open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gheorgheni

dekstra|eta|Loko de Gheorgheni en Rumanio
**Gheorgheni** [georgenj],  [djerdjosentmiklo:ŝ], estas urbo en la centra parto de la Baseno Djerdjo norde de Miercurea Ciuc. Je 28 km de la urbo situas Lacul Roșu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (hungaroj, rumanoj), kaj en 1992  (88 % da hungaroj).
## Historio 
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis la 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík vármegye*). Ĝi estas unu el la gravaj lokoj en Transilvanio, kien armenoj estis koloniigitaj en la jaro 1668. En la fino de la 19-a jarcento oni listigis preskaŭ 400 armenajn katolikojn.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Kulturaj institucioj 
*Figura Stúdio Színház

## Bibliografio 
*Garda Dezső: *Gyergyói örmények könyve* (Libro de armenoj), 2007.
**Gyergyószentmiklós története* 1–2., Csíkszerda, 2007.
*Vofkori György: *Gyergyószentmiklós* (Urbhistorio en bildoj), Gyilkos-tó + Békás-szoros, 2004.

## Vidu ankaŭ
*Listo de gravaj personoj de Gheorgheni

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la urbestrejo https://www.gheorgheni.ro/ 
* Retejo de fotoklubo 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto


Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Toplița

**Toplița**  estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Toplița (Harghita) estas urbo en distrikto Harghita.
*Toplița (Hunedoara) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
*Toplița (Letca) estas vilaĝo en distrikto Sălaj.
Borsec

dekstra|eta|Kuracfonto en Borsec
**Borsec** [borsek] (hungare: **Borszék** 12px|link=:Dosiero:Borszék.ogg borse:k, germane: **Bad Borseck**) estas urbo kuracbaneja kaj refreŝiĝeja sur la nordrando de la montaro Giurgeu norde de Gheorgheni.

## Loĝantaro 
1910: 1 862 (hungaroj, rumanoj), 1992: 3 074 (80 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝis la 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Borsec apartenis al Hungario (*Csík vármegye*). La 2-an de aŭgusto 2008 oni malfermis la akvomineralan muzeon de la urbo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Aladár Farkas (n. Valea Strâmbă, 25-a de januaro 1948): instruisto pri korpedukado, lernejestro, lokhistoriisto.
* János Jankó (Pest, 13-a de marto 1868 – Borszék, 28-a de julio 1902): etnografo
* Antal Rudolf Kamenitzky (17-a de julio 1947 - Târgu Mureș 6-a de oktobro 2015): poemaŭtoro.
* Ilka Lánczy (14-a de novembro 1861 – Budapest, 19-a de septembro 1908): aktorino.
* Mátyás Mátyás (? 1888 – Târgu Mureș, 31-a de decembro 1956): kuracisto, medicinscienca publicisto.
* Gergely Sebestyén (Zetelaka, 3-a de oktobro 1803 – Borszék, 19-a de aŭgusto 1868): juristo.
* János Szilvássy: kuracisto, fakverkisto en urbo ekde 1875.

## Bibliografio 
* Meyr Ignác: Borszék gyógyvizei, 1862
* [08561] Moldován Gergely: Egy fürdőidény Borszéken http://mek.oszk.hu/08500/08561
* *Periplu montan - Barangolás* (Borseko kaj ĝia ĉirkaŭaĵo) (fotoalbumo), 2003.
* Farkas Aladár: *A borszéki ásványvíz palackozás 200 éves története* (La 200-jara historio de botelumiado de la mineralakvo en Borseko. Csíkszereda, 2006.
* *Borsec*. Turista gvidlibro, Status, 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Bibliografio pri Borsec 

Dosiero: Borsec jud Harghita.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
LH

**LH** estas digrafo de portugala lingvo kaj aliaj lingvoj. Ĝia pro en la portugala estas [lj] kiel en la vorto *palha*. Ĝi ne estas konsiderata memstara litero.

Vidu ankaŭ NH.

Kategorio:Latinaj digrafoj
Florbela Espanca

**Florbela ESPANCA** (nomo kiu signifas *Bela floro bategas* kaj estas plumnomo de **Flor Bela LOBO**, kiu naskiĝis en Vila Viçosa, Evora, la 8-an de decembro 1894 kaj mortis en Matosinhos, Porto, la 8-an de decembro 1930) estis poetino portugala. Ŝi estas la plej granda ina voĉo de portugallingva poezio. Ŝiaj poemoj estas plenaj de virina amsento kaj muzikeco, kelkaj el ŝiaj sonetoj estas kantataj kiel popolmuzikoj en Portugalio kaj Brazilo.

## Biografio 
Ŝi estis kromfilino de João Maria Espanca kaj lia servistino Antónia da Conceição Lobo.

En 1903 Florbela Espanca skribis sian unuan poemon, *A Vida e a Morte* (La Vivo kaj la Morto). Ŝi edziniĝis en 1913 al Alberto Mountinho kaj finis la kurson pri Beletristiko en 1917, enirante, sekve la kurson pri Juro. Ŝi estis la unua studentino pri Juro en Universitato de Lisbono.

Si nature abortis en 1919 kaj ekakiris mensmalsanon. En 1921 divorcis kaj en 1922 edziniĝis al António Guimarães.

Ŝi publikigis la verkon **Sóror Saudade** en 1923, kiam suferis pro nova aborto, kaj ŝia edzo divorcis. En 1925 edziniĝis al Mário Lage. La morto de ŝia frato Apeles tro emociigis ŝin, kaj ŝi verkis **As Máscaras do Destino**.

[eta|maldekstre|Tombo de Florbela Espanca en [Vila Viçosa.]]
Provis ŝi sinmortigi du foje en oktobro kaj novembro de 1930. Post la diagnozo pri pulmona malsano, ŝi sinmortiĝis en datreveno de sia naskiĝotago. Ŝia ĉefverko **Charneca em Flor** aperis en januaro de 1931.

## Verkoj 
### Poezio 
* 1919 Livro de Mágoas. Lisboa: Tipografia Maurício.
* 1923 Livro de Sóror Saudade. Lisboa: Tipografia A Americana.
* 1931 Charneca em Flor. Coimbra: Livraria Gonçalves.
* 1931 Juvenília: versos inéditos de Florbela Espanca (kun 28 sonetos nepublikigitaj). Studo de Guido Battelli. Coimbra: Livraria Gonçalves.
* 1934 Sonetos Completos (Livro de Mágoas, Livro de Sóror Saudade, Charneca em Flor, Reliquiae). Coimbra: Livraria Gonçalves.

### Prozo 
* 1931 As Máscaras do Destino. Porto: Editora Marânus.
* 1981 Diário do Último Ano. Prefácio de Natália Correia. Lisboa: Livraria Bertrand.
* 1982 O Dominó Preto. Prefácio de Y. K. Centeno. Lisboa: Livraria Bertrand.
* 2019 O Diário e O Dominó Preto. Prefácio de Fábio M. Silva e Luísa Vilela. Viseu: Edições Esgotadas.

Kategorio:Portugallingvaj verkistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Portugalaj poetoj
Kategorio:Verkistinoj
Vlăhița

dekstra|eta|Situo de Vlăhița en Rumanio
**Vlăhița** [vləhica] ( [sentedjha:za]) estas urbo en la Harghita-montaro je 680 metroj super la marnivelo laŭ la rivereto Vârghiș okcidente de Miercurea Ciuc. Sur ĝia teritorio troviĝas banejoj konstruitaj ĉe la mineralakvaj fontoj. Administre apartenas al ĝi Băile Homorod (Homoródfürdő), Minele Lueta (Lövétebánya), Băile Chirui (Kirujfürdő).

