open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Casares

**Casares** (Domaroj) estas komunumo en la hispana provinco Malago en la regiono Andaluzio kun areo de 160 km². En 2007 Casares havis 4532 loĝantojn. Ĝia aro de blankaj domoj sur montaro estas tipa bildo de andaluzia pejzaĝo.
260ra|eta|maldekstra

Koordinatoj estas  kaj la Poŝtkodo estas 29690 kaj ES-29690 por eksterlando.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj de la provinco Malago

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Andaluzio
István Kocsis

**KOCSIS István** (koĉiŝ) estas rumanuja hungara/hungara verkisto naskita en Ambud la 7-an de majo 1940.

## Biografio 
István Kocsis la mezlernejon finis en Satu Mare en 1956 kaj li akiris diplomon de instruisto pri la hungara lingvo kaj literaturo en 1965 en Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo. Li instruis en Satmaro, Oraşu Nou, poste Remetea Oaşului. Li estis ĵurnalisto ĉe la gazeto *Pionír*, ekde aŭtuno de 1967 ĉe la *Ifjúmunkás*. Ekde 1969 li iĝis interna kunlaboranto de Utunk. En 1984 li translokiĝis en Budapeŝton.

## Verkoj 
* *Egyenletek*, rakontoj, dramo, Bk., 1967;
* *Örömteremtés*, rakontoj, dramo, Bk., 1969;
* *Játék a hajón*, dramo, 1969;
* *Bolyai János estéje*, monodráma, 1970
* *A korona aranyból van*. *Bolyai János estéje*. *Megszámláltatott fák*, dramoj., Bk., 1972;
* *Tárlat az utcán*, dramo, Bk., 1974;
* *Magellán*, 1974
* *Árva Bethlen Kata*, monodráma, 1975;
* *A nagy játékos*, dramo, 1976;
* *Drámák* [*Árva Bethlen Kata*. *Megszámláltatott fák*. *Játék a hajón*. *A nagy játékos*. *Nem zárjuk kulcsra az ajtót*.], Kvár, 1978;
* *A fehér kesztyű*, noveloj, scenaĵoj, Bk., 1978;
* *Megszámláltatott fák*, dramo, 1981;
* *A megkoszorúzott*, dramo, Bk., 1982;
* *Széchenyi István*, monodramo, 1984;
* *A tizenkettedik lánc*. Széchenyi István élete, romano, 1986;
* *Vasban, aranyban*, v., 1987;
* *Az áldozat – Árpádházi Szent Margit*, 1989
* *Történészek a kereszten, avagy az áldozatok bosszúja*. Romano pri la rumana historifalsigo, 1991;
* *A meztelen igazságért*. La historio de malboniĝo de hungara-rumana rilato, 1994;
* *A Szent Korona tana*. Múltja, jelene, jövője, 1995;
* *A megkoronázott. Kvin dramoj, Miskolc, 1996;
* *A Szent Korona misztériuma*, 1997.
* *Báthory István*, 1990
* *A megkoronázott*, dráma, Felsőmagyarország Kiadó, 1996
* *A szakrális fejedelem*, Püski, Budapest, 1999
* *Magyarország Szent Koronája*, Püski, Budapest, 2000
* *Széchenyi István: A magyarságtudat regénye*, Püski, Budapest, 2002
* *A táltos paripa'', Püski, Budapest, 2008.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kocsis I
Kocsis I
Richard Talbert

**Richard J.A. TALBERT** (nask. en 1947) estas Brit-usona antikva-historiisto kaj klasikisto ĉe la Universitato de Norda Karolino ĉe Chapel Hill, kie li estas Profesoro de Antikva Historio William Rand Kenan, Da. Talbert estas gvidanta erudiciulo de antikva geografio kaj la ideo pri la spaco en la antikva Mediterranea mondo. Konektita al ĉi tiu spaca esplorado estas ega projekto pri la Tabula Peutingeriana (tablo Peutinger), kopio de antikva Romia karto konservita en mezepoka versio.

Talbert ricevis sian edukon ĉe La Canterbury-a Lernejo de la Reĝo kaj ĉe Corpus Christi College, Universitato Cambridge, kie li gajnis Duoble-Altgradajn Honorojn pri la Klasikoj (1968) kaj poste Doktoron de Filozofio (1972). Cambridge donis al li honoran Doktoron de Literumoj en 2003. Li estas Korespondanta Membro de la Germana Instituto de Arkeologio. Talbert estas fakultiĝinta ĉe Queen’s University, Belfast, kaj la Universitato McMaster en Ontario, Kanado. Li estis Kunlaboristo Herodotus ĉe la Instituto por Altgrada Studado, Princeton, New Jersey (1978-1979). Lia studo The Senate of Imperial Rome (Princeton University Press, 1984, en Esperanto: La Senato de Imperia Romio), gajnis por li la Premion Goodwin en 1985.

Dum 2000-2001 al Talbert premiis la Premion J.S. Guggenheim-a Memororganizo, Dojenan Premion Usono Komitato pri Eruditaj Socioj, kaj la inaŭguran Premion Robert F. kaj Margaret S. Goheen ĉe la Nacia Centro pri la Homa Scienco ĉe Norda Karolino. Inter liaj doktaj verkoj estas la kompilaĵo de la Barrington Atlas of the Greek and Roman World (Princeton, 2000, en Esperanto: Atlaso Barrington de la Greka Kaj Romia Mondo), kiu gajnis la Premion pro Plej Bona Profesia/Erudita Multvoluma Referencverko pri la Homa Scienco.

## Eldonaĵoj 
* *Timoleon and the Revival of Greek Sicily/ Timoleon kaj la Revivigo de Greka Sicilio* (Cambridge, 1974).
* *The Senate of Imperial Rome/ La Senato de Imperia Romio*(Princeton U.P., 1984).
* *Atlas of Classical History/ Atlaso de Klasika Historio* (Routledge, 1985).
* "Carl Muller (1813-1894), S. Jacobs, and the Making of Classical Maps in Paris for John Murray."/ “Carl Muller (1813-1894), S. Jacobs, kaj la Konstruado de Klasikaj Kartoj en Parizo por John Murray.” Imago Mundi 46 (1994) 128-150.
* redakt. *Barrington Atlas of the Greek and Roman World/Atlaso Barrington de la Greka kaj Romia Mondo* (Princeton, 2000).
* redakt. kun Kai Brodersen *Space in the Roman World, its Perception and Presentation/Spaco en la Romia Mondo, sia Percepto kaj Prezento* (LIT, Munster, 2004).
* traduk. *Plutarch on Sparta/Plutach pri Sparto* nova versio (2005).
* kun M.T. Boatwright kaj D. Gargola T*he Romans: From Village to Empire/La Romanoj: De Vilaĝo al Imperio* (Oxford, 2004). *A Brief History of the Romans/Mallonga Historio de la Romanoj*, (2006).

## Eksteraj Ligiloj 
Kartcentro de la Antikva Mondo (en la angla)
Fakultata Profilo  (en la angla)

Kategorio:Usonaj historiistoj
Kategorio:Britaj historiistoj
Lipoŝminko

eta|Ekzemplo de lipoŝminkilo en tubeto kun kondukilo, kiu per rondiga turno levas la ŝminkilon al la lipoj
**Lipoŝminko** estas kosmetikaĵo por kolorigi, fortigi originalan koloron de lipo.

