Sophia Loren

Sophia Loren  (realnome **Sofia VILLANI SCICOLONE**; naskiĝis  en Romo) estas itala aktorino.
eta|Sophia Loren en 1962
eta|Sophia Loren (1986)

Malkovrita en beleckonkursoj, ŝi — subtenate de sia onta edzo, la produktoro Carlo Ponti — rapide evoluis al unu el la plej popularaj filmaktorinoj de Italio.

Fine de la 1950-aj jaroj ŝi elprovis sin ankaŭ en Hollywood; filmpartneroj estis i.a. Cary Grant kaj Frank Sinatra. En la jaro 1961 Sophia Loren gajnis Oskaron pro sia ĉefrolo en la filmo *La ciociara* kaj 30 jarojn poste ŝi ricevis honoran Oskaron pro sia vivoverko.

En 1994 ŝi kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

## Biografio 
### Juneco 
Sofia Costanza Brigida Villani Scicolone (vera nomo de Sophia Loren), naskiĝis la 20-an de septembro 1934 en Romo, [1] filino de Romilda Villani (1910-1991), pianinstruistino el Kampanio, kaj Riccardo Mario Claudio Scicolone (1907-1976), sicilia dom-makleristo. Ŝia patrino gajnis konkurson en 1932 por iri al Holivudo kiel duobl-ulino kaj risk-aktoro de Greta Garbo, sed pro la forta opozicio de siaj gepatroj ŝi rezignis. Ŝia patro, de nobla deveno (Sofia mem en sia aŭtobiografio deklaras, ke ŝi rajtas nomi sin "de la Markizoj de Licata Scicolone Murillo"), agnoskis sian patrecon pri la infanino, kiun li nomis per la nomo de sia propra patrino, Sofia, de venecia deveno; Tamen, li ĉiam rifuzis edziĝi al Romilda, kiu, pro la sekva ekonomia malfacilaĵo [2] translokiĝis kun la malgranda Sofia de Romo al Pozzuoli, kun sia familio, kie Sofia pasigis sian infanaĝon kaj fruan adoleskecon, dum la Dua Mondmilito, en malstabilaj ekonomiaj kondiĉoj.

La haveno kaj la municia stokejo en Pozzuoli estis ofte bombitaj de la Aliancitaj aerarmeoj, kaj dum unu el ĉi tiuj atakoj, Sofia, kurante al la bombŝirmejo, estis trafita de ŝrapnelo, vundante ŝian mentonon. Post ĉi tiu okazaĵo, la familio translokiĝis al Napolo. Post la milito, ŝi kaj ŝia familio revenis al sia hejmo en Pozzuoli.

### La komencoj 
Dekkvinjaraĝe ŝi gajnis sian unuan beleckonkurson kaj kun la mono de la premio ŝi revenis al Romo kun sia patrino serĉante sukceson, sed ambaŭ estis denuncitaj de ŝia patro, kiu ne akceptis la karieron de sia filino en la mondo de la spektaklo, pro (de li senbaze supozita), prostituado en la roma domo, sed ĉio solviĝis per klarigo antaŭ la polico.

En Romo ŝi partoprenis diversajn beleckonkursojn, inkluzive de Miss Italia en 1950, kie ŝi estis elektita Miss Eleganza; ŝi ankaŭ pozis por fotoromanoj kaj partoprenis en diversaj filmoj kiel figuranto aŭ en marĝenaj roloj, kio iom post iom alportis al ŝi videblecon, enfokusigita ankaŭ de ŝiaj estetikaj kvalitoj. En nur unu jaro ŝi estis elektita por partopreni en ĉirkaŭ dek kvin filmoj.

Ŝi ankaŭ estis elektita kiel helpantinon de Corrado, tiam radio- stelulo, en la prezentado de Rosso e Nero. La turnopunkto venis kiam, ankaŭ en 1951, ŝi renkontis la produktoron Carlo Ponti, kiu rimarkis ŝin ĉe beleckonkurso kie ŝi estis gasto; la sekvan tagon li akceptis ŝin en sian studion por intervjuo kaj, impresita de ŝia potencialo, ofertis al ŝi sepjaran kontrakton. Dum ĉi tiu periodo, ŝi komencis uzi artistajn nomojn, unue nomante sin Sofia Lazzaro kaj poste Sophia Loren, por prezenti sin laŭ pli "internacia" maniero, laŭ sugesto de la produktoro Goffredo Lombardo, kiu estis inspirita de tiu de la sveda aktorino Märta Torén.

