open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katedralo de sankta Vito

La **katedralo de sankta Vito** troviĝas en Prago, en Praga burgo, en Ĉeĥio.

En 1344 la praga episkopujo estis avancigita al ĉefepiskopujo sub Ernesto de Pardubice, kaj komenciĝis la konstruado de la katedralo de Sankta Vito, Venceslao kaj Adalberto (la nuntempa nomo de la katedralo ekde 1989).

En septembro 1929 finiĝis la konstruado de la katedralo de Sankta Vito por la 1000-jara datreveno de la murdo de sankta Venceslao. Inter 1849 kaj 1885 ĉefepiskopis tie ĉi Friedrich zu Schwarzenberg kies tombo troviĝas ankaŭ en la Vito-katedralo.

## Pluaj fotoj

Dosiero:St Vitus Cathedral from south.jpg|Vido el la sudo: la ĉefa turo kaj la Ora Pordego
Dosiero:Saint Vitus Cathedral in Prague.jpg|Antaŭa vido de la katedralo kun ĝia roza fenestro
Dosiero:Praga przypory.jpg|Vido de la ĉefa turo

Kategorio:Praga burgo
Vito

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Prago
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Vito
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Prago
Kategorio:Romkatolikaj katedraloj en Ĉeĥio
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1340-1349
Kategorio:Aperis en 1344
Feldspato

[eta|[Kristaloj de ortoklazo en granito de Sierra Nevada, Kalifornio.]]
**Feldspatoj** estas natria, kalia aŭ kalcia aluminosilikatoj.

Inter ili estas:
* natriaj feldspatoj (ekzemple, la albito) : Na2O · Al2O3 · 6(SiO2),
* kaliaj feldspatoj (ekzemple, la ortoklazo) : K2O · Al2O3 · 6(SiO2),
* kalciaj feldspatoj (ekzemple, la anortito) : CaO · Al2O3 · 2(SiO2).

Albito kaj anortito povas miksiĝi ajn-proporcie, por doni la plagioklazojn aŭ kalci-natriajn feldspatojn.

Feldspato havas durecan valoron laŭ Mohs de ekzakte ses.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio
* Silikatoj

Kategorio:Monoklinaj mineraloj
Vito de Lukanio

Sankta **Vito**, , estis sanktulo el Sicilio (Italio). Li estas unu el dekkvar sanktaj helpantoj, li mortis en la jaro 303 ankoraŭ en infana aĝo kiel martiro, kune kun sia edukisto *Modestus* kaj sia infanvartistino *Crescentia*.

Lia latina nomo *Vitus* signifas gaja, viva.

La festo de la sankta Vito estas festata la 15-an de junio laŭ la gregoria kalendaro, kaj la 28-an de junio laŭ la julia kalendaro.

En mezepoko homoj el meza kaj norda Eŭropo (Germanio, Litovio ktp.) festis tiun ĉi feston kune kun t.n. "danco de sankta Vito" – tiu ĉi termino samtempe signifas nervomalsanon, kiu latine nomiĝas "*Chorea*" kaj esperante ĥoreo.

Sankta Vito estas patrono de aktoroj, komediantoj, dancistoj kaj de epilepsiuloj. Li protektas ankaŭ kontraŭ fulmoj. Li estas la ĉefa sankta patrono de Ĉeĥio kaj de la itala urbo Forio en Kampanio. Diversaj lokoj en Aŭstrio kaj Bavario estas nomitaj je lia honoro. La festo de la sankta Vito estas ankaŭ grava por la Ortodoksa eklezio en Serbio, tie ĝi nomiĝas *Vidovdan*.

## Vidu ankaŭ 
* Katedralo de sankta Vito (Prago)
* Sankta Vitokirko
* :Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Vito

## Eksteraj ligiloj 
* http://saints.sqpn.com/saint-vitus/ Detaloj pri Vito 
* http://www.heiligenlexikon.de/BiographienV/Vitus_Veit.htm Detaloj pri Vito 
* http://www.bautz.de/bbkl/v/vitus.shtml Detaloj pri Vito 

Kategorio:Mortintoj en 303
Vito
Kategorio:Martiroj
Laŭrencio (elemento)

**Laŭrencio** estas kemia elemento en la perioda tabelo kiu havas la simbolon **Lr** kaj la atomnumeron 103. Ĝi estas nomita honore al Ernest Lawrence, inventinto de la ciklotrono. Ĝi estas radioaktivega metalo kaj la lasta elemento de la aktinoidoj, pro tio ĝi estas do posturania elemento. Oni povas sintezi laŭrencion el kalifornio.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Lr/index.html
* http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Lr.html
* http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Lr/key.html
* http://n-t.org/ri/ps/pb103.htm 

## Vidu ankaŭ 
* Kemio
* Listo de kemiaj elementoj laŭ nomo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ simbolo
* Listo de kemiaj elementoj laŭ atomnumero

eta|maldekstra|180px

Kategorio:Kemiaj elementoj
Tomaso

**Tomaso** estas vira nomo devenante el la aramea lingvo, el *Teomo* kiu signifas: ĝemelo. La grekoj transprenis en formo de Tomas, ĉar en la malnovgreka ekzistis samforma vorto, kiu signifis "mirakla".

## Tomaso en aliaj   lingvoj 
* Thomas (angla, franca, germana, greka, nederlanda, interalie)
* Tomas (sveda)
* Tomás (hispana)
* Tomé (galicia)
* Tommaso (itala)
* Teomo (hebrea)
* Tomasz (pola)
* Фома [Foma] (rusa)
* Tamás (hungara)
* Tuomas, Tuomo, Tommi, Tomi, Tom (finna)
* Tommy (neformale, sveda)

## Famaj Tomasoj 
* Sankta Tomaso - evangelisto, unu el la Apostoloj de Jesuo
* Tomaso de Akvino - mezepoka sanktulo kaj filozofo
* Tamás Bakócz, laŭ hungara vortordo Bakócz Tamás, episkopo de Győr, kardinalo, ĉefepiskopo de Esztergom
* Tamás Cseh, laŭ hungara vortordo Cseh Tamás, aktoro, muzikisto
* Tamás Darnyi, laŭ hungara vortordo Darnyi Tamás, tre sukcesa hungara naĝisto

* Thomas More angla politikisto, humanisto, sanktulo
* Tamás Vitray, laŭ hungara vortordo Vitray Tamás, raportisto

Esperantistoj:
* Thomas Bormann
* Tuomo Grundström
* Thomas Pusch

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Dieldrino

eta|Struktura formulo de dieldrino
**Dieldrino** estas klorizita hidrokarbono, originale produktita kiel insekticido.
La kemia formulo de dieldrino estas C12H8Cl6O. La molekulo havas ringan strukturon bazitan je naftalino.

Dieldrino strikte rilatas al aldrino, kiu disiĝas mem al formo de dieldrino.

Originale ĝi estis evoluigita en la 1940-aj jaroj kiel alternativo al DDT.

Ĝi estas ekstreme rezista kemiaĵo kaj malkombiniĝas en la biosferon nur post tre longa tempo. Ĝi povas akumuliĝi tra la nutroĉeno. Ĝi pruviĝis venena por animaloj.

Kategorio:Eksigitaj pesticidoj
Kategorio:Epoksidoj
Kategorio:Neŭrotoksinoj
Kategorio:Organokloridaj insekticidoj
Kategorio:Ksenoestrogenoj
Egipta pundo

eta|150px|
La **egipta pundo** estas la oficiala monunuo en Egiptio. Unu pundo egalas al 100 piastroj. La ISO 4217-kodo estas EGP.

La araba nomo estas elparolata **جنيه** (*ĝunaih*, kaj egipte-arabe *ginēh*).

* monbiletoj: 100, 50, 20, 10, 5, 1 pundoj, 5, 10 piastroj
* moneroj (piastroj): 25, 10, 5, 2, 1 piastroj, (miliemo)

Ĉiu egipta banknoto estas dulingva kun arabaj kaj anglaj surskriboj.

