open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orkestro

eta|La Filharmonia Orkestro de Jalisco.
[eta|Moderna orkestra koncertejo: Filharmonio en [Szczecin, Pollando.]]
**Orkestro** estas muzika ensemblo, kiu plej tipe ludas klasikan muzikon. Plej ofte la orkestro estas direktorita de dirigento, kiu plej ofte uzas taktobastonon, aŭ ne, kaj rigardas al la orkestro kaj ne al la publiko.

Tipa orkestro ofte dungas pli ol 80 muzikistojn de variaj muzikinstrumentoj en la orkestro, aŭ eble pliaj laŭ certaj verkoj. La plej oftaj instrumentoj ludataj en orkestro estas:
* lignaj blovinstrumentoj (flutoj, hobojoj, klarnetoj, ktp.)
* latunaj blovinstrumentoj (kornoj, trumpetoj, trombonoj, tubjoj, ktp.)
* perkutinstrumentoj (timpano, bastamburo, piano)
* kordinstrumentoj (violonoj, ktp)

## En arkitekturo 
Fakte en PIV la du unuaj signifoj ne tiom rilatas al muziko, sed al arkitekturo, nome por parto de la helena teatro, kie staris la ĥoro kaj por la responda parto de moderna teatro, kie sidas la muzikistoj, akompanantaj la aktorojn.

Laŭ Francisko Azorín **orkestro** estas *Parto de la antikva greka teatro, inter la sceno k. la amfiteatro, kie la ĥoro kantis k. ludis ĉirkaŭ la arao de Dioniso. Parto de la moderna teatra ĉambrego, inter la aktorejo k. la publikejo, por la muzikistaro.* Li indikas etimologion el la greka *orĥestra*, el *orĥeistai* (danci) kaj de tie la latina *orchestra*.

## Famaj orkestroj 
* *Berliner Philharmoniker*
* Filadelfia orkestro
* Novjorka Filharmonio
* Osipov orkestro
* *Sinfónica de la Juventud Venezolana Simón Bolívar*

## Bildaro 

Dosiero:Stefan Batory orkiestra.jpg
Dosiero:Orchester.svg

## Vidu ankaŭ 
* Orkestro (arkitekturo)

## Notoj
Ajaccio

**Ajaccio** [aĵaksj**o**] (aŭ korsike **Aiacciu** [aj**a**ĉju]) estas franca ĉemara urbo lokita en suda Korsiko. Ĝi estas la ĉefurbo de la regiono Korsiko kaj de la departemento Corse-du-Sud. Ajaccio 
* situ
as ĉe la okcidenta marbordo de la insulo, enfunde de la golfeto de Ajaccio.

La urbo estis fondita la 21-an de aprilo 1492 de kelkaj Ĝenevanoj. Dum la 19-a jarcento, Ajaccio fariĝis tre monduma vintra loko por la eŭropa aristokratoj, same kiel Monako, Cannes aŭ Nice. Ĝi estis krome la unua liberigita franca urbo dum la Dua Mondmilito, la 8-a de oktobro 1943.

Ajaccio estas la naska urbo de famega Napoléon Bonaparte.

Ajaccio estas la naskiĝurbo de kantistino Alizée.

## Vidu ankaŭ 
* Ajaccio (stacidomo)
* Cavone (stacidomo)
* Les Salines (stacidomo)
* Ricanto (stacidomo)
Fred Hoyle

**Fred HOYLE**, naskita la  en *Bingley* (Okcidenta Jorkŝiro, Britio), mortinta la  en Bournemouth (Britio), estis brita astronomo kaj matematikisto.

Li verkis ne nur sciencajn artikolojn, sed ankaŭ scienc-fikciajn novelojn.

Hoyle estis nekonformisma homo, kiu ŝatis defendi opiniojn disidentajn. Ekzemple li ne akceptis la teorion de la praeksplodo (por kiu li enkondukis la anglan terminon *Big Bang*, knalego, por ridindigi ĝin) kaj la evolucian teorion pri la evoluo de vivo.

## Verkaro (sciencaj libroj, kaj elektitaj nekontestataj artikoloj) 
Hoyle iĝis fama pro siaj kontestataj ideoj, inkluzive de la stabila stato kaj inteligenta dezajno. Li estas pli fama pro multaj sciencaj artikoloj kaj aliaj nekontestataj ideoj, kelkaj el ili brilaj kaj pioniraj, kaj siatempe profetaj, kiel la ideo, en kiu li antaŭdiris kaj kalkulis kun mirinda precizeco ekscita nivelo de karbona kerno. tio estis nekonata ĝis lia prognozo estis testita. Ĉi tiu nivelo estas nomita honore al li Hoyle-nivelo. Vidu kelkajn ekzemplojn de liaj gravaj publikaĵoj malsupre:

* Hoyle, F., Dunbar, D.N.F., Wenzel, W.A., W. Whaling, W., A State in C12 Predicted from Astrophysical Evidence, Phys. Rev. 92, 1095 (1953)

* Hoyle, F., On Nuclear Reactions occurring in very hot stars: Sysnthesis of elements from carbon to nickel, Astrophys. J., (1954), issue Supplement 1, pages 121-146

* Hoyle, F., On Nuclear Reactions Occuring in Very Hot Stars. I. the Synthesis of Elements from Carbon to Nickel, The Astrophysical Journal Supplement Series, (1954)
* Hoyle, F., **Frontiers of Astronomy**, Heinman, London, UK ׂ(1955)
* Burbidge, E.M.; Burbidge, G.R.; Fowler, W.A.; Hoyle, F.. "Synthesis of the Elements in Stars". Reviews of Modern Physics. 29 (4): 547-653 (1957). doi:10.1103/RevModPhys.29.547 ׂ(B2FH)
* Hoyle, F., Fowler, W.A., Nucleosynthesis in Supernovae. The Astrophysical Journal, v. 132, pp. 565-, (1960)
* Hoyle, F., Fowler, W.A., On the nature of strong radio sources, Mon. Not. Roy. Astron. Soc. London, v. 125, pp. 169-176 (1963).
* Hoyle, F., Fowler, W.A., Nature of strong radio sources, Nature, v. 197, pp. 533-535 (1963).
* Hoyle, F., Tayler, R.J.: The mystery of the cosmic helium abundance, Nature, 203, 1108-1110 (1964).
* Fowler, W.A., Hoyle, F., Neutrino Processes and Pair Formation in Massive Stars and Supernovae. The Astrophysical Journal Supplement Series, (1964)
* Hoyle, F., **Galaxies, nuclei, and quasars**, Heinemann, London, UK (1965).
* Burbidge, G., Hoyle, F.: The problem of quasi-stellar objects, Scientific American 215(6), 40-52 (December 1966).
* Wagoner, R.V., William A. Fowler, W.A., Hoyle, F., On the synthesis of elements at very high temperatures, The Astrophysical Journal, Vol. 148, (April 1967)

## Vidu ankaŭ 
* 8077 Hoyle

Kategorio:Britaj astronomoj
Kategorio:Britaj matematikistoj
La Plata

**La Plata** (), estas argentina urbo, ĉefurbo de la Bonaera Provinco. Ĝi ankaŭ estas universitata urbo.

Ĝi estis fondita je la 19-a de novembro de 1882, kiam la urbo Bonaero akiris aŭtonoman statuson, kaj oni bezonis novan ĉefurbon por la provinco ĉirkaŭ ĝi.