### Filmoj de la 1950-aj jaroj 
Unu el la unuaj gravaj roloj sub la nova nomo estis apud Alberto Sordi, rolante Kleopatran kaj unu ŝian duoblulinon en Du Noktoj kun Kleopatra de Mario Mattoli en 1953; en la sama jaro ŝi kunaktoris en Ci troviamo in galleria, la reĝisora debuto de Mauro Bolognini. La sekvan jaron ŝi ludis aliajn filmojn en duarangaj roloj kiel ekzemple Carosello napoletano, Un giorno in pretura, en la epizodo Don Michele, Anna e il biliardo kun Walter Chiari aŭ Pellegrini d'amore, aŭ Tempi nostri, kun Totò ; en la sama jaro ŝi ankaŭ ludis ĉefrolojn en famaj komedioj kiel la rolo de la picistino Sofia en L'oro di Napoli, kiun Vittorio De Sica volis konfidi al ŝi nur baldaŭ post renkontiĝo kun ŝi kaj post mallonga konversacio; sekvis *Peccato che sia una canaglia* (se nur, li ne estus kanajlo), de Alessandro Blasetti (bazita sur rakonto de Alberto Moravia ), kie ŝi unuafoje renkontis Marcello Mastroianni, kun kiu ŝi estis faronta multajn aliajn filmojn poste; ĉi tie ŝi rolas junan ŝtelistinon, kiu provos per sia ekstravaganca beleco trompi la honestan taksiiston Paolo, kiu defendos sin per ĉiaj rimedoj kaj de la juna Lina kaj de ŝia patro, Profesoro Stroppiani, ludata de Vittorio De Sica. Ankaŭ en 1954 ŝi filmis *Miseria e nobiltà* de Mario Mattoli, kun Totò . En 1955 ŝi ĉefrolis, kun Mastroianni kaj De Sica, en *La bella mugnaia*, komedio de Mario Camerini lokita dum la hispana okupado en suda Italio; de la sama jaro venis *Il segno di Venere*, reĝisorita de Dino Risi, kie ŝi ludas la rolon de Agnese, kiu, pro sia beleco, superombras sian etan kuzinon Cesira, ludata de Franca Valeri ; sekvas Panon, amon kaj..., kun Vittorio De Sica, Tina Pica kaj reĝisorita de Dino Risi, en kiu ŝi provas per ĉiaj rimedoj delogi Marŝalon Carotenuto por ke li donu al ŝi plilongigon por resti en sia domo, la filmo estas la daŭrigo de Pano, amo kaj fantazio kaj Pano, amo kaj ĵaluzo, interpretita de Gina Lollobrigida, ĉiam indikita kiel ŝia historia kinematografia rivalino.

Ŝia unua drama rolo estis en filmo reĝisorita de Mario Soldati, La donna del fiume . Kun La fortuna di essere donna (1956) de Alessandro Blasetti, ŝi revenis por pariĝi kun Mastroianni en komedio. Ŝi aperis sur la kovrilo de Life en 1955, markante la komencon de ŝia internacia kariero.

Tio estas la periodo de multaj filmoj turnitaj en Holivudo, kiel ekzemple *The Pride and the Passion * (1957) de Stanley Kramer, kune kun Frank Sinatra kaj Cary Grant ; *Timbuktu * (1957) de Henry Hathaway, kun John Wayne ; *The Key * (1958) de Carol Reed, kun William Holden ; la vakera filmo *The Devil in Pink Shorts * (1959) de George Cukor, kun Anthony Quinn ; *A Husband for Cynthia * (1958) de Melville Shavelson, denove kun Cary Grant; sekvita de *Desire Under the Elms * (1958) de Delbert Mann, kune kun Anthony Perkins, kaj *That Kind of Woman* (1959) de Sidney Lumet, kune kun Tab Hunter kaj Jack Warden, kaj aliaj.

