schmidt en 1962, kiun tradukis Philippe Combot (1996) kaj eldonis André Cherpillod, Courgenard (Francujo), 1996. 

## Enhavo 
Presita per malgranda litertipo kaj plena de etaj detaloj, ĉi tiu libreto rakontas la enkondukon, kreskadon, kaj morton de la unua sukcesa universala lingvo Volapuko.  Granda parto de la libreto konsistas el listoj de kluboj, de famaj adeptoj, kaj de volapukaj eldonaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* *Universalaj Lingvoj en Svislando*

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Fakaj verkoj en Esperanto
Kategorio:Volapuko
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Bondelzvartoj

La **Bondelzvartoj** ( aŭ , ankaŭ  aŭ  - pri tio vidu la artikolon "hotentotoj"; ) estis afrika orlama-nama etno, kiu vivis en la hodiaŭa Namibio, la tiama Germana Sudokcidenta Afriko. 

La bondelzvartoj eniris en la historion komence de la 20-a jarcento, kiam ili fine de 1903 faris ribelon kontraŭ la koloniaj "protektotrupoj". En tio subtenis ilin Jakob Morenga, kiu povis uzi siajn taktikajn spertojn je la batalo kontraŭ la germanoj poste en la ribelo de hereroj kaj namoj de 1904 ĝis 1908.

Post kiam Germana Sudokcidenta Afriko fine de la Unua Mondmilito estis cedita al Sudafrika Unio sub brita superregado, la bondelzvartoj denove armile ribelis kontraŭ siaj novaj potenculoj en la jaro 1922.

## Literaturo 
* *Native uprisings in Southwest Africa : documents on the armed uprisings of the Bondelzwart tribe (1922) and the bloodless revolt of the Rehoboth bastards (1925) in ex-German Southwest Africa administered by the Union of South Africa under mandate*/ Dewaldt, Franz. - Salisbury, NC : Documentary Publications, 1976 .

Bondelzvartoj
Kategorio:Historio de Namibio
Jurová

**Jurová,** hungare **Dercsika** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo en Jurová

## Bazaj informoj 
* Areo: 11&nbsp;km²
* Loĝantaro: 430
* Alto super marnivelo: 116 m
* Poŝtkodo: 930 04
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 10&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1253. La unua preĝejo konstruiĝis en 1519. En 1910 loĝis en la vilaĝo 532 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto de Dunaszerdahely. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis en la vilaĝo 442 da homoj, (416 hungaroj, 23 slovakoj).
eta|Preĝejo en Jurová

## Vidindaĵoj 
* klasikisma katolika pilgrimloka preĝejo omaĝe al Ĉieliro de Dipatrino de 1778, en 1927 trakonstruiĝis

## Famuloj 
En la iama Dercsika naskiĝis hungaraj piaristoj Mihály Dénes Katona kaj Imre Szemes.

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Lunar Reconnaissance Orbiter

eta|Arta imago de *Lunar Reconnaissance Orbiter*
**Lunar Reconnaissance Orbiter** (**LRO**, "lun-esplora orbitanto") estas unua kosmosondila misio de la usona kosmoprogramo *Vision for Space Exploration*. Ĝi esploras resursojn de la Luno kaj akvon, kiun oni volas uzi dum la postaj kunhomaj lunflugoj. Ĝi lanĉiĝis en oktobro 2008 el la kosmodromo *Cape Canaveral* per raketo Atlas-5. La LRO kunportas unuon LCROSS (*Lunkratera observo- kaj skanosatelito*, angle: Lunar Crater Observation and Sensing Satellite), kiu estas impakta kosmosondilo. Ĝi analizas impakton de la supra raketa ŝtupo en la krateron Shackleton, poste mem impaktas tien.

La LCROSS serĉas akvon en la elĵetiĝonta materialo kaj faras fotojn. Sur ĝia ferdeko laboros kameraoj kaj spektrometroj.

## Teknika ekipaĵo 
* **Lunar Orbiter Laser Altimeter (LOLA)**
* **Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC)**
* **Lunar Exploration Neutron Detector (LEND)**
* **Diviner Lunar Radiometer Experiment**
* **Lyman-Alpha Mapping Project (LAMP)**
* **Cosmic Ray Telescope for the Effects of Radiation (CRaTER)**

Kategorio:Kosmosondiloj
Kategorio:NASA
Porto Ferreira

**Porto Ferreira** (esperante *Haveno Ferreira*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Campinas kaj en la mikroregiono Pirassununga. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Esperanto en Porto Ferreira
Tie movadis *Erlindo Salzano*, kiu instruis Esperanton al Walter Francini, kiu tie estis instruisto ĉe la gimnazio fine de la 1950-a jardeko. Post kiam Francini forlasis la urbon kaj Salzano restis la ĉefa movadano tie.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

eta|maldekstra|320ra|

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Bersebo-tribo

La **bersebo-tribo** estas orlama tribo el Berseba en Namibio.

La orlamoj formiĝis en la 18-a jarcento kaj loĝis en Pella kaj Clan William en la Kaboprovinco. Ekde 1815 ili ekmigris je pluraj migradgrupoj por pli bonaj paŝtejoj kaj ĉasejoj norden trans la riveron Oranjo kaj eksetlis tie proksime al la misiostacio Betanio. 

Sed ĉar tie jam estis ekloĝinta nama tribo, la betanio-tribo, nur malgranda parto de la almigrintoj povis resti - nome la en 1915 enmigrinta bois-tribo (tiel nomata laŭ ilia gvidanto Jan Boois). Kelkaj el ili daŭre restis en Betanio kaj per intermikso enkorpiĝis en la betanio-tribon, kiu ekde nun alkalkuliĝis al la etno orlamoj. (Sed Jan Boois plumigris  kun la militema triboparto kaj ekvivadis vage en la kamparo de Rehoboth.)