La Plata troviĝas 60 km sudoriente de Bonaero.
* **Koordinatoj:** 
* Loĝantaro = 571.416
* Loĝdenseco = 617,10 hab./km²

En 1952 la urbo estis renomita al *Ciudad Eva Perón*, honore al Eva Perón, edzino de Juan Domingo Perón, sed en 1955 oni revenis al la malnova nomo.

La urbo evidente ne havas antikvajn monumentojn, sed estas bone planita, kaj posedas interesan arĥitekturon. Ankaŭ abundas la verdaj spacoj. Grava instanco estas la Nacia Universitato La Plata. Grupo de ties studentoj en aŭgusto 1905 fondis la futbalklubon Estudiantes de La Plata, kies unua vira teamo ĝis la nuntempo estas unu el la plej bonaj argentinaj futbalteamoj.

En la urbo funkcias astronomia observatorio.

## Gefiloj 
* Ana Emilia Lahitte, verkistino

## Vidu ankaŭ 
* 1029 La Plata
* La Plata (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala urba retejo 


Kategorio:Urboj de Argentino
Miercurea Nirajului

**Miercurea Nirajului** [mjerkurja niraĵuluj] (hungare: **Nyárádszereda** [nja:ra:dsereda]) estas urbo en Rumanio laŭ la rivero Niraj oriente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi Beu, Dumitrești, Lăureni, Moșuni, Șardu Nirajului, Tâmpa kaj Veța.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 524 loĝantojn ( hungaroj); en 1992 3 902 (95&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝiaj unuaj mencioj skribe estas el 1334 kaj 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). Tie en 1605 estis István Bocskai elektita landestro de Transilvanujo. En 1941 oni aligis al ĝi Sântandrei, en 1964 Sântana Nirajului.

## Renomaj personoj 
* Anna Bán (14-a de aŭgusto 1932 – Satu Mare, 1-a de decembro 1973): aktorino.
* László Csergőffy (n. 22-a de aŭgusto 1944): aktoro.
* Jenő Csinády (17-a de aprilo 1899 – Budapest, 14-a de aprilo 1970): sportkuracisto, fiziologo.
* György Dávid: historiisto, vortaristo, lernolibroverkisto
* Jenő Farkas (15-a de julio 1908 – Târgu Mureș, 3-a de julio 2000): lingvoinstruisto en Cristuru Secuiesc, folklorkolektanto de volumo *Vadrózsa virága* (2004).
* István Göde (Erdély, 1801 – Nyárádszereda, 3-a de novembro 1872): aktoro, direktoro.
* János Gyarmathy (n. 11-a de januaro 1955): skulptisto.
* Lajos Huszár (29-a de junio 1906 – Budapeŝto, 23-a de decembro 1987): numismato, arkeologo, arthistoriisto.
* Ágnes Kakuts (n. 1939): aktorino.
* Hajnal Kelemen (n. 22-a de septembro 1960): apotekistino, universitata docentino
* Ilona Lőrinczy (n. 24-a de aprilo 1931): aktorino.
* József Nagy (n. 19-a de aŭgusto 1931): aktoro.
* Csaba Zoltán Novák (n. 27-a de oktobro 1975 historiisto
* Dora Pop (n. 19-a de oktobro 1935): pentristino.
* Rozália Rekita (n. 19-a de decembro 1960): aktorino.
* Olly Ritterband (n. 28-a de decembro 1923) pentristino, mozaikartistino vivanta en Danio
* Hajnal Somody (n. 17-a de marto 1968: aktorino
* Csilla Szabó, T. (10-a de aŭgusto 1968): lingvistino

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Miercurea Nirajului jud Mures.jpg|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_MS_Miercurea_Nirajului_CoA.jpg|La urba blazono
Dosiero: Bocskai István statue in Nyárádszereda.jpg|Busto de István Boskai en Miercurea Nirajului

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Liliodora giganta tervermo

La lilioodora giganta tervermo (*Driloleirus americanus*) estas anelido de la genro driloleiro. En la angla ĝi havas ankaŭ la nomon giganta tervermo de palouse, ĉar oni trovis ĝin en la regiono Palouse de Vaŝingtonio (Usono).

Ĝi povas kreski je 1 m, havas blankan koloron kaj ĉe la buŝaperturo havas rozkoloron.

La vermon ekrigardis unuafoje la sciencisto-esploristo Frank Smith en 1897 kaj laŭ ties priskribo, la besto vivas profunde en la produktema palouse-a grundo. Dum la someraj monatoj, ĝi fosas sin eĉ ĝis 5 metroj por esti en malvarmeto kaj humida ĉirkaŭo. Ĝi rezervas la akvon per la nefridioj (renosimilaj organetoj).

La vermon oni nur tri fojojn vidis depost 1988, sed ĝi ŝajne ne formortis, ĉar unu vermon elfosis Yaniria Sanchez-de Leon, postdiploma studento de la Universitato de Idaho je 2005-05-27.

Noto:
La vermo *Megascolides australis* kreskas eĉ 5 m kaj vivas en Aŭstralio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* foto+hu
* angle

Kategorio:Anelidoj
Kategorio:Faŭno de Usono
Kategorio:Misteraj bestoj
Ĉantaĝo

**Ĉantaĝo** estas en originala senco, perforta pekagado kontraŭ alia posedaĵo; ĝi vundas samtempe posedan kaj personan juron. La pekagon de la ĉantaĝo faras tiu, kiu trudas alian personon per perforto aŭ minaco cele al maljura akirado de profito aŭ por ke la viktimo faru aŭ ne faru aŭ toleru ion. 

Oni mezuras kiel kulpograviga afero, se la pekagado okazas en malliberejo aŭ juĝejo aŭ se oficiala persono faras ĝin, okazas grava minaco kontraŭ la vivo, korpo kaj simile. 

Male al la prirabado, por la ĉantaĝo ne necesas rekta minaco kontraŭ korpostato, vivo. Sufiĉas, se la ĉantaĝanto baras, malhelpas, damaĝe fordirektas interesojn de la ĉantaĝito.

## Emocia ĉantaĝo 
Ekzemple: *Mi forlasos Vikipedion, se vi ne faras / voĉdonas tiel.*

## Vidu ankaŭ 
* Ostaĝo

Kategorio:Juro
Kategorio:Perforto
Iernut

**Iernut** [jernut] (hungare: **Radnót**, germane: **Radnuten**) estas urbo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi Cipău (Maroscsapó), Deag (Marosdég), Lechința (Mureș) (Maroslekence), Oarba de Mureș (Marosorbó), Porumbac (Porumbáktanya), Racameț (Rakamac), Sălcud (Szélkút) kaj Sfântu Gheorghe (Csapószentgyörgy).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 109 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 5 954 (rumanoj, 23&nbsp;% da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1257. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Kis-Küküllő (reĝa departemento).

