Arkta Monda Arkivo

La **Arkta Monda Arkivo** (**AMA**, , , akronime **AWA**, aŭ neformale , signifante finjuĝa sekurŝranko) estas informkonserva instalaĵo situanta en Spicbergo en Svalbardo, insularo en la Arkta Oceano. La instalaĵo enhavas historiajn kaj kulturajn informojn de pluraj landoj, same kiel de la malfermkoda firmao GitHub, en ŝtala volbo entombigita profunde sub la surfaco. La informoj estas atenditaj esti konservitaj en la instalaĵo por periodo de inter 500 ĝis 1,000 jaroj. La instalaĵo estas funkciigita kiel enspeziga komerco, fare de privatfirmao nomita piql, kaj la karbminadfirmao SNSK () posedata fare de la norvega registaro.

## Historio 
Piql estas norvega datumstokado-kompanio specialigita pri longdaŭra stokado de ciferecaj informoj. Piql kreis kunlabore kun SNSK ene de la ŝafto de forlasita karbominejo, ŝtalan sekurŝrankon entombigita profunde en la grundo. La 27-an de marto 2017, kun la malfermo de la AMA, la registaroj de Brazilo, Meksiko kaj Norvegio deponis kopiojn de iliaj historiaj dokumentoj .

## Priskribo de la instalaĵo 
La Svalbarda Insularo estis deklarita senarmeigita zono fare de 42 landoj en la Svalbarda Traktato subskribita post la Unua Mondmilito. Estis interkonsentita ke la areo ne estus uzata por militaj celoj, kaj kio igis la iniciatintojn de la arkivo meti ĝin ĝuste tie, ĉar ĝi estas konsiderata geopolitike sekura loko. La AMA situas en Spicbergo, la plej granda insulo en Svalbardo.  La instalaĵo konsistas el granda ŝtaltrezorejo, situanta ĉe profundo de inter 150 ĝis 300 metroj sub grundo aŭ permafrosto , ene de ŝafto de la forlasita karbominejo *Store Norske Gruve 3*. La instalaĵo estas sekurigita per betona muro kaj ŝtala pordego. La enhavo estas konservita en sekuraj ujoj malantaŭ la pordego . Pro la arkta klimato de la insulo, la instalaĵo estas konstruita tiel ke eĉ se la dissendo de elektro al ĝi estas ĉesigita, la temperaturo en ĝi ne plialtiĝos super la frostopunkto, kaj restos je temperaturo taŭga por konservi la enhavon de la trezorejo dum periodo de pluraj jardekoj aŭ pli 

## Enhavo 
La arkivo konservas larĝan gamon de historiaj kaj kulturaj informoj. Esploristoj, registaroj, religiaj institucioj, amaskomunikilaj kompanioj kaj aliaj konservis kelkajn el la plej signifaj dokumentoj por ili en la AMA. Brazilo kaj Norvegio kompilis en ĝi siajn konstituciojn kaj aliajn gravajn historiajn dokumentojn . En marto 2019, la germana scienca televidprogramo *Galileo* deponis sian unuan epizodon, kaj filmis dokumentarion pri la deponaĵo por la germana kanalo Pro7 . En oktobro 2020, 14 libroj de Nobel-premiito Olga Tokarchuk estis deponitaj en la arkivo. 

En novembro 2019, GitHub anoncis, ke ĝia tuta malfermkoda retbiblioteko estos kompilita en la AMA, kiel parto de la arkiva programo de la kompanio . En julio 2020, la firmao arkivis la retejan version de februaro de tiu jaro, 21 terabajtojn en grandeco, en la AMA . La kvanto de kodo konservita en la AMA estis priskribita jene: "Se iu tajpanta ĉirkaŭ 60 vortojn je minuto provus plenigi la spacon, ili bezonus pli ol 111 300 jarojn." . 

Kun la kompreno ke homoj en la malproksima estonteco ne nepre komprenos kion ili vidas en la trezorejo, speco de " Rozeta ŝtono " estas metita en ĝi en la formo de gvidilo kiu prezentas la arkivon. La gvidilo legeblas helpe de homa okulo post pligrandigo, kaj estas skribita en la angla, la araba, la hispana, la hinda kaj la ĉina . 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Martin Skjæraasen et al. "Frø i veturoprezaj" [Semoj en danĝero] (la 22an de marto 2021) NRK

Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Arkivoj
Kategorio:Arkto