open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Subpremo de la 9-a de Julio

**La Subpremo de la 9-a de Julio** (ĉine: 中国709维权律师大抓捕事件; pinjine: Zhōngguó 709 wéiquán lǜshī dàzhuābǔ shìjiàn) estis tutlanda aresto de ĉinaj advokatoj kaj homrajtaj aktivuloj dum la somero 2015 en Ĉinio. Ĝi estas konata kiel la "709-subpremo", ĉar ĝi komenciĝis la 9-an de julio 2015.

Yaqiu Wang de *Human Rights Watch* komentis, ke "la 709-subpremo kaŭzis teruran frapon al la movado por la homrajta movado en Ĉinio, kiu konsiderinde reduktiĝis, ĉar advokatoj por homaj rajtoj estis malliberigitaj, forbaritaj aŭ submetitaj al observado".

## Referencoj
Kategorio:Politikaj reprezalioj en Ĉinio
Kategorio:Ĉinaj disidentoj
Tiananmen-Incidento en 1976

La **Tiananmen-Incidento en 1976** aŭ **la Tiananmen-Incidento de la 5-a de aprilo** (ĉine: 四五天安门事件) estis amasa kunveno kaj protesto, kiu okazis la 4-an kaj 5-an de aprilo 1976 sur la placo Tiananmen en Pekino, Ĉinio. La incidento okazis en la tradicia tago de funebro, Festivalo Qingming, post la nankina incidento, kaj estis provokita de la morto de Ĉefministro Zhou Enlai pli frue tiujare. Funebrantoj komencis kolektiĝi sur la placo por protesti kontraŭ la centraj aŭtoritatoj, tiam ĉefe sub la aŭspicioj de la Bando de la Kvar, kiu ordonis subpremi la protestojn kaj purigi la placon.

La evento estis tuj rigardita kiel "kontraŭrevolucia" movado fare de la Centra Komitato de la Ĉina Komunista Partio, kaj Deng Xiaoping estis akuzita pri planado de la evento. La decido de la Centra Komitato pri la evento estis inversigita post la fino de la Kultura Revolucio, kaj ĝi estis oficiale laŭdata pro montro de patriotismo.

Kategorio:Protestoj en Ĉinio
Kategorio:Politikaj reprezalioj en Ĉinio
Kategorio:Kultura revolucio
Kategorio:Konfliktoj en 1976
Tang ping

***Tang ping*** (ĉine: 躺平; laŭlitera traduko: kuŝi plata) estas ĉina slanga neologismo, kiu priskribas personan rifuzon de sociaj premoj, ekzemple pro la 996-laborhora sistemo, kiu ofte estas rigardata kiel rata vetkuro kun ĉiam pli malpliiĝintaj rezultoj. *Tang ping* signifas elekti "kuŝi plate kaj elporti la batojn" per pli indiferenta sinteno al vivo.

Tiuj, kiuj elektas "kuŝi plate", eble malaltigas sian profesian partoprenemon kaj ekonomiajn ambiciojn, simpligas siajn celojn, sed tamen restas ekonomie produktivaj por siaj bazaj bezonoj. Ili preferas psikan sanon al ekonomia materiismo.

Alia rilata frazo estas "bai lan" (ĉine: 摆烂; pinjine: bǎi làn; laŭlitera traduko: lasu ĝin putri), kiu signifas akcepti malboniĝantan situacion anstataŭ provi ŝanĝi ĝin. Ĝi rilatas al memvola rezigno de celoj, pri kiuj oni scias, ke ili estas tro malfacile atingeblaj.

## Referencoj 
Kategorio:Kritiko de laboro
Kategorio:Kontraŭkulturo
Kategorio:2021 en Ĉinio
La vundita anĝelo

**La vundita anĝelo**, en la finna *Haavoittunut enkeli*, estas pentraĵo de Hugo Simberg el 1903. En la pentraĵo, du knaboj portas anĝelan knabinon sur brankardo trans dezertan pejzaĝon. Sango videblas sur la maldekstra flugilo de la anĝelo, kaj ŝiaj okuloj estas kovritaj per blanka bandaĝo. Kvankam la direkto de la movado en la agado estas de dekstro maldekstren, same kiel la sintenoj de la tri portretitoj, surprizas rompo de tiu direkto pere de subita rigardo de unu el la knaboj kiu rigardas la rigardanton, kvazaŭ la pentraĵo estas farita per fotilo fare de fotisto. Tiukadre la mieno de tiu tria knabo montriĝas ege mistera. Kion li volas esprimi?

La grandeco de la verko, pentrita per oleokoloroj sur kanvaso, estas 127 × 154 cm, kaj ĝi estas en la kolekto de la muzeo Ateneum en Helsinko.

Kategorio:Simbolismaj pentraĵoj
Kategorio:Anĝeloj
Serapiono (kuracisto) (Aleksandrio)

**Serapiono de Aleksandrio** (en la latina Serapion, en la greka Σεραπίων ο Αλεξανδρεύς) estis grekdevena kuracisto el Aleksandrio kiu vivis en la 3-a jarcento a.K. post Herofilo de Kalcedono, Erasistrato de Keo kaj Filino de Kos kaj antaŭ ol Apolonio Empiriko, Glaŭciaso (330 a. K.), Heraklido de Tarento (floris inter la 3-a kaj 2-a jarcento antaŭ Kristo) de Menodoto el Nikomedio (2-a jarcento de la Kristana Erao), Sextus Empiricus kaj Kritono el Herakleo. Li estis parto de la Empira Lernejo, unu el la tri grandaj fluoj aŭ sektoj de klasika medicino, kaj li plibonigis kaj etendis la doktrinon kaj opiniojn de Philí de Cos tiel multe ke li estis kredita esti ĝia fondinto.

Li estis verŝajne disĉiplo de Erasistrato de Keo , ĉar lia nomo estis trovita sur medalo ŝajne en Smirno kie lia lernejo situis. Li skribis kontraŭ Hipokrato impete, laŭ Galeno. Liaj verkoj ne estis konservitaj. Li estas menciita fare de Caelius Aurelianus, Paŭlo de Egino, Aecio de Amedo, Apuleius Celsus (1-a jarcento), kaj Nicholas Myrepsos (1240-1280) kiuj konservis kelkajn el liaj formuloj.

## Verkaro
* De method medendi, reeldonita de Johannes Actuarius en 1554
* Πρὸς τὰς διαιρέσεις
* θεραπευτικά (Pri la terapeŭtiko)
* Claudii Galeni De Compositione Medicamentorum secundum Locus, 1537

## Vidu ankaŭ
* Sorano de Efezo (98-138)
* Filino de Kos (315 a. K. - 260 a. K.)
* Bakeo de Tanagra (275 a. K. - 208 a. K.)
* Herofilo de Kalcedono (335 a. K. - 280 a. K.)
* Hipokrato (460 a. K. - 377 a. K.)
* Aulus Cornelius Celsus (25 a. K. - 50 p. K.)
* Sankta Atanazio (Aleksandrio) (298-373)
* Erasistrato de Keo (303 a. K. - 249 a. K.)
* Caelius Aurelianus (5-a jarcento a. D.)

Kategorio:Grekaj kuracistoj
Abd al-Latif al-Baghdadi

**Abd al-Latif al-Baghdadi (1162-1231)** estis araba kuracisto, filozofo, botanikisto, historiisto, gramatikisto kaj vojaĝisto. Li vivis inter la 2-a (1147-1149) kaj 5-a Krucmilito (1217-1231). Li verkis unu el la plej enciklopediaj verkoj por sia epoko.

