Dorothy L. Sayers

**Dorothy Leigh SAYERS** [ 'sɛ:ə̯z ], ankaŭ [ ˈseiəz ] (n. la 13-an de junio 1893, Oksfordo ; m. la 17-an de decembro 1957, Witham, Essex) estis angla romanverkistino, eseisto kaj tradukisto. Ŝiaj krimromanoj, kiuj enhavas akrajn, komprenemajn bildigojn de la medio de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, establis ŝian reputacion kiel unu el la elstaraj "Britaj Krim-Damoj". 

Ŝia verko estis plejparte forgesita dum ŝia morto. Ĝi unue estis retrovita kiel parto de la virina movado de la malfruaj 1960-aj jaroj. Adapto de ŝiaj romanoj de Lord Peter Wimsey por televida serio, produktita de BBC en la fruaj 1970-aj jaroj kaj elsendita ekde 1973, konatigis Dorothy L. Sayers al pli vasta legantaro. Ĉi tiuj romanoj nun estas konsiderataj gravaj verkoj de la klasika krimromano, ĉar ili estis verkitaj ĉefe de britaj aŭtoroj en la periodo inter la du mondmilitoj. 

En 2009, la brita gazeto *The Guardian* inkluzivis du el ŝiaj krimromanoj, nome *The Dead Man in the Bath* (1923) kaj *Murder Needs Advertising* (1933), en sian liston de la mil romanoj, kiujn ĉiu devus legi. 

## Vivo 
Ŝi estis la sola infano de Henry kaj Helen Sayers. Ŝi naskiĝis en Oksfordo, kie ŝia patro estis kleriko kaj lernejestro de la katedrallernejo. Kiam Dorothy estis kvarjara, ŝia patro fariĝis la vikario de Bluntisham en la Fens, erikejo en East Anglia, kiun ŝi poste uzis kiel scenejon por sia plej konata romano, *La Naŭ Tajloroj*. 

Ŝi estis inteligenta kaj tre talenta juna knabino. Ŝi estis edukita de guvernistino ĝis ŝi estis 15-jaraĝa, kaj ŝi ĉeestis la Gadolphin School en Salisbury. Tie ŝi ricevis stipendion al la Universitato de Oksfordo, kie ŝi fariĝis unu el la plej unuaj studentinoj, kiujn la universitato iam akceptis. Ŝi diplomiĝis en 1915 kun altaj notoj en fakoj, inkluzive de franca kaj mezepoka literaturo. Sed ŝi rapide malkovris, ke en Anglio estas malmulte da utilo por inaj akademianoj, kaj anstataŭe ŝi komencis labori kiel tekstverkisto en reklam-agentejo.

## Verkado 
Sayers debutis kiel verkistino per la krimromano *Whose Body?* en 1923. Ĝi ankaŭ prezentas ŝian detektivon Lord Peter Wimsey por la unua fojo. En la jaroj antaŭ la Unua Mondmilito ŝi verkis pli ol 10 romanojn kaj 20 novelojn pri Lord Peter Wimsey, kaj kun ĉiu romano, kiun ŝi publikigis, ŝi konfirmis sian literaturan programon, igi krimromanojn "la salono" kaj levi ilin al nivelo de fikcio. Sayers ankaŭ verkis kelkajn novelojn pri Montague Egg, vinkomercisto, kiu solvas misterojn.

En la romanoj kaj noveloj de Sayers, la strukturo preskaŭ ĉiam estas la sama. La rakonto baziĝu sur mistera morto. Devus esti grupo da homoj proksimaj al la mortinto, kiuj povus esti suspektatoj, havis la ŝancon kaj motivon mortigi kaj devus esti havintaj la ŝancon akiri helpon aŭ necesajn helpojn. En la intrigo, devus esti detektivo, ĉu amatora detektivo aŭ policisto, kiu solvu la misteron logike, prezentante faktojn, kiujn li/ŝi malkovris. Ĉi tiuj faktoj ankaŭ estu donitaj al la leganto por malkovri, por ke la leganto ankaŭ havu la saman ŝancon ekscii, kiu faris la murdon.

Ŝi ankaŭ tradukis *La Dian Komedion* de Danto, traduko kiu ankoraŭ estas uzata en anglalingvaj landoj hodiaŭ.

## La Detekto-Klubo 
En 1925, krimverkisto kaj ĵurnalisto G.K. Chesterton publikigis artikolon titolitan *"Kiel verki krimromanon"*. Sayers estis tre entuziasma pri ĝi, kaj ŝi kredis, ke ĝi estis la plej prudenta afero, kiu estis skribita pri krimfikcio ĝis tiu tempo.

Pastro, kiu ankaŭ verkis krimfikcion tiutempe, Patro Ronald A. Knox, kune kun surpriza nombro da teologoj, sekvis Chesterton kiam li formulis kaj kompilis la "Dek Ordonojn" de la krimverkistoj en 1929. Unu el la ordonoj deklaris, ke supernaturaj povoj, nekonataj venenaj substancoj aŭ neklarigitaj koincidoj estas malpermesitaj.

Kune kun la aliaj ordonoj, ĉi tiuj estis la teoria bazo kiam la plej seriozaj britaj krimverkistoj, gvidataj de Sayers, formis La Detektan Klubon en 1929. Membreco estis nur laŭ invito, bazita sur montritaj skribkapabloj, kaj oni devis ĵuri bazitan sur la "Dek Ordonoj". La celo de ĉi tiu klubo estis teni krimfikcion pura, kaj kvankam la klubo estas ĉefe formo de socia klubo kaj ne sindikato, ne estas dubo ke la nivelo fiksita de la klubo kontribuis al altigo de la kvalito de krimfikcio.

