open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paul Gavarni

eta|dekstra|200px|Gravuraĵo fare de Gavarni.
**Paul GAVARNI** (Parizo 1804-1866) estas kromnomo de Suplice-Guillaume Chevalier, franca gravuristo. Li faris litografiojn ekde 1824 kaj iĝis unu el la plej elstaraj karikaturistoj el sia epoko. Li kolegis Daumier en la ĵurnalo Charivari kaj kreis pli ol 2700 litografajn desegnojn. La stilo pikanta kaj burleska per kiu Gavarni analizis la tiamajn morojn igas lin referencon en la historio de la karikaturo. Kvankam «Les Lorettes» restis kiel markon de la gavarna streko, oni ne povas forgesi aliajn tipojn kreitajn de lia karikatura streko: *Les Enfants terribles, Les Actrices, Les Ètudiants*.
Hertzel, unu el la plej gravaj eldonistoj de la 19-a jarcento, kiu ekzemple eldonis Jules Verne kaj Victor Hugo, lanĉis plurajn verkojn de Gavarini, precipe la plej riĉaj satiroj.

Kategorio:Francaj gravuristoj
Kategorio:Francaj karikaturistoj
Kategorio:Francaj desegnistoj
Kategorio:Francaj akvarelistoj
Kategorio:Francaj litografiistoj
Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio
Kategorio:Naskiĝintoj en Parizo
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Provinco Ciego de Ávila

**Ciego de Ávila** estas provinco de la centra regiono de Kubo ĝi estis fondita en la jaro 1976 pere de dekreto de la kuba registaro kiu redistribuis la limojn de la antaŭaj ses provincoj formante 14 kaj specialan municipon Isla de la Juventud, La provinco estas inter Sancti Spíritus kaj Camagüey, norde kun **Kanalo de Bahamoj** y kaj sude estas Karibio. La ĉefurbo de la provinco ankaŭ nomiĝas Ciego de Ávila.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Rifo Kokoso (en la hispana ***Cayo Coco*** estas insulo en la centra regiono de Kubo, kun areo de 370 km² kio igas ĝin la 4a plej granda insulo de tiu ĉi lando. Ĝi famas pro la luksaj ĉioinkluzivitaj turismejoj. Ĝi situas en la Provinco Ciego de Ávila kaj estas parto de aro da insuletoj konataj kiel «Ĝardenoj de la Reĝo».

Kategorio:Provincoj de Kubo
Insulinsimilaj kreskofaktoroj

eta|modelo de IGF-1
La **insulinsimilaj kreskofaktoroj** (angle *Insulin-like growth factors (IGF)*) estas polipeptidoj, kiuj montras grandan sekvenchomologion al insulino. La IGF-oj estas partoj de kompleksa sistemo, kiujn la korpoĉeloj uzas por komuniki kun ilia ĉirkaŭo. Tiu sistemo - nomata ofte kiel IGF-akso- konsistas el du membranreceptoroj (IGF1R kaj IGF2R), du ligandinoj, grupo de ses IGF-ligproteinoj (IGFBP 1-6), same kiel el kelkaj IGFBP-asociitaj proteazoj.

## Funkciado 
*Insulin-like growth factor 1* (IGF-1), ankaŭ nomata *Somatomedin C*, estas kreskohormono, kies strukturo tre similas al tiu de la insulino. Ĝin produktas ĉefe en la hepato per stimulado per GH (Growth Hormone, kreskohormono, somatotropino). IGF-1 gravas en la malfrua ĉelevoluo pri maksimumado de la kresko.

*Insulin-like growth factor 2* (IGF-2), ankaŭ nomata *Somatomedin A*, havas gravan rolon ĉe la frua ĉelevoluo.

Kategorio:Peptidaj hormonoj
Kategorio:Dopado
Bartolomé de las Casas

**Frato Bartolomé de Las Casas** naskiĝis la 24an de aŭgusto 1484? en Sevilo kaj forpasis la 17an de julio 1566 en Madrido. Li estis dominikana frato, kronikisto, teologo, episkopo de Chiapas (Meksiko) kaj apologiisto. Bartolomeo de Las Casas multe defendis la amerikajn indiĝenojn kontraŭ la konkerantoj kaj la hispana kortumo sed pro ribelo de aborigenoj dum lia vojaĝo al Hispanujo la afero fiaskis. Grava kontraŭanto lia estis Juan Ginés de Sepúlveda, polemika proponanto de kolonia sklaveco en Ameriko.

## Verkoj (en la hispana) 
* Narratio regionum Indicarum per Hispanos quosdam devastatarum verissima
* Historia de la destrucción de las Indias
* De unico vocationis modo, en la latina. konata en la hispana kiel: "La sola maniero allogi al ĉiuj popoloj al la vera religio", 1537
* Brevísima relación de la destrucción de las Indias
* Los dieciséis remedios para la reformación de las Indias
* Apologética historia sumaria
* De thesauris
* Treinta proposiciones muy jurídicas
* Obra indigenista

## Tradukoj en Esperanto 
* *Konciza raporto pri la detruado de Indio*. Trad. el la hispana Ludoviko Serrano Pérez. Edegem: Monda Asembleo Socia, 2013.

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj episkopoj
Kategorio:Hispanaj juristoj
Kategorio:Meksikaj episkopoj
Kategorio:Hispanaj historiistoj
Kategorio:Kronikistoj
Kategorio:Kontraŭsklavistoj
Kategorio:Internacia juro
Kategorio:Koloniado de Ameriko
Provinco Villa Clara

**Villa Clara** estas provinco kiu troviĝas en la centra regiono de Kubo. Ĝia ĉefurbo nomiĝas Santa Clara kaj dum multaj jaroj ĝis 1976 estis la ĉefurbo de la iama centra provinco Las Villas, kiu estis dispartigita en tri pliaj provincoj.
Villa Clara havas limojn norde kun la Meksika Golfo, la Florida Markolo kaj la Malnova Kanalo de Bahamoj kaj sude kun Karibio. En Santa Clara ripozas la restaĵoj de Che Guevara.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La provinco havas 13 municipojn: Caibarién, Camajuaní, Cifuentes, Corralillo, Encrucijada, Manicaragua, Placetas, Quemado de Guines, Ranchuelo, Remedios, Sagua la Grande, Santa Clara, Santo Domingo.

Kategorio:Provincoj de Kubo
Pinar del Río

**Pinar del Río** (laŭlitere en la hispana *Pinarbaro de la Rivero*) estas urbo de Kubo. Ĝi estas la ĉefurbo de samnoma provinco Pinar del Río, la plej okcidenta de la insulo. Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kvartaloj estas *La Conchita*, *La Coloma*, *Briones Montoto* kaj *Las Ovas*.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 23200
* Koordinatoj: 22° 25'N, 83° 42'W
* Areo:  (urbo);  (municipo)
* Alteco: 60 m
* Distanco: 170 km al Havano
* Loĝantaro: ĉ.  (urbo); ĉ.  (ĉirkaŭa areo)[Kiam??]

## Vidu ankaŭ 
* provinco Pinar del Río

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Pri Kubo
* Radio de Pinar del Río 
*  *(raporto pri vojaĝo en 2015)*

Kategorio:Provinco Pinar del Río
Trinidado (Kubo)

eta|dekstra|250ra|Trinidado
**Trinidado** estas urbo kiu situas en la centra regiono de Kubo pli specife en la sudo de la provinco Sancti Spíritus kaj estas la ĉefurbo de la samnoma municipo.