## Famaj nomportantoj 
Kuracisto Magda Radnót, esteto Sándor Radnóti, dramaturgo Zsuzsa Radnóti kaj poeto Miklós Radnóti portis la hungarlingvan loknomon.

## Renomaj personoj 
* József Balogh (1701–1756), jezuita monako, instruisto.
* Márton Hamar (5-a de februaro 1927 – Bukareŝto, 25-a de marto 1987), zoologo.
* Endre Jeney (26-a de aŭgusto 1891 – Debrecen, 10-a de aŭgusto 1970): patologo, mikrobiologo, universitata profesoro, laŭreato de Kossuth-premio (1963).
* Csilla Kákonyi (n. 28-a de majo 1940), pentristino
* Zsigmond Kornis (? , ĉirkaŭ 1578 – Radnót, 3-a de novembro 1648): transilvania grandbienulo, magnato.
* János László (n. 7-a de februaro 1934): violonisto.
* Hortenzia Meleg (n. 10-a de junio 1961): marionetaktorino.
* András Szabó (juristo).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Dosiero: Iernut jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Reformed church in Radnót from the garden.jpg|Kalvinana preĝejo en Iernut
Dosiero: ROU_MS_Iernut_CoA1.jpg|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Baseno de Transilvanio

La **Baseno de Transilvanio** (rumane: **Podișul** aŭ **Depresiunea Transilvaniei** aŭ **Bazinul Transilvaniei / Transilvan**, ) estas la plej ĉirkaŭfermata baseno en la orienta regiono de la Karpat-baseno en la ringo de la Karpatoj kaj de la randmontaro de Transilvanio en Rumanio. Ĝiaj plej valoraj krudmaterialoj estas la salo kaj la tergaso.

La loĝantaro estas miksa: kaj rumana kaj hungara. Plejgrandnombre popolumas ĝin rumanoj. La hungaroj kaj la saksoj loĝas en makuloj kaj en diasporoj. La teritorio de saksoj estas precipe la regiono de Sibiu, Mediaș kaj Bistrița. La setlegejoj de la hungaroj troviĝas precipe en Baseno de Călățele, Cluj kaj en la orienta parto de la Sikullando. La Ebenaĵo de Transilvanio estas loĝata kaj de rumanoj kaj de hungaroj. La trafika, kultura kaj industria centro de la baseno estas Cluj-Napoca, malnova universitata urbo.

Kategorio:Basenoj en Rumanio
Kategorio:Transilvanio
Toulon

**Toulon** (provenclingve *Tolon*, kelkfoje esperantigita kiel *Tulono*) estas ĉemara urbo de suda Francio kaj granda militista haveno ĉe la mediteranea marbordo, kun grava franca militŝipa bazo.

Toulon situas en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura kaj estas la prefektejo de la departemento Var.

## Demografio 
Fine de  en la urbo vivis . Tamen, la loĝantaro de la tuta urba areo (*Aire urbaine*) en 2017 estis 629 334 loĝantoj.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
* 20ra Mannheim en Germanio

## Literaturo 
* Maurice Arreckx, *Vivre sa ville*, La Table ronde, 1982 ; *Toulon, ma passion*, 1985
* Jean-Pierre Thiollet,* Le Chevallier à découvert*, Laurens, 1998

## Konataj lokuloj 
* Axel Mazella (n. 1997), kajtosurfisto

## Edukado 
* Kedge Business School

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Var
* Listo de urboj de Francio
* Toulon (stacidomo)
* Toulon Sainte-Musse (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|250ra|
Hajlbrono

**Hajlbrono**, germane **Heilbronn** , estas urbo en la norda parto de federacia lando Baden-Virtembergo en Germanio. Fine de  la urbo havis  loĝantojn, sekve ĝi estas la 6-a plej granda urbo en tiu federacia lando. Hajlbrono situas laŭ la rivero Neckar. Administre ĝi havas la statuson de eksterdistrikta urbo, kaj situas en la distriktaro Stutgarto, unu el kvar regionegoj de la federacia lando.

## Elstaruloj
*Kristin Helberg, ĵurnalistino kaj faklibra aŭtorino
## Vidu ankaŭ 
* Stadtbahn de Hajlbrono

## Eksteraj ligiloj 
*  

eta|maldekstra|vidaĵo de la urbocentro al la monto *Wartberg*
eta|maldekstra|poŝtkarto de la urboparto *Sontheim* el 1900


Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Baden-Virtembergo
Luduș

**Luduș** [luduŝ] ( **Marosludas** [maroŝludaŝ];  **Ludasch**) estas urbo en Rumanio ĉe la suda rando de la Ebenaĵo de Transilvanio sudokcidente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi Avrămești, Fundătura, Cioarga, Ciurgău, Gheja kaj Roșiori.

Luduș situas ambaŭflanke de la rivero Mureș. Ĝi estas fervoja nodo ĉe la linio inter Târgu Mureș kaj Războieni; tie debranĉiĝas linio al Bistrița Nord. La urbon trairas ankaŭ la nacia vojo DN15, samtempe eŭropa vojo E60.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 4 632 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 17 360 (rumanoj, 28 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1330. Ĝis 1919 Marosludas apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*). Luduș estas la ekonomia centro de la regiono.

## Renomaj personoj 
* Iulian Boldea (n. 2-a de marto 1963): verkisto, universitata profesoro.
* Andreo Cseh (12-a de septembro 1895 – 9-a de marto 1979, Hago (Nederlando)): pastro, esperantisto, pedagogo (Cseh-metodo).
* Attila Csernik-Vass (n. 18-a de marto 1975): ĵurnalisto, instruisto
* Tibor Egyed (n. 26-a de februaro 1969): pentristo, grafikisto.
* Pompei Hărăsteanu, operkantisto.
* Semproniu Iglozan (n. 14-a de januaro 1938): pentristo.
* Endre Kakassy (1905-1983): publicisto, redaktoro, verkisto, tradukisto.
* László Krausz, *Vasile Barbu* (15-a de julio 1897 – 28-a de marto 1981, Bukareŝto): teknikverkisto
* Béla Lándor (4-a de oktobro 1899 – Budapest, 8-a de majo 1973): ĵurnalisto, historiisto.
* Rodica Olteanu, scenejdekoraciistino, pentristino.
* Eugen Onac (n. 8-a de novembro 1975): fizikisto, inventisto, esploristo en Eindhoven ĉe la Philips-esplorcentro.
* István Soós (7-a de majo 1895 - Oradea, 15-a de marto 1983): juristo
* Adél Szekeres (29-a de junio 1946) lokhistoriistino
* Károly Vécsei (n. 23-a de marto 1923): historiisto, scienca esploristo.
* Frigyes Walter (n. 13-a de julio 1931 – Baia Mare, 17-a de majo 1996): grafikisto.
* Zoltán Zágoni Albu (19-a de julio 1934 – Bukareŝto, 5-a de majo 2002): reformita eklezia verkisto
* Imre Zilahi (2-a de oktobro 1974): ĉefredaktoro de rumanlingva revuo *Mobila* (Meblo).