Abd Al-Latif Ibn Yusuf Al-Baghdadi, Muwaffaq Al-Din Abu Muhammad (557/1162-623/1231) 'Abd al-Latif estis vaste edukita erudiciulo el Bagdado kies studoj en gramatiko, leĝo, tradicio, medicino, alĥemio, kaj filozofio estas dokumentitaj en lia aŭtobiografio, kiu ankaŭ vivege prezentas samtempajn metodojn de studo. Unue sekvinte Ibn Sina kiel sia filozofia mentoro, 'Abd al-Latif poste dediĉis sin ekskluzive al la verkoj de la antikvuloj, precipe Aristotelo, nur allasante Al-Farabi kiel interpretiston.

Post ampleksaj vojaĝoj kun loĝperiodoj en Mosulo (585/1189), Damasko (586/1190), la tendaro de Saladino ekster Akreo (587/1191) (kie li konatiĝis kun Baha ad-Din ibn Shaddad (1145-1234) kaj Imad ad-Din al-Isfahani (1125-1201) kaj akiris la patronecon de Qadi al-Fadil (1135-1200), li ekloĝis en Kairo. Estis ĉi tie ke li konatiĝis kun Majmonido kaj, plej grave, Al-Qushayri la 1-a (986-1072) kiu prezentis lin al la verkoj de al-Farabi, Aleksandro de Afrodiziaso, kaj Themistius, kiuj forturnis lin de Ibn Sina kaj el la alĥemio.

Post pli mallongaj restadoj en Jerusalemo (588/ 1192) (kie li renkontis Saladino-n) kaj Damaskon, 'Abd al-Latif revenis al Kairo nur por foriri mallongan tempon poste al la Oriento denove. Li pasigis kelkajn jarojn en la kortego de 'Ala'-al-Din Da'ud (m. 1237) de Erzindjan, ĝis la urbo estis konkerita fare de la Selĝuko Kayqubadh la 1-a (1190-1237).

Reveninte en 621/1229 al Bagdado, 'Abd al-Latif mortis tie du jarojn poste. 'Abd al-Latif estas enciklopedia aŭtoro, kies verko kovras preskaŭ la tutan domajnon de la scio de sia tempo. Plej vaste konata estas lia "Kitab al-ifada wa-l-I'tibar", kio estas mallonga priskribo de Egiptujo kiu estis tradukita en la latinan, la germanan kaj la francan.

Lia intelekta aŭtobiografio estas konservita fare de Ibn Abi Usaybi'a (1203-1270); ĝi estis origine enkorpigita en ampleksa historiografa raporto (al-Sira) kiu parte pluvivis en Ta'rikh al-Islam de al-Dhahabi (1274-1348). 'Abd al-Latif verkis kompendion pri Aristotela metafiziko, "Kitab ma ba'd al-tabi'a", kiu estis bazita sur la ekzegezo de Aleksandro de Afrodiziako kaj Temisto.

Ĉi-lasta alie perdita kunteksto de la "Libro Lambda" - konata de anglalingvanoj tamen per hebrea traduko - pluvivis en la araba nur per 'Abd al-Latif.

## Vidu ankaŭ
* Temisto (317-388)
* Aleksandro de Afrodiziaso (150-215)
* Al-Farabo (872-951)
* Saladino (1138-1193)
* Ibn Sīnā (980-1037)
* Baha ad-Din ibn Shaddad (1145-1234)
* Imad ad-Din al-Isfahani (1125-1201)
* Qadi al-Fadil (1135-1200)
* Edward Pococke (1604-1691)
* Kayqubad la 2-a (1238-1256)
* Majmonido (1138-1204)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1162
Kategorio:Mortintoj en 1231
Kategorio:Arabaj enciklopediistoj
Kategorio:Arabaj verkistoj
Kategorio:Arabaj filozofoj
Kategorio:Arabaj historiistoj
Kategorio:Arabaj botanikistoj
Kategorio:Arabaj kuracistoj
Kategorio:Mortintoj la 8-an de novembro
Africa addio

***Africa addio*** estas itala dokumenta filmo reĝisorita de Gualtiero Jacopetti kaj Franco Prosperi, aperinta en 1966. La filmo temas pri la fino de la kolonia epoko en Afriko.

## Temo 
La dokumentario inkludas filmaĵon de la Zanzibara Revolucio, (masakro de proksimume  araboj en 1964), kaj de la Ribelo de la Maŭ Maŭ en Kenjo.

Dum tiu filmado montranta la ekstermadon de araboj kaj islamanoj fare de nigraj ribelantoj gviditaj de John Okello dum la Zanzibara Revolucio, bildoj prenitaj el helikoptero montras centojn da homoj ĉasitaj kaj mortigitaj en baritaj tendaroj, tombejoj, amastomboj aŭ fuĝantaj sur la strando. Voĉo komentas ĉi tiujn okazaĵojn en ĉi tiuj terminoj:
Okello distribuis 850 fusilojn kiuj mistere alvenis sur la insulon. La ĉaso al araboj estas komencita! Propagando informis novajn generaciojn, ke araboj estas malbenita raso de sklavistoj, kiuj vendas afrikanojn al sklavkomercistoj sur la marbordo... Li kompreneble ne aldonis, ke ĉio ĉi okazis antaŭ dek jarcentoj. Tiuj ĉi bildoj estas la nura ekzistanta dokumento pri tio, kio okazis en Zanzibaro inter la 18-a kaj la : tutaj vilaĝoj detruitaj, kamionoj ŝarĝitaj per kadavroj. Ĉi tiuj estas malkomfortaj kaj embarasaj bildoj por ĉiuj: por tiuj, kiuj hodiaŭ en Afriko, disvastigante falsajn promesojn, nutras novan afrikan rasismon kaj por tiuj, kiuj forlasas Afrikon al si mem, en la falsa modesteco de la malnova koloniismo, rajtigante novan, kiu disvastiĝas en mizero kaj sango. Ni rigardu ĉi tiujn bildojn, ni rigardu ilin kun kompato, sed antaŭ ĉio ni rigardu ilin kun honto.

Stanis Nievo riskis morton en Zanzibaro dum filmado de *Africa Addio*. Li estis savita nur kiam soldato trovis lian italan pasporton kaj konkludis ke li estis "ne blankulo", tio estas ne brita.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Maŭ Maŭ
* Zanzibara Revolucio
* John Okello

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Italaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1966
Kategorio:Dokumentaj filmoj
Kategorio:Dokumentaj filmoj pri historiaj eventoj
Kategorio:Afriko en filmoj
Alfaro (stacidomo)

**Alfaro** () estas fervoja stacio situanta en la hispana urbo Alfaro de la aŭtonoma komunumo Rioĥo. Ĝi havas Longan kaj Mezdistancan servojn funkciigatajn fare de Renfe.

## Bildgalerio 

Alfaro - Estacion de tren 1.jpg|Ekstero
Alfaro - Estación de Adif 4.jpg|Stacio

## Vidu ankaŭ 
* Alfaro

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Alfaro
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Filastrio el Breŝo

[eta|maldekstre|Statuo Filastria en [Cedegolo]]
**Filastrio el Breŝo** (latine: *Philastrius Brixiensis* aŭ *Philaster Brixianus*; naskiĝinta ĉirkaŭ la jaro 330; mortinta antaŭ la 4-a de aprilo 397) estis laŭdire la sesa episkopo de Breŝo. Li mem verŝajne ne estis denaska breŝano.