## Historio 
Ĝis 1899 la oficiala nomo estis **Szentegyházas-Oláhfalu**. Ĝis 1876 Szentegyháza kaj *Kápolnásfalu* formis urbon nomatan *Oláhfalva*, poste ĝi iĝis vilaĝo nomata *Szentegyházasfalu*. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Udvarhely). Ekde 1968 ĝi kun **Szentkeresztbánya** denove iĝis urbo. Ekde 1990 la hungara nomo estas Szentegyháza. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

==Komunumoj pri *szentkereszt* (= Sankta Kruco) en Hungara reĝlando== 

## Ĝemelkomunumoj 
*  Szarvas, Hungario (1994)
*  Cegléd, Hungario
*  Balatonlelle, Hungario
*  Balatonboglár, Hungario
*  Látrány, Hungario
*  Baracs, Hungario

## Renomaj personoj 
* Attila Balázs (*9-a de decembro 1969): aktorohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=666.
*László Bencze (Berta) (n. 23-a de junio 1978): grafikisto
* Levente Bodó (*20-a de januaro 1949): skulptisto.
* András Both (*9-a de februaro 1958): ceramikisto, dizajnisto.
* Attila Demeter M. (n. 9-a de aŭgusto 1972): universitata instruisto pri filozofio.
* Csanád Demeter (n. 1981): d-ro pri historio, instruisto, lernejestro en Lueta
* Zsuzsa Demeter (n. 1977): kritikistino, redaktorino de revuo Helikon
* Zoltán Gedeon (*29-a de junio 1922): pentristo, grafikisto, universitata profesoro.http://www.muvelodes.ro/index.php/Cikk?id=471
*Mihály Herczeg (n. 9-a de majo 1951): muzikinstruisto, kapelestro, dirigento
* Győző Máthé *(13-a de junio 1963): aldisto de la Simfonia Orkestro de Hungara Radio de Budapeŝto.
* Sándor Haáz (*Odorheiu Secuiesc, 24-a de decembro 1955): muzikinstruisto, dirigento de loka infana simfoniorkestro. 
* Gizella-Zsuzsanna Józsa (*23-a de junio 1969): ĵurnalistino.
*Zoltán Kis (n. 26-a de majo 1965): inĝeniero, oficestro de SZINFO
*Lóránt András (n. 26-a de februaro 1973): aktoro, koreografo, muzikisto, artistohttp://www.hamlet.ro/emberek.php?id=406 
* Gyárfás Márton (*27-a de februaro 1928): geodeto, scienca esploristo, docento.
* Klára Sebők (*15-a de aŭgusto 1941): aktorino.
*István Szőcs (17-a de aŭgusto 1940) priteknika fakverkisto
* Béla Varga (*12-a de novembro 1951): inĝeniero pri fornoj, universitata profesoro.
*Emese Zsigmond (1-a de junio 1955): redaktorino

## Bibliografio 
* Mihály János: *Kirujfürdő és környéke*. Székelyudvarhely, (2001).

## Eksteraj ligiloj 
* Historiaj banejoj en Transsilvanujo (aŭgusto 2009, revuo Korunk http://www.korunk.org/?q=node/8&ev=2009&honap=8&cikk=10911
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Mildareveno

**Mildareveno** (itale "Rientrodolce") estas politika asocio proksima al Radicali Italiani, kiu interesiĝas pri monda troloĝateco, ekologio kaj energio. Ĝia nomo devenas el ideo de Marco Pannella, laŭ kiu estas necesa "milda reveno" al mondo kun du miliardoj da homoj. La asocio konsideras la mondan troloĝatecon kiel la ĉefan kialon de la socia, ekologia kaj energia krizo de nia planedo kaj celas konvinki la societon, la amaskomunikilojn, la intelektulojn kaj la politikistoj pri la neceso de "dolĉa" malkreskigo de monda loĝantaro, respektante la homajn rajtojn kaj la individuajn liberojn.

La asocio havas samnomatan diskutgrupon, kiun ĉiuj povas eniri (ne nur la asocianoj). Inter la grupanoj estas Bill Ryerson, Marco Pannella, Luigi De Marchi, Maria Luisa Cohen, Andrea Furcht.

## Eksteraj ligiloj 
*Asocio "Rientrodolce"

Kategorio:Politiko
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Energio
Purepeĉoj

La **purepeĉoj** aŭ **taraskoj** estas gento de Meksiko, loĝanta en la subŝtato Miĉoakano. Purepeĉoj estas nomo kiun ili uzas por si mem, dum taraskoj estas la nomo, kiun donis al ili la konkerantaj hispanoj.

Dum 14-a kaj 15-a jarcentoj la purepeĉa regno estis prospera kaj forta, kaj estis la ununura popolo, kiun la aztekoj ne sukcesis privenki. Ili estis lertaj kuprometiistoj.

## Vidu ankaŭ 
* Purepeĉa lingvo

Kategorio:Meksiko
Milan Baroš

**Milan BAROŠ** (naskiĝis la 28-an de oktobro 1981 en Vigantice en Ĉeĥio) estas ĉeĥa futbalisto, kiu nuntempe ludas je ĉeĥa futbola reprezentaro kaj angla klubo Aston Villa. Tio estas edukito de Baník Ostrava, kiu kiel granda talentulo transiris en la anglan klubon Liverpool FC. Sed sub la eksa eĉ ne sub la nuna trejnisto li ne ricevis tiom da okazoj, do somere de 2005 li transiris en birminghaman Aston Vilan, kie li prezentiĝis per golo tuj en la unua matĉo.

Ankoraŭ pli sukcesa li estas en ĉeĥa futbala reprezentaro, kiun li helpis kiel la plej bona ŝotisto de Ĉampionado de Eŭropo en semifinalo de la konkurso, sed kie Ĉeĥio malvenkis kontraŭ Grekio. Ĝis septembro de 2005 li havis je sia konto 26 reprezentantajn golojn en 39 matĉoj, kio estas mirinda bilanco.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo

Baroš Milan
Baroš Milan
Baroš Milan
Turo de Tokio

[eta|dekstra|Turo de Tokio, la antaŭa estas templo [Zoĝo-ĝi ]]
**Turo de Tokio** aŭ **Tokia Turo** ( [tōkjō taŭā], ) estas turo situanta en parko Ŝiba en kvartalo Minato en Tokio (Japanio). Ĝia desegno estas bazita de Ejfela Turo en Parizo (Francio).

eta|250ra|Turo de Tokio — nokte

## Resumo 
Ĝi havas vernomon "" (La Japana Radia Turo). Arkitektisto Najto Taĉu kaj la Kampanio Nisshin-Desegno kunlaborante desegnis ĝin.
La turo altas 332,6 metrojn, pli alta ol la Ejfela Turo je 8,6 metroj, la monda plejalta mem-subtenanta fera turo kaj la plej alta konstruaĵo en Tokio. Ĝi pezas 4000 tunojn, malpli peza ol la 10 000 tunoj de la Ejfela Turo.

La turo havas rigardejojn je 145 kaj 150 metroj de la tero, kaj specialan rigardejon je 250 metroj de la tero. Vizitantoj povas rigardi Tokion, povus rigardi eĉ Monto Fuĝin se la vetero permesus.
Ĉe pinto de la turo, instalitaj estas antenoj por televido kaj radio, por averto haltigi trajnojn kurantajn, kiam tertremo okazas, kaj sensiloj por observadi veteron.

La turon administras Kompanio de Japana Radia Turo (), kiu estas fondita por administri la turon.

La 29-an de junio 1957, la konstruo komencis kaj finis la 14-an de oktobro 1958; ĝi ekmalfermis la 7-an de decembro, kaj la 23-an de decembro okazis finkonstrua ceremonio kaj oficiale ekkuris. Postjare, la 10-an de januaro, 1959, ĝi ekdissendis radion.
Oni reuzis tankojn uzitajn kaj forlasitajn de Korea Milito por konstrui la turon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝo ()

Kategorio:Konstruaĵoj en Tokio
Kategorio:Turoj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1958
Rastrumero

eta|Rastrumera arto
La **rastrumero** aŭ **bildero** (el la angla *pixel*, mallongigo de *picture element*, signife "bilda elemento", "bildero") estas la konvencia baza ero de cifereca bildo en memoro de komputilo. Tiel, ĝi estas la plej malgranda elemento de bildo de ekrano, printilo aŭ alia aparato.