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

* Urba retejo 

Dosiero: Ludus jud Mures.png|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_MS_Ludus_CoA.jpg|La urba blazono

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Brest

* **Brest (Francio)** estas franca urbo en Bretonio.
** **Brest (stacidomo)** estas stacidomo en urbo Brest (Francio).
* **Bresto (Belorusio)**, iama **Brest-Litovsk**, estas urbo de Belorusio.
** Brest-Centralni (stacidomo)
* Bresta regiono en Belorusio
* **Brest (Bulgario)** estas vilaĝo en Bulgario.
* **Brest (Germanio)** estas germana urbo en Malsupra Saksio.
* **Brest (Malsupra Saksio)** estas komunumo en distrikto Stade en Malsupra Saksio en Germanio.

## Similaj nomoj 
* Břest - municipo en Ĉeĥio
Brest (Francio)

alternative=Panoramo de Brest, ekde la kastelo.|eta|Panoramo de Brest, ekde la kastelo.
**Brest** [bʁɛst] estas franca ĉemara urbo situanta en la regiono Bretonio, nordokcidente en la lando. La urbo estas subprefektejo de la departemento Finistère, kaj situas je la okcidenta fino de la bretona duoninsulo. Brest estas grava haveno kaj gastigas grandan francan militŝipan bazon.

La loĝantaro de la urbo, laŭ takso en 2004, atingis ĉirkaŭ  loĝantojn.

maldekstra|100ra|Blazono

## Historio 
La militista haveno estis fortigita de Sébastien Le Prestre de Vauban dum la 17-a jarcento. Dum la Dua mondmilito, la Ĝermanoj subtenis grandan submarŝipan bazon en Brest. Detruita dum la milito, Brest estis poste rekonstruita iom malbele, ĉefe per betono kaj granito.
## Krimo 
La municipo Brest spertas kreskantan malstriktecon rilate al krimo.

## Vidindaĵoj 
* Telfero de Brest

## Ekonomio 
Pro ĝia geografia situo, Brest estas rigardata kiel la unua franca haveno alirebla ekde Ameriko : ŝipa komerco estas tial tre aktiva, kvankam Nantes kaj Saint-Nazaire enhavas pli grandajn dokojn kaj povas gastigi pli grandajn ŝipojn.

## Ĝemelurboj 
Brest estas ĝemelita kun :
*  Denver en Usono ekde 1956
*  Plymouth en Anglio ekde 1963
*  Kijlo en Germanio ekde 1964
*  Taranto en Italio ekde 1964
*  Jokosuka en Japanio ekde 1970
*  Dún Laoghaire en Irlando ekde 1984
*  Kadizo en Hispanio ekde 1986
*  Saponé en Burkino ekde 1989
*  Konstanco en Rumanio ekde 1993
*  Hobarto en Aŭstralio

## Vidu ankaŭ 
* Brest (stacidomo)
* Eŭropa mallongfilma festivalo de Bresto
* Komunumoj de Finistère
* Telfero de Brest
* Tramtransporto en Brest

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo


Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
James Whitcomb Riley

**James Whitcomb RILEY** ( en Greenfield – ) estis ŝatata usona verkisto kaj poeto kiu estis konata kiel "la Poeto de la Infanoj". Li komencis sian karieron de verki versaĵojn por la ĵurnalo de Indianapolis, "Indianapolis Journal". Li verkis poemoj kun la indianaa dialekto de la usonangla lingvo, tiel Riley estas ofte konata kiel la *Hoosier*-a poeto. Lia verso estis ofte humura, pragmata, kaj sentimentema.

Eble lia plej konata poemo estas "*Little Orphan Annie*" (Malgranda Orfino Ani) kies ĉefrolulo estis adaptigita al komiksoj, muzikalo, kaj aliaj.

## Citaĵo 
:"Kiam mi vidas birdon tio marŝas kiel anaso, kaj naĝas kiel anaso, kaj kvakas kiel anaso, tiel mi nomas tiun birdon anason." — James Whitcomb Riley 

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de James Whitcomb Riley (angla) ĉe Projekto Gutenberg

Kategorio:Usonaj verkistoj
Hoosier

La vorto **Hoosier** (Esperantigite *huĵero* aŭ *indianian(in)o*) signifas denaskulo aŭ loĝanto de la usona subŝtato Indianio. Ĝi ankaŭ aludas la dialekto de usonangla lingvo kiu estas parolata de Indianianoj, ekzemple de poeto James Whitcomb Riley.

La termino estas larĝe uzata de loĝantoj de Indianio, kaj ĝi ne estas konsiderata kiel malestimata aŭ neformala. Pro la ofta uzado, "Hoosiers" estas la teama nomo por la atletik-teamoj de Indiania Universitato, kaj filmo estis farata kun Gene Hackman pri la Indiania altlernejo estis nomata "Hoosiers".

La etimologio de la termino estas nekonata, tamen ĝi estis uzata almenaŭ de 1826.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.indiana.edu/~librcsd/internet/extra/hoosier.html 
* http://www.iuhoosiers.com 
* http://www.waynet.org/facts/hoosiersnest.htm 
* http://www.indiana.edu/~alumni/fun/hoosier.html 

Kategorio:Indianio
István Bocskai

**BOCSKAI István** aŭ **Stefano Boĉkai** estis princo de Transilvanio kaj Hungario. Li naskiĝis la 1-an de januaro 1557 en Koloĵvaro kaj mortis la 29-an de decembro 1606 en Kassa.

## Kariero 
Bocskai estis la estro de la unua ribelo kontraŭhabsburga en 1604-1606. La 21-an de februaro 1605 en Marosszerda (Nyárádszereda) li estis elektita landestro de Transilvanio (Lia investado okazis en Medgyes. La 20-an de aprilo 1605 en Szerencs oni elektis lin landestro de Hungario. La reĝan kronon li ricevis de la turka sultano. Post la Milito 15-jara li sukcesis parte restarigi la sendependecon de Transilvanio kaj la liberan praktikadon de la religioj en sia lando. En lia kortego vivis la plej gravaj intelektuloj de la lando: János Rimay, Simon Péchi (sekretarioj), Mihály Káthay (kancelaro), Péter Alvinczi, János Petki (sikula generalo), János Bocatius (diplomato).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Vidu ankaŭ 
* Listo de regantoj de Transilvanio

Dosiero:Debrecen-bocskai.jpg|
Dosiero:Stephan Bocskay.png|
Dosiero:Nte-kir-bocskai.jpg|
Image:Crown of Stephen Bocskay.jpg

Kategorio:Historio de Hungario
Kategorio:Princoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Carlos Cervera Campos

**Carlos Cervera Campos** estas hispana esperantisto kaj poligloto kiu fondis en la jaro 2005 la Esperanto-Klubon *Universitataj Amikoj* en la urbo Alcalá de Henares (Madrido). Ekde 2010 li estas membro de la Madrida Advokata Asocio kaj daŭre pledas por la lingvaj rajtoj en la Eŭropa Unio.