Ordinacio sacerdota estis eble en 390. Li entreprenis multajn misiajn vojaĝojn tra la tuta imperio. Tiam li okupiĝis kaj disputis pri juda religio, paganismo kaj malfruantikvaj herezoj (ekz. arianismo). En Mediolano li akre kritikis la arianisman episkopon Aŭksencio Mediolana. En 381 partoprenis Filastrio la sinodon de Aquileia.

Versimile inter 370 kaj 380 verkis li *Diversarum hereseon liber*, komentitan katalogon pri herezoj en 156 ĉapitroj. Fonto de li elĉerpita estis la verko *Panarion* de Epifanio de Salamis, kiu tamen kvalite superas. Kun Epifanio li iĝis fonto por Aŭgusteno el Hipono kaj ties verko *De haeresibus*. Interesas ke Aŭgusteno kritikis ke ne malmultaj herezoj ĉe Filastrio vere estis nekomdamnendaj konvinkoj baziĝantaj sur kristana doktrino.

La postsekvanto episkopa kaj disĉiplo lia Gaŭdencio el Breŝo asertis ke la 18-a de julio estis la mortotago de Filastrio. Manuskripto mezepoka informas pri entombigo den Andreo-kirko apud Porta Romana je Breŝo. Hodiaŭ troviĝas liaj relikvoj (kun eroj de sankta Apolonio) en la katedralo de Breŝo.

La romkatolikoj konsideras lin sanktulo kun festotago en la 18-a de julio. Pri mirakloj kaj transigo de la relikvaj verkis episkopo Ramperto el Breŝo (IV. 383–395).

## Fontoj 
* Gaŭdencio el Breŝo: tract. 21 (laŭdegoj por Filastrio)
* Aŭgusteno: ep. 222

## Literaturo 
* Jörg Ulrich: "Filastrius." Ĉe: *Religion in Geschichte und Gegenwart* (RGG). Kvara eldono, tria volumo, Mohr-Siebeck, Tübingen 2000, kol. 118
* Dirk Kurt Kranz: "Filastrius von Brescia." Ĉe: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL). Volumo 22, Bautz, Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2, kol. 320–324

## Eksteraj ligiloj 
* ligiloj ĉe DDB
* "Philastrius" - ĉe: *Vollständiges Heiligen-Lexikon*, volumo 4. Augsburg 1875, p. 882

Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Episkopoj de Breŝo
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Misiistoj
John Okello

**John Gideon Okello** (naskiĝis en 1937 en Ugando, mortis ĉ. 1971) estis orientafrika revoluciulo, gvidanto de la Zanzibara Revolucio en 1964.

## Bibliografio 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Zanzibara Revolucio
* Africa addio

Kategorio:Tanzaniaj politikistoj
Rudolf Hanslik

**Rudolf HANSLIK** (naskiĝinta la  en Vieno, mortinta la  samloke) estis aŭstra klasika filologo kaj profesoro universitata specialiĝinta je neklasikaj epokoj latinlingvaj (i.a. mezepoka kaj eklezia latinecoj). 

## Vivo
Estante filo de bazlerneja instruisto li de junulaj jaroj estis bonega violonisto; inter 1923 kaj 1928 li plurfoje koncertis. Ekstudinte muziksciencojn li baldaŭ ŝanĝis je klasika filologio; en julio 1929 li doktoriĝis ĉe Ludwig Radermacher post defendo de la tezo *Themis und Dike*. En 1939 li ricevis la rajton pri gimnazia instruado. La sekvajn jarojn kontinuigis li tamen paralele sciencaĵojn. Li verkis ekz. plurajn literaturhistoriajn, biografiajn, mitologiajn kaj geografiajn artikolojn por la fakenciklopedio *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft*. Eĉ dum soldatado inter 1940 kaj 1945 li publikigis du esplorraportojn.

Post la fino de la Dua mondmilito li deĵoris unue ĉe Akademisches Gymnasium (Vieno) kaj habilitiĝis en 1947 ĉe Karl Mras post verkado de antaŭparolaj komentoj pri eldono de skribaĵoj de Kasiodoro. Ĉi eldono aperis ene de la kolekto *Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum* (CSEL) de Aŭstra Akademio de Sciencoj kaj bazis por lia renomo latinista. En 1947 li fariĝis honora membro de la katolika korporacia *Frankonia* ene de Mittelschüler-Kartell-Verband. En 1951 oni nomumis lin eksterorda profesoro je Vieno; vokiĝon al Graz kun orda profesoreco li rifuzis en 1958. En 1959 li fariĝis koresponda membro de Aŭstra Akademio de Sciencoj en majo 1962 orda. En 1960 li estis promociita je orda profesoro kaj en 1968/69 li dekanis ĉe la filologoj. Ankoraŭ en 1977, la jaron de lia pensiiĝo, lia docentadrajto altlerneja estis etendigita pri neklasika latineco. 

Edzigis lin la filologino Judith Andrée (1906–1951; tri infanoj) kaj la kuracistino Hedwig Hanslik Horak (1923–2023; tri infanoj).

## Graveco
La esplorkampo de Hanslik estis multfaceta kaj laŭ propraj asertoj interesoj liaj ene de la filologio ofte ŝanĝiĝis. Krom la supre menciita prezentado de Kasiodoro menciindas la ege diligenta eldono de la Benediktana regulo en 1960 en la kadro de CSEL. Ĝin premiis lia papa moŝto Johano la 23-a per aljuĝo de la Silvestra ordeno. Danke al Hanslik plimodernigis sin la aspekto de la priaŭgustena leksikono de la Aŭstra Akademio de Sciencoj. 
## Literaturo 
* Hubert Petersmann: "Albin Lesky (1896–1981) und Rudolf Hanslik (1907–1982)". : Ĉe *Eikasmós*. 4/1993, p. 249–252.
* Franz Römer: "Rudolf Hanslik †". Ĉe: *Gnomon*. 55/1983, p. 284–286.
* Otto Krammer: *Die Geschichte der Katholischen österreichischen Studentenverbindung Frankonia 1919 - 1989.* Wien 1995.

## Eksteraj ligiloj
* 
*ligiloj ĉe DDB

## Notoj
Kategorio:Aŭstraj klasikaj filologoj
Kategorio:Profesoroj
Kategorio:Universitato de Vieno 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1907
Kategorio:Mortintoj en 1982 
Kategorio:Naskiĝintoj en Vieno
Kategorio:Mortintoj en Vieno
Alagón (stacidomo)

**Alagón** () estas fervoja stacio situanta en la hispana komunumo Alagón en la provinco Zaragozo, aŭtonoma komunumo Aragono. Ĝi havas servojn de Mezlonga Distanco funkciigatajn fare de Renfe.

## Vidu ankaŭ 
* Alagón (Zaragoza)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Alagón
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Dezső Király (humuristo)

**Dezső Király** [deĵO kirAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Király Dezső** estis hungara negocisto, humuristo, ĵurnalisto pri sportoj, olimpikulo, redaktoro, tekstopoeto. Lia origina familia nomo estis *Kaufmann* ĝis 1915, lia pseŭdonimo estis *Rex*.