La rastrumeroj, aranĝitaj por kunmeti rektangulan kradon, aperas kunfanditaj en ununuran bildon kiam la rastrumeroj estas malgrandaj kaj densaj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vektora bildo
* Alfokanalo

Kategorio:Komputila grafiko
Josuo (libro)

**Josuo** (mallonge **Jos**) estas libro de la juda Tanaĥo respektive de la kristana Malnova Testamento en la Biblio. Ĝi estas parto de la Readmona Historia Verkaro. Por la judoj ĝi estas (post la Torao) la unua de la profetaj libroj.
## Nomo 
La libro nomiĝas
* en la hebrea: יהושע
* en la greka Septuaginto (LXX): ΙΗΣΟΥΣ
* en la latina Nova Vulgato: Liber Iosue

La libro nomiĝas tia, ĉar Josuo, filo de Nun, estas ĝia ĉefa rolulo.

## Aŭtoro 
La libro entenas malnovan materialon, eble el la tempo tuj post la regado de Davido en la 10-a jarcento a. K. Sian hodiaŭan formon ĝi ricevis post la Babilona Ekzilo.
::Detalojn vidu ĉe Readmona Historia Verkaro!

## Enhavo kaj strukturo 
La libro montras la alvenon de la judoj al Palestino post eliro el Egiptio kaj vojaĝo tra la dezerto, kaj la koloniadon de la lando.

La libro havas tri partojn: 
* Konkero de la lando (Jos 1 - 12)
* Disdivido de la lando (Jos 13 - 22)
* Sindevigo fare de la popolo (Jos 23 - 24)

La plej konataj perikopoj certe estas
* la transirado trans Jordanon (Jos 3 - 4)
* la konkero de Jeriĥo (Jos 6)
* la popolkunveno en Ŝeĥemo (Jos 24,1-28)

## Resumo 
La libro de Josuo daŭrigas la naradon de Biblia historio post la morto de Moseo. Ĝi rakontas la konkeradon kaj divido de la promesita lando Kanaano inter la israelaj triboj sub la gvidado de Josuo.

Post la morto de Moseo, Dio komisiis Josuon por konduki la israelojn en la landon de Kanaano, kiu estis promesita al iliaj patroj. La libro komencas per la transirpaso de la Jordano-rivero kaj la detruo de la urbo Jerĥo.

Poste ĝi rakontas pri la atakoj kaj konkero de diversaj urboj en Kanaano, inkluzive de la regoja bando ĉe Hazoro. Josuo dividas la tutan landon inter la dekdu triboj, donante ĉiun regionon laŭ heredrajto. 

La libro finiĝas per Josuon kunvokinta ĉiujn tribojn por renovi ilian aliancon kun Dio. Ĝi prezentadas Josuon kiel sukcesoran gvidindon de Moseo, kiu fidelege plenumis Dion ĉe la vojaĝado al la promesita lando.

Ĉefaj temoj inkluzivas la daŭrigan fidelecon de Dio al lia popolo, la necesecon de obeo al Leĝaro, kaj la konkerado de la lando promesita al la patriarkoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* **[Josuo - ](http://eo.wikisource.org/wiki/Malnova_Testamento_(Zamenhof)/Josuo) L. L. Zamenhof**
* Malnova testamento

Kategorio:Libroj de la Tanaĥo
Kategorio:Libroj de la Malnova Testamento
Imre Zsögödi Nagy

**NAGY Imre ** (nadj) estis rumania hungara pentristo naskita la 25-an de julio en 1893 en vilaĝo Jigodin kaj mortinta la 22-an de aŭgusto 1976 en Miercurea Ciuc.

## Premioj, distingoj 
* 1932: grafikpremio Zichy Mihály de Szinyei Merse Pál Társasága;
* 1942: grandpremio de Artistsemajnoj de Kluĵo;
* 1957: Meritmajstro;
* 1963: 1-a grada de Labormeriordeno;
* 1968: 1-a grada Kultura Meritordeno .

## Kariero 
Inter 1918-1920 Imre Nagy studis en Magyar Képzőművészeti Főiskola de Budapeŝto, en 1920-1922 li laboris kiel stipendiulo en la artistkolonio de Kecskemét. Dume li mastrumadis en sia naskiĝvilaĝo, li havis laborejon ankaŭ en Kluĵo kaj li vivis longtempe en Budapeŝto. Dum la 20-aj jaroj ĉiusomere li laboris en la Artistkolonio de Baia Mare. En 1927-1928 li studvojaĝis en Italio. De 1930 li estis unu el fondintoj de la Barabás Miklós Céh kaj ties ekspoziciinto. En 1935 li estis gastiganto de pentristo Vilmos Aba-Novák en Jigodin. De 1949 mallongtempe li estis instruisto de Arta Altlernejo de Kluĵo.

## Eventoj 
En 1959 li donacis 44 pentraĵojn al Biblioteko Teleki (hun. Teleki Téka) en Târgu Mureş tiel fondinte tie artgalerion por siaj pentraĵoj. Li havas artgalerion ankaŭ en sia naskiĝvilaĝo. Lia naskiĝdomo estas memordomo. En 1941 pasigis du semajnojn en lia domo verkisto Zsigmond Móricz por konataĝi pri la vivmaniero de la sikuloj. La Galerio Imre Nagy estis malfermita la 28-an de julio 1973 honore al 80-a naskiĝjara datreveno de pentristo.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1922 • Zuriko
* 1925 • Újságíró Klub, Kluĵo • Klingsor Terem (chambro de la kulturrevuo *Klingsor*), Braŝovo
* 1926 • Kluĵo • Miercurea Ciuc • Braŝovo • Kultúrpalota, Târgu Mureș • Kultúrpalota, Arado [Walter Widmannal]
* 1927 • Újságíró Klub, Kluĵo • Redout, Braŝovo
* 1928 • Újságíró Klub, Kluĵo • Klingsor Terem, Braŝovo
* 1929 • Kluĵo
* 1930 • Redout, Braŝovo
* 1931 • Budapeŝto
* 1933 • Redout, Braŝovo • Sibio
* 1935 • Miercurea Ciuc • Redout, Braŝovo
* 1936 • Vigadó
* 1938 • Londono
* 1943 • Târgu Mureș
* 1958 • Kluĵo • Bukareŝto • Târgu Mureș
* 1963 • Kluĵo • Kultúrpalota, Târgu Mureș
* 1974 • Csíkszeredai Múzeum, Miercurea Ciuc

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1929 • Hivatalos Szalon (Salonul Oficial), Bukareŝto
* 1929 • Magyar Festészeti kiállítás (hungara pentra ekspozicio), Nurenbergo
* 1937 • Barabás Miklós Céh, Csekonics-palota, Budapeŝto
* 1942 • Művészeti Hetek, Kluĵo
* 1944 • Barabás Miklós Céh, Nemzeti Szalon, Budapeŝto
* 1957 • Román képzőművészeti kiállítás (rumana ekspozicio pri vidaj artoj), Moskvo
* 1968 • Kolozsvári képzőművészek, Titogrado (YU).

## Aŭtobiografio 
* *Följegyzések* (Notaĵoj), Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1979http://adatbank.transindex.ro/cedula.php?kod=695 .

## Bibliografio 
* József Gazda :* Nagy Imre*, Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1972.
* András Szabó: A bőfény forrása, Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Csíkszereda, 2006.

## Fonto 
* Artportal.hu 

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj verkaro
* Arto en Hungario
* La lasta intervjuo kun la pentristo 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Miklós Borsos

**BORSOS Miklós** (mikloe:ŝ borŝoŝ) estis hungara skulptisto, medalisto. Li naskiĝis en Sibio la 13-an de aŭgusto 1906 kaj mortis la 27-an de januaro 1990 en Budapeŝto.

## Kariero 
Lia patro estis naskita en Gyergyócsomafalva kaj li estis horloĝisto en Sibio. Miklós Borsos kontraŭ la volo de patro en 1922 iris urbon Győr, (Hungario) por pristudis arton. Komence li prilernis pentroarton, kaj en 1928 li faris studvojaĝon en Florenco (Italio). En 1933 li decidis iĝi skulptisto. Inter 1946 kaj 1960 li estis profesoro en la Industriarta Altlernejo en Budapeŝto. En 1957 li ricevis premion Kossuth.

## Elektitaj disĉiploj 
* István Bors
* Árpád Csekovszky
* József Cserny (fasonisto)
* László Dudás
* József Engelsz
* György Fürtös
* Lajos Győrfi
* Bálint Józsa
* Jenő Ferenc Kiss
* László Nádas
* József Péri
* Imre Schrammel
* Veronika Szabady
* Enikő Szöllőssy
* Joachim Szvetnik
* Gábor Veres (skulptisto)
* Miklós Veress (ceramikisto)

## Literaturo 
* L. Kovásznai Viktória: Borsos Miklós (hungare). Képzőművészeti Kiadó, 1989.

## Fonto 
* Artportal.hu 
* Skulptaĵoj

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Ciumani

**Ciumani**  (en la hungara lingvo **Gyergyócsomafalva** [djerdjoĉomafalva]) estas komunumo en la Baseno Djerdjo proksime de la rivero Mureș nordokcidente de Gheorgheni.

La komunumo Ciumani konsistas nur el la sideja vilaĝo.

## Loĝantaro 
Gyergyócsomafalva havis en 1910 3 917 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 4 817 (hungaroj).

## Historio 
Gyergyócsomafalva datiĝas unue en 1567. Gyergyócsomafalva disiĝis de Joseni en 1750. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Gyergyócsomafalva apartenis al Hungario (*Csík*). En somero de la jaro 1907 Béla Bartók kolektis 27 popolmelodiojn en la komunumo.

## Renomaj personoj 
* Ágnes Ambrus (23-a de marto 1951) instruistino, ĉefredaktorino de Székely Újság.
* Csaba Borboly (n. 8-a de aŭgusto 1974): politikisto, vicprezidanto, prezidanto de la konsilantaro de Distrikto Harghita.
* Gábor Borsos (n. 11-a de julio 1945): pentristo, grafikisto.
* Miklós Borsos: la gepatroj de la skulptisto de tie devenas.
* Ambrus Csata (n. 6-a de septembro 1937): verkisto, vortarredaktisto.
* Jenő Csata (n. 1963): pentristo
* Ernő Csata (25-a de februaro 1952): poeto.
* Zsombor Csata (n. 2-a de aprilo 1978): sociologo.
* János Csiky (5-a de aŭgusto 1892 – Gheorgheni, 7-a de septembro 1979: kuracisto, medicinfakverkisto.
* Gergely Czirják (1913 – ?): popola aŭtobiografiisto.
* Ákos Kiss, hungara arthistoriisto.
* Margit Köllő (1944): tekstilartistino.
* Miklós Köllő (1861 – Budapeŝto, 1900): skulptisto.
* Miklós Köllő (28-a de junio 1928): scenarlibretisto.
* Miklós Köllő: arkitekto
* Antal Madarász (26-a de novembro 1933 – 21-a de oktobro 1978, Târgu Mureș): geografo.
* József Rokaly (15-a de februaro 1940) instruisto pri historio, lokhistoriisto.
* Lőrinc Szász (n. 23-a de aŭgusto 1935): lingvisto, vortarverkisto.

## Bibliografio 
* Rokaly József: *Gyergyócsomafalva monográfiája*, 1-a 2003, 2-a 2006.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Ciumani jud Harghita.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Kategorio:Unuvilaĝaj komunumoj de Rumanio
Skulptisto

dekstra|300ra|eta|Skulptaĵo pri skulptisto
**Skulptisto** estas artisto, kiu praktikas plastikon aŭ skulptarton.

Grandaj skulptistoj estis aŭ estas jenaj:

## Listo de elstaraj 
## A 
* Apolonio de Ateno
* Ahmed Al Safi
* Adebisi Akanji

## B 
* Frédéric Auguste Bartholdi
* Johano Beck
* Sándor Benczédi
* Věroslav Berger
* Miklós Borsos
* Fernando Botero
* Constantin Brâncuşi

## C 
* Camille Claudel
* Lorenzo di Credi

## D 
* Adalberto de León Soto
* Leonidas Drosis

## F 
* János Fadrusz
* Fidio
* Damián Forment

## G 
* István Gergely
* Jens Galschiot

## H 
* Étienne Hajdu
* Pieter d'Hont
* Jean-Antoine Houdon

## J 
* Georges Jeanclos

## K 
* Johann Balthasar Keller
* Hermann Knaur
* Käthe Kollwitz

## L 
* Laszlo Zinner
* Václav Levý
* Jacques Lipchitz
* Lisipo

## M 
* Mikelanĝelo
* Mikono
* Mirono
* Henry Moore

## P 
* Enrico Pazzi
* Jean-Baptiste Pigalle
* Polikleto
* Praksitelo

## R 
* Auguste Rodin
* Viktor Román

## S 
* Jenő Szervátiusz

## T 
* Ferenc Teremi
* Christian Friedrich Tieck
* Zoja Trofimiuk
* Marie Tussaud
* Kiss Takacs

## W 
* Zbigniew Wąsiel
* Jan de Weryha-Wysoczanski
* Willem Vermandere


Kategorio:Profesioj
Márton kaj György Kolozsvári

**Márton kaj György KOLOZSVÁRI** (Martono kaj Georgo de Koloĵvaro) estis skulptistoj en la 14-a jarcento en Hungario, (Transilvanio).
eta|Skulptaĵo pri Sankta Georgo en Prago
## Ilia kariero
Oni scias sole tiom pri ili, ke  estis fratoj kaj ilia patro, Nikolao estis pentristo. Iliaj ununura postrestinta kreaĵo estas la skulptaĵo Sankta Georgo (1373), kiu troviĝas en Prago, en Národní Galerie. La kopiaĵo de la skulptaĵo staras en urbo Cluj-Napoca, nun en la strato Farkas. Iliaj skulptaĵoj pri la hungaraj reĝoj (1345 kaj 1372), kiuj staris en Oradea, post la okupado de la urbo fare de turkoj en 1660 estis neniigitaj.

## Fontoj 
* Arto en Hungario
*Artportal.hu 

Kolozsvari
Kolozsvari, m.
Hargita Népe

Hargita Népe (Popolo de Hargita) estas distrikta ĵurnalo en hungara lingvo aperanta en Csíkszereda. Inter 1968 kaj 1990 ĝi havis la titolon *Hargita*. La ĉefredaktoroj estis Antal Albert, László Borbély. La nunan titolon oni donis al ĝi en 1990. Ĉefredaktoro ĝis 2006 restis László Borbély.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon
## Eksteraj ligiloj 
*Hargita Népe 

Kategorio:Miercurea Ciuc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Székelyföld (revuo)

**Székelyföld** sekejfOeld (Sikullando) estas monata kultura revuo aperanta en Miercurea Ciuc, Rumanio. La revuo estas eldonita de Hargita Eldonejentrepreno. Ĝia fondinto en 1997 kaj ĉefredaktoro estas István Ferenczes tiu, kiu redaktas ankaŭ la revuon Moldvai Magyarság. En januaro 2006 aperis ĝia 100-a numero.  

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retpaĝo .

