open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
30302 Kritilall

'*30302 *Kritilall'''* estas tre malgranda hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kriti Lall*, finalistino de la *Intel Science Talent Search* de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri scienco de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Castilleja School'' de Palo Alto (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
30305 Severi

'*30305 *Severi''''' estas tre malgranda, treege hela kaj ne rapide rotacianta asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la itala matematikisto Francesco Severi (1879–1961), studento de Corrado Segre kaj pli malfrue profesoro ĉe la Universitato de Romo. Li verkis pli ol 400 librojn kaj artikolojn pri matematiko, historio, eduko kaj filozofio. Li estis unu el plej grandaj eksponintoj de la itala skolo de algebra geometrio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
30306 Frigyesriesz

'*30306 *Frigyesriesz''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hungara matematikisto Frigyes Riesz (1880–1956), kiu faris esplorojn pri funkcia analitiko kaj topologio. La teoremo de Riesz-Fischer (pruvita ankaŭ de Fischer en 1907) formas la matematikan bazon por pruvi la ekvivalenton de la matrica mekaniko kaj la onda makaniko, fundamenta rezulto en frua kvantuma mekaniko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gare du Nord USFRT (pariza metrostacio)

maldekstra|eta|situo de la eksa finstacio
**Gare du Nord USFRT** (, t.e. "specialigita unuo pri trejnado kaj reglamento de transporto") estas la nomo donita al la eksa finstacio '''' de linio 5, antaŭ la plilongigo nord-orienten en 1942. Tiu stacio situas en la 10-a arondismento de Parizo.

La stacio kaj najbaraj vojoj utilas hodiaŭ kiel centro de trejnado.

## Vidu ankaŭ 
* Metroo de Parizo
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 5 de la metroo de Parizo
Kategorio:Fantomaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 10-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1907
Kategorio:1907 en Francio
30307 Marcelriesz

'*30307 *Marcelriesz''''' estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hungardevena matematikisto Marcell Riesz (1886–1969), frato de Frigyes Riesz. Li pasis plejparton el sia aktiva vivo en Svedio ; li faris esplorojn pri konveksa teorio, linearaj operatoroj potenciala teorio kaj partaj diferencialaj ekvacioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Erzsi Bársony

**Erzsi Bársony** [erĵi bArŝonj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bársony Erzsi** estis hungara aktoro, redaktoro. Ŝia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Himmler Erzsébet*, ŝia patrino estis Dóra Bársony, ŝia edzo estis János Székely (scenaristo).

Himmler Erzsébet http://www.imdb.com/name/nm1068793/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis ie en 2009.

## Biografio 
Erzsi Bársony akiris diplomon en Teatra Akademio en 1933, sed dum la studentaj jaroj ŝi havis filman rolon. Post siaj studoj ŝi aliĝis al Teatro Magyar, sed en la sekva jaro ŝi estis videbla en aliaj ĉefurbaj teatroj. En 1938 ŝi migris al Usono, samtempe ŝi edziniĝis. Inter 1950 kaj 1955 ili vivis en Meksiko, inter 1956–1960 en Orienta Berlino. Vidviniĝanta ŝi hejmenvenis al Hungario, kie ĝis 1984 ŝi estis redaktoro en libroeldonejo. Tiutempe ŝi ankaŭ tradukadis. En 1963 ŝi denove edziniĝis. Ŝi naskis filinon en la unua geedziĝo.
 
## Elektitaj teatraj roloj 
* Lajos Zilahy: *A szűz és a gödölye* - Viola
* Sándor Bródy: *Lyon Lea*
* Fjodor Dostojevskij: Krimo kaj puno - Avdotja Romanovna Raskolnikova (fratino de Raskolnikov)

## Ŝiaj 3 filmaj roloj 
* *Tavaszi zápor* (1932) – filino de la notario
* *Barátságos arcot kérek!* (1935) – raportistino
* *Havi 200 fix* (1936) – ina ĉefrolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
János Székely (scenaristo)

**János Székely** [jAnoŝ sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely János** estis hungara-germana-usona scenaristo, Oskar-premiito. Lia pseŭdonimo estis *John Pen*, liaj pliaj alternativaj nomoj estis **Hans Székely** (en Germanio) kaj **John S. Toldy** (en Usono). Lia edzino estis Erzsi Bársony.

János Székely http://www.imdb.com/name/nm0844459/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Orienta Berlino (Germana Demokratia Respubliko).

## Biografio 
János Székely lernis en komerca akademio en sia naskiĝurbo. Lia poemo aperis en 1919. Depost falo de la Hungara Sovetrespubliko li rifuĝis al Vieno, en 1921 al Berlino, kie li komencis verkadi scenarlibrojn. Post jaroj li apartenis al la plej konataj scenaristoj de UFA, sed li verkis ankaŭ francajn kaj anglajn scenarlibrojn. En 1938 li rifuĝis al Holivudo, samtempe li edziĝis (baldaŭ li havis filinon. Ankaŭ en Holivudo li estis konata scenaristo de kaj mutaj filmoj, kaj sonfilmoj. En 1940 lia scenarlibro estis premiita. Pro la makartiismo en 1950 la geedza paro migris al Meksiko, fine ili translokiĝis al Orienta Berlino.

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Die namenlosen Helden* (1923)
* *Ungarische Rhapsodie/Magyar Rapszódia (Berlino/Budapeŝto 1928; germane kaj hungare)
* *Melodie des Herzens/Vasárnap délután* (Budapeŝto, 1929) - la unua sonfilmo en Eŭropo, laŭ la tiama tekniko ĝi estis farita samtempe en 4 lingvoj
* *Die schöne Tage in Aranjuez* (Berlino, 1933)
* *Arise, My Love* (Holivudo, 1940) kun Oskar-premio
* *Geschwader Fledermaus* (Berlino, 1958)

## Liaj romanoj 
* *You can’t do that to Swoboda* (1940)
* *Temptation* (1946, hungare *Kísértés'' 1947)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Germanaj scenaristoj
Kategorio:Usonaj scenaristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Borduro

eta|dekstra|Ekzemplo de borduro.
En heraldiko, **borduro** estas la honoriga peco kiu ĉirkaŭas la internon de la ŝildo ĉiuflanke. Ĝia larĝo samas al sesono de tiu de la totalo de la blazono.

Laŭ Francisko Azorín **borduro** estas *Honora peco kiu ĉirkaŭas ŝildon, kiel strio ordinara aŭ dentata.* Kaj li indikas etimologion el kelta *brouda* (piki, brodi) kaj el *broud* (pikilo).

## Notoj 
## Referencoj 
* Glosario heráldico, Armoria.

Kategorio:Heraldiko
Bracelo

[eta|upright=1.5|Ambaŭ braceloj, artikitaj per de la ŝirmilo de la [kubuto.]]
**Bracelo** de armaĵo estis la parto de lamenoj kiu utilis por ŝirmi la suprajn membrojn, el la ŝultro ĝis la mano.

