open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Militisto

220px|eta|dekstra|apoléon Bonaparte
**Militisto** aŭ **batalisto** estas estro aŭ soldato en milito. Militestro ofte havas bonan sperton de la strategio kaj taktiko de milito. Fama teoriisto estas Carl von Clausewitz. Ofte, modernaj landaj militistoj havas militan rangon.

Fakte la historio de la homaro (kaj eĉ de la prahistorio) estas iamaniere historio de militoj kaj pro tio ankaŭ de militistoj. Ekde la komenco de la skriba historio oni konas la nomojn de famaj militistoj kiuj tre ofte estis ankaŭ regantoj, politikistoj aŭ reĝoj.

## Ekzemploj de historiaj militistoj 
[200px|eta|dekstra|[Ĝingis-Ĥano, laŭ portreto de la 14-a jarcento]]
* Sun Tzu
* Hanibalo
* Julio Cezaro
* Aleksandro la Granda
* Konstantino
* Ĝingis-Ĥano
* Napoleono

## Militistoj laŭ Listo de militoj 
### Troja milito 
* Aĥilo

### Peloponesa milito 
* Tucidido

### Krucmilitoj 
* Frederiko la 1-a (Sankta Romia Imperio)
* Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)
* Ludoviko la 9-a (Francio)
* Rikardo la 1-a (Anglio)
* Saladino

### Centjara milito 
eta|dekstra|200px| George Washington
* Johana de Arko
* Filipo la 3-a (Francio)

### Usona Revolucio 
* George Washington

### Milito de bavara sukcedo 
* Frederiko la 2-a (Prusio)

### Napoléon Bonaparte 
* Duko de Wellington
* Hans Ernst Karl von Zieten

### Unua mondmilito 
eta|200px|Buenaventura Durruti
* Otto von Bismarck
* Ferdinand Foch
* Paul von Hindenburg
* Erich Ludendorff
* Helmuth von Moltke
* John Pershing

### Pola-bolŝevika milito 
* Józef Piłsudski
* Miĥail Tuĥaĉevskij

### Hispana Enlanda Milito 
* Buenaventura Durruti
* Francisco Franco

### Dua Mondmilito 
eta|George S. Patton juna, 1943
* Winston Churchill
* Heinrich Himmler
* Adolf Hitler
* Carl Gustaf Emil Mannerheim
* Benito Mussolini
* George S. Patton
* Friedrich Paulus
* Erwin Rommel
* Josif Stalin
* Yamamoto Isoroku

### Sestaga milito 
* Moŝe Dajan

### Aliaj 
* Julio Cezaro
* Cosme de Churruca
* Horatio Nelson
* Pompeo

## Vidu ankaŭ 
* Militfortoj
* *La fanfarona militisto*

Kategorio:Profesioj
Sigfrido la drakmortiginto

[eta|Sigfrido trinkas la sangon de [Fafnir. Bildo de Arthur Rackham (1867–1939)]]
[eta|180ra|[Krimhilda ĵetas sin sur la mortintan Sigfridon]]
[250ra|eta|Morto de Sigfrido, [:de:Johannes Gehrts|Johannes Gehrts, 1901]]

**Sigfrido la drakmortiginto** () estas heroo de la nord-ĝermana mitologio, konata pro sia heroo ago de mortigo de la malica drako Fafnir.

En la unua parto de la mezaltgermana Kanto de la Nibelungoj Sigfrido estas unu de la gravaj rolantoj (apud Krimhilda, Brunhilda, Guntero kaj Hageno). Sigfrido devenas de Xanten ĉe la malsupra Rejno kaj estas filo de la reĝo Sigmundo kaj ties edzino Siglinde.

La nordiaj sagaoj pri Sigfrido estas signife pli malnovaj ol la Kanto de la Nibelungoj kaj dum la ekesto de tiu kanto ĉirkaŭ 1200 ili jam estis disvastiĝintaj en la tuta meza kaj norda Eŭropo.

Richard Wagner prilaboris la mitologian legendon en sia ampleksa kvar-opera ciklo La Ringo de la Nibelungo, kies tria opero rekte titoliĝas "Siegfried" laŭ la heroo.

Kategorio:Ĝermana mitologio
Kategorio:Fikciaj militistoj
Kategorio:Fikciaj princoj
Kategorio:Nibelungoj
Brokolo

|}
**Brokolo** (science: *Brasica oleracea convar. botrytis var. cymosa*) estas legomo en la familio de brasiko, brasikacoj. Ĝi havas abundajn plenajn kapojn de floroj situantaj kiel branĉoj de arbo, kiuj burĝonas de dika manĝebla tigo. La maso de floroj estas ĉirkaŭata de folioj. Brokolo tre similas samfamilian florbrasikon, tamen brokolo estas brile verda, ne blanka.

100 g da freŝa brokolo enhavas:

* 140 kJ
* 3 g karbonhidrato
* 2 g proteino
* 65 mg kalcio
* 0,8 mg fero
* 70 mg vitamino C
* 0,06 mg vitamino B1
* 0,13 mg vitamino B2
* 0,12 mg karoteno

Esploro pruvis , ke brokolo povas malhelpi la malsanon Alchajmero (povus havi la saman efikon kiel kontraŭ-Alchajmera medikamento).

Esplorantoj de la Universitato de Berkeley (Kalifornio, Usono) malkovris, ke certaj elementoj (indoloj, glukosinolatoj) en brokolo defendas la korpon kontraŭ kancero.

Brita esploro de "King's College" en Londono ankaŭ pruvis, ke brokolo havas pozitivan efikon je la memoro.

En la Universitato de Saskatchewan (Kanado) oni pruvis, ke certaj elementoj de brokolo ankaŭ protektas kontraŭ arteriosklerozo kaj hipertensio.
eta|maldekstre|220ra|Floroj de brokolo
[eta|dekstre|250ra|Brokolo ([infloreskoj)]]

Kategorio:Legomoj
Kategorio:Brasikoj
Kategorio:Brasikacoj
Jasono de Fereso

**Jasono** estis tirano de la urbo de Fereso en Tesalio en la 4-a jarcento antaŭ Kristo.

Li sinsekvis sian patron Likofronon kaj komencis politikon de konkerojn helpata de konflikto inter Tebo, Ateno kaj Sparto. Li konkeris preskaŭ ĉiun Tesalion, parton de Epiro kaj kuniĝis al Tebo kontraŭ Sparto. Poste la venko de Epaminondo en -371 ĉe Leŭktro li metis sin inter la du batalantoj.

Li revis havigi la trezoron de Delfo por monhelpi sian projekton de batalo kontraŭ la Akmenidoj kiam lin oni murdis en -370. Lia nevo, Aleksandro de Fereso lin sinsekvis.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.
Joplin (Misurio)

dekstra|200px
maldekstra|eta|200px|Urbocentra Joplin.
**Joplin** (elp. *ĜAPlen*) estas la oka plej granda urbo en usona ŝtato Misurio. En 2000 ĝia loĝantaro estis 45,504, kaj en 2010 50,150.

La urbo prenis sian nomon de la unua loka Metodista pastro, Harris Joplin.

## Tornado en majo 2011 
Vespere de la 22a de majo 2011, unu el la plej detruaj tornadoj en la historio de Usono trapasis la urbon Joplin, detruante aŭ funde difektante milojn da konstruaĵoj, inkluzive de granda malsanulejo, kaj mortigante almenaŭ 142 homojn.dekstra|200px

## Konataj Joplin-anoj 
* Dennis Weaver (aktoro) naskiĝis tie en 1924.

Kategorio:Urboj de Misurio
Springfield (Misurio)

**Springfield** estas grandurbo en distrikto Green, en la subŝtato Misurio de Usono. Ĝi estas universitata urbo, la tria plej granda urbo en Misurio kaj la unua plej granda "Springfield" en Usono antaŭ Springfield, Masaĉuseco (laŭ kiu ĝi estas nomita). Neformalaj nomoj por Springfield estas "La Reĝina Urbo de la Ozarks" kaj "La Naskiĝloko de Ŝoseo 66."
eta|300ra|Situo de Springfield en Misurio

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 213&nbsp;km²
* Loĝantaro: 159.498 (en 2010)
* Supermara alteco: 396 m
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodo: 65800-65899
* Telefonkodo: 417

## Geografio 
eta|maldekstre|Interna parto de Springfield
Springfield situas sur montetaro en la suda parto de Usono, en la nordokcidenta parto de Misurio.

