Violorela kolibro

La **Violorela kolibro** aŭ *Malgranda kolibro* (*Colibri cyanotus*) estas mezgranda metalecverda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj kaj unu el kvin specioj de la genro *Colibri*. Ĝi reproduktiĝas ĉe arbaraj areoj el Kostariko suden ĝis Andoj kaj Argentino kaj oriente ĝis Venezuelo.. Tiu ĉi specio, kun la Marverda kolibro estis iam konsideritaj samspeciaj, kaj kune nomitaj "Verda kolibro".

## Taksonomio kaj sistematiko 
La Violorela kolibro apartenas al la ordo Apodoformaj birdoj. Kolibroj kunhavas ĉi tiun ordon kun la apusoj, kiel ekzemple la Blankakola cipselo. La nomo *Apodoformaj* birdoj devenas de la grekaj vortoj "a pous", signifante "sen piedo". Kvankam apodoformaj birdoj efektive havas piedojn, ili estas sufiĉe malgrandaj kaj iliaj kruroj estas mallongaj kaj relative malfortaj. Multaj birdoj en ĉi tiu ordo ne povas marŝi, kaj tial malofte, se iam, surteriĝas sur la teron, kie ili ne estas bone adaptitaj por manĝadi aŭ eskapi de predantoj. Membroj de ĉi tiu ordo pasigas la plimulton de sia aktiva tempo en la aero.

### Subspecioj 
La Violorela kolibro havas jenajn kvar subspeciojn:
* *C. c. cabanidis* (Heine), 1863) - Kostariko, okcidenta Panamo
* *C. c. crissalis* Todd, 1942 - Peruo kaj Bolivio
* *C. c. cyanotus* (Bourcier, 1843) - Kolombio, nordokcidenta Venezuelo, Ekvadoro
* *C. c. kerdeli*  Ramón Aveledo Hostos kaj Luis A. Pérez Chinchilla, 1991 - nordorienta Venezuelo

Lesser violetear (Colibri cyanotus cyanotus) Cundinamarca.jpg|*C. c. cyanotus*Kolombio
Lesser violetear (Colibri cyanotus cyanotus) in flight Cundinamarca.jpg|*C. c. cyanotus*dumfluge, Kolombio

Green Violet ear.jpg|Masklo de *C. c. cabanidis* montranta sian "orelareon"Kostariko
Lesser violetear (Colibri cyanotus) composite.jpg|*C. c. cabanidis*montranta kolumonPanamo
Colibri-thalassinus-001-edit.jpg|*C. c. cabanidis* dumflugePanamo

## Aspekto 
, Kostariko.]]
La Violorela kolibro estas proksimume mezgranda laŭ la normoj de kolibroj. Ĝi averaĝe longas ĉirkaŭ 9,7 ĝis 12 cm. Ĝia beko estas nigra kaj plejparte rekta kun nur eta malsupreniĝa kurbo kaj mezuras de 1,8 ĝis 2,5 cm. La korpomaso povas varii de 4,8 ĝis 5,6 g. Inter la normaj mezuroj, la flugilkordo estas 5,8 ĝis 6,8 cm kaj la vosto estas 3,5 ĝis 4,3 cm. Ĝi estas brilverda supre kun brilviola orelareo ĉe la flankoj de ĝia kolo. Ĝia gorĝo kaj brusto estas pli brilverdaj kun brilverda ventro. La vosto estas metalece bluverda kun pli bronzaj centraj plumoj kaj elstara nigra subfina bendo.

### Voĉo 
Solemaj maskloj kantas ĉiutage el altaj, nudaj branĉetoj en sia teritorio. Ilia kanto estas monotone ripetata akra kaj seka "cu-tzek" kun rapideco de ĉirkaŭ po unu voko por sekundo.

## Distribuo kaj habitato 
### Distribuo 
La Violorela kolibro reproduktiĝas de la altebenaĵoj de Kostariko kaj okcidenta Panamo; la montoj de norda Venezuelo, kaj la Andoj de okcidenta Venezuelo ĝis okcidenta Bolivio.

### Habitato 
Oftaj vivejoj por la Violorela kolibro estas en la kanopeo kaj limoj de subtropikaj kaj pli malaltaj moderklimataj arbaroj, sekundaraj arbaroj kaj veprejoj, kaj maldensejoj kaj ĝardenoj en la subtropika zono sur ambaŭ deklivaroj de la Andoj. Ĝi estas registrita plejparte inter altitudoj de 1 500 ĝis 3 300 m, kvankam ĝi foje troviĝas ĝis 900 m. Ĝi ĝenerale preferas pli humidajn kaj alt-altitudajn areojn, kiel ekzemple nebularbarojn, ol la simila Violvanga kolibro kaj tute forestas de la centra valo kie la Violvanga kolibro estas plej ofta. Tamen, la du specioj foje videblas en la samaj areoj manĝante ĉe florantaj *Inga*-arboj.

## Kutimaro kaj ekologio 
### Manĝado 
La Violorela kolibro manĝadas sola sed emas kolektiĝi ĉe florantaj arboj, precipe ĉe ĉekaf-plantoj *Inga*. Ili manĝas de meza nivelo ĝis kanopeo kaj ofte tenas kaj defendas manĝteritorion. Ili ĉefe manĝas nektaron kaj malgrandajn insektojn. La Violorela kolibro estis registrita kiel atinganta la plej grandan flugrapidecon iam registritan por kolibro, kun paro da birdoj atingintaj 140 km/h dum ĉasado, kvankam aliaj specioj eble kapablas atingi similajn rapidojn.

### Reproduktado 
Kiel plej multaj kolibroj, la Violorela kolibro estas sola nestulo. La sola partopreno de la masklo en la reprodukta procezo estas allogi kaj pariĝi kun la ino. La ino poste respondecas pri elektado de nestoloko, ĝenerale sur malalta, malgranda horizontala branĉo en protektita areo. La nesto estas malgranda kaj konstruita el diversaj plantmaterialoj, araneaĵoj kaj lanugo teksitaj kune por formi fortikan tasforman strukturon. Du malgrandaj blankaj ovoj estas demetitaj ene de la nesto kaj la ino kovas ilin memstare. La kova tempo estas 14-18 tagoj. Idoj estas ĉefe manĝigataj per insektoj pro altaj nutrobezonoj. Neniu informo estis trovita pri la daŭro de la nestostadio aŭ aĝo ĉe elnestiĝo. Reproduktado okazas dum la pluvsezono ĝis la komenco de la seka sezono, kiu varias laŭ latitudo.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica*  
*Pri la raso *Colibri thalassinus thalassinus*.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio