open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
McDonnell Douglas F-4 Phantom II

La **McDonnell Douglas F-4 Phantom II (F-4)** estas usona jetmotora ĉasaviadilo. F-4 estas rekonata ĉasaviadilo, kiu estis uzitaj de Aerarmeo.

Kiel la ĉefa ĉasaviadilo de Unua mondo, F-4 partoprenis en multaj militoj, kiel Vjetnama milito kaj Falklanda milito, Irana-Iraka milito kaj Golfa milito.

## Historio 
En 1953, McDonnell Aircraft komencis prilaboron de novan ĉasaviadilon, kiu estis bazita de antaŭa ĉasaviadilo de kompanio, F3H Demon. Uzante novan jetmotoron General Electric J79, Nova modelo ricevis bonan rendimenton en flugo. La 19-an de septembro 1953, McDonnell proponis al mararmeo pri nova ĉasaviadilo. Mararmeo interesis pri nova modelo, sed Grummann XF9F-9 kaj Vought XF8U-1 havis jam havas plenuman supersonikan rendimenton. McDonnell modifis sian ĉasaviadilon kiel tutvetera ĉasbombaviadilo. En 1955 mararmeo ordonis du ekzemplojn XF4H-1 kaj kvin YF4H por fabrikada kvalifiko. La modelo sukcese finis unuan flugon en 1958, kaj F-4 estis donita en servo en 1959.

Post de la komenco de mararmea servo, Usona Aerarmeo ankaŭ selektis F-4 por selekti ĉefa ĉasaviadilo, ĉar Defenda Sekretario Robert McNamara al aerarmeo deziris selekti unuigitan ĉasaviadilon por ĉiuj armitaj fortoj. Aerarmeo interesis pri rolo de ĉasbombaviadilo, tial plibonigis funkcion de armaĵo. En decembro 1964, unua F-4 komencis servon en Aerarmeo.

La F-4 debutis en Vjetnama milito. Unue, F-4 ne ekipis kanonon por aerbatalo, ĉar armea ĉefeco opiniis ke misiloj eblis anstataŭi kanonon. Fakte misiloj kiel AIM-9 Sidewinder efekte interkaptis aviadilojn en Dua Tajvana Markola Krizo. Tamen en Vjetnamio misiloj ofte malfunkciis, tial kiam pilotoj uzis ĉiujn misilojn, oni revenis al aerbazo aŭ ŝipo, ĉar ili ne havis por interkapto. Poste aldonis kanonon en F-4, kaj F-4 eblis batali kun kontraŭulaj aviadiloj, uzante kanonon kiel klasika aerbatalo.

Eĉ post la aperoj de novaj ĉasaviadiloj kun elektronikaj teknologioj, kiel F-15 kaj F-16, danke al bona rendimento kaj malalta operaciadkosto, multaj aerarmeoj daŭrigas operaciadon de F-4 ĝis nun. Nuntempe Greka, Irana, Japana, Sud-koreia, Turka aerarmeo operacias F-4.

## Specifaĵo (F-4E) 
* Longo: 63ft 0in (19.2 m)
* Alto: 16ft 6in (5.0 m)
* Enverguro: 38ft 4.5in (11.7 m)
* Maks. rapido: Mach 2.23 (1,472 mph, 2,370 km/h)
* Povejo: Du General Electric J79 jetmotoroj

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo
* Usona Mararmeo
* Northrop F-5

F-04
F-04
László Király (instruisto)

**KIRÁLY László** [kira:j] estas rumania hungara pedagogo, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Alba Iulia la 1-an de februaro 1928. 
## Biografio
Király László akiris diplomon pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo (1952) kaj de tiam li instruis en Liceo Bethlen Gábor de Aiud.
## Libroj
**Gyermek és ifjúsági irodalom* (kunulaŭtoroj: Erzsébet Jarosievitz, Miklós Józsa, Zsigmond Vita. 1973. dua eldonaĵo 1983); 
**A magyar nyelv tanításának módszertana az I-IV. osztályban* (kunulaŭtoro Ibolya Györfi, 1979). 

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
6259 Maillol

'*6259 *Maillol'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 30-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Konteo de San Diego) kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (angle: *Second Trojan Survey'').

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca skulptisto kaj pentristo Aristide Maillol (1861–1944).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
North American F-86 Sabre

La **North American F-86 Sabre (F-86)** estas usona jetmotora ĉasaviadilo.

## Historio 
En 1944, North American fabrikis unuan jetmotoran ĉasaviadilon FJ-1 Fury por mararmeo. Tamen kiel jetmotora ĉasaviadilo, La maksimuma rapido de FJ-1 estis nur 800km/h. Post la Dua mondmilito, danke al Germanaj aeronaŭtikaj esploroj (kiel balaita flugilo), La prilaboro de F-86 estis rapide plibonigita. En 1949 F-86 komencis servon en Usona Aerarmeo.

Dum la Korea milito, F-86 batalis kontraŭ kontraŭulaj jetmotoraj ĉasaviadiloj, MiG-15. La batalo kun MiG-15 estis unua aerbatalo inter jetmotoraj ĉasaviadiloj. F-86 ankaŭ partoprenis dum la dua Tajvana Prokola Krizo en 1958. La aer-aera misilo AIM-9 Sidewinder unue uzis kontraŭ MiG-15 de Ĉina aerarmeo. Pakistano ankaŭ uzis F-86 dum la Barata-Pakistana konflikto en 1965 kaj 1971.

Sabre estis ĉefaj ĉasaviadiloj de Okcidenta Bloko inter la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj, kiel Francio, Okcidenta Germanio, Hispanio. Kanado fabrikis 1,815 Sabre sub licenco de Canadair. Reĝa Kanada Aerarmeo uzis Sabre ĝis 1962, kiam F-104 anstataŭis ĝin.

## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo

F-0086
Péter Veres (redaktoro)

**VERES Péter** [vereŝ] estas rumania hungara redaktoro, muzeologo, arthistoriisto. Li naskiĝis en Alba Iulia la 15-an de marto 1957. 

## Biografio
Péter Veres akiris diplomon de inĝeniero pri konstruo en Teknikuniversitato de Kluĵo (1982). Poste li laboris dek jarojn ĉe la distrikta konsilantaro de Distrikto Harghita. De 1992 li estas kunlaboranto de Muzeo Haáz Rezső de Odorheiu Secuiesc. Li publikis studaĵojn, artikolojn pri nuntempa arto en gazetoj Areopolis, Belvedere, Rubicon, Korunk, National Geographic, Erdélyi Művészet, Hargita Népe, Udvarhelyi Híradó. De 1991 li estis redaktoro de gazeto *Székelység*. En 2000 li ekigis kaj de tiam li redaktas la revuon kvaronjaran *Erdélyi Művészet*. 

