Frank Lloyd Wright

**Frank Lloyd WRIGHT** (naskiĝinta kiel **Frank Lincoln WRIGHT** la , mortis la ) estis konata usona arkitekto, interna desegnisto, verkisto kaj edukisto, kiu dezajnis pli ol 1,000 strukturojn, 532 el kiuj estis kompletigitaj. Wright kredis en dezajno de strukturoj kiuj estu harmoniaj kun humaneco kaj ties medio, filozofio kiun li nomis organika arkitekturo. Tiu filozofio estas plej bone ekzemplita de Akvofalejo (1935), kiu estis nomita "la plej bona verko de usona arkitekturo el ĉiuj tempoj". Wright estis estro de la arkitektura movado Preriskolo kaj disvolvis la koncepton de hejmo el Usonia, nome unika vido por urba planado en Usono.

Lia verkaro inkludas originajn kaj plinovigajn ekzemplojn de multaj konstrutipoj, kiaj oficejoj, preĝejoj, lernejoj, nuboskrapuloj, hoteloj kaj muzeoj. Wright ankaŭ desegnis multajn el la internaj elementoj de siaj konstruaĵoj, kiaj la meblaro kaj la vitraloj. Wright verkis 20 librojn kaj multajn artikolojn kaj estis populara preleganto en Usono kaj en Eŭropo. Lia bunta persona vivo ofte iĝis novaĵo, ĉefe pro incendio de 1914 kaj murdoj ĉe lia studio Taliesin. Jam bone konata dum sia vivo, Wright estis rekonata en 1991 de la *American Institute of Architects* kiel "the greatest American architect of all time" (la plej granda usona arkitekto ĉiutempa). En 1987 biografo de Wright sugestis, ke li eble estis baptita kiel "Frank Lincoln Wright" aŭ "Franklin Lincoln Wright" sed tiujn asertojn oni subtenis per neniu pruvo.

La patro de Wright, William Cary Wright (1825–1904), estis "talenta muzikisto, oratoro, kaj foje predikisto kiu estis akceptita en predikejo en 1857." Li estis ankaŭ publikigita komponisto. Origine el Masaĉuseco, William Wright estis pastoro baptista, sed li poste aligis la familion de sia edzino al la religio Unitariismo.

La patrino de Wright, nome Anna Lloyd Jones (1838/39–1923) estis instruistino kaj membro de la klano Lloyd Jones; ŝiaj gepatroj estis elmigrintaj el Kimrio al Viskonsino. Unu el la fratoj de Anna estis Jenkin Lloyd Jones, grava figuro en la etendo de la Unitaria religio en Usona Mez-Okcidento.

Laŭ la membiografio de Wright, lia patrino deklaris kiam ŝi estis naskonta sian unuan filon, ke li kreskiĝos por konstrui belajn konstruaĵon. Ŝi dekoris sian flegejon per bildoj de anglaj katedraloj eltonditaj el gazeto por kuraĝigi la alvokiĝon de la infano.

Wright fakte kreskiĝis en "nestabila familio, [...] konstante resursmanka, [...] senripoza malriĉo kaj anksio" kaj suferis "ege ĝenitan kaj evidente malfeliĉan infanaĝon". Lia patro plenumis pastorpostenojn en McGregor (Iovao) (1869), Pawtucket (Rod-Insulo) (1871), kaj Weymouth (Masaĉuseco) (1874). Ĉar la familio de Wright devis barakti finance ankaŭ en Weymouth, ili revenis al Spring Green, kie helpanta familio Lloyd Jones povis helpi William trovi laborpostenon. En 1877, ili setliĝis en Madisono, kie William instruis muzikon kaj servis kiel sekretario por la ĵus formita Unitariisma societo. Kvankam William estis malproksima parenco, li kunhavis muzikemon kun siaj filoj.

En 1881, tuj post Wright iĝis 14-jaraĝa, liaj gepatroj separiĝis. En 1884, lia patro pledis por divorco el Anna surbaze de "... emocia krueleco kaj fizika violento kaj geedzeca abandono". Wright studis en la Madisona Altlernejo, sed ne estas pruvo ke li gradiĝis. Lia patro lasis Viskonsinon post oni aprobis la divorcon en 1885. Wright diris, ke li neniam revidis sian patron.

### Edukado (1885–1887) 
En 1886, estante 19-jaraĝa, Wright estis akceptita en la Universitato de Viskonsino en Madisono kiel speciala studento. Li laboris kun Allan D. Conover, profesoro de civila inĝenierado, antaŭ lasi la lernejo negradiĝinta; en 1955, la universitato havigis al Wright, tiam 88-jaraĝa, honoran doktorigon en fajnaj artoj.

La onklo de Wright nome Jenkin Lloyd Jones ricevis komision de la ĉikaga arkitektura firmao de Joseph Lyman Silsbee por desegni *All Souls Church* (preĝejo de ĉiuj animoj) en Ĉikago en 1885. En 1886, la firmao Silsbee ricevis komision de Jones por desegni la *Unity Chapel* (Unitariisma Kapelo) kiel privata familikapelo en Vajomingo (Viskonsino).

Kvankam neoficiale dungita de Silsbee, Wright estis lerta desegnisto kaj "zorgis pri la interno [desegnoj kaj konstruado]" en Viskonsino. Tiu kapelo estas tiel la plej frua konata verko de Wright. Post la kapelo finiĝis, Wright translokiĝis al Ĉikago. Kelkajn tagojn post sia alveno, kaj post intervjuoj kun kelkaj elstaraj firmaoj, li estis dungira kiel desegnisto kun Joseph Lyman Silsbee. Estante ku tiu firmao, li laboris ankaŭ en du aliaj familiprojektoj: nome la preĝejo *All Souls Church* en Ĉikago por sia onklo, Jenkin Lloyd Jones, kaj la lernejo *Hillside Home School I* en Spring Green por du el siaj onklinoj. Aliaj desegnistoj kiuj laboris por Silsbee en 1887 estis estontaj arkitektoj Cecil Corwin, George W. Maher kaj George Grant Elmslie. Wright tuj amikiĝis kun Corwin, kun kiu li loĝis ĝis li trovis permanentan hejmon.