Sayers estis la mova forto malantaŭ la klubo, kaj restis tia tiel longe kiel ŝi vivis. Ŝi estis prezidanto de la klubo de 1949 ĝis 1957.

La Detekto-Klubo ankoraŭ ekzistas hodiaŭ kaj ankoraŭ sekvas la samajn principojn kaj regulojn kiel kiam ĝi estis fondita. Aliaj krimverkistoj kiuj estis membroj de ĉi tiu klubo inkluzivas E. C. Bentley, Agatha Christie, John Dickson Carr, P. D. James kaj Colin Dexter.

## La influo kaj graveco de Sayer 
Sayers mem inspiriĝis de EC Bentley kaj lia majstroverko ''Trent's Last Case* (1913). Ŝi mem konsideris ĉi tiun romanon unu el la plej bonaj krimromanoj de tiu tempo. Oni povas vidi la similecojn inter Trent kaj Wimsey, ambaŭ estas memcentraj kaj kvankam ili povas erari kelkajn fojojn dum la rakonto, ili ĉiam solvas la kazon fine.

Bentley ankaŭ omaĝis Sayers parodiante ŝian verkon *Gaudy Night* (1935) per sia propra krimromano *Greedy Night* (1939). Kaj Trent kaj Wimsey estas ankaŭ "ĝentlemanoj", kiuj solvas siajn misterojn per dedukto same kiel ilia fama antaŭulo Sherlock Holmes.

Ŝiaj heredantoj hodiaŭ, kiujn influis ŝiaj libroj, inkluzivas policanon James kun ŝia inspektisto ĉe Scotland Yard, Adam Dalgliesh, kiu ankaŭ verkas poezion, kaj la usonan krimverkiston Elizabeth George kun ŝia detektivo Thomas Lynley kaj lia asistantino Barbara Havers.

## Verkaro 
**Libroj prezentantaj Lord Peter Wimsey**

* *Whose Body?* (1923)
* *Clouds of Witness* (1926)
* *Unnatural Death* (1927)
* *The Unpleasantness at the Bellona Club* (1928)
* *Lord Peter Views the Body* (1928) (12 noveller)
* *Strong Poison* (1930)
* *Five Red Herrings* (1931)
* *Have His Carcase* (1932)
* *Hangman's Holiday* (1933) (12 noveloj, el kiuj 4 prezentas Lord Peter Wimsey)
* *Murder Must Advertise* (1933)
* *The Nine Tailors* (1934)
* *Gaudy Night* (1935)
* *Busman's Honeymoon* (1937)
* *In the Teeth of the Evidence* (1939) (18 noveloj, el kiuj 4 prezentas Lord Peter Wimsey)

**Alia krimo**

* *The Documents in the Case* (1930) (kunverkita kun Robert Eustace)
* *The Floating Admiral* (1931) (verkita kun aliaj membroj de La Detekto-Klubo)
* *Ask a Policeman* (1933) (verkita kun aliaj membroj de La Detekto-Klubo)
* *The Sultry Tiger* (1936)
* *Double Death: a Murder Story* (1939) (verkita kun aliaj membroj de La Detekto-Klubo)
* *The Scoop and Behind the Screen* (1983) (verkita kun aliaj membroj de La Detekto-Klubo)
* *Crime on the Coast and No Flowers by Request* (1984) (verkita kun aliaj membroj de La Detekto-Klubo).

**Leterkolektoj**

* *The letters of Dorothy L. Sayers, Vol. 1*, 1899-1936 (1996)
* *The letters of Dorothy L. Sayers. Vol. 2*, 1937-1943 (1997)
* *The letters of Dorothy L. Sayers. Vol. 3*, 1944-1950 (1998)

**Eseoj kaj nefikcio**

* *Mind of the Maker* (1941) 
* *Unpopular Opinions* (1947)
* *Are Women Human?* 
* *Creed or Chaos?:Why Christians Must Choose Either Dogma or Disaster*
* *The Man Born to be King*(1941)
* *Sayers on Holmes*
* *The Whimsical Christian* 

**Danto-tradukoj**

* *The Divine Comedy: Hell*
* *The Divine Comedy, Part 2: Purgatory*
* *The Divine Comedy of Dante Alighieri: The Florentine/Cantica III: Paradise* (med hjelp fra Barbara Reynolds)
* *Introductory Papers on Dante: Volume 1: The Poet Alive in His Writings*
* *Further Papers on Dante Volume 2: His Heirs and His Ancestors*
* *The Poetry of Search and the Poetry of Statement Volume 3: On Dante and Other Writers*

**Neeldonitaj verkoj**

* *Smith & Smith Removals*

## Bibliografio 
* Barbara Reynolds, *Dorothy L. Sayers: Her life and soul* (St. Martin’s Press, New York, 1995).
* Mary Brian Durkin, *Dorothy L. Sayers* (Twayne Publishers, Boston, 1980).
* Catherine Kenney, *The Remarkable Case of Dorothy L. Sayers* (The Kent State University Press, 1990).
* Auden, W. H., 1962. *The Dyer’s Hand, and Other Essays*
* Gilbert, Colleen B., 1978. *A Bibliography of the Works of Dorothy L. Sayers''

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* 3627 Sayers

## Eksteraj ligiloj 
* 

* La Dorothy L. Sayers Societo
* 

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Anglaj eseistoj
Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj anglikanoj
Kategorio:Kritikistoj de laboro kaj labora etiko
Kategorio:Kristanaj humanistoj
Kategorio:Kristanaj apologiistoj
Kategorio:Anglikanaj verkistoj
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Kategorio:Verkistinoj