open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ede Neumann

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Neumann Ede** estis hungara rabeno, teologo. Liaj ambaŭ filoj estis Ernő Naményi kaj Lajos Naményi (psikiatro), lia bopatro estis Meyer Kayserling.

 naskiĝis  en Óbuda, li mortis  en Nagykanizsa.

## Biografio 
 maturiĝis en luterana gimnazio en Budapeŝto en 1876, dum li private studis Talmudon. Post jaro li ekstudis en ĝuste tiam fondita Tutlanda Rabena Instituto, kie li rabeniĝis en 1883. Samtempe li akiris diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li tuj estis rabeno en Nagykanizsa ĝis sia morto. Li predikis jam hungare, krome en la matrikulo li notis same hungare, krome li ofte kontribuis en judaj revuoj. Li edziĝis en 1884, poste 2 filoj naskiĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A mohamedán József-monda eredete és fejlődése* (1881)
* *Hitszónoklatok és beszédek* (prelegoj, 1886)
* *Zsidó vallástörténet* (2 volumoj, 1894-1897)
* *Rövid héber nyelvtan* (1895)
* *Kayserling* (1908)
* *Az asszír korszak prófétái és a zsidók története* (1908)

## Fontoj 
* biografio hungare kun bildo
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj rabenoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Charles de Souancé

**Charles de SOUANCÉ** (2a de Majo 1823 – 23a de Januaro 1896) estis franca ornitologo kaj ŝipkasisto en la Franca Mararmeo, pli precize "Commissaire de la Marine". Li faris plurajn studojn pri la ornitologia kolekto de sia onklo François Victor Masséna kaj priskribis kelkajn novajn speciojn de papagoj (*Psittacidae*) en la scienca gazeto *Revue et Magazin de Zoologie*. Ekzemple, la Hispaniola konuro aŭ *Verdflugila konuro* (*Psittacara chloropterus*) en 1856.

Subspecio de la Nigravosta konuro, *Pyrrhura melanura souancei*, estis nomita laŭ li.

## Publikigitaj verkoj 
* ''Description de quelques nouvelles espèces d'oiseaux de la famille des psittacidés*, kun François Victor Masséna, 1854 
* *Iconographie des perroquets, non figurés dans les publications de Levaillant et de M. Bourjot Saint-Hilaire*, kunlabore kun Charles Lucien Bonaparte kaj Émile Blanchard,  Paris : P. Bertrand, 1857.

## Referencoj
*Beolens, Bo; & Watkins, Charles. (2003). *Whose Bird? Common Bird Names and the People they Commemorate''. Yale University Press: New Haven, Connecticut.

Kategorio:Francaj ornitologoj
Boješice

**Boješice** () estas vilaĝo, parto de urbo Mirovice en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km norde de Mitrovice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Boješice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,42&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1426.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Kapelo

## Pluaj fotoj 

Boješice (Mirovice) (3.).jpg|Boješice
Boješice (Mirovice) (4.).jpg|Boješice
Boješice (Mirovice) (5.).jpg|Boješice

Kategorio:Mirovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Giuseppe Schirò

Äa nomo **Giuseppe Schirò** povas indiki pri la sekvaj du historiaj personoj:
* Giuseppe Schirò (episkopo), 1690-1769.
* Giuseppe Schirò (poeto), 1865-1927.
Émile Blanchard

**Charles Émile BLANCHARD** (6a de Marto 1819 – 11a de Februaro 1900) estis  franca zoologo kaj entomologo.

## Kariero
Blanchard naskiĝis en Parizo. Lia patro estis artisto kaj natursciencisto kaj Émile ekkarieris en natura historio tre frue. Kiam li estis nur 14-jaraĝa, Jean Victoire Audouin (1797—1841), ebligis lin aliri al la laboratorio de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo. En 1838, li iĝis teknika *préparateur* en tiu tiam, kiel nun, fama institucio. En 1841, Li iĝis helpanta natursciencisto.

Li akompanis Henri Milne-Edwards (1800—1885) kaj Jean Louis Armand de Quatrefages de Breau (1810—1892) al Sicilio por ekspedicio de marzoologio. Li publikigis, en 1845 *Histoire des insectes*, aŭ Historio de insektoj kaj, en 1854—1856 *Zoologie agricole* aŭ Agrikultura Zoologio. Tiu lasta verko estas rimarkinda: ĝi montras laŭ preciza maniero la damaĝajn aŭ plagajn speciojn kaj la damaĝon kiun ili okazigas al variaj kultivplantoj. Tiun verkon ilustis lia patro. Blanchard kritikis Darvinismon. Li argumentis, ke la kolombostudoj de Charles Darwin estas nesciencaj kaj ke liaj ideoj pri evolucio estis falsaj kaj neoriginalaj.

En 1870, Blanchard kaj Charles-Philippe Robin kontraŭis la elekton de Darvino kiel koresponda membro de la Akademio de Sciencoj de Francio.

## Kelkaj publikaĵoj
* *The Transformations (or Metamorphoses) of Insects* (1870) [kun Duncan P. Martin]
* *Histoire des Insectes* (1845)
* ''Catalogue des Coleopteres du Museum d'Histoire Naturelle de Paris* (1850–51)
* *Métamorphoses mœurs et instincts des insectes'' (1868)

## Referencoj
Kategorio:Francaj entomologoj
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
János Oláh (hebreisto)

**János Oláh** [jAnoŝ olA], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Oláh János** estis hungara hebreisto, altlerneja instruisto.

János Oláh naskiĝis  en Kölesd, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Oláh maturiĝis en mezlernejo en Tatabánya en 1978, poste li estis ministo jardekon en la regionaj karbominejoj. En 1994 li akiris pedagogian diplomon en Tutlanda Rabena Instituto, ekde la sekva lernojaro li instruis en la instituto. Post la diplomo li instruis en juda lernejo inter 1993 kaj 2009, dum en 2002 li akiris plian diplomon en la instituto (jam levita universitato), eĉ en 2008 li doktoriĝis (Ph.D.). Li estis levita docento en 2001, profesoro en 2014. Post 2 jaroj li estis ankaŭ katedrestro. Li ricevis premiojn inter 2006-2015.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Judaisztika* (1998, 1999, 2002, 2003, 2004, 2005, 2009, 2019)
* *Jónás könyve* (2004)
* *Kohn, a bányász* (2012)
* *Kicsi zsidó-magyar vademecum* (2019)
* *Angyalok, démonok, amulettek, adalékok, homíliák* (2020)
* *Új zsidó Plutarkhosz. Az Országos Rabbiképző Intézet és jogutódja, az Országos Rabbiképző – Zsidó Egyetem tanári karának elnökéről, ügyvezető igazgatóiról, igazgatóiról, főigazgatóiról és rektoráról* (2020)

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj hebreistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ministoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kristina Gentile Mandala

**Christina Gentile MANDALA** (1856 en Piana degli Albanesi - 1916 samloke) estis arbereŝa verkistino el Italio. Frua dokumentistino de arbereŝaj fabeloj, ŝi estas konsiderata unu el la unuaj albanaj verkistinoj, kune kun Dora d'Istria.  

## Vivo 
Ŝi estis edukita ĉe la Collegio di Maria en Piana degli Albanesi, kaj estis inspirita de la verkoj de Jerome De Rada kaj Demetrio Camarda. 

Ŝi estis la dua albanino post Elena Gjika, kiu okupiĝis pri literatura laboro, en 1887 ŝi publikigis du poemarojn: *Pugare* kaj *Fatmeni*.  Ŝi publikigis multajn prozaĵojn en la revuo *Flamuri i Arbërit* kaj ĝia posteulo *Arbri i Ri*. Ŝi ankaŭ kolektis famajn arbereŝajn fabelojn, postlasante manuskripton. Ŝia verkado estis savita fare de esploristo Nasho Jorgaqi.

Ŝian pli juna kuzo, la poeto Giuseppe Schirò, ŝi subtenis en la fruaj tagoj de lia literatura kariero. 

Mandala verkis en la arbereŝa, tamen ŝia verkado estis foje tradukita en la italan. Aliaj Arbereŝaj verkistoj de la tempo estis Mariantonia Braile (1894-1917) kaj Emrinia Tuttolomondo. 

## Verkaro 
* *Pughare* (Fabeloj, 1887)
* *Fatmeni* (1887)

## Referencoj 
Kategorio:Italaj folkloristoj
Kategorio:Albanlingvaj verkistoj
Kategorio:Arbereŝoj
Kategorio:Verkistinoj
Puertorika konuro

La **Puertorika konuro** aŭ **Puertorika papago** (*Psittacara maugei*) estis jam formortinta specio de birdoj en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estis endemio de la insulo Mona kaj eble ankaŭ de la ĉeftera Puertoriko.

## Aspekto 
[maldekstre|thumb|Filmeto de specimeno RMNH 110079, [Naturalis]]
Tiu birdo estis simila al la Hispaniola konuro (*Psittacara chloropterus*), de kiu ĝi estis iam konsiderata subspecio (kelkaj fontoj, kiel la IUCN, ankoraŭ sekvas tiun taksonomion.) Iliaj plumoj estis svage verdaj, kaj la ruĝaj markoj de flugiloj estis pli etendaj.

## Ekologio 
Tiu birdo manĝis ĉefe semojn, fruktojn, nuksojn kaj berojn. Ili eble manĝis ankaŭ foliburĝonojn kaj florojn. Reproduktado okazis en arbotruoj, malnovaj truoj de pegoj kaj arbaj termitejoj. La dato de formorto ne estas bone registrita. Oni registris kiel ankoraŭ vivanta en 1905, sed kiel formortinta en 1950. Oni kredas, ke ĉasado fare de homoj estis la ĉefa kaŭzo de la formorto. James Bond notis, ke la birdo ŝajne ne timis pafojn, kio faris ĝin aparte vundebla pro ĉasado. Bond atribuis la formorto de la specio al granda nombro de kolomboĉasistoj kiuj veturis al la insulo Mona. Eble ankaŭ senarbarigo de la insulo ludis rolon en la formorto.

Ankoraŭ ekzistas tri specimenoj de la birdo. Krom tiu de la Muzeo Field, ankaŭ la Naturalis en Leiden kaj la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo en Parizo posedas po unu haŭtaĵon. Kvankam oni supozas, ke la specio eble ekzistis ankaŭ en Puertoriko, ĉiujn ekzistantajn specimenojn oni kolektis en la insulo Mona. La specimeno de la Nacia Muzeo de Natura Historio de Parizo estas la tipa specimeno.

## Referencoj 
* 
* Juniper & Parr (1998). *A Guide to the Parrots of the World*. Pica Press, East Sussex. 
* Howell, Steven N. G. & Webb, Sophie (1995): *A Guide to the Birds of Mexico and Northern Central America*. Oxford University Press, Oxford & New York. 
* National Geographic *Field Guide to the Birds of North America* 
* National Audubon Society *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, 
*
**Handbook of the Birds of the World Vol 4*,  Josep del Hoyo editor, 

## Eksteraj ligiloj
* AvianWeb - Konservostatuso de araoj
* CITES birdoregularo 

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Karibio
Kategorio:Formortintaj birdoj
Kategorio:Porto-Riko
Selibov

**Selibov** estas vilaĝo, parto de urbo Protivín en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 6 km norde de Protivín en Ĉeskobudejovica baseno. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Selibov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,91&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1253.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Viaĝplaca kapelo
* Kelke da kamparanaj bienetoj

## Pluaj fotoj 

Selibov ( Protivín ) 004.jpg|Bieneto n-ro 29
Selibov ( Protivín ) 006.jpg|Bieneto n-ro 26
Selibov ( Protivín ) 011.jpg|Bieneto n-ro 23 (forĝejo)

Kategorio:Protivín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Ĉeskobudejovica baseno
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Makula aratingo

**Makula aratingo** (*Aratinga maculata*) **Makula konuro**, **Sulfurbrusta aratingo** aŭ **Sulfurbrusta konuro** estas specio de birdoj en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi troviĝas en norda Brazilo kaj Surinamo. Ĝi similas al la proksime rilata Suna aratingo (*A. solstitialis*).

## Taksonomio kaj sistematiko
La Makula aratingo estis origine priskribita kiel *Psittacus maculatus*. Dum multaj jaroj oni supozis, ke la fruaj specimenoj estas nematuraj sunkonuroj aŭ hibridoj, kaj la nuna specifa epiteto *maculata* estis konsiderata malvalida. Artikolo de 2005 priskribis tion, kio estis konsiderata nova specio *A. pintoi*, sed en 2009 la "nova" specio estis determinita kiel la antaŭe priskribita *A. maculata*. La ​​reklasifiko estis vaste akceptita, sed ne sen iu malkonsento.

La Makula aratingo estas monotipa.

## Distribuado kaj habitato
La Makula aratingo havas du disajn teritoriojn. Ĝi troviĝas en la Brazila ŝtato Pará norde de malsupra Amazona Rivero inter la riveroj Maicuru kaj Paru, kaj ankaŭ en la Savano Sipaliwini de Surinamo. Ĝi probable vivas ankaŭ en la Brazila ŝtato Amapá sed tion oni ne konfirmis.

La Makula aratingo vivas en malfermaj ĝis duonmalfermaj pejzaĝoj, tipe tiuj kun sablaj grundoj kun disaj arboj kaj arbustoj. Ili vivas ankaŭ en galeriaj arbaroj, kaj foje eĉ en fruktoĝardenoj. Laŭ alteco iliaj teritorioj gamas tiom alte kiom ĝis 1 400 m.

## Kutimaro
### Movoj
La Makula aratingo ĝenerale loĝas tutjare, sed ja faras kelkajn lokajn movojn.

### Manĝado
La Makula aratingo tipe manĝas sola kaj ankaŭ en grupoj de ĝis ĉirkaŭ 10 individuoj. Ĝi manĝas fruktojn, semojn kaj florojn.

### Reproduktado
La Makula aratingo nestas en arbokavaĵoj. Aktivaj nestoj estis trovitaj en aprilo kaj septembro; ambaŭ estis en mortintaj *Hymenaea*-arboj kaj unu el ili enhavis unuopan ovon. Nenio alia estas konata pri la reprodukta biologio de la specio en la naturo.