## Vidu ankaŭ 
* Kosmetiko
* Tatuo
* Ŝminkado

Kategorio:Kosmetiko
Ĉalaoj

La **ĉalaoj** (aliaj nomoj: *Bagon Bokkos*, *Ron-Bokkos*) estas etno en Ganao. Ilia loxregiono situas en la Voltao-regiono inter la vilaĝoj Ago, Odomi kaj Nkwanta kaj en la Norda Regiono en Jadigbe kaj sude de Ekumdipe. La ĉalaoj ne troviĝas en Togolando.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Projekto Joshua

Kategorio:Etnoj
Ĉalaoj
Ĉalaoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Antarkta Ĉirkaŭpolusa Marfluo

**Antarkta Ĉirkaŭpolusa Marfluo** estas la plej granda marfluo sur Tero. Ĝi ĉirkaŭfluas Antarktidon en direkto de horloĝaj montriletoj en regiono inter 40 kaj 60 grado de suda latitudo.

## Bazaj indikoj 
* Larĝeco de la marfluo - de 900 ĝis 2000 km. 
* Rapideco de la fluado - de 0,4 ĝis 0,9 km/h (en la profundeco proksimume 0,4 km/hod).
* Profundeco - ĝis 3000 m. 
* Temperaturo de akvo - de  ĝis  (depende de la jarsezono kaj distanco de suda poluso)
* Trafluo - proksimume 135 milionoj da m³/s. (en regiono de Markolo de Drake)

Kategorio:Ĉeantarkto
Kategorio:Fluoj de la Suda Oceano
Kategorio:Geografio de la Suda Oceano
Kategorio:Klimato de Ĉilio
Ĉereponoj

La **ĉereponoj** (alia nomo: *Okere*) estas etno en Ganao. Ili vivas norde de la vilaĝo Larteh inter la etnoj gaoj kaj tvioj.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Projekto Joshua

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Tázlár

**Tázlár** (tAzlAr) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskőrös. La nomo ne havas sencon en la hungara.

## Bazaj informoj 
* Areo: 73&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 6236
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kiskunmajsa troviĝas 20 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1424, tiam kumanoj loĝadis tie. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1872 ĝi refondiĝis. Inter 1907-1947 la oficiala nomo estis *Prónayfalva* (=vilaĝo de Prónay). Bócsa en 1906, Harkakötöny en 1949 eliĝis la komunumon.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1950
* katolika kapelo de 1906
* komuna kalvinana kaj luterana preĝejo, renovigita kaj turo alkonstruita en 1994

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Fee-Glaĉero

**Fee-Glaĉero** (germane **Feegletscher**) estas deklivglaĉero en la Valezaj Alpoj en Svislando. Ĝi konsistas el du partglaĉeroj, kiuj kovras kune areon de 17 km².

## Priskribo 
Fee-Glaĉero dividiĝas en du partojn, nome la Nordan aŭ Etan Fee-Glaĉeron kaj la Sudan aŭ Grandan Fee-Glaĉeron.

### Norda Fee-Glaĉero 
La *Norda* aŭ *Eta Fee-Glaĉero* (germane *Nord-Feegletscher* aŭ *Kleiner Feegletscher*) havas sian originon je inter 3400 kaj 3800 m s.m. sub la kruta orientflanko de Mischabel-Grupo. Ĝi havas deklivon de ĝis pli ol 50 %, havas multegajn fendojn kaj finiĝas per 2 km longa sed nur 200-300 m larĝa glaĉerlango je alteco de 1950 m s.m. Parto de ĉi-tiu lango estis kovrita en la jaro 1954 per falintaj rokoj. Dum la sekvaj 30 jaroj la glaĉero etendiĝis kaj forpuŝis la ŝtoneramasojn en la falregiono. Nur ek de 1988 ĝi denove retiriĝis - dum kelkaj jaroj eĉ rapidege.

### Suda Fee-Glaĉero 
La *Suda* aŭ *Granda Fee-Glaĉero* (germane *Südfeegletscher* aŭ *Grosser Feegletscher*) estiĝas je la nordorient- kaj nordflanko de Alphubel (4208 m s.m.) kaj Allalinhorn (4027 m s.m.). Ĝi fluas nordorienten kaj finiĝas en diversaj flanklangoj je alteco de proksimume 2500 m s.m. Ambaŭ glaĉeroj nutras la riveron *Feevispa* kiu estas fontrivero de *Saaser Vispa*, per kiu la akvo fluas tra la *Saas-Valo* kuniĝas kun Vispa, kiu alfluas en Visp al Rodano.

## Historio 
Dum la kulmino de la Eta Glaciepoko je la mezo de la 19-a jarcento Fee-Glaĉero atingis la valkaldronon malantaŭ Saas-Fee. La Gletscheralp estis tiam ĉirkaŭita de la du glaĉeroj kaj formis nunatakon.

## Turismo 
eta|120px|maldekstra|Glacigroto en Fee-Glaĉero
Saas-Fee disponas dank Fee-Glaĉero por la dua plej granda somerskiregiono de Svislando post Zermatt. Du aertelferoj kondukas de Saas-Fee al la skiregiono. Unu kondukas tra Gletscheralp al *Längfluh* je alteco de 2870 m s.m. funkcias nur vintre. La alia, kiu tutjare funkcias, kondukas de Saas-Fee al *Felskinn*. De Felskin la subtera funikularo, nomita Metro Alpin [Alpa Metroo], kondukas al alteco de 3454 m s.m. al la stacio *Mittelallalin*. Pluraj skiliftoj sur la Fee-Glaĉero garantias la skiadon kaj neĝtabuladon ankaŭ dum somero.

En Fee-Glaĉero troviĝas la plej granda glacigroto de la mondo, vidindaĵo, kiu allogas la tutan jaron multnombrajn turistojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Fee-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Nemesnádudvar

**Nemesnádudvar** (nemeŝnAdudvar), germane **Nadwar** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Baja. La loknomo signifas: nobelo-kano-korto.
eta|maldekstre|Vilaĝdomo

## Bazaj informoj 
* Areo: 59&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2050
* Poŝtkodo: 6345
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
Nemesnádudvar situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Kecskemét-Baja. La lasta troviĝas 22 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1432 en formo *Nádudvar*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En la 18-a jarcento alvenis serboj kaj slovakoj, baldaŭe germanoj kaj hungaroj. En 1947 la germanoj estis deportitaj, alvenis rifuĝintaj hungaroj el Jugoslavio kaj Ĉeĥoslovakio. La vilaĝo apartenas al vinregiono de Hajós-Vaskút. Krom la vinkulturo la loĝantoj okupiĝas pri produktadoj de lignaĵoj.
eta|Kulturdomo

## Vidindaĵoj 
* postbaroka katolika preĝejo omaĝe al Serpa Beata Damo de 1806
* vilaĝomuzeo
* vico da vinkeloj 

## Famuloj 
En Nemesnádudvar naskiĝis Katalin Hollósy (grafikisto).

## Ĝemelkomunumoj 
*  Ada, Serbio
*  Neibsheim, Germanio

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Ĉeĥoslovaka milita ŝiparo

eta|dekstra|Flago de armeaj navigaciiloj
**Ĉeĥoslovaka milita ŝiparo** principe limiĝis sole al riveraj navigaciiloj. Ĉeĥoslovakio, kiel enlanda ŝtato, neniam havis plenvaloran militan ŝiparon.