## Historio 
En 1834 aperis arĝentaj kaj oraj moneroj, en 1836 oni eldonis la unuajn banknotojn. La pundon eldonas ekde 1899 la Nacia Banko de Egiptio.

## Eksteraj ligiloj 
* Monbileto de Egiptio () ()

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Egiptio
Roger van Humbeeck

**Roger VAN HUMBEECK** (naskiĝis en 1932, mortis en Wemmel (Belgio) la 18-an de novembro 1998) estis Esperanto-aktivulo en la jaroj 50-aj kaj 60-aj, kunfondinto de Belga Esperantista Junulara Asocio kaj de la revuo Koncize, gvidinto de perfektigaj kursoj en Bruselo kaj Antverpeno.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1932
Kategorio:Mortintoj en 1998
Nepomuk

**Nepomuk** estas urbo kun  () situanta en distrikto Plzeň-sudo en Ĉeĥio.

## Historio
Staplovilaĝo nomata Pomuk estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1250 ĉe cisterciana monaĥejo (ĝi estis fondita en 1144, pli malfrue ĝi pereis per unuiĝo de Pomuk kun najbara vilaĝo Přesanice), je urbo ĝi estis avancita en la jaro 1413 de reĝo Venceslao la 4-a. Laŭ tradicio ĉi tie naskiĝis Johano Nepomuka (en limdisiĝo de jaroj 1340–1345), kiu estis morttorturita en 1393 kaj en la jaro 1729 li estis sanktuligita. Post husanaj militoj la sinjorujon akiris Šternberkidoj kaj en la 18-a jarcento Martinicidoj.

Preĝejo de sankta Jakobo situanta en placo devenas devene el la 13-a jarcento (el tiu tempo konserviĝis portalo), hodiaŭ ĝi havas barokan aspekton el duono de la 18-a jarcento. Baroka pilgrima preĝejo de sankta Johano Nepomuka (1734–1738) situas en loko de naskodomo de la sanktulo. Super Nepomuk situas frue baroka **kastelo Zelená Hora**, kiun konstruis Šternberkidoj en la 2-a duono de la 17-a jarcento. En ties najbareco estas gotika preĝejo de **Ascendotago de Virgulino Mario**, alikonstruita en la 1688 – en ĝia areo oni filmis filmon ***Nigraj baronoj***.

Urba muzeo en la placo ekspozicias bildojn kaj statuojn de sankta Johano Nepomuka. Pluaj ekspozicioj dediĉas sin al la historio de la urbo, ĉi tie estas ankaŭ ekspozicio de armiloj kaj galerio de pentristo Augustin Němejc (1861–1938), naskinto en la urbo.

## Loĝantaro 
Kategorio:Municipoj en distrikto Plzeň-sudo
Kategorio:Urboj en distrikto Plzeň-sudo
Kategorio:Urboj en Bohemio
Kategorio:Setlejoj en Blatna montetaro
Bahama dolaro

**Bahama dolaro** estas valuto de Bahamoj.

Ĝi estas kunligita en proporcio de 1:1 kun usona dolaro. Ĝi estis enkondukita en 1966 kiel posteulo de brita pundo.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Centra Banko de la Bahamoj
* reta konvertilo de la aŭstralia dolaro al la bahama
* reta konvertilo de la kanada dolaro al la bahama kaj
* reta konvertilo de la Eŭro al la bahama dolaro

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de la Bahamoj
Zlaté Hory

**Zlaté Hory** (laŭvorte Ora Montaro, nomo ekde 1948) estas urbo en Ĉeĥio situanta en Ĉeĥa Silezio ĉe ĉeĥa-pola limo, 30&nbsp;km nordokcidente de urbo Bruntál, 15&nbsp;km nordnordoriente de distrikta urbo Jeseník. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Zlaté Hory (antaŭe ĝis 1945 germane *Zuckmantel*, ĉeĥa nomo de 1869 ĝis 1948 *Cukmantl*) estas malnova minista urbo, kies prospero estis kunigita kun koloniigado en la 12-a jarcento, subtenata de olomouca kaj vroclava episkopejo en konekso kun malkovro de ortrovejoj. Ĝi estis kaj estas centro de erctrovejo de Zlaté Hory, la urbo ĝi estas ekde la jaro 1263. Oni unue akiris la oron per ellavado el sablo, pli malfrue eĉ per subsupraĵa minado, precipe en Příčný vrch (Transversa Monto) sude de la urbo kaj en ties ĉirkaŭaĵo. La minado kulminis en la 16-a jarcento, en la 18-a jarcento venis malfloro. La plej granda peco de oro (1,78&nbsp;kg), trovita en la jaro 1591, estis dediĉita al imperiestro Rudolfo la 2-a. En pli juna periodo oni minis ankaŭ arĝenton kaj neferajn metalojn (ĉefe kupron). En la urbo kaj en ties ĉirkaŭaĵo troviĝas pluraj spuroj kaj antropogenaj formoj post historia kaj ankaŭ antaŭ nelonga minado (precipe en Příčný vrch). Hodiaŭ Zlaté Hory estas refreŝigeja kaj turisma centro.

Foje tre riĉa urbo havas renesancan kaj barokan arkitekturon. En la ĉirkaŭaĵo de la urbo troviĝas ruinoj de burgoj *Leuchtenstein* (nun iom ĉeĥigite *Leuchtenštejn*) kaj *Edelstein* (nun ĉeĥe *Edelštejn*).

## Loĝantaro 
## Partoj de urbo 
* **Zlaté Hory** (katastra teritorio (k. t.) *Zlaté Hory v Jeseníkách*)
* Dolní Údolí (k. t. *Dolní Údolí*)
* Horní Údolí (k. t. *Horní Údolí*)
* Ondřejovice (k. t. *Ondřejovice v Jeseníkách*)
* Rejvíz (k. t. *Rejvíz*)
* Rožmitál (k. t. *Zlaté Hory v Jeseníkách*)
* Salisov (k. t. *Ondřejovice v Jeseníkách*)

## Esperanto en Zlaté Hory 
En la tiam germanlingva minista urbo *Zuckmantel* en 1923 komenciĝis kurso kun 20 lernantoj, gvidata de s-ro Schuster. Parolado okazis de profesoro Murath pri „Esperanto kaj mondhelplingva problemo”.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉeĥa Silezio
* Preĝejo Maria Helpantino (Trutzhain)


Kategorio:Municipoj en distrikto Jeseník
Kategorio:Urboj en distrikto Jeseník
Kategorio:Urboj en Ĉeĥa Silezio
Kategorio:Setlejoj en Zlatohora montetaro
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Junularoj Komunistaj Revoluciistaj

La **Junularoj Komunistaj Revoluciistaj** (aŭ Junularoj Komunistaj Revoluciaj) estas kontraŭkapitalista grupo en Francio, kiu devenas de la trockiismo.

La nunaj Revoluciaj Komunistaj Junularoj konsistigas la junularan organizon ligita al Ligo Komunista Revoluciista, kaj grupiganta ĉefe studentojn kaj liceanojn. Tiu organizo deklaras sin radikale malsama al la stalinistoj, kaj difinas sin jene:La KRJ estas la junulara organizo de la Komunista Revolucia Ligo. Ni estas liceanoj, studentoj, junaj laboristoj, junaj senlaboruloj...

Ni batalas por socio senigita de ĉia ekspluatado kaj subpremado, por socio socialisma, memmastrumata, demokratia kaj plurisma. Nia celo estas la certigo por ĉiu pri la ebleco plene disvolvi sian personecon, la konstruo de kolektiva estonteco, la malebligo ke minoritato subigu la socion al siaj egoismaj interesoj. Ĉio tio havas nenian rilaton kun la stalinismo kiu kolapsis en Orienta Eŭropo.