Kategorio:Sikullando

Kategorio:Miercurea Ciuc
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Pieter Aspe

**Pieter ASPE** (naskiĝis la  en Bruĝo, mortis tie la ) estis la pseŭdonimo de **Pierre Aspeslag**, flandra verkisto.

## Biografio 
Aspeslag studis latinan lingvon kaj sciencojn ĉe la kolegio de Sankta Leo en Bruĝo.

Li havas du infanojn: Tessa (1972) kaj Mira (1974) kaj unu nepinon: Lisa. La kariero de
Aspeslag ne sin limigis al la verkado: li interalie laboris kiel magazenisto, vendisto, ĉe la mara polico kaj kiel fotografisto. Li ankaŭ dum kelkaj jaroj estis la domgardisto de la baziliko de la Sankta Sango en Bruĝo.

Aspeslag sin plentempe okupis pri verkado ekde la jaro 1996.

## Libroj 
Pieter Aspe verkis krimromanojn kiuj havas kiel ĉefrolulon adjunkt-policestron Pieter Van In kaj juran oficirinon Hannelore Martens, kiuj en la debuta rakonto de Aspe, *Het vierkant van de wraak* [La kvadrato de la venĝo], iĝas geamantoj. Ĉiuj rakontoj okazas en Bruĝo.

En la jaro 2001 Aspe ricevis la premion Hercule Poirot pro sia romano *Zoenoffer* [Kulpopaga ofero].

Entute de la libroj de Aspe jam vendiĝis pli ol 1 500 000 ekzempleroj (ĝis 2008). La flandra komerca televida stacio VTM komisiis ke oni de la unuaj dek krimaj romanoj de Aspe kreu televidan serion. Tiujn oni elsendis en la jaro 2004. La ĉefroluloj en tiu ĉi serio estis Herbert Flack (Pieter Van In), Francesca Vanthielen (Hannelore Martens) kaj Lucas van den Eynde (Guido Versavel). La unua serio estis tiom sukcesplena, ke VTM pretigis nau pliajn.

Krom krimromanoj, Pieter Aspe ankaŭ verkis du infanlibrojn.

## Bibliografio 
## Referenco 
## Ekstera ligilo 
Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Kategorio:Flandraj verkistoj
Marko (evangeliisto)

**Sankta Marko la evangeliisto**, laŭ la tradicio, estas aŭtoro de la evangelio laŭ Marko (kiu estas konsiderata la plej malnova kaj sendube plej mallonga de la evangelioj), kuzo de sankta Barnabaso, disĉiplo de sankta Paŭlo, kaj poste de sankta Petro. Li estas ankaŭ supozata la unua papo de Aleksandrio fare de kaj la orienta ortodoksa eklezio kaj de la kopta ortodoksa eklezio. Laŭ legendo li mortis martire dum la regado de imperiestro Trajano ĉirkaŭ la jaro 98.

La tradicia ikonografio rilatigas al sankta Marko la flugantan leonon (*leono de sankta Marko*).

## Vidu ankaŭ 
[eta|maldekstra|200px|La martireco de sankta Marko, [ilustraĵo de la 15-a-jarcenta manuskripto *Les Très Riches Heures du duc de Berry*]]
* Evangelio laŭ Marko
* Evangelio laŭ Johano
* Evangelio laŭ Mateo
* Evangelio laŭ Luko
* Sankta Johano la evangeliisto
* Sankta Luko la evangeliisto
* Sankta Mateo la evangeliisto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.heiligenlexikon.de/index.htm?BiographienM/Markus.htm 

## Aliaj projektoj 

Dosiero:MarkEvangelist.jpg|
Dosiero:Domenico Beccafumi 022.jpg|
Dosiero:Nuremberg chronicles f 104r 1.png|

Marko
Marko
Marko
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortintoj en 68
Korunk

**Korunk** (Nia epoko) estas revuo monata kun profilo forumo-kulturo-scienco en la hungara lingvo aperanta en la urbo Kluĵo, Rumanio. 
## Historio
Inter 1926 kaj 1928) ĝia ĉefredaktoro estis László Dienes, la fondinto de la revuo, poste ĉefredaktis Gábor Gaál ĝis septembro 1940, kiam la revuo estis malpermesita. La revuo reaperis en 1957. Ekde marto 1973 oni fondis la Korunk Galéria, kiu organizas ekspoziciojn belartajn. 

## Ĉefredaktoroj
*Ernő Gáll: 1957-1984;  
*Győző Rácz: 1984-1989;
*Lajos Kántor: 1990-2007;
*Imre József Balázs: 2007-
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo
*Reportoriumo inter 1926-1940 
*Repertoriumo inter 1990-2000  
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio

Kategorio:Kluĵo
Jenő Gyárfás

300px|eta|Gyárfás Jenő: Tetemrehívás, 1881
**GYÁRFÁS Jenő** (jeno djarfaŝ) estis hungara pentristo naskita en urbo Sepsiszentgyörgy la 6-an de aprilo en 1857 kaj mortis samloke la 13-an de decembro en 1925. (Laŭ la libro de József Gazda (vidu sube) la artisto mortis la 17-an de decembro). Li estis membro de Societo Benczúr.

## Kariero 
En Budapeŝto Jenő Gyárfás estis disĉiplo de Bertalan Székely, kaj poste plustudadis en Munkeno. Lia ĉefkreaĵo estas la pentraĵo Tetemrehívás (1881) pri la malferma sceno de la balado de János Arany. Post mallonga vojaĝo en Italio, en 1882 li loksidiĝis en sia naskiĝurbo kaj li fariĝis instruisto. El siaj  estas menciinda el inter aliaj la *Morto de Áron Gábor*. Li kreis ankaŭ ilustraĵojn. Por la kreaĵoj de la artisto en Sfântu Gheorghe estiĝis artgalerio.

## Bibliografio 
* Gazda József:* Gyárfás Jenő* (hungare), Irodalmi Könyvkiadó, Bukarest, 1969.
* Almási Tibor: *Gyárfás Jenô*. Székely Nemzeti Múzeum, 2007.

## Elektitaj pentraĵoj 

Dosiero:Gyárfás, Jenő - Youth and Age (1887).jpg|Junularo kaj aĝo (1887)
Dosiero:Gyárfás Portrait of Bertalan Karlovszky 1880.jpg|Bertalan Karlovszky (1880)
Dosiero:Gyárfás Piety.jpg|Pieta

## Fonto 
* Arto en Hungario

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
The Da Vinci Code (filmo)

***The Da Vinci Code*** (Esperante: *La Da Vinĉi-a Kodo*) estas usona filmo de Ron HOWARD aperinta en kinejoj la .

La filmo estas la adapto de la sukcesega libro *The Da Vinci Code* de Dan Brown. Ĝi estas tre kompleksa rakonto parte farita laŭ la vivo de Leonardo da Vinci. Pluraj scenoj okazas en la muzeo Luvro.

La rajtoj de la historio estis akiritaj kontraŭ ses milionoj de dolaroj.

La filmadon oni volis komenci dum Majo de la jaro 2005 sed kelkaj problemoj malfruigis ĝin ĝis la lasta tago de Junio.

La katolika eklezio kelkfoje insistis, ke la kreantoj de la filmo enmetu en la komencon klaran noton, ke temas pri plene elpensita historio. Tamen tia noto de *Sony Films* ne estis enmetita. Rezulte, la katolikaj aŭtoritatoj alvokis samkredanojn malagnoski montron de la filmo, kiu, laŭ Vatikano, perversigas instruon de kristanismo.

## Ĉefrolantoj 
* Tom Hanks — Robert LANGDON
* Audrey Tautou — Sophie NEVEU
* Jean Reno — Bezu FACHE
* Ian McKellen — Sir Leigh TEABING
* Alfred Molina — Bishop ARINGOSA
* Jean-Pierre Marielle — Jacques SAUNIERE
* Paul Bettany — SILAS
* Hugh Mitchell — Juna SILAS
* Jean-Yves Berteloot — Remy
* Jürgen Prochnow — Vernet
* Étienne Chicot — Leŭtenanto COLLET
* Seth Gabel— Cleric

## Kuriozaĵoj 
Bill Paxton estis elektita unue por la ĉefa rolo sed li ne povis akcepti ĝin pro kalendara kialoj. Russell Crowe kaj aliaj famaj aktoroj ankaŭ estis en la penso de la reĝisoro sed finfine, la rolo de Robert Langdon estis por Tom Hanks.