Por la poste almigrantaj orlamaj triboj Bethanio estis nur interstacio: la pli granda parto de ili sub la gvido de Paul Goliath ekloĝis en la najbara Berseba (ekde tiam nomataj la bersebo-tribo aŭ goliat-tribo) kaj la pli malgranda parto sub sia gvidanto Amraal Lambert (pro tio nomata amral-tribo trovis novan loĝregionon ĉe Gobabis.

Bersebo-tribo
Bersebo-tribo
Kategorio:Historio de Namibio
Norda Literaturo

***Norda Literaturo*** estus estinta multvoluma verko eldonita en 1934 en Jelgava, redaktita de Talivalds Indra, kun celo prezenti la literaturon de Norda Eŭropo, sed pro manko de pluaj kontribuoj aperis nur du kajeroj, kun tradukoj el la latva kaj unu el la estona. Tiel la du kajeroj fariĝis fakte antologio limigita al la latva literaturo. La eldonisto estis  Kriŝjanis Strazds.

## Enhavo 
;Kajero I

*Jānis Akurāters: **Amikeco** (el la latva N. Ķurzēns)
*Jānis Akurāters: **Nokta promeno** (el la latva Ko So)
*Rudolf Blaūmanis: '''Sub ombro de l' morto** (el la latva T. Indra)
*Jānis Akurāters: **Curriculum vitae** (el la latva Ko So)
*August Gailit: **Homlupo** (el la estona Henrik Seppik)

;Kajero II

*J. Jaunsudrabiņš: **Tajloroj** (el la latva Ko So)
*J. Jaunsudrabiņš: **Ĵetilo** (el la latva Ko So)
*J. Jaunsudrabiņš: **Globrulado** (el la latva Ko So)
*Jānis Akurāters: **La ĉasado** (el la latva Ali)
*P. Rozītis: **Kerim Orbalai-Ogli** (el la latva A. Kažoks)
*J. Ezeriņš: **Du kaj du** (el la latva N. Ķurzēns)
*J. Jaunsudrabiņš: **Rememoro** (el la latva Ko So)
*J. Jaunsudrabiņš: **En brokantejo** (el la latva Ko So)
*J. Jaunsudrabiņš: **Balo** (el la latva Ko So)
*J. Jaunsudrabiņš: **La maljuneco** (el la latva Ko So)
*J. Ezeriņš: **Doganisto kaj fariseo** (el la latva N. Ķurzēns)
*J. Jaunsudrabiņš: **Ĉe la homoj'* (el la latva N. Ķurzēns)
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" (*TinyCat*), volumo I 
* Katalogo "Erfgoedbib" (*TinyCat''), volumo II 

Kategorio:Esperanto-antologioj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita estonlingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita latvalingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kostolné Kračany

**Kostolné Kračany,** hungare **Egyházkarcsa** estas vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda. 5 apudaj "Karcsa"-j apartenas al la vilaĝo.

* Areo: 14 km²
* Loĝantaro: 1250
* Alto super marnivelo: 116 m
* Poŝtkodo: 930 03
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Dunajská Streda troviĝas 5 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1215 en formo *Corcha*. Tiam en la ĉirkaŭaĵo estis pluraj setlejoj, kiuj uzis unusolan preĝejon tie ĉi. Ili estis en la 14-a jarcento *Egyházaskarcha* (1351), *Remegkarcha* (1355), *Diákkarcha* (1357), *Barthalkarcha* (1377) *Lászlókarcha* (1377) és *Lucakarcha* (1467). En 1561 la loĝantoj iĝis kalvinanoj, la katolika eklezio refondiĝis en 1729. En la 19-a jarcento estis jam 10 komunumoj *Karcsa*: Amade Karcsa, Pinke Kartsa, Morótz Karcsa, Göntzöl Karcsa, Kultsár Karcsa, Etre Karcsa, Király fia Karcsa, Domárd Karcsa, Erdõhát Karcsa, Solymos Karcsa.

En 1910 loĝis en la vilaĝoj plejparte hungaroj. Ĝis 1919 la vilaĝoj apartenis al Pozsony, al distrikto de Dunaszerdahely. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En 2001 loĝis en la vilaĝo 1162 da homoj, (1078 hungaroj, 64 slovakoj). Apud la vilaĝo industria zono troviĝas.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Bernardo de Clairvaux de 1249, en 1738 pligrandiĝis, en 1820 klasikismiĝis, en 1991 renoviĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda
Barna Marosi

**MAROSI Barna** (maroŝi) rumanuja hungara ĵurnalisto, raportisto naskita en Târgu Mureş la 29-an de septembro 1931 kaj mortinta samloke la 21-an de decembro 2015. Li estis la filo de verkisto Károly Molter, frato de literaturkritikisto Péter Marosi kaj de geologo Pál Marosi. Li estas la edzo de literaturhistoriistino Ildikó Marosi.

## Biografio
Barna Marosi finis la mezlernejon en sia naskiĝurbo (1950), akiris diplomon pri kemio en Universitato Bolyai (1954). Li komencis sian ĵurnalistan karieron en la redakcio de Előre (1954-58), sed pro sia starpunkto rilate de hungara revolucio de 1956 oni maldungis lin el la presaro. Li laboris unue en Bukareŝto en kemiuzino *Reactivul* (1958-59), pli poste en sukerfabriko en Târgu Mureş (1959-68). Ekde 1968 li iĝis vojaĝraportisto de ĵurnalo *Előre*. Ekde decembro de 1989 li iĝis redaktoro-publicisto de Romániai Magyar Szó.

## Volumoj
**Két hét a Dunán* (kun Miklós Dános), vojaĝtaglibro, Mvh., 1957;
**Kapu utca 10* (romaneto, 1965, 2. eldono 1969);
**Megbolygatott világ* (raportaĵoj, 1974);
**Sújtólégben – rezesbandával* (Zsilvölgyi napló. 1979).
**Csőposta* (kun György Beke kaj Ferenc Kenéz), raportaĵoj, Bk., 1974;
**Emberarcok* (kun Beke György kaj Péter Cseke), raportaĵoj, Bk., 1976;
**Bernády György városa, raportaĵoj, Mvh., 1993;
**Fehér Könyv''. Eventoj en Târgu Mureş la  19-an de marto kaj 20-an de marto 1990. Priskribo de loko, dokumentoj el radio kaj presaro, fotografoj, redaktite de RMDSZ Maros Megyei Bizottsága, 1991.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Zbigniew Lew-Starowicz

eta|Zbigniew Lew-Starowicz en 2013
**Zbigniew Kazimierz LEW-STAROWICZ** [legu: ZBIgnjef LEF staROviĉ] (naskiĝis la 25-an de oktobro 1943 en Sieradz) estas pola psikiatro kaj psikoterapiisto, fakulo de seksologio kaj landa konsultanto pri tiu temo.

Li estis direktoro de la Seksologia Instituto de la *Pola Seksologia Societo* en Varsovio, kaj funkcias kiel prezidanto de *Pola Seksologia Societo* kaj *Pola Societo de Seksumada Medicino*.

En la jaroj 1996 ĝis 1998 Lew-Starowicz estis gvidanto de seksumado-edukada programo de Unuiĝintaj Nacioj. Ekde 1994 li estas landa specialisto de seksologio.

Li estas edzigita kaj havas kvar infanojn, el kiuj tri estas el unua geedzeco.

Kategorio:Polaj psikiatroj
Kategorio:Polaj kuracistoj
Osmozo

**Osmozo** estas la difuzo de akvo tra ĉelmuro aŭ ĉelmembrano aŭ tra iu ajn duontralasa bariero el malkoncentrita solvaĵo al koncentritan solvaĵon. Ĝi estas pasiva procezo, kiu do okazas sen aldoni energion.

dekstra|350px
Osmozo estas grava por biologiaj sistemoj. Ekzemple, kiam la ĉelo de planto aŭ animalo estas ĉirkaŭata de koncentrita akvo, akvo eliras de la ĉelo kaj ĝi malgrandiĝos. Se la ĉirkaŭanta akvo estas malkoncentrita, akvo eniras en la ĉelo kaj ĝi grandiĝos kaj povas eĉ eksplodi. Pro tio, specioj de plantoj kaj fiŝoj bezonas vivi en akvo kun ĝusta koncentriteco.

## Vidu ankaŭ 
* Filmo *Osmosis Jones*
* Osmoza premo

Kategorio:Ĉelbiologio
Kategorio:Biofiziko
Brunów (Distrikto Lwówek Śląski)

**Brunów** – [prononcu *brunuv*], jen pole, ekde 1977, ĝis 1945 germane ***Braunau*** - estas ĉena vilaĝo en Malsupra Silezio. Ĝi situas en nuna Pollando, en komunumo Lwówek Śląski (Löwenberg), en samnoma distrikto kaj en Kaĉava montetaro, ĉe rivero Bóbr.

La unua priskribo pri Brunów devenas el la jaro 1351, kvankam komenco de la vilaĝo atingas la 12-a jarcenton. Dum sia historio la vilaĝo havis tri nomojn: *Brunów* – la plej malnova, *Braunau* (ĝis la jaro 1945), *Braniewo* (ĝis la jaro 1977).

En la vilaĝo troviĝas barok-klasikisma palaco el la dua duono de la 18-a jarcento kun alo, ĉevalstalo, kaleŝejo, kapelo de familio Cottenet kaj restaĵoj de parko laŭ angla stilo. La palaco estis alikonstruita en la jaroj 1900-1901 kaj poste en 1977. Dum la Dua mondmilito ĉi tie lokiĝis sporta lernejo por Hitlerjugend kaj fine de la milito lernada centro por Volkssturm-anoj.

Image:Brunów Pałac 1.jpg|La palaco.
Image:Brunów Pałac 5.jpg|Eno de la palaco.
Image:Brunów Pałac Wozownia 1.jpg|Estinta kaleŝejo.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* retejo de la komunumo  (pole)
----
**Vilaĝoj de la komunumo**:
Bielanka (Lauterseiffen) • Brunów (Braunau) • Chmielno (Ludwigsdorf) • Dębowy Gaj (Siebeneichen) • Dłużec (Lang Neundorf) • Dworek (Höfel) • Gaszów (Gehnsdorf) • Górczyca (Hohndorf) • Gradówek (Hagendorf) • Kotliska (Kesselsdorf) • Mojesz (Nieder Mois) • Nagórze (Neundorf-Liebenthal) • Niwnice (Neuland) • Pieszków (Petersdorf) • Płóczki Dolne (Nieder Görisseiffen) • Płóczki Górne (Ober Görisseiffen) • Radłówka (Hartelangenvorwerk) • Radomiłowice (Radmannsdorf) • Rakowice Małe (Wenig Rackwitz) • Rakowice Wielkie (Groß Rackwitz) • Skała (Hohlstein) • Skorzynice (Hartliebsdorf) • Sobota (Zobten am Bober) • Ustronie (Seitendorf) • Włodzice Małe (Klein Walditz) • Włodzice Wielkie (Groß Walditz) • Zbylutów (Deutmannsdorf) • Żerkowice (Sirgwitz).
----

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Lwówek Śląski
Brunów

La gloso **Brunów** povas signifi la jenajn:
***Brunów** (historie germane *Braunau*) estas vilaĝo en Komunumo Lwówek Śląski, en Distrikto Lwówek Śląski, en Malsupra Silezio, en Pollando.
***Brunów** (historie same germane *Braunau*) estas vilaĝo en Komunumo Chocianów, en Distrikto Polkowice, en Malsupra Silezio, en Pollando.
Dezső Varró

**VARRÓ Dezső** (var:o:) estis rumanuja hungara poeto naskita en Koloĵvaro la 29-an de junio 1907 kaj mortinta en Deĵo la 11-an de aprilo 1982.

## Biografio 
Dezső Varró diplomiĝis en la Reformita Teologio de Kluĵo, poste pristudis filozofion en Universitato Pázmány Péter de Budpaŝto (1934–37). Pli poste li estis mallongtempe helppastro en Deĵo, poste pastro en Cuzdrioara. Liajn unuajn poemojn publikis la Enyedi Újság en 1925. Li estis lernanto de Lajos Áprily en Aiud. La plej granda parto de liaj poemoj aperis inter 1930-1934. Li estis kunlaboranto de Erdélyi Helikon kaj Pásztortűz, sed aperis liaj poemoj ankaŭ en *Új arcvonal* (1931) kaj en *Új Erdélyi Antológia* (1937).

## Volumoj 
* *Gyilkos tavasz*, poemoj, 1970.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Varro, D
Varro, D
Kotliska

La gloso **Kotliska** povas signifi la jenajn:
***Kotliska** estas vilaĝo en Komunumo Lwówek Śląski, en Distrikto Lwówecki, en Malsupra Silezio, en Pollando.
***Kotliska** estas vilaĝo en Komunumo Kutno, en Distrikto Kutnowski, en Lodzio, en Pollando.
Alfarnatejo

eta|maldekstre|250 px| Situo de Alfarnatejo en Malaga
**Alfarnatejo** estas komunumo en la hispana provinco Malaga en la regiono Andaluzio.

Ĝi ampleksas areon de 20 km².

En 2007 Benalmádena havis 478 loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Alfarnatejo 

## Vidu ankaŭ 
* Alfarnate
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Municipoj de Provinco Málaga
Kategorio:Loĝlokoj de provinco Málaga
Peleto

eta|200px|lignopeleto
eta|200px|uranpeleto
**Peleto** estas je grandpremo kunpremita fibra materialo, kiun kuntenas ĝia propra materialo aŭ la aldonita interligaĵo. Ĝi formas stangetojn kun diametro de kelkaj milimetroj ĝis kelkaj centimetroj, depende de la bazmaterialo kaj la aplikata peletiga teknologio. La peletigo havas avantaĝon ĉe la pulvoraj aŭ etgrajnaj aŭ fibraj materialoj, ke oni povas produkti el ili pli grandajn materialojn.

## Etimologio 
**Peleto** ‚pilketo’, ‚kugleto‘ el la malnovfranca lingvo *pelote* ‚ludpilko‘ kaj el la latina lingvo 'pila'‚ludpilko‘, ‚bulo‘, ‚amaso‘ – parenca al pilolo, estas malgranda korpo el densigita materialo en formo de kuglo aŭ cilindro. Plej ofte oni uzas la esprimon en pluralo, ĉar peletoj estas uzataj ne unuope sed kiel ŝutaĵo
eta|sekcaĵo de ringmatrico de peletpresilo

## Specoj 
La peletigo okazas en multaj sferoj
* ĉe biogenaj firmbrulaĵoj:
** Lignopeleto estas lignopulvoro (seg-pulvoro) kunpremita en peletformo (diametro 6mm, longo 2–5&nbsp;cm). Lignopeleto pli bone forbrulas ol lignopulvoro mem. Ĉar ĝi estas pli homogena ol la ligno mem, tiel oni povas uzi ĝin eĉ en aŭtomataj forbruligaj kaldronoj. La temperaturo de la flamo atingas 800-1000&nbsp;°C, dum la fumogaso havas temperaturon de 70-100&nbsp;°C. Tiel oni povas konstati, ke la sistemo havas efikecon de 90%. La akvoenteno de lignopeleto estas 10% kompare al 40% de ligno. Lignopeletoj estis evoluigitaj antaŭ ĉ. 20–25 jaroj en germana lingvoareo kaj en Skandinavio.
** torfpeletoj,
** pajlopeleto aŭ
** rubpeletoj , ekzemple el rubaĵo el cerealaj muelejoj
* furaĝpaleto: koncentrita furaĝo estas premista al peletoj por pli facile manipuli ĝin.
** sukerbet-peletoj el sukerfarado el sukerbeto. El la elpremitaj betorestaĵoj oni premas peletojn por manĝigi bestojn (bovoj).
* lupolpeletoj plifaciligas la dozadon ĉe bierfarado.
* en industrio:
** antaŭprodukto en farmacio por premi al tablojdoj aŭ enmeti en kapsulojn
** antaŭprodukto de ferfarado estas ferercaj peletoj.
** uranpeletoj el urandioksido por atomcentraloj.
** katalizpeletoj por kemiaj reakcioj
** ŝaŭmplastpeletojn oni uzas en medicino kaj dentmedicino por apliki senpreme kaj ŝpareme fluantajn kaj pastecajn medikamentojn.

## Produktadproceso 
La krudaĵo estas disigita kaj premita tra matrico, ekzemple tra platmatrica premilo. La materio fariĝas homogene kaj forte densigita. Peleto ĉiam estas farata seke. Kelkfoje oni aldonas ligilojn.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Martin Kaltschmitt, Hans Hartmann, Hermann Hofbauer (Hrsg.): *Energie aus Biomasse. Grundlagen, Techniken und Verfahren.* Springer Verlag, Berlin/Heidelberg 2009, ISBN 978-3-540-85094-6.

Kategorio:Tekniko
Kategorio:Materialoj
Betanio-tribo

La **betanio-tribo** estas tribo aŭ fakte pli ĝuste klano de la namoj en Namibio, kiu ekde la frua 20-a jarcento kalkuliĝas kiel klano de la orlamoj (klarigon vidu sube).

La miks-etna tribo el la orlamoj formiĝis en la 18-a jarcento kaj originis en Pella kaj Clanwilliam en la Kaboprovinco. Ekde 1815 ili ekmigris je pluraj migradogrupoj por pli bonaj paŝtejoj kaj ĉasejoj norden trans la riveron Oranĝo kaj eksetlis tie proksime al la misiostacio *Bethanie*. 

Sed ĉar tie jam estis ekloĝinta nama tribo, la betanio-tribo, nur malgranda parto de la almigrintoj povis resti - nome la en 1915 enmigrinta "Boois-tribo" (tiel nomata laŭ ilia gvidanto Jan Boois). Kelkaj el ili daŭre restis en *Bethanie* kaj per intermikso enkorpiĝis en la betanio-tribon, kiu ekde tiam alkalkuliĝis al la etno orlamoj. Sed Jan Boois plumigris kun la militema triboparto kaj ekvivadis vage en la kamparo de Rehoboth.

## Vidu ankaŭ 
* Cornelius Fredericks (1864-1907), gvidanto de la betanio-tribo, ekzekutita post ribelo kontraŭ la koloniigantoj

Betanio-tribo
Betanio-tribo
Kategorio:Historio de Namibio
Kotliska (Malsupra Silezio)

**Kotliska** - jen pole, ekde 1947, ĝis 1945 germane ***Kesselsdorf*** - estas ĉena vilaĝo en Malsupra Silezio. Ĝi situas en nuna Pollando, en komunumo Lwówek Śląski (Löwenberg) kaj en samnoma distrikto.

La plej malnova nomo de vilaĝo estis *Kessildorf* (1284).. Ĝis fino de la dua mondmilito en la vilaĝo troviĝis minejo de grejso, el kiu estis faritaj muelŝtonoj. El ĉi tiu loko devenis elementoj al konstruado de urbodomo en Amsterdamo, kaj al multaj konstruaĵoj en Berlino.
En la vilaĝo troviĝas du preĝejoj. Pli malnova estas gotika preĝejo patronata de “Sankta Nikolao”, pri kiu unua priskribo devenas el la jaro 1305. De la jaro 1540 ĝi estis protestanta, kaj en 1654 revenis al katolikoj. Super navo troviĝas ligna plafono kaj super ĥorejo – kruca volbo. En la ekstera muro de la preĝejo estas renesancaj kaj barokaj tomboŝtonoj kaj epitafoj el la 16-a – la 18-a jarcentoj. 
La dua preĝejo estis konstruita en la jaro 1742 kiel evangelika kaj en 1911 estis detruita. La nuna paroĥa preĝejo estis konstruita en 1910-11.

Image:Kotliska Kościół.JPG|La preĝejo patronata de “Sankta Nikolao”.
Image:Kotliska Kościół4.JPG| La preĝejo patronata de “Sankta Nikolao”.
Image:Kotliska Kościół6.JPG|La tomboŝtonoj kaj epitafoj ĉe muro de la preĝejo patronata de “Sankta Nikolao”.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* retejo de la komunumo  (pole)
* Friedrich Gottlob Leonhardi: *Erdbeschreibung der Preußischen Monarchie*, volumo 2, 1792, p. 415. 
* Franz Xaver Görlich: *Das Benediktiner-Jungfrauenkloster Liebenthal an der lausitz-böhmischen Grenze in Niederschlesien*, 1864, p. 219 
----
**Vilaĝoj de la komunumo**:
Bielanka (Lauterseiffen) • Brunów (Braunau) • Chmielno (Ludwigsdorf) • Dębowy Gaj (Siebeneichen) • Dłużec (Lang Neundorf) • Dworek (Höfel) • Gaszów (Gehnsdorf) • Górczyca (Hohndorf) • Gradówek (Hagendorf) • Kotliska (Kesselsdorf) • Mojesz (Nieder Mois) • Nagórze (Neundorf-Liebenthal) • Niwnice (Neuland) • Pieszków (Petersdorf) • Płóczki Dolne (Nieder Görisseiffen) • Płóczki Górne (Ober Görisseiffen) • Radłówka (Hartelangenvorwerk) • Radomiłowice (Radmannsdorf) • Rakowice Małe (Wenig Rackwitz) • Rakowice Wielkie (Groß Rackwitz) • Skała (Hohlstein) • Skorzynice (Hartliebsdorf) • Sobota (Zobten am Bober) • Ustronie (Seitendorf) • Włodzice Małe (Klein Walditz) • Włodzice Wielkie (Groß Walditz) • Zbylutów (Deutmannsdorf) • Żerkowice (Sirgwitz).
----

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Lwówek Śląski
Bielanka (Malsupra Silezio)

**Bielanka** - jen pole, ekde 1947, ĝis 1945 germane ***Lauterseiffen*** - estas ĉena vilaĝo en Malsupra Silezio. Ĝi situas en nuna Pollando, en komunumo Lwówek Śląski (Löwenberg), en samnoma distrikto kaj en Kaĉava montetaro, ĉe vojo Lwówek Śląski – Złotoryja (Goldberg in Schlesien).

Bielanka estas unu el pli malnovaj vilaĝoj de ĉi tiu regiono. La komenca setlado estis kunligita kun lokiĝo ĉe Reĝa Vojo kaj kunligita kun minado de orodona sablo. La unua priskribo pri tiam nomita *Luternsiven* devenas el la jaro 1217 kaj estis kunligita kun dono de urborajto al Lwówek Ślaski. Ĝis la jaro 1945 la vilaĝo nomiĝis *Lauterseiffen*, kaj poste ĝis 1947 *Stara Wieś* [elparolu: *stara vies*]. En la 16-a – la 17-a jarcento en la vilaĝo setlis konfesianoj de religia doktrino de „Schwenkfelder Eklezio”.

En la vilaĝo troviĝas preĝejo patronata de „Sankta Anna”. La konstruaĵo estis fondita de ministoj, kaj de la jaro 1322 zorgita de virina monaĥa ordeno patronata de „Sankta Magdalena” el Nowogrodziec. Ĝi estis konstruita dum turnopunkto de la 15-a – la 16-a jarcento. Post kiam luteranoj transprenis la preĝejon, sekvis ĝia plukonstruado (duono de la 16-a jarcento). Fine de la dua mondmilito la preĝejo estis difektita de kuglo de soveta tanko, kaj ĝia rekonstruo estis finita en la jaro 1975. La preĝejo estas konstruita el ruĝa kaj griza grejso. Ĝis nun restis pluraj malfrue gotikaj detaloj. Super navo troviĝas ligna plafono kaj super ĥorejo – kruca volbo. En preĝeja turo troviĝas du malfrue gotikaj sonoriloj, el kiuj unu havas latinan surskribon kaj daton 1475.

Image:Bielanka 1.jpg|
Image:Bielanka kościół pw. św. Anny 1.jpg|La preĝejo patronata de Sankta Anna.
Image:Bielanka, cmentarna kaplica 1.jpg|La tombeja kapelo.
Image:Bielanka, cmentarna kaplica 2.jpg|La tombeja kapelo.

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* retejo de la komunumo  (pole)
----
**Vilaĝoj de la komunumo**:
Bielanka (Lauterseiffen) • Brunów (Braunau) • Chmielno (Ludwigsdorf) • Dębowy Gaj (Siebeneichen) • Dłużec (Lang Neundorf) • Dworek (Höfel) • Gaszów (Gehnsdorf) • Górczyca (Hohndorf) • Gradówek (Hagendorf) • Kotliska (Kesselsdorf) • Mojesz (Nieder Mois) • Nagórze (Neundorf-Liebenthal) • Niwnice (Neuland) • Pieszków (Petersdorf) • Płóczki Dolne (Nieder Görisseiffen) • Płóczki Górne (Ober Görisseiffen) • Radłówka (Hartelangenvorwerk) • Radomiłowice (Radmannsdorf) • Rakowice Małe (Wenig Rackwitz) • Rakowice Wielkie (Groß Rackwitz) • Skała (Hohlstein) • Skorzynice (Hartliebsdorf) • Sobota (Zobten am Bober) • Ustronie (Seitendorf) • Włodzice Małe (Klein Walditz) • Włodzice Wielkie (Groß Walditz) • Zbylutów (Deutmannsdorf) • Żerkowice (Sirgwitz).
----

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Kategorio:Komunumo Lwówek Śląski
Coín

eta|dekstra|250 px| Situo de Coín en Malaga
**Coín** [koIN] estas komunumo en la hispana provinco Malaga en la regiono Andaluzio.

Ĝi ampleksas areon de 127 km².

En 2007 Coín havis 20 870 loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Web de Coín

Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Urboj de Hispanio
Noémi László

**LÁSZLÓ Noémi** (la:slo:) estas rumanuja hungara poetino, tradukistino, laŭreatino de premio Attila József (2010) naskita en Kluĵo la 28-an de julio 1973.

## Biografio 
László finis kaj la mezlernejon kaj la universitaton en sia naskiĝurbo, la lastan en 1997. Ŝi estas anino de E-MIL, de februaro 20012 ĝia prezidantino.

## Volumoj 
* *Nonó* (Erdélyi Híradó, Kolozsvár), 1994 http://adatbank.transindex.ro/iro/htmlk/pdf463.pdf ;
* *Az ébredés előterében* (Mentor, Marosvásárhely), 1996 http://laszlonoemi.adatbank.transindex.ro/belso.php?k=16&p=462 ;
* *Esés után* (Erdélyi Híradó, Kolozsvár), 2000 http://laszlonoemi.adatbank.transindex.ro/belso.php?k=16&p=460 ;
* *Százegy* (Erdélyi Híradó – FISZ, Kolozsvár – Budapest), 2004.http://mek.oszk.hu/03700/03703/
* *Papírhajó* (elektitaj kaj novaj poemoj 1995–2008), 2009.
* *Labdarózsa*, porinfanaj poemoj, 2010.