En majo de 1918 estiĝis en Vladivostoko la unua "surmara taĉmento" de la ĉeĥoslovaka legio sur Malproksima Oriento. Ĝi havis je dispono du vaporŝipojn kaj glacirompilon. La ŝipoj estis uzataj precipe por transportaj celoj. En la sama jaro la legianoj uzis dum okupigado de havenoj sur Bajkalo du vaporŝipojn, kiujn ili armigis per kvar haŭbizoj. La agado de marista taĉmento estis finigita en la jaro 1920.

En la jaroj 1918 ĝis 1939 la ĉeĥoslovaka armeo havis en armilaro tutan vicon de militŝipoj. Tio estis precipe diversaj patrolaj kaj gardistaraj boatoj, kanonboatoj kaj minportilo. La plej granda milita ŝipo estis patrola ŝipo President Masaryk, armilekipita per kvar kanonoj de kalibro 66 mm.

Ĉiuj navigaciiloj estis en la jaroj 1919 ĝis 1921 envicigitaj en *Taĉmenton de armea ŝiparo por Elbo* kaj en *Taĉmenton de armea ŝiparo por Danubo*. En la jaro 1921 la taĉmentoj estis unuigitaj kaj estiĝis akva bataliono, kiu estis parto de la 4-a pionirara regimento.

Post la dua mondmilito estis en la jaro 1946 en Bratislavo fondita la 14-a pionirara bataliono kun ŝipa kaj mina roto. Ekde la jaro 1950 la formacio estis parto de la 52-a ponta regimento. En ties kadro agadis la ŝipa roto, kiun kreis roto de batalboatoj kaj trupo de minboatoj. En la jaro 1957 la roto estis reorganizita je roto de rivera barikadigado kaj en la jaro 1959 ĝi estis nuligita.

## Eksteraj ligiloj 
* Patrola ŝipo President Masaryk

Milita ŝiparo
Kategorio:Maristaro
Jakabszállás

eta|dekstra|300px|Centro de Jakabszállás
eta|dekstra|300px|Preĝejo de Jakabszállás
**Jakabszállás** (jakabsAlAŝ) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kecskemét. La nomo signifas: tranoktejo Jakobo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 71&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2600
* Poŝtkodo: 6078
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Kecskemét, laŭ etfervojo Kecskemét-Kiskunmajsa. Apud la vilaĝo privata aerodromo funkcias depost 1994. Kecskemét troviĝas 17 km-ojn for.

## Historio 
Antaŭ la turkoj hungaroj vivis tie. La turkoj faris senhoma la regionon. Poste la paŝtejoj apartenis al Szabadszállás. En 1895 komenciĝis agrokulturado, farmoj forrmiĝis. La memstara vilaĝo formiĝis en 1924. La etfervojo atingis la vilaĝon ekde 1928.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1944
* kalvinana preĝejo
* kapelo de 1924

## Famuloj 
En Jakabszállás naskiĝis ekonomikisto Tibor Palánkai.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Minportilo

dekstra|eta|250px|*ORP Gryf* – granda minportilo de la pola maristaro fine de la 1930-a jaroj
**Minportilo** estas milita ŝipo speciale destinita por metado de maraj minoj.

Kategorio:Militŝipoj
Universitato de Vinipego

La **Universitato de Vinipego** estas publika kanada universitato, kiu troviĝas en la urbocentro de Vinipego, Manitobo.
La universitato proponas ĉefe programoj de la unua universitata ciklo, sed ekzistas ankaŭ kelkaj programoj de la dua ciklo.

La universitato de Vinipego estis fondita en 1938 post kunigo de la Kolegio de Manitobo (fondita en 1871), de la Flava Kolegio (fondita en 1875) kaj de la Kolegio Wesley (fondita en 1888), por formi la *United College* (Unuigitan Kolegion), kolegio asociita al la Universitato de Manitobo. Ĝi iĝis sendependa universitato sub la nuna nomo en 1967.

La universitato de Vinipego estis klasita en la revuo Maclean's de siaj iamaj studentoj inter la dek plej bonaj kanadaj universitatoj rilate al lernejaj spertoj (*Entire Educational Experience*).

## Diplomitoj 
* Lloyd Axworthy, iama deputito de parlamento de Kanado kaj nuna universitatestro.
* Bill Blaikie, deputito
* Ruby Dhalla, deputito
* Chantal Kreviazuk, verkisto
* Margaret Laurence, verkisto
* Guy Maddin, reĝisoro
* Howard Pawley, iama ĉefministro de Manitobo
* Fred Penner, aktoro
* Susan Thompson, urbestro de Vinipego
* Bif Naked, kantisto
* Brad Roberts, kantisto de la bando Crash Test Dummies
* Bill Richardson, radiokunlaboranto de Canadian Broadcasting Corporation

## Eksteraj ligiloj 
* Universitato de Vinipego (oficiala ttt-ejo)
* Studenta asocio de la Universitato de Vinipego

Vinipego
Punta Indio

**Municipo de Punta Indio** estas unu municipo de la argentina provinco de Bonaero. Ĝi havas pro ĉefurbeto la urbeto de Veronica.

La 6a Decembro de 1994 ĝi sukcesis sia aûtonomeco kun la proklameco de la Provinca Lego 11.584 ke dividis la Municipo de Magdalena.

## Priskribo 
## Loĝantaro 
Laŭ estimoj en junio 2007 la loĝantaro estis da 9.830 loĝantoj.
* Loĝantaro jaro 2001: 9.362 loĝantoj. (INDEC,2001)

## Urboj de la Municipo 
* Verónica, 5.772 loĝantoj
* Pipinas, 1.020 loĝantoj
* Punta del Indio, 666 loĝantoj
* Álvarez Jonte, 40 loĝantoj
* Las Tahonas, 7 loĝantoj
* Monte Veloz, s/d

## Mapo de la distrikto 
eta|180ra

## Eksteraj ligiloj 
* puntaindioweb.com
* puntaindio.gov.ar

Kategorio:Municipoj de la provinco de Bonaero
Kategorio:Geografio de Bonaero
Újtelek

**Újtelek** [Ujtelek] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Kalocsa. La loknomo signifas: nova parcelo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 6236
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
Újtelek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Kalocsa troviĝas 15, Kecskemét 75, Budapeŝto 112 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=33604&i2=9566 .

## Historio 
Dum la historio la kampoj apartenis al Szakmár aŭ al Kalocsa. 2 vilaĝetoj naskiĝis en 1884 el eksteraj partoj de Kalocsa: Résztelek kaj Keserűtelek. Ili administre apartenis al Szakmár. Ambaŭ komunumoj unuiĝis kaj formis memstaran vilaĝon Újtelek en 1991.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, sportejo, kuracejo, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1941
* lago nomata Szelidi (selidi) troviĝas 3 km-ojn for
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Almigrado

dekstra|eta|300px|Moskeo en Vieno; kreskanta nombro de almigrintoj el la araba mondo montriĝis en la religia konsisto de la tuta lando.
**Almigrado** (malo estas elmigrado) estas proceso, dum kiu sur teritorio de ŝtato enloĝiĝas loĝantoj venantaj el eksterlando. Ili faras tiel pro ekonomiaj, politikaj aŭ religiaj kaŭzoj.