Sentante, ke li estis malmulte pagita por la kvalito de sia laboro por Silsbee per nur ok dolaroj semajne, la juna desegnisto lasis kaj trovis laborpostenon kiel arkitektura desegnisto en la firmao Beers, Clay, kaj Dutton. Tamen, Wright tuj konstatis, ke li ne estis preta prilabori konstrudesegnadon per si mem; li lasis sian novan laboron por reveni al Joseph Silsbee - tiam kun plialtiĝo en salajro. Kvankam Silsbee aliĝis ĉefe al Viktoria kaj al Revivisma arkitekturoj, Wright trovis sian laboron pli "gracie pitoreska" ol aliaj "brutalecoj" de la periodo.

### Adler & Sullivan (1888–1893) 
[eta|Hejmo kaj Studio de Wright en [Oak Park (Ilinojso) (1889).]]
[eta|La Domo Walter Gale en [Oak Park (Ilinojso) (1893). Jvankam de stilo Reĝino Anne, ĝi montras fenestrobendojn kaj traboporĉan tegmenton kiu kongruas kun la disvolvo de la estetiko de Wright.]]
Wright eksciis, ke la ĉikaga firmao Adler & Sullivan estis "... serĉante iun kiu finigu la desegnojn por la interno de la konstruaĵo *Auditorium Building* de Ĉikago". Wright pruvis, ke li estas kompetenta impresionisto de la ornamaj desegnoj de Louis Sullivan kaj du mallongajn intervjuojn poste, estis oficiala metilernanto en la firmao. Wright ne bone rilatis kun la aliaj desegnistoj de Sullivan; li skribis, ke okazis kelkaj violentaj kvereloj inter ili dum la unuaj jaroj de lia metilernanteco. Pro tiu afero, ankaŭ Sullivan montris malmultan respekton por siaj propraj dungitoj. Spite al tio, "Sullivan akceptis [Wright] sub sia flugilo kaj donis al li grandan desegnorespondecon." Li formis ligon ankaŭ kun sia oficejestro Paul Mueller. Wright poste engaĝis Mueller en la konstruadon de kelkaj el siaj publikaj kaj komercaj konstruaĵoj inter 1903 kaj 1923.

Ĉirkaŭ 1890, Wright havis oficejon apud tiu de Sullivan, kiun li kunhavis kun amiko kaj desegnisto George Grant Elmslie, kiu estis dungita de Sullivan laŭ peto de Wright. Wright estis plialtigita al posteno de ĉefa desegnisto kaj prilaboris ĉiujn loĝejdesegnajn laborojn en la oficejo. Ĝenerale, la firmao Adler & Sullivan nek desegnis nek konstruis domojn, sed estis devigita fari tion laŭ peto de klientoj de la gravaj komercaj projektoj. Wright estis okupita per la ĉefaj komisioj de la firmao dum oficejaj horoj, kaj tial domdesegnoj estis prokrastitaj al vesperaj, semajnfinaj kaj libertempaj horoj en sia hejma studio. Li poste postulis totalan respondecon por la desegnado de tiuj domoj, sed zorga inspektado de lia arkitektura stilo (kaj rakonto el la historiisto Robert Twombly) sugestas, ke Sullivan diktis la ĝeneralajn formojn kaj motivojn de la loĝejaj verkoj; tiukadre la desegnodevoj de Wright estis ofte limigitaj al detaligo de projektoj por la skizoj de Sullivan.

[eta|maldekstre|180ra|[Louis Sullivan, ĉirkaŭ 1895.]]
Same kiel por la loĝejaj projektoj por Adler & Sullivan, li desegnis siajn "botkrurajn" domojn en sia propra libera tempo. Sullivan sciis nenion pri la sendependaj verkoj ĝis 1893, kiam li agnoskis, ke unu el la domoj estis sendube de desegno de Frank Lloyd Wright. Tiu preciza domo, konstruita por Allison Harlan, estis nur kelkajn domblokojn el la urbodomo de Sullivan en la ĉikaga loĝloko Kenwood. Krom la loko, la geometria pureco de la kompono kaj balkona ornamriparo en la sama stilo kiel la Domo Charnley montris la engaĝiĝon de Wright. Ĉar kvinjara kontrakto de Wright malpermesis eksterajn laborojn, tiu okazaĵo kondukis al eliro el la firmao de Sullivan. Tamen, Wright ankaŭ diris al siaj metilernantoj de la studio Taliesin (kiel registrita de Edgar Tafel), ke Sullivan maldungis lin el la laborejo eksciante pri la Domo Harlan. Tafel rakontis ankaŭ, ke Wright faris, ke Cecil Corwin subskribu kelkajn el la "botkruraj" verkoj, ĉar Wright estis konscia pri ilia malpermesita naturo. Sendepende de la ĝusta serio de okazaĵoj, Wright kaj Sullivan nej renkontiĝis nek parolis dum 12 jaroj.