## Tradukaĵoj 
* *Angol romantika* (kunultradukistino, Kijárat Kiadó, Budapest), 2003;
* *William Butler Yeats versei* (kunultradukistino, Európa Kiadó, Budapest), 2000.

## Premioj 
* – Román Írószövetség debüt-díja, 1995;
* – Sziveri János díj, 1995;
* – Látó debüt-díj, 1996;
* – Tokaji Írótábor debüt-díja, 1997;
* – Petőfi Sándor irodalmi díj, 1999;
* – Irodalmi Jelen költészeti díj, 2004;
* – Nizzai kavics, 2005.
* - József Attila premio, 2010.

## Fonto 
* Erdélyi Magyar Írók Ligája 

## Eksteraj ligiloj 
* Poemoj de László Noémi
* Retpaĝo de poetino 

Laszlo, N
Ernest Boyer

**Ernest Leroy BOYER** (naskiĝis la 13-an de septembro 1928; mortis la 8-an de decembro 1995) estis usona edukisto, kiu laboris ĉe la *State University* de Novjorko, kaj prezidanto de la Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching.James W. Guthrie, 2003: Encyclopedia of Education, 2a eldono, Novjorko, Macmillan Reference 55976558 http://www.answers.com/topic/ernest-boyer Boyer ricevis multajn premiojn kaj 140 honorajn doktortitolojn.

## Verko 
* *The Basic School: A Community for Learning. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1995*
* *College: The Undergraduate Experience in America. New York: Harper & Row, 1987.*
* *High School: A Report on Secondary Education in America. New York: Harper & Row, 1983.
* *Ready to Learn: A Mandate for the Nation. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1991.*
* *Scholarship Reconsidered: Priorities of the Professoriate. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1990.*
* Boyer, Ernest L., Philip G. Altbach, and Mary Jean Whitelaw. *The Academic Profession: An International Perspective. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1994.*
* Boyer, Ernest L. and Fred M. Hechinger. *Higher Learning in the Nation's Service. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1981.*
* Boyer, Ernest L. and Arthur Levine. *A Quest for Common Learning: The Aims of General Education. A Carnegie Foundation Essay. Washington, D.C.: The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1981.*
* Boyer, Ernest L. and Lee D. Mitgang. *Building Community: A New Future for Architecture Education and Practice. The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching, 1996.''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Boyer Center 

Kategorio:Usonanoj
Howard Gardner

**Howard GARDNER** (naskiĝis la 11-an de julio 1943 en Scranton, Pensilvanio) estas usona psikologo, spertulo pri kogna psikologio, kiu laboras en Harvard Graduate School of Education ĉe Universitato Harvard. Li estas ĉefe konata pro sia teorio pri multoblaj intelektoj.

En 1983 Howard Gardner prezentis teorion pri multobla intelekto (angle *multiple intelligences*). En 1981 premiita per "MacArthur Prize Fellowship".

En Pollando de 2008 ĝis 2011 estis realigata - surbaze de liaj konceptoj - eduka projekto "Unuaj spertoj de lernanto survoje al scio", kiun partoprenis pli ol 142 mil infanoj el 2 732 lernejoj. Por ties resumo profesoro Gardner alvenis al 3 konferencoj "Edukado de la menso. Elasta modelo de edukado bazita sur teorio de Howard Gardnera". 1500 personoj aŭskultis liajn lekciojn en Kielce, Varsovio kaj Poznań.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Howard Gardner's Project Zero home page at Harvard University 
* La persona ttt-ejo de Howard Gardner
* Howard Gardner School for Discovery in Scranton, PA; foto de Howard Gardner videbla ĉe la ligilo "History"
* The Howard Gardner School in Alexandria, VA 
* Gardner's work in social psychology, Greater Good magazine

Kategorio:Usonaj psikologoj
Kategorio:Usonaj pedagogoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Alfréd Macalik

**MACALIK Alfréd** estis rumanuja hungara pentristo, grafikisto en Vieno la 10-a de septembro 1888 kaj mortinta en Oradea la 20-a de septembro 1979.

## Biografio 
Alfréd Macalik finis la mezlernejon en Nagyvárad (1909). Li komencis siajn fakstudojn en Belarta Akademio de Krakovo (1910-11), li estis stipendiulo de artiskolonio Szolnok (1913). En Budapeŝto li estis disĉiplo de Ede Balló en la *Belarta Altlernejo* de Budapeŝto (1914-18). En la 20-aj jaroj li laboris ankaŭ en la Artistkolonio de Baia Mare. Li havis privatan artistskolon en Oradea (1930-37), li instruis en *Belarta Popollernejo*.

## Individuaj ekspozicioj 
* Li havis en urboj de Transilvanujo pli ol duoncent ekspoziciojn,
* 1966- Oradea *Körösvidéki Múzeum*, retrospektiva ekspozicio.

## Fonto 
* Artportalo.hu 

Macalik, A
Macalik, A
Habeŝaoj

La **habeŝaoj** (amhare *habäša*, tigrinje *ḥabäša*; kelkfoje: amhare *Abesha*, አበሻ *abäša*;  الحبشية; germane kelkfoje *Habescha*) en la pli strikta, historia senco estas la ŝemidlingvaj etnoj amharoj kaj tigrajoj/tigrinjoj en la Etiopia Altlando, sed en pli larĝa senco ankaŭ estas ĉiuj etiopoj kaj eritreoj. Tiuj etnoj estas tre similaj, sed parolas diversajn — kvankam parencajn — lingvojn.