Dezső Kaufmann naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Király maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris an diplomon en Komerca Akademio en 1912. Post la diplomo li laboris en la familia vestaĵvendejo ĝis 1942, poste li gvidis la vestaĵmetiejon krociĝantan al la vendejo. Ekde 1914 li estis membro de la socialdemokratoj kaj li partoprenis en Rondo Galilei. Ekde 1915 li verkis ankaŭ humuraĵojn, eĉ inter 1920–1939 li estis sportĵurnalisto. Li ofte kontribuis en Népszava, krome li estis olimpikulo en Somera Olimpiko 1928 en branĉo artaj konkursoj (literaturo). Dum la socialismo li ne povis havi vendejon aŭ metiejon, tial li estis nur ĵurnalisto kaj redaktoro, figuro de humuraj teatroj. Inter 1936-1944 li havis edzinon, poste divorco okazis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Brandy kapitány meg a többiek…*  (antologio, 1947)
* *Tom Sawyer közbelép.* (komedio, kunaŭtoro, 1961)
* *Az igazi.* (muzika komedio, 1965)

## Elektitaj kabaredaj skeĉoj 
* *Marslakó.* (1945)
* *Tisztogatás a Kisgazdapártban.* (1947)
* *A cédulás ember.* (1951)
* *A legnagyobb csoda.* (1958)
* *Gyerünk falura!* (1964).

## Videblaj en la Hungara Televizio (elekto) 
* *Erről, arról, amarról* (1960)
* *Király Dezső-est.* (1963)

## Aŭdeblaj en la Hungara Radio 
* *Barátságos arcot kérek!* (1961)
* *Ismeretlen ismerősök: Király Dezső* (1983)

## Elektitaj ŝlagrotekstoj 
* :hu:Breitner János: *Nem mindenki Romeo*
* Breitner János: *Öreg fiú dala*

## Fontoj 
* biografio angle kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj negocistoj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj tekstopoetoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Praga plataĵo

**Praga plataĵo** () estas geomorfologia tutaĵo (subsistemo), kiu etendiĝas en meza Bohemio, proksimume sur teritorio de Prago kaj en ĝia okcidenta kaj sudorienta ĉirkaŭaĵo. La areo de tutaĵo faras 1&nbsp;128&nbsp;km², ĝia supermara alteco moviĝas de 170 metroj (valo de Vultavo antaŭ Kralupy ĉe Chvatěruby) ĝis 435 metroj (arbara ebenaĵo *Na rovinách* proksimume ½ km nordoriente de Srby en la okcidenta ĉirkaŭjo de Kladno). Bazon de la reliefo prezentas tabulo, tranĉita de mallarĝa kaj profunda valo de rivero Vultavo, kiu en ĝia mezo malfermiĝas en&nbsp;Pragan valkaldronon. Dum la randaj partoj de Praga plataĵo estas karakterizaj de malgranda ondiĝeco kun altecaj diferencoj maksimume dekoj da metroj, direkte al Vultavo la etaj rojoj kreis reton de karakterize enprofundiĝantaj mallarĝaj valoj kun altecoj superantaj 100&nbsp;m. Sur la teritorio situas plejparto de Prago (escepte randaj nordorientaj kvartaloj kaj Zbraslav), el pluaj pli signifaj setlejoj poste ekz. Kladno, Slaný, Roztoky, Hostivice, Říčany kaj Úvaly. El grandareaj protektataj teritorioj trafas al sudokcidento de Praga plataĵo PPR Bohemia karsto.


Kategorio:Geomorfologiaj tutaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Geografio de Prago
Kategorio:Geografio de Mezbohemia regiono
Kategorio:Geografio de distrikto Kladno
Kategorio:Geografio de distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Geografio de distrikto Prago-oriento
Kategorio:Brda regiono
Kategorio:Plataĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Nomita laŭ Prago
PlayStation VR2

La **PlayStation VR2** aŭ **PS VR2** estas virtualrealeca aparato uzebla kun la ludkonzolo PlayStation 5 disvolvita de Sony Interactive Entertainment. Ĝi estis surmerkatigita la 22-an de februaro 2023 je prezo de 549.99 dolaroj.

## Historio 
La unua PlayStation VR de Sony aperis en 2016. La firmao sekve anoncis la duan generacion PlayStation VR2 por la PlayStation 5 okaze de la Consumer Electronics Show de 2022. Laŭ Bloomberg, la komenca produktado de la PS VR2 estis duonigita pro malalta nombro de antaŭmendoj. Tio tamen estis rapide malkonfirmita de Sony.

## Aparato 
La kasko konektiĝas al la PlayStation 5 per ununura kablo de tipo USB-C. Male de la unuageneracia PlayStation VR, kiu sekvis la movadojn de la ludanto per unu PlayStation Camera, la PS VR2 sekvas la movadojn per kvar fotiloj sur la kasko.

La PlayStation VR2 havas OLED-panelon kun ekranrezolucio 4K. Ĉiu okullenso havas densecon de 2 000 x 2 040 pikseloj. La PS VR2 ankaŭ proponas novajn manilojn, nomatajn Sense. Ili povas detekti la intensecon de la tuŝo de la fingroj.

Kategorio:Virtuala realeco
Kategorio:PlayStation
József Hullay

**József Hullay** [jOĵef hulai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Hullay József** estis hungara neŭrologo, kirurgo, altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Rimavská Sobota, li mortis  en Debrecen.

## Biografio 
 apartenis al la hungara minoritato de Ĉeĥoslovakio. Li maturiĝis en 1939 en sia naskiĝurbo, poste li akiris medicinan diplomon en Scienca Universitato István Tisza en 1944. Post la diplomo li praktikadis en la universitato, poste li estis asistanto (1948–1951), lektoro (1951–1960), docento (1960–1970), profesoro (1970–1984), dum ekde 1947 li faris neŭrologian-kirurgian kuracadon en la kliniko. Intertempe li kompletigis sian diplomon per neŭrologio (1948), kirurgio (1951), neŭrologio-kirurgio (1959). Li kandidatiĝis en 1960, li doktoriĝis en 1970 antaŭ la Hungara Scienca Akademio, dum li esploris la resanigajn eblecojn de epilepsio pere de kirurgiaj metodoj. Unufoje li ricevis memormedalon en 1970.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Gerincvelő-daganathoz társuló szokatlan arachnoiditis.* (1948)
* *Feltételes reflexvizsgálatok temporalis epilepszia műtéti kezelése kapcsán.* (kunaŭtoro, 1954)
* *Az acusticus tumor elhelyezkedésének változatai a kisagyhíd-szögletben.* (1957, angle: 1958)
* *Adatok a halántéklebeny működésének kérdéséhez.* (disertaĵo, 1959)
* *Extrapiramidális mozgászavarok sztereotaxiás sebészete.* (disertaĵo, 1969)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj kirurgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Dionizio de Milano

**Dionizio de Milano** kaj foje *Dionizio Mediolana* (latine: *Dionysius Mediolanensis*, greke: *Διονύσιος Μεδιολάνων*) estis episkopo je Milano (Italujo) inter 349 kaj 355. Li konsideratas sanktuloj kaj de katolikoj kaj de ortodoksuloj; festotago lia estas la 25-a de majo.

## Vivo 
Antaŭ la episkopa elekto en 349 malmulto konatas pri li. Verŝajne li estis de greka origino kaj amiko de imperiestro Konstancio la 2-a. Tiutempe estis kverelegoj inter arianismo kaj sekvantoj de la Nicea Kredo. Eĉ Konstancio iel favoris arianismon. En 355 ĉefpontifo Liberio petis okazigi sinodon je Mediolano; ĝi tamen ne plenumis ĉiujn problemsolvajn intencojn de la papo, precipe pro la malĉeesto de ĝisostaj favorantoj de la Nicea Kredo (ekz. de Eŭzebio de Verĉelo). Komence Dionizio pretis akcepti la pozicion de la ariananoj akuzontaj Atanazion: ĉi lasta estis akuzita ne pri herezo sed pri malrespekto de la imperiestro *(crimen laesae maiestatis)*.