## Referencoj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Norman Foster

**Norman FOSTER** estas brita arkitekto. Li naskiĝis la 1-an de junio 1935 en Stockport, do nun estas -jaraĝa. Studanto de arkitekturo li estis precipe en la universitato de Manĉestro en Nordokcidenta Anglio de 1956 ĝis 1961 kaj en la universitato de Yale en Usono de 1961 ĝis 1962. Interalie li konceptis la arkitekturon de la Palaco de Paco kaj Reamikiĝo, vasta futurisma piramido en Astano, Kazaĥio, de la Nacia Botanika Ĝardeno de Kimrio, de la ponto *Millennium Bridge* kaj la Stadiono *Wembley* en Londono, la nacia parlamentejo *Reichstag* kun sia vastega vitra kupolo en Berlino, la turdomo *Commerzbank Tower* en la banka kvartalo de Frankfurto ĉe Majno kaj la konstruensemblo de la insulo Nova Holando en Sankt-Peterburgo, la Nacia Portreta Galerio en Vaŝingtono, la Viadukto de Millau en Francio kaj la modernisma komerca kaj industria areo ĉirkaŭ la Oscar Niemeyer Internacia Kultura Centro en Avileso, Asturio, la Turo Ŝparkaso Madrido, evidente en Madrido kaj la Metroo de Bilbao en Eŭskio, ĉiuj tri lastaj projektoj en Hispanio.

## Vidu ankaŭ 
* Richard Rogers

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Britaj arkitektoj
Stanisław Srokowski

**Stanisław SROKOWSKI** (naskiĝis la 29-an de junio 1936 en Hnilcze, Ternopila provinco) – pola verkisto, poeto, literatura kritikisto, tradukisto, universitata instruisto kaj publicisto.

## Vivo
Gepatroj okupiĝis pri agrokulturo. En 1945 deportitaj de Orientaj Limregionoj setliĝis en Mieszkowice. Bazlernejon finis samloke en 1951, liceon en 1955 en Dębno. En 1954 estis forigita de studoj en Supera Lernejo de Diplomatia Servo pro frekventado al preĝejo kaj rifuzo eniri al Pola Unuiĝinta Laborista Partio. Dum unu jaro (1955–1956) laboris kiel instruisto en vilaĝa lernejo de sia komunumo en Distrikto Gryfino.

Li debutis kiel poeto kaj prozisto en 1958 en Opole. En 1960 finis polan filologion en Supera Pedagogia Lernejo en Opole. En la jaroj 1960–1968 laboris kiel instruisto en Elektroenergetika Teknikumo en Legnica. 

Post martaj eventoj en 1968 estis pro politikaj kialoj devigita forlasi la lernejon. En la jaroj 1968–1969 laboranto de Pliaĝula Klubo en Vroclavo. En la jaroj 1970–1981 ĵurnalisto pri kulturo en semajnrevuo "Wiadomości". Dum certa tempo ĉefredaktoro de "Kultura Dolnośląska”. Dum la milita stato en Pollando maldungita. Dum preskaŭ du jaroj senlaborulo. En la jaroj 1983–1989 restis en Zagłębie Miedziowe en Lubin. En la jaroj 1990–1993 lekcianto de la Universitato de Vroclavo. En la jaroj 1993–1994 senlabora. De 1995 estas ĉefredaktoro de fondita de si eduk-krea revuo, verkata de infanoj kaj junularo en la aĝo 8–16 jaroj "Nowe Twarze" (Novaj Vizaĝoj); pli frua titolo: Gazeto de Infanoj.

Dum pluraj jaroj apartenis al Unuiĝo de Polaj Verkistoj, Asocio de Polaj Literaturistoj (ZLP) kaj Asocio de Aŭtoroj ZAIKS. Post malfondo de ZLP post la milita stato ne partoprenis en agado de literaturaj asocioj. Nuntempe apartenas al Asocio de Pola Tradukistoj.

En siaj romanoj *Ukraiński kochanek* (Ukraina Amanto), 2008) kaj *Zdrada* (Perfido, 2009) kaj kolekto de rakontoj *Nienawiść* (Malamo, 2006) li aludas al eventoj el 1943, kiam orientaj teritorioj de la Dua Pola Respubliko inundis la ondo de genocido, farata de ukrainaj naciistoj kontraŭ poloj. Fone de *Malamo* en la jaro 2016 aperis filmo titolita Wołyń (Volinio) reĝisorita de Wojciech Smarzowski.

## Vidu ankaŭ
* Solidareco Batalanta
* Volinia masakro

## Bibliografio
* Barbara Marzęcka, *Srokowski Stanisław, ur. 1936, poeta, prozaik, autor utworów dramatycznych, publicysta, tłumacz*, en: *Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny*, tom VII: R–Sta (redakte de Jadwiga Czachowska kaj Alicja Szałagan), Warszawa 2001, p. 407–410

## Eksteraj ligiloj 
* Nota biograficzna w *Encyklopedii Solidarności* Biografia noto en Enciklopedio de Solidareco
* Stanisław Srokowski – strona prywatna Privata paĝo

Kategorio:Naskiĝintoj en 1936 
Kategorio:Polaj verkistoj 
Kategorio:Polaj poetoj 
Kategorio:Polaj ĵurnalistoj 
Kategorio:Polaj tradukistoj 
Kategorio:Polaj instruistoj
Granda Norvega Enciklopedio

La **Granda Norvega Enciklopedio** (, mallongigita kiel ***SNL***) estas la plej ampleksa moderna enciklopedio en la novnorvega lingvo (bokmål), krom la norvega Vikipedio. 

## Historio 
*Store norske leksikon* estis fondita en 1978 kiam du eldonejoj, *Aschehoug* kaj *Gyldendal Norsk* Forlag , decidis kunfandi siajn enciklopediojn kaj formis la firmaon *Kunnskapsforlaget* tiucele. Aschehoug antaŭe publikigis *Aschehougs konversasjonsleksikon* (unue publikigitan 1907–13) kaj Gyldendal publikigis *Gyldendals konversasjonsleksikon* (unue publikigitan 1933–34); ĉi tiuj estis la plej grandaj norvegaj enciklopedioj tiutempe. 

## Priskribo 
*Store norske leksikon* estas la dua plej granda norveglingva enciklopedio post la nur-reta norveglingva Vikipedio. Malgraŭ grandege reduktita eldonkvanto, ĝi estas la ĉefa presita produkto en la relative malgranda norvega libromerkato de proksimume 5 milionoj da parolantoj. Entute 250 000 ekzempleroj de la unua eldono, eldonita en 1977, estis venditaj. Ĝis nun, 14 000 ekzempleroj de la kvara eldono estis venditaj. Ĉi tio estas ĉefe rezulto de la plejparte libera konkurenco en la Interreto por uzantoj. La financan sekurecon de la kvara eldono (ĝis plej malfrue en 2014) provizis la Fondaĵo Fritt Ord (Libera Vorto). 