La urbo Trinidado estis la tria vilaĝo fondita de la Hispana Krono en Kubo komence de 1514. La fondiĝon de la vilaĝo ĉeestis Diego Velázquez mem kaj la urbo rapide disvolviĝis danke al la entreprenema sinteno de la loĝantoj kio ebligis al la urbo esti unu el la plej prosperaj centroj de la plej granda antila insulo. La laboro pri konservado kaj restaŭrado entreprenita de la specialistoj de tiu ĉi regiono de la suda centro de Kubo, kaj la amo kiun sentas ĝiaj loĝantoj la urbo fariĝis unu el la koloniaj urboj plej bone konservitaj ne nur en Kubo sed ankaŭ en Ameriko, pro tio ĝi apartenas al la Listo de Monda Heredaĵo de Unesko kune kun **La Valo de Los Ingenios** en 1988, zono kie prosperis la sukerindustrion en la duono de la 19a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(raporto pri vizito en 2016)*
*  *(raporto pri vizito en 2016)*
*  *(raporto pri vizito en 2016)*
*  *(raporto pri vizito en 2016)*

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco Sancti Spíritus
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kubo
Mizero

**Mizero** estas situacio daŭra, kiu povas esti kaŭzita de malriĉeco, malfeliĉo aŭ malbonŝanco.
Filantropa reago estus kompati la mizerulon. En sia libro *La Mizeruloj* Victor Hugo montras ripete kiel unuopuloj povas forigi aŭ faciligi mizeron per individua agado respondeca.

## Vidu ankaŭ 
* Movado sen Nomo
* Industrio de mizero
* 14 helpantoj en mizero

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (46, kompare kun 32 pri feliĉo, 23 pri malfeliĉo kaj 6 pri ĉagreno, malmizero ne ekzistas!) proverboj pri mizero en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Referencoj
Provinco Pinar del Río

**Pinar del Río** estas la plej okcidenta provinco de Kubo.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estas unu el la plej lokoj vizitataj de la turistoj pro la bela pejzaĝo unika en Kubo.
La ĉefaj urboj de la provinco estas: Pinar del Río (la ĉefurbo), Bahia Honda, Los Palacios, San Cristóbal, San Luis, Consolación del Sur, Candelaria, San Juan kaj Martínez.
Antaŭe estis konata kiel "Cindrulino" nuntempe ĝia titolo estis ŝanĝita al "La Kuba Princino".

## Vidu ankaŭ 
* Kabo San Antonio (Kubo)
* Universitato de Pinar del Río

Kategorio:Provincoj de Kubo
Ciego de Ávila

**Ciego de Ávila** estas urbo en Kubo kaj ĉefurbo de la samnoma provinco. Ĝi havas ĉ.  loĝantojn.

Ĝi estas moderna, kvankam en la historia urbocentro oni povas trovi multajn spurojn el la kolonia epoko. La katolika preĝejo, tre moderna kaj kun eklektika arkitekturo, havas en sia enirejo statuon de Sankta Eŭgenio de la Palmo, sankta patrono de la urbo. Alia juvelo de la arkitekturo de la urbo estas ĝia Ĉefa Teatrejo, konsiderata kiel unu el la plej bonaj teatrejoj de Kubo. En la centro de la urbo, estas la parko José Martí kiu estis finkonstruita en 1995, ĝiaj originoj estas en la 1800-aj jaroj kie en la sama loko estis la Placo Alfonso la 3-a. Ĉirkaŭ la parko estas konstruaĵoj de la komenco de la  20-a jarcento. Ĝuste en la centro de la urbo leviĝas moderna konstruaĵo kiu rompas kun la tradicia arkitektura kolonia stilo.

Kategorio:Urboj de Kubo
Kategorio:Provinco Ciego de Ávila
Miklós Jancsó

*Miklós Jancsó* estas:
***Miklós Jancsó (reĝisoro)**
*Miklós Jancsó (aktoro, verkisto)
*Miklós Jancsó (kuracisto)
*Miklós Jancsó (farmakologo)
Malsuprotono

**Malsuprotono** estas nocio el la muziko, kiu tamen ankaŭ validas por aliaj fizikaj osciladoj. Pro simetriaj kialoj oni kompletigas la supratonaron per spegulado malsupren per la t.n. **malsuprotonaro**, ekestanta per frekvencpartigo. 
Ĉi tiuj **malsuprotonoj** estas tonoj (frekvencoj), kiuj havas al baztono jenan proporcion:

Dum kiam la suprotonoj pli malpli forte kunsonas je ĉiu tono, la malsuprotonoj (escepte de sonorilaj kaj gongaj sonoj) estas nura matematike elpensita konstruaĵo kaj ne aperas en la frekvenca spektro de tono. Bildige oni povas klarigi ilian ekeston anstataŭ per divido de  kordo per ĝia duobligo, triobligo, ktp.. La malsupratonoj de baztono estas ekzakte la tonoj, en kies suprotono-konsisto ekzistas la baztono.

**Ekzemplo por la ĉambrotono A:**

Dum kiam el la unuaj  suprotonoj rezultas la tonkonsisto por la maĵor-akordo, la unuaj malsuprotonoj rezultigas la minor-akordon. La doktrino disvastigita en la (spekulativa) muzikteorio, ke la minor-akordo estus per tio „subsono“ simetria al maĵor-akordo, estas nomata harmonia dualismo:

**Ekzemplo por la baztono C:**

Supratonoj estas

Per tio el la unuaj suprotonoj rezultas la C-maĵora akordo **C-E-G**.

Malsuprotonoj estas

Per tio el la unuaj malsuprotonoj rezultas la f-minora akordo **F-A bemola-C**.

En la moderna muziko jen kaj jen ekestas eksperimentoj, enigi la tonojn de sepobla resp. sepona bazfrekvenco en la harmoniojn. En la supra ekzemplo estas la tonoj *B bemola* kaj *D*. Vd. ekz. http://www.harmonia-hepta.de/hh/hh00_Sitemap.htm.

La numeradon de la supraj kaj malsupraj tonoj oni faras parte tiel, ke la baztono mem estas nomita no 1 kaj per tio ĉiuj numeroj estas translokitaj je unu. Je entjeraj proporcioj de la frekvencoj oni do parolas pri harmoniaj resp. subharmoniaj anstataŭ de supraj kaj malsupraj tonoj. Tio havas la avantaĝon, ke en la numeroj de la harmoniaj la duopotencoj estas klare ekkoneblaj. Ekzemple laŭ ĉi tiu nomigo la sepa harmonia tono estus la tono kun la sepobla frekvenco.

Kategorio:Muzika teorio
Provinco Matanzas

**Matanzas** (aŭ Matanco por kubaj esperantistoj) estas okcidenta provinco de Kubo kiu havas limojn okcidente kun Provinco de Havano, norde kun la Florida Markolo, oriente kun Villa Clara kaj sude kun Karibio. Ĝia ĉefurbo estas Matanzas kiu estas tre konata kiel **La Ateno de Kubo** — urbo riĉa je kulturaj eventoj. Oni ankaŭ nomas ĝin "**La urbo de la pontoj**". 