## Vidu ankaŭ 
* Plurkulturismo
* Migrado

Kategorio:Almigrado
Kategorio:Demografio
Kategorio:Migradoj
Kategorio:Homa geografio
Ĉumburungoj

La **ĉumburungoj** (aliaj nomoj: *Yeji*, *Nchumburung*, *Nchimburu*, *Nchummuru*, *Nchumburu*, *Kyongborong* aŭ *Kyombaron*) estas etno en Ganao. Ili vivas en loĝregiono inter la norda lago Voltao, nordoriente de la rivero Dakao kaj la urbo Jeĝio je la lago Voltao. Parence la ĉumburungoj apartenas al la grupo de la nordaj guang-etnoj.

La etno de la ĉumburungoj havas inter 69.000 kaj 70.000 homojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Projekto Joshua

Kategorio:Etnoj en Ganao
Dakao (rivero)

La **Dakao** estas rivero en Ganao en la Norda Regiono (Northern Region). Ĝi fontas proksime de la vilaĝo Gushiago proksimume 60 km nordoriente de Tamaleo kaj fluas preskaŭ laŭ sia tutlongo en suda direkto en la lagon Voltao.

La rivero Dakao fluas tra Jendio kaj post proksimume 160 km proksime de la lokoj Grube kaj Golubi enbuŝiĝas en la nordokcidentan brakon de la lago Voltao.

Kategorio:Riveroj en Ganao
Kunadacs

eta
**Kunadacs** (kunadaĉ) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kunszentmiklós.

* Areo: 90&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1750
* Poŝtkodo: 6097
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1302 en formo Adach. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste vico da farmoj formiĝis. En 1872 naskiĝis "Peszéradacs" ankaŭ el la proksimaj kampoj. Ĝi estis grandvilaĝo ekde 1889. La komunumo disiĝis al 2 memstaraj vilaĝoj Kunadacs kaj Kunpeszér en 1949.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, sportejo, kuracejo, dentokuracejo, bestokuracejo.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo de 1974

## Ĝemelkomunumoj 
*  Apc, Hungario
*  Kunpeszér, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Bócsa

**Bócsa** (bOĉa) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskőrös.

## Bazaj informoj 
* Areo: 97&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1850
* Poŝtkodo: 6235
* Telefonprefikso: 78

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Baja-Kecskemét. La lasta troviĝas 25, Soltvadkert 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1436 en formo *Bócsaszállás* (=tranoktejo Bócsa). La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En la 18-a jarcento farmoj forrmiĝis, poste 2 farmocentroj Kis-Bócsa kaj Nagybócsa (=granda kaj malgranda Bócsa). Prauloj de Nicolas Sarkozy uzis la nobelan antaŭnomon "de Nagybócsa". En 1872 Tázlár refondiĝis kun ankaŭ tieaj kampoj. La memstara Bócsa formiĝis en 1906.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Rozaria Beata Damo de 1907
* preĝejo omaĝe al Emeriko (Hungario) de 1920

## Fama nomportanto 
* Iván Bócsa

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Fülöpjakab

**Fülöpjakab** (fulopjakab) estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kiskunfélegyháza. La nomo signifas Filipo-Jakobo.
eta|dekstra|300px|Vilaĝcentro de Fülöpjakab

## Bazaj informoj 
* Areo: 23&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1100
* Poŝtkodo: 6116
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
Pli frue sarmatoj kaj avaroj loĝadis tie. La unua mencio devenis el 1424, tiam kumanoj loĝadis, figuro "Jakab" tiutempe vivis. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste vico da farmoj formiĝis. En 1890 lernejo ekfunkciis. Oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj en 1945. Post 5 jaroj kolĥozo pri "Konstitucio" formiĝis. La komunumo memstariĝis en 1989.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, interretejo, kuracejo, zorgado pri farmoj.

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo de 1897

## Ĝemelkomunumo 
*  Csíkmindszent, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Kunpeszér

**Kunpeszér** (kunpesEr) estas vilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kunszentmiklós.

* Areo: 78&nbsp;km²
* Loĝantaro: 650
* Poŝtkodo: 6096
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko kaj de sarmatoj. La unua mencio devenis el 1264 en formo *Pezer*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Poste vico da farmoj formiĝis. Vilaĝo *Peszeradacs* formiĝis en 1872. El tio disiĝis kaj iĝis memstara vilaĝo Kunpeszér en 1949.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, kulturdomo, interretejo, poŝto, policano, kuracejo, apoteko, familihelpa servo.

## Ĝemelkomunumo 
*  Kunadacs, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Dompoj

La **dompoj** (aliaj nomoj: *Dumpo* aŭ *Ndmpo*) estas etno en Ganao. Ekzistas parenceco al la grupo de la nordaj gunang-etnoj. La dompoj havas sian loĝregionon en la Brong-Ahafo-Regiono en urbokvartalo de Banda nomata Dompofie.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Projekto Joshua

Kategorio:Etnoj
Dompoj
Dompoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Frafraoj

La **frafraoj** (aliaj nomoj: *Farefare*, *Gurenne*, *Gurune*, *Ninkarsé*, *Gursi*, *Nabt*, *Nabra* und *Nankani*] estas etno en Ganao kaj Burkino. Ilia nomo en Burkino estas *Nanakani*. Ili mem nomas sin *Ninkarsé* aŭ *Gursi*. Depende de la fontoj ekzemple la nabraoj estas rigardataj kiel aparta popolo, sed ili ankaŭ parolas la frafraan lingvon kiu estas nomata *Farefare*.

En Ganao vivas la plejparto de la frafraoj kun 772.000 ĝis 820.000 homoj en la Supera Orienta Regiono en la nordoriento de la lando kaj disigite en diversaj iom grandaj urboj. En la urbo Bolgatango (Bolgatanga), en la Frafra-Distrikto kaj ĝis Navrongo situas la loĝregiono de la frafraoj.

En Burkino la frafraoj vivas en la Nahuri-Provinco, en la administraj distriktoj Zecco kaj Ziou kun proksimume 25.100 ĝis 37.000 homoj.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Projekto Joshua

Frafraoj
Frafraoj
Frafraoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Burkino
Dvangoj

La **dvangoj** (aliaj nomoj: *Nchumunu* aŭ *Dwan*) estas etno en Ganao. Historie la dvangoj estas ankaŭ konataj kiel *Bassa*. Ilia loĝregiono situas okcidente de la lago Voltao kaj sude de la loĝregiono de la ĉumburungoj oriente de Atebubu. Sude de la loĝejregiono de la dvangoj situas tiu de la akanoj.

Je la norde vidalvida terlango en la barillago Voltao situas la loĝregiono de la kraĉioj, kun kiuj la dvangoj flegas komercrilatojn. Multaj dvangoj pro tio bone komprenas la la kraĉian lingvon.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com (englisch)
* Projekto Joshua (anglalingva)

Kategorio:Etnoj
Dvangoj
Dvangoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
John Archibald Wheeler

**John Archibald WHEELER** (naskiĝis la 9-an de julio 1911 en Jacksonville, Florido; mortis la 13-an de aprilo 2008 en , Nov-Ĵerzejo) estis usona teoria fizikisto. Laste li estis emerita profesoro ĉe la Universitato Princeton.