## Historio 
La nuna areo de Springfield estis iam apartenaĵo de indianoj. Ĝi fondiĝis en 1838, la indianoj estis perforte forigitaj. Springfield situis laŭ grava vojo, poste ankaŭ laŭ grava telegrafa linio, fine laŭ fervoja linio. Dum la enlanda milito jam frue en 1861 okazis tie konflikto, poste batalo. En 1865 tutmonde fama duelo, en 1906 linĉado okazis.

## Klimato 
eta|dekstre|Moskeo en Springfield
En Springfield la averaĝa temperaturo varias inter 8-20&nbsp;°C. La varmo kulminas en julio (la rekordo estas 45&nbsp;°C), en vintro ofte frostas. Jare pluvas (aŭ neĝas) po 1155&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte en majo, plej malofte en januaro.

## Trafiko 
Springfield havas nacian flughavenon. Nur varotrajnoj trafikas al Memphis kaj Dallas. Aŭtoŝoseoj kuras al Sankta Luiso kaj Oklahomaurbo, ĉefvojoj kuras al Kansasurbo kaj Little Rock.

## Vidindaĵoj 
* muzeo de Ozarks
* historia kaj arta muzeoj
* bestoĝardeno Dickerson
* moskeo *Abou Ben Adhem Shrine*
* preĝejo de Sankta Johano
* kapelo
* teatroj

## Servoj
* Misuria Ŝtata Universitato

## Ĝemelurboj 
*  Isesaki, Japanio
*  Tlaquepaque, Meksiko
*  Tours, Francio

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Anglalingva Vikipedio

Kategorio:Urboj de Misurio
Robert J. Duffy

**Robert J. DUFFY** (naskiĝis la 21-an de aŭgusto, 1954) estas la 65a urbestro de Roĉestro, en Nov-Jorkio, Usono. Li elektiĝis en 2005 post kariero kiel policisto. Ekde 1998 li estis policestro de la urbo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ci.rochester.ny.us/index.cfm?id=730

Kategorio:Nov-Jorkio
Grootegast

Dosiero:Loudspeaker.svg**Grootegast** (), loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 12.031) estas antaŭa municipo en la nordo de Nederlando, en la provinco Groningen. La antaŭa municipo havas areon de 87,78 km² (de kiu 0,90 km² estas akvo). Ekde 2019 ĝi estas parto de nova municipo Westerkwartier.

## Subdivido 
La antaŭa municipo Grootegast enhavas la sekvajn vilaĝojn kaj urbopartojn: Doezum, Faan, Kornhorn, Lutjegast, Niekerk, Oldekerk, Opende, Sebaldeburen.

## Publika transporto 
La plej grava estas buslinio 39 kiu ekde Groningen tra Zuidhorn, Niekerk, Oldekerk, Sebaldeburen, Grootegast, Doezum, Kornhorn kaj Opende veturas al Surhuisterveen. Linio 33 havas la saman iteneron, sed veturas tra Enumatil anstataŭ Zuidhorn, kaj linio 133 veturas kiel rapid-servo rekte de Groningen al Sebaldeburen kaj sekve la saman iteneron.

Linio 38 ligas Grootegast, Sebaldeburen kaj Oldekerk kun Leek kaj Grijpskerk. Kvartalbuso 101 ligas Lutjegast kun Grootegast kaj Buitenpost.

La ununura fervojstacio kiun la municipo iam havis, Visvliet, estas nuligita en 1991.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la antaŭa municipo 

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
São Tomé

**São Tomé** (*Sankta Tomaso* portugallingve) estas nomo de kelkaj lokoj en portugallingvaj landoj:

*Sao-Tomeo ĉefurbo de Sao-Tomeo kaj Principeo;
*São Tomé (Paraná), São Tomé (Rio Grande do Norte) urboj de Brazilo;
Nov Latin

**Nov Latin** estas projekto proponita de Daniele Rosa, el Torino en 1890. Ĝi ŝajnas antaŭvido de la plej fama modifita latina, Latino sen fleksio de Peano. La projekto estas simpla aro da reguloj por uzi latinan vortaron en ia maniero, ke iu kun ŝlosilo povus deĉifri la mesaĝon.

Specimeno:

**Le novlatin non requires pro le sui adoption aliq congress. Omnes poter cum les praecedent regulas, scribes statim ist lingua, etiam si ils voles, cum parv individal modificationes.*
*(Traduko): La novlatino ne bezonas por sia adopto iu kongreso. Ĉiuj povas kun la antaŭaj reguloj, skribi rapide tiun lingvon, ankaŭ, se oni volas, kun malgrandaj individuaj modifoj.

Kategorio:Modifita latina
Kategorio:Konstruitaj lingvoj
David Copperfield (iluziisto)

eta|dekstra|David Copperfield
**David COPPERFIELD**  (naskiĝis la 16-an de septembro 1956 en Metuchen, Nov-Ĵerzejo, origine *David Seth Kotkin*) estas Usona iluziisto.

Depost la 1970-aj jaroj li famiĝis per multaj televidaj prezentaĵoj. Li faras pli ol 550 spektaklojn en unu jaro antaŭ plenaj scenejoj ĉie en la mondo. En la listo de la plej pagataj distristoj li estas la dek tria.

Liaj plej famaj magiaĵoj estas:

* Malaperigi la Statuon de la Libereco (1985)
* Iri tra la Granda Ĉina Muro (1986)
* Forkuri el enfalanta turdomego (1991)
* Flugi (Copperfield venkis la graviton) (1992)
* Segilo de la morto (Copperfield lasis sin partigi per rondsegilege)
* Forigi sepdektunan vagonon de la Orient Express

Lian pseŭdonimon "David Copperfield" prenis li de la samnoma romano de Charles Dickens. 1993 li ekkonis Claudia Schiffer kaj 1994 marte okazis jam fianĉiĝo sur la kariba insulo St. James. En novembro de 1999 ili disiĝis. Copperfield partoprenis 1980 en la filmo *Terror Train* (Terortrajno). Kompreneble li rolludis kiel magiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de David Copperfield

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Iluziistoj
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Charles Dickens
Dinamito

eta|Dinamito
**Dinamito** estas eksplodaĵo, kiu entenas nitroglicerinon, sed ĝi estas pli sekure traktebla. Ĝin patentis en 1867 Alfred Nobel, sveda fizikisto. Nobel miksis la nitroglicerinon kun diatomito (poroza, silikata mineralo) en proporcio, ke estiĝu seka kaj grajna materialo. La produkto estis sku-rezista, sed ĝi eksplodis facile je bato kaj varmo. Oni pli poste ŝanĝis la diatomiton per celulozo kaj por fortigi la eksplodkapablon, oni almiksis oksidanton, nome natrio-nitraton. Nobel malkovris eĉ la ĝelan dinamiton: tio estas la miksaĵo de nitroglicerino kaj nitrocelulozo. Parteton de nitroglicerino ŝanĝis pli poste amonio-nitrato: tiel estiĝis pli sekura, malmultekosta dinamito.

Kategorio:Eksplodaĵoj
Nal Bino

**Nal Bino** estas volapukido proponita de Seb. Verheggen en 1886. Ĝi estis citita de Louis Couturat kaj Leopold Leau kaj aliaj kosmoglotikistoj de komenco de 20-a jarcento.

## Bibliografio
Verheggen, S.
Nal Bino, projet d'une langue universelle simple, facile et harmonieuse  Liege:
1886 (42 p.)

Ĝi ricevis klasifikon 411.8 "1886” de Biblioteko Butler.
 

Kategorio:Volapukidoj
Lingua franca nuova

**Lingua franca nuova** (ne konfuzu al Nova Lingvafrankao, eŭroklono similnoma) estas planlingvo proponita de Serafin Bernhard en Vieno, 1888, bazita sur itala lingvo. Ĝi prenas sian nomon de mezepoka Lingvafrankao. En 1891 Bernhard publikigis la libron *Welt-italienisch Franca* – ’Monda libera itala’ en la germana – kon evoluigita formo de la planlingvo.

La projekto estas citita de Louis Couturat kaj Léopold Leau, en ilia *Histoire de la langue universelle* de 1903, kaj de aliaj kosmoglotikistoj de komenco de 20-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Histoire de la langue universelle
*Skanita versio de la unua lernolibro

Kategorio:Planlingvoj
Lola rennt

***Lola rennt*** (*Lola kuras*) estas germana filmo aperinta en 1998.

## Intrigo 
Manni, koramiko de Lola, malespere bezonas monon. Li do implikiĝas en kontraŭleĝajn aferojn kiel kontrabando de malpura mono. Nun li devas liveri 100.000 markojn al sia ĉefo. Sed li akcidente forgesas la sakon plenan je mono en trajno pro polica interveno.

Li scias, ke, se li ne liveras la monon, lia ĉefo murdos lin, li do revas pri armilataki superbazaron. Por Lola nepras malhelpi sian amikon fari tiun frenezaĵon. Ŝi do devas kuri, kuradi traurbe...

## Ĉefrolantoj 
* Franka Potente: Lola
* Moritz Bleibtreu: Manni
* Herbert Knaup: la patro de Lola
* Nina Petri: Jutta Hansen
* Armin Rohde: M. Schuster
* Joachim Król: Norbert von Au
* Ludger Pistor: M. Meier
* Sebastian Schipper: Mike
* Julia Lindig: Doris

## Esperanto-traduko 
Ekzistas Esperanto-traduko de tiu filmo, sub nomo *Lola kuras*, kiun en 2003 faris BSE.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la filmo (germana)
* filmaj informoj en la internacia filma datumbazo IMDb
* oficiala retejo (angla) 

Kategorio:Germanaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1998
Kategorio:Berlino en filmoj
Lola
Pitiusoj

**Pitiusoj** (, ) estas insularo en la Mediteranea Maro apartenanta al la hispana aŭtonoma komunumo Balearoj. Ĝi konsistas el du insuloj: Ibizo kaj Formentero, plus multnombraj neloĝataj insuletoj. Ĉi tiun nomon ekuzis la grekoj vidinte la multegajn pinojn vivantajn en ambaŭ insuloj (*pitys* signifas "pino" en la greka).

## Geografía 
La Pitiusoj estas ĉirkaŭataj de multnombraj insuletoj. ĉirkaŭ Ibizo troviĝas, laŭorde laŭ la horloĝmarŝo, de la insuletoj Porroig, Vedranell, Es Vedrá, Sa Galera, Escull de Cala S’Hort, Espardell de Espartar (Fraile), Espartar (Esparto), Escull de S’Espartar, Esculls de Ses Punxes, Bosc, Na Gorra, Es Vaixell, Na Bosc, Bleda Plana, Escull d’en Ramon, Escull Vermell, Escull de Tramontana, Conejera (Conillera), Farellons, Palleret, islote de Cala Salada, Ses Margalides, Entrepenyes, isla Murada, Benirràs, isla de En Calders, Sa Mesquida (Characa), Punta Galera, Escull d’es Pas, Formigues, S’Escullet, Punta Grossa, Figueral, islote de S’Hort, Tagomago, isla de Es Canar, Santa Eulalia, Redona, Llados, Negres, Rates, Malvins, Sal Rossa kaj Esponja. 

Inter Ibizo kaj Formentero troviĝas la insuloj Portes, Caragolé, Penjats (*Pendigitaj*), Negres, Punta Rama, Illa d’en Poros, Torretes, Gastaví, Illa de S’Alga, Espalmador, Espardell y Espardelló. 

Ĉirkaŭ Formentero troviĝas insuloj Forn, Redona, Es Pujols, Aigües Dolcas, kaj Sabina.

Dosiero:Ibiza Bay 2005.jpg|Strando de Ibizo
Dosiero:ForbysIbizaTown_03.jpg|Urbo Ibizo
Dosiero:Platja de s'Alga.jpg|Strando de Formentero
Dosiero:Illa des Penjats. Illots d'Eivissa (Pitiüses) 20.jpg|Insulo de la Pendigitoj

## Vidu ankaŭ 
* Balearoj
* Gimnesioj

Kategorio:Insuloj en Hispanio
Kategorio:Insuloj de la Balearaj Insuloj
Neĝtabulo

eta|240px|Neĝtabulo kun bindaĵoj
**Neĝtabulo** aŭ **neĝbreto** (angle *snowboard*) estas vintra sportilo per kiu oni veturas sur neĝo suben al deklivo. Male ol skiado oni nur uzas unu tabulon.

Ekzistas liberstilaj (*Freestyle*), liberveturaj (*Freeride*), karvaj (*Carving*) kaj konkursaj (*Race*) neĝtabuloj. La longeco de neĝtabulo estas preskaŭ 1,4 ĝis 1,8 metroj kaj la kerno konsistas el ligno, ŝaŭmaĵo aŭ aluminio. Novaj teknologioj uzas ankaŭ karbonon, vitrofibrojn kaj similajn materialojn, kiuj havas pli da firmeco.

Nun neĝtabuletoj fariĝas ankaŭ por infanoj. Je la suba flanko estas substanco, kiu plibonigas la akcepton de vakso kaj la glitecon. La taliaj tabuloj havas ŝtalajn randojn por ebligi halton sur malmolaj kurejoj kaj kurboveturon. Je la supra flanko muntiĝas du neĝtabulbindaĵoj por fiksi la neĝtabulŝuojn.

## Neĝtabulsportoj 
La neĝtabulado ekdisvatiĝis en la 1980-aj jaroj kiel konkurenca sporto al la klasika skiado. Ekzistas hodiaŭ diversaj olimpikaj neĝtabul-disciplinoj kiel ekzemple liberstilo kaj neĝtabulkrucado.

## Vidu ankaŭ 
* Surfotabulo
* Rultabulo
* Skiado
* Duontubo
* Skilifto
* Neĝtabulado

Kategorio:Vintra sporto
Kategorio:Vintraj sportiloj
Aldo Manuzio

eta|220px|maldekstre|Aldo Manuzio laŭ portreto far Giovanni Bellino
**Aldo Manuzio**, kun latina nomo *Aldus Pius Manutius* (n. 1449 en Bassiano; m. 5-a de februaro 1515 en Venecio), estis itala libropresisto kaj eldonisto.

## Vivo 
Post studado in Ferrara, Romo kaj Verona, kiam li estis 40, li kreis libroprintejon en Venecio, kies produktoj tute ŝanĝis la vizaĝon de la mondo de la libroj. La *Biblioteca Marciana* en Venecio estis la plej vasta kolekto de manuskriptoj en la helena (ĝi konstituiĝis post la rabado de Bizanco per la krucmilitistoj en 1204). Kun talentaj kompostistoj, li proponis sin eldoni tiujn manuskriptojn. Li inventis la presilon aldinan kaj eldonis la Aldinlibrojn, aron de malgrandaj (Oktava Formato), relative malmulte kostaj eldonoj de tekstoj el al helena aŭ latina antikveco. Ek de 1494 li eldonis la unuaj printlibrojn kun helenaj literoj. Per tiuj eldonoj Manuzio multe kontribuis al re-malkovro de la antikva literaturo, filozofio kaj scienco.

Manuzio arigis en sia domo multajn erudiciulojn (ili eĉ konstituis sin en *Akademion*), kiuj zorge kunlaboris en la redaktado de la eldonataj tekstoj. Ĉefaj humanistoj, kiel Ĝirolamo Aleandro, Pietro Bembo, Erasmo, Johannes Reuchlin, estis liaj amikoj.

Ekde 1495, li eldonis kvin librojn el Aristotelo, sekvatajn de verkoj el Teokrito, Aristofano kaj Vergilio, Juvenalo, Petrarko, Marcialo, Tucidido, Sofoklo kaj Herodoto, Eŭripido, Homero, Pindaro kaj Platono. Sed la plej fama eldono estas la libro de Francesco Colonna Hypnerotomachia Poliphili (1499) kun belegaj lignogravuroj. En 1502 li eldonis la Dian Komedion de Danto.

Ankaŭ la uzon de la literoj li ege influis. Tiutempe estis kutime uzi la frakturliterojn, kiuj imitis la skribmanieron de la mezepokaj kopiistoj. Manuzio male elektis tute artemajn literojn, ankaŭ uzatajn hodiaŭ: estas la tiel nomataj *aldaj literoj*, aŭ "**Antiqua**". En la eldono de Vergilio en 1501 li ekuzis, kreitan de Francesco Griffo (1450-1480), la kursivan literon (*italika*).

Dosiero:Manutius.jpg|
Dosiero:Aldus Manutius.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Tipografio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.liberliber.it/home/index.asp  
* http://www.unostiposduros.com/paginas/estilo1.html  

Kategorio:Italaj eldonistoj
Valencia dialekto

La **valencia** estas la nomo de la kataluna lingvo en Valencilando, kiu estas ĉefe parolata en orienta Hispanio. Ĝi estas laŭleĝe konsiderata kiel lingvo de Valencilando. Post la morto de la diktatoro Franco estis politika konflikto, ĉu la valencia estas memstara lingvo aŭ aro de dialektoj de la kataluna lingvo .

Laŭ la regiona aŭtonoma registaro (*Generalitat Valenciana*), en junio 2005, ĉirkaŭ 94% de la loĝantoj de Valencilando kapablas paroli ĝin, proksimume 78% kapablas paroli kaj legi ĝin, kaj proksimume 50% kapablas skribi ĝin.

Ekzistas forta politika polemiko en Valencio pri tio, ĉu la valencia devas esti konsiderata aro de dialektoj aŭ memstara lingvo. La oficiala vidpunkto estas la unua, sed oni respektas kelkajn proprajn trajtojn, kaj uzas la nomon *valencià*. La aŭtoritatoj de Hispanio uzas ofte oficialajn versiojn de la dokumentoj en "valencia lingvo", sed ĝenerale ili estas identaj al la katalunlingvaj versioj. Kiam tiu(j) lingvo(j) fariĝis kunoficiala(j) en Eŭropa Unio en junio 2005, flanke de la eŭska kaj galega lingvoj, la oficiala komuniko de la hispana registaro nomis ilin per la parolturno "la lingvo kiu nomiĝas kataluna en la Aŭtonoma Komunumo Katalunio kaj en la Balearaj Insuloj kaj kiu nomiĝas *valencia* en la Komunumo Valencia" http://www.elmundo.es/elmundo/2005/06/13/espana/1118652540.html

Grupo aktiva defendas la memstarecon, interalie por substreki sendependecon disde la politika koncepto nomata RACV. La polemiko estas sekvebla en Esperanto en jenaj artikoloj de *La Ondo de Esperanto*: pledo de Augusto Casquero favora al la konsiderado kiel aparta lingvo, kaj respondon de Hèctor Alòs defendanta la unuecon de ambaŭ lingvoj.

## Vidu ankaŭ 
* Blaverismo
* Valencia Akademio de Lingvo
* Valencia naciismo
* Kataluna lingvo
* Hispana lingvo

## Eksteraj ligiloj 
* Acadèmia Valenciana de la Llengua

Kategorio:Kataluna lingvo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Sociolingvistiko
Memvundanta konduto

**Memvundanta konduto** (aŭ sinvunda konduto kiel daŭra propreco) estas perforta kondutado celanta sin mem, iganta fizikajn vundojn sen celo mortigi sin. Povas temi ekzemple pri gratado, pikado, tranĉado, sindraŝado, tirŝirado de siaj haroj, brulvundiĝado ks. Ĝia celo estas esprimi aŭ elfluigi emocian maltrankvilon. Memvundado ne estas memstara diagnozo, sed ofte, sed ne ĉiam, ĝi estas simptomo de anima malsano.

Ofte troviĝas vundoj de tranĉoj aŭ similaĵojn sur brakoj aŭ kruroj, sed ankaŭ sur aliaj korperoj. Koncernatoj ofte uzas la vortaĵon *„ruĝa larmo“*, kio esprimas tiel la sangon kiel funebron, furiozon kaj malesperon.

Kategorio:Psikopatologiaj simptomoj
Kategorio:Homa konduto
Latundeoj

**Latundeoj** estas subgrupo de Nambikvara etno. Tiuj indiĝenoj vivas en nordo de Brazilo, ĝis ĉirkaŭ 1975 ili estis 25 homoj, kiuj vivis izolite. Post la kontakto kun brankuloj, la latundeoj eliris savanan regionon kaj transloĝiĝis al arbaro. Tio kaŭzis malnomandiĝon kaj interetnajn kontaktojn, kiu profunde ŝanĝigis ilian mundkoncepton. Hodiaŭ la latundeoj estas 19 homoj, kiuj vivas en rezervejo Tubarão-Latundê en municipo Chupinguaia, subŝtato Rondonio. Preskaŭ ĉiuj el ili estas dulingvaj (latundea/portugala) escepte la du plej maljunuloj, kiuj parolas nur la latundean.

Kategorio:Etnoj
Centra Komitato

La **Centra Komitato** estas centrala organo de multaj partioj, speciale uzita en Komunistaj partioj.

## Koncepto 
La koncepto de Centra Komitato naskiĝis de Vladimir Lenin. Socialistaj partioj (kiel eŭropaj partioj) intendis parlamentan politikan partion, kiu gajnas  tra demokrata baloto. La Socialdemokrata Partio de Germanio sekvis tiun vidon. Sed Lenin kontraŭis pri tradician vidon de marksismo.

Laŭ Lenin, Por renversi registaron kaj defendi solan politikan potencon kontraŭ aliaj politikaj frakcioj, komunista partio necesas centran organon por kontroli ĉiun partion kaj ekzekuti partiajn politikojn. Tiel "centra organo" de Partio havas gravan potencon en Partio. Lenin kreis centran komitaton en sian politikan partion, Rusia Socialdemokrata Laborpartio (Bolŝeviko).

### Ĉinio 
Kontraste al Sovetunio, Ĉina Komunista Partio ankaŭ havas centran komitaton en Partio, tamen la kontrola potenco de partio estas dependita de Centra Milita Komisiono. Ĉina Komunista Partio sekvis politikan struktudon de Sovetunio, aldonis sian politikan organon laŭ Ĉinio. Laŭ fondinto de ĈKP, Mao Zedong grave pensis pri rolo de militfortoj, tiel la ŝtatestro de Ĉinio necesis kapti du postojn, ĝeneralan sekretarion de CK kaj prezidanto de CMK.