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kategorio:Provincoj de Kubo
Endre Hegyi

**HEGYI Endre** [hedji] estis rumanuja hungara poeto, lingvisto, tradukisto naskiĝinta la  en Nagymajtény kaj mortinta la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La mezlernejon Endre Hegyi finis en Carei kaj li havigis al si diplomon pri la hungara kaj rumana lingvoj kaj literaturoj en Universitato de Koloĵvaro (1942). Li instruis komence en Koloĵvaro, de 1947 en Hungarujo. En 1953 li estis katedrestro en la Eötvös Loránd Tudományegyetem. Li apartenis al verkistoj de Termés. Li estis teknikredaktoro de Pásztortűz (1942), ĉefredaktoro de Erdélyi Iskola (1944), redaktoro de kulturrubriko de ĵurnalo Világosság (1946–47). Li tradukis de rumanaj poetoj Alexandru Toma, George Coşbuc, Tudor Arghezi, Alexandru Macedonski, Ion Pillat.

## Verkoj 
* *Napóra*, poemoj, Kvár, 1938;
* *Címer*, poemoj, Kvár, 1942;
* *Szász Gerő élete és irodalmi munkássága*, Kvár, 1942;
* *Fenyőtoboz*, elektitaj poemoj, Bp.-Szeged-Sopron, 1986.
* *A magyar nyelv idegen nyelvként való tanításának főbb elvi és módszertani problémái*. Bp. 1970).

## Tradukvolumo 
* Omar Ĥajam: *Rubáiyat*, trad., postparolo, notoj, 1958.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Srbobran

eta|dekstra|Srbobran situas en la mapo en la verda municipo
**Srbobran** (, , ) estas urbo kaj samtempe municipo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka. La historia slava nomo estis *Sentomaš*. La serba vorto signifas: defendanta serbojn. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 197 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 13090
* Poŝtkodo: 21480
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: Ns

## Situo 
maldekstre|eta|240ra|Ortodoksa preĝejo de Srbobran
Srbobran situas sur ebenaĵo, laŭ kanalo Danubo-Tiso, laŭ ĉefvojoj Sombor-Kikinda kaj Subotica-Novi Sad.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1338 en formo *"Sentomas"*. Inter 1702-1750 serbaj soldatoj servis tie, kiu apartenis al limgarda zono. En 1848 tie komenciĝis konflikto inter serboj kaj hungaroj. La hungara armeo trifoje vane sieĝis la malgrandan fortikaĵon, nur poste sukcesis. En 1910 loĝis en Szenttamás 14&nbsp;335 homoj, (7808 serboj, 6031 hungaroj, 430 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 1942 la judoj deportiĝis kaj okazis ankaŭ razio, kie oni murdis homojn, kiujn oni akuzis pri partizanado. Fine de 1944 serbaj partizanoj okupis la urbon kaj venĝe murdis hungarojn. En 2002 loĝis en Srbobran 13091 homoj, (serboj 7838 (60 %), hungaroj 3715 (28 %), jugoslavianoj 396 kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1815, en 1886 pligrandiĝis
* ortodoksa preĝejo de 1808

## Famuloj 
* en la urbo naskiĝis hungaraj verkistoj Nándor Gion kaj László Végel
dekstre|eta|260ra|Ponto tra la kanalo

Kategorio:Urboj de Serbio
Gerő Szász

**SZÁSZ Gerő** (sa:s)  estis hungara poeto, eklezia verkisto naskita en Ördögkeresztúr la 5-an de aŭgusto 1831  kaj mortinta en Koloĵvaro la 29-an de aprilo 1904.

## Biografio 
Gerő Szász finis la teologion en Koloĵvaro, li iĝis tie reformita patro, de 1867 dekano. Li redaktis la *Erdélyi Protestáns Közlöny* kaj *Prédikátori Tár*. Li estis la unua vicprezidanto de la Erdélyi Irodalmi Társaság. Li estis membro de la Societo Petőfi (1876).

## Verkoj ĉefaj 
**Költeményei* (Pest, 1861);
**Költemények* (Pest, 1868); C
**Corday Charlotte* (elbeszélő költemény, 186);
**Újabb költemények* (Pest, 1880);
**Rolandné (tragedio, 1880).

## Literaturo 
*Hegyi Endre: *Sz. G. élete és irodalmi munkássága'' (Kolozsvár, 1942).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Schneeberg (Malsupra Aŭstrio)

eta|dekstra|250ra|Schneeberg
**Schneeberg** (Neĝa monto) kun la plej alta punkto, *Klosterwappen*, kun alteco de 2076 metroj super la nivelo de la maro, estas la plej alta monto en Malsupra Aŭstrio. Ĝi estas la plej orienta 2000-a monto de la Alpoj antaŭ la Viena ebenaĵo. De la valo al la monto frekvencas dentrada fervojo nomata Schneeberg-fervojo.

Kategorio:Montoj en Aŭstrio
Kategorio:Montoj de la Alpoj
Eritropoetino

**Eritropoetino** (el la malnovgreka ἐρυθρός *erythros* „ruĝa“ kaj ποιεῖν *poiein* „fari“, sinonimoj: **EPO, epoetino**, historie ankaŭ: **hematopoetino**) estas glikoproteina hormono, kiu respondecas, gravas kiel kreska faktoro pri la ruĝaj sangokorpetoj (eritrocitoj) dum la sangoproduktado (*hematopoezo*) en la mjelo. Sintezita eritropoetino estis forte uzata en la bicikla sporto en la 1990-aj jaroj kiel dopaĵo.

EPO en homoj estas sekreciata je 85–90 % en la renoj kaj je 10–15 % en hepato. La en-sera koncentriteco de eritropoetino en homo estas ĉ. ĝis 19&nbsp; mU/mL.

:Pruvo de dopado:
La aplikadon de sintezita EPO pruvas la kreskinta hemoglobina koncentriĝo kaj hematokrita nivelo. La dopintoj do reguligas la hematokritan nivelon super la normala nivelo ĝis 47 % (virinoj) aŭ ĝis 50 % (viroj), kiuj estas la permesitaj supraj limoj.

Se oni transpasas personan limon, la koro povas halti dum dormado. Dum dua duono de la 1980-aj jaroj - kiam la dopad-kontrolistoj ne kontrolis la hematokritan nivelon - mortis 18 eŭropaj profesiaj biciklistoj (densiĝas la sango pro la multaj eritrocitoj kaj tiel ŝarĝas la koron).

La EPO kaŭzas fortan kreskon de la elteneco. Laŭ norvega studaĵo (Birkeland et al. 2000), post kvarsemajna EPO-traktado kreskis la oksigenakcepta kapablo je 7 %, dum la hematokrita nivelo de 43 % al 51 %. La EPO malkonstruiĝas, forlasas la korpon post 3 tagoj.

Saman efikon kiel EPO havas montaj trejnejoj, nitrogenkameroj, malalt-premaj domotendoj, kiuj estas permesitaj, tamen malpli konfideblaj metodoj.

Kategorio:Dopado
Kategorio:Hematologio
Kategorio:Kemiaĵoj malpermesitaj de la Monda Agentejo Kontraŭdopa
Endre Nagy (verkisto)

**NAGY Endre** (nadj) hungara verkisto, programparolanto, teatrestro : Nagyszöllős, 5-a de februaro 1877 – Budapeŝto, 5-a de majo 1938.