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj muzeologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj
Kalia klorido

**Kalia klorido** estas halogenida neorganika salo de kalio kaj kloro, senkolora, senodora, blanka aŭ vitra solidaĵo, facile solvebla en akvo kies solvaĵoj estas salgustaj. Kalia klorido uzatas tiel kiel sterko en agrikulturo, en farmakologio, medicino kaj nutroprocezado.

Ĝi povas esti uzata tiam kiam la niveloj de kalio en la sango malaltiĝas (hipokalemio) post longedaŭra malsano akompanada per vomado kaj diareo. Gravaj flankaj efikoj de kalio inkluzivas malregulan korbaton, senkuraĝigan senton, muskolan malfortecon, fortan stomakdoloron, kaj ŝveligon de manoj, piedoj aŭ buŝo.

En naturo, kalia klorido okazas kiel la mineralo **silvito**, kaj tiam kiam kombinita kun natria klorido tiel kiel **silvinito**. Kvantoj superaj al 3.75 g/kg estas danĝeraj al sano.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Kalia klorido estas preparata per agado de klorida acido sur kalia hidroksido:

### Sintezo 2 
* Kalia bromido reakcias kun kloro por doni bromon kaj kalian kloridon:

## Reakcio 
* Kalia klorido povas reakcii precipitante nesolveblajn kloridojn kiam interagas kun arĝenta nitrato:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Chemicalland21
* Drugs.com
* Everydayhealth
* Potassium chloride from Canada
* Potassium chloride from the U.S.S.R

## Vidu ankaŭ 
* Kloridoj

## Referencoj 
Kategorio:Kloridoj
klorido
Kategorio:Komponantoj de mortiga injekto
Crésuz

**Crésuz** estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 299 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Crésuz situas en la Friburgaj Antaŭalpoj ĉe la suda bordo de la Lago de Montsalvens, proksimume 6,5 kilometrojn oriente de la urbo Bulle kaj 20 kilometrojn sude de la kantonĉefurbo Friburgo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Crésuz kaj la setlejo Petits Monts.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,78 km², de kiuj 35,0 % estas kovritaj de arbaro, 33,9% servas por agrikulturo kaj 23,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Crésuz limas en nordo al Cerniat, en oriento al Charmey, en sudo aliflanke de la Lago de Montsalvens al Broc, kaj en okcidento al Châtel ĉe Montsalvens.

## Trafiko 
Tra Crésuz pasas la kantona ĉefvojo n-ro 180 de Friburgo al Jaun. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 7 kilometrojn oriente de la komunumo norde de Bulle. Pere de du buslinioj de la entrepreno Transporto Publika Friburga kaj poŝtaŭtolinio al Bulle, Jaun kaj Friburgo al Cerniat la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Crésuz datiĝas el la jaro 1301 kiel *Cresu*. Dum mezepoko Crésuz apartenis al la Senjorujo Corbières. Post ties divido en la jaro 1249 Crésuz apartenis al la Kunsenjorujo Charmey. En la jaro 1319 la loĝantaro de Crésuz estis liberigita de la vokta imposto. En februaro 1475 Crésuz konkludis civitan kontrakton kun la urbo Friburgo. De 1552 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 ĝi apartenis al la friburga Voktejo Corbières, tiam ĝi estis atribuita al la Distrikto Grejerco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Crésuz
Dundee (Sud-Afriko)

**Dundee** estas grandurbo en Sudafriko, en provinco Kvazulu-Natalo.
[eta|300px|Mapo de Sud-Afriko, kie Dundee estas trovebla meze inter [Svazilando kaj Lesoto]]
## Bazaj informoj 
* Areo: 47&nbsp;km²
* Loĝantaro: 131.716 (en 2012)
* Supermara alteco: 1258 m
* Horzono: UTC +2 h 

## Geografio 
Dundee situas sur altebenaĵo en valo en la nordorienta parto de la lando. Newcastle (Sud-Afriko) troviĝas 55, Richards Bay 196, Durbano 202, Johanesburgo 305, **Pretorio** 338, Bloemfontein 408, Port Elizabeth 782, Kaburbo 1294 km.

## Historio
Dundee estis fondita en 1882 post la malkovro de la karbo. Ĝi estas nomita post la hejmurbo de pionira skota koloniano, Peter Smith. Unue, Dundee estis bieno (Talana farm) de Peter Smith. La komenciĝanta karbominado de Peter Smith estis la unua en Natalo. En 1899 dum la brita-bura milito ankaŭ tie estis bataloj, la buroj okupis la minejon kaj tenis ĝin dum 7 monatoj.

## Ekonomio
En Dundee gravas ankaŭ nun la riĉaj karbo-tavoloj.

## Trafiko 
Ĉefvojo situas nur en la proksimeco de Dundee, sed fervojoj funkcias al Johanesburgo, Durbano kaj Vryheid.

## Klimato 
Dundee havas subtropikan klimaton. La temperaturo inter decembro-februaro ofte atingas 26 °C, en junio kaj julio ĝi foje falas al proksimeco de frosto. Jare pluvas po 684 mm. La pluvo en januaro kulminas, inter majo-aŭgusto preskaŭ ne pluvas.

## Vidindaĵoj 
* pitoreskaj ekskursejoj en la proksimeco

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* loĝantaro
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Couven-muzeo Aachen

eta|la Couven-muzeo en somero 2011
La '''*Couven*-muzeo'* () estas muzeo de la urbo Aachen (Akeno) en okcidenta Germanio. Ĝi en tri etaĝoj montras burĝan vivokulturon de la 18-a kaj frua 19-a jarcentoj el Akeno kaj la ĉirkaŭaĵo de la nederlanda-belgia-germania limregiono. La muzeaj salonoj krome uzatas pro ŝanĝiĝantaj ekspozicioj. La muzea nomo aludas al la du akenaj barokepokaj arkitektoj *Johann Joseph Couven* (mortis la 12-an de septembro 1763) kaj *Jakob Couven* (mortis la 9-an de oktobro 1812).

La muzeo la 1-an de julio 1929 inaŭguriĝis en impona burĝa vilao, kiu tamen detruiĝis dum la Dua Mondmilito. La 10-an de majo 1858 ĝi remalfermiĝis en la urbocentra vilao *Haus Monheim* ĉe la historia placo *Hühnermarkt'' (la mezepoka loko de kokina bazaro). La muzeaj salonoj montras la evoluon de la diversaj burĝaj stiloj ekde malfrua baroko kaj rokoko, tra la epoko de reĝo Ludoviko la 16-a de Francio, la klasikisma epoko de la direktoraro en Francio (1795-1799) post la franca revolucio de 1789, ĝis la epokoj empiro (1799-1815) kaj sekve bidermajro (1815-1848).

Kategorio:Muzeoj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Aachen
Sinagogo de Mád

eta|
eta|
La **Sinagogo** en vilaĝo Mád estas eklezia konstruaĵo por judoj en Mád.

## Historio 
La unuaj judoj venis tien en la 17-a jarcento por okupiĝi pri komercado de vinoj. Ili konstruis barokan sinagogon en 1795 kaj ili havis ankaŭ faman lernejon por rabenoj. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj, en 1944 ĝuste en la sinagogon oni kolektis ilin. Post la 2-a mondomilito la judeco grandparte pereis, la sinagogo iĝis kaduka. En 1978 oni komencis iomete renovigi la konstruaĵon. En 1994 mortis la lasta judo en Mád. En 2004 la sinagogo plene renoviĝis, en la sekva jaro ĝi estis premiita per *Europa Nostra*.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola ne havanta turon. En la interna kvadrato 130 sidlokoj por viroj situas. Estas videblaj 4 kolonoj, kiuj memorigas pri la iama dezerta tendo. Sur la etaĝo granda galerio por virinoj etendiĝas. La tuta interna parto estas pentrita riĉe.

Kontraŭ la sinagogo situas la iama lernejo por rabenoj.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Mad
Pál Gombás

**Pál Gombás** [gombAŝ], hungare **Gombás Pál** estis hungara fizikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (ekde 1946).

Pál Gombás naskiĝis la  1909 en Hungario, en Selegszántó (nuntempa Antau en Aŭstrio). Li mortis la  1971 en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Gombás frekventis universitaton en Budapeŝto, ekde 1932 li instruis en la sama universitato, poste en aliaj universitatoj, ekzemple en Universitato Kolozsvár kaj universitato en Szeged. En 1947 li migris al Usono, sed post unu jaro li revenis. Li estis elstara fizikisto, kiu okupiĝis pri la kvantuma mekaniko, atomoj, pri ties kerno kaj pri la metaloj. Li ricevis premiojn Kossuth en 1948 kaj 1950.

## Verkaro (elekto) 
* 12 faklibroj
* 130 sciencaj studoj, eseoj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Gombas
Gombas
Gombas
Preĝejo Sankta Antonio (Devecser)

**Preĝejo Sankta Antonio el Padovo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en Devecser.

## Historio 
En tiu urbo en 1332 oni menciis kirkon omaĝe al Sankta Georgo. En 1549 la turkoj bruldetruis ĝin, tial poste longe la mesoj okazis en la kapelo de la kastelo. En 1759 oni komencis konstrui la novan preĝejon. Unue la sanktejo estis konstruita, en 1740 jam la turo estis preta, en 1762 la kriptoj pretiĝis. En 1779 oni pentris la altaran bildon pri Sankta Antonio el Padovo. (En 1793 oni komencis konstrui pli novan kaj imponan preĝejon, sed tio neniam pretiĝis, ĉar en 1961 oni malkonstruis la murpartojn.) La orgeno muzikas ekde 1824 (en 1938 pli nova orgeno alvenis). La preĝejo lastfoje renoviĝis en 1999.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola. La unusola turo troviĝas en mezo de la fasado super la enirejo, la sanktejo estas duonronda. Sur la muro estas memortabulo pri Géza Gárdonyi, antaŭ la enirejo estas monumento pri falintoj dum la historio. Interno de la preĝejo estas ornamriĉa. La predikejo estis farita en la 18-a jarcento.

Kermesoj okazas en la 13-an de junio kaj en la 26-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare
* hungare 

Devecser
Devecser
6352 Schlaun

'*6352 *Schlaun''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego) kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando).

Tiu malkovro okazis en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana arkitekto Johann Conrad Schlaun (1695–1773).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
6260 Kelsey

'*6260 *Kelsey'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona faralologiistino Frances Oldham Kelsey. Ŝiaj esploroj ĉe la *Food and Drug Administration'' montris, ke ŝajne sendanĝeraj kuraciloj povas estigi misevoluojn de la fetoj. Sekve al tiuj laboroj, la talidomido estis malpermesita en Usono, evitante nombron da denaskaj malkapabloj (tio, kiu bedaŭrinde okazis en aliaj landoj kiel Britio aŭ Germanio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Asteroido (6260) Kelsey, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
Sándor Németh

**NÉMETH Sándor** [pro. ne:met] estas rumania hungara matematikisto, universitata profesoro. Li naskiĝis En Kluĵo la 31-a de decembro 1938. Li estas la edzo de ĵurnalistino Júlia Németh kaj la patro de matematikisto Sándor Zoltán Németh.

## Biografio 
Sándor Németh diplomitiĝis pri matematiko-fiziko en UBB de Kluĵo (1960). Li iĝis doktoro pri matematiko (1971). Li estis kunlaboranto, ĉefkunlaboranto de Matematika Instituto de kluĵa filio de Rumana Akademio (1960-90). De 1990 ĝis 2004 li estis docento, universitata profesoro en UBB de Kluĵo. De 1979 li estas redakcikomitatano de gazeto *Matematikai Lapok*.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 
* *Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Júlia Németh

**NÉMETH Júlia** [pro. ne:met] estas rumania hungara ĵurnalistino, arthistoriistino, artkritikistino. Ŝi naskiĝis en Arado la 28-a de julio 1941. Ŝi estas la edzino de matematikisto Sándor Németh kaj la patrino de esploristo pri matematiko  Sándor Zoltán Németh.

## Biografio
Júlia Németh akiris diplomon pri rusa-hungara lingvoj en UBB de Kluĵo (1964). Ŝi estis liberprofesia ĵurnalistino (1964-75), redaktorino de la hungara elsendo de radio de Kluĵo (1975-85), poste kunlaborantino de folklorinstituto (1985-90).  De 1990 ŝi laboris denove ĉe la radio, poste same de 1990 ĝis 2005 ŝi estis rubrikestrino pri arto kiel interna kunlaborantino de la ĵurnalo *Szabadság* de Kluĵo. De 2000 ŝi estas kunlaborantino de revuo *Erdélyi Művészet*.

## Libroj
**Kolozsvár - műhely és vonzásközpont*, Kv. 2000;
**Kós András* - monografio, Mvh. 2002;
**Lövith Egon*, monografio, 2004;
**Kolozsvár - mű-hely-szín*, Mvh. 2008;
**Jakobovits Márta*, monografio, 2009.