John Archibald Wheeler donis nomon al la *nigra truo*.

En 1996/1997 li estis premiita la Wolf-Premio pri Fiziko.

Li mortis 96-jara en sia domo en la usona ŝtato Nov-Ĵerzejo pro sekvoj de pneŭmonio.

## Verko 
* kun Kenneth Ford: *Geons, black holes, and quantum foam – a life in physics.*(Aŭtobiografio). Norton, New York-London 1998, ISBN 0393046427
* kun Charles W. Misner, Kip S. Thorne: *Gravitation*, W. H. Freeman and Company, San Francisco 1973, ISBN 0-7167-0334-3(0).
* kun Edwin F. Taylor: *Spacetime Physics*, W. H. Freeman and Company, San Francisco 1963/1966, ISBN 0-7167-0336-X.
* kun Edwin F. Taylor *Exploring black holes – introduction to general relativity.* Addison Wesley Longman, San Francisco 2000, ISBN 020138423X
* *At home in the universe.* AIP Press, Woodbury NY 1994, ISBN 0883188627
* *Frontiers of time.* North-Holland, Amsterdam 1979 (Enrico Fermi Kurs), ISBN 0444852859
* kun Martin J. Rees, Remo Ruffini: *Black holes, gravitational waves and cosmology – an introduction to current research.* Gordon and Breach, New York-London 1976, ISBN 0677045808
* *Einsteins Vision – wie steht es heute mit Einsteins Vision, alles als Geometrie aufzufassen?* Springer, Berlin-Heidelberg 1968.
* *Geometrodynamics*, 1962 (reprint Band, u.a. „Geons“, Physical Review 1955)
* *Geometrodynamics and the issue of the final state*, in de Witt (Hrsg.) „Relativity, groups and topology“, Les Houches Lectures 1963
* *Superspace and the nature of geometrodynamics*, in Cecile M. De Witt, John A. Wheeler (Hrsg.): *Relativity, groups and topology – Battelle rencontres 1967* Seattle Center, 16 July to 31 August 1967. W. A. Benjamin, New York-Amsterdam 1968.
* *Beyond the black hole*, in Woolf ed. „Some strangeness in proportion- Einstein centennary volume“, 1980
* *Law without law*, abgedruckt in Wheeler, Zurek (Hrsg.) „Quantum theory of measurement“ 1983, interrete ĉe http://www.forizslaszlo.com/tudomany_belepo_en.html 

## Bibliografio 
* John R. Klauder: *Magic without magic. John Archibald Wheeler, a collection of essays in honor of his sixtieth birthday.* Ed. by John Rider Klauder. Freeman, San Francisco 1972.

## Eksteraj ligiloj 
* Nekrologo en la New York Times

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Teoriaj fizikistoj
Kategorio:Relativecoteoriistoj
Kategorio:Wolf-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Naskiĝintoj en Florido
Kategorio:Projekto Manhattan
Gobind Singh

**Gobind Singh Ji** (22-an de decembro 1666 en Patna; 7-an de oktobro 1708) estis la deka kaj lasta guruo de sikismo.

Kiam la muslimaj regantoj ekzekutigis la naŭan guruon Teg Bahadur (1675), ties kapo estis transdonita al lia filo Gobind Ray, kiu aĝis tiutempe 9 jarojn. Tiu filo iĝis la 11-an de novembro 1675 la deka kaj lasta guruo. Li fondis en 1699 la *Khalsa-fratecon*. La unuaj kvin baptitaj fare de la guruo Gobind estis nomumitaj *Panj Pyare*, la *Kvin ŝatataj*. Laŭ la postlasita tradicio, ankaŭ la guruo estis baptita kaj post tio ĉiu sika viro ekportis la aldonitan nomon *Singh*, t.e. leono. Tiel li nomiĝis poste Guru Gobind Singh. Ĉiuj virinoj ricevis la aldonan nomon *Kaur*, princino.

Gobind Singh akcentis antaŭ sia morto, ke nur la sankta libro kun versoj (nome Guru Granth Sahib) estas la sekva kaj eterna guruo de la sikoj.

## Vidu ankaŭ 
* Sika Imperio

Kategorio:Sikismo
Kategorio:Guruoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1666
Kategorio:Mortintoj en 1708
Eridu

**Eridu** (nuntempe *Abu Schachren*, *Tell Abu Schachren*) estis unu el la plej malnovaj, verŝajne la plej malnova sumera urbo. Ĝi situas en suda Mezopotamio. En la sumera listo de reĝoj Eridu estas nomita la urbo de la unuaj (mitaj) reĝoj. Kontraŭe al aliaj fruaj lokoj kiel Jericho aŭ Çatal Höyük ĝi estis eko de civilizo, la unua urbo, kiu vere estis urbo.

Oni trovis restoj el praaj vilaĝoj datitaj je la 6-a jarmilo a.K.. Inter la sumeraj urboj, kiuj ĉiam estis konstruitaj ĉirkaŭ templarejo, Eridu estis la plej suda, ĉirkaŭ 11 km sudokcidente de Ur, ĉe la Persa Golfo. Ĝiaj tipaj keramikaĵoj, *Eridu-aĵoj* disvastiĝis laŭ la Persa Golfo. Pro sekiĝo Eridu estis disigita de la maro kaj forlasita jam en la 1-a aŭ eble eĉ 2-a jarmilo a.K..

Eridu gastigis la ĉefan sanktejon de Enki, la mastro de la tero.

En 1940 okazis elfosadoj en *Tell Abu-Schahrein*, la ruinmonteto de Eridu.

## Vidu ankaŭ 
* Sumera mitologio

eta|maldekstra|300ra|
[eta|300px|Lokalizo de Eridu kaj de la ĉefaj urboj de [Mezopotamio en la 4-a jarmilo a.K..]]

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Sumero
Albert Sleumer

**Albert SLEUMER** , doktoro, estis la dua ĉifalo (1912-1948). Li naskiĝis en 1876 kaj mortis en 1964. Kiel Johann Martin Schleyer, Sleumer estis katolika pastro. Nur en 1892 li lernis Volapukon, post, do, la "klasika periodo" de la volapuka movado, rekte de Schleyer. En 1910, Schleyer deklaris Sleumer sian posteulo, kaj kiam li mortis en 1912, Sleumer iĝis *Cifal*.

Arie de Jong submetis al li sian planon de reformo de la lingvo Volapuko (1921), kaj kiam tiu reformo estis preta (1929), li submetis la tuton ne plu nur al Sleumer, sed ankaŭ al Jakob Sprenger. Sleumer, De Jong kaj Sprenger estis la lasta triopo, kiu gvidis la lingvan evoluon de Volapuk kvazau malgranda Akademio.

En 1934, Sleumer reguligis la rajton kaj la devon de ĉifaloj, en 1948 li rezignis la ĉifalecon.

Li estis fama latinisto kaj teologo, defendis, en 1906 la neceson de la eklezia cenzuro.