Ekde la jaro 2000, SNL estas havebla rete ; la nombro de abonantoj atingis plurajn centojn da miloj, inkluzive de kaj individuoj kaj juraj personoj. Ekde la 25-a de februaro 2009, aliro al la reta enciklopedio fariĝis senpaga. Komence de 2017, la nombro de artikoloj haveblaj rete estis ĉirkaŭ 190 mil.

Ekde 2009, la enciklopedio povas esti redaktata de uzantoj, sed ŝanĝoj estas inkluzivitaj en la artikolo nur post kiam la kvalito de la artikolo en la nova eldono estas garantiita de fakulo. 

En 2013, la estraro de la enciklopedio petis registaran subtenon, sed la norvega registaro malakceptis la peton.

La enreta versio estas inter la plej-legita norvegajn aperintajn retejojn, kun ĝis 3.5 miliono da unikaj vizitantoj ĉiu monato en 2022. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  (norvege)
* Pri la *Granda norvega Encyclopedia* (angle)

Kategorio:Enciklopedioj
Feridun Zaimoğlu

**Feridun ZAIMOĞLU** [ zaiˈmoːlu ] (naskita la 4-an de decembro 1964, en Bolu) estas germana aŭtoro kaj vida artisto de turka deveno.

## Vivo 
Feridun Zaimoglu estas filo de turkaj gastlaboristoj kaj venis al Germanio kun siaj gepatroj en 1965. Li loĝis en Okcidenta Berlino kaj Munkeno ĝis 1985. Post diplomiĝo de mezlernejo, Zaimoglu forlasis la medicinan fakultaton kaj laboris kiel sendependa verkisto en Kiel ekde la fino de la 1980-aj jaroj .

En 2003 li estis gastpoeto sur la insulo Sylt, en 2004 li instruis ĉe la Libera Universitato de Berlino.

Li estas membro de PEN Center Germany, membro de la Libera Akademio de Artoj en Hamburgo ekde 2011 kaj kunfondinto de PEN Berlin.

## Verkado 
La centraj temoj de lia verkado estas la problemoj de la dua kaj tria generacio de turkaj enmigrintoj al Germanio.

En sia verkado, li metas en la centron homojn kiuj venas de la marĝenojn de la socio. Li kunportas iliajn lingvaĵon, kiu antaŭe ne estis priskribita en la germana literaturo. En 2000, Lars Becker faris filmon bazitan sur lia dua romano.

En la romano *Leyla*, la rakonto estas rakontita el la vidpunkto de la heroino, dum antaŭe Zaimoglu en siaj poemoj kaj prozo emfazis kaj problemigis la viran vidpunkton pri la ĉirkaŭa vivo. 

## Verkaro 
* *Kanak Sprak*, (la lingvo de fremdulo, 1995)  
* *Abschaum*. novelo, 1997,  (Adaptita je 2000 al filmo nomita *Kanak Attak*)
* *Koppstoff*, 1999, 
* *Liebesmale, scharlachrot*. novelo, 2000, 
* *Kopf und Kragen*. 2001, 
* *German Amok*. novelo, 2002, 
* *Leinwand*. novelo, 2003, 
* *Zwölf Gramm Glück*. Rakontoj, 2004, 
* *Leyla*. novelo, 2006, 

* Schwarze Jungfrauen (2006, teatraĵo, kunaŭtorita kun Günther Zenkel)
* Rom Intensiv ( 2007, noveloj)
* Liebesbrand ( 2008, romano; Internacia Literatura Premio *Corinna* )
* Hinterland (Landinterno , 2009, romano)
* Ruß ( 2011, romano)

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Komentita kolekto de ligiloj
* Du legadaj ekzemploj de *Dek du Gramoj de Feliĉo* (en la germana, angla kaj araba)
* *De turka knabo al germana verkisto* Aŭtoro Feridun Zaimoglu priskribas kiel kreskanta laŭ germana dieto poste portis literaturan frukton ĉe signandsight.com

Kategorio:Germanaj artistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Orĉapa aratingo

**Orĉapa aratingo** (*Aratinga auricapillus*) aŭ **Orĉapa konuro** estas specio de birdoj en la subfamilio *Arinae* de la familio *Psittacidae*, de afrikaj kaj amerikaj papagoj. Ĝi estas endemia de Brazilo. Iliaj naturaj habitatoj estas subtropikaj kaj tropikaj sekaj arbaroj kaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj, seka savano, kaj plantejoj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. La *A. auricapillus* estas bona biologia indikilo pro sia vundebleco, alta detekteblo same kiel pro sia damaĝado fare de arbarfragmentado.

## Aspekto
upright|maldekstre|thumb|Ĉe Juronga Birdoparko.
Ĝi estas 30 cm longa kaj plejparte verda kun nigra beko, blankaj okulringoj, oranĝruĝa ventro, kaj ruĝa vizaĝo paliĝanta al flava super la krono. Junaj membroj de la grupo *A. auricapillus* evoluigas siajn flavajn kapmarkojn kaj ruĝan koloron sur la malsupra korpoparto en plenaĝeco. La proksimuma pezo por orĉapaj papagoj estas 4,9-5,25 uncoj.

## Taksonomio 
La genronomo *Aratinga* estis kreita por priskribi mezgrandajn ĝis malgrandajn sudamerikajn konurojn kaj papagojn. Tial, kune kun sia ordinara nomo kiel la *orĉapa papago*, ĝi ankaŭ estas nomata la *orkapa konuro*.

## Kutimaro 
Kiel membroj de la subspecio *Aratinga solstitialis*, orĉapaj papagoj emas loĝi en siaj loĝareoj ene de arbaroj en grupoj, kiuj povas varii de 4 ĝis 15 individuaj papagoj.

## Referencoj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Émile Deville

**Émile DEVILLE** (25a de Januaro 1824 – 8a de Januaro 1853) estis franca kuracisto, natursciencisto kaj  remburisto.

Emile Deville, jam dungito de la ''Muséum national d'histoire naturelle*, aliĝis al la ekspedicio de 1843 de Francis de Laporte de Castelnau (1810–1880) al Sudameriko kun la kuracisto kaj botanikisto Hugh Algernon Weddell (1819–1877). Li revenis kunportante multajn birdospecimenojn, speciale de papagoj, kiel tiuj de du novaj specioj, nome la Konuro de Bonaparte kaj la Aratingo de Weddell, kiun li priskribis en 1851. Li priskribis, kun Isidore Geoffroy Saint-Hilaire, la Blankvostan plekturocebo, kaj kun de Castelnau, kelkajn krabojn.

Nombraj specioj portas lian nomon, kiel ekzemple la Konuro de Deville, *Pyrrhura devillei*, kaj la Drimofilo de Deville, *Drymophila devillei*.

Kelkaj verkoj atribuitaj al Deville:
* *Description de quelques Mammifères et Oiseaux nouveaux de L'Amérique méridionale*.
* *Note sur quatre espèces nouvelles d'oiseaux provenant de l'expédition de M. Castelnau*.
* *Considérations sur les avantages de la naturalisation en France de l'alpaca*.