### La Sesdekaj: Internacia Sukceso 
Dividita inter Italio kaj Holivudo, dum la jardeko ŝi rolis en sukcesaj filmoj kun la plej grandaj steluloj, reĝisoritaj de reĝisoroj kiel Vittorio De Sica, Mario Monicelli, Ettore Scola, Dino Risi, Mario Camerini, Charlie Chaplin, Sidney Lumet, George Cukor, Michael Curtiz, Anthony Mann kaj André Cayatte ; precipe kun De Sica, kun kiu ŝi faris ok filmojn, ofte kun Mastroianni.

Kun la tempo, ŝi establis sin kiel ikono de la itala kinejo kaj ŝia definitiva konsekro kiel aktorino venis per ŝia aktorado en la filmo *La ciociara*, en kiu ŝi komence devis ludi la filinon Rosetta, sed poste ricevis la rolon de Cesira, kiu komence estis ofertita al Anna Magnani . Lokita dum la Dua Mondmilito, la filmo baziĝas sur la samnoma romano de Alberto Moravia . Tiutempe, Sophia Loren estis nur 25-jaraĝa kiam Vittorio De Sica neatendite ofertis al ŝi la rolon de Cesira. Ĉi tiu aktorado gajnis al Loren Oskaron, la Palme d'Or en Cannes, la BAFTA, la David di Donatello kaj la Nastro d'argento ; en aprilo de la sama jaro , Time dediĉis al ŝi kovrilpaĝon kun ilustraĵo de René Bouché.

Post *La ciociara*, en Hispanio ŝi rolis en la kolosa filmo *El Cid* (1961) de Anthony Mann, kie ŝi ludas Jimena, la fianĉinon de la legenda gvidanto *El Cid*, ludata de Charlton Heston ; la sekvan jaron ŝi rolis en la epizoda filmo *Boccaccio '70* en la rolo de Zoe, en la epizodo *La riffa*, reĝisorita de Vittorio De Sica; En la sekvaj jaroj ŝi ĉefrolis kun Peter Sellers en *La milionulino*, kun Clark Gable en *La baia di Napoli*, kun Paul Newman en *Lady L* kaj kun Marlon Brando kaj Charlie Chaplin en *La contessa di Hong Kong*.

En 1963, ŝi ĉefrolis en Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ, en kiu ŝi ludis tri rolojn kiuj famiĝis: Adelina, juna napola cigaredkontrabandisto kiu provas gravediĝi kiel eble plej ofte por eskapi el malliberejo; Anna, milana virino kiu, malkontenta pri sia vivo, serĉas konsolon en ekstergeedzaj amaferoj; kaj Mara, romana prostituitino kiu komence provas delogi seminarianon, sed poste komprenas ke ŝi devas helpi lin sur lia spirita vojaĝo. Ŝia striptizo antaŭ revema Mastroianni restas en la kolektiva imago . Pro ĉi tiuj roloj, ŝi ricevis la premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino, dum la filmo gajnis multajn premiojn, inkluzive de la Oskar-premio por Plej Bona Fremdlingva Filmo en 1965.

En 1964, ŝi ĉefrolis en Geedzeco laŭ itala stilo, bazita sur la komedio Filumena Marturano de Eduardo De Filippo . Vittorio De Sica donis al ŝi alian faman rolon, tiun de la kompleksa kaj batalema prostituitino Filumena. Virino, kiu provas rekonstrui sian vivon kredante je la amo de Domenico Soriano (ludita de Mastroianni), kaj poste uzas ĉiujn rimedojn por certigi estontecon por siaj tri infanoj, kiujn ŝi kaŝis sian tutan vivon edziniĝante al "Don Dummì". Bonega aktorado kun famaj monologoj, kiuj elstarigas, ĉefe, ŝian patrinan instinkton kaj amon al siaj infanoj antaŭ ĉio alia. Pro ĉi tiu rolo, ŝi ricevis duan Oskar-nomumon por Plej Bona Aktorino.

Ŝia lasta filmo kun Mastroianni, reĝisorita de De Sica, estis I girasoli en 1969: amrakonto inter Giovanna kaj Antonio, kiu vidas ilin feliĉe enamiĝintaj en la unua parto, ĝis la milito disigas ilin por ĉiam. Ĝi estas alia intensa kaj drama rolo, en kiu, ĉi-foje, ŝi dediĉas sian energion al la retrovo de sia edzo en Rusio, kie li malaperis. Pro ĉi tiu filmo, ŝi ricevis alian premion David di Donatello por Plej Bona Aktorino.

