Ardabasto

**Ardabasto** aŭ **Artobaso** estis filo de la lasta visigota reĝo, Vitizo, alianciĝis kun la islamanoj kontraŭ Rodrigo por reakiri la terojn de sia patro kaj gajni favoron en Al-Andalus. Li fine fariĝis Grafo de la Kristanoj de Kordovo, kaj ankaŭ la kolektanto de la tiel nomataj impostoj de Ĥaraĉo.

## Originoj kaj Kunteksto
Ardabasto estis la filo de Vitizo, reĝo de la visigotoj, kiu unue distingiĝis per siaj registaraj postenoj dum la regado de sia patro, Egiko, okupante postenon en la migranta kortego. Post la morto de sia patro, li supreniris la tronon, fariĝante sola reĝo.

Liaj agoj plifirmigis lian reputacion kiel malavara kaj bonvola reganto, precipe post kiam li bruligis ĉiujn dokumentojn agnoskantajn ŝuldojn inter sia patro, Egiko, kaj tiuj, kiujn li persekutis. Ĉi tiu politiko kaŭzis grandan malkontenton, ĉar tio rezultigis signifan perdon por la Reĝa Trezorejo kaj ĝia valuto.

Ĉi tiu politiko montras drastan redukton sur la pezo de la potenco kaj la leĝo. Krome, laŭ la Kroniko de Alfonso la 3-a, Vitizo  permesis al la sacerdotaro geedziĝi, kiel dekretita de la Dekoka Koncilio de Toledo. Tio eble signifis la finon de lia regado, ĉar tiu nova permeso kaŭzis al li problemojn kun kelkaj prestiĝaj membroj de la klerikaro en la Sidejo de Toledo.

La Kroniko de Alfonso la 3-a prezentas tute malsaman monarkon, malhonestan kun neortodoksaj kutimoj, prenantan plurajn edzinojn kaj konkubinojn, kaj dissolvantan la konciliojn. Krome, li aprobis sacerdotan geedziĝon por eviti riproĉon pro sia konduto. Tiel, ni havas du kontrastajn vidpunktojn pri la Reĝo Vitizo.

Pro tiu nesolvita situacio, post lia morto en 710, Vitizo  restis sen la povo decidi sian sinsekvon al la trono. La krono restis ĉe la reĝino, la patrino de la tri infanoj de Vitizo, kiuj estis ankoraŭ tro junaj por regi je lia morto. Profitante tiun ĉi sinsekvan vakuon, Rodrigo, generalo de la reĝaj trupoj, ribelis kun aliaj viroj kaj prenis la tronon, kvankam nelonge.

## Ascendo kaj Riĉeco
Post la morto de ilia patro, Ardabasto kaj liaj fratoj fariĝis sinjoroj de la teroj, kiujn ili posedis. Sed pli granda problemo aperis: la islama invado, kiu finigis la visigotan regnon.

Ardabasto estis konata pro sia ruzeco kaj priintertraktada kapablo, do lia riĉeco kaj multaj terposedaĵoj disigitaj tra Al-Andalus verŝajne ŝuldiĝis al paktoj kun la islamaj invadantoj por konservi sian pozicion kaj vastigi siajn terojn post la falo de la visigota regno, en kiu li kaj liaj fratoj rolis, helpante la islamanojn venki Rodrigon. Ili multe profitis de la favoroj de la islamanoj.

Plue, post la morto de lia frato Olemundo, Ardabasto transprenis parton de liaj posedaĵoj, kiuj rajte apartenis al liaj filoj. Rezulte de ĉi tiu uzurpo de la heredo, liaj tri nevoj vojaĝis al Damasko por denunci sian onklon al la kalifo kaj redoni al ili iliajn posedaĵojn.

Konsilisto de la guberniestro Abu I-Ĥattar (743–745), Ardabasto estis unu el la ĉefaj figuroj en Al-Andalus kaj fariĝis unu el la ĉefaj konsilistoj de Alkalbi. En ĉi tiu rolo, li estas precipe konata pro konsilado al la guberniestro pri kiel forpeli la siriajn tribojn, kiuj alvenis al Kordovo el Nordafriko kaj ekloĝis en aliaj provincoj.

Tiel, la Jundo de Damasko estis sendita al la Korao de Elvira; la Jundo de Jordano al Ĥaeno; la Jundo de Palestino al Sidonio; la Jundo de Hims al Sevilo; kaj la Jundo de Egiptujo al Beĝio.

Kiel sekvo de la ribelo de Qaysi, al-Kalbi estis malliberigita, kaj Salama al-Amili estis nomumita guberniestro sub la gvidado de al-Sumayl. La viro nun konsiderata la plej potenca en Al-Andalus okazigis plurajn renkontiĝojn kun Ardabasto, akompanata de dek aliaj eminentuloj de Qaysi.

En unu el tiuj ĉi kunvenoj, Ardabasto donacis cent vilaĝojn al la sirianoj por ke ili povu ekloĝi tie, alia ekzemplo de lia kredo je siaj grandegaj teritoriaj posedaĵoj. Tiuj ĉi posedaĵoj inkluzivis terojn en Almodóvar, Torox kaj Ĥaeno.

## Konfisko de liaj posedaĵoj
Ardabasto perdis ĉiujn siajn terojn dum la regado de Abd ar-Rahman la 1-a. Laŭ raportoj, tio ŝuldiĝis al la ĵaluzo de la emiro rilate al Ardabasto. Dum unu el ekspedicioj de la emiro en milita kampanjo, li iris rigardi en la tendon de Ardabasto kaj rimarkis la nombron da donacoj, kiujn li ricevis.

Ne ricevinte la saman traktadon, la emiro sentis sin ofendita malgraŭ sia pli granda potenco en Al-Andalus. Abd al-Rahman senigis lin de ĉiuj liaj teroj. Ardabasto petis helpon de siaj nevoj, de kiuj li provis ŝteli la posedaĵojn de ilia patro.

Trovante sin en tiu ĉi malfacila situacio, li iris al la haĝibo Abda Yusuf ibn Bukht, al kiu li antaŭe faris donacojn, petante al li rezervi aŭdiencon kun la emiro por ke li povu trovi solvon al sia problemo. Laŭ la kroniko, post la aŭdienco, Ardabasto fariĝis Grafo de la Kristanoj de Kordovo, kaj ankaŭ kolektanto de la tiel nomataj impostoj de Ĥaraĉo.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 702
Kategorio:Mortintoj en 756
Kategorio:Naskiĝintoj en la 8-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 8-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Hispanio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Visigotoj