## Referencoj
*Edward Julius Goodman, 1992 *The Explorers of South America'' University of Oklahoma Press

Kategorio:Francaj natursciencistoj
Kategorio:Francaj zoologoj
Kategorio:Francaj ornitologoj
Hugh Algernon Weddell

**Hugh Algernon WEDDELL** (22a de Junio 1819 – 22a de Julio 1877) estis kuracisto kaj botanikisto, fakulo pri flaŭro de Sudameriko.

## Vivo kaj kariero
Weddell naskiĝis en Birches House, Painswick apud Gloucester, Anglio, sed edukiĝis en Francio ĉefe en la Liceo Henri-IV, kie li gradiĝis je medicino en 1841. Li studis ankaŭ botanikon kaj iĝis respektita membro de la franca botanikistaro. Dum sia studado, li akompanis Adrien-Henri de Jussieu (1797-1853) al nombraj botanikaj ekspedicioj kaj iĝis kunlaboranto kun Ernest Cosson (1819-1889) kaj Jacques Germain de Saint-Pierre (1815-1882) en la preparo de *Flore des environs de Paris* (1845). En 1843, li estis invitita aliĝis al la ekspedicio de François Louis de la Porte, grafo de Castelnau al Sudameriko, kaj li esploris kaj kolektis botanikajn specimenojn tie dum kvin jaroj.

En Majo 1845, Weddell lasis la ekspedicion, kiu estis tiam en Paragvajo, kaj entreprenis solecan veturon al Peruo kaj Bolivio. Ankoraŭ en Parizo, li aparte lernis ĉe la ''Muséum national d'Histoire naturelle*, ke li devos profunde esplori la planton *Cinchona* en ĝia natura habitato. *Cinchona*, fonto de kinino, estis de granda komerca gravo kaj eŭropanoj prie esploris dum preskaŭ du jarcentoj cele al kultivado en regionoj for de Andoj. Weddell esploris nombrajn regionojn kie tiuj arboj kreskiĝas kaj identigis almenaŭ dek kvin malsamajn speciojn de la genro *Cinchona* (Rubiacoj). La semoj kiujn li kunportis al Parizo ĝermis en la *Jardin des Plantes*, kaj la plantoj estis uzitaj por establi arbarojn de *Cinchona* en Javo kaj aliloke en Orientaj Hindioj.

En Parizo, Weddell ricevis la postenon de helpa natursciencisto en la muzeo. Li tenis tiun oficon ĝis 1853. Weddell faris duan vojaĝon al Sudameriko en 1851. Li revenis al Francio kaj mortis la 22an de Julio 1877 en Poitiers, zorgante sian patron.

## Honoroj
Li estas memorigita en la nomoj de nombraj organismoj, kiel la Aratingo de Weddell, *Aratinga weddellii* (Deville, 1851), la funga genro *Weddellomyces*, la planto de Andoj *Diplostephium weddellii* S.F.Blake (Compositae), la sudamerika plantogenro *Weddellina* Tul., kaj la katfiŝo *Anadoras weddellii* (Castelnau 1855).

## Publikaĵoj
* *Histoire naturelle des quinquinas* (1849) - pri planto *Cinchona*.
* *Additions à la flore de l’Amérique du Sud* (1850) - pri lia unua vojaĝo al Sudameriko.
* *Voyage dans la Nord de la Bolivie* (1853) - pri lia dua vojaĝo al Sudameriko.
* *Chloris andina: essai d’une flore de la region alpine des Cordillères de l’Amérique du Sud* (du volumoj) (1855-1861) - sesa parto de la verko de Francis de Castelnau nome *Expédition dans les parties centrals de l’Amérique du Sud* (1850-1859).

## Referencoj
* Raraj libroj el *Missouri Botanical Garden Library'': Hugh Algernon Weddell

Kategorio:Francaj botanikistoj
Nederlanda Brazilo

eta|dekstre|300ra|Nederlanda Brazilo
**Nederlanda Brazilo**, konata ankaŭ laŭ oficiala nomo **Nova Holando** (en nederlanda: *Nieuw Holland*), estis la norda parto de la portugala kolonio de Brazilo regata de la Unuiĝintaj Provincoj dum la nederlanda koloniigo de Ameriko inter 1630 kaj 1654. La ĉefaj urboj de la kolonio Nova Holando estis la ĉefurbo Mauritsstad (nuna Recife), Frederikstadt (João Pessoa), Nieuw Amsterdam (Natalo), Saint Louis (São Luís), São Cristóvão, Fort Schoonenborch (Fortalezo), Sirinhaém kaj Olinda.

El 1630, la Nederlanda Respubliko konkeris preskaŭ la duonon de la areo okupita de eŭropanoj en tiama Brazilo, kun ĉefurbo en Recife. La Nederlanda Okcident-hinda Kompanio (WIC) setliĝis en Recife. La guberniestro, Maurício de Nassau, invitis artistojn kaj sciencistojn al la kolonio por helpi la disvolvigon de Brazilo kaj pliigi enmigradon. Sed tiu ondo ŝnĝiĝis kontraŭ nederlandanoj kiam portugaloj venkis en la Batalo de Guararapes en 1649. La 26an de januaro 1654, la nederlandanoj kapitulacis, sed nur provizore. En majo 1654, la nederlandanoj postulis redonon de Nova Holando al la Nederlanda Respubliko. La 6an de aŭgusto 1661, Nova Holando estis formale redonita al Portugalio pere de la Traktato de Hago.

Kvankam tiu epoko estas nur relative grava kiel transira fazo por nederlandanoj, ĝi estis pli grava por la memora identeco de Brazilo. Ĝi ne ludis gravan rolon en la socia kaj institucia disvolvigo de la portugala Brazilo. La lokaj portugalaj kolonoj devis batali kontraŭ la nederlandanoj grandparte pere de siaj propraj rimedoj, inklude la mobiligo de nigraj kaj indiĝenaj aliancanoj, kaj ili profitis sian konon de la lokaj kondiĉoj. Por brazilanoj tiu lukto ludis gravan rolon por la historio de Brazilo, kiel starto de la konstruo de la brazila nacieco. Tiu periodo okazigis ankaŭ malpliigon de la sukerindustrio de Brazilo, ĉar la konflikto inter nederlandanoj kaj portugaloj interrompis la brazilan produktadon de sukero, kadre de la pliiĝanta konkurenco de britoj, francoj kaj nederlandanoj en Karibio.

## Referencoj
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Historio de Nederlando
Kategorio:Eksaj kolonioj de Nederlando
Ohař

**Ohař** estas vilaĝo, parto de urbo Mirovice en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km norde de Mitrovice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Ohař** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,01&nbsp;km². En la katastra teritorio Ohař situas ankaŭ Řeteč.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1312.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Krucoj

## Pluaj fotoj 

Ohař (Mirovice) (6.).jpg|Ohař
Ohař (Mirovice) (1.).jpg|Kruco en la vilaĝo
Ohař (Mirovice) (8.).jpg|Kruco proksime de la vilaĝo

Kategorio:Mirovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Sankta Maŭro (abato)

**Maurus**, do Maŭro (n. en 512 en Romo, m. en 584 probable en Gaŭlio) estis katolika monaĥo el la Reĝlando de la ostrogotoj plej konata kiel la unua disĉiplo de Benedikto de Nursio, do li laŭlegende estis la unua membro de la Ordeno de sankta benedikto. Li estas menciita en la biografio de Gregorio la Granda pri Benedikto kiel infano, ofertita al la monaĥejo de liaj noblaj romaj gepatroj kiel juna knabo por esti edukita en la monaĥeja vivo.

eta|maldekstra|
Kvar rakontoj pri Maŭro, rakontitaj de Gregorio, formis modelon por la ideala formado de benediktana monaĥo. La plej fama el ĉi tiuj implikis la savon de Sankta Placido fare de Maŭro, pli juna knabo ofertita al Benedikto samtempe kun Maŭro. La okazaĵo estis reproduktita en multaj mezepokaj kaj renesancaj pentraĵoj.