Laŭ Francisko Azorín **bracelo** estas *Peco de milita armuro, por ŝirmi la brakon.* Kaj li aldonas kiel sinonimojn la terminojn brakobendo, brakostrio, kaj brakoŝirmilo. Kaj li indikas etimologion el latina *brachiale* el *brachium* (brako).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Penguilly L'Haridon, Octave (1867). «Catalogue des collections du cabinet d'armes de Sa Majesté l'Empereur». Imprimerie impériale
* Belleval (Markizo de), René (1866). A. Aubry, eld. Du costume militaire des français en 1446. p. 26.

## Vidu ankaŭ 
* Braceleto

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Armiloj
Breĉo

eta|Breĉo en la murego en la konkero de Jerusalemo.
**Breĉo** estas termino uzata por la rompaĵo farita aŭ praktikita en la murego de fortikaĵo. Laŭ la referencitaj uzoj, por esti utila ĝi devus havi larĝon de almenaŭ 12 metroj. La antikvaj sieĝantoj por malfermi la breĉon uzis frapojn de ramoj aŭ de aliaj militmaŝinoj aŭ pere de elfosado subtera. En la aktualo, oni malfermas la breĉon pere de kanonpafado aŭ pere de minoj.

Laŭ PIV **Breĉo** estas termino uzebla por diversaj aferoj, nome:
* Neregula malfermaĵo, farita en murego aŭ remparo por ebligi la perfortan eniron en fortikigitan urbon, kastelon, fortreson ks.
* Trarompaĵo, fendego en muro, heĝo, vando ks.
* Loko, kie io mankas.
* Malhavo de segmento de kromosomo, aŭ interne, aŭ ekstremaĵe.

Laŭ Francisko Azorín **Breĉo** estas *Larĝa fendo en muro, en ŝtonego*. Li indikas etimologion el kelta *breĉ* (rompi). Kaj aldonas terminojn breĉi por fari breĉon, nome trarompi.

## Notoj 
Kategorio:Fortikaĵoj
Kategorio:Arkitekturo
Dóra Bársony

eta|263px|Tombo
**Dóra Bársony** [bArŝonj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bársony Dóra** estis hungara operkantisto, (mezosoprano, aldo). Ŝia origina familia nomo estis *Báder*, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Himmler Tiborné*, ŝia filino estis Erzsi Bársony.

Dóra Báder https://hu.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1rsony_D%C3%B3ra naskiĝis la  (laŭ aliaj fontoj estas aliaj naskiĝjaroj) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dóra Bársony devenis el juda familio. Ŝi akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1910. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Reĝa Operejo de Budapeŝto. En la sekva jaro ŝi havis stipendion, en 1912 ŝi estis membro de la Operejo. Ŝi estis ankaŭ gastokantisto en Germanio, Italio, Nacia Teatro (Szeged). Inter 1939 kaj 1945 ŝi povis kantadi nur antaŭ juda publiko, poste denove en la Operejo. En 1945 ŝi ricevis la titolon "eterna membro de la Operejo", post kelkaj jaroj ŝi retiriĝis. Ŝi ofte estis aŭdebla en koncertoj.

## El ŝia repertuaro 
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* — Gertrudis
* Pongrác Kacsóh: *János vitéz* – duonpatrino
* Ákos Buttykay: *Hamupipőke (Cindrulino)* — Ludmilla
* Giuseppe Verdi:
** *Rigoletto* – Maddalena
** *Aida* – Amneris
** *Falstaff* – S-ino Quickly
* Georges Bizet: *Carmen* — titolrolo en 1916
* Richard Wagner:
** *Die Meistersinger von Nürnberg* — Magdalena
** *Der Ring des Nibelungen* — Erda; Schwertleite
** *Das Rheingold* — Erda
* Johann Strauß (filo):
** *Die Fledermaus* – grafo Orlovsky
** *Der Zigeunerbaron* — Cipra
* Léo Delibes: *Lakmé* — Mistress Bentson
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* – Lucia
* Giacomo Puccini: *Madama Butterfly* — Suzuki
* Gioachino Rossini: *La barbiro de Sevilo* — Berta
* Wolfgang Amadeus Mozart: *La geedziĝo de Figaro* – Marcellina
* Charles Gounod: *Faust* – Marta
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* — Nikolao
* Camille Saint-Saëns: *Samson kaj Dalila* — ina titolrolo
* Arthur Sullivan: *Mikado* — Katisa
* Franz von Suppé: *Boccaccio'' — titolrolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kimĉekurbo

eta|Kopio de venka monumento, kies originalo situas en Kimĉekurbo
**Kimĉekurbo** koree *김책시*, ĉine *金 策 市* estas urbego kaj mara havenurbo de Nord-Koreio en provinco Nord-Hamgjong. Dum la japana periodo (1910-1945) ĝi estis konata kiel "Ŝirotsu". La origina loknomo estis *Songĝin* (성진시, 城津市) ĝis 1951. La nuna nomo devenas de generalo Kim Chaek.

Kimĉekurbo situas ĉe buŝo de rivero laŭ la Orienta Maro en orienta parto de la lando. Pjongjango troviĝas 345&nbsp;km. Kimĉekurbo havas trairan ĉefvojon, fervojan kontakton kaj profundan havenon, kiu ne havas glaciojn vintre.

Origine «Songĝin» estis malgranda fiŝkapta vilaĝo. Ĝi komencis kreski pro malfermo de la haveno por ekstera komerco en 1899. «Ŝirotsu» urbiĝis en 1931. En la apudaĵo de Kimĉekurbo oni minadas grafitojn, magneziojn kaj marmorojn. En la urbo mem oni produktas elektrodojn kaj ŝipojn.

En Kimĉekurbo la averaĝa jara temperaturo estas . Inter decembro-februaro plej ofte frostas. Jare pluvas po 698&nbsp;mm, en ĉiuj monatoj pluvas, tamen julie kaj aŭguste pli ofte.

## Bazaj informoj 
* Areo: 850&nbsp;km²
* Supermara alteco: 1 m
* Loĝantaro: 195,217 (2005)
* Horzono: UTC+8:30
* 

## Vidindaĵoj 
* malgranda muzeo
* pluraj monumentoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Nord-Koreio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Brilianto

framed|Brilianto de diamanto jam muntita sur ringo.
**Brilianto** estas diamanto aŭ alia juvelo, tranĉita partikulare montrante multajn facetojn por havi eksterordinaran brilon. Ĝia formo similas al tiu de konuso kaj havigas meksimuman revenon de lumo en la supra parto de la diamanto.

Laŭ PIV **Brilianto** estas *Diamanto kun aparta tajlo (du horizontalaj plataĵoj kunigitaj per facetoj) k brilpovo.*

Laŭ Francisko Azorín **Brilianto** estas simple *Facetita diamanto.* Li indikas etimologion el latina *brilleus* el berilo (brilŝtono, berilo).