### Transiro kaj eksperimentado (1893–1900) 
[eta|Domo William H. Winslow en River Forest, [Ilinojso (1893).]]
eta|Domo Nathan G. Moore en Oak Park, Ilinojso (1895).
eta|Studio de Wright vidita el Chicago Avenue (1898).
Lasinte Adler & Sullivan, Wright establis sian propran laborejon en la pinta etaĝo de la Sullivan-desegnita Schiller Building ĉe Randolph Street en Ĉikago. Wright elektis meti sian oficejon en la konstruaĵo ĉar la tura loko rememorigis al li la oficejon de Adler & Sullivan. Cecil Corwin sekvis Wright kaj muntis sian arkitekturan laborejon en la sama oficejaro, sed ambaŭ laborkis sendepende kaj ne konsideris sin partneroj.

En 1896, Wright translokiĝis el la Schiller Building al la proksima kaj ĵus finigita Steinway Hall. La malferma spaco estis kunhavita kun Robert C. Spencer, Jr., Myron Hunt, kaj Dwight H. Perkins. Tiuj junaj arkitektoj, inspiritaj de la movado konata kiel Artoj kaj Metioj kaj la filozofioj de Louis Sullivan, formis tion kio iĝis konata kiel Preriskolo. ili estis aligitaj de metilernantino de Perkins nome Marion Mahony, kiu en 1895 transiris al la teamo de Wright de desegnistoj kaj ekkontrolis la produktadon de liaj arkitekturaj desegnoj kaj akvarelaj montraĵoj. Mahony, la tria virino kiu gradiĝis kiel arkitekto en Ilinojso kaj unu el la unuaj gradiĝintaj arkitektinoj en Usono, desegnis ankaŭ meblojn, vitralojn, kaj malpezajn enmuraĵojn, inter aliaj trajtoj, por la domoj de Wright. Inter 1894 kaj la komenco de la 1910-aj jaroj, ankaŭ kelkaj aliaj gravaj arkitektoj de la Preriskolo kaj multaj el estontaj dungitoj de Wright lanĉis siajn karierojn en la oficejoj de Steinway Hall.

La projektoj de Wright dum tiu periodo sekvis du bazajn modelojn. Lia unua sendependa komisio, nome la Domo Winslow, kombinis Sullivan-eskan ornamadon kun la emfazo pri simpla geometrio kaj horizontalaj linioj. La Francis Apartementoj (1895, detruitaj en 1971), la domoj Heller (1896), Rollin Furbeck (1897) kaj Husser (1899, detruita en 1926) estis desegnitaj en la sama maniero. Por siaj pli konservativaj klientoj, Wright desegnis pli tradiciajn loĝejojn. Tiuj estis ekzemple la nederlandkolonia revivstila Domo Bagley (1894), la Tudorrevivstila Domo Moore I (1895), kaj la reĝin-Anne-stila Domo Charles E. Roberts (1896). Kvankam Wright ne povis malakcepti klientojn pro malkonsentoj laŭ gusto, eĉ liaj plej konservemaj desegnoj retenis simpligitajn korpojn kaj foje Sullivan-inspiritajn detalojn.

Tuj post la finkompletigo de la Domo Winslow en 1894, Edward Waller, amiko kaj iama kliento, invitis Wright renkontiĝis kun la ĉikaga arkitekto kaj planisto Daniel Burnham. Burnham impresiĝis pro la Domo Winslow kaj aliaj ekzemploj de la verkaro de Wright; li proponis financi kvar-jaran edukadon en la  kaj du jarojn en Romo. Krome, Wright estus ricevonta postenon en la firmao de Burnham post lia reveno. Spite al la garantiigitaj sukceso kaj subteno de lia familio, Wright malakceptis la proponon. Burnham, kiu estis direktorinta la klasikan desegnon de la Monda Kolumba Ekspozicio kaj estis grava proponanto de la movado *Beaux-Arts*, pensis, ke Wright estis faranta frenezan eraron. Kvankam laŭ Wright, al la klasika edukado de la  mankis kreivo kaj estis tute malkongrua kun lia rigardo al la moderna usona arkitekturo.

Wright remetis sian laborejon en sian hejmon en 1898 por rekunigi sian laboron kaj la vivon de sia familio. Tiu translokiĝo rezultis en la fakto ke plimulto de la projektoj de la arkitekto de tiu epoko estis plenumitaj en Oak Park aŭ en najbara River Forest. La nasko de tri pliaj filoj devigis Wright foroferi spacon de sia origina hejmstudio por kromaj dormoĉambroj kaj necesaĵoj; tiukadre li devis redesegni kaj konstruadi etendan studikroman Domon kaj Studion Frank Lloyd Wright norde de la ĉefa domo. La spaco, kiu inkludis pendantan balkonon ene de duetaĝa desegnejo, estis unu el la unuaj eksperimentoj de Wright kun novigita strukturo. La studio enhavis disvolviĝintan estetikon de Wright kaj iĝos la laboratorio el kiu aperos liaj sekvaj arkitekturaj kreaĵoj de 10 jaroj.

### Preristilaj domoj (1900–1914) 
[eta|maldekstre|Domo Arthur Heurtley en Oak Park, [Ilinojso (1902).]]
[eta|Hillside Home School, Taliesin en Spring Green, [Viskonsino (1902).]]
[eta|Domo Darwin D. Martin en [Bufalo (1904).]]
[eta|Domo Meyer May en [Grand Rapids (Miĉigano) (1909).]]
Ĉirkaŭ 1901, Wright estis finkompletigante ĉirkaŭ 50 projektojn, inklude multajn domojn en Oak Park. Inter 1900 kaj 1901, Frank Lloyd Wright finkompletigis kvar domojn, kiuj ekde tiam estis identigitaj kiel kerno de la "Preristilo". Du el ili, nome la domoj Warren Hickox kaj Harley Bradley, estis la lastaj transiraj paŝoj inter la fruaj desegnoj de Wright kaj la Preri-kreaĵoj. Dume, la domoj Frank Thomas kaj Willits ricevis rekonon kiel la unuaj maturaj ekzemploj de la nova stilo. Samtempe, Wright donis al siaj novaj ideoj por la usona domo disvastigitan diskonigon tra du publikaĵoj en la gazeto ''Ladies' Home Journal*. Tiuj artikoloj estis respondo al invito el la prezidanto de Curtis Publishing Company, nome Edward Bok, kiel parto de projekto por plibonigi la desegnadon de la moderna domo. "A Home in a Prairie Town" kaj "A Small House with Lots of Room in it" aperis respektive en la numeroj de Februaro kaj Julio 1901 de la gazeto. Kvankam neniu el la planoj de la disponebla domo estis iam konstruita, Wright ricevis pliiĝantajn petojn por similaj desegnoj en la sekvaj jaroj.