Ni estas revoluciaj ĉar tiu ĉi socio nur povas naskiĝi el radikala rompo kun la ekzistanta ordo. Ĉar ni havas nenion por esperi el sistemo kreanta milojn da senlaboruloj, da sencertaj laboruloj kaj da misloĝatoj en la riĉaj landoj, kiaj centojn da milionoj da malsatantoj en la sudo, el sistemo kiu minacas eĉ detrui la planedon mem. Fine, ĉar ĉiuj, kiuj pretendis reformi tiun ĉi sistemon, fiaskis, dum la krizo pligraviĝis kaj la rasismo kreskis...

Ni partoprenas ĉiujn batalojn kontraŭ la ŝovinismo kaj la rasismo, la faŝismo, la imperiismo, kontraŭ la religiaj antaŭjuĝoj, la virinspecifa subpremado, la virismo, kontraŭ la atakoj al samseksmuloj, kaj kontraŭ normigaj konceptoj pri sekseco.

Ni estas internaciistoj ĉar ni solidaras kun la popoloj de la tria mondo, ĉar ni batalas por novaj rilatoj inter la popoloj. Ĉar ni ne agnoskas la rajton de la grandaj potencoj decidi pri la sorto de la malriĉaj landoj, ĉar ni kontraŭbatalas la militismon de la potenculoj kvankam ni defendas la rajton je liberiĝo, se necese per armiloj, por la malpotenculoj.

Fine, ni opinias, ke por venki, ni devas unuece batali, demokratie organiziĝi kaj kalkuli nur kun niaj propraj fortoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 

Kategorio:Komunismo
Kategorio:Alimondismo
Les Eason

**Les EASON** (1927 – ) estis brita esperantisto kaj iama (1964-87) delegito en Cardiff (Britio). Li estis edzigita al esperantistino Frances Eason, kaj havis du infanojn. Les suferis pro multobla sklerozo.

Eason, Les
Eason, Les
Eason, Les
Leopoldo Fortunato Galtieri

**Leopoldo Fortunato GALTIERI** (li naskiĝis en 1926).

La alta argentina oficiro kaj ano de armea junto, kiu ekprenis potencon en la jaro 1976. En periodo de 1981 – 1982 li oficis en prezidenta oficejo. Poste li estis arestita kaj kulpigita pro „leĝeranima“ eksplodigo de milito je Falklandoj (Malvinoj), kiun Argentino malvenkis.

Leopoldo Fortunato GALTIERI naskiĝis la 15-an de julio de 1926 en urbo Caseros, ŝtato Buenos Aires, en familio de italaj almigrintoj. En la jaro 1943 li aniĝis en armean akademion kaj finstudinte li rapide supreniris sur ŝtupetaro de rangoj, kiam li en la jaro 1980 fariĝis ĉefkomandanto de la armeo.

Jam ekde la jaro 1979 li estis ano de armea junto, kies anoj en marto de 1976 eloficigis prezidentinon María Estela Martínez de Perón, la kvaran edzinon de Juan Domingo Perón. La 22-an de decembro de 1981 li ekfruntiĝis de la lando, kiam rezisto de la armeo kaj malforta sano devigis por abdiki prezidenton Roberton Eduardon Violan.

La argentina ekonomio spertis en la 70-aj jaroj kaj komence de la 80-aj jaroj de la lasta jarcento abruptan trafalon. Inflacio fariĝis nekontrolata kaj monrezervoj sinkis al nulo. Senĉese pli ofte aŭdiĝis voĉoj por forigo de la armea junto. Fine de marto de 1982 eksplodis en Buenos Aires kaj ankaŭ en aliaj grandaj urboj grandegaj kontraŭregistaraj demonstracioj. La 2-an de aprilo Galtieri eldonis, laŭ iniciato de siaj konsilantoj, ordonon por okupo de britaj Falklandoj.

La armea agado renkontiĝis ĉe argentina publiko kun treege pozitiva reago. Argentinanoj konsideris Falklandajn – aŭ Malvinajn – Insulojn kiel parto de sia lando kaj ili ne intencis repaciĝi kun tio, ke tenas ilin Britio. La invado en la insulojn estis tute evidenta provo de la registaro trankviligi publikan opinion kaj forturnigi la atentemon de nacio de la ekonomia falo. La intenco preskaŭ sukcesis: la nacio entuziasmiĝis por la milita klopodo. Sed britaj taĉmentoj estis pli sukcesaj kaj Galtieri devis la 15-an de junio de 1982 kapitulaci. Lia reĝimo perdis en unu fojo la plenan subtenon.

Du tagoj post la kapitulaco Galtieri rezignis pri la funkcio de prezidento kaj eĉ pri la ĉefkomandanto kaj li estis anstataŭigita de emeritigita generalo Reynaldo Baignona. Poste li estis arestita kaj en la jaro 1983 li staris pro eraroj, kiun li faris dum la falklanda milito, antaŭ armea tribunalo. Krome li devis respondeci pro malrespektado de homaj rajtoj. En decembro de 1985 la juĝo liberigis lin, sed tuj la sekvantan jaron estis Galtieri kulpigita pro „malzorgo“, ĉar li eksplodigis kaj malvenkis la militon je Falklandoj, kaj kondamnita al dek du jaroj de malliberigo. En oktobro de 1989 prezidento Carlos Saúl Menem amnestiis lin – komune kun pluaj 280 anoj de armitaj fortoj kaj la t.n. „maldekstrulaj malpacigintoj“.

Kategorio:Argentinaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Argentino
Kategorio:Diktatoroj
Matumoto Ken'iti

'''MATUMOTO Ken'iti''' (Kunrei) (松本 健一 [macu-moto ken-iĉi]; Hepburn: MATSUMOTO Ken'ichi, naskiĝis en 1910, mortis la  en Berlino) estis japana esperantisto. En 1988 li akiris la Premion Ossaka. Li estis kasisto de la Tokia UK (1965), iama estrarano (1973-78) de Japana Esperanto-Instituto, li havis meritojn pri la nuna oficejo de JEI en la centro de Tokio. Li kunprizorgis la japanan parton de Internacia komerca-ekonomika vortaro de Feiko Munniksma (1990). Li estis ofta vizitanto de Universalaj Kongresoj, li konstante membris en Societo Zamenhof kaj apogis la Novjorkan Oficejon de UEA.

## Bibliografio 
*  '''' in "".

Kategorio:Japanaj esperantistoj
Turuno Rokurô

**TURUNO Rokurô** (naskiĝis en 1910; mortis la ) estis japana esperantisto kaj delegito de UEA en Kumamoto (Japanio).

Li fariĝis esperantisto en 1932. Profesie li estis otorinolaringologo. Li ofte partoprenis Medicinistajn Esperanto-Konferencojn kaj instruis akupunkturon en internaciaj kursoj Esperantaj. Li postlasis nefinitan Esperant-lingvan libron pri akupunkturo.

Lia tombo, en Templo Zenzyoo-zi, en Urbo Kumamoto portas la emblemo de la Mondofederacia movado, kaj la verda stelo.

## Vidu ankaŭ
* Listo de ZEO-j en Azio

## Notoj
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Kategorio:Japanaj kuracistoj
Ĉedomil Huber

**Ĉedomil HUBER** (1920 – 1-a de januaro 1999), iama prezidanto de Serbia Esperanto Ligo kaj de la Beograda E-societo Radomir Klajiĉ, komitatano de Jugoslavia Esperanto-Ligo, LKK-membro de la 58-a UK (Beogrado, 1973), mortis la 1-an de januaro, tagon antaŭ ol li devus vojaĝi al Zagrebo por atesti en proceso kontraŭ la eksĉefo de la koncentrejo Jasenovac, en kiu li pasigis du jarojn dum la dua mondmilito.

Huber
Huber
Huber
Nedeljka Subotić

**Nedeljka SUBOTIĆ** (1924-2000) mortis la 28-an de majo en Beogrado. E-isto de 1955, ŝi tuj aliĝis al UEA kaj ekservis kiel delegito pri instruado kaj turismo. Ŝi funkciis kiel sekretario de Jugoslavia E-Instituto, anis en la LKK de la Beograda UK (1973), gvidis kursojn kaj verkis originale kaj traduke. Ŝiaj poemoj aperis en la volumo **Reeĥoj** (1961), en la revuoj La Progreso, La Suda Stelo ktp, ŝiaj tradukoj prozaj kaj poeziaj en Antologio de la serba parola literaturo  (1991) kaj Antologio de la serba poezio (1998).

Kategorio:Serbaj esperantistoj
Milan Markoviĉ

Serbaj esperantistoj

**Milan Markoviĉ** (naskiĝis en 1932 - mortis la 24-an de aprilo 2000 en Beogrado) estis serba esperantisto.

En Beogrado li estis UEA-delegito. Li agis kiel sekretario de Jugoslavia Esperanto-Instituto, gvidis multajn diversnivelajn kursojn de Esperanto, kaj funkciis kiel LKK-sekretario de la 58-a UK 1973 en Beogrado.

M
Velimir Lukež

**Velimir LUKEŽ** (naskiĝis en 1912; mortis la ) estis kroata esperantisto kaj oficiala Esperanta turisma gvidanto de la urbo Zagrebo. Li aŭtoris la gvidlibron *Zagreb. Historia prezento* (1987) kaj gvidis multajn kursojn en fervojistaj rondoj.

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Marko Petrović

**Marko PETROVIĆ** (naskiĝis en 1939; mortis la  en Mirkovci) estis kroata esperantisto. Li tradukis kaj verkis, kontribuante al pluraj antologioj en Jugoslavio kaj Kroatio. En 1990 aperis lia satira versaro *Ilia tosto je nia kosto*.
Petrovic, Marko
Petrovic, Marko
Petrovic, Marko
Petrovic, Marko
Nils Utne

**Nils UTNE** (1922 – 10-an de junio 1999 en Trondheim) estis norvega esperantisto kiu deĵoris kiel estrarano de Grupo Esperantista de Trondheim 50 jarojn, kiel delegito loka kaj faka (pri aŭtomatigo) dum pli ol 40 jaroj; li estis komitatano de UEA (1980-83) kaj konsilanto al la estraro de Norvega Esperanto-Ligo, instruis korespond-kurse, kaj membris en la komitato preparanta novan vortaron norvegan-Esperantan.

Kategorio:Norvegaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1922
Kategorio:Mortintoj en 1999
Margaret G. Hagler

**Margaret G. HAGLER** (mortis la  en Denver, Kolorado, Usono) estis usona esperantistino.

Ŝia doktora tezo **The Esperanto Language as a Literary Medium** ("La Esperanta lingvo kiel literatura esprimilo", 1970) pionire donis sciencan pritrakton historian de la Esperanta literaturo en la angla lingvo.

Kategorio:Anglalingva literaturo
Kategorio:Usonaj esperantistoj
Edwin Grobe

**Edwin Paul GROBE** (naskiĝis la 19-an de aprilo 1927, mortis la 22-an de januaro 2015) estis usona esperantisto, tradukisto kaj verkisto, kiu loĝis en Tempe, Arizono. Li instruis la francan lingvon kiel profesoro ĉe la Arizona Ŝtata Universitato.

## Verkoj 
* Dia kolero (rakonto 1994)
* Hohokamaj fantomoj verkita (rakonto 1994)
* La f-vorta nepo (rakonto 1994)
* La korea saketaso (rakonto 1994)
* Malvizito al Tulumo (rakonto 1994)
* Necesejaj rakontoj (du dulingvaj noveloj 1994)
* Oklahomaj kontrabandistoj (rakonto 1994)
* Murdo en la preĝejo (rakonto 1995)
* Matenmanĝo ĉe la cirko (rakonto 1996)
* Helpa mano (rakonto 1997)
* La ŝtonadoranto (rakonto 1997)
* Antaŭparolo de "Kromnovelo"
* Gerŝvino en preĝejo
* Perua venĝo

* Arizona Suno (redaktoro)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Anglalingva nekrologio

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj tradukistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Luis Eduardo Palacios Toral

**Luis Eduardo PALACIOS TORAL** (1926-1997) estis Kolombia esperantisto kaj katolika pastro kaj eminenta aktivulo en la urbo Kartageno (Kolombio) ekde la 1960-aj jaroj. Li estis prezidanto de "Verda Stelo Klubo", fondita en tiu urbo la 13-a de majo 1966. Li estis delegito de UEA en la 1970-aj jaroj, kaj ankaŭ Landa Reprezentanto de IKUE en Kolombio, anstataŭita far S-ro Jorge Velasquez, de urbo Medellin, en la jaro 1980.

Pastro PALACIOS TORAL estis paroĥestro, kaj ankaŭ rektoro kaj profesoro en la mezlernejo de urbeto San Estanislao (Sankta Estanislao), proksima al Kartageno.

Kategorio:Kolombiaj esperantistoj
Paelo

[eta|220px|dekstra|Paelo de [Valencio]]
eta|Paelo
**Paelo** aŭ - laŭ PIV - **Paeljo** (hispane kaj katalune/valencie: ***paella***) estas tipa plado el Valencio, farita el rizo kun legomoj, viando kaj/aŭ mariskoj. La plado tiel populariĝis en la cetero de Hispanio, ke ĝi fariĝis kvazaŭ nacia plado, kaj ĝi tre populariĝis ankaŭ kiel tipa plado por turistoj.
eta|Paelo
eta|Paelo
La nomo devenas de la valencia nomo de la patego (t.e. grandega pato), sur kiu oni ĝin kuiras, nomata "paella" (hispane ankaŭ *paellera*).

Ekzistas tre granda diverseco de paeloj laŭ la konsisto de la uzitaj ingrediencoj. Paelo povas enhavi jen viandon, jen fiŝaĵon, jen ambaŭ (ĉi-kaze oni parolas pri *miksita paelo*), kaj ankaŭ ekzistas vegetara varianto nome *legoma paelo* (hispane: *Paella de verduras*).

En Valencio estas kutima maniero prezenti paelon en tre granda pato, ĉe celebradoj, speciale en malfermaj spacoj dum la somero. Tiaj celebradoj fariĝis tipaj en esperantistaj renkontiĝoj organizitaj en Valencilando.

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Valencia kuirarto
Emilio Arias García

**Emilio ARIAS GARCÍA** (1916-1999), estis tre aktiva meksika e-isto, varbita de T. Sekelj en 1954, siatempe delegito pri gastigo kaj turismo, mortis la 9-an de aprilo en Meksikurbo. La aliĝo de Meksika Esperanto-Federacio al UEA (1978) estis precipe lia merito.

Kategorio:Meksikaj esperantistoj
Lothar Warneke

**Lothar WARNEKE** (naskiĝis la 15-an de septembro, 1936, mortis la 5-an de junio, 2005) estis germana reĝisoro, scenaristo kaj aktoro.

Li naskiĝis en Leipzig, studis tie teologion. Komence de la 1960-aj jaroj li ekstudis reĝisoradon en Potsdam. Per socikritikaj, foje tabuaj temoj li fariĝis unu el la plej konataj reĝisoroj de GDR.

Post la reunuiĝo de Germanio li pli kaj pli koncentriĝis al la instruado en la altlernejo pri kinoarto en Potsdam-Babelsberg. Li posedis unikan kolekton de filmkameraoj.

Lothar Warneke mortis en Potsdam.