### La Sepdekaj 
Ŝian profesian sukceson akompanis la ĝojo de patrineco, kiam post du malsukcesaj provoj naskiĝis du filoj: Carlo Jr. en 1968 kaj Edoardo en 1973. En 1971, ŝi ĉefrolis en la komedio La mortadella de Mario Monicelli kaj en La edzino de la pastro, reĝisorita de Dino Risi, denove pariĝante kun Marcello Mastroianni; en 1972, ŝi ĉefrolis en la dramo Bianco, rosso e... de Alberto Lattuada kun Adriano Celentano.

En 1974, De Sica reĝisoris ŝin por la lasta fojo en *The Journey *, kune kun Richard Burton ; pro ĉi tiu aktorado, ŝi gajnis sian kvinan premion David di Donatello. En 1977, ŝi ĉefrolis en *A Special Day* de Ettore Scola, en kiu ŝi ludis Antonietta, patrinon de ses infanoj, kiu pasigas sian vivon enfermita hejme. Ŝi gajnis sian sesan premion David di Donatello, en la dudek-dua eldono de la premio.

### La 1980-aj kaj 1990-aj jaroj 
La 15-an de aprilo 1978, enketo de la Guardia di Finanza implikis la aktorinon kaj ŝian edzon Carlo Ponti, ambaŭ akuzitaj pri alportado de 10 miliardoj da liroj eksterlanden, sub la preteksto de kunproduktaj filmoj; en 1982, pro malnovaj problemoj kun la italaj impostaj aŭtoritatoj, ŝi eĉ estis malliberigita pro impostfraŭdo, restante en la malliberejo de Caserta dum 17 tagoj; en 2013 la Kasacia Kortumo ekskludis ĉian respondecon de Loren, notante, ke la fraŭdo estis atribuota al ŝia kontisto.

Dum la resto de la 1980-aj jaroj, Loren estis preskaŭ ekskluzive konata pro sia partopreno en televidaj produktadoj: *Sophia: Her Own Story*, aŭtobiografia televida filmo por usona televido bazita sur ŝia samnoma libro, *Madre Coraggio* (1986), *Mamma Lucia* kaj la refilmigo de *La ciociara (1988), de Dino Risi ; la sola escepto estis la filmo *Qualcosa di biondo * (1984) en kiu ŝi ĉefrolis kune kun sia filo Edoardo. En 1990, ŝi ĉefrolis kun Luca De Filippo en la filmo *Sabato, domenica e lunedì*, bazita sur la samnoma verko de Eduardo De Filippo. En 1991, ŝi ricevis honoran Oskaron de Gregory Peck, kiu siavice ricevis ĝin de Loren en 1963. La aktorino dankas multajn el la homoj, kiuj helpis ŝin iĝi granda aktorino, kiel ekzemple Vittorio De Sica kaj Federico Fellini, kaj ankaŭ ene de sia familio. La 29-an de marto 1993, kune kun sia historia sceneja partnero, Mastroianni, li anoncis kaj aljuĝis la honoran Oskaron al Federico Fellini.

En 1994, Robert Altman elektis ŝin por roli en Prêt-à-Porter, ŝia lasta filmo kun Mastroianni, en kiu, tridek jarojn poste, ŝi ripetis la striptizon por Marcello Mastroianni el Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ . Ŝi estis nomumita por Ora Globo pro sia aktorado. La sekvan jaron, ŝi partneris kun Jack Lemmon kaj Walter Matthau en Tio estas Amore, dum en 1997 ŝi ludis la patrinon de juda knabo, kiu volas fariĝi komunisto, en Soleil de Roger Hanin.

En 1999, Sofia Loren prezentis la Oskaron por Plej Bona Fremda Filmo al Roberto Benigni . Memorinda estas la sceno en kiu, ĉe la krio de la aktorino "Kaj la Oskaro iras al... Robberto", la aktoro atingas la Akademian scenejon irante sur la dorsojn de la seĝoj.

### 2000-aj jaroj-2010-aj jaroj 
Fine de 2001, ŝi estis elektita kiel atestanto por la reklama kampanjo "La lasta bonfaro de la Liro ".