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj
Miklós Józsa

**JÓZSA Miklós** [jOĵa] estas rumania hungara pedagogo, lokhistoriisto, lernolibroverkisto. Li naskiĝis en Tinoasa la 20-an de junio 1934. Li estas la pli aĝa frato de instruisto, lernejhistoriisto Benjámin Józsa.

## Biografio
La familio de Miklós Józsa en 1943 translokiĝis en vilaĝon Biborțeni. Miklós Józsa akiris diplomojn de bazlernaja instruisto en Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc (1952), poste pri hungara lingvo kaj literaturo en Universitato Bolyai de Kluĵo (1956) kaj ĝis 1961 li instruis en Deĵo, poste li estis ĝis 1968 lerneja fakinspektisto. Pli poste li instruis ĝis 1996 en Liceo Bethlen Gábor de Aiud, kies li estis direktoro, vicdirektoro (1978-1986). Li estas unu el redaktoroj de retejo *nagyenyed.ro*. Li estas la fondintano de lernejmuzeo, aŭtoro de biografioj de pli ol 200 renomaj personoj de Aiud.

## Libroj
**Gyermek- és ifjúsági irodalom* (kunulaŭtoroj: Erzsébet Jarosievitz, László Király, Zsigmond Vita. 1973. dua eldonaĵo 1983); 
**150 éves nagyenyedi tanítóképzés 1853-2003* (kunulaŭtoro), Mvh.,2003.

## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*Pritrakto de M. J. 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj lokhistoriistoj
6809 Sakuma

'*6809 *Sakuma'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan amatoran astronomon *Seiichi Sakuma'', observanton de variantaj steloj ekde 1942.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1938
Aleksej Novikov-Priboj

**Aleksej Siliĉ NOVIKOV-PRIBOJ** (ruseАлексей Силыч Новиков-Прибой, slavista latinliterigo *Alexej Silyč Novikov-Priboj*; naskiĝis la 12-an de marto 1877 laŭ la julia kalendaro, la 24-an laŭ la gregoria en *Matvejevskoje*, Tambova provinco, Rusia Imperio; mortis la 29-an de aprilo 1944 en Moskvo) estis rusa verkisto en la Rusia Imperio kaj poste en Sovetunio. Liaj literaturaj verkoj ofte temis pri maristaj temoj.

[eta|maldekstra|150px|titolpaĝo de "[La Submarinistoj"]] Esperantlingve en 1932 aperis lia verko La Submarinistoj, tradukita de Jevgenij Vladimiroviĉ Blinov kun lingva kontrolo de Ernest Drezen. La eldonon realigis la Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO).

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Frigyes Riesz

**Frigyes Riesz,** hungare **Riesz Frigyes** estis hungara matematikisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio. Li fondis novan branĉon de analitiko kune kun Stefan Banach kaj Maurice René Fréchet. Tio estis kuntirita teorio de analitiko, algebro kaj geometrio. Lia frato estis same matematikisto Marcell Riesz.
eta|240px|Frigyes Riesz
Frigyes Riesz naskiĝis la  1880 en Győr. Li mortis la  1956 en Budapeŝto.

## Biografio 
Frigyes Riesz devenis el juda familio. Li frekventis universitatojn en Zürich, Göttingen kaj Budapeŝto. Poste li instruis en Universitato Kolozsvár kaj en universitato de Szeged. Post la 2-a mondmilito li instruis en universitato en Budapeŝto. Li okupiĝis ekzemple pri topologia spaco, klasika matematika analizo. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1953, en 1945 kaj post la morto en 2010 ankaŭ aliajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
* ''Les systèmes d'équations linéaires à une infinité d'inconnues.*
* *Leçons d'analyse fonctionnelle.''
* diversaj studoj

## Memorigiloj 
* 30306 Frigyesriesz

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
[eta|250px|maldekstre|Reliefoj pri [Alfréd Haar kaj Frigyes Riesz en Szeged]]

Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Oskar Erdberg

**Oskar Erdberg**, naskonome **Oskar Sergejeviĉ Tarĥanov-Razumov**, naskiĝis en 1901 kaj mortis en 1938, estis ruslingva verkisto, orientalisto kaj sovetunia sekretserva agento kun multaj pliaj pseŭdonimoj (inter alie *O. Erman, O. Taub, O. Tanin, Karrio, Yan Chulai* [Jan Ĉulaj] kaj *Yotawari* [Jotaŭari]). Dum la epoko de la Granda Purigo aŭ malpli eŭfemisme Granda Teroro de Josif Stalin li estis arestita en 1937. La 6-an de junio 1938 li estis mortpafita en Vladivostoko.

Esperantlingve de li en 1933 aperis la literatura verko Ĉinaj noveloj, en traduko de P. Gavrilov. La eldonon realigis la Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO).

## Fonto 
* *The Russian Far East: A History* [La Rusia Ekstrema Oriento: Historio], John S. Stephan, Stanford University Press 1996, paĝo 336
* Enciklopedio de Esperanto, 1934 (sub kapvorto Ĉinaj noveloj)

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Willi Bredel

**Willi Bredel** (naskiĝis la 2-an de majo 1901 en Hamburgo; mortis la 27-an de oktobro 1964 en Orienta Berlino) estis germanlingva verkisto kaj prezidanto de la Germana Akademio de Artoj (Deutsche Akademie der Künste) en GDR. Li apartenis al la pioniroj de la socialisma-realisma literaturo.

Lia unua germanlingva romano *Maschinenfabrik N&K* de 1930 je la titolo *Maŝinfabriko N&K* en 1932 aperis ankaŭ en Esperanto. La eldonon realigis la Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo (EKRELO).

Kategorio:Germanaj verkistoj
Arno Lagrange

**Arno Raymond LAGRANGE** naskiĝis je la 1-a de septembro 1956 en Saint-Brice-sous-Forêt, ĉirkaŭurbo de Parizo kiel filo de Georges Lagrange kaj Erika Frieß kaj frato de Patrick Lagrange. Li ricevis la duan antaŭnomon "Raymond" honore al Raymond Schwartz, gvidinto de la kabaredo Tri koboldoj kie liaj gepatroj interkonatiĝis. Li estas denaska esperantisto, konata kiel teatra aktoro, tradukisto, enscenigisto, scenteĥnikisto kaj longjara administranto de Vikipedio en Esperanto. Li laboris interalie en jenaj teatraj ensembloj: Teatro Esperanto de Parizo (TESPA), La Krizalido, Kallima, Théâtre de l'Epicéa, Teatra Trupo de Tuluzo. En 2024 li ekprezentadis en diversaj renkontiĝoj la "Ŝaknovelon" kiun li adaptis por la teatro laŭ Stefan Zweig.