Ŝanĝiĝis la tuto post la alveno de Eŭzebio kiu perfortis la episkopojn tuj subskribi la doktrinojn niceajn. Eŭzebio, la papa legato Lucifero de Kaljaro kaj Dionizio ja subskribis, dume la arianisma episkopo Valento el Osijek *(Valens Mursiensis)* obstinege rifuzis.

Ĉar Konstancio ne volis tro memstarigi la episkopajn agadojn, li ordonis translokon de la sinodo al lia palaco kaj malbone traktis Eŭzebion, Luciferon kaj Dionizion: ilin li ekzilis, mallonge poste eĉ papon Liberio. La dionizia ekzilloko estis Kayseri; lia posteulo Mediolane fariĝis Aŭksencio Mediolana post estrigo laŭ imperiestra volo.

Mortis Dionizio ekzileje inter 360 kaj 362. Pli malfrua tradicio sen historiaj fontoj alproksimigis lin al la mediolana familio *Mariani*.

## Kulto 
Festotago de li estis la 25-a de majo. Laŭdire (eble legende) Ambrozio sendis en 375 aŭ 376 viraron por identigo de la dioniziaj ostoj kaj transigo de liaj restaĵoj Mediolanon. Ĉiuokaze en la 744-a jaro liaj relikvoj ankoraŭ troviĝis en Mediolano. Apud Venecia Pordego oni starigis maŭzoleon por li kiu malkonstruiĝis en 1549. Post rekonstruo la tuto fine en 1783 estis forigita por krei ĝardenojn. Jam en la 1532-a jaro la kadavro dionizia alvenis katedralen.

En niaj tagoj tri paroĥoj en Lombardujo estas sub patroneco de Sankta Dionizio: je Pratocentenaro (Mediolano), je Premana kaj Albavilla.

## Literaturo 
* Cazzani, Eugenio: *Vescovi e arcivescovi di Milano*, Massimo, Mediolano 1996, ISBN 88-7030-891-X, p. 17
* Ruggeri, Fausto: *I Vescovi di Milano*, NED, Mediolano 1991, ISBN 88-7023-154-2, p.10-11
* Tolfo, Maria Grazia: "San Dionigi"

* Pasini, Cesare: "Dionigi, santo", ĉe: *Dizionario della Chiesa Ambrosiana*, NED, Mediolano 1988, ISBN 88-7023-102-X, p. 1054-1055

## Eksteraj ligiloj 
* Diegi, Franco: "San Dionigi di Milano" - ĉe: santiebeati.it

Kategorio:Episkopoj de Milano
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Italaj sanktuloj
Ĉinstila Modernigo

**Ĉinstila modernigo** (ĉine: 中国式现代化), ankaŭ nomata la **ĉina modernigo** aŭ la **ĉina vojo al modernigo**, estas politika slogano de la Ĉina Komunista Partio (ĈKP), kiu laŭdas modelon de modernigo kontraste kun okcidentstila evoluado kaj emfazas la fortojn de la ĉinaj ekonomia kaj politika modeloj.

## Historio 
La termino devenas de Deng Xiaoping, kiu menciis ĝin dum parolado en marto 1979 pri la Kvar Bazaj Principoj.

Ĝi fariĝis memstara frazo sub la ĝenerala sekretario de la Ĉina Komunista Partio Xi Jinping, kiam en aprilo 2021, la Popola Ĵurnalo lanĉis plurajn artikolojn pri ĉinstila modernigo kaj poste la ceteraj ŝtataj amaskomunikiloj faris la samon. Ĉinstila modernigo estas socialisma modernigo gvidanta de la Ĉina Komunista Partio. Komuna prospero estas konsiderata kiel unu el la ĉefaj principoj de ĉinstila modernigo. Ĉinstila modernigo havas "kvin karakterizaĵojn", "naŭ bazajn postulojn", kaj "kvin gravajn principojn".

## Referencoj 
Kategorio:Sloganoj
Kategorio:Politiko de Ĉinio
PlayStation 5

La **PlayStation 5** (oficiale mallongigita kiel **PS5**) estas naŭageneracia hejma ludkonzolo disvolvita de Sony Interactive Entertainment. Ĝi estis surmerkatigita la 12-an de novembro 2020 en Usono, Kanado, Aŭstralio kaj Japanio, kaj poste la 19-an de novembro en Eŭropo kaj tra la tuta mondo. Ĝi sekvas la PlayStation 4.

Je la 9-a de decembro 2023, Sony raportis la vendon de pli ol 50 milionoj da PS5.

## Historio 
La konceptado kaj evoluigo de la PlayStation 5 komenciĝis jam en 2015. Ĝi estis oficiale menciita dum intervjuo de Mark Cerny, unu el la kreintoj de la PlayStation 4, por la retejo *Wired* en Kalifornio la 16-an de aprilo 2019. Tiam li malkaŝis la estontajn funkciojn de la videoludilo.

Kelkajn tagojn poste, Sony konfirmis al ĵurnalistoj kaj akciuloj, ke la videoludiloj ne estus lanĉita dum la sekva jaro, kio ekskludis ajnan eblecon de lanĉo komence de 2020.

## Aparato 
La baza modelo inkluzivas optikan diskolegilon, kiu kapablas legi diskojn de la formato Ultra HD Blu-ray. La cifereca eldono ne enhavas tiun legilon, kaj estas malpli kosta modelo, kiu permesas aĉeti videoludojn nur per elŝutado. La du variantoj de la videoludilo aperis samtempe. Pli maldikaj revizioj de ambaŭ modeloj anstataŭigis la originalajn en novembro 2023.

Inter la ĉefaj karakterizoj de la PlayStation 5 estas solidstata disko adaptita por rapidega datuma fluado kaj por ebligi signifan plibonigon de enhavkapableco. La videoludilo cetere entenas grafikan procesoron AMD, kiu kapablas afiŝi ekranrezolucion 4K aŭ ĝis 120 bildoj ĉiusekunde.

Kategorio:Ludkonzoloj
Kategorio:PlayStation
Kvar Bazaj Principoj

La **Kvar Bazaj Principoj** (ĉine: 四项基本原则; pinjine: Sìxiàng Jīběn Yuánzé) estis deklaritaj de Deng Xiaoping en marto 1979, dum la frua periodo de la Reformo kaj Malfermo, kaj estas la kvar temoj pri kiuj debato estas malpermesita en la Popola Respubliko de Ĉinio. La Kvar Bazaj Principoj estis unu el la Du Bazaj Punktoj de Deng, la alia el kiuj estis la ĉina ekonomia reformo.

La principoj inkluzivas:

# Persisti en la socialisma vojo
# Persisti en la popola demokratia diktaturo
# Persisti en la gvidado de la Ĉina Komunista Partio
# Persisti en la Penso de Mao Zedong kaj Marksismo–Leninismo

La Kvar Bazaj Principoj estis emfazitaj en la *Rezolucio pri Certaj Demandoj en la Historio de Nia Partio ekde la Fondiĝo de la Popola Respubliko de Ĉinio* en 1981 kaj estis enskribitaj en la Konstitucion de la Popola Respubliko de Ĉinio en 1982.