En 2002 ŝi estis la protagonisto de Cuori estranei, reĝisorita de sia filo Edoardo Ponti, kaj en 2004 de Peperoni ripieni e pesci in faccia de Lina Wertmüller : sed ŝiaj plej grandaj sukcesoj estis kun la fikcio Francesca e Nunziata (2001), denove de Wertmüller, aktorante kune kun Claudia Gerini e Raoul Bova, La terra del ritorno (2004), kun Sabrina Ferilli.

Ŝi partoprenis en la TIM- reklamvideo, kune kun Christian De Sica kaj Elisabetta Canalis, ludante monaĥinon. En 2006 ŝi pozis por la Pirelli-Kalendaro de 2007. En februaro 2007 estis publikigita la filmo Saturno contro de Ferzan Özpetek, kies muziko enhavas la kanton Zoo be zoo be zoo kantita de Sophia. En 2009, post pluraj jaroj da foresto de kinematografio, ŝi estis vokita de Rob Marshall por ludi la patrinon de la ĉefrolulo en Nine, muzika omaĝo al 8½ de Fellini . En 2010 ŝi revenis al televido kiel la ĉefrolulo de la miniserialo La mia casa è piena di specchi, inspirita de la aŭtobiografia romano de ŝia fratino Maria Scicolone . Sophia ludas sian patrinon Romilda. En 2011, por la unua fojo en sia kariero, ŝi dublis la animacian filmon Cars 2 de Disney-Pixar, kie ŝi ludis la rolon de Mamma Topolino.

La 4-an de marto 2011, ' Akademio de Filmaj Artoj kaj Sciencoj en Los-Anĝeleso festis la karieron de la itala aktorino per vespero tute dediĉita al ŝi. Famuloj kiel Billy Crystal, John Travolta, Christina Ricci, Joe Camp kaj Eva Mendes ĉeestis la vesperon por laŭiri ŝian longan karieron kun ŝi, prezentante dokumentaĵojn el ŝiaj filmoj, ĉe la Samuel Goldwyn Theater en Beverly Hills.

En 2015, por ŝia 80-a naskiĝtago, ŝi publikigis aŭtobiografion titolitan Hieraŭ, Hodiaŭ kaj Morgaŭ. Mia Vivo, eldonita de Rizzoli . En 2016, ŝi estis la ĉefrolulino de la reklama kampanjo por la parfumo Dolce Rosa Excelsa de Dolce & Gabbana, por kiu ŝi ankaŭ kreis reklaman scenejon en Sicilio, en Bagheria, kaj reĝisorita de Giuseppe Tornatore kun muziko de Ennio Morricone. [7]

### 2020-aj jaroj 
En 2020, ŝi ĉefrolis en La Vivo Antaŭen, reĝisorita de ŝia filo Edoardo Ponti . La 26an de februaro 2021 , Laura Delli Colli, prezidantino de la Nacia Unio de Italaj Filmĵurnalistoj, anoncis, ke ŝi ricevos la premion Nastro di Platania kiel unikan eventon okaze de la 75a datreveno de la Unio [1] . La 11an de majo 2021, dum la ceremonio David di Donatello de 2021, ŝi ricevis la premion David por Plej Bona Aktorino ; ŝia filo kaj reĝisoro de la filmo Edoardo akompanis ŝin sur la scenejo. Tiel, je 86 jaroj kaj 232 tagoj, ŝi oficiale fariĝis la plej maljuna aktorino, kiu gajnis la David di Donatello por Plej Bona Aktorino.

## Listo de filmoj 
* *Peccato che sia una canaglia* (Italio, 1955)
* *House Boat* (Usono, 1958)
* *La ciociara* (Italio/Francio, 1960)
* *Boccaccio 70* (Italio/Francio, 1962)
* *Ieri, oggi, domani* (Italio, 1963)
* ''Matrimonio all'italiana* (Italio, 1964)
* *Arabesque* (Usono, 1966)
* *A Countess from Hong Kong* (Britio, 1967)
* *I girasoli* (1970)
* *Una giornata particolare* (Italio/Kanado, 1977)
* *Pret-a-Porter'' (Usono, 1995)

## Vidu ankaŭ
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Sophia Loren
* Lòren, Sophia (enciclopedia Treccani, en la itala)
* La dolce vita di Sophia Loren (Il Messaggero, en la itala)

Kategorio:Italaj aktoroj
Loren, Sophia