Loĝinte en Sainte-Apollonie kaj Tarabel ankaŭ situanta en *Lauragais* li loĝis ĝis februaro 2013 en Bellegarde-du-Razès, aktiva en Esperanto-Kultur-Centro en Tuluzo, en kies kadro li rolis kiel kunorganizanto de KAFE. Li aktivis kiel Vikipediisto ĝis tiu sama dato. La 17an de februaro 2013 li afiŝis al sia fotaro foton de la "lasta tago da libero" kaj ekde tiam ne plu aktivas ĉe la Esperanta Vikipedio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanta Teatro
* 82a Hispana Kongreso de Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo (laste ĝisdatigita en 2007)
* Teatra aktivado (laste ĝisdatigita en 2024)
* Fotaro
* Neciklopedio
* BET-59: Konatiĝu kun Arno Lagrange, artikolo en La Ondo de Esperanto aperinta 2024-09-25 ()

Kategorio:Esperanto-aktoroj
Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj vikimedianoj
Kategorio:Denaskaj esperantistoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de septembro
Judit Szőcs

**SZŐCS Judit** [pro. soe:ĉ] estas rumania hungara fakredaktorino, instruistino. Ŝi naskiĝis en Kluĵo la 23-a de junio 1939.

## Biografio
Judit Szőcs akiris diplomon pri matematiko-fiziko en Universitato Bolyai de Kluĵo (1959). Inter 1960–64 ŝi estis redaktorino, sekretariino de gazeto *Matematikai és Fizikai Lapok*. De 1964 ĝis sia pensiuliĝo (1996) ŝi instruis en lernejoj de Kluĵo. De 1995 ŝi estis gvidantino de Instrucentro Gál Kelemen funkcianto en kadro de Romániai Magyar Pedagógusok Szövetsége.

## Libroj
**Kolozsvári iskolák életétől* (El vivo de lernejoj de Kluĵo), (Kv. 1996, 2001, 2003).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
László Gergely

**GERGELY László** [pro. gergej] estas rumania hungara instruisto, redaktoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 21-a de novembro 1941.

## Biografio
László Geregely diplomitiĝis ĉe Bukareŝta universitato en 1964. Ĝis 1980 li estis scienca esploristo, ĉefesploristo de Socia kaj Politika Esplorintituto de Bukareŝto. Inter 1976 kaj 1990 li lekciis historion en universitatoj de Bukareŝto. De 1980 ĝis 1990 li gvidis la sekcion de naciminoritatoj de la Ministerio por Instruado kaj Edukado. De 1991 li estis viĉefredaktoro, de 1992 ĉefredaktoro de fakgazeto *Közoktatás* ĝis sia pensiuliĝo en 2009. 

## Fontoj
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj pedagogoj
(6265) 1985 TW3

**(6265) 1985 TW3** estas malgranda, hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj astronomoj T. F. Fric kaj Richard J. Gilbrech elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San-Diego (Kalifornio, Usono).

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita per observoj de ĝia luma kurbo fare de D. Higgins, Petr Pravec kaj P. Kusnirak inter la 15-a kaj la , anoncita la .

Tiu satelito orbitas je ĉirkaŭ 8&nbsp;km de la centra korpo kun orbita periodo de 0,6608 ± 0,0004 tagoj (15,86 horoj); ĝia diametro estas 1,16 ± 0,1&nbsp;km : ĉirkaŭ unu kvarono de tiu de la centra korpo. Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (6265) 1985 TW3; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Ŝariputro

**Ŝariputro** estis unu el la du ĉefaj viraj disĉiploj de la Budho kune kun Maŭdgaljajano. Ŝariputro iĝis *la plej saĝa arahanto*, agnoskata pro sia instruado kaj priskribita en la tradicio Teravado kiel unu el plej gravaj disĉiploj de la Budho.

## Nomo 
La nomo *Śāriputra* venas de la nomo de lia patrino, *Śāri* kaj vorto *putra*, kiu signifas *knabo* aŭ *filo*. Lia persona nomo estas Upatiṣya, el la nomo de sia patro, Tiṣya. En la *Sutro de la ĉarĉeno*, en Palio, kiam la plejaĝa bikŝuo Purno demandis sian nomon, li respondis ke sia nomo estas Upatissa, sed ke li estas konata inter la bikŝuoj kiel Sāriputta.

## Biografio 
Ŝariputro naskiĝis en la vilaĝo Nālaka, proksime de Raĝagaho, en Magado, en bramana familio kiel la plej aĝa filo de la bramano Tiṣya kaj la bramanino Śāri. Ŝariputro havis proksiman amikon, Maŭdgaljajanon, kun kiu li ŝramaniĝis la saman tagon por fariĝi disĉiploj de la skeptika Sañjaya Belaṭṭhiputta antaŭ ol ili renkontiĝis kun la budho Gotamo. Post aŭdi pri la instruoj de la budho Gotamo de la bikŝuo Aŝvaĝito, unu el la kvin bikŝuoj, Ŝariputro serĉis la Budhon kaj decidis bikŝuiĝi kune kun Maŭdgaljajano. Ambaŭ estas kune pentritaj apud la Budho, kaj pluraj sutroj temas pri interago inter Ŝariputro kaj Maŭdgaljajano.

## Notoj 
## Referencoj 
Kategorio:Disĉiploj de la budho Gotamo
Kategorio:Arahantoj
Grandflora abelio

eta|La speco de grandflora abelio, 'Edward Goucher'
La **grandflora abelio** (science: *Abelia* ×*grandiflora*) estas planto el la familio de la kaprifoliacoj (*Caprifoliaceae*). 

Ĝi estas hibrido el *Abelia chinensis* kaj *Abelia uniflora*.

## Priskribo 
La grandflora abelio atingas altecon de 2 ĝis 2,5 m kiaj similan larĝecon. La planto estas frostosentema. La trunkoj estas kurbigitaj, ruĝete brunaj kaj facile ligniĝas. La brilantaj folioj estas malgrandaj. La aŭtuna koloro estas bronzopurpura.

Ĝi floras dum frua somero. La floroj estas blankaj aŭ malvokoloraj. La sepalaro estas pale roza kaj restas sur la arbusto, se la floroj defalas.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, paĝo 36  

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Kaprifoliacoj
Clarke Abel

Clarke Abel (1789-1826) (* Bungay, Suffolk, en la 5-a de septembro 1789 - Kanpur, en la 24-a de novembro 1826) estis angla kuracisto, botanikisto kaj naturesploranto. Li vojaĝis tra Ĉinujo de 1816 ĝis 1817.