## Verkoj 
* 1914. *Ein berühmter katholischer Erfinder. (Joh. Martin Schleyer, gest. 16. August 1912.) Ein Lebensbild.* Volksaufklärung, n. 180. Klagenfurt: St. Josefs-Vereins-Buchdr. (Dönu päpübön ün 1981 as: *Johann Martin Schleyer. . Ein Lebensbild. Mit einem Nachwort von Reinhard Haupenthal.* Saarbrücken: Edition Iltis.)
* 1926. *Kirchenlateinisches Wörterbuch*. (Reeldono de vera perlo inter tiuspecaj vortaroj en la 2006-a jaro far la eldonejo Georg Olms/Hildesheim-Zuriko-Novjorko, ISBN 978-3-487-09333-8)
* 1935. Volapükamuf bü tumyel lafik. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 2, Pads: 9-14. (Vödem rigädik.)
* 1938a. Pük menik. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 6, Pads: 44-47. (Vödem rigädik.)
* 1938b. Daved Volapüka. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 4, Pads: 26-30, e Nüm: 5, Pads: 34-38. (Vödem rigädik.)
* 1939a. Hieroglifaston di ‚Rosette‛ in Dältad di ‚Nile‛. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 1, Pads: 2-7. (Vödem rigädik.)
* 1939b. Bödaflen de ‚Joplin‛, ‚MO‛ (Tats Pebalöl Nolüda-Meropa). *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 3, Pads: 28-29. (Vödem rigädik.)
* 1939c. Dö Mäsiat dobik e pats votik se rujenav relik. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 4, Pads: 36-38, Nüm: 5, Pads: 44-46, e Nüm: 6, Pads: 50-55. (Vödem rigädik.)
* 1940. Yesus Kristus in Kuraan Slamanas. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 1, Pads: 4-9. (Vödem rigädik.)
* 1949. Kardinan: ‚Mezzofanti‛: pükinolan mu süperöl. *Volapükagaseds pro Nedänapükans*, Nüm: 3, Pads: 11-12, Nüm: 4, Pads: 15-16, Nüm: 5, Pads: 19-20, Nüm: 6, Pads: 21-22. (Vödem rigädik.)
* 1951. Namapenäds e buks bisarik. *Volapükagased pro Nedänapükans*, Nüm: 3, Pads: 10-12, Nüm: 4, Pad: 13. (Vödem rigädik.)
* 1962. *Deutsch-kirchenlateinisches Wörterbuch*. 3-a eldono en la eldonejo Ferd. Dümmler/Bonno okaze de la inaŭguro de la Dua Vatikana Koncilio.

Kategorio:Volapukologoj
Kategorio:Volapukistoj de Germanio
Kategorio:Germanaj pastroj
Karlova Koruna

|eta|250px
**Karlova Koruna** (en la ĉeĥa lingvo laŭvorte signifas *"Krono de Karolo"*) estas kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en urbeto Chlumec nad Cidlinou en regiono Hradec Králové. Pro sia originala arkitektura dispozicio, memoriganta reĝan kronon, ĝi apartenas al la plej rimarkindaj barokaj konstruaĵoj ne nur en Ĉeĥio, sed en tuta Eŭropo.

## Historio 
La kastelon kiel reprezentan sidejon konstruigis en 1721-1723 la plej alta kanceliero de la Bohemia reĝlando grafo František Ferdinand Kinský, la konstruon realigis famaj arkitektoj Jan Blažej Santini Aichel kaj František Maxmilián Kaňka.
La kastelo estis nomita omaĝe al kronigo de la imperiestro Karolo la 6-a, kiu kune kun sia edzino Maria Teresia vizitis la kastelo en 1743, nelonge post sia kronigo je ĉeĥa reĝo.

En la kastelo okazadis bunta kultura vivo, estis organizataj teatrospektakloj kaj koncertoj.
Dum la 2-a mondmilito la kastelo estis okupita de faŝistoj kaj ĝi estis grave damaĝita de incendio.
Post la milito komencis ampleksa removigo kaj en 1969 Nacia galerio en Prago instalis en ĝi ekspozicio *"Baroko en Bohemio"*.
En 1992 la kastelo estis en restitucio redonita al privata posedo de la nobela familio Kinský.

eta|maldekstra|antikva altano

## Konstruaĵo 
La kastelo havas rimarkindan kaj originalan dispozicion. Ĝi konsistas kvazaŭ el kvar partoj - en la centro troviĝas ovalforma duetaĝa konstruaĵo, al kiu radiece oblikve aliĝas tri kuboformaj pli malaltaj aloj, ĉiu po tri salonoj. Danke al tiu nekutima solvo la kastelo tute ne bezonas koridorojn. En la konstruaĵon oni eniras inter la aloj el la norda flanko.
eta|maldekstra|kastela kapelo
Proksime al la ĉefa konstruaĵo troviĝas
* ses-eĝa kastela kapelo, servinta kiel kripto de la familio Kinský
* kastela ĉevalrajdejo
* empira oranĝerio, ĉevalejoj kaj kaleŝejo
* dudekhektara parko kun valoraj arboj

## Ekspozicioj 
En la kastelo estas instalitaj originaj internaĵoj el la havaĵo de la familio Kinský, precipe en baroka kaj rokoka stiloj, sed ankaŭ el 19-a jarcento. Kompletigas ĝin portreta galerio, ekspozicio pri ĉevalbredado kaj valora biblioteko kun pli ol 10 mil volumoj.
En la 1-a etaĝo estas alirebligita solena marmora salonego, en kiu okazadas geddziĝofestoj, konferencoj kaj aliaj aranĝoj.

## Praktikaj informoj 
* La kastelo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro (en aprilo kaj oktobro nur dum semajnfinoj kaj festoj, en pinta sezono ĉiutage krom lundo), dum aliaj monatoj laŭ antaŭa mendo
* Ĉiĉeronata trarigardo daŭras proksimume 60 minutojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la kastelo, inkluzive fotogalerion  angle, ĉeĥe
* Virtuala trarigardo de la ekstero
* Virtuala trarigardo de la marmora salonego

Kategorio:Kasteloj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Hradec Králové
Kategorio:Barokaj kasteloj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Chlumec nad Cidlinou
Litavka

**Litavka** estas rivereto, kiu fontas el la montareto Brdy en meza Ĉeĥio 765 m super la marnivelo. 
eta|maldekstre|250px|La rivero Litavka
Ĝi eliras el arbaroj trafluante vilaĝojn Horní Láz kaj Dolní Láz, en Bohutín ĝi turniĝas norden, fluas ĉerande de la urbo Příbram kaj post Jince ĝi dividas la centran parton de la montareto Brdy de ĝia orienta parto Hřebeny kaj sian pli ol 50 km fluon ĝi finas ĉe la urbo Beroun enfluante de dekstre en alto de 218 m super maro en la riveron Berounka.

Kategorio:Riveroj en Brdy
Kategorio:Riveroj en distrikto Příbram
Kategorio:Riveroj en distrikto Beroun
Kategorio:Akvokolekta areo de Vultavo
Kategorio:Armea spaco Brdy
Kunbaracs

**Kunbaracs** (kunbaraĉ) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Bács-Kiskun, en subregiono de Kecskemét.

## Bazaj informoj 
* Areo: 55&nbsp;km²
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 6043
* Telefonprefikso: 76

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
En la 14-a jarcento preĝejo funkciis tie. La unua mencio devenis el 1440 en formo *Barócz*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. En 1703 armeo de Francisko Rákóczi la 2-a venkis la serbojn. Baldaŭe vico da farmoj formiĝis. La kampoj apartenis depost 1828 al Tatárszentgyörgy. La komunumo memstariĝis en 1950. Poste 5 kolĥozoj formiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, biblioteko, poŝto, kuracejo, apoteko.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* kastelo nomata ruĝa kastelo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Skolo de Puteaux

**Skolo de Puteaux** estas grupo de post-kubismaj pentristoj: Gleizes, Kupka, Léger, Metzinger, Picabia, Marcel Duchamp, regule kunvenintaj en la ateliero de Raymond Duchamp-Villon en Puteaux, de kie venas la nomo de la grupo, al kiu aliĝis pentristoj Roger de La Fresnaye kaj *Tobeen*, arta nomo de Félix Bonnet, kaj arĥitekto Auguste Perret.