## Listo de filmoj 
* *Mit mir nicht, Madam!* (1968)
* *Dr. med. Sommer II* (1969)
* *Es ist eine alte Geschichte* (1971/72)
* *Leben mit Uwe* (1973)
* *Das zweite Leben des Friedrich Wilhelm Georg Platow* (1973)
* *Die unverbesserliche Barbara* (1976)
* *Addio, piccola mia* (1977/78)
* *Glück im Hinterhaus* (1978/79)
* *Solo Sunny* (1978-80)
* *Unser kurzes Leben* (1980)
* *Die Beunruhigung* (1981)
* *Hommage à Hölderlin* (1982/83)
* *Eine sonderbare Liebe* (1983/84)
* *Blonder Tango* (1985)
* *Einer trage des anderen Last...* (1987)
* *Ich bin das achte Weltwunder – Marcello Cammi* (1992)
* *Zwei Schicksale oder Eine kleine Königstragödie* (1992/93)
* *Das 7. Jahr – Ansichten zur Lage der Nation* (1997)
* *Die Brandenburger – Chronik eines Landes* (1998)
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.filmportal.de 
* http://www.film-zeit.de/home.php?action=result&sub=person&person_id=5190 

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Germanaj scenaristoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Hendrika Kvist-Weller

**Hendrika KVIST-WELLER** ( 1916-1999) forpasis la 10-an de aŭgusto en Højbjerg ĉe Århus (Danio). Nederlandanino,  ŝi eklernis E-on en 1931 kaj ekloĝis en 1953 en Danio kun sia edzo Viktor Kvist. Ŝi prezidis la E-klubojn en Åbyhoj (ĝis 1991) kaj de Århus (1994).

Kategorio:Danaj esperantistoj
Cameron Q. Sackey

**Cameron Q. SACKEY** (naskiĝis en 1961, mortis la  en Akrao) estis ganaa esperantisto. Li fondis Ganaan Esperanto-Movadon kaj estis ĝia ĝenerala sekretario ĝis sia morto. Dum 6 jaroj li estis la sola delegito en Ganao. Nome de UEA, Raoul Hounnake ĉeestis lian funebran ceremonion la 5-an de junio 1999.

Kategorio:Ganaaj esperantistoj
Anton Zachariáš

**Anton ZACHARIÁŠ** (naskiĝis la 14-an de januaro 1938, Vyšná Jedľová - mortis la 13-an de septembro 2000,  Košice), esperantisto ekde la jaroj 60-aj, mortis la 13-an de septembro en Košice (Slovakio). Unu el la plej bonaj E-instruistoj laŭ la rekta metodo, li estis populara pro gvido de kursoj vaste tra Eŭropo, de Litovio ĝis Hispanio. Ekde 1972 li regule instruis en Someraj E-Lernejoj en Slovakio, kaj lastfoje li gvidis internacian kurson por progresintoj unu monaton antaŭ sia forpaso, en Poprad. Regula kontribuanto al Esperantisto Slovaka, li aktivis de plej loka ĝis internacia skalo kaj ĝis 1994 laboris profesie en Slovakia E-Asocio.

Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Miklós Fehér

vidu ankaŭ Miklós Fehér (futbalisto)

**FEHÉR Miklós** (1921-2000), tradukisto kaj redaktoro, mortis la 7-an de aŭgusto en Budapeŝto. El pli ol 1500 paĝoj de liaj poeziaj tradukoj (el la hungara kaj pli ol dekduo da aliaj lingvoj) nur parto aperis, i.a. en Hungara Vivo, La KancerKliniko kaj en Eŭropa Poezio en Esperanto (1995-), kiun li mem redaktis. Li estis membro en la Budapeŝta Medicina Esperanto-Fakgrupo.

Li estis elstara poeto, multe tradukis - ne nur el la hungara. Lia plej granda laboro estas traduko de hungara nacia eposo "Toldi" de János Arany.

Ekzistas la rimportreto, verkita de Valentin Melnikov en 1998:

Jen Miklós Fehér, tradukisto

de la eŭropa poezio.

Balado, kanto, elegio –

ampleksa kaj varia listo.

Tra l’ mondo flugas sen rezisto

la poemar’ el Hungario:

Jen Miklós Fehér, tradukisto

de la eŭropa poezio.

Libero, amo, gajo, tristo –

perfektas ĉia emocio.

Kaj li, sen troa ambicio

laboras pene, kun persisto.

Jen Miklós Fehér, tradukisto!

Kategorio:Hungaraj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en Hungario
Sisteme Ordigita Vortaro

La ***Sisteme Ordigita Vortaro*** (***SOV***), de la itala aŭtoro Michele Mariano, prezentas novan, laŭteman aranĝon de PIV 1970 pere de tabeloj, en horizontala grandformato de 526 paĝoj. Ĝin eldonis Lina Gabrielli en 1986, en la kolekto "Plejado" - Scienca eldon-serio 3. 

Ĝi baziĝas sur Mariano, Michele 1980 : *Esperanto-vortaro per Temo-tabeloj*, Lina Gabrielli, Ascoli Piceno, 142 p. — 22x30 cm. Serio: Plejado - Scienca eldon-serio 1 kun ĉ. 5000 vortoj laŭteme aranĝitaj kaj kun alfabeta indekso. Tia aranĝo estas aparte helpa por trovi similsencajn vortojn kaj varii la stilon, vd. la specimenon. 

## Specimeno (kapvorto "ridi")
ridi – satiro, sardona, sarkasmo, moki, pikema – ŝerci, malserioza, petoli, rikani, blagi, gajigisto, joviala, fola, bonhumorigi, karikaturo, travestii, parodii (plus mal-vortoj) .

## Fono kaj recenzoj 
* 1978: Mariano, Michele. Esencaj ideoj pri projekto por novtipe laŭtema vortaro. En: Scienca Revuo 1978:3, p. 135-142. 
* 1980: Kordylewski, Leszek. En: Heroldo de Esperanto 1980:8. 
* 1981: Waringhien, G. Helpo de granda valoro. En: Esperanto [UEA] 1981:10, p. 171-172.

Unua Represo Ascoli Piceno: Gabrielli (Marto) 1982, 142 p. — 100 ekz. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Ildefonso M. Núñez Beltrán

**Ildefonso M. NÚÑEZ BELTRÁN** (naskita en 1902; mortinta la  en Kaŝamako) estis perua esperantisto. Lerninte Esperanton en 1918, li propagandis la lingvon en Ekvadoro, Kolombio, Venezuelo kaj Peruo. Li fariĝis delegito laŭ letera instigo de Hector Hodler, kaj restis aktiva kiel tia ĝis alta aĝo.

Núñez Beltrán, Ildefonso M.
Núñez Beltrán, Ildefonso M.
Núñez Beltrán, Ildefonso M.
Robert Castelló

**Robert CASTELLÓ** (naskiĝis en 1914, mortis la  en Andoro) estis kataluna esperantisto loĝanta en Andoro, kie li estis delegito. Li donacis sian imponan bibliotekon pri internaciaj lingvoj al la Hispana Esperanto-Muzeo en Sant Pau d'Ordal. Krom Esperanton, li uzis Idon.