## Taksono 
La genro abelio (*Abelia*) estas nomata laŭ li.

## Notoj 
Kategorio:Naturesploristo
Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Nomdonanto por planta genro
Kategorio:Britoj
6267 Rozhen

'*6267 *Rozhen''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 20-an de septembro 1987 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio Roĵen, norde de Smoljan (Bulgario).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de ĉi-tiu observatorio. En 1986, intensaj serĉoj pri novaj asteroidoj estis tie faritaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Nikolaj Gastello

**Nikolaj Franceviĉ GASTELLO** (; naskiĝis la  en Moskvo, mortis la ) estis soveta piloto, kiu per la maniero de Pjotr Nesterov (t.e. kiel kamikazo) atakis germanan trajnon. Ĝis la dua mondmilito li partoprenis du aliajn militojn: Vintran militon kaj batalon de Halhin Gol.

Gastello estris bombaviadilon **ДБ-3**. La  malamikoj sukcesis trafi lian aviadilon per kanono. Li kun tri amikoj direktis la rompitan aviadilon kontraŭ nazia teknikaro, ĉar ili nek povis veturi hejmen, nek volis saltante el la aviadilo esti kaptitaj de nazioj.

maldekstra|eta|Poŝtmarto de 30 Kop. el USSR, memore al Gastello

Kategorio:Sovetiaj militpilotoj
Kategorio:Herooj de Sovetunio
Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Homoj de la Vintra milito
Kategorio:Partoprenintoj de la batalo de Halhin Gol
Pjotr Nesterov

**Pjotr Nesterov** estis rusa heroo dum la unua mondmilito. La unua piloto, kiu faris unu el akrobatikaj aviadilaj movoj. La unua piloto, kiu batis malamikan aviadilon per sia aviadilo (Nesterov mortis dum la ago, kaj ankaŭ la germana malamiko mortis). Tiel Nesterov iĝis la unua ĉasa piloto.

Kvankam poste ĉe aviadiloj aperis iloj por ataki malamikajn aviadilojn sen rompi sian aviadilon, la manieron de Nesterov uzis multaj pilotoj poste pro iuj kaŭzoj:
* Japanoj dum la dua mondmilito organizis specialajn armeojn, "Kamikazoj", por ataki malamikojn kiel raketo (kvankam oni mortas dum atako).
* Soveta bombisto Gastello kun sia teamo direktis sian aviadilon kontraŭ nazia trajno, ĉar la aviadilo jam ne funkciis, kaj ili ne volis salti por esti kaptitaj de germanoj.
* Sovetaj pilotoj provis bati usonan spionan U-2 en 1960, ĉar mankis kugloj. Sed pro tio, ke sovetaj ĉasaviadiloj ne povis atingi tiun alton, kiun atingis la usonano, bato ne okazis (oni pafis la spionon per raketo, sed mortis ankaŭ unu el ties aviadistoj).

## Vidu ankaŭ 
* 3071 Nesterov

Kategorio:Aviadistoj
Kategorio:Rusaj militistoj
Kantono Kanalo

eta|dekstra|Pejzaĝo Kantono Kanalo / Rivero Cooper.
**Kantono Kanalo** () estas regiono de interna Aŭstralio situanta ĉefe en la ŝtato Kvinslando sed ankaŭ en partoj de Suda Aŭstralio, Norda Teritorio kaj Novsudkimrio. La nomo devenas el nombraj interplektitaj riveretoj kiuj trapasas la regionon, kiu kovras 150,000&nbsp;km². La **Kantono Kanalo** estas situanta ĉe la geologiaj basenoj de la riveroj Cooper, Eromanga kaj de la lago Eyre. Pli oriente estas la malpli arida distrikto Maranoa.

Birdsville kaj Windorah estas la ĉefaj urboj de la areo.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Kategorio:Kvinslando
6268 Versailles

'*6268 *Versailles''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1990 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la franca urbo Versailles [versAj], monde famkonata pro ties kastelo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Versailles
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Echarlens

**Echarlens** estas komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 734 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Echarlens situas en la Friburga Mezlando ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Grejerco, norde de la urbo Bulle kaj proksimume 15 kilometrojn sude de la kantonĉefurbo Friburgo. Tra la komunumo fluas la rojo *Sionge*, alfluanto de la Lago de Grejerco. Oriente de Bocherens situas marĉo kun pluraj malgrandaj lagetoj. La komunumo konsistas el la vilaĝo Echarlens kaj la vilaĝetoj Bocherens, Champotey, Montmelley, Fontanoux kaj Outre Pont.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,63 km², de kiuj 13,6% estas kovritaj de arbaro, 74,7% servas por agrikulturo kaj 9,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Echarlens limas en nordo al Marsens, en oriento aliflanke de la Lago de Grejerco al Corbières, en sudo al Morlon, en sudokcidento al Bulle, kaj en okcidento al Riaz.

## Trafiko 
Tra la komunumo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 12 kaj la svisa aŭtovojo A12, kies plej proksima alveturejo situas 1 kilometron sude de la komunumo apud Bulle. Krome konekta vojo de Corbières al Riaz kun ponto trans la lago de Grejerco pasas tra la komunumo. Per diversaj buslinioj de la entrepreno Transporto Publika Friburga la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Echarlens datiĝas el la jaro 855 kiel *Escarlingus*. Dum mezepoko Echarlens apartenis al la Senjorujo Everdes. La ruinoj de la senjoroj de Everdes ankoraŭ nuntempe videblas. En La jaro 1475 Echarlens fariĝis havaĵo de la urba ŝtato Friburgo. Ĝis 1547 Echarlanes restis sidejo de kastlano de Everdes, tiam ĝi fariĝis parto de la friburga Voktejo Everdes respektive Everdes-Vuippens. Okaze de la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis atribuita al la distrikto Bulle, kiu surbaze de la nova kantona konstitucio en la jaro 1848 estis integrita al la distrikto Grejerco.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Echarlens
6295 Schmoll

'*6295 *Schmoll'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana pianisto kaj piano-instruisto *Antoine Schmoll*. Li instruis en Tuluzo, Bruselo kaj Parizo; en 1881 li eldonigis sian famkonatan "*Nouvelle méthode de piano, théorique, pratique et récréative''" (france por "Nova instru-metodo de piano, teoria, praktika kaj amuza").

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Sándor Zoltán Németh

**NÉMETH Sándor Zoltán** [pro. ne:met] estas rumania hungara esploristo pri matematiko, universitata profesoro. Li naskiĝis en Kluĵo la 10-a de junio 1968. Li estas la filo de ĵurnalistino Júlia Németh kaj de matematikisto Sándor  Németh.

## Biografio
Sándor Zoltán Németh diplomitiĝis en UBB de Kluĵo (1993). Li iĝis doktoro en ELTE de Budapeŝto pri matematiko (1998). Ekde 2005 li estas universitata instruisto de Universitato de Birmingham.