Audrey Tautou pensis ke ŝi estis tro juna por Tom Hanks sed la reĝisoro, kiu ĉiam volis ke Sophie estus ŝi, konvinkis ŝin. Tamen estis malfacila pruvi ŝi por la rolo ĉar Audrey ĉiam estis okupita.

La kreinto de la televida serio "24" volis adapti la historion por la serio. Dan Brown malakceptis tian oferon ĉar li volis filmon.

Kategorio:Ĝermo
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Detektivaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2006
Kategorio:Verkoj pri Leonardo da Vinci
Steleto

**Steleto** povas signifi diversajn aferojn:

*Ĝi povas esti asterisko.
*Esperanto-Ligo de Finnlandaj Blinduloj nomiĝas ankaŭ Steleto.
Moravský Krumlov

**Moravský Krumlov** estas urbo en Ĉeĥio kun  (), situanta en suda Moravio.

## Loĝantaro
## Galerio 

Moravský Krumlov.JPG|
Moravský Krumlov - poutní kostel Sv. Floriana.JPG|

Kategorio:Municipoj en distrikto Znojmo
Kategorio:Urboj en distrikto Znojmo
Kategorio:Urboj en Moravio
Kategorio:Vinkultivada subregiono Znojmo
Kategorio:Setlejoj en Boskovica sulko
Kategorio:Setlejoj en Jeviŝovica montetaro
Vysočany

**Vysočany** estas nomo por pluraj vilaĝoj en Ĉeĥio, Slovakio kaj por kvartalo en Prago.

**En Ĉeĥio:**
* Vysočany (distrikto Znojmo) - municipo situanta en distrikto Znojmo
* Vysočany (distrikto Blansko) - municipo situanta en distrikto Blansko
* Vysočany (Prago) - kvartalo en Prago

* Vysočany (Nový Bydžov) –&nbsp;parto de municipo Nový Bydžov en distrikto Hradec Králové
* Vysočany (Hrušovany) –&nbsp;parto de municipo Hrušovany en distrikto Chomutov
* Vysočany (Manětín) –&nbsp;parto de urbo Manětín en distrikto Plzeň-nordo
* Vysočany (Ovesné Kladruby) - solejo situanta en distrikto Cheb

**En Slovakio**:
* Vysočany (distrikto Bánovce nad Bebravou) - vilaĝo situanta en distrikto Bánovce nad Bebravou.
Loka Kongresa Komitato

**Loka Kongresa Komitato** (**LKK**) estas la organiza skipo kiu organizas Esperanto-kongreson. Plej kutime kaj origine oni celas la LKK-on de Universala Kongreso de Esperanto (UK), organizita de UEA. LKK havas kutime prezidanton, ties viculojn, sekretarion, kasiston, kaj aron da pliaj anoj. La amplekso povas varii inter proksimume dek ĝis pluraj dekoj da homoj. Ofte (en la UK precipe ekde la pasintaj jardekoj), la LKK-anoj de la UK venas fakte ne nur el la koncerna kongresloko, sed el la tuta regiono aŭ eĉ lando.

La bazajn taskojn kaj regulojn por LKK de UK priskribas la Kongresa Regularo. Al LKK de UK helpas Konstanta Kongresa Sekretario de UEA.

Ankaŭ la organiza grupo de la kongresoj de TEJO (Internacia Junulara Kongreso) nomiĝas LKK, kaj oni foje uzas tiun nomon ankaŭ por pli grandaj teamoj organizantaj aliajn renkontiĝojn. La organiza teamo de la Internacia Seminario de la Germana Esperanto-Junularo nomiĝis KKRen (Konstanta Komisiono pri Renkontiĝoj).

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj
Kategorio:Universala Kongreso de Esperanto
Genealogia arbo

eta|dekstra|300px|Ekzemplo de genealogia tabelo, kun 4 generacioj. Gepatroj estas maldesktre kaj filoj estas dekstre.
**Genealogia arbo** (aŭ **familia arbo**) estas ĝenerale la tuto de ies prauloj, aŭ specife, grafeo uzata en genealogio por montri la familiajn konektojn inter individuoj, konsistanta el la nomoj de la individuoj (kutime akompanataj per datoj kaj ofte ankaŭ lokoj kaj okupoj) konektitaj per diverstipaj linioj, kiuj reprezentas geedzecojn, ekstergeedzecajn unuiĝojn kaj idaro. Foje oni uzas la vorton nur por nomi tiajn grafeojn, kiuj montrast striktan patrolinian elradikon, kvankam en komuna uzo la vorto estas havas multe pli vastan signifon.

Dosiero:Stammbaum Adolf Hitler 3.jpg|
Dosiero:Sewenig Stammbaum.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Kladistiko
* Biologia klasado
* Antropologio
* Zamenhof

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.wikitree.org  
* http://www.genea.cz/on-line.htm  
* http://www.zsru.cz/Her_gen/zakl_pojmy.htm  

Kategorio:Historio
Látó

***Látó*** ("Vidanto") estas literatura revuo en la hungara lingvo publikigita ĉiumonate en la urbo Târgu Mureș, Rumanio.

Inter 1953 kaj 1990 ĝi estis titolita *Igaz Szó* ("Vera Vorto"); ĝia tiama ĉefredaktoro estis Győző Hajdu. Sub la nuna titolo ĝi aperas ekde 1990, post la falo de la komunista diktaturo. Ĝia aktuala ĉefredaktoro estas Béla Markó.
## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo 
* Hungara Elektrika Biblioteko 

Kategorio:Târgu Mureș
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Vršovice

**Vršovice** estas nomo por municipoj en Ĉeĥio kaj por kvartalo en Prago.

*Vršovice (distrikto Louny) - municipo situanta en distrikto Louny
*Vršovice (distrikto Opava) - municipo situanta en distrikto Opava
*Vršovice (Prago) - kvartalo en Prago
*Vršovice (Jesenice) – parto de municipo Jesenice en distrikto Příbram
Podolí

**Podolí** estas nomo por pluraj municipoj en Ĉeĥio kaj por kvartalo en Prago.

*Podolí (distrikto Brno-provinco) - municipo situanta en distrikto Brno-provinco
*Podolí (distrikto Přerov) - municipo situanta en distrikto Přerov
*Podolí (distrikto Vsetín) - municipo situanta en distrikto Vsetín
*Podolí (distrikto Uherské Hradiště) - municipo situanta en distrikto Uherské Hradiště
*Podolí (Prago) - kvartalo en Prago
*Podolí (distrikto Žďár nad Sázavou) - municipo situanta en distrikto Žďár nad Sázavou
* Podolí I – municipo en distrikto Písek

...aŭ por municipoj
* Podolí (Mohelnice) - parto de urbo Mohelnice en distrikto Šumperk
* Podolí (Borač), parto de municipo Borač en distrikto Brno-provinco
* Podolí (Jankov) – parto de municipo Jankov en distrikto Benešov
* Podolí (Kolinec) – parto de kampurbo Kolinec en distrikto Klatovy
* Podolí (Mohelnice) – parto de urbo Mohelnice en distrikto Šumperk
* Podolí (Olbramovice) – parto de municipo Olbramovice en distrikto Benešov
* Podolí (Prachatice) – parto de urbo Prachatice en distrikto Prachatice
* Podolí (Radomyšl) – parto de kampurbo Radomyšl en distrikto Strakonice
* Podolí (Ratibořské Hory) – parto de municipo Ratibořské Hory en distrikto Tábor
* Podolí (Vojkov) – parto de municipo Vojkov en distrikto Benešov
* Podolí II – parto de municipo Předotice en distrikto Písek
Vigvamo

eta|konusforma vigvamo el 1903
**Vigvamo** estas nord-indiana tendo aŭ kabano el feloj aŭ matoj. Ĝi estis konusforma loĝ-tendo de la algonkin-lingvaj indiĝenoj, vivantaj en nordorienta parto de Usono. Oni elformis ĝin el rondforme terŝovitaj, longaj, maldikaj arbidoj tiel, ke oni fleksis ties finojn ĝis trunko de la kontraŭa arbido kaj oni ŝnurligis ilin proksime al la tendopinto. La konstru-strukturon oni kovris per tapiŝoj el tifao aŭ kunkudritaj arboŝelaj kovraĵoj, kiujn oni zorge fiksis al la arbo.