## Literaturo 
* Eduard Glaser: *Die Abessinier in Arabien und Afrika*. München 1895, p. 8 s.
* Wilhelm Max Müller: *Asien und Europa nach altägyptischen Denkmälern*. Leipzig 1893, p. 116.
* Wolbert Smidt: *Selbstbezeichnung von Təgrəñña-Sprechern (Habäša, Tägaru, Təgrəñña)*; in: Bogdan Burtea / Josef Tropper / Helen Younansardaroud, Studia Semitica et Semitohamitica [Festschrift für Rainer Voigt], Münster 2005, p. 385 ss., 391 s.
* Hatem Elliesie: *Der zweite Band der Encyclopaedia Aethiopica im Vergleich*; in: Orientalistische Literaturzeitung, volumo 102, kajero 4-5, Berlin 2007, p. 397 ss. (398-401).

Habeŝaoj
Habeŝaoj
Habeŝaoj
Knido

**Knido** povas signifi
***Knido**  (aŭ **knidocito**) estas ĉelo de iaj bestoj, (ekzemple la meduzo), kiu eljetas venenan pikilon,
***Knido** estas antikva havenurbo en sudokcidenta Azio.
Ŝerbroj

eta|Mapo de la etnoj en Sieraleono; la ŝerbro-regionoj brune
La **ŝerbroj** (aliaj nomoj: **Bullom** aŭ **Bullom-Sherbro**) estas etno en Sieraleono, kiu kiel unu el la unuaj entute havis intensan kontakton kun eŭropaj komercistoj. Ilia loĝloko estas la insulo Ŝerbro antaŭ la marbordo de la lando kaj la najbaraj regionoj sur la kontinento.

Kiel ĉiuj etnoj de Sieraleono la ŝerbroj havas profunde ankritan kulturon. La plejparto de la ŝerbroj estas kristanoj. La bulom-ŝerbroj parolas la forte minacatajn lingvojn la buloman kaj la ŝerbran.

## Konataj ŝerbroj 
* John Karefa-Smart, sieraleona politikisto
* Peter L. Tucker, ano de la familio Tucker kaj prezidanto de la konsilantaro por rasa egaleco en Grandbritio
* Thomas Caulker, reĝo de la el Banana Islands forpelitaj ŝerbroj
* Patricia Kabbah, mortinta edzino de la iama sieraleona prezidento Ahmad Tejan Kabbah

## Fontoj 
* Adam Jones, History in Africa, Vol. 10, 1983 (1983), pp. 151-162
* Entwisted Tongues: Comparative Creole Literatures
* The Story of Sierra Leone, Von Francis Arthur James Utting
* Amazing Grace: The Story of America's Most Beloved Song Von Steve Turner

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Sieraleono

Ŝerbroj
Ŝerbroj
Bananujo

**Bananujo** estas nomo por la planto de la genro muzo kiu produktas la ofte manĝatan frukton Banano. Ĝi devenas el la tropika regiono de Sudorienta Azio kaj Aŭstralio. Hodiaŭ, ĝi estas kultivata tra ĉiuj tropiklandoj. Bananujoj estas de la familio *Muzacoj*. Ili estas kultivataj ĉefe por sia frukto. Kvankam bananujo povas atingi grandan alton (9m), ĝi ne estas arbo. Ĝi efektive ne produktas lignan trunkon. La pseŭdotrunko estas reale formita el la petioloj de la folioj. Tiuj ĉi interplektiĝis kaj fariĝas portanta strukturo, kiel falsa trunko. La petioloj havas ekstremaĵe grandan foliplaton kaj ĉe la centro medianan nervuron. La folioj povas atingi 4m longe kaj 1m larĝe. La tigo de la bananujo estas tre mallonga kaj tute subtera. Ĝi aperas sur rizomo, kiu periode produktas novajn tigojn. La rizomo portas gravan amason de longaj kaj maldikaj radikoj, kiu kreskas sub la tero.

## Vidu ankaŭ 
* Banano

## Eksteraj ligiloj 
* *(en)Open Directory Project* 
* *(en)Banana overview* *- details by International Institute of Tropical Agriculture*
* Bananas  *(en)International Banana Society (IBS)*


Kategorio:Fruktplantoj
Kyselica

**Kyselica,** hungare **Keszölcés** estas malgranda vilaĝo en Slovakio en regiono Trnava, en distrikto Dunajská Streda.

* Areo: 4 km²
* Loĝantaro: 130
* Alto super marnivelo: 122 m
* Poŝtkodo: 930 30
* Telefonprefikso: +421 031

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de kanalo Danubo, laŭ flankovojoj. Šamorín troviĝas 8 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1296 pri la vilaĝo. Ĥolero okazis en 1831. En 1910 loĝis en la vilaĝo 612 da homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony, al distrikto de Somorja. Ekde 1920 ĝi apartenis al Ĉeĥoslovakio, sed la transa vilaĝparto restis hungara. El tio formiĝis vilaĝeto Sérfenyősziget, kiu baldaŭ aliĝis al Dunasziget. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito iom da hungaroj estis deportitaj, la restintaj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš ĝis 1948. En la 1980-aj jaroj la kanalo tranĉis la ĉedanuban vilaĝparton, duono de la vilaĝo malkonstruiĝis. Ankaŭ la memstareco perdiĝis. Ekde 1993 la vilaĝo rericevis la memstarecon. En 2001 loĝis en la vilaĝo 123 da homoj, (97 hungaroj, 24 slovakoj).

## Vidindaĵo 
* kapelo post la ĥolero de 1898

Kategorio:Municipoj en distrikto Dunajská Streda