## Fonto
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj matematikistoj
Makula ardeo

La **Makula ardeo** aŭ **nigrablanka egretardeo** (), ankaŭ konata kiel **Makula egretardeo** estas birdo troviĝanta en marbordaj kaj ĉemarbordaj areoj de musona norda Aŭstralio same kiel ĉe kelkaj partoj de Wallacea kaj Novgvineo.

## Taksonomio 
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj

## Priskribo 
Ĝi estas malgranda ardeo, 43–55&nbsp;cm longa, kun malhelaj ardezgrizaj flugiloj, korpo kaj kresta kapo, kun tre blankaj kontrastaj gorĝo kaj kolo. Estas helflavaj irisoj, beko kaj kruroj. La aspekto estas simila al tiu de la Pacifika ardeo.

## Distribuado kaj habitato 
Ties habitato ĉefe enhavas gamon de humidejoj kaj malsekaj herbejoj.

## Kutimaro 
### Alvoko 
La alvoko de la Makula ardeo estas laŭta 'aŭk' aŭ 'ohrk' dumfluge. Milda kverado estas elsendata ĉe la nesto. Malmulte estas konata pri pliaj voĉoj.

### Reproduktado 
Reproduktado okazas el februaro al majo. Ili nestumas en arboj super akvo, inklude mangrovojn, ofte kolonie kun aliaj specioj de ardeoj. La ino demetas 1–2 bluverdecajn ovojn en neprofunda platformo el bastonetoj.

### Manĝo 
Ili manĝas insektojn, ranojn, krabojn, fiŝojn kaj aliajn malgrandajn akvobestetojn. Insektoj estas la plej grava manĝofonto. Ili povas manĝi sole aŭ laŭ grupoj de ĝis milo da individuoj.

## Bildaro 

Heron Cairns-2and (4197196554).jpg
Pied Heron (Egretta picata) juvenile - Flickr - Lip Kee.jpg
Pied Heron (Egretta picata) - Flickr - Lip Kee (1).jpg
Pied Heron (Egretta picata) (9743695878).jpg
Pied Heron (Juvenile) - Fogg Dam - Middle Point - Northern Territory - Australia.jpg

## Referencoj 
## Literaturo 
* Marchant, S.; & Higgins, P.J. (Coordinators). (2000). *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds. Vol.1: Ratites to Ducks*. Oxford University Press: Melbourne. ISBN 978-0-19-553068-1

Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Ortodoksa sinagogo de Makó

La **Ortodoksa sinagogo** en urbo Makó estas pompa eklezia konstruaĵo.

## Historio 
En Makó la ortodoksaj judoj memstariĝis en 1872 kaj ili konstruis propran sinagogon en 1895. Tiuj judoj havis ankaŭ la apudan domon, kiun ili profitis al diversaj celoj, sed ĝi estis ankaŭ preĝdomo vintre pro la hejta ebleco. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj, baldaŭe la sinagogo komencis kadukiĝi. La renovigo komenciĝis en 2000 kaj post 2 jaroj ĝi pretiĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo havas unu navon. La fasado estas ŝtupara kaj havas 3 partojn. La eksteraj dimensioj estas 9,30×20 m. Estas ŝtuparo al la galerio por koruso. La sinagogo havas ankaŭ korton, kie estas videblaj memorparko kun memortabuloj de la martiroj. Interne sur la plafonon oraj steloj estis pentritaj, kiuj simbolizas la ĉielon. Sur la muro leonoj estas videblaj, kiuj tenas ŝtonajn tabulojn de Moseo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Sinagogoj en Hungario
Orienta egretardeo

La **Orienta egretardeo** (*Ardea alba modesta*), estas tre blanka ardeo de la genro *Ardea*, nome subspecio de la Granda egretardeo (*A. alba*). Ĝi estis unuafoje priskribata de la brita ornitologo John Edward Gray en 1831. plej taksonomiistoj konsideras ĝin kiel subspecio.

## Aspekto 
Ĝi estas 83–103&nbsp;cm longa kun pezo de 0.7–1.2&nbsp;kg, temas pri granda ardeo kun tutblanka plumaro. Ties beko estas flava dum la reprodukta sezono kaj nigra aliepoke, kaj ties longaj kruroj estas ruĝaj aŭ nigraj. La koloroj de la nudaj partoj ŝanĝas dum la reprodukta sezono. La reprodukta plumaro estas markata ankaŭ de longaj kolplumoj kaj verdeca vizaĝa areo. La plej grandaj kolonioj en Aŭstralio estas en Supra Pinto kaj en Kantono Kanalo, kiuj povas nombri kelkajn milojn da paroj. Kolonioj en sudorienta Aŭstralio povas nombri kelkajn centojn da paroj.

## Kutimaro 
[eta|maldekstra|upright|Ĉase ĉe Hyde Park, [Perto, Okcidenta Aŭstralio.]]

### Manĝo 
Ties dieto inkludas vertebrulojn kiaj fiŝojn, ranojn, malgrandajn reptiliojn, malgrandajn birdojn kaj rodulojn, kaj senvertebrulojn kiaj insektoj, krustuloj, kaj moluskoj. La Orienta egretardeo ĉasas per vadado aŭ starado senmova en neprofunda akvo kaj "harpunante" predon per sia beko. Ĝi aperas en la reverso de la monero de 2 novzelandaj dolaroj.

## Bildaro 

File:Great Egrets I3- Kolkata IMG 1132.jpg|Birdaro ĉe Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato
File:Chudaisagi 06c1467.jpg|Nereprodukta plumaro en Japanio
File:EasternGreatEgretLongNeck.jpg|Etendita kolo de egretardeo
File:Great_Egret_in_Flight.jpg|Dumfluge ĉe Lago Monger, Perto, Okcidenta Aŭstralio

## Referencoj 
Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Bombaviadilo

[300px|eta|[Boeing B-17 Flying Fortress (antaŭe) kaj Boeing B-52 Stratofortress (malantaŭe), du mejloŝtonoj de evoluo de la pezaj bombaviadiloj.]]

**Bombaviadilo** estas speco de militaj aviadiloj, kiu funkcias ĉefe per faligado de bomboj sur surterajn aŭ surakvajn celojn, ekzemple, sur malamikajn tankojn, konstruaĵojn, ŝipojn, ktp. Iom bombaviadilo kapablas defendi sin kontraŭ atakantajn ĉasaviadilojn per mitraloj, sed ofte kelkaj amikaj ĉasaviadiloj helpas al ĝi.

Ekzistas pli preciza branĉo de bombaviadiloj nome atakaviadiloj.