Tiu grupo iniciatis la organizon de Salono de la Ora Sekcio en 1912, nomo sugestita al Raymond Duchamp-Villon de la *Traktado de Pentrado* de Leonardo da Vinci.

La filozofio de tiu grupo estas provi science kontroli la pentraĵojn kaj malkovrojn de Picasso kaj Braque pere de klasikaj teĥnikoj de kompozicio, nomataj "Reguloj de kompozicio en okcidenta pentrado".

## Vidu ankaŭ 
* Puteaux
* Grupo de Puteaux
* Ora Sekcio

Kategorio:Puteaux
Puteaux
Puteaux
Csikéria

**Csikéria** (ĉikEria), kroate **Čikerija** estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en Distrikto Bácsalmás.

## Bazaj informoj 
* Areo: 26&nbsp;km²
* Loĝantaro: 900
* Poŝtkodo: 6424
* Telefonprefikso: 79

## Situo 
Csikéria situas sur ebenaĵo, laŭ la serba landlimo (sen limpasejo), laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon, nur en la urboj vivis hungaroj. Poste la kampoj apartenis al Szabadka. Senfina vico de farmoj formiĝis, ĉar oni ne povis kulturi la kampojn el la urbo. Alvenis ankaŭ diversaj sudslavoj kaj ankaŭ germanoj. Fine de la 19-a jarcento la fervojo inter Baja kaj Szabadka atingis la tieajn farmojn. Inter 1918-1921 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara. En 1924 oni fondis la vilaĝon el la farmoj. La fervojo funkciis inter Baja-Csikéria ĝis 1960.

Vilaĝservoj estas aŭtonomioj de germanoj kaj kroatoj, lernejo, infanĝardeno, kuracejo, dentokuracejo, infanhelpa servo, zorgado pri farmoj.

## Vidindaĵoj 
* novromanika katolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario) de 1929
* etmuzeo

## Famuloj 
En Csikéria naskiĝis instruisto Mihály Bácskai.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Jakob Sprenger

**Jakob SPRENGER** estis la tria Cifal (1948-1950). Li naskiĝis en 1872 kaj mortis en 1952. En 1887, post iĝis sekretario de Johann Martin Schleyer. Inter 1921 kaj 1935, li eldonadis la volapukan gazeton Nüniel.

Arie de Jong submetis al Albert Sleumer sian planon de reformo de la lingvo Volapuko (1921), kaj kiam tiu reformo estis preta (1929), li submetis la tuton ne plu nur al Sleumer, sed ankaŭ al Sprenger. Sleumer, De Jong kaj Sprenger estis la lasta triopo, kiu gvidis la lingvan evoluon de Volapuk kvazaŭ malgranda Akademio.

Dum la Dua Mondmilito, li estis persekutita de Naziismo. Post la milito li laboris por reorganizi la Volapuk-movadon. En 1950 li ekscifaliĝis.

Sprenger, Jakob
Sprenger, Jakob
Larsa

**Larsa** estis urboŝtato en la malnova Babilonio, ĉirkaŭ  25&nbsp;km sudoriente de Uruk. En la Biblio Larsa estas menciita en la Genezo (14:1) kiel **Ellasar** sub reĝo Arjoch.

## Historio 
Larsa estis fondita de sumeroj kaj estis regita en la 2-a jarmilo a.K. de Akado.

De 1763 a.K. ĝis 1745 a.K. Larsa estis estrita de Babilono kaj iĝis parto de la babilona regno ĉirkaŭ 1740 a.K..

En la monteto de Senkere oni malkovris loĝlokon de okcidentsemita dinastio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la reĝoj de Larsa
*Antikva epoko

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Bibliaj lokoj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Babilono
Kiŝ

**Kiŝ** (arabe nuntempe كيش, latinliterigite *Tall al-Uhajmir*) estis urbo en Mezopotamio en la inunda regiono de Eŭfrato (proksime al la Tigriso en la nuntempa centra Irako, 13 km oriente de Babilono kaj ĉirkaŭ 80 km sude de Bagdado. Ĝi ekzistis de ĉirkaŭ 3000 a.K. ĝis la jaro 650. Ĝi estas menciita en la Biblio rilate al difino de la situo de la Edena ĝardeno. Ĝi estis urboŝtato de Sumero kaj elirpunkto de la dinastio de Akado.

Kiŝ konsistas el entute pli ol 40 setlejoj en ĉirkaŭo de ĉirkaŭ 8 kilometroj, kies plej gravaj lokoj verŝajne estis *Uĥaimir* kaj *Ingharra*.

## Trovaĵoj 
Elfosadoj evidentigis tombejon, ŝtupopiramidon (ziguraton), konstruita honore al la ŝtatdio Zababa (ĉ. 2500 a.K.) kaj templon el la 6-a jarcento a.K., kiu verŝajne estis dediĉita al la sumera diino de amo, Inanna, kaj konstruita de Nabu-kuduri-usur la 2-a. La plej valora monumento de la frua epoko estas la reĝa palaco.

## Eksteraj ligiloj 
* "Kiŝ (Uĥaimir)" (angle)

[300px|maldekstra|eta|Kiŝ en [Mezopotamio]]

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Sumeraj lokoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irako
Kategorio:Bibliaj lokoj
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Irako
Kategorio:Gubernio Babil
Madaras (Bács-Kiskun)

**Madaras** [madaraŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Bács-Kiskun, en distrikto Bácsalmás. La loknomo signifas: birda.
eta|maldekstre|110px|Blazono de Madaras

## Bazaj informoj 
* Areo: 49&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3250
* Poŝtkodo: 6456
* Telefonprefikso: 79
eta|Vilaĝdomo de Madaras

## Geografio 
Madaras situas sur ebenaĵo, laŭ la hungara-serba landlimo (sen limpasejo), laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la neolitiko, poste antaŭ la hungaroj vivis tie sarmatoj kaj hunoj. La unua mencio devenis el 1377, tiam la kumanoj havis tie kampurbon. Dum la turkoj alvenis serboj, la turkoj konstruis fortikaĵeton. Fine de la turka erao la loko senhomiĝis. En 1787 la komunumo refondiĝis, post 2 jaroj lernejo, en 1895 vilaĝdomo ekfunkciis. Laŭ popolnommrado en 1900 loĝis tie 5658 da homoj, (5148 hungaroj, 500 germanoj, 6 serboj, 4 slovakoj). Fine de la 19-a jarcento la fervojo inter Baja kaj Szabadka atingis la vilaĝon. Inter 1918-1921 la serboj okupis la regionon, kiu estis aparta respubliko. Ekde 1920 la komunumo trovis sin apud la nova ŝtatlimo, sed inter 1941-1944 la limo malaperis, ĉar la pli suda regiono denove iĝis hungara. La fervojo funkciis inter Baja-Csikéria ĝis 1960.
eta|Preĝejo de Madaras
Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kuracejo, kulturdomo, biblioteko.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo de 1799, en 1903 pligrandiĝis
* ligna monumento pri bombarda flugmaŝino B-24 Liberator, neniiĝinta en 1944
* artefarita fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* En Madaras naskiĝis
** bankistoj Miksa Madarassy-Beck kaj Nándor Madarassy-Beck
** operkantisto Alfonz Bartha.