## Referencoj 
Kategorio:1979 en Ĉinio
Kategorio:Politiko de Ĉinio
Aŭksencio de Milano

**Aŭksencio de Milano**, foje ankaŭ *Aŭksencio Mediolana* (latine: *Auxentius Mediolanensis*) estis itala teologo kaj episkopo.
## Vivo
Estante indiĝeno de Kapadokio li estis ordinita (343) al la pastraro de Gregorio el Kapadokio, la entrudita patriarĥo de Aleksandrio. Post la ekzilo de Dionizio de Milano en 355, li fariĝis ties sekvanto per arianisma komploto, malgraŭ nescipovo de la latina lingvo. Kelkaj el la ĉefaj okcidentaj episkopoj provis, sed vane, konvinki lin akcepti la Nicean Kredon. Li estis publike akuzita en Mediolano en 364, de sankta Hilario de Potevo kaj kondamnita pro eraro en disputo okazigita en tiu urbo laŭ ordono de imperiestro Valentiniano. Tamen, lia submetiĝo estis nur ŝajna, kaj li restis sufiĉe potenca por foririgi Hilarion el Mediolano. En 359 li devigis multajn episkopojn de Ilirio subskribi la kredon de la koncilio je Rimini (359). Kvankam Atanazio kondamniĝis fare de ĉefpontifo Damaso la 1-a en roma sinodo (369), li retenis sian seĝon ĝismorte en 374 (ankaŭ danke al entroniĝo de la orienta imperiestro Valentiniano; tiam iĝis sekvanto Ambrozio de Milano.

## Eksteraj ligiloj
*Shahan, Thomas Joseph: "Auxentius of Milan". Ĉe: Herbermann, Charles (eld.): *Catholic Encyclopedia*, Robert Appleton Company, Novjorko 1913
*Chisholm, Hugh: "Auxentius" - ĉe: *Encyclopaedia Britannica*, vol. 3 (11-a eldono). Cambridge University Press, p. 50
El-Faŝn

**El-Faŝn,** laŭ egipta ,  estas urbego en Egiptio en Provinco Beni Suef.

## Demografio 
En El-Faŝn loĝis  en 2021 laŭ urbolisto de Germanlingva Vikipedio https://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_St%C3%A4dte_in_%C3%84gypten.

## Geografio 
El-Faŝn troviĝas sur ebenaĵo laŭ la maldekstra (okcidenta) bordo de Nilo laŭ 31 m super la marnivelo. La urbego estas konsiderata la fakta dividlinio inter la fino de Malsupra Egiptio kaj la komenco de Supra Egiptio. Provinca sidejo Beni Suefo troviĝas 34, Naserurbo 42, Fajumo 54, Minjo 83, ĉefurbo Kairo 140, Suezo 202, Aleksandrio 281, Port Saido 302, Asuano 563 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
El-Faŝn havas longan historion konatan ekde de la faraonoj. La urbeto nomiĝis Febiĥis (malnovgreke: Φεβιχις) en la ptolemea kaj bizanca eraoj.

## Ekonomio 
La najbaraj areoj de El-Faŝn estas agrikultura produktejo profitanta la Nilon.

## Klimato 
El-Faŝn situas en arida klimato (BWh) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. Jare pluvas nur kelkaj mm. La averaĝa jara temperaturo estas  kaj varias inter .

## Trafiko 
El-Faŝn havas trairan fervojan kaj ĉefvojan liniojn, kiuj sekvas la Nilon. La urbego estas dividita de la fervoja kaj voja linioj, sed oni konstruis ankaŭ kromvojon por la trafiko ne ĝenu la loĝantojn. La fervojo distranĉas la komunumon. La okcidenta parto estas konsiderata la malnova urbo, la orienta havas modernan aranĝon. Ekde la pratempoj la Nilo estis navigebla.

## Vidindaĵoj 
* moskeoj

## Referencoj 
## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Egiptio
Tibor F. Mérei

**Tibor F. Mérei** [ef mErei], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Mérei Ferenc Tibor** aŭ *Mérei F. Tibor* estis hungara neŭrologo, altlerneja instruisto. Lia familia nomvarianto estis *Mérey* [mErei].

 naskiĝis  en Makó, li mortis  en Pécs.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en Hódmezővásárhely en 1939, poste li studis 2 jarojn en Scienca Universitato Ferenc József, poste li akiris an diplomon en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1944. Post la diplomo li batalis en la 2-a mondmilito, eĉ li estis militkaptito ĝis 1946. Hejmenveninta li praktikadis en kliniko de Szeged jaron, poste li instruis kaj kuracadis same en kliniko, sed en Pécs (1947–1956), poste li docentiĝis (1956–1967), poste li estis profesoro ĝis la pensiuliĝo en 1991, krome li estis klinikestro inter 1982-1991. Intertempe li kompletigis sian diplomon per jurmedicino en 1948, neŭrologio en 1950, neŭrologia kirurgio en 1959, psikiatrio en 1968, krome en la jaro 1962 li havis stipendion en instituto en Britio. Li kandidatiĝis en 1967 antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premiojn inter 1965-1983.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Idegrendszeri szövődmények Mantoux-oltás után.* (1948, angle: 1950)
* *Experimentelle Beiträge zur Pathogenese der Commotio cerebri mit besonderer Berücksichtigung der Kreislaufstörungen des Gehirns.* (monografio, kunaŭtoro, 1957)
* *35S-methionin beépülése a patkány központi idegrendszerébe normális és kóros állapotokban.* (disertaĵo, 1965)
* *A subarachnoidealis vérzések előfordulása Dél-Dunántúlon.* (kunaŭtoro, 1973)
* *Immunoperoxidáz készítmények „poszt-intenzifikálása” fizikai előhívás segítségével.* (kunaŭtoro, 1986)
* *Környey István.* (monografieto, 1994).

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Asklepiado Farmakiono

**Asklepiado Farmakiono (75-150)** ankaŭ konata kiel "Asklepiado la Juna" estis greka kuracisto kiu eble vivis inter la fino de la 1-a jarcento kaj la unua duono de la 2-a jarcento post Kristo, pro tio ke li mencias Andromakon, Dioskorido-n kaj Skribonio Largo-n kaj li, siavice, estas menciita de Galeno plurfoje. Lia derivita nomo Pharmacion devenas el lia lerteco kaj konoj  pri farmacio, kies temo li verkis enciklopedion en dek libroj, kvin pri internaj kuraciloj, kaj kvin pri eksteraj medicinaĵoj. Galeno mencias ĉi-verkon plurfoje kaj ofte kun aprobo.

El liaj sennombraj ekstraktaĵoj ankoraŭ konservitaj oni povas taksi la ĝeneralan karakteron de la verko, kiu ŝajne enhavas altvalorajn temojn kune kun absurdaj medikamentoj kaj superstiĉoj. Kompleta raporto pri liaj preskriboj estas farita de Albrecht von Haller en siaj verkoj "Bibliotheca Chirurgica" kaj "Bibliotheca Medicinae Practicae".

## Vidu ankaŭ
* Andromako, kuracisto de Nerono inter 54-a kaj 68-a p. K.
* Dioskorido (40-90)
* Skribonio Largo (11 a.K.- 54 p.K.)
* Klaŭdo Galeno
* Aecio de Amedo (502-575)
* Hipokrato (460 a. K. - 377 a. K.)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 75
Kategorio:Mortintoj en 150
Kategorio:Naskiĝintoj en Grekio
Kategorio:Grekaj kuracistoj
Kategorio:Grekaj apotekistoj
Kategorio:Grekaj verkistoj
Evangelia-luterana preĝejo de Goldisthal

eta|kirko je Goldisthal
eta|dukato de Goldisthal
La **Evangelia-luterana preĝejo Goldisthal** troviĝas en Goldisthal, Germanujo.