Kategorio:Poliglotoj
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kariofilacoj

La **kariofilacoj** (*Caryophyllus*), kiu estas malnova sinonimo de la genro dianto (*Dianthus*).

Temas plejofte pri herboj kun paraj, simplaj folioj. Tuj sub la insertiĝo de paro de folioj la tigo dikiĝas kaj tiel fariĝas "nodo", el kiu la nomo de la familio (vidu nomenklaturan problemon elvokitan ĉi-sube). Infloreskoj estas baze duflankaj cumoj; Floroj estas plejofte kompletaj, kun tipe 5 (disaj aŭ kunaj) sepaloj, 5 disaj petaloj, 2 x 5 stamenoj kaj 2-5 superaj karpeloj, kiuj formas unusolan loĝion kun plejofte multaj ovoloj, baze aŭ centre insertitaj, kurbformaj; stilusoj estas liberaj, foje apenaŭ kuniĝintaj ĉe la bazo. Frukto estas tipe kapsulo, kun senalbumenaj semoj.
Variantoj al tiu priskribo ne mankas, temas pri tre riĉa familio, pli malpli kosmopolita, pli ofta en norda hemisfero, kvankam preskaŭ duono da florplantoj konataj en antarkta kontinento apartenas al tiu familio.

Tiu familio provizas multajn ornamplantojn.

## Nomenklatura problemo 
Normale familia nomo baziĝas sur genro, sed en tiu kazo ĝi rilatas al la specio *Dianthus caryophyllus* L. Efektive kariofilo estas florburĝono de aroma sizigio, el mirtacoj, ege uzata en kuirarto kaj medicino.
Iuj proponis la vorton diantacoj (el genro dianto) por la familio, sed sensukcese. Tamen tiu kazo (specia epiteto, kiu donas familian nomon) ne estas ununura en biologio.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (12 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Bildaro 

Dosiero:Prikneus-close-up.JPG|floro de koronaria sileno (*Silene coronaria*)
Dosiero:Lychnis coronaria0.jpg|floro de koronaria sileno (*Silene coronaria*)
Dosiero:Cerastium tomentosum a1.jpg|lanuga cerastio (*Cerastium tomentosum*)
Dosiero:Pink Sweet William flowers.jpg|barba dianto (*Dianthus barbatus*)
Dosiero:Saponaria-officinalis-flower.jpg|oficina saponario (*Saponaria officinalis*)
Dosiero:Stellaria media.jpg|meza stelario (*Stellaria media*)
Dosiero:Illustration Vaccaria hispanica0.jpg|hispania vakario (*Vaccaria hispanica*)

## Vidu ankaŭ 
*Antarkta perloradiko

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio: Kariofilacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Istmo

[eta|dekstra|180px|La [Istmo de Panamo konektas Nordan kaj Sudan Amerikon.]]

**Istmo**, alinome **terkolo**, estas mallarĝa strio de tero, kiu ambaŭflanke havas maran aŭ lagan bordon kaj kunligas du pli grandajn terareojn. Ĝi estas iusence la malo de markolo, kiu estas mallarĝa akvejo inter du maroj.

Istmo estas nature bona loko por konstrui kanalon. La Panama Kanalo, kiu ligas Atlantikon al Pacifiko trans la Istmo de Panamo, tre mallongigas vojaĝon inter la orientaj kaj okcidentaj bordoj de Amerikoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Terponto
* Duoninsulo
Bastia

**Bastia** [bastia] (origine korsike kaj itale, transprenita ankaŭ al la franca) estas franca ĉemara urbo lokita en la regiono Korsiko. Ĝi estas la ĉefurbo de la departemento Haute-Corse (jen france, , "ĉi-flanke de la montoj", esperante *Alta Korsiko*, fakte temas pri la norda duono de la mediteranea insulo). Bastia situas je la nordoriento de la insulo, baze de la korsika kabo.

## Historio 
Antaŭ la alveno de la Ĝenovanoj, ekzistis mezgranda vilaĝo nomita Cardo supre de la marbordo. La nuna, ĉemara loko de Bastia, kontraŭe, grupigis nur kelkajn fiŝistajn domojn, kaj estis nomita *Porto Cardo*. Pliposte, la Ĝenovaj instancoj elektis enloĝiĝi ĉe la marbordo, kie ili starigis citadelon, la *bastiglia*. Tiu ĉi progrese fariĝis pli granda ol Cardo, kaj akiris la nomon *Bastia*.

## Ekonomio 
La urbo estas la ĉefa haveno kaj la plej komerca urbo de Korsiko, kvankam ĝi ne estas la plej multhoma, kio estas Ajaccio plisude.

## Vidu ankaŭ 
* Bastia (stacidomo)
* Bassanese (stacidomo)
* Erbajolo (stacidomo)
* Lupino (stacidomo)
* Montesoro (stacidomo)
* Komunumoj de Haute-Corse
* Listo de urboj de Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo 
* http://www.insee.fr 
* http://www.viamichelin.com/viamichelin/gbr/dyn/controller/mapPerformPage?expressMap=false&act=&pim=true&strAddress=&strCP=&strLocation=Bastia&strCountry=1424&productId=&x=0&y=0  


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Haute-Corse
Skovorodino

**Skovorodino** () estas urbo en Amura provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10249501.

La urbo estis fondita en jaro 1908 kiel loĝejo dum konstruado de la trasiberia fervojo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1927.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Zmeinij (Serpenta, Змеиный) en 1908 ... 1909;
* Never-1 (Невер-1) en 1909 ... 1911;
* Ruĥlovo (Рухлово) en 1911 ... 1938.

La interurba telefona kodo estas 41654, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur multjare frostiĝinta tero, ĉe supra parto de rivero Bolŝoj Never (Granda Never, Большой Невер).

En la urbo estas fervoja stacio.

Traduko de nomo de la urbo estas "(io de) pato".

En jaro 1959 la urbo havis 15,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 10,6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Amura provinco
Saint-Nazaire

**Saint-Nazaire** ​[sɛ̃.na.zɛʁ] (bretonlingve *Sant Nazer*), proponita esperantigo *San-Nazero*, estas franca ĉemara komunumo lokita en la regiono Luarlandoj. Tiu mezgranda urbo estas unu el la subprefektejoj de la departemento Loire-Atlantique. Samkiel Nanto, ĝi tamen situas sur la teritorio de historia Bretonio.

Saint-Nazaire estis malnovtempe nur eta fiŝista vilaĝo. Napoleono tiam elektis ĝin por starigi gvidlumilon kaj dokojn.