Ĉirkaŭ 1909, Wright komencis malakcepti la modelon de supra-mez-klasa preristila unufamilia loĝejo, ŝanĝante sian fokuson al pli demokratia arkitekturo. Wright venis al Eŭropo en 1909 kun kajero de sia verkaro kaj prezentis ĝin al la Berlina publikigisto Ernst Wasmuth. *Studies and Executed Buildings of Frank Lloyd Wright*, publikigita en 1911, estis la unua grava ekspono de la verkaro de Wright en Eŭropo. La verko enhavis pli ol 100 litografoj de desegnoj de Wright kaj estas ofte konata kiel "Wasmuth Portfolio".

### Elstaraj publikaj verkoj (1900–1917)
, Oak Park, Ilinojso.]]
Wright desegnis la domon de la ĉapitro de la literatura societo Alpha Delta Phi de Universitato Cornell (1900), la Hillside Home School II (konstruitan por liaj onklinoj) en Spring Green, Viskonsino (1901) kaj la *Unity Temple* (1905) en Oak Park, Ilinojso. Kiel dumviva unitariano kaj membro de *Unity Temple*, Wright proponis siajn servojn al la parokanaro post kiam ilia preĝejo forbrulis, kaj laboris pri la konstruaĵo de 1905 ĝis 1909. Wright poste diris, ke *Unity Temple* estis la konstruaĵo, en kiu li ĉesis esti arkitekto de strukturo kaj fariĝis arkitekto de spaco.

Kelkaj aliaj fruaj rimarkindaj publikaj konstruaĵoj kaj projektoj en ĉi tiu epoko: la Administracia Konstruaĵo Larkin (1905); la Gastejo Geneva (Lake Geneva, Viskonsino, 1911); la Ĝardenoj Midway (Ĉikago, Ilinojso, 1913); la Pavilono de Nacia Parko Banff (Alberto, Kanado, 1914).

### Desegnado en Japanio (1917–1922) 
, Tokio.]]
, Japanio.]]
Dum sia laboro en Japanio, Wright lasis imponan arkitekturan heredaĵon. La Imperia Hotelo, finita en 1923, estas la plej grava. Danke al siaj solidaj fundamentoj kaj ŝtala konstruo, la hotelo preskaŭ senvunde travivis la Grandan Kantō-Tertremon. La hotelo estis damaĝita dum la bombado de Tokio kaj pro la posta usona milita okupado post la Dua Mondmilito. Ĉar tereno en la centro de Tokio plivaloriĝis, la hotelo estis konsiderata malmoderna kaj estis malkonstruita en 1968, sed la vestiblo estis savita kaj poste rekonstruita ĉe la arkitektura muzeo Meiji Mura en Nagoja en 1976.

Ĝiju Gakuen, lernejo por junulinoj, estis fondita en 1921. La konstruado de la ĉefa konstruaĵo startis (1921) sun la estreco de Wright kaj, post lia eliro, pluiĝis fare de Endo. La konstruaĵo de la lernejo, same kiel la Imperia Hotelo, estas kovrita per ŝtonoj el Ōya.

La Gastejo Ĝodoko (desegnita en 1918 kaj kompletigita en 1924) estis konstruita kiel somervilao por Tadzaemon Ĝamamura.

La arkitekturo de Frank Lloyd Wright havis fortan influon sur junaj japanaj arkitektoj. La japanaj arkitektoj, kiujn Wright komisiis por efektivigi liajn projektojn, estis Arata Endo, Takehiko Okami, Taue Sasaki kaj Kameŝiro Cuĉiura. Endo kontrolis la kompletigon de la Imperia Hotelo post la foriro de Wright en 1922 kaj ankaŭ kontrolis la konstruadon de la knabina lernejo Ĝiju Gakuen kaj la gastejo Ĝodokō. Cuĉiura daŭrigis krei tiel nomatajn "malpezajn" konstruaĵojn, kiuj similecis al la pli posta verkaro de Wright.
### Tekstilbetona bloksistemo
thumb|maldekstre|250ra|Ennis House, tekstilbetona bloksistemo
Komence de la 1920-aj jaroj, Wright desegnis "tekstilan" betonblokan sistemon. La sistemo de antaŭfabrikitaj blokoj, plifortigita per interna sistemo de stangoj, ebligis "fabrikadon tiel senfinan en koloro, teksturo kaj diverseco kiel en tiu tapiŝo." Wright unue uzis sian tekstilblokan sistemon ĉe la Millard House en Pasadena, Kalifornio, en 1923. Tipe Wright-stila estas la kunigo de la strukturo al ĝia loko per serio de terasoj, kiuj etendiĝas en kaj reordigas la pejzaĝon, igante ĝin integrita parto de la imagopovo de la arkitekto. Per la Ennis House kaj la Samuel Freeman House (ambaŭ de 1923), Wright havis pliajn ŝancojn testi la limojn de la tekstilbloka sistemo, inkluzive de limigita uzo en la Arizona Biltmore Hotelo en 1927.
 La Ennis-domo ofte estis uzita en filmoj, televido kaj presitaj amaskomunikiloj por reprezenti la estontecon.