Maŭro estas memorata la 15-an de januaro en la Roma martirologio de 2001.

La homo estas unu el pluraj sankuloj samnomaj. Aparte li ne konfuziĝu kun sankta Maŭro de *Parentium*, episkopo de Poreč (latine Parentium, itale Parenzo, germane Parenz) en Istrio, kun [sankta Maŭro de Reims (m. ĉ. 260) kaj kun sankta Maŭro de Pécs.

Kategorio:Sanktuloj
Károly Preis

**Károly Preis** [kAroj prejs], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Preis Károly** estis hungara dermatologo, urologo, hebreisto. Lia familia nomvarianto estis *Preisz* [prejs].

 naskiĝis  en Vieno, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li studis unue en jeŝivo, poste en Tutlanda Rabena Instituto, fine li akiris medicinan diplomon. Li laboris en malsanulejo aŭ kuracejoj, iom poste li estis levita ĉefkuracisto. Li verkis plurajn artikolojn pri dermatologio kaj urologio en hungaraj kaj eksterlandaj gazetoj, eĉ hebreismajn temojn en juda revuo. Li edziĝis en 1907, lia edzino naskis gefilojn en 1909 kaj 1910.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A syphilis gyógyitása az újabb tudományos vívmányok alapján* (1910)
* *A háborús syphilodologia és bőrgyógyászat köréből* (1915)
* *A syphilis ismertető jelei* (1923)
* *Die Trephalehre im Lichte der medizinischen Wissenschaft* (studo)
* *Die Medicin in der Kabbala* (studo)

## Fontoj 
* juda leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj haŭtkuracistoj
Kategorio:Hungaraj urologoj
Kategorio:Hungaraj hebreistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ráztely

**Ráztely** () estas vilaĝo, parto de urbo Mirovice en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 3 km okcidente de Mitrovice sur limo kun Mezbohemia regiono. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Ráztely** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,12&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1068.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Kapelo

## Pluaj fotoj 

Ráztely okres Písek (1.).jpg|Ráztely
Raztely from air.jpg|Vido el aero
Raztely Chapel.jpg|Kapelo en Ráztely

Kategorio:Mirovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Sochovice

**Sochovice** estas vilaĝo, parto de urbo Mirovice en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas proksimume 2,5 km sudokcidente de Mitrovice. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Sochovice situas en katastra teritorio **Plíškovice** kun areo 5,18&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1382.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Sonorilejo

## Pluaj fotoj 

Sochovice okres Písek (1.).jpg|Sochovice
Sochovice okres Písek (7.).jpg|Sochovice
Sochovice okres Písek (3.).jpg|Sochovice

Kategorio:Mirovice
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
Touškov (apartigilo)

Nomon **Touškov** havas pluraj setlejoj:

* Touškov –&nbsp;parto de urbo Mirovice en distrikto Písek
* Ves Touškov –&nbsp;vilaĝo en distrikto Plzeň-sudo
* Město Touškov –&nbsp;urbo en distrikto Plzeň-nordo
Dmýštice

**Dmýštice** estas vilaĝo, parto de urbo Milevsko en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas duonvoje el Milevsko ĝis Kovářov. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Dmýštice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,43&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1397.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Anna
* Krucoj

## Pluaj fotoj 

Dmýštice (004).jpg|Dmýštice
Dmýštice (007).jpg|Dmýštice
Dmýštice (016).jpg|Dmýštice
Kříž na kraji obce Dmýštice - panoramio.jpg|Kruco ĉe Dmýštice

Kategorio:Milevsko
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Klisín

**Klisín** estas vilaĝo, parto de urbo Milevsko en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas unu kilometro de Dmýštice kaj dek kilometroj de Milevsko. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Klisín** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,9&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1405.

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj 

Klisín (Milevsko) - okres Písek (11).jpg|Klisín
Klisín (Milevsko) - okres Písek (15).jpg|Klisín
Klisín (Milevsko) - okres Písek (3).jpg|Klisín
Klisín (Milevsko) - okres Písek (28).jpg|Klisín

Kategorio:Milevsko
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Vlaŝima montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Monaĥejo Mar Saba

**Monaĥejo Mar Saba**, **Sabas Monaĥejo**, ankaŭ **Lavro de Sankta Sabas** (, siriake ܕܝܪܐ ܕܡܪܝ ܣܒܐ [Dayrā d-Mār Sabba], , ) estas grek-ortodoksa monaĥejo en la valo Kidron en la judea dezerto, 15 km oriente de Betlehemo, duonvoje inter Jerusalemo kaj la Morta Maro.  Ĝi estas nomita laŭ sia fondinto, Sankta Sabas (d:Q316440).  Mar Saba estas unu el la plej malnovaj loĝataj monaĥejoj en la mondo. Nuntempe, ĉirkaŭ dek monaĥoj loĝas tie. 

Fondite ĉirkaŭ 484 fare de Sankta Sabbas la Sanktigita. La Jerusalema liturgia ĉarto, uzata hodiaŭ en ĉiuj lokaj ortodoksaj eklezioj, estis kreita en la monaĥejo. Ĝi estas unu el la plej malnovaj kontinue loĝataj komunumaj monaĥejoj en la mondo kaj estas sub la jurisdikcio de la Jerusalema Ortodoksa Eklezio.  Virinoj ne estas permesitaj en la loko, kaj ne estas elektro.

La monaĥejo situas en izolita areo 14.5 km oriente de Betlehemo en la israele-okupita Cisjordanio. La monaĥejo estas ĉizita en la rokfacon en valo, kie la ĉirkaŭaĵo estas preskaŭ dezerta. De la monaĥejo estas vido de la rojo Kidron, kiu laŭ kristana tradicio estas la "Rivero de Sango", kiu fluos kun pekuloj en la Tago de Juĝo.

La monaĥejo havas bone konservitan restaĵon de kadavro kredita esti tiu de Sankta Saba.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enketo de Okcidenta Palestino, Mapo 18: IAA , 
* Fotoj de Mar Saba ĉe la Manar al-Athar fota arkivo

Kategorio:Palestino
Kategorio:Monaĥejoj
Providentia

eta|240ra|
En la antikva romia religio, ***Providentia*** estas dia personigo de la kapablo antaŭvidi kaj zorgi pri la homa sorto, do la providenco. Ŝi estis inter la enkorpigoj de virtoj kiuj estis parto de la imperia kulto de antikva Romo. Providentia tiel aperas en arto, kulto, kaj literaturo, sed havas malmulte aŭ neniun romia mitologio kiel tia.

*Providentia* estis grava morala kaj filozofia abstraktado en la romia diskurso. Cicerono diras, ke ĝi estas unu el la tri ĉefaj komponantoj de *prudentia*, "la scio pri aferoj, kiuj estas bonaj aŭ malbonaj aŭ nek unu nek la alia," kune kun *memoria*, "memoro," kaj *intellegentia*, "kompreno". La latina vorto estas la origino de la kristana koncepto de dia providenco.

## *Providentia* en numismatiko 
eta|240ra|
Providentia estis la ĉefa motivo por multaj kolektaj moneroj kaj medaloj, la plej lastatempa estante la 100-eŭra ora memormonero el la serio de aŭstraj eŭro-moneroj eldonita la 13-an de novembro 2002. La reverso prezentas la Providentia-fontanon ("Provendentia Brunnen") en centra Vieno, verko de unu el la plej grandaj barokaj skulptistoj Georg Rafael Donner. En la centro de la monero, la alegoria figuro de Providentia kun medaljono de la romia dio, Jano, kiu havis du vizaĝojn, estas montrata. Ĉirkaŭ la fontano estas aliaj simbolaj figuroj reprezentantaj alfluajn riverojn de la Danubo. Providentia tronas alte super la figuro de maljunulo reprezentanta la riveron Enns.

## Referencoj
Kategorio:Romia mitologio
Gazaa Humanitara Fonduso

La **Gazaa Humanitara Fonduso** (, akronime **GHF**) estas privata organizaĵo establita por distribui humanitaran helpon post la humanitara krizo kaj amasa malsato en la Gazaa Sektoro dum la Israela invado de Gazaa sektoro (ekde 2023). La fonduso estas subtenata de la Trump-registaro kaj la israela registaro, sed estas kritikita de internaciaj organizaĵoj.  

Laŭ la deziroj de la israela kaj usona registaroj, la *GHF celas anstataŭigi la* Agentejon de Unuiĝintaj Nacioj por Helpo kaj Laboro por Palestinaj Rifuĝintoj en la Proksima Oriento (UNRWA) kaj ĉiujn aliajn internaciajn helporganizojn, al kiuj Israelo jam ne permesis labori en la israel-okupitaj teritorioj.

Ĝi estis kritikita de Unuiĝintaj Nacioj kaj humanitaraj organizaĵoj kiel Amnestio Internacia kaj la Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco pro privatigo de humanitara helpo al Gazao, forigo kaj anstataŭigo de organizaĵoj kun pruvita humanitara sperto kun militista aŭ paramilita personaro, kaj planado establi nur ok distribuopunktojn kie antaŭe estis 400, ĉefe en la sudo kaj centro de la enklavo, kio povus konduki al deviga delokiĝo de la loĝantaro de norda Gazao, kie neniuj distribuopunktoj estas planitaj.  La fondaĵo ankaŭ estis akuzita pri politikigo de helpdistribuado kaj provizado de kovro por Israelo por persekuti siajn celojn senhomigi Gazaon de palestinanoj.

Humanitaraj helplaboristoj ankaŭ kontraŭstaris la uzon de vizaĝrekono por registri helpopetantojn.  Ili argumentis, ke ĝi ne garantias, ke Hamas aŭ aliaj agantoj ne konfiskos la helpon de la ricevantoj. Ili avertis, ke ĉi tiu mekanismo povus ekigi perforton. 

Je la 24-an de junio 2025, pli ol 500 palestinanoj estis mortigita kaj pli ol 4 000 estis vundita de pafadoj de Israelaj soldatoj dum serĉante helpon, inkluzive ĉe GHFaj ejoj, ekde la komenco de GHFaj operacioj.  Supervivintoj de la ripetaj amasaj mortigoj elfarita ĉe la disdonadaj ejoj nomas la israel-subtenitan operacion kiel kaptiloj aŭ mortkaptiloj prefere ol helpo.  Kuracistoj sen landlimoj priskribis ĝin kiel "buĉado maskaradante kiel helpo."  La Centro por Konstituciaj Rajtoj sendis laŭleĝan avizon al la GHF de potenciala pasiva kunkulpeco en militaj krimoj, krimoj kontraŭ homeco kaj genocido kontraŭ palestinanoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Gaza Humanitara Fundamenta (GHF) Sekura Travidebla Helpo por Gaza - Gazaa Humanitara Fonduso
* Oficiala retejo (*nuntempe neaktiva*)
* GHF oficiala Facebook paĝo sur Facebook
Kategorio:Humanecaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 2025
Kategorio:Israela-Hamasa milito (2023)
Velká (Milevsko)

**Velká** estas vilaĝo, parto de urbo Milevsko en distrikto Písek en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas 5,5 km okcidente de Milevsko kaj ĝi kreas eksklavon de la urbo, kiu rekte ne koneksas kun ĝia ĉefa parto, sed ĝi estas apartigita de teritorio de municipoj Zbelítov kaj Osek. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Velká situas en katastra teritorio **Velká u Milevska** kun areo 8,8&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1552.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj
* Popla arkitekturo, kamparanaj bienetoj n-ro 2, n-ro 3, n-ro 5
* Kapelo de sankta Johano Nepomuka

## Pluaj fotoj 

Velká (Milevsko) (14.).jpg|Velká
Velká (Milevsko) (19.).jpg|Velká
Velká (Milevsko) (8.).jpg|Velká
Povodně - Velká (Milevsko) (05).jpg|Inundoj en 2013 en Velká
Povodně - Velká (Milevsko) (04).jpg|Inundoj en 2013 en Velká

Kategorio:Milevsko
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Písek
Kategorio:Setlejoj en Tabora montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Ernst Jentsch

**Ernst Anton JENTSCH** (n. 1867 ; m. 1919) estis germana psikiatro. Liaj verkoj inkluzivas *Zur Psychologie des Unheimlichen* (Pri la psikologio de la perturba, 1906)*, * kiun Sigmund Freud traktis en sia traktaĵo *Das Unheimliche* .

La verkado de Jentsch estis ankaŭ granda influo sur la teorio de la Valo de strangeco. 

## Verkaro (elekto) 
* *Die Laune. Eine ärztlich-psychologische Studie* (= *Grenzfragen des Nerven- und Seelenlebens.* Bd. 15). Bergmann, Wiesbaden 1902.
* *Zur Psychologie des Unheimlichen.* In: *Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift.* Bd. 8 (1906), Nr. 22, S. 195–198, 203–205.
* *Musik und Nerven. Das musikalische Gefühl* (= *Grenzfragen des Nerven- und Seelenlebens.* Bd. 78). Bergmann, Wiesbaden 1911.
* *Das pathologische bei Otto Ludwig*, 1913

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj psikiatroj
Dora d’Istria

'''Dora d'Istria'* (arta nomo; naskiĝis kiel *Elena Ghica*, albana  *Elena Gjika*; poste *Elena Kolćova-Massalśkaja*; n. la 22-an de januaro 1828 en Bukareŝto; m. la 17-an de novembro 1888 en Florenco) estis valakia romantika verkistino kaj feminisma aktivulino de ruman-albanaj gepatroj.