Kategorio:Katalunaj esperantistoj
Kategorio:Andoraj esperantistoj
Kategorio:Idistoj
Modesto Giuliani

**Modesto GIULIANI** (naskiĝis en 1914, mortis en 2000) estis argentina esperantisto kaj delegito de UEA en Ucacha.

Kategorio:Argentinaj esperantistoj
Erik Johansson

**Erik Johansson** (naskiĝis en 1908; mortis la  en Gotenburgo) estis sveda esperantisto.

Li estis esperantisto de junaĝo kaj ekkonis sian nederlandan edzinon Jo en Esperanto-kongreso. Li aktivis interalie kiel prezidanto de Esperanto-Societo de Gotenburgo (1977-82) kaj de la Gotenburga sekcio de Kristana Esperantista Ligo Internacia.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Ingvar Eriksson

**Ingvar ERIKSSON** (naskiĝis en 1917; mortis fine de decembro 1999) estis sveda esperantisto, antaŭe delegito de UEA en Falköping (Svedio). Li prizorgis lokan radioprogramon pri Esperanto.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Jan Strönne

**Jan STRÖNNE** (naskiĝis la , mortis la  en Malmö, Svedio) estis sveda esperantisto, Honora Membro de UEA ekde 1991.

Profesie bankoficisto, li lernis Esperanton en 1932, gvidante tuj post sia propra komenca kurso ties daŭrigon. Poste, ĝis la 90-aj jaroj, li instruis en pli ol 60 diversnivelaj Ekursoj. Li baldaŭ iĝis prezidanto de la Esperanto-societo de Malmö (1935–1951 kaj 1974–1980). Ekde 1938 li kunaranĝis danajn-svedajn Esperanto-tagojn, kiuj plu okazadis ankaŭ dummilite, alterne en la du landoj. En 1943 li aranĝis Someran Universitaton kaj aperigis la libron *50 jarojn kun Paul Nylén*.

En 1948 Strönne funkciis kiel LKK-prezidanto de la 33-a UK en Malmö. Ses fojojn li organizis, inter 1953 kaj 1972, signifajn prelegsemajnojn en Frostavallen, kie lanĉiĝis en 1956 la informada *Principaro de Frostavallen*. En 1948 li iĝis prezidanto de Sveda Esperanto-Federacio por ne malpli ol 30 jaroj, kaj honora SEF-prezidanto en 1978. Sub lia gvido, SEF donis modelan kontribuon al UEA, i.a. pri la peticio al UN en 1965, kaj estis la unua ricevanto de Trofeo Fyne pro landa agado en 1975.

UEA-membro ekde 1937, Strönne servis tri jardekojn kiel komitatano (1951–1980) kaj 55 jarojn kiel delegito (precipe pri informado). En siaj lastaj jaroj, li debatis kontraŭ interlingvaistoj kaj publikigis artikolon en 1990 pri ambaŭ lingvoj en sveda gazetaro.
## Verkoj
***50 jarojn kun Paul Nylén**, 1942

## Fotoj 

UK 1948 LKK.jpg|Strönne (la unua maldekstre) kiel membro de LKK de UK 1948
UK 1948 solena malfermo Strönne.jpg|Parolado de Strönne en UK 1948

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Märtha Andréasson

eta|dekstra|Märtha Andréasson, fotita de Inga Johanson
**Märtha ANDRÉASSON** (naskiĝis en 1927, mortis la 8-an de majo 2000) estis sveda esperantistino kaj delegito de UEA en Hisings Kärra (Svedio). Plurajn jardekojn ŝi prezidis la Esperanto-klubon de Kungälv; ekde 1961 ŝi estis estrarano kaj de 1978 prezidanto de la regiona organizaĵo Esperanto-Alianco de Gotenburgo. En 1979 ŝi motoris kaj manaĝis la eldonadon de la vinila sondisko "Sven kaj Siv", sveda muzika balado tradukita de ŝi al Esperanto, kiu estis inter la plej unuaj Esperantaj pop-muzikaĵoj, aperintaj sur vinila disko. Ŝi servis kiel estrarano de Sveda Esperanto-Federacio kaj Sveda Esperanto-Instituto, aktivis pri Unesko-agado kiel konsilantarano de la asocio Monda Kunagado kaj funkciis kiel UEA-komitatano (1981-1992). En la lastaj jaroj precipe ŝi motoris la strebon de Gotenburgaj esperantistoj inviti UK-on al sia urbo.

## Tradukoj 
* Margit Kennedy: Ekonomio sen rento kaj inflacio (2000)

## Eksteraj ligiloj 
* Ekonomio sen rento kaj inflacio

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Kategorio:Gotenburgo
Regina Emson

[eta|dekstra|Regina Emson, fotita de Inga Johanson, en [Borås, 1999]]
**Regina EMSON** (naskiĝis en 1908, mortis la 26-an de majo 2000) estis sveda-estona esperantistino.

Ŝi estis estonino edziniĝinta al sveda esperantisto en la 1930-aj jaroj. 

Dum preskaŭ duona jarcento ŝi laboris kiel delegito en Borås (Svedio).

## Tradukoj
*Breinholst, Willy: **Ni en Skandinavio** (trad. kun Ferenc Szilágyi, ilustr.: Léon van Roy. - Stockholm: Norda Prismo, 1956.)

Kategorio:Estonaj esperantistoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Jesús Raposo Montero

**Jesús RAPOSO MONTERO** (30-a de oktobro de 1918 - 16-a de decembro 1999), estis pacifisma kaj ekologia aktivulo kaj depost sia emeritiĝo fervora esperantisto, kiu pasie agis por Esperanto en Valencio ekde ĉirkau 1990 ĝis la fino de sia vivo.  

Li estis vicprezidanto de la Valencia Esperanto-Grupo (Hispanio).  

Li financis kaj prizorgis la presadon de pluraj materialoj celantaj disvastigi humanismon kaj esperanton (ĉefe broŝuroj kaj glumarkoj).  Specife, li skribis kaj publikigis broŝuron kun *Tri tutmondaj proponoj* por distribuo en la Valencia UK (1993). 

Danke al liaj klopodoj okazis oficialaj E-kursoj en la Universitato de Valencio, kiuj entute varbis preskaŭ 400 lernintojn.

R
Kategorio:Pacistoj
Kategorio:Pacmovado
Frank Strahl

**Frank STRAHL** (naskiĝis en 1927, mortis la 1-an de septembro 1999 en Lund (Svedio) estis esperantisto multjardeka. Ekzemple en la 1960-aj jaroj li gvidis Esperanto-klubon en *Francis McLure Junior High School* en McKeesport, Pensilvanio (Usono). Li aktivis precipe de 1993, apogante *ĝemelajn* samideanojn en Mwanza (Tanzanio), kaj kiel unu el la iniciatintoj de sunenergia projekto por tiu lando.

Strahl, Frank
Inga Magnusson

**Inga MAGNUSSON** (naskiĝis en 1917; mortis la  en Helsingborg) estis sveda esperantistino.

Ŝi estis dumviva membro de UEA kaj antaŭe fakdelegito pri virinaj aferoj. De 1966 ĝis 1996 ŝi prezidis la Esperanto-klubon de Helsingborg.

Kategorio:Svedaj esperantistoj
Richard Fiirgaard

**Richard FIIRGAARD** (1919-1999), dana esperantisto ekde la 1930-aj jaroj, gvidinto (1953-1978) de la E-klubo en Århus (Danio), de tutlanda libroservo (1950-1957) kaj de prelegvojaĝa servo, mortis la 1-an de marto 1999 post longdaŭra malsano.

Jam kiel 20-jara junulo li instruis Esperanton en la urbeto Ebeltoft, centro de la komunumo Syddjurs. Estante laktoproduktisto kaj laborante kiel ĉefo de fromaĝfako en la laktoprilaborejo *Mejerikontoret*, li eldonigis informbroŝuron pri danaj fromaĝoj en la internacia lingvo Esperanto. 

Okaze de la 90-jara jubileo de *Århus Esperantoforening*, kiun oni festos en majo, la estraroj de DEA kaj Århus Esperantofor­ening decidis nomumi Richard Fiirgaard Honora Membro.

Kategorio:Danaj esperantistoj
Kategorio:Arhuzanoj
Valentinas Čepkus

**Valentinas ČEPKUS** (naskiĝis la  en vilaĝo Maslauskiškis, distrikto Raseiniai; mortis la  en Kaŭno) estis litova pedagogo, kantisto, aktoro kaj esperantisto.