Post la Dua Mondmilito, Wright ĝisdatigis la betonblokan sistemon, nomante ĝin la Usona Aŭtomata Sistemo, rezultigante la konstruadon de pluraj rimarkindaj domoj. Kiel li klarigis en *The Natural House* (La Natura Domo, 1954), "La originalaj blokoj estas faritaj surloke per enpuŝado de betono en lignajn aŭ metalajn ĉirkaŭvolvantajn formojn, kun unu ekstera flanko (kiu povas esti desegnita), kaj unu malantaŭa aŭ interna flanko, ĝenerale kasonigita, por malpezeco." Post kiam Wright revenis al Usono en oktobro 1910, li persvadis sian patrinon aĉeti teron por li en Spring Green, Viskonsino. La tereno, aĉetita la 10-an de aprilo 1911, estis apud tereno posedata de la familio de lia patrino, nome la Lloyd-Jones-oj. Wright komencis konstrui al si novan hejmon, kiun li nomis *Taliesin*, antaŭ majo 1911. La revenanta temo de Taliesin ankaŭ venis de la flanko de lia patrino: Taliesin estis kimra poeto, magiisto kaj pastro. La familia moto, "Y Gwir yn Erbyn y Byd" ("La Vero Kontraŭ la Mondo"), estis prenita de la kimra poeto Iolo Morganwg, kiu ankaŭ havis filon nomitan Taliesin. La moto ankoraŭ estas uzata hodiaŭ kiel la krio de la druidoj kaj ĉefa bardo de la Eisteddfod en Kimrio.

### Tragedio ĉe Taliesin
thumb|maldekstre|Taliesin I estis detruita, ekbruligita dum la masakro.
La 15-an de aŭgusto 1914, dum Wright laboris en Ĉikago, Julian Carlton, servisto, ekbruligis la loĝejojn de Taliesin kaj poste murdis sep homojn per hakilo dum la fajro brulis. Inter la mortintoj estis Mamah; ŝiaj du infanoj, John kaj Martha Cheney; ĝardenisto (David Lindblom); desegnisto (Emil Brodelle); laboristo (Thomas Brunker); kaj la filo de alia laboristo (Ernest Weston). Du homoj postvivis, unu el kiuj, William Weston, helpis estingi la fajron, kiu preskaŭ tute konsumis la loĝejan alon de la domo. Carlton glutis kloridan acidon post la atako kiel provo mortigi sin. Carlton mortis pro malsatego sep semajnojn post la atako.

### Divorcoj
En 1922, Kitty Wright fine eksedziĝis al Wright. Laŭ la kondiĉoj de la divorco, Wright devis atendi unu jaron antaŭ ol li povus edziĝi al sia tiama amantino, Maude "Miriam" Noel. En 1923, la patrino de Wright, Anna (Lloyd Jones) Wright, mortis. Wright edziĝis al Miriam Noel en novembro 1923, sed ŝia dependeco de morfino kaŭzis la fiaskon de la geedzeco en malpli ol unu jaro. En 1924, post la separiĝo, sed ankoraŭ edziĝinta, Wright renkontis Olga (Olgivanna) Lazoviĉ Hinzenburg. Ili transloĝiĝis kune al Taliesin en 1925, kaj baldaŭ poste Olgivanna gravediĝis. Ilia filino, Iovanna, naskiĝis la 3-an de decembro 1925.

La 20-an de aprilo 1925, alia incendio detruis la bangalon ĉe Taliesin. Kruciĝintaj dratoj de nove instalita telefona sistemo estis konsiderataj respondecaj pri la incendio, kiu detruis kolekton de japanaj presaĵoj, kiujn Wright taksis je valoro de 250 000 ĝis 500 000 dolaroj (4 482 000 ĝis 8 965 000 dolaroj en 2024). Wright rekonstruis la loĝejon, nomante la domon "Taliesin III".

En 1926, la eksedzo de Olga, Vlademar Hinzenburg, petis gepatrorajton pri sia filino, Svetlana. En oktobro 1926, Wright kaj Olgivanna estis akuzitaj pri malobservo de la Mann-Leĝo kaj estis arestitaj en Tonka Bay, Minesoto. La akuzoj poste estis nuligitaj.

La divorco de Wright kaj Miriam Noel estis finpretigita en 1927. Wright denove devis atendi unu jaron antaŭ ol reedziĝi. Wright kaj Olgivanna geedziĝis en 1928.

## Posta kariero 
### Studentaro de Taliesin
En 1932, Wright kaj lia edzino Olgivanna alvokis studentojn veni al Taliesin por studi kaj labori sub Wright dum ili lernis arkitekturon kaj spiritan disvolviĝon. Olgivanna Wright estis studentino de Georgij Gurĝijev, kiu antaŭe establis similan lernejon. Dudek tri venis loĝi kaj labori tiun jaron, inkluzive de John (Jack) H. Howe, kiu fariĝos la ĉefa desegnisto de Wright. Entute 625 homoj aliĝis al la Studentaro dum la vivo de Wright. La Studentaro estis fonto de laboristoj por la pli postaj projektoj de Wright, kiel *Fallingwater*; la Ĉefsidejo Johnson Wax; kaj La Muzeo Guggenheim en Novjorko.

Konsiderinda polemiko ekzistas pri la vivkondiĉoj kaj edukado de la studentoj. Wright estis laŭdire malfacila persono por kunlaborado. Unu metilernanto skribis: "Li estas nekonsiderata kaj havas blindan punkton rilate al la kvalitoj de aliaj. Tamen mi kredas, ke jaro en lia studio valorus ajnan oferon." La Studentaro evoluis al La Lernejo de Arkitekturo ĉe Taliesin, kiu estis akreditita lernejo ĝis ĝi fermiĝis sub amaraj cirkonstancoj en 2020. Alprenante la nomon "La Lernejo de Arkitekturo" en junio 2020, la lernejo translokiĝis al la Fondaĵo Cosanti, kun kiu ĝi kunlaboris en la pasinteco.

### Usoniaj domoj
Wright respondecas pri serio da konceptoj pri antaŭurba disvolviĝo unuigitaj sub la termino *Broadacre City*. Li proponis la ideon en sia libro *The Disappearing City* (La malaperanta urbo) en 1932 kaj prezentis modelon de 1.1 m² de ĉi tiu komunumo de la estonteco, montrante ĝin en pluraj lokoj en la sekvaj jaroj. Samtempe kun la disvolviĝo de *Broadacre City*, ankaŭ nomata Usonia, Wright elpensis novan tipon de loĝejo, kiu fariĝis konata kiel la *Usonian House*. Kvankam frua versio de la formo videblas en la *Malcolm Willey House* (1934) en Minneapolis, la usona idealo aperis plej komplete en la Herbert kaj Katherine Jacobs First House (1937) en Madison, Viskonsino. Dezajnita sur kradigita betonplato kiu integris la radiantan hejtadsistemon de la domo, la domo prezentis novajn alirojn al konstruado, inkluzive de muroj kunmetitaj el "sandviĉo" de ligna apudlaĵo, lamenlignaj kernoj kaj konstrupapero - signifa ŝanĝo de tipe enkadrigitaj muroj. Usoniaj domoj ofte havis platajn tegmentojn kaj kutime estis konstruitaj sen keloj aŭ subtegmentoj, ĉiuj trajtoj kiujn Wright antaŭenigis ekde la frua 20-a jarcento.

Usoniaj domoj estis la respondo de Wright al la transformo de hejma vivo, kiu okazis komence de la 20-a jarcento, kiam servistoj fariĝis malpli elstaraj aŭ tute forestantaj el la plej multaj usonaj domanaroj. Per evoluigo de domoj kun pli kaj pli malfermaj planoj, Wright asignis al la dommastrino "laborejon", kiel li ofte nomis la kuirejon, kie ŝi povis kontroli kaj esti disponebla por la infanoj kaj/aŭ gastoj en la manĝoĉambro. Kiel en la Preriaj Domoj, Usoniaj loĝareoj havis kamenon kiel fokuspunkton. Dormoĉambroj, tipe izolitaj kaj relative malgrandaj, instigis la familion kolektiĝi en la ĉefaj loĝareoj. La koncepto de spacoj anstataŭ ĉambroj estis evoluo de la Preria idealo. La enkonstruitaj mebloj rilatis al la principoj de la Artoj kaj Metioj-movado, kiuj influis la fruajn verkojn de Wright. Space kaj laŭ ilia konstruo, la Usoniaj domoj reprezentis novan modelon por sendependa vivado kaj permesis al dekoj da klientoj loĝi en Wright-dezajnita domo je relative malalta kosto. Liaj Usoniaj domoj starigis novan stilon por antaŭurba dezajno, kiu influis sennombrajn postmilitajn disvolvigistojn. Multaj trajtoj de modernaj usonaj domoj devenas de Wright: malfermaj planoj, slab-sur-nivelaj fundamentoj, kaj simpligitaj konstruteknikoj, kiuj permesis pli da mekanizado kaj efikeco en konstruado.

### Gravaj postaj verkoj
[thumb|maldekstre|[Akvofalejo, Mill Run, Pensilvanio (1937)]] 
*Akvofalejo*, unu el la plej famaj privataj loĝejoj fare de Wright (kompletigita en 1937), estis konstruita por Mr. kaj Mrs. Edgar J. Kaufmann Sr., ĉe Mill Run, Kantono Fayette (Pensilvanio). Konstruita super 20-futa akvofalo, ĝi estis desegnita laŭ la deziro de Wright meti la loĝantojn proksime al la natura ĉirkaŭaĵo. La domo intencis esti pli familia rifuĝejo, ol loĝhejmo. La konstruaĵo estas serio de kantilevraj balkonoj kaj terasoj, uzante grejson por ĉiuj vertikaloj kaj betonon por la horizontaloj. La domo kostis 155 000 dolarojn (ekvivalento al 3 390 000 dolaroj en 2024), inkluzive de la arkitekto-salajro de 8 000 dolaroj (ekvivalento al 175 000 dolaroj en 2024). Ĝi estis unu el la plej multekostaj verkoj de Wright.

Taliesin West, la vintra hejmo kaj studiokomplekso de Wright en Scottsdale, *Arizono*, estis laboratorio por Wright de 1937 ĝis lia morto en 1959. Ĝi nun estas la hejmo de la Fondaĵo Frank Lloyd Wright.

, Novjorko (1959)]]
La projektado kaj konstruado de la Muzeo Solomon R. Guggenheim en Novjorko okupis Wright de 1943 ĝis 1959 kaj estas probable lia plej agnoskita majstroverko. La unika centra geometrio de la konstruaĵo permesas al vizitantoj sperti la kolekton de Guggenheim de neobjektivaj geometriaj pentraĵoj per lifto al la plej alta nivelo kaj poste rigardi artaĵojn per piedirado laŭ la malrapide descendanta, centra spirala deklivirejo.

[thumb|upright|maldekstre|*Price Tower* en Bartlesville, [Oklahomo (1956)]]
La sola realigita nubskrapulo desegnita de Wright estas la *Price Tower*, 19-etaĝa turo en Bartlesville, Oklahomo. Ĝi estas ankaŭ unu el la du ekzistantaj vertikale orientitaj Wright-strukturoj (la alia estas la *S.C. Johnson Wax Research Tower* en Racine (Viskonsino). La *Price Tower* estis mendita de Harold C. Price de la H. C. Price Company, loka naftodukto kaj kemia firmao. La 29-an de marto 2007, *Price Tower* estis nomumita Nacia Historia Loko fare de la Usona ministerio pri enlandaj aferoj, unu el nur 20 tiaj posedaĵoj en Oklahomo.

*Monona Terrace*, origine desegnita en 1937 kiel municipaj oficejoj por Madison, Viskonsino, estis kompletigita en 1997 sur la originala loko, uzante varion de la fina dezajno de Wright por la ekstero, kun la interna dezajno ŝanĝita per ĝia nova celo kiel kongresejo. La "tiel konstruita" dezajno estis efektivigita de la metilernanto de Wright, Tony Puttnam. *Monona Terrace* estis akompanata de polemiko ĝis la strukturo estis kompletigita.

la lernejo *Florida Southern College*, en Lakeland (Florido), konstruis 12 (el 18 planitaj) konstruaĵojn de Frank Lloyd Wright inter 1941 kaj 1958 kiel parto de la projekto *Child of the Sun* (Sunfiloj). Ĝi estas la plej granda kolekto de arkitekturo de Frank Lloyd Wright en la mondo, kiu troviĝas en unu loko.

## Matura organika stilo 
**Akvofalejo**, aŭ en angla origine *Fallingwater* aŭ *Kaufmann Residence*, estas hejmo desegnita de Frank Lloyd Wright en 1935 en rura areo de sudokcidenta Pensilvanio, Usono, 43 mejlojn (69&nbsp;km) sudoriente de Picburgo. La domo estis konstruita parte super akvofalo (kaj de tie la nomoj) ĉe la rojo Bear Run en la sekcio Mill Run de la urbo Stewart Township, en la Kantono Fayette (Pensilvanio), ĉe Altaj Teroj Laurel de Aleganoj. La domo *Akvofalejo* estas elstara ekzemplo de Organika arkitekturo.

Wright formplanis inter aliaj la Guggenheim-muzeon en Novjorko kaj Robie-domon en la sudo de Ĉikago, apud la Universitato de Ĉikago.

eta|Robie Domo

eta|Guggenheim Muzeo

## Bildaro 

Dosiero:Wfm rosenbaum house interior.jpg| La eno de la Domo Rosenbaum
Dosiero:Kentuck Knob 3.jpg|
Dosiero:Gordon House front.jpg|Domo Gordon
Dosiero:2023-0929 Malcolm Willey House.jpg|Domo Wille
Dosiero:ThomasKeysHouseRochesterMN2006-05-16.JPG|Domo Tomaso Keys
Dosiero:Pope-Leighey House - Living room interior - HABS VA,30-FALCH,2-19.jpg|Domo Leighey
Dosiero:052707-032-SturgesHouse.jpg|Domo Sturges
Dosiero:Levin house exterior 3.jpg|Domo Robert Levin

## Referencoj 
## Bibliografio 
### Filozofio de Wright 
* Hoffmann, Donald. *Understanding Frank Lloyd Wright's Architecture*. New York: Dover Publications, 1995. ISBN 0-486-28364-X
* Lind, Carla. *Frank Lloyd Wright's Usonian Houses*. San Francisco: Promegranate Artbooks, 1994. ISBN 1-56640-998-5
* McCarter, Robert (eld.). *Frank Lloyd Wright: A Primer on Architectural Principles*. New York: Princeton Architectural Press, 1991. ISBN 1-878271-26-1
* Meehan, Patrick, eld. *Truth Against the World: Frank Lloyd Wright Speaks for an Organic Architecture*. New York: Wiley, 1987. ISBN 0-471-84509-4
* Nisbet, Earl. *Taliesin Reflections: My Years Before, During, and After Living with Frank Lloyd Wright*. Petaluma, Calif.: Meridian Press, 2006. ISBN 0-9778951-0-6
* Rosenbaum, Alvin. *Usonia : Frank Lloyd Wright's Design for America*. Washington, DC: Preservation Press, 1993. ISBN 0-89133-201-4
* Russell, Virginia L. "You Dear Old Prima Donna: The Letters of Frank Lloyd Wright and Jens Jensen", *Landscape Journal*, 20.2 (2001): 141-155.
* Sergeant, John. *Frank Lloyd Wright's Usonian Houses: The Case for Organic Architecture*. New York: Watson-Guptill, 1984. ISBN 0-8230-7178-2
* Treiber, Daniel. *Frank Lloyd Wright*. 2nd ed. Basel: Birkhäuser, 2008. ISBN 978-3-7643-8697-9
* Wright, Frank Lloyd. *Frank Lloyd Wright: An Autobiography*. New York: Duell, Sloan and Pearce, 1943.
* Wright, Frank Lloyd. "In the Cause of Architecture", *Architectural Record*, March, 1908. Reprinted in *Frank Lloyd Wright: Collected Writings, vol. 1: 1894–1930*. New York: Rizzoli, 1992. ISBN 0-8478-1546-3
* Wright, Frank Lloyd. *The Natural House*. New York: Horizon Press, 1954.

### Biografioj 
* Farr, Finis. *Frank Lloyd Wright: A Biography*. New York: Scribner, 1961.
* Friedland, Roger and Harold Zellman. *The Fellowship: The Untold Story of Frank Lloyd Wright and the Taliesin Fellowship*. New York: Regan Books, 2006. ISBN 0-06-039388-2
* Gill, Brendan. *Many Masks: A Life of Frank Lloyd Wright*. New York: Putnam, 1987. ISBN 0-399-13232-5
* Huxtable, Ada Louise. *Frank Lloyd Wright*. New York: Lipper/Viking, 2004. ISBN 0-670-03342-1
* Secrest, Meryle. *Frank Lloyd Wright: a Biography*. New York: Knopf, 1992. ISBN 0-394-56436-7
* Twombly, Robert C. *Frank Lloyd Wright: His Life and Architecture*. New York: Wiley, 1979. ISBN 0-471-03400-2
* Wright, Iovanna Lloyd. *Architecture: Man in Possession of His Earth*. Garden City, NY: Doubleday, 1962.
* Wright, Frank Lloyd (2005). *Frank Lloyd Wright: An Autobiography*. Petaluma, CA: Pomegranate Communications. pp. 60–63. ISBN 978-0-7649-3243-4.

### Studoj pri la verkaro de Wright 
* Aguar, Charles and Berdeana Aguar. *Wrightscapes: Frank Lloyd Wright's Landscape Designs*. New York: McGraw-Hill, 2002. ISBN 0-07-140953-X
* Blake, Peter. *Frank Lloyd Wright: Architecture and Space*. Baltimore, MD: Penguin Books, 1964.
* Fell, Derek. *The Gardens of Frank Lloyd Wright*. London: Frances Lincoln, 2009. ISBN 978-0-7112-2967-9
* Heinz, Thomas A. *Frank Lloyd Wright Field Guide*. Chichester, West Sussex: Academy Editions, 1999. ISBN 0-8101-2244-8
* Hildebrand, Grant. *The Wright Space: Pattern and Meaning in Frank Lloyd Wright's Houses*. Seattle: University of Washington Press, 1991. ISBN 0-295-97005-7
* Larkin, David kaj Bruce Brooks Pfeiffer. *Frank Lloyd Wright: The Masterworks*. New York: Rizzoli, 1993. ISBN 0-8478-1715-6
* Levine, Neil. *The Architecture of Frank Lloyd Wright*. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1996. ISBN 0-691-03371-4
* Lind, Carla. *Frank Lloyd Wright's Glass Designs*. San Francisco: Pomegranate Artbooks, 1995. ISBN 0-87654-468-5
* McCarter, Robert. *Frank Lloyd Wright*. London: Phaidon Press, 1997. ISBN 0-7148-3148-4
* Pfeiffer, Bruce Brooks. *Frank Lloyd Wright, 1867–1959: Building for Democracy*. Los Angeles: Taschen, 2004. ISBN 3-8228-2757-6
* Pfeiffer, Bruce Brooks and Peter Gössel (eds.). *Frank Lloyd Wright: The Complete Works*. Los Angeles: Taschen, 2009. ISBN 978-3-8228-5770-0
* Riley, Terence kaj Peter Reed (eld.). *Frank Lloyd Wright: Architect*. New York: Museum of Modern Art, 1994. ISBN 0-87070-642-X
* Smith, Kathryn. *Frank Lloyd Wright: America's Master Architect*. New York: Abbeville Press, 1998. ISBN 0-7892-0287-5
* Storrer, William Allin. *The Architecture of Frank Lloyd Wright: A Complete Catalog*. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2007. ISBN 0-226-77620-4
* Storrer, William Allin. *The Frank Lloyd Wright Companion*. Chicago: University of Chicago Press, 1993. ISBN 0-226-77621-2

### Elektitaj libroj pri specifaj projektoj de Wright 
* Toker, Franklin. *Fallingwater Rising: Frank Lloyd Wright, E. J. Kaufmann, and America's Most Extraordinary House*. New York: Alford A. Knopf, 2003. ISBN 1-4000-4026-4
* Whiting, Henry, II. *At Nature's Edge: Frank Lloyd Wright's Artist Studio*. Salt Lake City: University of Utah Press, 2007. ISBN 978-0-87480-877-3

## Eksteraj ligiloj 
* Frank Lloyd Wright Foundation Oficiala Retejo
* Frank Lloyd Wright, Wisconsin Historical Society 
* Frank Lloyd Wright Building Conservancy
* Frank Lloyd Wright Preservation Trust – FLW Home and Studio, Robie House
* Frank Lloyd Wright School of Architecture
* Frank Lloyd Wright Wisconsin Heritage Tourism Program
* Frank Lloyd Wright Original Letters Shapell Manuscript Foundation
* Frank Lloyd Wright – PBS Televida programo de Ken Burns kaj rimedoj
* Frank Lloyd Wright. Designs for an American Landscape 1922–1932
* Frank Lloyd Wright Buildings Recorded by the Historic American Buildings Survey
* Kompleta listo de konstruaĵoj de Wright laŭ loko
* Sullivan, Wright, Prairie School, & Organic Architecture 
* Audio interview with Martin Filler on Frank Lloyd Wright el *The New York Review of Books''
* Article on the 50th anniversary of Wright's only automobile service station
* Frank Lloyd Wright and Quebec 
* Frank Lloyd Wright  intervjuo de Mike Wallace ĉe *The Mike Wallace Interview* registrita la 1a kaj 28a de Septembro, 1957
* Interaga Mapo de konstruaĵoj de Frank Lloyd Wright, kreita en Harvard WorldMap Platform
* Map of the Frank Lloyd Wright works - Wikiartmap, the art map of the public space
* Apero en ''What's My Line?'', 3a de Junio, 1956
* Fay Jones and Frank Lloyd Wright: Organic Architecture Comes to Arkansas digital exhibit, University of Arkansas Libraries

Kategorio:Usonaj arkitektoj
Kategorio:Homoj el Viskonsino
Kategorio:Frank Lloyd Wright
Kategorio:Moderna arkitekturo
Kategorio:Usonaj verkistoj