## Biografio 
Li devenis el juda familio. Li studis juron en Budapeŝto kaj Nagyvárad, poste li iĝis ĵurnalisto. Inter 1895 – 1897 li estis kunlaboranto de Szabadság kune kun Endre Ady, al kiu ligis lin amika rilato. Ekde 1900 li estis kunlaboranto de Magyar Szó de Budapeŝto, inter 1901 – 10 de Pesti Napló. En 1908 li establis la unuan varietan teatron *Modern Színpad*, kiun li gvidis ĝis 1913. Post unujara restado en Parizo li iĝis kunlaboranto de gazeto *Az Est*, poste *Budapesti Hírlap*. Li estis de 1921 direktoro de la teatroj Gresham, de 1923 Pesti Kabaré. Ekde 1924 ĝis 1929 li estis kunuldirektoro de Terézkörúti Színpad (kun Béla Salamon). En la 1930-aj jaroj li estis interna kunlaboranto de gazeto *Újság*. En siaj lastaj jaroj li gvidis la recitalojn de Nyugat Baráti Köre. Li reĝisoris la filmon *A sakkjáték őrültje* (1909), li estis kunulaŭtoro de filmo *A 300 éves ember* (1914).

## Verkoj ĉefaj 
* *Gyönyörű lovagkor (rakontoj, Nagyvárad, 1905);
* *A miniszterelnök* (teatraĵo, Bp., 1903);
* *Gróf Mach Zsigmond* (romano, Bp., 1919);
* *Udvari történet* (romano, Bp., 1926);
* *Lukits Miklós kalandjai* (rakontoj., Bp., 1927);
* *Hajnali beszélgetés Lukits Miklóssal* (rakontoj., Bp., 1930);
* *A kupléénekes*. (romano., Bp., 1930);
* *A kabaré regénye* (Bp., 1935);
* *Egy város regénye* (Bp., 1936);
* *Várad-Pest-Párizs* (rememoraĵoj, kun antaŭparolo de Andor Kellér, Bp., 1958).

## En Esperanto aperis 
* Hungara Antologio 1933: novelo *El la aventuroj de Milos Lukits''

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj komikistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Lajos Dánér

**DÁNÉR Lajos** (da:ne:r) estis rumanuja hungara poeto, redaktoro naskita en Braŝovo la 7-an de marto 1911 kaj mortinta la 5-an de marto 1964 en Svislando.

## Biografio 
La mezkernejon Lajos Dánér finis en Braŝovo kaj Nadjenjedo, Li pristudis teolologion en reformita teologio de Kluĵo kaj juron, teologion en Parizo, li doktoriĝis en Bruselo. Li publikigis studojn, artikolojn kaj tradukis el rumana, germana, franca, angla kaj rusa lingvoj. De 1954 li estis pastro eksterlande. Li iĝis viktimo en Svislando de aŭtomobilakcidento.

## Verkoj 
* *Átkunk*, noveloj, Kv. 1929;
* *Vakoktól-rabokig*, poemoj, Kv. 1940)
* *Az állatok dalolnak*, poemoj, (kun desegnoj de Attila Demjén, Kv. 1943)
* *A béka*, romano, 1934.
* kontribuoj en la revuo *Barátság* ("Amikeco", 1939-40)

## Literaturo 
* Kiss Jenő: D. L.: Vakoktól-rabokig. Erdélyi Helikon 1941/7.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Daner, L
Daner, L
Attila Demjén

**DEMJÉN Attila** estis hungara pentristo naskita en Târnăveni la 10-an de aprilo 1926 kaj mortinta en Budapeŝto la 1-an de septembro 1973.

## Biografio 
Attila Demjén studis inter 1946-51 en la Hungara Belarta Altlernejo en Budapeŝto ĉe Róbert Berény, Aurél Bernáth. Li estis gvidanto de belarta fakrondo Mihály Munkácsy. Li vojaĝis multe, inter 1961-64 li vivis en Italujo. Post reveno Hungarujon li kreis portretojn pri pluraj siaj amikoj, samtempaj granduloj interalie Tibor Duray, Lajos Szentiványi, Zoltán Kodály.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1963 • G. d'Arte Bars, Romo • G. d'Arte Palazzo Vecchio, Florenco
* 1966 • Csók Galéria, Budapeŝto (kat.)
* 1968 • Stockholm
* 1970 • Stockholm
* 1972 • Mednyánszky Terem, Budapest
* 1977 • Magyar Nemzeti Galéria, Budapest (memeoekspozicio, kat).

## Premioj, distingoj 
* 1952, 1953: Munkácsy-premio

## Fonto 
* Artportal.hu

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Derzsi

**DERZSI Sándor** (derĵi) estis rumanuja hungara poeto. Li naskiĝis en Somogyom je la 27-a de septembro 1919 kaj mortis en Budapest je la 23-a de januaro 1978.

## Biografio 
La mezlernejon li vizitis en Blaj, Alba Iulia kaj Braŝovo. Li ĉesigis siajn studojn en fakultato de filologio en Universitato de Kluĵo kaj finis la aktorsekcion de Thalia Studió. Liaj poemoj aperis en Keleti Újság, Pásztortűz kaj Erdélyi Helikon, en antologio *Üdvözlégy szabadság* (Kv. 1942). Li estis unu el fondintoj de Márciusi Baráti Kör, redakciano de studentrevuo *Március* (1943-44), kunlaboranto de revuo Termés. En 1944-45 li estis kunlaboranto de ĵurnalo Világosság kaj iom da tempo li laboris en la redakcio de Népi Egység en Braŝovo. En la fino de 1945 li translokiĝis Budapeŝton, kie li estis kunlaboranto de gazetoj Válasz, Nagyvilág, Valóság, Magyar Nemzet.

## Verkoj 
* *Szenvedések mámorában*, poemoj, Kvár [1941].
* *Testamentum az anyagról*, (1000 poemoj). Elektis Csaba Lászlóffy, Kv., 2004.

## Tradukaĵo 
* Mihail Sadoveanu: *A csodálatos erdő*, fabelo, 1956.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Derzsi, S
Derzsi, S
Joseph Barth

**Joseph Barth** saksa evangelia pastro, flaŭresploristo: Táblás, 19-a de oktobro 1833 – Nagyszeben, 29-a de julio 1915.

## Biografio 
Li studis en bazlerneja porinstruista instituto de Medgyes kaj li instruis en Muzsna, Medgyes, poste ekde 1861 en Kisekemező. De 1864 ĝis sia pensiiĝo en 1907 li estis pastro Hosszúaszó. Li esploris la flaŭron de Transilvanujo kaj li malkovris plurajn nekonatajn plantospecojn.

## Verkoj 
**Herbarium Transsylvanicum. Die Laubmoose Siebenbürgens* (I–II., Brassó, 1871–73);
**Herbarium Transylvaniciam. Die Flechten Siebenbürgens* (Brassó, 1873)

 

Kategorio:Botanikistoj
Maglicj

dekstra|eta|Maglicj situas en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Luterana preĝejo en Maglicj

**Maglicj** (maglitj), serbe **Маглић,** slave **Maglić,** germane **Bulkes,** hungare **Bulkeszi** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo Baĉki Petrovac.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2690
* Poŝtkodo: 21473
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Maglicj situas sur ebenaĵo.