## Bombaviadiloj 
* Bockscar
* Myasishchev M-50
* B-25

## Vidu ankaŭ 
* Atakaviadilo
* Brulbombo
* *Slaughterhouse-Five*

Kategorio:Bombaviadiloj
Hans-Ulrich Rudel

**Hans-Ulrich Rudel** estis nazia bombaviadila piloto, nome la plej sukcesa bombaviadisto. Li spertis pri Ju 87. La plej ĉefa lia eco estis lia korpa severa ekzercado. Li kapablis movi sian Ju 87 tre apud tero atakante kaj li sukcesis realtiĝi kaj ne pereante. La plej fama lia sukceso estis detruo de soveta ŝipo "Marat". Li estis la plej timigata malamiko de sovetaj tankistoj. Li almenaŭ eskapis sovetan kapton.

Dum unu el siaj partoprenoj en la Dua Mondmilito Rudel perdis piedon. Poste Hitler mem malpermesis al li flugi. Sed li ne obeis kaj flugis, uzante artefaritan piedon. Post milito li aktive sportis.

Kategorio:Aviado
Kategorio:Germanaj pilotoj
Kategorio:Germanaj militistoj de la Dua Mondmilito
Jenő Egerváry

**Jenő Egerváry** [egervAri], hungare **Egerváry Jenő** estis hungara matematikisto, instruisto kaj profesoro.

Jenő Egerváry naskiĝis la  1891 en Debrecen. Li mortis la  1958 en Budapeŝto.

## Biografio 
Jenő Egerváry frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en observatorio pri tertremoj. Ekde 1918 li instruis en Budapeŝto. Inter 1922-1927 li instruis en universitato de Szeged, poste denove en Budapeŝto. Li fondis Esploran Instituton pri matematiko en 1947. Li estis ankaŭ fama montgrimpanto. Li ricevis premiojn Kossuth en 1949 kaj 1953, en 1932 ankaŭ alian premion.

## Liaj laboraĵoj en la jenaj temoj (elekto) 
* Grafeoteorio, 1931
* Geometrio
* Diferenciala ekvacio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Egerváry
Egerváry
Egerváry
Egerváry
Phuthaditjhaba

**,** (antaŭe **Witsieshoek**) estas grandurbo en Sudafriko, kie en Provinco Liberŝtato.  signifas: renkontiĝo de triboj.

## Bazaj informoj 
* Areo: 39&nbsp;km²
* Loĝantaro: 127.494 (en 2012)
* Supermara alteco: 1646 m
* Horzono: UTC +2 h

## Geografio 
 situas en montaro Drakensbergoj en la nordorienta parto de la lando apud la norda landlimo de Lesoto. Welkom troviĝas 213, Durbano 259, Bloemfontein 264, Johanesburgo 269, **Pretorio** 320, Port Elizabeth 678, Kaburbo 1155 km.

## Historio 
Witsieshoek ricevis sian nomon de bura kapitano nomata *Witsie* en 1830. La loko apartenis al Oranĝo Libera Ŝtato inter 1860-1870.  estis la ĉefurbo de bantustano Qwa-Qwa ĝis 1992.

## Ekonomio 
La plej gava produktaĵo de  estas mebloj.

## Trafiko 
El  kuras pli gravaj vojo al Nacia parko, Lesoto kaj Vanderbijlpark.

## Klimato 
 havas subtropikan klimaton.

## Vidindaĵoj 
Apud  Nacia parko situas.

## Fontoj 
* Afrikansa, angla kaj germana Vikipedioj
* loĝantaro
* mapo, distancoj 
* mapo

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
Batalo de Koronovo

**Batalo de Koronovo** (pole: Bitwa pod Koronowem) – batalo okaziĝinta la 10-an de oktobro 1410, dum Granda Milito, inter fortoj de Ordeno de germanaj kavaliroj gvidata de Michael Küchmeister, kaj polaj militantoj komandataj de Sędziwój de Ostroróg kaj Piotr Niedźwiedzki apud vilaĝo Wilcze (distrikto Bydgoszcz), finita per venko de poloj.

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Grunwald

## Eksteraj ligiloj 
* Surscenigo de la Batalo de Koronovo 

Kategorio:1410
Koronovo
Kategorio:Ordeno de germanaj kavaliroj
6274 Taizaburo

**6274 Taizaburo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana amatora astronomo *Taizaburo Koyama*, kiu, en 1973, inventis la porteblan aŭtomatan ekvatorialan teleskopon "*Sky Memo*".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Pactraktatoj de Camp David

[eta|300px|dekstra|De maldekstre dekstren, [Menaĥem Begin, Jimmy Carter kaj Anvar Sadat en Camp David.]]
Oni konas kiel **Pactraktatoj de Camp David** tiujn kiuj estis subskribitaj de la prezidento egipta Anvar Sadat kaj la ĉefministro de Israelo Menaĥem Begin la 17-an de septembro 1978 post dekdu tagoj de sekretaj negocadoj danke al la perado de la prezidento de Usono, Jimmy Carter, kaj danke al kiuj Egipto kaj Israelo subskribis pacon en la konfliktoj teritoriaj inter ambaŭ landoj.

Post la prezidentaj elektoj en Usono en 1976, Jimmy Carter estis iniciatinta rektajn kontaktojn inter la estroj de Egipto, Sirio, Jordanio kaj Israelo, kun reprezentantoj palestinaj, por antaŭenigi pacprocezon kiu finu, almenaŭ, la landlimajn kontraŭstarojn inter Israelo kaj ties arabaj najbaroj, por eniri poste en la fonon de la palestina problemo kiun oni klopodas solvi.

Carter kaj Cyrus Vance, tiama usona ministro de eksteraj aferoj, rehavis la iniciaton de la kunsidoj de Ĝenevo de 1973 el la bazo de la neceso ke Israelo retiriĝu el teritorioj okupitaj en la sinsekvaj militoj ekde ties sendependigo. La ŝanĝo en la konduko de la israela politiko post la elektoj de majo de 1978 el Isaac Rabin al Menaĥem Begin ne faris dekomence problemon en la esplora procezo inicita de la usona diplomataro .

La elirpunkto de Israelo estis nei la palestinan ĉeeston en ĉiu ajn konversacio kaj akcepti eblan retiriĝon el la duoninsulo Sinajo. Aliflanke, Egipto ne volis usonan intervenon en la procezo kaj preferis duflankajn konversaciojn de Israelo kun ĉiu el la arabaj landoj.

## Vidu ankaŭ 
* Filadelfi-koridoro

Kategorio:Packontraktoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Araba-israela konflikto
Kategorio:1978 en Israelo
Kategorio:Historio de Egiptio
Kategorio:Historio de Palestino