La urbo estas hodiaŭe la plej grava franca haveno ĉe la Atlantika Oceano. Inter la ĉefaj produktoj, oni povas mencii nutraĵojn, sed ankaŭ metanon. Plie, la ŝipkonstruejo ''Chantiers de l'Atlantique'' («Konstruejoj de la Atlantiko») havas longan kaj prestiĝan tradicion: tiu entrepreno freŝdate finpretigis la faman Queen Mary 2, kiu estas la plej granda pasaĝerŝipo en historio.

## Historio 
La tiel nomata Kromleĥo de Saint-Marc-sur-Mer situas sur la teritorio de la komunumo Saint-Nazaire. Ĝi aspektas kiel malgranda ŝtoncirklo kun diametro de ĉirkaŭ kvin metroj. Verŝajne ĝi estas la restaĵoj de ĉirkaŭiĝo de tombomonteto. Kelkaj grandaj ŝtonoj kuŝas kune en centro kun ŝtono, kiu ŝajne estis la kovroŝtono.

## Vidu ankaŭ 
* Submarŝipa bazo de Saint-Nazaire
* Saint-Nazaire (stacidomo)
* La Croix-de-Méan (stacidomo)
* Penhoët (stacidomo)

## Esperanto-movado 
Estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

eta|centra|250ra|Haveno de Saint-Nazaire

## Ĝemelaj urboj 
* Avilés, Hispanio
* Kribi, Kameruno
* Peillac, Francio
* Saint-Hubert, Kanado - ekde 1991
* Saarlouis, Germanio - ekde 1969
* City of Sunderland, Britio - ekde la 1-a de majo 1953

## Referencoj
Slavsk

**Slavsk** () estas urbo en Kaliningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 27236501.

La urbo estis fondita en jaro 1292.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1946.

La urbo antaŭe estis nomita germane Heinrichswalde de 1292 ĝis 1945 kaj ciriligite Хайнрихсвальде de 1945 ĝis 1947.

La interurba telefona kodo estas 01163 (ĝis 2005), 41163 (ekde 2006). La enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo (en jaro 2005).

En la urbo estas fervoja stacio Slavsk-Novij (Slavsk-Nova, Славск-Новый).

Ĝis 1945 la urbo apartenis al Germanio.

En jaro 1959 la urbo havis 3,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 5,2 mil loĝantojn.

eta|maldekstra|180ra

## Vidu ankaŭ 
* Alka malaltaĵo

Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco
Skopin

**Skopin** () estas urbo en la Rjazana provinco kaj en la Centra federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en la 12-a jarcento. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1778.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 61415. La interurba telefona kodo estas 09156 (ĝis 2005), 49156 (ekde 2006). La enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas ĉe rivero Verda (), en la baseno de la rivero Oka (). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 21 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 25,1 mil loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rjazana provinco
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1590-1599
Kategorio:Aperis en 1597
Slanci

**Slanci** () estas urbo en Leningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41451.

La urbo estis fondita en jaro 1934.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1949.

La interurba telefona kodo estas 81274, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Plussa (Плюсса).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 35,3 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 37,4 mil loĝantojn.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
*  Kohtla-Järve en Estonio

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Slavjansk-na-Kubani

**Slavjansk-na-Kubani** () estas urbo en Krasnodara regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03423.

La urbo estis fondita en jaro 1865.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1958.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Slavjanskaja (Slava, Славянская) en 1865 ... 1958.

La interurba telefona kodo estas 86146, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Protoka (Протока), branĉo de rivero Kubanj (Кубань)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1959 la urbo havis 39 mil loĝantojn, en 2002 estis 64,1 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Krasnodara regiono
Sludjanka

**Sludjanka** () estas urbo en Irkutska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25234501.

La urbo estis fondita en jaro 1905.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1936.

La interurba telefona kodo estas 39544, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur suda bordo de lago Bajkal.

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1905).

Traduko de nomo de la urbo estas "(io de) glimo" pro tio ke apud la urbo estis minkampo de la glimo.

En jaro 1959 la urbo havis 21,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 19,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Irkutska provinco
Panorama bildo

**Panoramaj bildoj** prezentas bildon, foton, pentraĵon, kiu donas iluzion de realo. Se la spekta angulo estas 360 gradoj, oni nomas tiun ankaŭ rundbildo. Panoramobildoj gravas por agrikulturo kaj arĥitekturo. Satelitaj fotoj estas ofte panoramaj fotoj.

Laŭ Francisko Azorín **Panoramo** estas *Granda pentraĵo sur ronda, konkava muro, lumigita de supre k. rigardebla de la malluma centro. Ejo, kie oni elmetas tian bildon. Kion oni elmetas plurajn bildojn oni nomas ĝin *Polioramo*.* Li indikas etimologion el la greka *pan + horama* (ĉia vido), kiel vorto elpensita de R. Barker en 1787ª j.

## Panorama pentraĵo 
La tekniko de rundbildoj (rundpentraĵoj) estis elpensita de la irlanda Robert Barker (1739-1806) kaj estis jam patentita en 1787. Li pentris panoramon de Edinburg poste la rusan militŝiparon. La tekniko iĝis tre populara en la 19-a jarcento. La panoramaj pentraĵoj povas estis altaj ĝis 15 m kaj ofte larĝas 100 m. Ĉ. 1830 oni metis la pentraĵojn en tridimensian scenon kun figuroj.

Dismonde ekzistas ĉirkaŭ 70 panoramaj pentraĵoj, la plej granda en urbo Wuhan (Ĉinio) kun grando de 135 x 18 m, 2430 m².

**Hungario:**
* Landokupo de la madjaroj (rundpentraĵo) ĉirkaŭ 896, (en Ópusztaszer, ĉe Szeged, 1800 m², Árpád Feszty, (1894, renovigita en 1995).

La panorama tekniko pluevoluis per disvastiĝo de la fotografado kaj aperis fotilo, per kiuj oni povas fari panoramajn fotojn. Aperis ankaŭ la panorama tekniko ĉe komputiloj, televidiloj.

## Notoj 
## Artikoloj kun panorama bildo 
* Praga burgo
* Pustevny
* Tomašovský rigardo

Kategorio:Pentrado
Kategorio:Vidaj artoj
Sneĵnogorsk

**Sneĵnogorsk** () estas urbo en Murmanska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 47527.

La interurba telefona kodo estas 82530, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

Traduko de nomo de la urbo estas "(io) neĝo-monta".

En jaro 2002 la urbo havis 12,7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Murmanska provinco
Sovetsk (Kirova provinco)

**Sovetsk** () estas urbo en la Kirova provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1594. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1937.

La urbo antaŭe estis nomita Kukarka (Кукарка) inter la jaroj 1594 kaj 1918.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 33236501. La interurba telefona kodo estas 83375, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas sur alta dekstra bordo de rivero Piĵma (Пижма), en 4 km de ĝia enenfluo en riveron Vjatka (Вятка).

Traduko de nomo de la urbo estas "(io) konsila" aŭ "(io) konsilia" aŭ "(io) soveta".