Historie, Centra Komitato estas rekonata kiel centra organo, sed nur administranta organo. Dum la Kultura revolucio, Centra Komitato ĉesis funkcion pro politika rivaleco kun Mao Zedong. Malgraŭ Centra Komitato estas grava organo de ĈKP. La famaj politikistoj kiel estis membro de komitato.

## Vidu ankaŭ 
* Centra Komitato de Komunista Partio de Sovetunio
* Centra Komitato de Komunista Partio de Ĉinio
* Internacia Centra Komitato
* Centra Milita Komisiono

Kategorio:Organiza strukturo
Kategorio:Komunismaj partioj
Kategorio:Komunisma terminologio
Paradizgrajno

**Paradizgrajno** aŭ alinome **melegeta pipro** estas grajno de *Aframomum melegueta* specio de la familio de zingibracoj (*Zingiberaceae*), fragmitosimila planto. Oni uzas ties pik-gustajn grajnojn kiel spicaĵon kaj medikamenton. La spican vinon konatan kiel *hippocras* oni gustigis per paradizgrajno, zingibro kaj cinamo.

Indiĝena en tropikoj de okcidenta Afriko kaj sur insularo São Tomé e Príncipe, sed oni kultivas ĝin ankaŭ aliloke en la tropikoj. Tie oni manĝas ĝi freŝa, kune la frukto de la planto.

La grajnoj evoluas en la acidgusta frukta karno. Ilia ŝelo estas brila, malhelbruna, la interno blanka. Ili enhavas naturan volatilan oleon kaj gluecan brunan rezinon.

eta|maldekstra|180px

Kategorio:Spicoj
Ribelo de Puebloj

La **Ribelo de Puebloj**, ankaŭ konata kiej **Popéa ribelo**, okazis en 1680 de indiĝenoj Puebloj kontraŭ la hispana superregado. Ĉirkaŭ 8000 indianoj venkis 200-personan grupon de armitaj hispanoj. 400 hispanaj koloniigintoj estis mortigitaj, inkluzive franciskanajn monaĥojn, virinojn kaj infanojn. La ribelo estis gvidita de ŝamano Popé, kiu naskiĝis en nuna San Juan Pueblo kaj vivis en Taos Pueblo en nuna Nov-Meksiko. 

La ribelo komenciĝis en la 10-a de aŭgusto kaj malmultaj *puebloj* (indiĝenaj vilaĝoj) partoprenis de ĝi, kaj eĉ pira etno helpis hispanojn. Dek du jarojn poste, en 1692, taĉmentoj de Diego de Vargas, nur post la morto de Popé, rekonkeris la Indianan respublikon sen kontraŭstaro de puebloj.  

## Bibliografio
* Engañador, Daniel. “Who was Po’pay? The Rise and Disappearance of the Pueblo Revolt’s Mysterious Leader.” New Mexico Historical Review Spring 2011, Volume 86/Number 2. pp. 141–156.
* Espinosa, J. Manuel. The Pueblo Indian revolt of 1696 and the Franciscan missions in New Mexico : letters of the missionaries and related documents, Norman : University of Oklahoma Press, 1988.

Kategorio:Hispanio
Komunista Partio de Britio

La **Komunista partio de Britio** ( aŭ **CPB**) estas la plej granda komunista partio en Granda Britio. Ĝi ne organizas en la norda parto de Irlando ĉar, kiel aliaj komunistaj partioj, ĝi subtenas la reunuiĝon kaj sendependecon de tiu lando.

La Partio kreiĝis en 1988. Ĝi pretendas esti la heredanto de la iama Komunista Partio de Granda Britio (CPGB) kiu ekzistis inter 1920 kaj 1991. La kreintoj de la CPB estis eks-membroj de tiu partio kiuj iĝis malkontentaj pri la direkto de la CPGB. Notindaj inter ili estis la redaktaro de la ĵurnalo "Morning Star" (Matena Stelo). Ili plendis ke, i.a., la CPGB perdadis membrojn kaj la ĵurnalo perdadis legantojn. La CPGB, kiu ĉiam estis firme ligita al la Soveta Komunista partio, disiĝis en 1991 post la disfalo de Sovetunio.

La CPB havas amikajn rilatojn kun multaj alilandaj komunistaj partioj sed, malkiel ĝia antaŭaĵo, estas pli sendependa. Hodiaŭ la Komunista partio de Britio havas ĉirkaŭ 1000 membrojn, kaj inkluzivas junularan frakcion (Ligo de Junaj Komunistoj / Young Communist League). Por la Brita Ĝenerala Elekto de 2005 la Partio kandidatiĝis en ses elektodistriktoj. Tamen ĝi estas precipe konata por ĝia rolo en la Sindikata movado, kie ĝi havas grandan influon pro ĝia amplekso. La Partio organizas ĉiujaran "Komunistan Universitaton" kiu allogas konatajn politikistojn kaj sindikatestrojn el diversaj landoj.

La CPB uzas du simbolojn: la martelo kaj falĉilo kaj ĝia propra **martelo kaj kolombo**.

## Eksteraj ligiloj 
* Communist Party of Britain

Britio
Kategorio:Politikaj partioj de Britio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1988
-581

En la jaro **581 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Imperiestro Suizei de Japanio surtroniĝis.
*Komenco de istmaj ludoj en Grekio.
-510

En la jaro **510 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj 
* Japana Imperiestro Itoku surtroniĝis.

## Mortoj 
* Pitagoro
-1066

La jaro **1066** antaŭ nia erao estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde laŭ la gregoria kalendaro.

Dum la jaro okazis, inter alie:

## Eventoj
*Komenco de dinastio Zhou en Ĉinio

## Naskiĝoj
## Mortoj
Parnasa skolo

La **parnasa skolo** estas movado aperinta en Francio en la dua duono de la 19-a jarcento de poetoj kiuj ĵuris resuprenigi la poezion sur la monton Parnaso de kie Alphonse de Lamartine estis ĝin malsupreniginta. La nomo aperas en 1886 kiam la eldonisto Alphonse Lemerre publikigas antologion titolitan  *Le Parnasse contemporain* (la nuntempa Parnaso).

En Brazilo, parnasanismo estis la ĉefa poezia skolo ĝis 1922. 

## Verkistoj
* José-María de Heredia

## Eldonistoj 
* Alphonse Lemerre

## Vidu ankaŭ
* Modernismo

Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
Covasna

**Covasna** estas nomo de urbo, vilaĝo kaj distrikto en Rumanio:

*Covasna (urbo) estas urbo en distrikto Covasna.
*Distrikto Covasna estas distrikto de Rumanio.
*Covasna (Iași) estas vilaĝo en distrikto Iași.

Kategorio:Urboj de Rumanio
Théodore de Banville

**Théodore de Banville**, naskiĝis je la 14-a de marto 1823 en Moulins, en departemento Allier. Li mortis je la 13-a de marto 1891, en sia hejmo rue de l'Éperon, en Parizo. Li estas enterigita en la tombejo de Montparnasse.

Li estis franca poeto unu el la du gvidantoj de la *Parnasa skolo*. Li instruis ekskluzivan amon de la beleco kaj oponadis la realistan poezion norde nebulan de la romantikistoj al kiu li preferis la grekan netecon kaj nomis sin antaŭulo de la Parnaso egale per siaj temoj kiel per sia kredo en la formala pureco de la poezia ago.*[poezia lingvaĵo dubinda en enciklopedio]*

Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Franclingva literaturo
Kategorio:Entombigitoj en la tombejo de Montparnasse
Jack Abramoff

**Jack ABRAMOFF** estas usona lobiisto. Li naskiĝis la  en Atlantic City, sed lia familio translokiĝis en lia aĝo 10 al la kalifornia Beverly Hills.

Abramoff vivas ekde siaj dekjaroj kiel ortodoksa judo. Li agadis en la dekstra politiko ĝis meze de la 1980-aj jaroj, kiam li ŝanĝis al la filmproduktado. Lia plej konata filmo estas la Ruĝa Skorpio en 1989.

Li revenis en la politikon en 1994, kiam venkis la respublikanoj, el kiuj li multajn konis. Pro tio li estis dungita ĉe firmao, okupiĝinta pri lobiado kaj juraj konsiloj.

Lia unu tasko estis la reprezentado de Nord-Marianaj insuloj. Li sukcese koruptis la politikistojn, kiuj volis ŝanĝi la leĝojn tuŝantajn la insulojn (ne validis tie la minimuma salajro, sed la produktistoj rajtis uzi la markedon *Made in USA*).

Meze de la naŭdekaj jaroj, li eklobiis en nomo de la praloĝantoj de Usono pri hazardludoj. Por tio li konvinkis la indiĝenojn, ke ili ĝiru monon al respublikanaj organizoj.

En 2001 li iĝis la plej lerta kaj influhava lobiisto en Vaŝingtono. Tiam li estis jam milionulo, lia laborprezo atingis la 750 USD/horo, li posedis du restoraciojn, li rajtis rekte viziti Karl Rove-on. (Rove dungis pli fruan personan helpiston de Abramoff).

Krom la mono kaj influo, Abramoff akiris honoron, ĉar li donacis por bonfaraj celoj kaj fondis religian privatlernejon.

Komence de 2006 li akuz-interkonsentis kaj ekparolis pri la koruptado.

Dosiero:Signatures dc.jpg|

Abramoff, Jack
Abramoff, Jack
Listo de distriktoj de Rumanio

Jen **listo de distriktoj de Rumanio** [inter rektaj krampoj la oficiala mallongigo] (interkrampe la ĉefurbo):
#Distrikto Alba [AB] (Alba Iulia)
#Distrikto Arad [AR] (Arad)
#Distrikto Argeș [AG] (Pitești)
#Distrikto Bacău [BC] (Bacău)
#Distrikto Bihor [BH] (Oradea)
#Distrikto Bistrița-Năsăud [BN] (Bistrița)
#Distrikto Botoșani [BT] (Botoșani)
#Distrikto Brașov [BV] (Brașov)
#Distrikto Brăila [BR] (Brăila)
#Distrikto Buzău [BZ] (Buzău)
#Distrikto Caraș-Severin [CS] (Reșița)
#Distrikto Călărași [CL] (Călărași)
#Distrikto Cluj [CJ] (Cluj-Napoca)
#Distrikto Constanța [CT] (Constanța)
#Distrikto Covasna [CV] (Sfântu Gheorghe)
#Distrikto Dâmbovița [DB] (Târgoviște)
#Distrikto Dolj [DJ] (Craiova)
#Distrikto Galați [GL] (Galați)
#Distrikto Giurgiu [GR] (Giurgiu)
#Distrikto Gorj [GJ] (Târgu Jiu)
#Distrikto Harghita [HG] (Miercurea-Ciuc)
#Distrikto Hunedoara [HD] (Deva)
#Distrikto Ialomița [IL] (Slobozia)
#Distrikto Iași [IS] (Iași)
#Distrikto Ilfov [IF] (Buftea)
#Distrikto Maramureș [MM] (Baia Mare)
#Distrikto Mehedinți [MH] (Drobeta-Turnu Severin)
#Distrikto Mureș [MS] (Târgu Mureș)
#Distrikto Neamț [NT] (Piatra Neamț) 
#Distrikto Olt [OT] (Slatina)
#Distrikto Prahova [PH] (Ploiești)
#Distrikto Satu Mare [SM] (Satu Mare)
#Distrikto Sălaj [SJ] (Zalău)
#Distrikto Sibiu [SB] (Sibiu)
#Distrikto Suceava [SV] (Suceava)
#Distrikto Teleorman [TR] (Alexandria)
#Distrikto Timiș [TM] (Timișoara)
#Distrikto Tulcea [TC] (Tulcea)
#Distrikto Vaslui [VS] (Vaslui)
#Distrikto Vâlcea [VL] (Râmnicu Vâlcea)
#Distrikto Vrancea [VN] (Focșani)
#București [B] (ĉefurbo, eksterdistrikta)

Kategorio:Listoj
Kategorio:Distriktoj en Rumanio
Haren (Groningo)

Dosiero:Loudspeaker.svg**Haren** (), (loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 19.167) estas antaŭa municipo en norda Nederlando, en la provinco Groningen. La municipo havas areon de 50,70 km² (de kiu 5,01 km² akvo).

Bele situas la protestanta Nikolaokirko el la 13-a jarcento.

## Subdivido 
La municipo Haren enhavas la sekvajn vilaĝojn kaj urbopartojn: Essen, Glimmen, Haren, Harendermolen, Noordlaren, Onnen, Paterswolde (parte).

eta|maldekstra|270px|'t Huis De Wolf (Domo La Lupo)
eta|meza|Nikolaokirko
eta|maldekstra|200px|Grenmuelejo De Hoop (La Espero)

## Publika transporto 
Haren havas stacion je la fervojlinio Zwolle-Groningen. Ĉi tie haltas unufoje en horo halta trajno Zwolle-Groningen kaj unufoje en horo interurba trajno Schiphol-Groningen (halta trajno ekde Zwolle).

Busligoj en la municipo Haren estas:
* linio 50: Groningen-Haren-Punt-Vries-Assen
* linio 51: Groningen-Haren-Glimmen-Punt-Vries-Assen
* linio 54: Groningen-Haren-Haren wijk Oosterhaar
* linio 58: Groningen-Haren-Glimmen-Midlaren-Zuidlaren-Annen-Gieten-Assen (kelkaj veturoj linio 658 al Gieten)

## Vidindaĵoj 
* Bieno Huis te Glimmen

## Vidu ankaŭ 
* Zuidlaardermeer
* Sassenhein
* Harendermolen

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.vvvharen.nl  
* Retejo municipo Haren 
* Malnova pramista domo ĉe la haveno de Noordlaren 

Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Macumoto

Estas pluraj signifoj al **Macumoto** (Hepburn: Matsumoto; Kunrei: Matumoto, 松本, "bazo de pino"):
#loknomoj
##Macumoto (Nagano) 松本市 urbo en gubernio Nagano
##Macumoto (Kagoŝima) 松元町 urbeto en gubernio Kagoŝimo
#familia nomo de japanoj, la 16-a plejkomuna familia nomo
Van der Biest

Kiel **Van der Biest** estas konataj

* Amatus Van der Biest-Andelhof, prezidanto de la LKK por la 7-a UK
* Willem Van der Biest, sekretario kaj kasisto de la sama Kongresa Komitato
Mon quotidien

**Mon Quotidien** estas ĉiutaga gazeto por 10- ĝis 14-jaraĝaj infanoj, eldonata de Play Bac Presse en Parizo.

## Eksteraj ligiloj 
*http://www.playbac-presse.com/quotidiens/presentation/mq.php  Retejo (francalingva).

Kategorio:Francaj gazetoj
Kategorio:Franclingvaj gazetoj
Sankta Kruco

**Sankta Kruco** estas alia nomo por la Vera Kruco, religiaĵo de kristanismo. Ĝi kutime, tradicie memoratas la 22-an de septembro.

## Vidu ankaŭ 
* Kruca teologio
* Santa Cruz kaj Vera Cruz (hispane, relative oftaj loknomoj)
Neologisma Glosaro

***Neologisma Glosaro***, subtitolita ***Eta postrikoloto al PIV***, estas Esperanta vortaro.  Ĝin publikigis la eldonejo Iltis. Ĝi estas verko de Henri Paul Vatré.

4 eldonoj:
* 1983 kun proksimume 1000 kapvortoj
* 1986, 2000 vortoj
* 1989, 2300 vortoj
* ...

Por ĉiu vorto ĝi proponas difinon, mencias referencojn kaj tradukojn en unu aŭ pluraj el la lingvoj franca, angla, hispana, germana, itala, scienca-latina.

La enhavo estas precipe ordinaraj kaj beletraj vortoj.

## Bildaro 

Dosiero:1997 Neologisma Glosaro.jpg|Eldono de 1997 

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Neologismoj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Nanchao

**Nanchao** estis taja reĝlando en la 8-a jarcento p. K., en la sudokcidenta parto de Ĉinio, en regiono Junnan, sur la setlejoj de la tajaj popoloj. Komence regis tie pluraj, malgrandaj tajaj princlandoj, kies centro staris ĉe la Tali-lago inter la riverfontoj de Mekongo, Jangzio kaj la Ruĝa rivero. La ĉinoj etendis sian potencon je tiu regiono post la 1-a jarcento.
[eta|300px|Situo de Nanchao (viola) kaj la regnoj de la [Song-dinastio|Song (ruĝa) kaj la Jin (flava) en Ĉinio, ĉirkaŭ la jaro 1142.]]
Nanchao (ĉine: „Suda Reĝlando”) aliformiĝis per unuiĝo de ses tajaj princlandoj en 729. Ĝin gvidis Pi-lo-ko, kiu subigis la alian 5 princlandon kaj aliancis kun Ĉinio kontraŭ la batalemaj tibetanoj. Post la unuiĝo, Pi-lo-ko translokis la gvidcentron de la Nanchao-a Reĝlando al ebenaĵo de Tali-lago. Pro ties geografia situo, la ĉefurbo ne estis konkerebla kaj rebatis du ĉinajn atakojn en 751 kaj en 754.

Ĝi gravis en la komercado inter Oriento kaj Okcidento: gravaj komercaj vojoj gvidis tra la teritorio al Hindio. En la 9-a jarcento Nanchao iĝis potenca reĝlando, kiu ekis konkeran militon en 832 kontraŭ Mianmaro, kaj poste en 862 kontraŭ Tonkino.

La kulturo de Nanchao estis tre altnivela, tie laboris elstaraj majstroj de la kotona kaj silka metiarto. Oni minis salon kaj oron en la reĝlando kaj funkciigis registaran kaj administradan sistemon.

La jam falantan Reĝlandon Nanchao konkeris la mongoloj sub gvido de Kublaj-Ĥano en 1253. En la sekvaj du jarcentoj, la tajoj migris suden, nun oni konsistan plimulton de de la tajlanda loĝantaro.

## Vidu ankaŭ 
* Yunnan

Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:738
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 8-a jarcento
Kategorio:902
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 900-909
Provinco Chiclayo

**Provinco Chiclayo** estas unu el la tri provincoj de la regiono Lambayeque en Peruo.

Ĝi limas norde al la provinco Lambajeko (Lambayeque) kaj la provinco Ferreñafe, sude al departemento La Libertad, oriente al departemento Kaĥamarkio (Cajamarca) kaj okcidente al Pacifika Oceano.

Kolonelo Felipe Santiago Salaverry kreis provincon en la 18-a de aprilo 1835.

* Metropolo: Chiclayo
* Supraĵo: 3,288.60 km2.
* Popolo: 766,010

## Politiko organizo 
Havas du dek distriktoj.
* Chiclayo
* Chongoyape
* Eten
* Eten faveno
* Jose Leonardo Ortiz
* La Victoria
* Lagunas
* Monsefu
* Nueva Arica
* Oyotun
* Picsi
* Pimentel
* Reque
* Santa Rosa
* Saña
* Cayalti
* Patapo
* Pomalca
* Pucala
* Tuman

## Reliefo 
La tero estas glata kun leĝera deklivo. Prezentas duno, medano kaj teraso.
Kelkaj altaĵo: Kruco de Pardono, Cerropon, Boro, Kruco de Espero.

## Klimato 
Varma, seka kun kelkaj vento. Suno preskaŭ ĉiu jaro.
Malmulta pluvo.

## Naturo 
La teritorio havas du rivero: Saña kaj Chancay, kio akvumas la plantadojn.
Ankaŭ ekzistas subtero akvo.

Abundaj deponejos de: areno, ŝtono.

Chiclayo
Nepivaj Vortoj

***Nepivaj Vortoj*** subtitolita ***listo de 6800 vortoj ne troviĝantaj en la PIV, el kiuj kelkaj povas esti utilaj***, estas vortaro kompilita de André Cherpillod. Ĝi enhavas tiujn vortojn kiuj ne troviĝas en *Plena Ilustrita Vortaro*. Ĝi estas eldonita ĉe la aŭtoro mem en 1988 en la urbo Courgenard.

Temas pri vortlisto sen difinoj, sed ofte kun indiko de klaso ("planto", "virinnomo"...), aŭ kun etimo en originalaj lingvo kaj skribo. Ĝi ankaŭ mencias fontverkojn.

Ĝi precipe enhavas nomojn de homoj, bestoj, vegetaĵoj, lokoj, popoloj kaj similaj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de nepivaj vortoj
* *Mil Ekzotaj Vortoj*

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de  CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Esperanto-vortaroj
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Avileso

**Avileso** () estas la plej grava urbo de la provinco Asturio en Hispanio. Ĝi situas ĉe koordinatoj . Ĝi havis 84.242 loĝantojn en 2009. La urbo estas membro de eŭropa ligo de mezgrandaj urboj, nomata *Eurotowns*.

## Vidindaĵoj
* Oscar Niemeyer Internacia Kultura Centro

## Bildgalerio 

Avilés, Ayuntamiento, Plaza de España.JPG|Urbodomo de Avilés.
Calle_galiana.JPG|Calle Galiana (Avilés).
Avilés, Iglesia vieja de Sabugo.JPG|Placo del Carbayo (Avilés).
Iglesia de San Francisco de Avilés.jpg|Kirko de Sankta Nikolao de Bari.
Plaza de Carlos Lobo.JPG|Placo de Carlos Lobo.
Palacio camposagrado.JPG|Palaco de Camposagrado.
Palacio de Llano Ponte.jpg|Palaco de Llano Ponte.
Avilés fuente y capilla de la calle Rivero.JPG|Fonto kaj kapelo de Rivero.
Palacio de Balsera.JPG|Palaco de Balsera.
Ría Avilés.JPG|Rivero de Avilés.
Ría de Avilés.jpg|Nova avenuo de la rivero

## Vidu ankaŭ 
* Avilés (stacidomo)
* Avilés-Apeadero (stacidomo)
* Cristalería (stacidomo)
* La Rocica (stacidomo)
* Llaranes (stacidomo)
* Villalegre (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Hispanio
La Eta Spiru'

Kreita de Tome kaj Janry en 1987, **La Eta Spiru’** estas komiksa rolulo, kies prodaĵoj humure rakontataj ŝancelis la pejzaĝon de la porfamilia franc-belga bildstriarto uzante tonon kaj provokeman kaj bonkarakteran. La Eta Spiru’ donis sian nomon al serio da komiksoj kun unupaĝaj rakontetoj, kies ĉefa temo elvokas la "tabuojn" ligitajn al infaneco : sentimentala edukado, religio, plenkreskulaj kontraŭaĵoj, difektoj de la supozataj edukistoj estas inter la gurdataj temoj de tiu kreaĵo, kiu, en la 80aj, ebligis la aperon de ekfloranta serio da komiksoj pli-malpli inspirataj de tiu evidenta observaĵo : preferante konservi la bildon de senkulpa infanaĝo, plenkreskinte ni bonvole forgesas kiaj bubaĉoj ni estis!

La albumoj eldoniĝas ĉe la eldonejo Dupuis en Belgio.

## Albumoj 
# Salutu la sinjorinon! (Dis bonjour à la dame !) 1990
# Ĉu vi volas mian fingron? (Tu veux mon doigt ?) 1991
# Sed kion vi faras? (Mais qu'est-ce que tu fabriques ?) 1992
# Estas por via bono (C'est pour ton bien) 1994
# "Dankon" al kiu? ("Merci" qui ?) 1994
# Ne forgesu vian kapuĉon ! (N'oublie pas ta capuche !) 1996
# Demandu al via patro! (Demande à ton père !) 1997
# Vi ne havas ke al vi reteni! (T'as qu'à t'retenir !) 1999
# Ne estas je via aĝo! (C'est pas de ton âge !) 2000
# Vi komprenos kiam vi estos granda (Tu comprendras quand tu s'ras grand!) 2001
# Vi neniam estos granda! (Tu ne s'ras jamais grand !) 2003
# Estas beleta! (C'est du joli !) 2005
# Sonĝu bele (Fais de beaux rêves) 2007
# Servas viajn rajtojn (Bien fait pour toi) 2008

## En Esperanto 
* "La Eta Spiru' - Salutu la Sinjorinon" (fr:Dis bonjour à la dame) estas la sola bildstrio de la Eta Spiru' kiu momente ekzistas en Esperanto. Ĝi estis tradukita kaj eldonita de la Franca Esperantojunularo JEFO fine de la jaro 2005, helpe de Vikio por faciligi la aferon.

## Eksteraj ligiloj 
* http://dekleinerobbe.kidcomics.com  (nl)
* http://perso.wanadoo.fr/fredpoy/petitspirou.htm (fr)
* http://lepetitspirou.free.fr/  (fr)
* La eta Spiru' en esperanto  (eo)

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Bildliteraturo en Esperanto
Kategorio:Humuraj bildstrioj
Kategorio:Fikciaj infanoj
Sebastiano de Milano

[eta|maldekstre|Sankta Sebastiano, de [Sandro Botticelli|Botticelli.]]
[eta|maldekstre|220ra|Sankta Sebastiano, de [Mantegna.]]
Sankta **Sebastiano** (naskiĝis 256 en Narbono, Francio, mortis en 286) estis martiro kristana, mortigita dum la persekutado de la imperiestro Diokleciano.

Laŭ aprokrifa verko atribuita al Sankta Ambrozio de Milano, Sebastiano estis soldato kiu eniris romian armeon ĉirkaŭ 283. Diokleciano, ne sciante ke li estis kristano, nomis lin kapitano de sia gvardio persona, la Pretora gvardio. Ĉirkaŭ 286, lia milda konduto kontraŭ arestitaj kristanoj igis lin kondamnita de perfido, kaj la imperiestro ordonis lian ekzekutadon per sagoj (kiuj fariĝis lia simbolo de sanktulo). Sed Sebastiano ne mortis, kaj oni kondukis lin denove al Diokleciano, kiu ordonis bati lin ĝis la morto.

La barbara metodo de ekzekutado de Sebastiano, igis lin ofta temo de mezepoka arto, kiam li aperis, ĝenerale, kiel junulo ligita al paliso kaj vundita de multaj sagoj.

La festotago de Sankta Sebastiano estas la 20-a de januaro en la eklezioj romkatolika kaj evangeli-luteranaj, kaj la 18a de decembro por la kristan-ortodoksa kaj grek-katolika eklezioj.

## Vidu ankaŭ 
* *Sebastiane*

## Eksteraj ligiloj 
* *Katolika Enciklopedio* 1908
* Rev. Alban Butlero 
* http://www.catholic-forum.com/saints/saints03.htm  Artikolo en la Favora Sanktulindekso]
*  *(raporto pri vizito al preĝejo de Sankta Roĥo en Vieno en 2016)*

Kategorio:Naskiĝintoj en 256
Kategorio:Mortintoj en 286
Kategorio:Romianoj de la 3-a jarcento‎
Kategorio:Romiaj sanktuloj
Kategorio:Francaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Manfred Kokot

**Manfred Kokot** (*3-a de januaro 1948 en Templin) estas orientgermana antaŭa atleto
(sprintanto). Li fariĝis plurfoja ĉampiono en diversaj sprintdisciplinoj. Lia plej grandaj atingoj li faris en la stafeto. Li dufoje partoprenis en la Olimpikaj ludoj kaj gajnis arĝentan medalon.

Kategorio:Germanaj kuristoj
Kategorio:Germanaj olimpikaj atletoj
Provinco Ferreñafe

**Ferreñafe** (elp. *Ferenjafe*): Provinco de la Regiono Lambayeque en Peruo.

Ĝi limas en la nordo kun la provinco de Lambayeque kaj regiono Ka&#293;amarko (Cajamarca), en la sudo kun provinco de Chiclayo, en la oriento kun regiono Ka&#293;amarko (Cajamarca), en la okcidento kun provinco de Lambayeque kaj provinco de Chiclayo.

* Ĉefurbo: Ferreñafe
* Surfaco: 1.578.60 Km2.
* Loĝantaro: 99.317

## Politiko organizo 
Ĝi estas dividita en 6 distriktoj:
* Ferreñafe
* Cañaris
* Incahuasi
* Manuel Mesones Muro
* Pitipo
* Pueblo Nuevo

## Reliefo 
La tero estas plana kun deklivo sudokcidenten. Ĝi entenas terasojn, krutaĵojn kaj montaron.
La nordoriento (Incahuasi kaj Cañaris) estas en la Anda montoĉeno.

## Klimato 
Ne tre varma. Malvarma en la oriento.

## Naturo 
Ferrenzzafe
IJK 2007

eta|180px|emblemo de la 63-a IJK
La **63-a Internacia Junulara Kongreso** (IJK) okazis en la jaro 2007 inter la 27-a de julio kaj la 3-a de aŭgusto en Hanojo, la ĉefurbo de Vjetnamio. La decido estis alprenita de la estraro de TEJO en januaro 2005 kaj oficiale anoncita je la 7-a de februaro 2005. Ĝis la 3-a julio 2007, 175 homoj el 32 landoj aliĝis, inkluzive de 76 el Vjetnamio mem https://web.archive.org/web/20070703012937/http://aktivulo.com/ijk/aligintoj.htm. La temo estis *Paco, Kunlaboro kaj Disvolviĝo*.

## Hanojo 
La ĉefurbo de Vjetnamio dum preskaŭ mil jaroj, kaj antaŭe tio de la franca kolonio Hindoĉinio, situas apud la *Ruĝa Rivero*. Hanojo estas urbo plena de kulturo kaj markita per la diversaj dinastioj regintaj. Pro la longtempa asocio kun Ĉinio, la kulturo de Vjetnamio estas forte ligita al Konfuceismo kaj en Hanojo troviĝas pli ol 600 pagodoj kaj antikvaj preĝejoj.

La francoj multe modelis la urbon dum sia rego per sia propra arkitektura stilo, nome bulvardoj flankitaj de arboj kaj multaj koloniaj konstruaĵoj ankoraŭ daŭras, ekzemple la Palaco de la Prezidento. Dum la frua socialista erao, la nuraj fremdaj influoj venis de la aliaj komunistaj nacioj, antaŭ ĉio Sovietunio, Ĉinio kaj Kubo.

Inter la vidindaĵoj en Hanojo estas la vivema Malnova Kvartalo kaj La templo de literaturo, kiu estas la plej antikva universitato en Vjetnamio. La okcidenta lago estas la plej granda el pluraj en la urbo kaj tre popola pro siaj agrablaj ĉirkaŭaj preĝejoj.

## Eksteraj ligiloj 
* kongresa raporteto fare de Haris Subašić en la reta eldono de la revuo *La Ondo de Esperanto*, 2007, n-ro 8–9


Kategorio:Hanojo
Kategorio:Vjetnama Esperantista Junulara Organizo
Kategorio:2007 en Vjetnamio
Kategorio:Eventoj en Vjetnamio