## Historio 
La vilaĝo *"Kezy"* fondiĝis en 1263. Dum la turkoj la loĝantaro malpliiĝis, fine neniu loĝis tie. Ĝis 1745 la loko estis paŝtejo de Limgarda zono. En 1786 germanoj refondis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Bulkeszi 2899 homoj, (germanoj 2777 (96 %). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 1945 la germanoj deportiĝis. En 1948 alvenis homoj el Bosnio, la vilaĝo estis nomumita pri monto Maglić. En 2002 loĝis en Maglicj 2695 homoj, (serboj 2426 (90 %), slovakoj 101 kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* luterana preĝejo de 1820 (neuzita)

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Kulpin (Serbio)

dekstra|eta|Kulpin situas en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Luterana preĝejo en Kulpin
eta|dekstra|300px|Ortodoksa preĝejo en Kulpin
**Kulpin,** serbe **Кулпин,** slovake **Kulpín,** hungare **Kölpény** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka, en municipo Baĉki Petrovac.
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2970
* Poŝtkodo: 21472
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Kulpin situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj (precipe slovakoj alvenis tien. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Kulpin 2976 da homoj, (slovakoj 2116 (71 %), serboj 634 (21 %), jugoslavianoj 43 kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo
* ortodoksa preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Márton Balázs (etnografo)

**BALÁZS Márton** (bala:ĵ) estis rumanuja hungara etnografo, folkloristo naskita en Szilágysomlyó la 22-an de septembro 1867 kaj mortinta la 25-an de julio 1948 en Sfântu Gheorghe.

## Biografio 
Ekde 1893 ĝis 1915 Balázs estis instruisto, direktoro de lernejo en Kézdivásárhely. Inter 1894 kaj 1905 li kolektis kun instruistoj kaj kun siaj lernantoj folkloron kaj popolkutimojn. Li estigis kolekton enhavantan pli ol 6000 pecojn, kiujn li dividis inter la muzeoj de Kézdivásárhely kaj Sepsiszentgyörgy. Li vivis ekde la jaroj de 30-aj en Sfântu Gheorghe. Liajn studojn publikis la *Ethnographia* kaj *Értesítő* de Székely Nemzeti Múzeum. En la dua volumo (Bp., 1909) de libroserio *A magyar nép művészete* redaktita de Dezső Malonyai li verkis la partojn pri la popolkostumoj kaj popolkutimoj de Háromszék.

## Verkoj ĉefaj 
**Adatok Háromszék vármegye néprajzához* (Sepsiszentgyörgy, 1942).

## Literaturo 
*Balassa Iván: B. M. (Ethnographia, 1943. 2. sz.); 
## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon
*Faragó József : Székely néprajz (Pásztortűz, 1944. 2. sz.).

Balazs, M
Balazs, M
Balazs, M
Medicina Universitato en Lublin

La **Medicina Universitato en Lublin** () estas instituto de supera klerigo en la pola urbo Lublin. Ĝi konsistas el 4 fakultatoj. En la universitato studas proksimume 6500 gestudentoj.

## Historio 
Historio pri instruado de medicino en Lublin datiĝas de 1944, kiam estis fondita Universitato Maria Curie-Skłodowska. Samjare kreiĝis Kuracista Fakultato, jaron poste ankaŭ Farmacia Fakultato. En 1950 oni apartigis Kuracistan Akademion, kiel publikan altlernejon. Ankoraŭ samjare ĝi alinomiĝis al Medicina Akademio - nuntempe Medicina Universitato.

Laŭ promocilisto de la Fondaĵo Eduka Perspektivo en 2020, konsideranta 21 indeksojn (i.a. prestiĝon, sciencan potencialon, internaciigon), la universitato iĝis la plej bona en Lublinio kaj la 15-a en Pollando. Inter la medicinaj universitatoj akiris la 5-an lokon.

## La altlernejo hodiaŭ 
Fine de 2016 studis 6817 personoj, en tio 1336 . Ĝis nun diplomiĝis pli ol 12 mil kuracistoj, 2 mil dentistoj, 5 mil farmaciistoj kaj 4 mil magistrinoj pri flegado.

## Internacia kunlaboro 
La altlernejo aliĝis al la programo Erasmus+ kaj kunlaboras kun universitatoj kaj institucioj de Usono, Danio, Nederlandoi, Italio, Germanio, Ukrainio. Pere de la programo TEMPUS ligis kontakton kun Hispanio kaj Belgio.

## Esperanto 
En la 70-aj jaroj funkciis kursoj de Esperanto. Unu el studentoj Zenon Waldemar Dudek estis kunfondinto de interaltlerneja Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro  *(pole, angle)*

Lublin
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1950
Kategorio:Konstruaĵoj en Lublino
Rustavi

**Rustavi** () estas urbo en la sudoriento de Kartvelio, en la provinco de Kartli, je 25&nbsp;km sudoriente de la ĉefurbo Tbiliso. La urbo apudas je la bordoj de rivero Kura, je 41º32' N 45º00' E. Ĝia loĝantaro en la jaro 2002 estis ĉirkaŭ 100.000 personojn.

La urbo estis fondita en 1948 kiel hejmo por laboristoj de metalurgia centralo konstruita inter 1941 kaj 1950 por procesi la feran mineralon de la najbarlando Azerbajĝano. Ĝia nomo estis prenita el antikva vilaĝo proksime de la loko, kiu estis detruita de la mongola estro Tamerlano ĉirkaŭ la jaro 1400. Rustavi konvertiĝis en grava industria centro en la transkaŭkazia regiono.

La malapero de Sovetunio en 1991 okazigis katastrofon por Rustavi, kaŭzante la kolapson de la sovetunia integrita ekonomio de kiu dependis la urbon. Nuntempe, multaj industriejoj ĉesis funkcii kaj la 65% de la urba loĝantaro estas maldungita, kun diversaj sociaj problemoj. La loĝantaro reduktiĝis de 160.000 meze de 1990 ĝis 100.000 en 2002.

Kategorio:Urboj de Kartvelio
Lajos Balázs

**BALÁZS Lajos** (bala:ĵ) estas rumanuja hungara etnografo, universitata docento naskiĝinta en Bukareŝto la 22-an de decembro 1939. Li vivas en Miercurea Ciuc.

## Premioj, distingoj 
*Kultura Meritordeno 3-a grado – 1975;
*Honora Ano de Magyar Néprajzi Társaság – 1996; 
*Kavaliero de Hungara Kulturo – Budapest, 2000; 
*Ortutay Premio „ A néprajztudományért” (Pro etnografio) – Budapest 2000; 
*Honora Ano de Erdélyi Múzeum-Egyesület – Kolozsvár, 2007.
*Honora civitano de Sândominic 2010.
## Biografio 
Lajos Balázs la bazan kaj ĝeneralan lernejojn finis en Sânmartin (Harghita), la liceon en Miercurea Ciuc kaj li havigis diplomon de instruisto pri rumana lingvo kaj literaturo en Universitato de Bukareŝto kaj samloke li doktoriĝis pri etnografio (1976) sub gvido de folkloristo, universitata profesoro Mihai Pop. Li instruis en Bălan (Harghita), estis lernejestro en Sânsimion, inspektisto pri kulturo, gvidanto de distrikta porinfana organizo, lekciisto pri ekstera politiko, fine denove instruisto en *Ĉefgimnazio Márton Áron* en Miercurea Ciuc. Post la fondo de la Universitato Sapientia – Erdélyi Magyar Tudományegyetem li estis katedrestro, universitata docento. Li prilaboris en trilogio la etnografion de naskiĝo, geedziĝa festo kaj morto-entombigo de vilaĝo Sândominic. Krom sia etnografia priokupiĝo li fervore agadis por reformado kaj la pliperfektigo de la instrudo de la rumana lingvo por lernantoj hungargepatrlingvaj en Rumanio.