En jaro 1959 la urbo havis 14,7 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 18,2 mil loĝantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Sovetskaja Gavanj
* Sovetskij

Kategorio:Urboj de Kirova provinco
Sovetsk (Tula provinco)

**Sovetsk** () estas urbo en Tula provinco de Rusio. Ĝi situas en distrikto de Ŝĉjokino.

Kodo de OKATO estas 70248504.

Loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Traduko de la nomo estas "(io) konsila" aŭ "(io) konsilia" aŭ "(io) soveta". La urbo estis fondita en 1950 kaj havas statuson de urbo ekde 1954.

La urbo estas ĉe rivero Upa () en baseno de Okao. Apud la urbo situas baraĵlago Ŝĉjokinskoje.

Loĝantaro de Sovetsk (laŭ la tutlandaj popolnombradoj):

## Vidu ankaŭ 
* Ŝĉjokino
* Sovetsk

Kategorio:Urboj de Tula provinco
Sovetskaja Gavanj

**Sovetskaja Gavanj** ( — Soveta Haveno) estas urbo en Ĥabarovska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 08418.

La urbo estis fondita en jaro 1941.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1941.

La interurba telefona kodo estas 42138, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur bordo de maro.

En la urbo estas fervoja stacio kaj haveno.

Traduko de nomo de la urbo estas "soveta haveno".

En jaro 1959 la urbo havis 25,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 30,5 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Sovetskaja Gavanj-Sortirovoĉnaja (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Ĥabarovska regiono
Listo de Filmoj kun esperanta nomo

Jen listo de diverslingvaj filmoj kun esperanta titolo. Bonvolu ekrekdakti se vi opinias esperantigon ne taŭga. La esperantigoj estis farita tute arbitre kaj do ne estas valora atestilo. La referenco restas la Listo de Filmoj kun originala nomo.

## El la angla
* 2001: Kosma Odiseado
* Alico en Mirlando
* Apokalipso nun
* La Baptopatro
* Belulino kaj la Besto
* Bravkoro
* Cindrulino
* Ĉasantoj de l’ perdita Arkeo
* D-ro No
* D-ro Strang-amo, aŭ: Kiel mi lernis ne maltrankviliĝi kaj ami la bombon
* Gatako
* Gladiatoro
* Horloĝ-meĥanika Oranĝo
* Indjana Ĝonso kaj la Templo de Pereo
* Indjana Ĝonso kaj la Lasta Krucmilito
* Indjana Ĝonso kaj la Reĝlando de la Kristala Kranio
* Inkubo
* Ĵurasia Parko
* Kazablanko (filmo)
* Kina Spektaklo Rocky Horror
* Kingkongo (filmo)
* La Cirko
* La Ĉokolado
* La Da Vinci-a Kodo (filmo)
* La Granda Budapeŝta Hotelo
* La Granda Diktatoro
* La Homoj "X"
* La Imperio kontraŭatakas
* La Infano
* La insulo (filmo)
* La Leona Reĝo
* La Libro de Ĝangalo 
* La Marvirineto
* La Mastro de l' Ringoj: La Kunularo de l' Ringo (filmo)
* La Mastro de l' Ringoj: La Du Turoj (filmo)
* La Mastro de l' Ringoj: La Reveno de l' Reĝo (filmo)
* La Matrico
* La Matrico Reŝargita
* La Matrico Revolucioj
* La Sesa Senso
* La Signifo de Vivo
* La Silento de la Ŝafidoj
* La Sinjoro de l' Milito
* La Vivo de Brian
* Léon
* Listo de Ŝindler
* Luno (filmo)
* Modernaj Tempoj
* Monty Python kaj la Sankta Gralo
* Mortigi Bill
* Mulholland Drive (Mulholanda Drajvo)
* Neĝulino kaj la sep nanoj
* Orokulo
* Pink Flojd La Muro
* Planedo de la Simioj
* Reiro al la estonteco
* Reveno de la Ĵedi
* Stelaj Militoj
* Sunleviĝo - Kanto de du Homoj
* Topazo
* Urbaj Lumoj
* Vojoj de Gloro

## El la bengala
* La Nekonatulo

## El la ĉina
* 2046 (filmo)
* Blinda Ŝakto
* Tigro kaj Drako

## El la dana
* La Festo

## El la esperanta
* La Junaj Trezorserĉantoj
* Murdoj en la Kastelo

## El la franca
* Andaluza hundo
* Asteriks kaj Obeliks: Misio Kleopatra
* Fantomaso
* Ĝojan Kristnaskon
* Kolonelo Ŝaber'
* La fino de l' Animala Klado
* La Mirinda Sorto de Ameli Ĉevalido
* Ŝtelaj kisoj

## El la germana
* La perdita honoro de iu Katarina Blum
* La Ruĝa Zora (2008)
* Ĝis revido, Lenin! (2003)
* La Pereo
* Lola kuradas

## El la hispana
* La Pedalaŭto

## El la hungara
* La Distrikto

## El la itala
* Vivo estas Bela
* La Bonulo, la Malbelulo, la Malbonulo

## El la japana
* Naŭsika de la Venta Valo
* Joĝimbo – Korpogardisto
* La sep samurajoj
* La tri aĉuloj el la kaŝata fortreso
* La vojaĝo de Ĉihiro
* Mia najbaro Totoro
* Princino Mononoke
* Raŝomon
* Sanĵuro

## El la persa
* Tra la olivarboj

## El la pola
* En mallumeco
* Homo el fero
* Ida
* Janoŝiko
* Juro kaj pugno
* Katino
* Konopjelko
* Noktoj kaj tagoj

## El la portugala
* Domaro de Dio

## El la urdua
* La Ŝakluduloj

Kategorio:Filmoj
Kategorio:Esperanto
Sokolniki (urbo)

**Sokolniki** () estas urbo en Rusio. En la jaro 1959 la urbo havis 16,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Tula provinco
Sovetsk (Kaliningrada provinco)

eta|Ponto en Sovetsk
**Sovetsk** (ruse cirile *Советск*, , ) estas urbo en la Kaliningrada provinco en Rusio, borde de la rivero Nemunas (Неман), kiu konsistigas la limon al Litovio. Ene de la urba teritorio, la pli eta rivero Tilĵe (Тильже) enfluas la riveron Nemunas.

La urbo estis fondita dum la jaro 1288, kaj de tiam ĝis la jaro 1946 portis sian germanan nomon *Tilsit*. Ĉiam dum tiuj sep germanlingvaj jarcentoj ankaŭ signifa kvanto da litovoj loĝis en la urbo, kaj rigardis ĝin parto de la lingva regiono Eta Litovio. Aparte grava por la kulturo de Litovio la urbo iĝis post la jaro 1795, kiam Litovio ekestis okupata fare de la Rusia Imperio kaj pli post 1863, kiam en la okupata Litovio malpermesiĝis ĉiuj presaĵoj en la litova lingvo: multaj litovlingvaj presaĵoj tiam publikiĝis en la germanlingva urbo Tilsit kaj kontrabande transportiĝis de tie al Litovio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 27430.

La interurba telefona kodo estas 01161, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas -1 horo (en jaro 2005).