## Vidu ankaŭ 
* Tipio

Kategorio:Loĝado
Kategorio:Usono
Tipio

eta|Tipioj
**Tipio** estas la alta loĝtendo de nordamerikaj ebenaĵaj indiĝenoj. Ĝi estas uzata - spite al la ĝenerala penso - nur de 200–300 jaroj, kaj tial ĝi ne estas ia praa indiĝena loĝejo.

Kiam la hispanoj - komence de la 18-a jarcento - kunportis al Nord-Ameriko ĉevalon, pafilon kaj tranĉilon, la ebenaĵaj indiĝenoj ŝanĝis al nomada vivmetodo, kaj ili ofte ŝanĝis siajn loĝlokojn. Ili estis lertaj bizonĉasistoj, kaj la felo certigis por ili samtempe bonan ripozejon: ili ŝanĝis la fiksitajn kabanojn (vigvamojn) al facile kunfaldeblaj kaj surĉevale transporteblaj tipioj. Oni supozas, ke tipion unuafoje uzis arktaj indiĝenoj kiel someran loĝejon kaj ĝi poste iĝis dumviva loĝtendo de la ebenaĵaj indiĝenoj.

Tipio altas 3,5–6 m kaj estas pretigita el kunkudritaj bizonledoj; oni streĉas la materialon ĉe 20–30 fostoj, kiuj kliniĝas al mezo de la tendo. Oni ŝnurligas la fostojn tendomeze, iom pintosube, lasante aperturon por fumo. Sube suprenfaldebla ledoparto formas la enirejon.

La indiĝenoj ornamis siajn tipiojn per koloraj bestodesegnaĵoj aŭ ĉas-scenoj dum la vintraj monatoj, kiam ili ne ĉasis.
## Vidu ankaŭ 
* Vigvamo

Kategorio:Usono
Kategorio:Loĝado
Sanĉo Panzo

dekstra|eta|250ra|**Sanĉo Panzo** lamentas la falon de sia mastro.
**Sanĉo Panzo** (originale, **Sancho Panza**; ankaŭ videbla kiel **Panço**; "Panza" hispanlingve signifas "ventro") estas la vojaĝo-kunulo kaj varleto de Don Kiĥoto, kaj fikciulo de la romano *Don-Kiĥoto el Manĉo* far Miguel de Cervantes.

Ofte oni indikis, ke la paro formita de Sanĉo Panzo kaj Don Kiĥoto, klare montras la kontraston inter realismo (ĉe Sanĉo) kaj idealismo (ĉe Don Kiĥoto). Ja dum la tuta verko la kavaliro Don Kiĥoto vidas malreale la aferon (gigantoj kie estas muelejoj) dum Sanĉo klare vidas la realon (muelejoj). Tamen la konstanta kunestado de ambaŭ roluloj ebligis ke ĉefe en la dua parto de la verko Sanĉo iĝas kontaĝita de la idelismo de la mastro. Li vere kredas, ke li estis nomumita guberniestro kaj kiam fine de la verko kaj de sia vivo la kavaliro jam ne plu volas aventuri, Sanĉo insistas, ke oni pluigi la idealisman itineron.

## En Esperanto 
* "La morto de Sanĉo" de Jean de la Ville de Mirmont, en Cervantes - Brel - De la Ville de Mirmont, *Don Kiĥoto en Barcelono - La strebo - La morto de Sanĉo*, Espéranto Gironde, Barcelono, 2019. 20 pp. Pri Sanĉo pp. 14-17.

Kategorio:Literaturaj roluloj
Kategorio:Fikciaj hispanoj
Kategorio:Fikciaj servistoj
Kategorio:Donkiĥoto
Les Mondes d'Aldébaran

'''''Les Mondes d'Aldébaran'''* estas sciencfikciaj bildlibroj kreita de la brazildevena franca verkisto Leo. Ĝis nun, la serio komprenas tri ciklojn : *Aldébaran* 5 libroj, *Bételgeuse* 5 libroj kaj baldaŭ aperos 5 libroj *Antarès*.

## Intrigo
La rakonto tempas en la estonteco (kelkaj jarcentoj post 2000). Post la malkovro de la lumrapideco, homoj eksonĝis pri kolonii aliajn planedojn. Kaj Aldebarano en la oriona konstelacio ebligis homoj vivadi kaj krei civilizadon.

## Bildlibroj
### Aldébaran
# *La Catastrophe* (1994)
# *La Blonde* (1995)
# *La Photo* (1996)
# *Le Groupe* (1997)
# *La Créature* (1998)
### Bételgeuse
# *La Planète* (2000)
# *Les Survivants* (2001)
# *L'Expédition* (2002)
# *Les Cavernes* (2003)
# *L'Autre'' (2004)
### Antarès
#Epizodo 1 (2007)

## Planedoj
Komparo inter la planedoj 

! 
! TERO
! Aldebarano-4
! Betelĝuzo-6
! Antareso-5
|-----
| **Diametro**
| 12 756 km
| 13 127 km
| 11 853 km
| 12 801 km 
|-
| **Graveco**
| 1
| 1,2
| 0,89
| 1,001
|-----
|**Daŭreco de la jaro**
| 365 tagoj
| 369 tagoj
| 355 tagoj
| 371 tagoj
|-
| **Daŭreco de la tago**
| 23h 56 min
| 24h 36 min
| 23h 45 min
| 23h 41 min
|-----
| **maro/tero**
| 70/30
| 91/09
| 11/89
| 78/22
|-
| **Alteco**
| 8 845 m (Everesto)
| 4 780 m (Saterjee)
| 9 745 m (van Gogh)
| 3 744 m
|-----
| **Profundeco**
| 11 520 m
| 26 700 m
| 5 360 m
| 15 307 m
|-
| **Satelitoj**
| 1
| 2
| neniu
| 5
|-----
|}

Kategorio:Bildliteraturo
Moldvai Magyarság

**Moldvai Magyarság** (Moldavia Hungararo) estas monata revuo aperanta en Miercurea Ciuc, Rumanio pri la ĉangohungaroj (hungare *csángók*, rumane *ceangăi*) de Moldavio. La revuo estas eldonata de Hargita Eldonej-entrepreno. Ĝia redaktoro estas tiu sama de la revuo Székelyföld, István Ferenczes. Ĝi estas dulingva: hungara kaj rumana. Ĝia antaŭulo aperis sub la titolo *Csángó Újság* ekde marto de 1990 sub la redaktado de Péter Ősz Erőss en Sfântu Gheorghe. La nunan titolon ĝi portas ekde 1991. Ĝis 1998 redaktis ĝin Péter Ősz Erőss en Sfântu Gheorghe. Ĝia redaktorino en Budapeŝto estis Laura Iancu.
## Fonto
*Oficiala retpaĝo de la revuo

Kategorio:Sikullando
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Kategorio:Miercurea Ciuc
Kristien Hemmerechts

**Kristien HEMMERECHTS** (naskiĝis la 27-an de aŭgusto 1955 en Bruselo) estas flandra verkistino. Ŝi ankaŭ estas la ĉefa docento de angla literaturo ĉe la Katolika Universitato de Loveno.