## Nomportantoj de Madaras en Hungara reĝlando 
Tiuj komunumoj ĉiujare aranĝas renkontiĝojn.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
La fantomkastelo en Spessart (filmo)

**La fantomkastelo en Spessart** (germane: **Das Spukschloß im Spessart**) estas germana komedia filmo de la reĝisoro Kurt Hoffmann el la jaro 1960. 13 muzikaĵoj estas kantataj en la filmo de aktoroj, inter ili la verŝajne plej konata „Für Sie tun wir alles" (por vi, ni faros ĉion).

La agado estas sekvo de la filmo *La gastejo en Spessart*, kiun Hoffmann reĝisoris en 1958.

## Roluloj 
* Liselotte Pulver: dukino Charlotte de Sandau
* Heinz Baumann: Martin Hartog
* Hubert von Meyerinck: Oberregierungsrat de Teckel
* Hans Clarin: princo Kalaka
* Georg Thomalla: fantomo Max
* Curt Bois: fantomo Hugo
* Hans Richter: fantomo Jockel
* Hanne Wieder: fantomo Katrin
* Paul Esser: fantomo Toni

## Eksteraj ligiloj 
* Filmafiŝoj
* *Das Spukschloß im Spessart* ĉe *Filmportal.de*

Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1960
Kategorio:Komedioj
Kategorio:Fikciaj kasteloj
Nubio

**Nubio** estas regiono inter Asŭano en Egiptio (1-a Nilkatarakto) kaj Karima (d:Q1729372) en Sudano (4-a Nilkatarakto). La deveno de la nomo el la egipta vorto *"nb.w"* (*nab ̆w*) aŭ la kopta *nub* - oro, tute ne certas. En la antikva Egiptio Nubio estis nomata *Kuŝ* ekde la meza imperio.

## Lokoj
* El-Kurru

## Vidu ankaŭ 
* Kuŝ
* Antikva Egiptio
* Sudano
* Listo de nubiaj reĝoj

## Bibliografio 
* Piotr O. Scholz: *Nubien. Geheimnisvolles Goldland der Ägypter* (Sekretoplena orlando de la egiptoj). Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Nubien.DE (germane)
* Etnografa-arkeologa ekspedicio de la universitato Humboldt en Berlino al la 4-a katarakto (H.U.N.E.)
Kombinaĵo de 4 triangulaj prismoj

En geometrio, **kombinaĵo de kvar triangulaj prismoj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, nememspegulsimetria simetria ordigo de 4 triangulaj prismoj, laŭliniigitaj laŭ la aksoj de triobla turna simetrio de la regula okedro.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj paraj permutoj de

: (±1, ±(1+√2), ±(1−√2))

kun para kvanto de minusoj en la '±' elektoj, kaj ankaŭ ĉiuj neparaj permutoj kun nepara kvanto de minusoj en la '±' elektoj.

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 8 triangulaj prismoj
* Kombinaĵo de 10 triangulaj prismoj
* Kombinaĵo de 20 triangulaj prismoj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Kombinaĵo de 10 seslateraj prismoj

En geometrio, **kombinaĵo de dek seslateraj prismoj** estas uniforma pluredra kombinaĵo, simetria ordigo de 10 seslateraj prismoj, laŭliniigitaj laŭ la aksoj de triobla turna simetrio de dudekedro.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de ĉi tiu kombinaĵo estas ĉiuj ciklaj permutoj de

: (±√3, ±(τ−1−τ√3), ±(τ+τ−1√3))
: (±2√3, ±τ−1, ±τ)
: (±(1+√3), ±(1−τ√3), ±(1+τ−1√3))
: (±(τ−τ−1√3), ±√3, ±(τ−1+τ√3))
: (±(1−τ−1√3), ±(1−√3), ±(1+τ√3))

kie *τ = (1+√5)/2* estas la ora proporcio (iam skribata kiel *φ*).

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵo de 4 seslateraj prismoj

## Referencoj 
* John Skilling, *Uniform Compounds of Uniform Polyhedra* - *Uniformaj Kombinaĵoj de Uniformaj Pluredroj*, Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society - Matematikaj Paperoj de la Kembriĝa Filozofia Socio, Volumo 79, pp. 447-457, 1976.

Kategorio:Pluredraj kombinaĵoj
Lagaŝ

**Lagaŝ** estis sumera urbo en suda Mezopotamio. Ĝia nuntempa nomo estas *Tell el-Hiba* (gubernio Dhi Kar, Irako).

[[Dosiero:Gudea of Lagash Girsu.jpg|eta|maldekstra|200px|Sidanta statuo de Gudea, princo de Lagaŝ, dediĉita al la dio Ningiŝzida (ĉ. 2.120 a.K.; elfosita en Telloh [iama Girsu], Irako)]]
Lagaŝ estis loĝita jam ekde la 4-a jarmilo a.K.. Ĝi estis urboŝtato kaj regis aliajn ĉirkaŭajn urbetojn.

En la mezo de la 3-a jarmilo a.K. daŭre okazis bataloj kontraŭ la najbara urbo Umma, el kiuj fine rezultis la neniigo de Lagaŝ fare de la reĝo Lugalzagisi el Umma kaj Uruk.

Post la falo de la regno de Akado iom post iom Lagaŝ denove obtenis gvidan rolon sub la 2-a dinastio, ĉefe sub la reĝo Gudea. Tiam tamen la ĉefurbo ne estis la urbo Lagaŝ, sed Girsu, nuntempe *Telloh*, kie oni adoris la dion Ningirsu.

Lagaŝ havis areon de ĉirkaŭ 160.000 ha, 17 urbojn, 8 regionajn ĉefurbojn kaj multajn vilaĝoj, el kiuj ĉirkaŭ 40 estas konataj nome.

El surskribaĵoj kaj templokonstruaĵoj eblas vidi, ke verŝajne ankaŭ Eridu, Ur, Nippur, Adab, Uruk kaj Badtibira agnoskis la ĉefrolon de Lagaŝ. Ĉar tiun influon okazis ne bataloj, sed komerckontraktoj, sekvis flora epoko. Infrastrukturoj estis plibonigitaj, kanaloj konstruitaj kaj artoj profitis de tio.

La falo de Lagaŝ kongruas kun la alveno de la 3-a dinastio de Ur.

## Gravaj trovaĵoj 
Aldone al multaj skribaĵotabuloj, statuoj de la reĝo Gudea, steleo de la reĝo Eannatum kaj reliefo de la reĝo *Urnanŝe*.

## Vidu ankaŭ 
* Antikva epoko

Kategorio:Antikvaj urboj
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Mezopotamio
Kategorio:Sumero
Kategorio:4-a jarmilo a.K.