Dudekjaraĝa li finis teatran fakon de muzika lernejo, laboris en pupteatro en Marijampolė, kaj ekde 1966 kantis en Kaunasa Muzika Teatro. En 1981 li finis konservatorion, kunlaboris kun diversaj ensembloj. Reveninte en Kaunas komencis instrui sol-kantadon en muzika lernejo. Lastatempe li fruktodone kunlaboris kun popolmuzika ensemblo "Ainiai" (Idoj), koncertis ne nur en Litovio, sed ankaŭ en multaj Eŭropaj landoj, en Nord-Ameriko.
Valentinas bone komprenis, ke muziko apartenas al ĉiuj: al junaj kaj pli aĝaj homoj, al scienculoj kaj simplaj kamparanoj. Do li kantadis pri sia lando, pri amata knabino, pri kverko -simbolo de nia forteco. Kaj li mem estis forta kiel kverko: propramane konstruis domon, faris meblojn, kreskigis ĝardenon...
Partoprenis en diversaj E-aranĝoj, ĝojigis partoprenintojn per sia voĉo kantante Esperante kaj litovlingve. Nun lian voĉon eblas aŭdi en konata kasedo **La Sankta Fajreto**, eldonita en 1997. 
## Fonto
*Litova Stelo*, 1999, majo-junio, n-ro 3, pĝ. 26.

Kategorio:Litovaj esperantistoj
Kategorio:Litovaj pedagogoj
Pranas Gavėnas

**Pranas GAVĖNAS** (naskiĝis la  en Zapalimai, distrikto Marijampolė, mortis la  en Alytus, enterigita en korto de preĝejo de Sankta Virgulino Marija Helpantino de Kristanoj) estis katolika pastro, saleziano (SDB), esperantisto.

## Vivo 
P. Gavėnas naskiĝis kaj kreskis en multinfana familio, instigita de salezianoj, forveturis en Italion (1933). En 1939 iĝis saleziano, en Torina universitato studis teologion, ricevis licencion de filozofio-teologio. La  li estis sanktoleita kiel sacerdoto. P. Gavėnas redaktis revuon *Saleziečių balsas* (Voĉo de Salezianoj, 1953, Nr. 1-1970, Nr. 3 / 4). En 1971 li venis en Brazilon, ekloĝis en San-Paŭlo, gvidis litovan paroĥon Vila Zelina. P. Gavėnas estis prezidanto de Unuiĝo de Litovaj Sacerdotoj en Sud-Ameriko, membro de Unuiĝo de Brazilaj verkistoj,En 1991 revenis en Litovion, ekloĝis en urbo Alytus. P. Gavėnas ekpastris en paroĥo de Sanktaj Anĝeloj Gardistoj (1992), la  estis enoficigita kiel honora paroĥestro en paroĥon de Sankta Virgulino Marija Helpantino de Kristanoj. Li revivigis eldonadon de revuo *Saleziečių žinios* (Informoj de salezanoj), estis ĝia redaktoro (ekde 1994 ĝis 1999, N-ro 2)
P. Gavėnas eldonis en Litovio librojn dediĉitajn al junularo, verkis multajn artikolojn, tradukadis al la portugala litovajn verkistojn, aktive partoprenis en Movado de Sobruloj de Episkopo Motiejus Valančius, en Alytus fondis filion de Litovia Katolika Akademio. Kun aliaj li konstruigis monumentojn: al L. L. Zamenhof (Veisiejai, distr. Lazdijai), al Sankta Kazimiro (Merkinė, distr. Varėna), al salezano Petras Perkumas (Darbėnai, komunumo Kretinga), insurekcia komandantino Emilija Pliaterytė (pole Emilia Plater) (Kapčiamiestis, komunumo Lazdijai), al litoviaj instruistoj (Žiūronys, komunumo Prienai), Dipatrino (Balbieriškis, komunumo Prienai).

## Publikaĵoj 
## Esperantista agado 
La internacia lingvo helpis al li konatigi eksterlandojn kun Litovio. En lingvoj portugala kaj Esperanto aperis liaj libretoj pri litova sanktulo Sankta Kazimiro (1458-1484). Reveninte en Litovion, li proprakoste reeldonis kompletigan esperantlingvan varianton (1995).

Li partoprenis en UK de Esperanto en Prago, celebris Esperante Sanktan Meson dum BET-34 en Veisiejai (1998). Estas ankaŭ lia merito, ke dum tiu BET en Veisiejai estis inaŭgurita impona monumento al L. L. Zamenhof.

## Verkoj 
* *Jaunojo galiūno keliu* (1952, 1996)
* *Mikas Magonė* (1971, 1992)
* *Sankta Kazimiro* (1458-1484) (1995).
* *Sekmadienio pašnekesiai* (1995)
* *Šventasis Kazimieras* (1458-1484) (1998)

## Distingoj 
* Medalo de Brazila kultura Centro (1985)
* Atestilo de Litova Komunumo en Brazilo (1986)
* Diplomo de Komunumo de Brazila Standartportanto (1988)
* Kultura Premio de Alytus-magistrato (1994)
* Honornomo de la Urba Civitano (postmorte, 2002)
* Memortabulo en preĝejo de Sanktaj Anĝeloj Gardistoj

## Fontoj 
Kategorio:Litovaj esperantistoj
Kategorio:Katolikoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Litovio
Kategorio:Mortintoj en Litovio
Distrikto Mikata (Fukui)

**Distrikto Mikata** (三方郡 [mikata-gun]) situas en Gubernio Fukui.
Ĝi enhavas nur unu urbeton Mihama.

Loĝantaro: 11 379, Areo 152,32 km2。

Kategorio:Gubernio Fukui
Mikata
Josip Velebit

**Josip VELEBIT** (naskiĝis en 1911 en Rijeka, mortis la 21-an de aprilo 2000 en Vrbovec, Kroatio), estis kroata esperantisto, pupteatra reĝisoro kaj ankaŭ kroatlingva verkisto kaj tradukisto kiu tradukis el deko da lingvoj. Lia pseŭdonima plumnomo estas **Josip Rijecanin**.

## Verkaro 
En 1931 li aperis kiel verkisto kiu kontribuis al la kroata revuo *Mladost*. Li publikigis sian unuan poezian kolekton *Putnika sjena* en 1940, kaj post ĝi li troviĝis en la rondo de elstaraj poetoj, tial li estis enmetita en la antologion *Između dva rata* (Inter du militoj*,* 1942), sed la okazaĵoj post 1945 ekskludis lin el la literatura vivo kaj pelis lin en poezian silenton.

Post la kolekto *Lyrski zapisi* (1953), li dediĉis sin ĉefe al tradukoj kaj Esperanto kaj fariĝis unu el la plej respektataj kroataj esperantistoj, pro kio li estis plurfoje premiita. Li esperantigis plurajn kroatajn poemojn, kaj li atingis sian pinton per la traduko de *Smrt Smail-Age Čengijića* (Morto de Smail-agao Ĉengiĉ) (1846) de Ivan Mažuranić, signifa kultura figuro de Kroatio dum la 19-a jarcento.

; Poezio 
Kiel poeto, li anoncis sin denove nur en 1996 kun kolekto de amara gajeco. La ĉefaj motivoj de lia poezio estas soleco, pasemeco, relativismo kun reganta pesimisma tono. Li ankaŭ verkas poezion kun sociaj motivoj. En la dua poezia fazo, li inklinas al mistikismo.

Liaj propraj poemoj aperis en *Reeĥoj* (1961), *Esperanta antologio* (1984) kaj en la vivresuma volumo *Kanto de telegrafistoj* (1996). La poezia esprimo de Velebit estas proksima al tiu de Dragutin Tadijanović, kiun li ankaŭ esperantigis.