Hemmerechts studis ĝermanan filologion ĉe la universitatoj de Bruselo kaj Loveno. En 1986 ŝi promociis kun ŝia tezo ''A Plausible Story and a Plausible Way of Telling It: A structuralist analysis of Jean Rhys's novels*.

Ŝi debutis en 1986 kiel verkistino de fikcio, kun tri anglalingvaj rakontoj en la fasko *First fictions, Introduction 9*. Ŝia unua novelo estis *Een zuil van zout* el 1987. En 1998 aperis *Taal zonder mij*, aŭtobiografia eseo pri la mortinta edzo de Hemmerechts, la konata poeto Herman de Coninck.

Hemmerechts verkas romanojn, rakontojn, vojaĝajn rakontojn kaj eseojn. Ŝi ankaŭ verkis kelkajn scenariojn por mallongaj filmoj.

Ekde 1999 Hemmerechts havas rilaton kun Bart Castelein.

## Bibliografio (fikcio) 
* *Een zuil van zout*, 1987 (novelo)
* *Weerberichten*, 1988 (mallongaj rakontoj)
* *Brede heupen*, 1989 (romano)
* *'s Nachts*, 1989 (mallongaj rakontoj)
* *Zonder Grenzen*, 1991 (romano)
* *Kerst en andere liefdesverhalen*, 1992 (mallongaj rakontoj)
* *Wit zand*, 1993 (romano)
* *Lang geleden*, 1994 (rakontoj)
* *Amsterdam Retour*, 1995 (vojaĝaj rakontoj)
* *Veel vrouwen, af en toe een man*, 1995 (romano)
* *Kort kort lang*, 1996 (mallongaj rakontoj)
* *Margot en de engelen*, 1997 (romano)
* *Taal zonder mij*, 1998
* *De tuin der onschuldigen*, 1999 (romano)
* *De kinderen van Arthur*, 2000 (romano)
* *O, toen alles nog voorbij kon gaan, 2000 (mallonga prozaĵo)
* *Donderdagmiddag.Halfvier.*, 2002 (romano)
* *Een jaar als (g)een ander*, 2003 (taglibro)
* *De laatste keer*, 2004 (romano)
* *V, notities bij een reis naar Vietnam*, 2004 (vojaĝa raporto)
* *De waar gebeurde geschiedenis van Victor en Klara Rooze*, 2005 (romano)

HEMMERECHTS, Kristien
HEMMERECHTS, Kristien
István Ivás

**IVÁS István** [ivaŝ] rumania hungara memuaristo naskita en vilaĝo Sânmihaiu de Jos la 11-an de aŭgusto 1925 kaj mortinta en Miercurea Ciuc la 11-an de januaro 2015. Ekde 1968 li loĝas en Miercurea Ciuc. 

## La fono de naskiĝo de memuaro
István Ivás en aŭgusto de 1943, kiam li loĝis en vilaĝo Aluniş, kiu apartenis al Norda Transilvanio, (Hungario) estis rekrutigita de hungara registaro en la Sikulan Landlimgardistaron. Li fariĝis militkaptito en Sovetunio, kaj li povis reveni en sian naskiĝlandon nur en 1948. La milithistoriisto József János Szabó d-ro verkis al la memuaro preskaŭ 60-paĝan antaŭparolon pri la historio de la Sikula landlimgardistaro. En tiu libro la aŭtoro priskribas sole siajn soldatjarojn en 1943 kaj 1944.

## Memuarverko 
* Ivás István: *Az utolsó székely határőrök* (hungare) - (La lastaj sikulaj landlimgardistoj). Redaktis kaj enkondukis D ro József János Szabó universitata docento, Nacidefenda Universitato Zrínyi Miklós.  (10-59. p.)  Timp Kiadó, 2004.

## Eksteraj ligiloj
*Biografiaj indikoj 
*La bildo de libro

## Vidu ankaŭ 
*Listo de memuaroj transilvaniaj en hungara lingvo pri la dua mondmilito

Ivás
I
I
Valerata acido

**Valerata acido** estas rekto-ĉena alkila karboksilata acido, senkolora likvaĵo kun tre malagrabla odoro. Ĝi estas nature trovata en la florplanto Valeriana officinalis el kie ĝi ricevas tiun nomon. Ĝia ĉefa uzo estas por sintezado de esteroj. Volatilaj esteroj de la valerata acido inklinas havi agrablajn odorojn kaj uzatas ĉefe kiel parfumoj kaj kosmetikaĵoj. Etila valerato kaj amila valerato uzatas kiel nutro-aldonaĵoj pro iliaj fruktohavaj gustoj.

Valerata acido strukture similas al la GHB kaj la nervotransigilo GABA pro tio ke ĝi estas mallong-ĉena karboksilata acido, kvankam mankas al ĝi la alkohola kaj amina funkciaj grupoj kiuj kontribuas por la biologiaj aktivecoj de la GHB kaj GABA. Ĝi malsimilas el la **valproata acido** pro manko de trikarbona flankĉeno. La **mevalonata acido** derivas el la valerata acido per **metiligo**.

## Saloj 
* Amonia valerato

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* NIST Webbook
* Chemicalland21
* Chemical Book
* SCBT
* Merck Millipore

## Referencoj 
Kategorio:Karboksilataj acidoj
Peter Jackson

**Peter Robert JACKSON**  estas novzelanda reĝisoro, produktisto kaj scenaristo. Li naskiĝis la  en Pukerua Bay, North Island en Novzelando. Post kelkaj nigrhumuraj filmoj, li sukcesege provis adapti kine la trilogion ''La Mastro de l' Ringoj* de J.R.R. Tolkien. Tiu monda sukceso ebligis la ulo por efektivigi sian revon: fari modernan version de *King Kong* en 2005.

## Filmografio 
* *Bad Taste* (1987)
* *Meet the Feebles* (1989)
* *Braindead* (1992)
* *Heavenly Creatures* (1994)
* *Forgotten Silver* (1995)
* *The Frighteners* (1996)
* *La Mastro de l' Ringoj: La Kunularo de l' Ringo* (2001)
* *La Mastro de l' Ringoj: La Du Turoj* (2002)
* *La Mastro de l' Ringoj: La Reveno de l' Reĝo* (2003)
* *King Kong* (2005)
* *The Lovely Bones* (2007)
* *Halo* (2007)
* *La Hobito: Neatendita vojaĝo* (2012)
* *La Hobito: La Ĉagreno de Smaŭg* (2013)
* *La Hobito: La Batalo de la Kvin Armeoj'' (2014)

Kategorio:BAFTA-premiitoj
Kategorio:Novzelandaj scenaristoj
Kategorio:Novzelandaj reĝisoroj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Revolucia Ribela Armeo de Ukrainio

[eta|[Simon Karetnik, Nestor Maĥno kaj Fedir Ščus]]
La **Revolucia Ribela Armeo de Ukrainio**, , en Esperanto ankaŭ **Maĥnovŝĉino**, estis ribelarmeo establita en 1917 de anarkiistoj kaj laboristoj en Ukrainio, kies ĉefo estis Nestor Maĥno.

La aŭtonoma organizado de la popolo de kamparanoj organizita de Maĥno, nomata laŭ li Maĥnovŝĉino aŭ Libera Teritorio, iom post la Oktobra Revolucio ampleksis areon de 280×250 km, kun 7 milionoj de loĝantoj. En ĝia suda rando troviĝis la haveno de Berdiansk, ĉe la Azova maro. En la centro de tiu areo troviĝis la urbo Gulyai-Polyé kun inter 20 kaj 30 mil loĝantoj, tradicie ribelemaj.

La loĝantoj luktis kontraŭ la rusaj ruĝa armeo (bolŝevika) kaj blanka armeo (kapitalisma). La blanka armeo estis fine venkita de la ruĝa armeo, kiu estis fondita kaj gvidita de Lev Trockij.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Nestor Makhno Archive

Kategorio:1910-1919 en Ukrainio
Kategorio:Historio de anarkiismo