## Arkitekturo 
Dum 1891/92 filia kirko de la paroĥo Scheibe konstruiĝis laŭ planoj de duka ĉefarkitekto Rudolph Brecht. La novgotika halokirko estiĝis ĉerande de la Rotseifenbach-valo, en geografie impresa situo. Ardeza multo estas surfasade, kiu dividiĝas per enen ŝovita, multangula apsido per po tri ogivarkaj fenestroj. Selotegmento kun firstotureto supre de la uesta enirejo formas la supran finiĝon.

Supre de la interno etendiĝas aperta trabaro kun truso. Ĉe tri flankoj videblas unuetaĝa galerio. Kontraŭe al la altaro (meze enĥoreje), la predikejo kaj la baptujo novgotikaj estas la resto elfarita laŭ patrujprotekta arkitekturo. La orgeno sur la okcidenta galerio estis konstruita en 1892 fare de Adam Eifert el Stadtilm. La bronzan sonorilon en la firstotureto muldis en 1885 firmao Ulrich el Apolda.

### Puto apudkirka 
Antaŭkirke estas puto kun figuro kiu enmane havas dukaton kun diametro de 23 cm nome *Goldisthaler Ausbeutedukaten* el la jaro 1737. Temas pri relikto el la orserĉada komenco ĉi-loke. Malantaŭe legablas latine *Deo propitio primitiae auri Schwartzburgici Goldsthalii producti* (la unua oro trovita je Goldisthal kun Dia providenco), antaŭe estas blazono de la dukoj de Schwarzburg.

## Literaturo 
* Thomas Schwämmlein: *Kulturdenkmale in Thüringen. Landkreis Sonneberg*, E. Reinhold Verlag Altenburg 2005, ISBN 3-937940-09-X, p. 243

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo

## Notoj 
Goldisthal
Goldisthal
Kategorio:Aperis en 1892
Kangaba

**Kangaba** estas urbo, municipo, kaj sidejo de Kangaba Cercle en la Regiono Koulikoro de sudokcidenta Malio.

Oni konsideras Kangaba kiel fondita en 1050 de tribestroj de Mandinkoj kaj ŝtato vasala de Ganaa Imperio. Iam konata ankaŭ kiel Kaba, la areo estis kerna provinco de la Imperio Malio.

## Ĉefurboj de la ŝtato Kangaba (1050-1237)
* Kiki (1050-1090) 
* Dodu (1090-1200) 
* Kangaba (1200-1237) 

## Listo de reĝoj de Kangaba
* Taraore (ĉ. 1050-1090)
* Baraonendana (ĉ. 1090-1150)
* Hamama (ĉ. 1150-1190)
* Di Jigi Bilali (ĉ. 1190-1200)
* Keita Nari fa Majan (ĉ. 1200-1218)
* Danagaram Tumo (ĉ. 1218-1228)
* *Soninke rule* (1228-1230)
* Mari Jata la 1-a (konata ankaŭ kiel Sundiata Keita) (1230-ĉ.1237)

## Referencoj
Kategorio:Urboj de Malio
Zanzibara Revolucio

dekstra|eta|Unua Datreveno de la Revolucio
La **Zanzibara Revolucio** okazis en 1964 por forigi el potenco la Sultanon de Zanzibaro kaj lian registaron, kreitan ĉefe de araboj, kaj finfine meti gvidadon en la manojn de afrikanoj, kiuj estis la plimulto sur la insuloj (ĉirkaŭ ), en la Hinda Oceano, proksime de la marbordo de Tanganjikio.

La Sultanlando Zanzibaro ricevis sian sendependecon fare de Britio en 1963. Antaŭ tio, la araboj sukcesis konservi en serio da elektoj la regulon kiun ili havis ekde la tagoj de Zanzibaro estanta sub la Sultanlando de Omano.

La Afro-Shirazi Party (ASP), kiu reprezentis plejparte afrikanojn, kiam ĝi vidis ke la parlamento havas malmultajn sidlokojn kvankam ĝi akiris 54% de la voĉoj en la elektoj de julio 1963, vicigis sin kun la maldekstrema Umma Party.

La  frumatene, ASP-membro John Okello (1937-1971 ?) el Ugando instigis 600-800 revoluciulojn de la ĉefinsulo Unguĵo venki la policon de la lando kaj kapti iliajn armilojn. Tiam ili iris al Zanzibaro (urbo) kiam ili senpotencigis sultanon Jamshid bin Abdullah kaj lian registaron. La mortintoj en la batalado estas taksitaj nur proksimume 80.

Tamen sekvis dum kelkaj tagoj (eble ĝis la 20-a de januaro) la genocido kontraŭ la loĝantoj de araba origino (ĉirkaŭ ) kaj de Suda Azio (ĉirkaŭ ); ne estas certeco pri la nombro de la mortigitoj: taksoj varias de kelkcent ĝis .

La gvidanto de ASP Abeid Karume, kiu ne havis radikalan pozicion, iĝis la unua prezidanto de la lando, kaj membroj de la Umma partio ricevis postenojn en la registaro. Antaŭ marto Okello estis flankenlasita kaj antaŭ aprilo lia forto estis senarmigita.

La komunista orientiĝo de iuj en la nova registaro timigis la Okcidenton. Ĉar Zanzibaro estis sub brita influo, ĝia registaro preparis plurajn planojn. Tamen, la timo de la formiĝo de komunista registaro neniam realiĝis, kaj ĉar britaj kaj usonaj civitanoj povis elmigri sen malfacileco, la planoj ne estis efektivigitaj.

Tiutempe la komunistaj landoj Ĉinio, Orienta Germanujo kaj Sovetunio establis amikecajn rilatojn kun la nova registaro de Zanzibaro oficiale rekonante ĝin kaj sendante konsilistojn.

Karume sukcesis pri intertraktado de la integriĝo de Zanzibaro kaj Tanganjikio por finfine krei Tanzanian union; la amaskomunikilaro interpretis la aliancon kiel klopodon malhelpi Komunismon renversi Zanzibaron.

La revolucio finis 200 jarojn da araba regado en Zanzibaro, kaj estas famkonata ĉiujare kiel nacia festo en Tanzanio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Zanzibaro
* Afro-Shirazi Party
* Abeid Karume
* John Okello
* Africa addio

## Tradukfonto 
Kategorio:Ĝermoj pri historio
Kategorio:Historio de Tanzanio
Kategorio:Zanzibaro
Kategorio:1964 en Tanzanio
Nankina Incidento (1976)

La **Nankina Incidento**, aŭ la **Nankina Movado Kontraŭ la Kultura Revolucio**, estis movado por funebri pri Zhou Enlai kaj kontraŭstari la Kulturan Revolucion (1966–1976), kiu okazis en Nankino, Ĉinio, en 1976. La movado estis komence organizita fare de fakultatoj kaj studentoj de la Universitato de Nankino. Ĝi baldaŭ disvastiĝis tutlande kaj rezultis en la Tiananmen-incidento.

La 25-an de marto 1976, la ŝanhaja gazeto *Wenhui Bao*, regita de la Bando de la Kvar, publikigis artikolon, kiu kritikis Deng Xiaoping pro liaj kapitalismaj ideoj, kun implicitaj atakoj kontraŭ Zhou kiel subtenanto de Deng. La artikolo rezultigis grandskalajn protestojn. En Nankino, similaj protestoj disvastiĝis de la Universitato de Nankino al la urbaj stratoj.