; Tradukoj
Li tradukis el la germana, hungara, bulgara, rusa, estona, slovena kaj makedona lingvoj. Libroforme li eldonis interalie jenajn tradukojn:

* 1936: *Kanto al mia koro* de Dragutin Tadijanović,
* 1962: *Fabeloj* de F. Škrljac,
* 1972: *La morto de Smail-agao Ĉengiĉ* (traduko el la kroata *Smrt Smail-Age Čengijića*), eposo de Ivan Mažuranić,
* 1973: *Girlando da sonetoj* de F. Preŝeren,
* 1976: *Ventoj* romano de Blagoja Ivanov,
* 1980: *Tri noveloj* de S. Krĉmar.
* 2000: *Balado de la rektadorsa homo* poemaro de Zlatko Tomičić

Li estis ankaŭ tradukisto de poemoj de Lina Gabrielli.

### Recenzoj
Pri *Kanto al mia koro*

## Esperanto 
Esperantisto de 1930, li kontribuis al diversaj revuoj, interalie Literatura Mondo, La Suda Stelo, Monda Kulturo, Voĉo, Fonto.

## Eksteraj ligiloj 
Josip Velebit ĉe www.vrbovec.hr, arkivita de la originalo, la 7-an de junio 2007.

## Vidu ankaŭ 
Lina Gabrielli

Kategorio:Kroataj esperantistoj
Kategorio:Tradukistoj
Kategorio:Kroataj verkistoj
Kavalira ordeno

**Kavalira ordeno** estas tiu ordena komunumo, estiĝinta dum la krucmilitoj, kiu estis fondita origine por protekto, akompano kaj prizorgo de la pilgrimantoj en la Sanktan Landon Palestino.

Bernardo de Clairvaux nomis ilin "novtipaj kavaliroj ", ĉar ili kunligis la batalforton de la kavaliroj kun disciplino kaj abstinenco de la monaĥa ordeno. Dum la unuopaj anoj estis devoligitaj je malriĉeco, la ordenoj mem iĝis unu el la plej riĉaj organizoj de sia tempo per heredoj, donacoj kaj konkeroj.

La plej konataj kavaliraj ordenoj estis:
[eta|180px|signo de la [Templanoj]]
* Ordeno de la Templanoj, fondita en 1118 aŭ 1119, malfondita en 1312;
** Ordeno de Kristo, fondita en 1317 en Portugalio, kie ĝi postvenis la templanojn
** Ordeno de *Montjoie*[?] (d:Q2029097, , ) hispana aŭ pli precize aragona kavalira ordeno, nomita laŭ monteto antaŭ la pordoj de Jerusalemo;
* Hospitalanoj, ankaŭ nomataj maltanoj kaj johanitoj. Tiu ordeno, fondita en 1099 kiel hospitala kongregacio, agadas kiel kavalira ordeno ekde 1120. Hodiaŭ la katolika branĉo estas nomata Malta Ordeno, la protestanta branĉo Ordeno de Johanitoj;
* Ordeno de germanaj kavaliroj aŭ pli mallonge *Germana ordeno*, fondita en 1190 por flegado de malsanuloj, en 1198 ĝi transformiĝis al kavalira ordeno.

En Hispanio kaj Portugalio la kavaliraj ordenoj fondiĝis kadre de la rekonkero (Reconquista), al kiuj alvenis kavaliroj el la tuta Eŭropo je peto de la papo (kontraŭ la maŭroj):

* Ordeno de Calatrava, fondita en 1158
** Ordeno de Aviso, portugala splitiĝo;
* Ordeno de Alcántara, unua hispana kavalira ordeno, fondita en 1156
* Ordeno de Santiago aŭ Ordeno de sankta Jakobo
* Ordeno de Montesa, fondita en 1316;
* Ordeno de Sant Jordi d'Alfama aŭ Ordeno de sankta Georgo el Alfama, fondita en 1290;
* Ordeno de San Miguel

Hodiaŭ ekzistas katolikaj, evangeliaj (kongregacioj) kaj ekumenaj kavaliraj ordenoj.

## Gravaj ordenoj 
* Germana Krucordeno (ekumena)

katolikaj kavaliraj ordenoj:
* Ordeno de Germanaj Kavaliroj
* Maltanoj
* Ordeno de Sankta Johano de Jerusalemo
* Kavalira Ordeno de Sankta Georgo, , , fondita en 1326 (d:Q727266)
* Kavalira Ordeno de la Sankta Tombo en Jerusalemo
* Glavofrata Ordeno (Livonio)
* Templanaj kavaliroj
* Livonia Frataro
* Ordeno de Lazaro aŭ plene Ordeno de Sankta Lazaro de Jerusalemo, , fondita ĉirkaŭ 1119 (d:Q830796)
* Ordeno de Kristo
* Ordeno de Aviso

aparte de ili:
* *Militia Sanctae Mariae* aŭ *Militia Sanctæ Mariæ*, fondita nur en 1945 en Francio, plena nomo en la germana , do ordeno de la kavaliroj de sankta Maria, , malgraŭ tiu formala nomo estas nur spirita katolika komunumo (d:Q1934819)

evangeliaj kavaliraj ordenoj :
* Ordeno de Johanitoj

La solaj, ankoraŭ pape rekonataj katolikaj spiritaj kavaliraj ordenoj estas :
* la suverena Maltana kavalira ordeno
* la Germana Ordeno
* la Ordeno de la Sankta Tombo

Kategorio:Mezepoko
Kategorio:Kristanismo
Karnitino

**Karnitino** estas natura substanco, kiun enhavas homaj muskoloj. La kemia formulo estas C7H15NO3.

Ĝi transportas grason el subhaŭtaj energi-rezervoj al fizike streĉataj muskoloj kaj tie la grasoj transformiĝas al energio, kiu konstruas la muskolan ĉelon. Tiel ĉi karnitino helpas kontraŭ obezeco, kaj ankaŭ kontraŭ kormalsanoj.

Dosiero:Carnitin.svg|Karnitino
Dosiero:Acetylcarnitine structure.png|Acetilkarnitino
Dosiero:FattyAcid-Activation.png|

Kategorio:Aminoacidoj
Ferenc Pavlics

**PAVLICS Ferenc** (naskiĝis la  kaj mortis la 15-an de februaro 2024) estis hungardevena inĝeniero kaj inventisto, kiu partoprenis en planado de la lunaŭto, marsaŭto ĉe NASA.

Li akiris diplomon en 1950 en la Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto. Li forlasis Hungarion en 1956, post la malsukcesa revolucio.

Li alvenis en Usono en 1956 en rifuĝeja kampo, kie li renkontis la dungiton de General Motors, kiu serĉis junajn fakulojn. La dungito hejmenvenis en Detroiton kun 5 hungaroj. Pavliĉ laboris komence kiel teknika desegnisto en Santa Barbara, pli poste li iĝis esploristo. Li partoprenis en la 1960-aj jarojn en la ellaboro de aŭtoj por la lunaj misioj. Li direktis la laborojn kiel teknika direktoro. Lia propra inventaĵo estas la specifa titanŝtala rado de la lunaŭto. Li ricevis en 1971 NASA-premion pro sia laboro.

Li ankaŭ planis elektrajn busojn, el kiuj kelkaj funkcias eĉ en 2005 en Sankta Barbara.

Post la lunekspedicioj, NASA ne plu havis monon por similaj projektoj, la organizo sendis lin en Eŭropon. Li multloke laboris, ekz. li helpis kiel ĉefa kvalita kontrolisto la planadon de Opel Corsa kaj la konstruon de hispana fabriko.

Li pensiiĝis en 1988 kaj fondis inĝenieran konsilistan firmaon, dume li laboris eĉ por la NASA. Li partoprenis kiel faka konsilisto en la planado de la marsa aŭto (Pathfinder de NASA JPL), kiun oni lanĉis la 4-an de decembro 1996 kaj alvenis sur planedo marso la 4-an de julio en 1997. Li ankaŭ kunlaboris kiel fakspertulo komence de 2004 en planado de la novaj roveroj.

Printempe de 2005 mortis lia edzino, post tio li okupiĝis jam pri sia familio.

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:NASA