La moderna ronda brilianto konsistas de 58 facetoj (aŭ 57 se la kuleto ekskludiĝas); 33 sur la *krono** (la supra duono super la mezo aŭ *talizono** de la ŝtono) kaj 25 sur la *pavilono** (la malsupra duono sub la talizono). Dum lastatempaj jardekoj, plej multaj talizonoj estas facetitaj. Multaj talizonoj havas 32, 64, 80, aŭ 96 facetoj; tiuj ĉi facetoj nombriĝas en la tuto. Dum la faceta nombro estas norma, la efektivaj proporcioj (krona alteco kaj angulo, pavilona profundeco, k.t.p.) ne universale konsentiĝas. Oni povas paroli pri la *Usona tranĉaĵo* aŭ la *Skandinavia Normo* (Scan. D.N.) por doni nur du ekzemploj.

En socio kaj ĉefe pro propagando farita el holivudaj filmoj, donaci ringon kun brilianto estas plej taŭga maniero per kiu viro petu geedziĝon al virino. Eĉ necesas partikulara ceremonio proponi ĝin surgenue ene de skatolo malfermota de ŝi.

En ekonomio kaj politiko, la industrio tajli diamantojn estas grava sektoro de ekonomio ekzemple en kelkaj urboj de Flandrio kaj Nederlando, konektita kun importado de diamantoj ekzemple el afrikaj landoj.

## Notoj 
Kategorio:Diamantoj
Kategorio:Juveloj
Kategorio:Juvelarto
Audre Lorde

**Audrey Geraldine LORDE** (naskiĝis la  en Novjorko, mortis la  en Sankta Kruco) estis verkisto, feministo, Walker-a virinisto, bibliotekisto kaj civilrajta aktivulo. Kiel poeto, ŝi estas plej konata pri teĥnika majstreco kaj emocia esprimo, same kiel ŝiaj poemoj, kiuj esprimas koleron kaj indignon pri civilaj kaj sociaj maljustecoj, kiujn ŝi observis dum sia vivo. Ŝiaj poemoj kaj prozo plejparte traktas aferojn rilatigitajn al civilrajtoj, feminismo kaj la esplorado de nigra ina identeco.

## Teorio 
La teoriaj verkoj de Lorde estas bazitaj sur la "teorio de diferenco", la ideo, ke la binara opozicio inter viroj kaj virinoj estas tro simpla. Lorde identigis aferojn de klaso, raso, aĝo, sekso kaj eĉ sano—ĉi tiu lasta estis aldonita kiam ŝi batalis kanceron en siaj postaj jaroj—kiel fundamenta por la ina sperto. Ŝi argumentis, ke kvankam la analizo de genro estas esenca, ankaŭ endas analizi, agnoski kaj adresi la aliajn diferencojn inter personoj. "Lorde" skribis Carmen Birkle, "emfazas la aŭtentikecon de sperto. Ĉi tiu teorio hodiaŭ estas konata kiel intersekceco.

## Verkoj 
**Libroj**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (reeldonita en 2007)
* 
* 
* 
* 
* 

**Ĉapitroj**

* 

**Intervjuoj**

* "Interview with Audre Lorde," en *Against Sadomasochism: A Radical Feminist Analysis*, ed. Robin Ruth Linden (East Palo Alto, Calif.: Frog in the Well, 1982.), pp.&nbsp;66–71 , 

**Dokumentaj filmoj pri Lorde**

* *A Litany for Survival: The Life and Work of Audre Lorde* (1995). Dokumenta filmo de Michelle Parkeson.
* ''The Edge of Each Other's Battles: The Vision of Audre Lorde* (2002). Dokumenta filmo de Jennifer Abod.
* *Audre Lorde – The Berlin Years 1984 to 1992'' (2012). Dokumenta filmo de Dagmar Schultz.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj bibliotekistoj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Afrik-usonanoj
Maria Bellonci

**Maria Villavecchia BELLONCI** naskiĝinta  en Romo kaj mortinta samloke la  estas itala verkisto kaj tradukisto. Kune kun Guido Alberti ŝi  estas iniciatinto de la Premio Strega.
## Biografio
Maria Villavecchia Bellonci naskiĝis la 30-an de novembro 1902 en Romo.

En Romo ŝi frekventis la elementan kaj mezan lernejon, kaj poste la  gramatikan lernejon kaj la liceon “Umberto I”.
 
En 1922 ŝi skribis sian unuan romanon *Clio e le Amazzoni*, kiun ŝi neniam publikigis sed per ĝi ŝi renkontis  la literaturan kritikiston Goffredo Bellonci, kiun ŝi edzigis en 1928. 
thumb|maldekstre|Maria Bellonci kun sia edzo Goffredo.

En 1929 Maria komencis kunlabori en la gazeto  *Il Popolo di Roma*, kie ŝi  faris la rubrikon "La alia duono" kiu pritraktis la virinon  en la vivo kaj en la historio.

Post zorgema konsultado de la objektoj, la portretoj kaj la medio, kie ili vivis por akiri ilian intiman karakteron, Maria konigis al la vasta publiko plurajn virinojn gravajn en la historio. 
En 1939 ŝi publikigis la biografion de Lucrezia Borgia, la unua de serio da libroj bazitaj sur historiaj fontoj kaj sur arkivaj esploroj. Ŝi estis tre lerta en la prezentado de gravaj historiaj figuroj kaj de iliaj familioj, kiel la Borgia, la D’ Este, la Gonzaga, la Della Rovere. 

Ek de la jaro 1944 en la domo de Maria renkontiĝis grupo da amikoj de la literaturo, kiu en 1946 fondis la Premion Strega, la plej gravan literaturan premion de Italio. Maria mem gajnis tiun premion en 1986 kun la libro *Rinascimento privato* kiu pritraktas la vivon de Izabela d'Este.

En la kvardekaj jaroj, por la necertaj ekonomiaj kondiĉoj Maria Bellonci, kiel multaj intelektuloj de la tempo, tradukis plurajn romanojn, precipe francajn kaj kunlaboris en gazetoj pluraj. Ŝi dauxrigis tiun aktivecon dum la tuta vivo.
 
En 1951, kun la radiofona kolumno “Verkistoj al la mikrofono”, ŝi ankaŭ komencis fruktodonan kunlaboron kun Rai, unue en radioelsendoj kaj poste en televido, kiun ŝi daŭrigis ĝis la okdekaj jaroj.
Maria mortis en Romo la 13-an de majo 1986.