## Volumoj 
**Az én első tisztességes napom*. Párválasztás és lakodalom Csíkszentdomokoson (Parelekto kaj deeziĝa festo). – 1994, 
**Menj ki én lelkem a testből*. Elmúlás és temetkezés Csíkszentdomokoson (Forpaso kaj entombigo). – 1995,
**Szeretet fogott el a gyermek iránt*. A születés szokásvilága Csíkszentdomokoson (La kutimoj pri naskiĝo). – 1999)
**A vágy rítusai* – rítusstratégiák – 2006).
**Amikor az ember nincs es ezen a világon*. Paraszti nemi kultúra és nemi erkölcs Csíkszentdomokoson (La kamparana seksa kulturo kaj moralo  en Csíkszentdomokos), 2009.
**Rituális szimbólumok a székely-magyar jelképkultúra világából*. Pallas-Akadémia Könyvkiadó, Miercurea Ciuc, 2012.
**Noţiuni generale de folclor şi poetică populară* en Hungara Digitala Bibliotekohttp://mek.oszk.hu/01700/01765/

## Filmoj 
**Keresztelő Szent János tiszteletére*, religia etnografia filmo, Duna TV, 1994.
## Fonto 
*Curriculum vitae 
*Intervjuo kun aŭtoro http://www.ujkelet.ro/index.php?option=content&task=view&id=8026&Itemid=33ro

## Eksterej ligiloj 
*Balázs Lajos: *Folclor*-Noţiuni generale de folclor şi poetică populară http://mek.oszk.hu/01700/01765

Balazs, L
László Cselényi (reĝisoro)

**CSELÉNYI László** (ĉele:nji) estas hungara televidredaktoro, reĝisoro naskita en Kluĵo la 1-an de februaro 1951. Li estas filo de historiisto Béla Cselényi kaj instruistino pri historio Anikó Kiss kaj frato de poeto Béla Cselényi.

## Premioj, distingoj 
*1999 - Eŭropo-premio, Áron Tamási-premio.

## Biografio 
László Cselényi studis psikologion, pli poste en Bukareŝto reĝisoradon. Li estis kreema esploristo, literatura referanto kaj reĝisoro en pupteatro de Kluĵo, pli poste en 1977 por kvar jaroj en Bukareŝto li estis reĝisoro, redaktoro de la hungara sekcio de la Rumana Televido. Post la translokiĝo en Hungarujon en 1983  dum 13 jaroj li laboris ĉe la Hungara Televido. De 1996 li iĝis redaktoro de Duna Televido, gvidanto de redakcio *Minoritates Mundi*, ĉefreĝisoro de miljardatrevenaj programoj. De 2002 li estis la afergvidanto de la Uránia Nemzeti Filmszínház de Budapeŝto. De februaro 2005 li estas elektita prezidanto de Duna Televido.

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj reĝisoritaj http://www.epg.hu/pls/pe/person.person?i_pers_id=16117&i_direction=3&i_city_id=-1&i_county_id=-1

Cselenyi, L
Mol (Serbio)

**Mol** (, ) estas urbo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Ada (Serbio).
eta|dekstra|Mol situas en la mapo en la verda municipo
## Bazaj informoj
*Areo:  &nbsp;km²
*Loĝantaro: 6780
*Poŝtkodo: 24
*Telefonprefikso: 24435
*Aŭtokodo: KI

## Situo
Mol situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Tiso, laŭ ĉefvojo Senta-Novi Sad.

## Historio
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Mol 6786 da homoj, (hungaroj 4217 (62 %), serboj 2189 (32 %), ciganoj 153 (2 %) kaj aliaj).

## Famuloj 
En la iama Mohol naskiĝis hungara ministro Csaba Hütter.

Kategorio:Urboj de Serbio
Ritmo

**Ritmo** (de gr. , *rhythmós* kun latiniza finaĵo *-us*, idg. etimologio ne klaras) povas esti:

* Ritmo (muziko), la *akcentmodelo* super la baza pulso, ekestanta per la sinsekvo de diferencaj notvaloroj
* Ritmo (poezio), en la poezio la sinsekvo de diversaj akcentmodeloj por la metrika konstanteco de la versmezuroj
* Paroladritmo, la tempa subdivido de parolado
* en la dramaturgio la tempa sinsekvo de streĉoelementoj
* Biologia ritmo, regule revenaj statoj kaj ŝanĝoj de organismoj

## Vidu ankaŭ 
* Bioritmo
Ararat

**Ararat** povas esti:

* monto en orienta Turkio, legu Ararato
* Ararat (provinco) en Armenio
* urbo Ararat (Armenio)
* urbo en Aŭstralio en administra areo Ararat Rural City, legu Ararat (Aŭstralio)
* urbo en Novjorkio, legu Ararat (Grand Island)
* biblia nomo de Urartu
* filmo de Atom Egoyan, siehe Ararat (filmo)
* muzikgrupo, legu Ararat (bando)
* libroeldonejo, legu Ararat-eldonejo
* futbalteamo FC Ararat Jerevano
* kurda, internacia ne-rekonita respubliko, legu Respubliko Ararat
Sterijino

eta|dekstra|Sterijino situas en la mapo en la verda municipo

**Sterijino,** serbe **Стеријино,** hungare **Valkaisor** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato en municipo de Ada (Serbio), sed geografie la vilaĝo apartenas al Baĉka.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1030
* Poŝtkodo: 24
* Telefonprefikso: 24xxx
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Sterijino situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao diversaj popoloj alvenis al la senhomaj lokoj. En la 1800-aj jaroj en tiu loko estis nur sporadaj farmoj, baldaŭe la loko iĝis centro de farmoj. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Bács-Bodrog, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la hungara armeo okupis la regionon kaj ĝis 1944 tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Sterijino 234 da homoj, (hungaroj 222 (95 %), serboj 6 (3 %) kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Radiestezo

[eta|346x346ra|*Radiesteza Gazeto*, eldonita de [Pierre Delaire]]
**Radiestezo** (kunmetaĵo de la latina vorto *radius* -radio- kaj de la greka vorto *aisthesis* - sensiveco) estas la studo pri radioj kiujn emisius diversaj naturaj energioj kaj kiuj estus percepteblaj de homo. Radiestezisto estas tiu kiu klopodas iĝi sensiva je tiuj radioj. La multnombraj rigoraj esploroj, kiuj estis plenumitaj (precipe la plej grava eksperimento en la Universitato de Munkeno farita inter 1986 kaj 1988) ne pruvis ajnan efikecon de radiestezo. Tial ĝi plejofte taksitas pseŭdosciencon.

Laŭ kelkaj radiestezistoj, ĉiaj naturaj korpoj enhavas energion, kiel ekzemple animaloj, (t.n. Aŭro), ŝtonoj, arboj, akvoj, metaloj sed ankaŭ pli ĝenerale planedoj kaj en la universo, kiuj estus kvazaŭ giganta reto de energiaj fluoj. 