## Referencoj 
Kategorio:Kultura revolucio
Kategorio:1976 en Ĉinio
Kategorio:Politiko de Ĉinio
Kumbi Saleh

**Kumbi Saleh** estis la ĉefurbo de la Ganaa Imperio, kaj nun municipo en sudorienta Maŭritanio kun 11 064 loĝantoj (censo de 2013).

Kumbi Saleh fondiĝis en la 3-a jarcento, kiam la najbaraj berberaj Mandinkoj kaj Sanhaĝaoj kontrolis la komercvojojn inter Kumbi Saleh, Aŭdaghost, kaj Timbuktuo. En la 7-a jarcento, la imperio Ganaa dominis la regionon, kun Kumbi Saleh kiel ĉefurbo.

En la 11-a jarcento, ĝi havis ĉirkaŭ tridek mil loĝantojn, estante unu de la plej grandaj urboj de la afrika kontinento. Ĝi havis du tre diferencajn zonojn: nome norte loĝis la islamaj komercistoj kiuj konstruis ĝis dek du moskeojn, dum en la suda parto konata kiel al-Ghala estis la reĝa palaco ĉirkaŭita de ĝardenoj kaj administraciaj konstruaĵoj. La loĝantaro etendiĝis inter ambaŭ centroj. En 1076 la Sanhaĝaoj invadis la urbon sub la estreco de la almoravida Abu Bakr Ibn Umar, devigis la konverton al islamo kaj detruis la plimulton de la arkivoj. Kiel rezulto, la restintaj informoj pri la urbo estis tiuj de la vizitantoj arabaj kaj berberaj.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Afriko
Kategorio:Urboj de Malio
Kategorio:Urboj de Maŭritanio
Kategorio:Urboj de Ganao
Sakura

**Sakura** (en araba: ساكورة, latinigite: Sākūra; france: Sakoura; floris en la 13a–14a jarcentoj) estis la sesa "mansa" de la Imperio Malio. Sklavo denaska, Sakura estis liberigita kaj eĉ iĝis generalo en la armeo de Sundiata Keita, legenda fondinto de la imperio.

Post lukto por la sukcedo en la trono inter la adoptitaj filoj de Sundiata, nome Ŭati kaj Ĥalifa, Sakura ekkontrolis la imperion li mem en 1285 elpostenigante la tiam "mansa", Abubakari la 1-a, onklo de Sundiata kaj elektito de la konsilio Gbara. Lia samtempulo, la historiisto Ibn Ĥaldun registris la regotempon de Sakura, kaj laŭ liaj kronikoj la imperiestro faris grandan nombron de konkeroj (el kiuj la plej elstara estis la Regno Gao), kaj faris de Malio la politikan, ekonomian kaj militan forton hegemonian en Okcidenta Afriko.

Sakura estis registrita kiel bona kaj pia reĝo kiu elprenis la regadon el dekadenca dinastio.​ Laŭ tiu versio, Sakura faris la Haĝon, sed li estis murdita en la jaro 1300 dum reveno el Ĝibutio, proksime de Tripolo, en Libio, fare de ŝtelisto. La akompanantoj de la imperiestro portis lian korpon tra la regnoj Ŭadi kaj Kanem, de kie ili sendis mesaĝistojn al Malio portante la tristan novaĵon de la morto de Sakura. Kiam la korpo alvenis al Niani, oni organizis reĝan funebron spite al la sklava deveno de la uzurpinto. 

Kontraste, nomita Sekure aŭ Jon Sèkurè, en la parola tradicio *mande*, estas priskribita kiel eksterleĝa uzurpinto. Laŭ la "griot"-oj, lian morton ne faris ŝtelisto sed lia propra sukcedanto (nomita Kon Mamari, ne klaras ĉu estas la sama persono ol Gao priskribita de Ibn Ĥaldun). Kon Mamari estus alianco de Sèkurè Nyuma,​ la filino de la propra Sekure, por lia morto, restaŭrante tial la dinastion Keita en la trono.​

La konsilia asembleo Gbara nomumis sukcedanto posteulon de la fratino de Sundiata.

## Bibliografio
* Niane, Djibril Tamsir: *Historia general de África*, Volume IV, Unesco, 1991.

Kategorio:Maliaj politikistoj
Pedrola (stacidomo)

**Pedrola** () estas fervoja haltejo situanta en la hispana komunumo Pedrola en la provinco Zaragozo, aŭtonoma komunumo Aragonio. Ĝi havas servojn de Mezlonga Distanco funkciigatajn fare de Renfe.

## Bildgalerio 

Pedrola - Estación de Adif 1.jpg|Stacio
Pedrola - Estación de Adif 2.jpg|Ponto

## Vidu ankaŭ 
* Pedrola

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Pedrola
Kategorio:Fervojaj stacioj en Hispanio
Nicholas Myrepsos

**Nicholaus Myrepsos (1240-1280)** estis bizanca kuracisto, botanikisto kaj medicina verkisto kiu verkis kompendiaĵon pri medicinaj sciencoj nuntempe ne plu ekzistanta. Li ankaŭ estas inventisto de la "Aleksandria oro", opioida substanco kiu enhavas oron en ĝia komponado kaj estas konsiderata bona konservativaĵo kontraŭ koliko kaj apopleksio.

Oni malmulte scias pri la vivo de Nikolao. Li estas verŝajne la sama kuracisto kiu estas menciita fare de George Akropolito kiel estinte eminenta en sia profesio, sed tre senscia pri naturfilozofio. Li ĉeestis ĉe la kortego de Johano la 3-a Doukas Vatatzes  (1192-1254) ĉe Niceo, kiam okazis suna eklipso la 6-an de oktobro 1241, kiu baldaŭ antaŭis la morton de la imperiestrino Irene Laskarina. Ĉi tie li estis tenita en granda estimo fare de la imperiestro, kaj ekhavis la dignon de aktuario.

Ĉio tio tre bone kongruas kun la disaj avizoj pri lia dato kaj lia persona historio, kiujn oni trovas en lia propra verko. Li mencias Mesue la Junan (925-1015), kiu mortis 1015; "Michael Angelus regalis", kiu verŝajne estas Michael la 8-a Paleologo kiu ekregis ekde 1259; "Paĉjo Nikolao", kiu ŝajnas esti papo Nikolao la 3-a, kiu komencis regi en 1277; "Dominus Joannes", kaj "Magister Johannes", kiu verŝajne estas Joannes Actuarius, kiu vivis en la 13-a jarcento. Li mencias ke li vizitis aŭ vivis ĉe Niceo, kaj ankaŭ Aleksandrio, de kie li foje estas nomita Nicolaus Alexandrinus.

## Verkaro
* De compositione medicamentorum aŭ Antidotarium Nicolai, 1549
* Antidotarium Nicolai aŭ Antidotarium parvum
* Dynameron (Δυνάμερον)

## Vidu ankaŭ
* Georgo Akropolito (1217-1282)
* Johano la 3-a Doukas Vatatzes (1192-1254)
* Mikaelo la 8-a (1223-1282)
* Nikolao la 3-a (1216-1280)
* Johannes Zacharias Actuarius (1275-1328)
* Nicolaus Praepositus (1090-1140)
* Johano Oporino (1507-1568)
* Mikaelo la 8-a (1223-1282)
* Matteo Plateario (1100-1161)
* Masawaih al-Mardini (925-1015)

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1240
Kategorio:Mortintoj en 1280
Kategorio:Bizancaj kuracistoj
Kategorio:Bizancaj verkistoj
Kategorio:Bizancaj enciklopediistoj