## Verkoj
**Lucrezia Borgia. La sua vita e i suoi tempi*, Milano, A. Mondadori, 1939.
**Segreti dei Gonzaga*, Milano, A. Mondadori, 1947.
**Milano Viscontea*, Torino, Edizioni Radio Italiana, 1956.
**Pubblici segreti*, Milano, A. Mondadori, 1965.
**Come un racconto. Gli anni del Premio Strega*, Milano, Club degli Editori, 1969.
**Tu vipera gentile. Delitto di stato, Soccorso a Dorotea, Tu vipera gentile*, Milano, A. Mondadori, 1972.
**Marco Polo*, Torino, ERI, 1982.
**Rinascimento privato*, Milano, A. Mondadori, 1985.
**Io e il Premio Strega*, Milano, A. Mondadori, 1987. ISBN 88-04-30197-X.
**Segni sul muro*, Milano, A. Mondadori, 1988. ISBN 88-04-31881-3.
**Pubblici segreti n. 2*, Milano, A. Mondadori, 1989. ISBN 88-04-33086-4.
**Il Premio Strega*, Milano, A. Mondadori, 1995. ISBN 88-04-40540-6.
**Mantegna*, Skira, Milano 2003.
**Gente in castello*, Milano, A. Mondadori, 2007. ISBN 978-88-04-57410-1.

Kategorio:Italaj verkistoj
30310 Alexanderlin

'*30310 *Alexanderlin'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Alexander Lin*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la *Millburn High School'' de Millburn (Nov-Ĵerzejo).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Scots Wha Hae

***Scots Wha Hae*** (en angla: *Scots, Who Have*; en skotgaela lingvo: Brosnachadh Bhruis) estas patriota kanto de Skotlando verkita en la skota lingvo kiu utilis dum jarcentoj kiel neoficiala nacia himno de la lando, sed ĝi estis lastatempe anstataŭita de "Scotland the Brave" kaj "Flower of Scotland".

La vortumado estis verkita de Robert Burns en 1793.

Kategorio:Naciaj himnoj
Kategorio:Patriotaj kantoj
Kategorio:Skotaj kantoj
Kategorio:Verkoj de 1793
Brisuro

**Brisuro** (de la franca, *brisure* aŭ *briser*, ‘rompi’) estas modifo enmetita en la blazono de familio por distingigi la branĉojn kiuj el ĝi devenas.

En PIV **brisuro** estas *Distinga marko, aldonita al iu blazono, por ĝin distingi de la blazono de la ĉefa heredanto*.

Laŭ Francisko Azorín **brisuro** estas bone klarigita *Distingilo uzata en blazonoj por la ne ĉefaj branĉoj de nobelfamilio. La patran blazonon rajtas uzi nur la unuenaskita filo, la aliaj devas surmeti ĉu borduron, ĉu lambelon, ĉu stelon, aŭ ŝanĝi aŭ formeti ian pecon, ĉar brisuras (rompas) ili la rektan linion.* Li indikas etimologion el angla respektive germana *bestan, bersten* (rompi), certe pli malproksima ol la franca *brisure*.

## Ekzemploj de brisuroj de la antikva reĝa familio de Portugalio 

## Vidu ankaŭ 
* Lambelo

## Notoj 
Kategorio:Heraldiko
Kategorio:Blazonoj
Drancy (stacidomo)

**Drancy** estas franca stacidomo sur linio B de RER, situanta en komunumo Drancy (departemento Seine-Saint-Denis).

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio La Plaine - Hirson - Anor (frontière) (229000).

## Interkonektoj 
*  RATP 148 247 248 346
*  Les Autobus du Fort 703
*  N42

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio B
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Drancy

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio B
Kategorio:Fervojaj stacioj en Seine-Saint-Denis
Kategorio:Drancy
János Székely (episkopo)

**János Székely** [jAnoŝ sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely János** estas hungara pastro, episkopo, altlerneja instruisto, teologo.
eta|Blazono de János Székely
János Székely http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bszekely.html naskiĝis la  en Budapeŝto.Filino: Henriett Seth F. (~Henrietta Fajcsák).

## Biografio 
János Székely studis en Teologia Altlernejo (Esztergom), Katolika Universitato Péter Pázmány kaj en Bet-Leĥem. En 1991 li iĝis diakono en Jerusalemo, poste en la sama jaro li pastriĝis en sia naskiĝurbo. Inter 1991-1993 li estis pastro en Érsekvadkert, poste li studvojaĝis kaj plulernis en Romo (1993-1996), fine li estis pastro en Erzsébetváros (distrikto). En 1997 li doktoriĝis el teologio en la Katolika Universitato Péter Pázmány, poste li estis nomumita docento samloke, en 2006 li estis jam rektoro. En 2007 li ricevis la titolon titulara episkopo, en la sekva jaro vicepiskopo. Li estis nomumita episkopo de diocezo de Szombathely en 2017. Li ricevis premion en 2012.

## Elektitaj libroj 
* *Az Újszövetség teológiája* (2003)
* *A hit kapuja. Meghívás a kapun való belépésre* (2016). *The Door of Faith*. Queen of Peace Media, 2024. ISBN 978-1947701243

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Kristanaj apologiistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj diakonoj
Ödön Barsi

**Ödön Barsi** [barŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Barsi Ödön** estis hungara verkisto, aktoro, reĝisoro. Lia origina nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Rodriguez Ödön Győző*, lia pli aĝa frato estis Endre Rodriguez.

Ödön Barsi http://www.imdb.com/name/nm1163249/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ödön Barsi frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Teatra Akademio en 1929, reĝisoran diplomon en la sekva jaro. Ekde 1929 li apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto), poste al hungarlingvaj teatroj en Cluj kaj Oradea. Ekde 1933 li verkadis krimajn romanojn. Inter 1935 kaj 1942 li estis lektoro kaj reĝisoro en la Hungara Radio. En la teatra jaro 1942 li estis aktoro kaj reĝisoro en tiam hungara urbo Nagyvárad, poste li revenis al la Hungara Radio, post la 2-a mondmilito li estis ĉefreĝisoro. En 1948 li pensiuliĝis. Ekde 1988 liaj romanoj estis denove eldonitaj.

En 1930 li ekhavis edzinon, kiu poste naskis filon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Sándor Hunyady: *Tizedik kérő* - Flórián
* M. Kállay: *A liliomos királyfi* - Keve
* Emil Martonffy: *Nemes rózsa* - juristo

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Imre Madách: ''La tragedio de l' homo* (Nacia Teatro (Budapeŝto), 1938)
* *Húsvéti passió* (Nacia Teatro (Pécs), 1943)
* *A három testőr* (Nacia Teatro (Szeged), 1948)

## Elektitaj romanoj 
* *A nevető halál*
* *A gyilkos múmia*
* *Ördöglovas* (Móric Sándor) (1943)
* *Egy lélek visszatér* (1947)
* *A papagáj* (2012, postmorta novelaro el la restintaj manuskriptoj)

## Liaj tradukaĵoj 
* E.A. Poe: "Mr. Simpson tévedése" kaj "Őfensége levele"
* E. Hoffman: Válaszúton (1943)

## Lia scenarlibro 
* Géza Gárdonyi *Isten rabjai'' (1942)

## Liaj pli oftaj pseŭdonimoj 
J. Bayrd, B. Darton, E. Girdo, C. Green, A. Rodriguez, E. A. Rodriguez, C. Rodriguez, E. A. Rodry, C. Thompson, M. Tompson, P. Tompson, E. Thompson, G. Wilcox, C. Wreen, C. Wrenn, C.Hamilton, P.Hawker, Roderich

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
József Baróti

**József Baróti** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baróti József** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia origina familia nomo estis *Brüll*, lia familia nomvarianto estis *Baróthy* [barOti].
eta|József Baróti en 1917 en militkaptitejo
József Brüll http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/szocikk/w/20/20916.htm naskiĝis la  en Felsőpakony, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
József Baróti akiris diplomon en Reĝa Teatra Akademio en 1908, poste li debutis en Nacia Teatro (Kolozsvár). En la sekvaj jaroj li estis aktoro en pluraj provincaj urboj. Dum la 1-a mondmilito li batalis, eĉ li estis vundito kaj militkaptito. Li hejmenvenis en 1918, en la sekva jaro li havis rolojn en Teatro Madách, en la teatra jaro 1920 li estis reĝisoro en Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). En la sekva teatra jaro li estis ĉefreĝisoro en Teatro Belvárosi. Ekde 1923 kaj 1928 li denove estis aktoro en Teatro Magyar, inter 1924 kaj 1927 en Nacia Teatro (Szeged). Li estis samtempe aktoro kaj reĝisoro en Nova Teatro (Budapeŝto) (1928–1932) kaj Teatro Belvárosi (1932-1939).

En 1922 li ekhavis edzinon, kiu naskis poste filon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - titolrolo
** La Venecia Komercisto - Shylock
* Molière: La Avarulo - titolrolo
* Henrik Ibsen:
** Peer Gynt - titolrolo
** *Bygmester Solness* - titolrolo
* Goethe: Faust - Mephisto
* Dezső Szomory: Jozefo la 2-a (Sankta Romia Imperio) - titolrolo

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Rákóczi induló* (1933) – ambulancisto
* Ombrelo de Sankta Petro (filmo de 1935) – lerneja servisto
* *Az ember néha téved* (1937) – instruisto

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* Földes I.: Terike
* Lakatos L.: Magas cé
* Fodor L.: Egy asszony hazudik

## Lia libro 
* *A maszkírozás művészete* (sen eldonjaro)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Brokatelo

eta|Renesanca de la 16-a jarcento.
**Brokatelo** estas dika tolaĵo, reliefe brodita de floroj aŭ aliaj elstaraj figuroj. Oni teksas brokatelojn kiel ĉe aliaj reliefe broditaj tolaĵoj. Ekde la apero de la teksilo de Jacquard, la brokatelo estas fabrikita per mekanika teksilo; kaj la manfarita produktado estis malaperinta.

Antikve oni faris el kotono kaj el dika silko sed nuntempe plej ofte oni faras nur el kotono. Ĝi utilas por tapiŝoj, gobelinoj, litkovriloj, kurtenoj ktp.

La plej bonkvalita brokatelo iam devenis el Venecio, sed la fabrikoj el la areo de Milano kaj de Ĝenovo produktis ilin poste en plej granda kvanto, pli malmultekoste kaj tutkolore, ĉefe de verda, flava, blua kaj karmezina koloroj.

Laŭ Francisko Azorín **Brokatelo** estas *Ŝtofo farita per duobla teksaĵo, unu el ili el lano aŭ kotono formanta la reliefajn ornamojn; tre uzata de la 15 jc.* Li indikas etimologion el latina *broccus* (brodilo).

## Notoj 
Kategorio:Teksaĵoj
Burino

eta|Burinoj.
eta|Gravurburinoj.
**Burinoj** estas laboriloj por tranĉado aŭ markado formata de stangeto el ŝtalo finita per pinto kun tenilo kun formo de tenilo kiu utilas ĉefe por tranĉi, marki, fendi aŭ senakrigi materialon malvarme pere de frapoj per taŭga martelo, aŭ pere de premo per la polmo de la mano. Ĝi estis uzata ankaŭ en la praskribado. Antaŭ la kontrolo de metaloj fare de homoj oni faris burinojn el materialoj kiaj osto aŭ ŝtono.

Laŭ Francisko Azorín **Burino** estas *Gravurilo, grifelo, por streki sur metalo, uzita de gravuristoj, metalistoj*. Li indikas etimologion el antikva greka *bora* (truo) kaj el *bohren* (trui).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Albert Flocon, Traité du burin, Paris, Blaizot, 1952 (prefaco de Gaston Bachelard).
* Millán Gómez, Simón (2006). Grabado a Buril. Madrid: Editorial Paraninfo. p. 100. ISBN 84-9732-428-5.

## Vidu ankaŭ 
* Grifelo
* Ĉizilo

Kategorio:Iloj
Kategorio:Gravurado
Ceruso

[eta|dekstra|220px|Malnova ladskatolo de «Dutch Boy», kun farbo prilaborita el ceruso kaj oleo el [lino-semoj.]]
[eta|maldekstra|180px|Cerusa farbo ruiniĝinta sur muro de loĝejo de antaŭ [1948.]]
La termino **ceruso** estas uzata por la baza karbonato de plumbo (II), nome pigmento uzata tradicie en pentrarto, kaj, extende ankaŭ por la koloro de tiu pigmento.

Kemie tiu plumba karbonato estas blanka solido de formula 2 PbCO3·Pb(OH)2, kompono determinita de la kemiisto kaj naturalisto el Svedio Torbern Olof Bergman en 1774. La koloro de la ceruso estas fakte blanka, kun svageta ruĝflava nuanco.

Laŭ Francisko Azorín **ceruso** estas *Karbonato de plumbo, uzata kiel blanka kolorilo en pentrado*. Li indikas etimologion el antikva greka *keros* (vakso) kaj de tie la latina "cera", "cerussa".

## Notoj 
Kategorio:Plumbaj kombinaĵoj
Kategorio:Pigmentoj
Kategorio:Pentristaj teknikoj
30330 Tiffanysun

'*30330 *Tiffanysun'''* estas tre malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Tiffany Sun*, finalistino de la *Intel Science Talent Search* de 2015, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri konduta kaj socia sciencoj. Ŝi estis lernantino ĉe la *Roslyn High School'' de Roslyn Heights (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Gradella

**Gradella** estas agrikultura kvartalo (*frazione*) de la urbo Pandino, en Italio.

## Famaj homoj 
* Egidio Miragoli, (1955), episkopo de Mondovì ekde la 

## Religia arĥitekturo 
* Preĝejo de la Sankta Triunuo kaj Sankta Basiano

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La pago de Gradella en la sito de Pandino 

Kategorio:Lombardio
Kategorio:Provinco Cremona
Kategorio:Kvartaloj en Italio
Karolina Michalczuk

**Karolina MICHALCZUK** (naskiĝis la 6-an de decembro 1979 en Brzezice, apud Piaski) – pola boksistino, mondĉampionino de amatorinoj, dufoja ĉampionino de Eŭropo, olimpikistino el 2012. Sportistino de klubo Paco Lublin.

## Vivo
Ŝi startas en kategorioj ĝis 54 kg kaj 51 kg, kaj pli frue ĝis 57 kg (en tiu ĉi kategorio ŝi akiris arĝenton en ĉampioneco de Eŭropo 2003).

Ĉampionino de Eŭropo el Tønsberg (2005) kaj Mikolajivo (2009).

Gajnintino de bronzaj medaloj en Vejle (2007) kaj Roterdamo (2011).

En 2006 dum mondĉampioneco en Nov-Delhio Michalczuk gajnis arĝentan medalon. Du jarojn poste en Ningbo akiris oran medalon (en kategorio ĝis 54 kg) en mondĉampioneco pri amatora boksado. Tio estis la unua ora medalo en la historio de ĝisnunaj startoj de reprezentantinoj de Pollando en mondĉampioneco. En 2010 en Bridgetown ne sukcesis defendi la titolon de mondĉampionino kaj akiris bronzan medalon, simile kiel en 2012 en Ĉinhŭangdaŭo.

Partoprenantino de Somera Olimpiko 2012. En la unua boksbatalo en kategorio ĝis 51 kg malvenkis kun barata sportistino Mary Kom kaj ne avancis al kvaronfinalo.

## Eksteraj ligiloj
* Karolina Michalczuk, Zawsze lubiłam się bić Mi ĉiam ŝatis interbati
* Film vom Training von Karolina Michalczuk in ihrem Verein Paco Lublin

Kategorio:Polaj boksistoj
Villepinte (stacidomo)

**Villepinte** estas franca stacidomo sur linio B de RER, situanta en komunumo  (departemento Seine-Saint-Denis).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Aulnay-sous-Bois - Roissy 2-RER (076000).

## Interkonektoj 
*  TRA 607 609 615 617 642

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio B
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Villepinte

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio B
Kategorio:Fervojaj stacioj en Seine-Saint-Denis
Kategorio:Villepinte (Seine-Saint-Denis)
Kató Bárczy

**Kató Bárczy** [bArci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bárczy Kató** estis hungara aktoro. Ŝia nomvarianto estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Radó Kató*, ŝia geedziĝa nomo estis *Szabó Sándorné*, ŝia edukpatro estis László Radó, ŝia tria edzo estis Sándor Szabó (aktoro).

Kató Bárczy http://www.imdb.com/name/nm0054131/ naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1921) en Abbazia (Italio, nuntempa Opatija en Kroatio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kató Bárczy devenis el hungara familio. Ŝia edukpatro instruis ŝin hejme al la aktorado. Ŝi debutis en Kispest en trupo de sia edukpatro en 1935. Post 4 jaroj ŝi edziniĝis (denove en 1943 kaj 1949), tiutempe ŝi havis ankaŭ filmajn rolojn. En la sekvaj jaroj ŝi apartenis ekzemple al pluraj kabaredoj, Gaja Teatro (1948), Nacia Teatro (Miskolc) (1949), Teatro Madách (1950–1956). Post falo de la Hungara revolucio de 1956 la geedza paro disidis al Usono. Ŝi komence estis hungarlingva aktoro en Novjorko, poste hararisto. Hejmenvenintaj en 1976 ŝi forlasis la aktoradon, escepte ŝi havis televizian filman rolon. 

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: La komedio de eraroj - Adriana
* Molière: La malsanulo pro imago - Béline
* Lope de Vega: *A hős falu* - Jacinta
* János Bókay: *Feleség* - Helén

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Úrilány szobát keres* (1937)
* *Az utolsó dal* (1942)
* *A tanítónő* (1945)
* *Ami megérthetetlen* (1954)
* *Szomszédok* (televizia serio, 1988)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlanda filmo hungaraj voĉoj de Gina Lollobrigida http://iszdb.hu/?szemely=86486

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cipo

**Cipo** estas malalta vertikala kolono, ronda aŭ kvarangula, kun surskribo, kiun la antikvuloj starigis por memorigi pri tombo, aŭ indiki limojn de tereno, aŭ montri direkton, distancon. Tio estas vertikale starigita ŝtono por:
* memorigi surloke mortintan personon (funebra cipo)
* montri direkton aŭ distancon (ŝosea cipo)
* dividi teritorion aŭ kampon (limŝtono)

## Notoj
Funebra cipo

[eta|Funebra cipo etruska de fino de la 5-a jarcento a.K. Bildo de la mortinto maldekstre, kaj de bedaŭro dekstre. Arkeologia Muzeo de [Sarteano.]]
**Funebra cipo** (), estas pilastro, piedestalo, aŭ peco de kolono metita sur tombo honore de mortinto.

Ĝi estas karakteriza de la funebra arkitekturo kaj de etruskoj kaj de romianoj, kaj ĝi troviĝas ankaŭ ĉe aliaj kulturoj kiel ĉe la kartaganoj kaj iberoj. Ĝi utilis por marki la lokon de tombo aŭ kiel cindruja urno. Tiuokaze ĝi komponiĝis el du partoj: la supra utilis kiel ŝirmilo al la malferma kavaĵo kie oni metis la cindrojn de la mortinto al kiu oni dediĉis la cipon.

La funebraj cipoj havis la formon de pilastro, de kolonero sen bazo nek kapitelo aŭ de piedestalo kun modluroj aŭ kun skulpta ornamaĵo. Ties krono kutime havis formon de frontono aŭ estis finigita per volutoj. Ofte ili similis al altaro. En ĝiaj facetoj oni gravuris omaĝajn surskribojn aŭ epitafoj.

Ili havas devenon en la ruraj limŝtonoj el ligno aŭ ŝtono kiuj limigis la kampojn.

## Vidu ankaŭ 
* Cipo
* Limŝtono
* Steleo
* Ŝosea cipo

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Antikva Romo
Kategorio:Entombigaj konstruaĵoj
Ŝosea cipo

[eta|200ra|Ekspozicio de cipoj en la Centro de Interpretado de Ŝoseoj en La Cerradura, [Pegalajar, Ĥaeno.]]
**Ŝosea cipo** aŭ **kilometra cipo** estas trafiksigno kiu indikas la distancon el la komenco de la ŝoseo, vojo aŭ fervojo tra kiu oni veturas kaj la punkton tra kiu oni veturas.

Ĝenerale ili dividiĝas en du tipoj, nome la jenaj:
* Voja cipo: estas ŝtono, ekzemple el granito, kiu indikas la vojon tra kiu oni iras (vojoj), la distancon el komenco (fervojoj), aŭ ambaŭ informoj (ŝoseoj); ili estas uzataj ankaŭ por indiki la teritoriajn limojn de kampoj (limŝtono).
* Kilometra cipo: estas metala, kaj kutime inkludas la vojon kaj la distancon al komenco, en la ŝoseoj. Ili povas montri ĉu la kilometron ĉu la hektometron.

## Vidu ankaŭ 
* Cipo
* Funebra cipo
* Mejloŝtono
* Limŝtono

Kategorio:Trafiksignoj
Marchamalo

**Marchamalo** [marĉaMAlo] estas municipo en Hispanio, en la aŭtonoma komunumo, do regiono Kastilio-Manĉo kaj la provinco Gvadalaĥaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi formas parton de la industrial zono konata kiel Koridoro de Henares kaj ene de ĝia municipa teritorio troviĝas parto de la Industria Areo de Henares. La loĝantoj nomiĝas *marchamaleros* [marĉamaLEros] respektive *marchamaleras* [marĉamaLEras]. 

## Situo 
Marchamalo situas en la nordorienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko Kamparo de Gvadalaĥaro en la centr-okcidenta parto de la provinco Gvadalaĥaro, je altitudo de 674 m super marnivelo; je 5 km el Gvadalaĥaro, la provinca ĉefurbo, kaj je 68 km el Madrido, la ŝtata ĉefurbo. La geografiaj koordinatoj estas 40°40′08″N 3°12′08″Ok.

## Historio kaj demografio 
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis en multaj vilaĝoj de la regiono pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Sed ne en Marchamalo. Ties loĝantaro estis stabila laŭlonge de la historio, je niveloj similaj al tiuj de la najbaraj vilaĝoj. Je la alveno de la industrio al la areo en la 1960-aj jaroj okazis unua demografia eksplodo pro la amasa alveno de laborforto ricevita de diversaj lokoj de la centro kaj sudo de Hispanio, ĉefe de la propra Gvadalaĥaro, sudo de Kastilio-Leono, Ekstremaduro, Manĉo kaj Andaluzio; zonoj tre tuŝitaj de la tiama kampara krizo, kies loĝantaro, ĉefe kamparana majoritate devis elmigri al la grandurboj kaj ties ĉirkaŭaĵoj. Ekde tiam, la loĝantaro kreskiĝis eksponenciale. La industria stabiligo en la zono kaj la plibonigo de servoj estis akompanataj de dua demografia eksplodo en la unuaj jaroj de la 21-a jarcento, fakto kiu tuŝis ĉefe la tutan areon de la Koridoro de Henares, kie oni ricevis loĝantaron ĉefe el la Madrida Regiono kaj de eksterlande.

eta|maldekstre|
eta|maldekstre|
La historia evoluo demografia de Marchamalo montras tiun krutan supreniron klare laŭ la ciferoj. En la komenco de la 20-a jarcento estis 1 200 loĝantoj. Post la Hispana Enlanda Milito kaj post la elmigra krizo de la ruraj areoj, male kiel okazis en aliaj setlejoj de la provinco la loĝantaro kreskis al 2 000 en la 1960-aj jaroj, ĝuste kiam tute male okazis en multaj lokoj de Hispanio. Sed poste la ciferoj ege pli multe kreskis ĝis pli ol 4 000 komence de la 21-a jarcento kaj multe pli ol 6 000 lastatempe.

La 1-an de januaro 1999, Marchamalo iĝis sendependa municipo post esti aparteninta al la urbo Gvadalaĥaro, kiel submunicipo dum kelkaj jardekoj.

## Arkitekturo 
* Palaco de Ramírez de Arellano de la 17-a jarcento, en la ĉefa placo, kun enirpordo kun bos-ornamo kaj blazono.
* Preĝejo de la Sankta Kruco, de la 16-a jarcento, el briko kaj kun mudeĥara kasonaro, rekonstruita post la Enlanda Milito el briko, ŝtono kaj cemento.
* Ermitejo de la Virgulino de la Soleco, de la 17-a jarcento.

## Ekonomio 
Agrikulturo de irigacio kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Industrio.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Gvadalaĥaro

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de Provinco Gvadalaĥaro
Ĉanfro

eta|250ra|
**Ĉanfro** estas tranĉo aŭ malgrandigo farita al latero aŭ eĝo de solido. Tiaj ĉanfroj estas farataj al eksteraj bordoj, por ekzemplo en la pintoj de akso; aŭ en internaj eĝoj, kiel ĉe enirejoj de truoj. Ili estas utilaj por malgrandigi la akrajn angulojn ekzemple de konstruaĵoj aŭ mebloj.

eta|maldekstra|
Laŭ Francisko Azorín **Ĉanfro** estas *Faco rezultanta, kiam oni detranĉas angulon de konstruaĵo, de prismo, de io ajn.* Kaj li indikas etimologion el la latina *camus froenum*. Li aldonas teknikan terminon *ĉanfri* (do *fari ĉanfron*).

Sume, ĉanfroj ne nur uzatas en prilaboro de randoj de strukturo el ligno, ŝtono, metalo, vitro aŭ spegulo en ĉarpentado, ŝtontajlado, metalurgio aŭ la laboro de vitristo, sed ankaŭ en arkitekturo uzas similajn malakrigojn de akutaj anguloj kiel estetika elemento kiel ekzemple montras la apuda bildo de la fasado de la luksa ĉiovendejo *Saks Fifth Avenue* en Manhatano, Novjorko.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* bevelo

Kategorio:Konstruelementoj
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Mebloj
Aladár Bányai

**Aladár Bányai** [bAnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bányai Aladár** estis hungara komponisto, dirigento. Lia familia nomvarianto estis *Bányay* (bAnjai).

Aladár Bányai http://www.imdb.com/name/nm1064872/ naskiĝis la  en Nagybecskerek (nuntempa Zrenjanin en Serbio), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Aladár Bányai frekventis militan akademion, poste li iĝis oficiro. Baldaŭ li studis en Muzikakademio de Budapeŝto, kie liaj pli gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Albert Siklós kaj Béla Szabados. Post siaj studoj li estis dirigento en pluraj provincaj urboj, fine en Budapeŝto, eĉ en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ankaŭ komponadis hungarecajn kaj soldatajn kantojn.
 
Pro eksedziĝo li edziĝis dufoje.
 
## Elektitaj hungarecaj kantoj 
* *Adj egy csókot ne légy gyáva*
* *Amíg csak a szívem dobog*
* *Dobj egy csókot felém*
* *Esthajnali csillag búcsút int az égről*

## Lia sola filma partopreno 
* *Háromszázezer pengő az utcán* (1937, komponisto)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj komponistoj
Kategorio:Hungaraj dirigentoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ĉina inko

eta|Desegno farita per ĉina inko.
**Ĉina inko**, **tuĉo** aŭ **Ĥina inko** estas inko uzata ĉefe en ĉina, japana kaj korea kaligrafioj, en kiu oni uzas fakte plej ofte la sumi-e (墨絵 sumi e?). Poste ĝi alvenis al Japanio dum la 14-a jarcento en la Epoko de Muromaĉi kaj estis uzata por fari unukolorajn pentraĵojn per inko, kiuj faris fortan influon sur la ĉina kulturo kaj kiu estis disvastigita fare de la monaĥoj de Zeno, pioniroj de la tekniko de sumi-e.