La maniero difini radiestezon povas multe varii laŭ la starpunkto: ĉu oni alpaŝas ĝin kiel skeptikulo aŭ kiel antaŭjuĝema eksperimentemulo, ĉu oni alpaŝas ĝin kiel sciencisto aŭ rilate al pli okultaj kredoj kiaj telepatio, geomancio, ktp...

## Periloj
Plejofte, kaj precipe ĉe novicoj kiuj strebas akiri la farscion, oni uzas perilon, kia rabdo aŭ pendolo, veraj antenoj por intensigi la percepton. Tiu fako nomiĝas **Rabdismo**, de «rabdo» kiu estas mallarĝasence kaj origine divenvergo el ligno. Efektive, kvankam origine kunligita kun divenarto kaj aŭgurarto, rabdismo estis larĝe vulgarigita pro praktikaj kialoj: la strebado trovi subgrundajn akvojn kaj fontojn aŭ ankaŭ ercojn, kiuj estis tro multekosta trovi per sondiloj aŭ alispecaj altteknikaj aparatoj. Tial «fontoserĉado» fariĝis en iuj rondoj kvazaŭa sinonimo de «rabdado» kvankam tiu ĉi ne estas arto nur pri fontoserĉado.

## Celoj
Radiestezo povas esti uzita por elekti lokon kie domo estas starigota, por fari malfacilan elekton en vivo, por trovi energion de forpasinta persono, por diagnozi fizikan aŭ psikan malsanon ĉe vivulo aŭ ĉe areo (lokoj opiniataj sorĉitaj, ktp...) aŭ pli filistre, por lokalizi fontojn, juvelŝtonojn, metalojn.

## En Esperanto aperis 
* *Radiesteza Gazeto — internacia esperantlingva organo de la radiestezoj kaj radiestezo-amikoj*, 1937, monata gazeto eldonita de Delaire

* Émile Christophe (d:Q20751207), *Estu radiesteza serĉisto!*, Esperanta traduko de Pierre Delaire, Parizo, Esperantista Centra Librejo, 1938 (214 paĝoj)

Pri *Estu Radiesteza Serĉisto!* 

## Literaturo 
* Inĝ. José Roberto RUIZ *Libro-kurso de Praktika Radiestezo* (2014)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Parapsikologio
* Magnetismo
* Rabdismo
* Geobiologio
* Fortolinioj

## Eksteraj ligiloj 
* Lernolibro pri radiestezo de Emile CHRISTOPHE (1938) 

Kategorio:Energio
Kategorio:Divenarto
Kategorio:Parapsikologio
Kategorio:Pseŭdoscienco
Sándor Kristály

**KRISTÁLY Sándor** (kriŝta:j) estas rumanuja hungara matematikisto naskiĝinta en Sândominic la 22-an de marto 1975.
## Kariero 
Sándor Kristály la mezlernejon li finis en Miercurea Ciuc kaj la universitaton en Kluĵo. Liaj esplortemoj estas la Finsler-geometrio kaj la kritikaj punktoj. Laŭ la scienca societo Ad Astra nuntempe li estas la plej bonrezulta matematikisto de Rumanujo. Li doktoriĝis en 2003 (Kluĵo) kaj 2005 (Debrecen) kaj preparas sin al la tria doktorado en Budapeŝto en la Universitato de Mezeŭropo. En 2003–2004 li laboris en la Matematika Instituto de la Pola Scienca Akademio, li pasigis laŭ konkurso du monatojn en Catania. Li estis invitita lekciisto en Italujo de la kongreso *ISAAC Congress 2005*. Li loĝas en Sfântu Gheorghe.
## Libroj
*Kristály, A., Rădulescu, V., Varga, Cs.: *Variational Principles in Mathematical Physics, Geometry, and Economics*. – Series: Encyclopedia of Mathematics and its Applications 136, Cambridge University Press, Cambridge, UK. [külős hivatkozás]
*Kristály, A. (2009): *A Set-Valued Approach to Critical and Equilibrium Points*. — Casa Cărţii de Ştiinţă, Kolozsvár, pp. 140
*Kristály, A. (2006): *Bevezetés a Gazdasági és Pénzügyi Matematikába*. — Casa Cărţii de Ştiinţă, Kolozsvár, pp. 148
*Kristály, A., Varga, Cs. (2004): *An Introduction to Critical Point Theory for Non-smooth Functions*. — Casa Cărţii de Ştiinţă, Kolozsvár, pp. 232
## Libroĉapitroj
*Kristály, A., Varga, Cs. (2003): *Critical Points. Lectures on Nonlinear Analysis and its Applications*. — In: Kassay, G., Kolumbán, J., Kristály, A., *Németh, S., Sándor, J., Soós, A., Varga, Cs. (red.): *Lectures on Nonlinear Analysis and its Applications*. Scientia Kiadó, Kolozsvár, pp. 245-332.
## Fontoj 
*Adatbankhttp://kristaly.adatbank.transindex.ro/ 
*Revuo Székelyföld http://www.hargitakiado.ro/cikk.php?a=MzEx 
*Ĵurnalo Háromszékhttp://www.3szek.ro/modules.php?name=3szek&id=6660
Vila Nova da Barquinha

eta|200ra|Mapo
**Vila Nova da Barquinha** (ankaŭ konata pli simple kiel Barquinha) estas portugala urbeto kiu apartenas al la distrikto de Santarém, Centra regiono kaj subregiono de Meza Tejo kun ĉirkaŭ 3.500 loĝantojn. Antaŭe apartenis al la antikva provinco Ribatejo.

Barquinha estas sidejo de malgranda municipo kun 48,95 km² kaj 7.878 loĝantojn (2004), subdividitaj en 5 fregezioj. La municipo havas limojn norde kun Tomar kaj Abrantes, oriente kun Constância, sude kun Chamusca, sudoriente kun Golegã, okcidente kun Entroncamento kaj nordoriente kun Torres Novas.

La originoj de la municipo venas de la jaro 1836, pere de disdivido de la antikva municipo Atalaia.

## Vidu ankaŭ 
* Almourol (stacidomo)
* Barquinha (stacidomo)
* Praia do Ribatejo (stacidomo)
* Tancos (stacidomo)


Kategorio:Urbetoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Freguesia

***Freguesia*** (plurale: *freguesias*) estas la nomo kiun la portugallingvaj landoj donas al administraj entoj en kiujn dividiĝas municipo (*concelho*), kaj kiuj konsistigas la plej malgrandajn teritoriajn dividojn de la lando. La kutima traduko en tekstoj publikigitaj de Portugala Esperanto-Asocio estas "**komunumo**".

Praktike komunumoj koincidas kun
* urb(eg)kvartaloj,
* areoj da maldense loĝata kamparo, aŭ
* urbetoj aŭ vilaĝoj (plejofte kun ĉirkaŭa kamparo kaj eĉ vilaĝetoj).

Ofta erara traduko estas "paroĥo", ĉar historie komunumoj derivis de religiaj (katolikaj) geografiaj unuoj, kiel okazas en aliaj landoj, ekzemple Andoro. En antaŭa tempo, la termino "*freguês*" nomumis la paroĥanojn aŭ kredantojn kiuj estis "*fregueses*", kiuj "apartenis" iamaniere al la paroĥestro. Tial la termino "*fregueses*" kutimas kaj en Portugalio kaj en Brazilo, kie ĝi ankaŭ signifas kliento de komerc-entrepreno.

Alia malkonvena traduko estas "distrikto" — ja tiu “internacia vorto” estas uzata en Portugalio ne por urbero sed por multe pli vasta regiono.

En Portugalio ekzistas 4257 komunumoj laŭ datumoj de la jaro 2004, kun teritorioj kiuj povas superi 100 km² aŭ nur havi kelkajn hektarojn, la enloĝantaro varias de dekoj al dekmiloj. Al la municipoj koncernas doni sugestojn al la parlamento pri la kreado de novaj komunumoj en ilia respektiva teritorio, kiuj devas obei aron da fiksitaj kriterioj de la leĝo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de portugalaj "freguesias"
Torres Novas

eta|dekstra|200ra|Mapo
**Torres Novas** estas portugala urbo kiu apartenas al la distrikto de Santarém, Centra regiono kaj subregiono de Meza Tejo, kun ĉirkaŭ 14 900 loĝantojn. Antaŭe apartenis al la antikva provinco Ribatejo.
Torres Novas estas sidejo de municipo kun 269,50 km2 kaj 36 908 loĝantojn (2001), subdividita en 17 fregezioj (portugale: freguesias). La municipoj havas limojn nordoriente kun Ourém, oriente kun Tomar, Vila Nova da Barquinha kaj Entroncamento, sudoriente kun Golegã, sude kun Santarém kaj okcidente kun Alcanena.

## Historio 
Torres Novas venas ekde la komencoj de la portugala nacieco. Estis konkerita al la araboj de Afonso Henriques en 1148 ricevinte en 1190 la foruon de Sanĉo la 1-a. Tiu ĉi foruo estis konfirmita pli malfrue de aliaj portugalaj reĝoj. Aperas en diversaj dokumentoj "Foros de Torres Novas" reguligitaj de la urba administrado. En Torres Novas estis realigitaj du gravaj kunvenoj: la 1438-a kiuj estis unuigitaj post la forpaso de Dom Duarte, kal la 1535-a, en kiu estis akordita la geedziĝ-kontrakto de la reĝinido Dona Isabel kun Karlo la 5-a. Pri la antikveco de Torres Novas, apenaŭ oni povas diri ke ĝi naskiĝis dum la romia regado ĉar estis malkovritaj ruinaĵoj de iu romia urbo "Vila Cardilium".

## Vidu ankaŭ 
* Fungalvaz (stacidomo)
* Lamarosa (stacidomo)
* Riachos - Torres Novas - Golegã (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Ourém

eta|dekstra|200px|Mapo
**Ourém** estas urbo kaj municipo de Portugalio. Ĝi apartenas al la distrikto de Santarém, Centra regiono kaj subregiono Meza Tejo. Laŭ la stato de  en la municipovivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas subdividita en 13 fregezioj. La municipo havas limojn norde kun Pombal, nordoriente kun Alvaiázere, oriente kun Ferreira do Zêzere kaj Tomar, sudoriente kun Torres Novas kaj Alcanena, kaj okcidente kun Batalha kaj Leiria.

La municipo Ourém estas dividita en 13 *freguesias*, nome la jenaj:
* Alburitel
* Atouguia
* Caxarias
* Espite
* Fátima
* Freixianda, Ribeira do Fárrio e Formigais
* Gondemaria e Olival
* Matas e Cercal
* Nossa Senhora da Piedade
* Nossa Senhora das Misericórdias
* Rio de Couros e Casal dos Bernardos
* Seiça
* Urqueira

## Internaciaj rilatoj 
 havas partnerajn rilatojn al
*  Burladingen en Baden-Virtembergo, Germanio
*  Ĉenstoĥovo en Pollando
*  Le Plessis-Trévise en Francilio, Francio
*  komunumo Raseiniai en Litovio (ekde 2018)
(en alfabeta ordo)

## Vidu ankaŭ 
* Caxarias (stacidomo)
* Seiça-Ourém (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Taktindiko

150ra|eta|indiko de 3/4-takto
La **taktindiko** staras je la komenco de muzikaĵo post la klefo kaj eventualaj antaŭsignoj kaj indikas la taktspecon de muzikaĵo. Male al la antaŭsignoj la taktindiko staras – kondiĉe ke la taktspeco ne ŝanĝiĝas – nur en la unua notliniaro kaj ne estas ripetata en ĉiu notliniaro.

La notacio estas sama kiel matematika frakcio kun numeratoro kaj denominatoro, tamen sen frakcistreko. La denominatoro difinas, kiu notvaloro egalas unu taktotempon. La numeratoro indikas la nombron de taktotempoj po takto. El la pli malnova notacio postrestis la kutimaj notacio **C** por la 4/4-takto samkiel 11ra por la 2/2-takto (Alla breve) .

Kategorio:Muzika notacio
Kategorio:Muzika teorio
Entroncamento

**Entroncamento** estas portugala urbo kiu apartenas al la distrikto de Santarém, Centra Regiono kaj subregiono de Meza Tejo. Antaŭe apartenis al la antikva provinco de Ribatejo.
Entroncamento estas la sidejo de la dua plej malgranda municipo de la lando, kun apenaŭ 13,71 km² kaj 18.173 loĝantojn. La municipo havas limojn oriente kun Vila Nova da Barquinha kaj Golegã, kaj sude, okcidente kaj norde kun Torres Novas.

## Vidu ankaŭ 
* Entroncamento (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Pulso (muziko)

La **pulso** estas en la muziko la subdivido de la fluanta tempo per egalaj impulsoj. Alia nomo estas **bato**. La mezuro estas strikte ligita kun la mezuro de la muziko, ĉar ĝi markas tiun mezuran tavolon, kiu aperas speciale emfazita (komp. Mezuro kaj pulso).

La rapideco de la pulso estas grava faktoro por la tempo de muzikaĵo. Kutime estas la indiko de batoj por minuto. La plej konata ilo por fiksi la pulson estas la metronomo.

Se la sinsekvo de batoj grupiĝas en ripetaj nombroj, tiel ke ĉiu 2-a, 3-a, 4-a ktp. impulso elstaras pli akcentita ol aliaj, ekestas takto; en ĉi tiu ĉiu bato prezentas pokaze diverse akcentatan taktotempon.

## Taktotempo 
La **taktotempo** formas rastron ene de takto. Taktotempoj krome plifaciligas fiksadon de la pozicio ene de takto.

La faskigo de batoj en taktoj donas al la batoj referencpunkton: En takto la batoj unuflanke estas numeritaj unu post la alia (komencante per 1), aliflanke pro la uzataj mezuroj certaj taktotempoj en la taktoskemo estas pli forte akcentitaj ol aliaj, pro kio diferencaj taktotempoj ene de takto ricevas diferencajn akcentojn. La unua bato de ĉiu takto plejofte tenas la ĉefakcenton.

Taktoj ja povas estis plenigitaj per pli mallongaj notoj, ol la numeratoro de la taktindiko indikas; la „subtaktaj tempoj“, sur kiuj tiuj ĉi notoj do estas ludataj, kutime ne estas akcentataj.

## Vidu ankaŭ 
* Mezuro (muziko)

Kategorio:Muzika teorio