En la urbo estas fervoja stacio.

[eta|160ra|fromaĝo "[Tilsiter"]]
En Tilsit dum la jaro 1807 estis subskribita paca traktato inter la Rusia Imperio, Francio kaj Prusio. Dum la jaro 1959 la urbo havis 31,9 mil loĝantojn, dum la jaro 2002 estis 43,2 mil.

La germana urbonomo interalie pluvivas per la fromaĝo "Tilsiter", kiu estas konata kaj nun produktata en tuta Germanlingvio.

## Elstaruloj
* Heinrich Kleffel, eksa urbestro
*Rudolf Lebius, jhurnalisto
## Vidu ankaŭ 
* Ponto Reĝino Ludovikino, trans Nemuno al Litovio
* Sovetskaja Gavanj
* Sovetskij
* Tilsit (fromaĝo)

Kategorio:Urboj de Kaliningrada provinco
Historiisto

[eta|[Leopold von Ranke, 1877, unu el la patroj de moderna historioscienco]]

**Historiisto** estas homo kiu okupiĝas faknivele pri historio.

## Esprimo 
Principe la nocio rilatas al la historioscienco (alternativa vorto: historiologio). Tamen oni uzas la vorton ‚‚historiisto’’ ofte ankaŭ por ĉiuj aliaj homoj kiuj okupiĝas pri historio.

Pli vasta estas la vorto ‚‚historiografo’’: tia homo verkas pri historio, sed ne nepre faknivele. Precipe oni uzas la vorton por antaŭmodernaj aŭtoroj, kiuj ankoraŭ ne vivis en tempo de moderna historioscienco. Herodoto aŭ Gregorio de Tours estu nomataj historiografoj, sed ne historiistoj.

## Eduko kaj profesio 
La historioscienco estas universitata fako, kiu povas aspekti malsame laŭ la landoj kaj la universitatoj unuopaj. Kutime oni devas studi plurajn jarojn ĝis oni rajtas partopreni al ekzameno kaj ricevi diplomon. Kelkaj studentoj studas historion kiel kromfakon, dum la ĉeffako estas alia.

Multaj historiistoj laboras kiel instruistoj (en ordinaraj lernejoj aŭ altlernejoj) aŭ kiel kunlaborantoj de muzeoj kaj similaj institucioj. Krome historiistoj povas esti ĵurnalistoj aŭ havi alian laboron kiu postulas homon kun ĝeneralaj, vastaj scioj kaj la kapablo umi kun tekstoj.

## Specoj de historiistoj 
La historiistojn oni povas dividi laŭ iliaj fakoj kaj temoj, ekzemple la historiiston pri antikvo disde la historiisto pri moderna tempo; la historiiston pri politika historio (politikhistoriiston) disde la historiisto pri socia historio (socihistoriiston).

Tre speciala historiisto estas arkeologo, kiu okupiĝas pri neskribaj restaĵoj. Pro la natursciencaj metodoj necesaj lia laboro sufiĉe malsamas de la „kutimaj“ historiistoj, kiuj laboras ĉefe pri tekstoj.

## Famaj historiistoj 
### Listo de helenlingvaj historiistoj 
[Evidente ordigita laŭ alfabeta ordo, kvankam eventuale ordigebla listo, defaŭlte konologie ordigita kaj reordigebla laŭalfabete, pli praktikus]

### Romiaj historiistoj kaj arkivistoj 
### Malfruantikaj historiistoj (de ĉirkaŭ 300 ĝis 600 n. e.) 
### Historiistoj de Bizanco 
En mezepoko:

* Gregorio de Tours
* Ibn Ĥaldun
* Notker

En nova epoko:

* Jules Michelet
* Theodor Mommsen
* René Grousset
* Howard Zinn

## Esperantistaj historiistoj 
Homoj, kiuj laŭprofesie aŭ laŭstude estas/is historiistoj kaj kiuj estas/is esperantistoj aŭ okupiĝis pri Esperanto-historio:

* Edmond Privat (1889-1962)
* Ulrich Lins (1943-)
* Ziko van Dijk (1973-)

## Vidu ankaŭ 
* Historio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.historians.org 
* http://www.oah.org 
* http://www.nfhdata.de/premium/datenbasis-information/pages/International_News_Service_for_Historians/index.shtml  
* http://www.h-net.org 


Kategorio:Profesioj
Sim

**Sim** () estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

* **loko**: 
* **horzono**: UTC+5h (diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj) (en jaro 2005)
* **loĝantaro**:
** 13,9 mil (en 1959);
** 17.9 mil (en la aglomeraĵo en 2000).

Troviĝante sur okcidenta deklivo de suda Uralo, ĉe rivero Sim (Сим), en 9&nbsp;km de fervoja stacio Simskaja (Симская), ĝi estis fondita je la jaro 1759 kaŭze de konstruado de ferfabriko. Dum la kampula milito gvide de Jemeljan Pugaĉov (1773-1775) fabriko estis detruita, sed denove rekonstruita jare 1778. Statuton de urbo Sim akiris jare 1942. Ekonomiko de la urbo bazitas sur ferindustrio. En la urbo funkcias historia muzeo dediĉita al revolucio. Sim estas ankoraŭ konata per la fakto, ke tie naskiĝis fama rusia akademiano Igor Kurĉatov.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75209505.

La urbo estis fondita en jaro 1759.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1942.

Kategorio:Urboj de Ĉelabinska provinco
Sobinka

**Sobinka** () estas urbo en Vladimira provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 17440.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1939.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Komavangard (mallongigita "komunisma avangardo", Комавангард) en 1920-aj jaroj.

La interurba telefona kodo estas 09242 (ĝis 2005), 49242 (ekde 2006). La enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Klazjma (Клязьма), kiu enfluas la riveron Oka (Ока), en 3 km de fervoja stacio Undol (Ундол).

En jaro 2002 la urbo havis 21,1 mil loĝantojn, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Vladimira provinco
Solci

**Solci** () estas urbo en Novgoroda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 49238501.

La urbo estis fondita en jaro 1390.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1914.

La interurba telefona kodo estas 81655, la enurbaj telefonnumeroj estas sesciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Ŝelonj (Шелонь) (baseno de lago Ilmenj (Ильмень)).

En jaro 1959 la urbo havis 9,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 11,3 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Novgoroda provinco
Soroĉinsk

**Soroĉinsk** () estas urbo en la Orenburga provinco kaj en la Centra federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1737. Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1945. Ĝis tiu jaro, do ĝis 1945, la urbo estis nomita Soroĉinskoje (Сорочинское).

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 53427. La interurba telefona kodo estas 35346, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj.

La urbo estas apud Uralo, sur maldekstra bordo de rivero *Samara* (Самара), kiu enfluas en riveron Volgo.

En la urbo estas fervoja stacio Soroĉinskaja (Сорочинская).

Traduko de nomo de la urbo estas "(io de) pigo".

En jaro 1959 la urbo havis 19,4 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 30,1 mil loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Orenburga provinco