## Notoj 
Kategorio:Ĉinaj artoj
Kategorio:Inkoj
Kategorio:Desegnado
Kategorio:Ĉinaj inventoj
Fonetika transskribo

**Fonetika transskribo** (ankaŭ konata kiel **fonetika skribo** aŭ **fonetika signaro**) estas la videbla reprezentado de parolataj sonoj (aŭ fonoj). La plej komuna fonetika transskribo uzas fonetikan alfabeton, kiel la Internacia Fonetika Alfabeto, la plej videbla alfabeto uzata en fonetiko.

## Kritiko 
Fonetikaj transskriboj povas esti malfacilaj : lingvo varias multe trans loko, tempo, situacio ktp. Ne ĉiuj konsentas pri kiel priskribi ĉiun variadon. Ne ĉiuj konsentas pri kiel transskribi ĝin. Provante elekti la (IPA)-simbolon kiu ekzakte reprezentas unu sonon jam kondukis pli ol unu fojon al malkonsenta debato inter lingvistoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Internacia Fonetika Alfabeto
* Transskribado (lingvoscienco)
* Transliterumo

Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Alfabeto
Damasko (ŝtofo)

eta|Itala damasko.
**Damasko** estas tipo de teksaĵo de la tipo kepro aŭ sateno. Unuflanke, la vefto utilas kiel fono kaj la varpo formas la desegnojn, kaj aliflanke, okazas male. En ĝi oni konsideras averso la flanko kiu havas brilan fonon kaj senbrila la desegnojn, kaj male okazas en la mala flanko.

Ĝi estas originita de Mezoriento, precize de la ĉefurbo de Sirio (nome Damasko), ĉirkaŭ la 11-a jarcento, ĝi perfektiĝis en la 13-a jarcento, kaj ekde tiam, ĝi troviĝas uzata tutmonde.

Laŭ Francisko Azorín **Damasko** estas *Silka, luksa ŝtofo fabrikita en Damasko aŭ ĝin imitanta.* Kaj li indikas etimologion el *Damask*, propra araba nomo de siria urbo, kaj de tie la latina *Damascus*. Li referencas ankaŭ la terminon damaskeno.

## Notoj 
Kategorio:Teksaĵoj
Kategorio:Damasko
Ĉizado

[eta|250ra|Lignoĉizado de [Sikuloj.]]
eta|250ra|Ĉizita pordego de Sikuloj.
**Ĉizado** estas la fako kaj arto uzi ilojn por formi ion el materialo pere de forskrapado de partoj de tiu materialo. La tekniko povas esti aplikita al ajna materialo kiu estas sufiĉe solida por elteni formon eĉ kiam oni forigis pecojn el ĝi, kaj sufiĉe milda por ke oni povu forskrapi partojn pere de la disponeblaj iloj. Ĉizado, kiel rimedo por fari skulptaĵojn, estas distinga el metodoj kiuj uzas mildajn kaj muldeblajn materialojn kiel argilo, fruktoj, kaj fandita vitro, kiuj povas esti formitaj en la deziritaj formoj kiam ili estas mildaj kaj poste plifortiĝas en tiu formo. Ĉizado tendencas postuli multe pli da laboro ol la metodoj kiuj uzas muldeblajn materialojn.

Laŭ Francisko Azorín **Ĉizi** estas *Prilabori malmolan materion per ilo akrepinta.* Kaj li indikas etimologion el la latina *scindere* (fendi). Li aldonas teknikajn terminojn kiel *ĉizilo*, ŝtala ilo longa kaj plata, ordinare kun ligna tenilo por ĉizi, *ĉizisto*, persono kies metio estas ĉizado, *ĉizileto*, malgranda ĉizilo speciale uzata de metalĉizistoj k. juvelistoj.

## Tipoj 
* Lignoĉizado
* Ŝtonĉizado
** Petroglifo
* Levallois tekniko

## Vidu ankaŭ 
* Skulptarto
* Tajlado

## Notoj 

Kategorio:Artaj teĥnikoj
Preĝejo Sankta Georgo (Zalaszentgyörgy)

La **Preĝejo Sankta Georgo** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Zalaszentgyörgy.

## Historio 
Origine la romanika preĝejo el la 13-a jarcento estis 12,5 metrojn longa, 7 metrojn larĝa kun duonronda sanktejo. En la sekva jarcento la sanktejo malkonstruiĝis kaj pli nova gotika sanktejo estis konstruita kun pilieroj. Ankaŭ la navo pligrandiĝis. 3 romanikaj fenestroj retis, sed aldoniĝis 4 gotikaj fenestroj. En fino de la turka dominado la turkoj iom faris ruina la preĝejon. En 1756 ĝi barokiĝis. En 1961 vandale oni faris grandajn fenestrojn, inter 1975-1993 la preĝejo estis plene renovigita.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en la vilaĝa tombejo. En mezo de la fasado la mezepoka enirejo funkcias, la plej supre la turo altiĝas. Malantaŭ la fasado la navo etendiĝas, la absido estas oklatera. Sakristio aliĝas al la absido. En la sanktejo estas videbla sidniĉo kun kapo de Kristo. Interne nur fragmentoj restis el gotikaj freskoj kaj sekpentraĵoj, sed foje oni trovis ankaŭ renesancajn motivojn. Laŭ arkeologoj la internaj muroj estis pentritaj de alteco de genuo.

Kermeso okazas en la sekva dimanĉo de la 24-a de aprilo.

## Fontoj 
* hungare kun 2 fotoj
* hungare
* hungare kun fotoj 
* hungare
* hungare kun fotoj
* https://mno.hu/migr_1834/kozepkori-templom-zalaszentgyorgyon-531259 

Zalaszentgyorgy)
Kategorio:Zalaszentgyörgy
Zalaszentgyörgy
Retroklino

**Deklivo** aŭ **Retroklino** estas marko de interpunkcio. Temas pri askia signo \ (la kodono 92 = 16u5C). Foje oni ĝin nomas ankaŭ «inversa frakcistreko». Laŭ PIV **malsuprenstreko**.

La usonano Bob Bemer enkondukis la deklivon en la 60aj jaroj de la pasinta jarcento. La marko estas precipe uzata en komputado. En MS-DOS oni uzas ĝin ekzemple por indiki la lokon de dosiero aŭ dosierujo (c:\win\temp\...).

En Unikso kaj Linukso la deklivon oni uzas ekzemple por indiki spacon. La dosierujon *Miaj Leteroj* oni skribu en ĝi per jena linio: 
`ls /home/irwin/Miaj\ Leteroj`

La plej ĝenerala signifo de deklivo  estas : ne horizontala supraĵo de grundo, vojo, planko k.a. (PIV2).

## Noto 
Konsideru fonetikan simetrion inter «ObLiKVo» (oblikva frakcistreko /) kaj «deKLiVO».

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Deklivo

## Eksteraj ligiloj 
* Deklivo en Komputada Leksikono

Kategorio:Interpunkcio
Kategorio:Tipografiaj simboloj