Ŝi verkis en la franca sub la pseŭdonimo *Grafino Dora d'Istria'' (Comtesse Dora d'Istria).

## Vivo 
Ŝi akompanis sian patron, princon Mihai Ghica, dum vojaĝoj tra Eŭropo, dum kiuj ŝi restis longe en Dresdeno, Vieno, Venecio kaj Berlino kaj akiris ampleksan scion pri pluraj malnovaj kaj modernaj lingvoj same kiel kosmopolitan edukadon kaj vivkoncepton. Interalie ŝi studis pentradon.

En 1849 ŝi eniris malfeliĉan geedzecon kun la rusa princo Aleksandr Kolcov-Massalskij.  En Sankt-Peterburgo, E. M. Kolcova-Mossalskaja aktive partoprenis en la arta vivo de la ĉefurbo. Ŝi estis premiita pro siaj pejzaĝoj, ekspoziciitaj ĉe la Akademio de Artoj. La kanvasoj de la princino, distingitaj per sia bela skribstilo kaj riĉaj koloroj, prezentis ĉefe la naturon kaj arkitekturon de sud-eŭropaj landoj. Ŝi estis reprezentantino de la rusa kaj okcidenteŭropa arta movado Biedermeier.

Eksedziniĝinte en 1855, ŝi vivis plejparte en Italio (Florenco). Ŝi estis grava peranto inter la Oriento kaj Okcidenta Eŭropo kaj, per siaj sensaciaj skribaĵoj pri la lingvo kaj literaturo de Albanio, ŝi provokis viglan nacian kaj kulturan movadon en tiu lando.  Inter ŝiaj verkoj, skribitaj ĉefe en la franca, oni povas mencii ''La vie monastique dans l'église orientale* (1855), *La Suisse allemande* (kvar volumoj, 1856), *Les femmes en Orient* (du volumoj, 1859), *Excursions en Roumélie et en Morée* (du volumoj, 1863), *Des femmes par une femme* (1864), *Gli albanesi in Rumenia* (dua eldono, 1873) kaj *La poésie des Ottomans* (dua eldono, 1877).  

Ŝi ankaŭ ŝatis montogrimpadon, estante unu el la unuaj virinoj kiuj grimpis Blankan Monton la 1-an de junio 1860, priskribante sian supreniron de Mönch en *La Suisse allemande*.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj kaj tekstoj de *La Suisse allemande et l'ascension du Moench'' de Dora d'Istria povas esti trovita en la datumaro VIATIMAGES.
* Liviu Bordas, *Dor de Dunăre şi alte nostalgii cosmopolite – Preţul cosmopolitismului* en Observator Kultura (en la rumana)

Kategorio:Romantikaj verkistoj
Kategorio:Feminismaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Paradokso de Moravec

[eta|[Roboto|Robota mano tenanta ampolon. Simpla operacio por homoj, sed signifa defio en robotiko]]
La **Paradokso de Moravec** estas la malkovro fare de esploristoj pri artefarita inteligenteco kaj robotiko, ke, kontraŭe al tradiciaj supozoj, altnivela rezonado postulas tre malmulte da komputado, sed malaltnivelaj sensomotoraj kapabloj postulas grandegajn komputilajn rimedojn. La principo estis formulita en la 1980-aj jaroj fare de Hans Moravec, Rodney Brooks, Marvin Minsky, kaj aliaj. Moravec skribas: "Estas relative facile igi komputilojn funkcii je plenkreskaj niveloj en inteligentectestoj aŭ ludante damludon, kaj malfacile aŭ neeble igi ilin funkcii je la nivelo de unu-jaraĝa pri percepto kaj movebleco."

Simile, Minsky emfazis, ke la plej malfacilaj homaj kapabloj estas tiuj, kiuj estas nekonsciaj. "Ĝenerale, ni malplej konscias pri tio, kion niaj mensoj faras plej bone," li skribis, aldonante, "Ni pli konscias pri pli simplaj procezoj, kiuj ne funkcias bone, ol pri kompleksaj procezoj, kiuj funkcias perfekte."

Artefaritaj neŭralaj retoj ankaŭ malsukcesas pro la paradokso de Moravec. 

Simile, Minsky emfazis, ke la plej malfacile inversigeblaj homaj kapabloj estas tiuj, kiuj situas en la subkonscio. “Ĝenerale, ni malplej konscias pri tio, kion niaj cerboj faras plej bone,” li skribis, aldonante, “Ni pli konscias pri simplaj procezoj, kiuj ne funkcias bone, ol pri kompleksaj procezoj, kiuj funkcias perfekte.”  

Similan principon prezentis Steven Pinker kiam li skribis en 1994 ke "la ĉefa leciono de tridek kvin jaroj da esplorado pri artefarita inteligenteco estas ke malfacilaj problemoj estas facilaj kaj facilaj problemoj estas malfacilaj."  

En la 2020-aj jaroj, laŭ la leĝo de Moore, komputiloj fariĝis centojn da milionoj da fojoj pli rapidaj ol en la 1970-aj jaroj, kaj la aldona komputada povo sufiĉas por komenci trakti percepton kaj sensajn kapablojn, kiel antaŭdiris Moravec en 1976.  En 2017, la ĉefa esploristo pri maŝinlernado Andrew Ng prezentis "tre neperfektan proksimuman regulon", ke "preskaŭ ĉion, kion averaĝa homo povas fari en malpli ol sekundo da pensado, ni verŝajne povos aŭtomatigi per artefarita inteligenteco en la proksima estonteco." Sed ekde 2017, ne ekzistas konsento pri la taskoj, en kiuj AI emas elstari.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la  pri la paradokso de Moravec
Kategorio:Paradoksoj
Kategorio:Robotiko
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Artefarita intelekto
Kategorio:Reguloj de fingroj
Miksa Weisz

*** [mikŝa vejs], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Weisz Miksa*' estis hungara rabeno, teologo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto. Lia pseŭdonimo estis *Menor*.

 naskiĝis  en Pest (urbo), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li frekventis mezlernejojn en kalvinana gimnazio, poste en Tutlanda Rabena Insituto en Budapeŝto. En 1894 li doktoriĝis kaj rabeniĝis, poste li instruis en juda lernejo. Li zorgis ankaŭ pri la lerneja biblioteko, krome li rearanĝis la diservojn, eĉ li multe kontribuis. En 1909 li estis elektita rabeno en Budapeŝto, krome li estis inspektoro en judaj mezlernejoj kaj li portis postenon en juda asocio. Ekde 1917 li instruis en la Rabena Insituto. Li edziĝis en 1902, lia edzino naskis 2 filojn en 1903 kaj 1906.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A Machzor Vitry szerkesztése és szerzője.* (1895) 
* *Izrael története. A honfoglalástól a birodalom bukásáig.* (lernolibro, 1902) 
* *Mózes Bloch.* (1910)  
* *Etika a talmudban* (kunaŭtoro, 1920)  
* *Geniza Fragmente der Bibliothek D. Kaufmann S. A. im Besitze der ung. Akademie der Wissenschaften. I.* (1924)

## Fontoj 
* datenoj kun bildo
* biografio hungare
* juda leksikono
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj rabenoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj inspektoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj