open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuba sono

**Kuba sono**, hispane **Son cubano** aŭ foje simple mallonge **Son** (de la latina vorto *sonus* respektive la hispana *sonido*: "sono, tono") estas muzika stilo el Kubo. La historiaj radikoj de la kuba sono fontas el la mezo de la 19-a jarcento. La "sono" evoluiĝis el la fandiĝo de afriko-kubaj tamburaj ritmoj kun la gitara muziko de hispanaj farmistoj en la kampara oriento de la insulo.

Ĉangvio (hispane: Changüí) estas muzika ĝenro, kiun kelkaj aŭtoroj opinias praulo de la kuba sono.

Motivoj el dancaj stiloj de la hispanaj koloniistoj, kiel menueto, kontraŭdanco, bolero aŭ zapateado miksiĝis kun la afriko-kubaj ritmoj al memstara muzika stilo. Aldoniĝis, kiel plia karakteriza elemento, la kantado el demandoj kaj respondoj. En improvizitaj kantaj dialogoj inter unua voĉo (plej ofte tenoro) kaj dua (plej ofte baritono) traktiĝis ofte ĉiutagaj temoj, kaj sekve oni ofte komparis la kuban sonon kun la nordamerika bluso, kiu same ofte fokusigas ĉiutagajn temojn.

Komence de la 20-a jarcento la muzika stilo alvenis en la ĉefurbon Havano. La komence tre ŝpara instrumentado de la grupoj de kuba sono - ofte triopoj de la instrumentoj "tres" (kordinstrumento iom simila al gitaro), marakoj kaj "claves" (du rondaj lignobastonoj, interbatataj) - poste iom post iom ampleksiĝis je aldonaj instrumentoj (kontrabaso, gitaroj, bongoj, trumpeto) al sesopo aŭ sepopo. En la 1940-aj jaroj la grupoj pliampleksiĝis al kompletaj dancorkestroj kun piano, kantistoj kaj blovinstrumentoj. Kiel ekzemplo por tia orkestro nomiĝu la en 1949 fondita grupo "Conjunto Chappottin".

La etimologio de la stila nomo jam klarigas la memkompreno de la stilo kuba sono: por la kubaj muzikistoj ĝi estas la prasono de muziko, la "patrino de ĉiuj ritmoj". Kaj fakte el ĝi fontis tiom signifaj latinamerikaj muzikstiloj kiel la salona danco rumbo kaj la danco mambo. Ofte la kuba sono ankaŭ nomatas antaŭŝtupo de la stilo salso.

Sian altan prestiĝon en la historio de kuba muziko la stilo kuba sono ankaŭ atingis per trio, ke la post la akiro de ŝtata sendependeco de la lando de Hispanio same havis admirantojn inter blankuloj kaj nigruloj. Tamen post la kuba revolucio ĝi pli kaj pli perdis je signifo. La problemo pri rasismo ne centras en la socialisma ŝtato Kubo. La lando fermiĝis kontraŭ influoj de la okcidenta bloko, ankaŭ muzikaj, kaj tial la landan muzikon nur malmulte influis la stiloj ĵazo aŭ bluso. Iom post iom la kuba sono grandparte malaperis el la publika vivo de Kubo - ĝi iĝis muzika stilo de la maljunuloj. Malfruan reviviĝon kaj rekonatiĝon ĝi tamen havis en la jaro 1999, kiam la germana reĝisoro Wim Wenders produktis la filmon "Buena Vista Social Club", kiu tre popularigis la stilon en la ŝtatoj ekster Kubo. Sur la kuba insulo ekde tiam troveblas denove pli da novaj muzikaj grupoj, kiuj vivtenas la kuban sonon.

## Son- kantistoj kaj muzikistoj
* Elena Burke
* Félix Chapotín
* Miguelito Cuní
* Dúo Los Compadres
* Miguel Matamoros
* Ignacio Piñeiro
* Ramón Quián

## Vidu ankaŭ
* Gŭaraĉo
Schötz

## Pri la komunumo 
**Schötz** estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 3372 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La komunumo Schötz situas ĉe la okcidenta flanko de la *Marĉo de Wauwil*. Tra la komunumo fluas de nordo al sudo paralele la riveroj Luthern en okcidento kaj Wigger en oriento, kiuj kunfluas en la norda najbarkomunumo Nebikon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 10,84 km², de kiuj 17,9% estas kovritaj de arbaro, 69,3% servas por agrikulturo kaj 10,9% por setlado. 

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schötz limas en nordokcidento al Nebikon, en nordo al Egolzwil, en nordoriento al Wauwil, en oriento al Ettiswil, en sudoriento al Alberswil, en sudo al Gettnau, en sudokcidento al Ohmstal, kaj en okcidento al Ebersecken.

## Trafiko 
La komunumo Schötz estas konektita al la publika transportreto per la du buslinioj de Altishofen tra Nebikon kaj Schötz al Willisau kaj de Ebersecken tra Schötz al Dagmersellen.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas norde en Dagmersellen en distanco de 3 km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schötz datiĝas el la jaro 1173 kiel *Scotis*.

Dum arkeologiaj fosadoj en la jaroj 1929 ĝis 1933 kaj 1965 oni trovis restadejojn de cervoĉasitoj el la meza ŝtonepoko, kiuj datiĝas el la 5-a jarmilo antaŭ Kristo.

Dum mezepoko la vilaĝo apartenis al la Habsburgoj. En la jaro 1407 la Grafejo Willisau estis aĉetita de la urbo Lucerno kaj kun ĝi ankaŭ Schötz fariĝis lucerna.

En la jaro 1653 en Schötz dum la Kamparana Milito renkontiĝis ribeloj dum popola kunveno por verki siajn plendoartikolojn kontraŭ la feŭdaj uzurpantoj de la urbo Lucerno.

Ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la komunumo estis parto de la voktejo Willisau kaj ek de 1803 ĝi estas komunumo de la distrikto Willisau en Kantono Lucerno.

## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Dosiero:Schötz Pfarrkirche.jpg|Vilaĝa panoramo
Dosiero:Schoetz preghejo 108.jpg|Gastejo en la vilaĝocentro
Dosiero:Schoetz preghejo 108.jpg|Valiant-Banko en Schötz
Dosiero:Schoetz preghejo 108.jpg|Ĉefstrato

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Schötz
* Profilo de la komunumo sur la kantona retejo
Granda akridotero

La **Granda akridotero** (***Acridotheres grandis***) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj genro de Akridoteroj kiuj portas fruntajn krestojn.

Ĝi povas formi superspecion kun *A. javanicus* kaj ofte estas konsiderataj samspecifa; ĝi estis ankaŭ konsiderata samspecifa kun *A. fuscus*. Proponita raso *infuscatus* (priskribita el malsupra rivero Ĉindŭin, en okcidenta Birmo) estas konsiderata neseparebla el individuoj el la resto de la teritorio de la specio. Ĝi estas monotipa.

Temas pri tre nigra birdo kun tre fortikaj kaj flavoranĝaj beko kaj kruroj. Rimarkinda karaktero estas **kresto** de unuopaj plumoj kiuj malkombiĝas el la frunto. Krome estas blankaj flugilmakuloj kaj suba vosto kaj vostobordoj. Ĝi havas brunajn irisojn.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Kamboĝo, Ĉinio, Barato, Laoso, Malajzio, Birmo, Tajlando kaj Vjetnamio.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Acridotheres grandis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Serbin

eta|maldekstra|Kabano de la sorabaj setlintoj
**Serbin** estas vilaĝo en kantono Lee, Teksaso. Laŭ la stato de 2000 ĝi havis 90 loĝantojn. La en la jaroj ĉirkaŭ 1850 de sorabaj elmigrintoj fondita loko situas ĉirkaŭ 80 km oriente de Austin. Ĉirkaŭ 550 sorabaj luteranoj el Saksio kaj Brandenburgio setlis tie en la 19-a jarcento. Ili estis la unuaj membroj de la luteranisma eklezio en Teksaso.

eta|maldekstra|Interno de preĝejo
Kvankam en Serbin la soraba lingvo ne plu estas parolata, la loĝantoj veke tenas memoron pri siaj prauloj kaj flegas kontaktojn al la malnova hejmlando. En la iama lernejo de Serbin estas lokita *Texas Wendish Heritage Museum*.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo "Serbin, Texas" en la retejo *TexasEscapes.com*
* artikolo "Serbin, Texas" en la retejo *Handbook of Texas Online*
* artikolo "Wends" en la retejo *Handbook of Texas Online*
* St. Paul Lutheran Church, Serbin, TX
* Texas Wendish Heritage Society

Kategorio:Geografio de Teksaso
Kategorio:Soraboj
Krurbalo

eta|300px|Krurbalo
**Krurbalo** (ĉeĥe kaj slovake *nohejbal*) estas pilka kolektiva sporto devenanta el Ĉeĥoslovakio.
eta

## Historio 
En la jaro 1922 membroj de futbala klubo SK Slavia Praha komencis ludi ludon nomata "futbalo trans ŝnuro", ĉar nur pli poste la krurbalo komenciĝis ludi trans reto. Tiu ĉi nova ludo havis siajn regulojn preskaŭ identaj kun volejbalo, sed oni ludas ĝin per la kruroj anstataŭ per la manoj kaj ankaŭ ĝi diferenciĝas per nombro de ludantoj, kutime 1, 2, aŭ 3 sur ĉiu flanko.

En la jaro 1936 estis skribitaj unuaj oficialaj reguloj. La unuan pokalon oni ludis en la jaro 1940. De 1962 la krurbalo estis konsiderata kiel refreŝigeja sporto, ankaŭ en tiu jaro estis fondita *Ĉeĥa krurbala ligo*. En 1971 estis fondita Ĉeĥa krurbala asocio, en 1987 fondita Internacia krurbala asocio. La krurbalo estas tre populara en Ĉeĥio kaj Slovakio, sed ankaŭ en Rumanio, Hungario, Brazilo, Svislando, Aŭstrio kaj Kroatio.

Grandan kreskon de tiu ĉi pure ĉeĥa sporto okazis ankaŭ danke al popola movado nomata trampado, trampoj tiom identiĝis kun tiu ĉi sporto, ke ili konsideris kaj ĝis hodiaŭ konsideras ĝin kiel propra sporto (la t.n. trampa futbalo). Tiu ĉi sporto estas ludata ĉefe en trampejoj.

## Ĉeĥa ekstraligo 
Ĉi tie ludas tiuj ĉi teamoj:
* Karlovy Vary
* Čakovice
* Šacung
* Děčín
* Břve
* Modřice
* Žatec
* Čelákovice

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiální stránky Mezinárodního svazu nohejbalistů
* Oficiální stránky Českého nohejbalového svazu

Kategorio:Teama sporto
Kategorio:Pilkosportoj
Kategorio:Sporto en Ĉeĥio
Kategorio:Sporto en Slovakio
Kategorio:Teniso
Trampado

[dekstra|eta|300ra|Trapado en [Argentino.]]
dekstra|eta|300ra|Trampejo Askalona sur rivero Kocáb vintre
**Trampado** (*tramping* aŭ *tremping*) estas ĉeĥa kaj slovaka civitana popola movado inspirita de Ligo de arbara saĝeco respektive de woodcraft, skoltismo kaj amerika Sovaĝa okcidento. Angle *hiking*, sur Nov-Zelando *tramping*.

Laŭ ĉeĥa legendo estas sufiĉe ofte prezentata erara opinio, ke la trampado havas en la mondo analogion en neniu alia ŝtato ol en la ĉeĥa aŭ la slovaka. Tamen eblas dokumenti, ke la ĉeĥa trampado havis ĉiam siajn sufiĉe specifajn apartajn kaj ofte eĉ tre karakterizajn specifaĵojn.

## Ĉeĥaj personecoj, elekto 
* Bob Hurikán - verkisto, tekstisto, historiisto de trampado
* Jaroslav Foglar - ĉeĥa verkisto, skolta gvidanto kaj propaginto de skoltismo
* Zdeněk Burian - pentristo, grafikisto kaj ilustristo de aventurema literaturo
* Jenda Korda - muzika komponisto
* Jarka Mottl - muzika komponisto
* Antonín Benjamin Svojsík - fondinto de la ĉeĥa skoltismo
* Eduard Ingriš - verkisto, muzika komponisto, filmisto, vojaĝisto kaj esploristo

## Mondaj personecoj 
* Ernest Thompson Seton - fondinto de movado woodcraft, aŭ Arbara saĝeco
* Robert Baden-Powell - fondinto de monda skoltismo
* Jack London - usona verkisto
* Karl May - germana verkisto

## Literaturo 
* Bob Hurikán, Dějiny trampingu, ISBN 80-7077-432-0
* Pavel D. Vinklát, Kronika trampingu v Jizerských horách 1934-2004, ISBN 80-86660-09-5 (Recenze knihy)
* Antonín Linhart, První trampská kuchařka, vandr do gastronomie, Vydal Venkow v roce 1992, katalogové číslo VNW 002/92

## Eksteraj ligiloj 
* Sdružení Avalon - Trampské sdružení zaštiťující nejednu trampskou akci; vydávající trampské časopisy a literaturu.
* Český meziválečný tramping  - delší odborný článek z časopisu Živel

## Vidu ankaŭ 
* Trampa muziko
* Skoltismo (*skauting*)
* Woodcraft
* Porta
* Ĉeĥa Kanado

Kategorio:Kulturo de Ĉeĥio
Kategorio:Restado en naturo
Kategorio:Ŝatokupoj
Bahiaj mangrovoj

La **bahiaj mangrovoj** estas tersupraĵa ekoregiono el la orient-sudamerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al mangrovarbaroj. La ekoregiono estas ankaŭ parto de la Atlantikaj arbaroj, biodiverseco-riĉaĵejo kaj tutmondaj 200-regiono,eta|220px|Mangrovoj de Espíritu Santo.
## Priskribo
La bahiaj mangrovoj troviĝas en la subŝtato de Bahio, en la nordoriento de Brazilo. Ĝi okupas golfetojn, estuarojn, kaj riverelfluejoj laŭlonge de la marbordo ekde Recôncavo je Baía de Todos os Santos (Golfeto de Ĉiuj Sanktuloj) en Bahio norde ĝis Doce-Rivero en Espirito-Santo.  
La totala ekoregiono ampleksas 2 100 kvadratajn kilometrojn de marbordaj akvoj kaj tersupraĵoj. La mangrovoj estas minacataj de urbanizada disvolviĝo kaj entreprenoj, kiaj salikokbienoj en Salinas da Margaridas, hakante la mangrovarbarojn por disvolvigi aranĝitan akvokulturon. Mangrovarbaj specioj inkluzivas tipajn tropikajn mangrovospeciojn de la Atlantika Oceano, kiajn manglon (*Rhizophora mangle*) el la *Rhizophoraceae*, *Avicennia germinans* el la *Acanthaceae*, kaj *Laguncularia racemosa* el la *Combretaceae*.

## Bibliografio
: Olson, D.M., E. Dinerstein, G. Cintrón, and P. Iolster 1996 : A conservation assessment of mangrove ecosystems of Latin America and the Caribbean. Final report for The Ford Foundation. *World Wildlife Fund*, Washington, D.C. 
: Sanches, T. M. 1999 : Tartarugas Marinhas. Report presented to the Workshop "Biodiversidade da Zona Costeira e Marinha".

## Vidu ankaŭ
: Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj
: Konservada stato de ekoregiono

## Eksteraj ligiloj
* Ekoregiono NT1404 : Bahiaj mangrovoj (WWF)
* Bahiaj mangrovoj (*WWF-Wildworld*)
* Bahiaj mangrovoj   (*Wildworld*) - Nacia Geografia Societo 
* Bahiaj mangroves (*The Encyclopedia of Earth*)
* Bahiaj mangrovoj (*Globalspecies*) 
* Situo de la ekoregiono : tajpu *Bahia mangroves*
* Tutmondaj 200; numero 48 : Atlantikaj arbaroj (WWF)
* Biodiverseco-riĉaĵejo Atlantikaj arbaroj (Naturprotekto Internacie)

Kategorio:Mangrovoj
Kategorio:Mangrovaj ekoregionoj
Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Geografio de Brazilo
Krupuko

220px|eta|dekstra|Nefritita *krupuko*

**Krupuko**  (indonezie: *kerupuk* aŭ *krupuk*) estas almanĝaĵo el la indonezia kuirarto. Krupuko estas plata, kaj krakete fritita. La ingrediencoj estas, depende de la speco, tre diversaj.

En Indonezio ekzistas proksimume 30 diversaj specoj de krupuko. La plej konata estas la krupuko farita el faruno kaj salikokoj, la **kerupuk udang**.

Aliaj specoj estas:
* **Kerupuk palembang**, farita el faruno kaj fiŝo
* **Kasavokrupuko**, vegetara

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
Empingo

Kategorio:Indonezia kuirarto
Kategorio:Vjetnama kuirarto
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Malajaj vortoj kaj esprimoj
Aure Atika

**Aure ATIKA** (naskiĝis  en Monte Estoril (Portugalio)) estas franca aktorino kaj reĝisorino.

## Privata vivo 
Aure Atika estas la filino de Ode Atika Bitton kaj Michel Fournier.

Ŝi estis kunulino de Philippe Zdaret, membro de Motorbass kaj de duopo Cassius, kun kiu ŝi havis filinon Angelica, naskitan en 2002.

Ŝi nun estas kunulino de aktoro Vincent Lindon.

## Filmaro 
### Aktorino 
* 1979: ''L'Adolescente* de Jeanne Moreau: *Eta knabino* (ne kreditita)
* 1992: *Sam suffit* de Virginie Thévenet: *Eva*
* 1994: *Toujours les filles souffriront d'amour* de Béatrice Plumet
* 1996: *La Vérité si je mens !* de Thomas Gilou: *Karine*
* 1997: *Le Secret de Polichinelle* de Franck Landron: *Aure*
* 1997: *Vive la République !* de Éric Rochant: *Sabine*
* 1997: *(G)rève party* de Fabien Onteniente: *Julie*
* 1998: *Une vie de prince* de Daniel Cohen: *Josée*
* 1998: *Bimboland* de Ariel Zeitoun: *Alex Baretto*
* 1998: *Trafic d'influence* de Dominique Farrugia: *Sandrine*
* 1999: *Premières neiges* (TV) de Gaël Morel: *Juliette*
* 1999: *Sur un air d'autoroute* de Thierry Boscheron: *Périnne*
* 2000: *La Faute à Voltaire* de Abdellatif Kechiche: *Nassera*
* 2001: *La Vérité si je mens ! 2* de Thomas Gilou: *Karine*
* 2001: *Libre à tout prix* (TV) de Marie Vermillard: *Maud*
* 2002: *Mister V.* de Émilie Deleuze: *Cécile*
* 2003: *Au bout du monde à gauche* de Avi Nesher: *Simone Toledano*
* 2003: *Le Convoyeur* de Nicolas Boukhrief: *Isabelle*
* 2003: *Le Clan* de Gaël Morel: *Emilie*
* 2004: *De battre mon cœur s'est arrêté* de Jacques Audiard: *Aline*
* 2004: *Le quatre portes du desert* de Antonello Padovano: *Dassine*
* 2005: *Tenja* de Hassan Legzouli: *Nora*
* 2006: *OSS 117: Le Caire, nid d'espions* de Michel Hazanavicius: *Princino Al Tarouk*
* 2006: *Comme t'y es belle !* de Lisa Azuelos: *Léa*
* 2006: *La Vie d'artiste* de Marc Fitoussi: *Respondeculino de Hippopotamus*
* 2006: *Tsunami : les jours d'après* (*Tsunami: The Aftermath*) de Bharat Nalluri
* 2006: *Vent mauvais*, de Stéphane Allagnon: *Frédérique*
* 2008: *Les Insoumis*, de Claude-Michel Rome: *Marianne*
* 2008: *Versailles*, de Pierre Schöller: *Nadine*
* 2008: *48 heures par jour* de Catherine Castel: *Marianne Tellier*
* 2009: *Les doigts croches* de Ken Scott: *Maggie*
* 2009: *Mademoiselle Chambon* de Stéphane Brizé: *Anne-Marie*

### Reĝisorino 
* 2003 : *A quoi ça sert de voter écolo ?*
* 2007 : *De l'amour*

## Teatro 
* 2007: *Gamines* de Sylvie Testud, reĝisoris la aŭtoro, Comédie de Picardie, (Théâtre de la Croix-Rousse)

## Aliaj 
* Ŝi dublas la personon de Kaileena en video-ludo *Prince of Persia : l'Âme du guerrier*.
* Ŝi estas la voĉo de Laura en *Peur(s) du noir'', animacia filmo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 
* Aure Atika en IMDb 

Kategorio:Francaj aktoroj
Arrête ton char... bidasse ! (filmo)

**Arrête ton char... bidasse !** (***Haltigu vian tankon... soldato!***) estas franca filmo de Michel Gérard aperinta en 1977.

## Temo 
En kazerno de francaj fortoj, en Germanio. La kolonelo, modernisma militisto, konsideras ke armeo estas varianto de skoltismo kaj laboras por la bono de siaj rekrutoj. Ŝia sekretariino, ĉarmoplena, logas la trupanojn. Dum la kapitano ludas en sia oficejo per kub-ludo, ĉef-serĝento montras sian aŭtoritaton kaj ne hezitas puni siajn homojn. En tiu etoso ekkreskas ribelemo. Luc, kiu deziras esti eksigita, ŝajnigas frenezecon tiucele, dum la ceteraj soldatoj amuziĝas kaj rakontas siajn seksajn aventurojn...

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Arrête ton char... bidasse !*
* Lingvo: franca
* Reĝisoro: Michel Gérard
* Scenaro: Michel Gérard, Werner P. Zibaso
* Produkta firmao: Multimédia
* Filmado: Jean Monsigny
* Sono: Jacques Gérardot, Peter Hillbich
* Muziko: Darry Cowl, Jean-Michel Defaye
* Kostumoj: Maidi Roehr
* Ŝminkado: Monique Hubsch
* Muntado: Georges Marschalk
* Loko de filmado: Germanio
* Ĝenro: Komedio
* Daŭro: 90 minutoj
* Aperdato:  (Francio)

## Rolularo 
* Darry Cowl: Kolonelo Lessard
* Pierre Tornade: Kapitano Marcus
* Robert Castel: Rodriguez
* Stéphane Hillel: Raoul
* Rémi Laurent: Francis
* Michel Bonnet: Adjudanto Boutain
* Frédéric Duru: Kaporalo Benoît
* Anton Duschek: Urbestro
* Angelika Hauff: Patrino de Maria
* Jacques Faber: Leŭtenanto Finclair
* Evelyne Kraft: Karin
* Michel Melki: Joël
* Olivia Pascal: Maria
* Philippe Ricci: Luc
* Hubert Berger		

## Eksteraj ligiloj 
* Arrête ton char... bidasse ! en IMDb

Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Francaj komediaj filmoj
Kategorio:Germanaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1977
Striko de la Liverpulaj dokistoj

La **Striko de la Liverpulaj dokistoj** daŭris de la 29-a de septembro 1995 ĝis februaro 1998.

Kvankam nomata 'striko', ĝi estis konkrete 'disputo', ĉar la labordonantoj, la MDHC (Mersey Docks and Harbour Company) en Liverpool, jam maldungis la dokistojn, dum ili engaĝis en alian apartan disputon. La Liverpulaj Dokistoj, pro solidareco, rifuzis trapasi la striklineon de alia grupo de dokistoj, kiuj laboris samloke. La MDHC uzis la okazaĵon por maldungi ilin. Nur al kelkaj el ili la labordonantoj ofertis novajn kontraktojn, do ekis la disputo. Dum la sekvaj du kaj duono jaroj la dokistoj faris tre publike videblan kampanjon por postuli la redonon de siaj laboroj kaj solidaris kun dokistoj el la tuta mondo kaj kun subtengrupoj, kiel Regajnu la Stratojn. Oni designis t-ĉemizon, kun la 'CK' signo de Calvin Klein meze de la vorto dokisto, **doCKer**. Multaj famuloj vestiĝis en la t-ĉemizo, plej fame Robbie Fowler, la piedpilkisto de Liverpool FC, kiu montris ĝin dum golo-celebrado. 

La striko malsukcesis atingi siajn deklaritajn celojn sed estis moderna ekzemplo de forta Sociala Movada Sindikatismo en Britio. La disputo estis unu el la plej longdaŭraj dum la historio de britaj labororilatoj. Februaro 1998, la dokistoj finfine akceptis la kvitiĝon. 

Fama brita reĝisoro Ken Loach enscenigis dokumentfilmon pri la striko *The Flickering Flame* dum 1997. La dokistoj mem skribis scenaron por filmo pri siaj spertoj kun la helpo de konata skaŭsa skribisto Jimmy McGovern kaj la kreinto de *Trainspotting*, Irvine Welsh. La filmo aperis dum 1999 sub la nomo, 'Dockers'.

## Eksteraj ligiloj 
* The Liverpool 47
* The Mersey Docks Dispute fare de Dave Graham
* The Liverpool Dockers - 2 years fighting
* Fotoj de la disputo fare de Liverpula fotisto Dave Sinclair

Kategorio:1995
Kategorio:1996
Kategorio:1997
Kategorio:Liverpool
Kategorio:Ekonomio de Britio
Kategorio:Historio de Britio
Kategorio:Strikoj
Nguyễn Thị Ngọc Lan

**Nguyễn Thị Ngọc Lan** (naskiĝis la  en Vjetnamio) estas vjetnama esperantistino. Ŝi eklernis Esperanton en 1989.

Ŝi agadis kiel
* Ano de la Esperanto-klubo de Emeritaj Instruistoj de Hanojo, 1989 - 1992
* Estrarano de HANESPE (Hanoja Esperanto-Klubo), 1990 - 2001. Ĝia estro (antaŭ AK la Dua)
* Kasisto de VEA, 1995 - 2005.
* Membro de Vjetnama Esperanto-Asocio (VEA)de 1989, estrarano de VEA de 1996 ĝis 2004
* Estro de la E-Societo Nguyễn Văn Kỉnh, ĝis 2004.

En la fako de bibliotekoj, ŝi estigis la bibliotekon de HANESPE, kiu estis administrata de VEA de 1998. Pri instruado, ŝi okazigis kaj gvidis E-kursojn por HANESPE (inkluzive kelkajn kursojn por studentoj), 1992 – 2001. Ŝi verkis lernolibron en la vjetnama lingvo kunlabore kun s-ro Bui Xuan Thanh, 1997 (reeldonita en 1998), kaj gvidis kursojn de VEA, 2001 ĝis nun. Ŝi okazigis kaj gvidis 10 kursojn de blindaj junuloj, 1999 – 2004.

Por blinduloj ŝi kunlaboris kun japana esperantisto pri la postulo de la financa de JIKA (JICA) al la Projekto de Brajla Biblioteko (por printado de brajlaj libroj) kaj poste pri ĝia efektivigo, 2001 -2004.

Por prezentado de Vjetnamio kaj vjetnamoj ŝi skribis kaj akiris skribintojn por “Raportoj el Vjetnamio “ eldonita de Saiki Akira, japana esperantisto, en 2002 kaj la sama libro kun suplemento eldonita en 2007, estis kunlaborinto de “Juna Amiko”, 2005 – 2009, skribis por “Monatoj tra La Mondo” eldonita de Hori Yasuo en 2005, “Vivo tra la Mondo” eldonita en 2007 kaj por la tria eldonota libro, skribis por la bulteno “Verda Mesaĝo” kaj de 2008 por la reta bulteno de VEA.

Pri vortaro kaj traduko, kontribuis:
* Al la kompilado de la Kvar-lingva Vortaro de Proverboj, 1994 – 1997
* Al la kompilado de la granda Esperanta-vjetnama Vortaro de 2003
* Al la traduko de la eldonota Tagkajero de la kuracistino Đặng Thùy Trâm
Ŝia tradukaĵo de "Taglibro de Đặng Thùy Trâm" (*Nhật ký Đặng Thùy Trâm*) estis unu el plej bonaj vendoj de 2005 en Vjetnamio.

Pri UEA:
* ŝi estas individua membro de UEA, 1996 - 2010
* Delegito de UEA, 2000 - 2010
* Ĉefdelegito 2002 – 2004
* Vicdelegito 2005 – 2010

## Notoj kaj eksteraj ligiloj 
* Historio de Betelo kaj areknukso Nguyễn Thị Ngọc Lan, Verda Mesaĝo 2011.

Kategorio:Vjetnamaj esperantistoj
Hajdoŝ

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

**Hajdoŝ,** ukraine **Гайдош,** hungare **Nagygajdos** estas malgranda vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 89450
* Telefonprefikso:

## Situo 
Hajdoŝ situas en valo de rojo.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon la Nagygajdos apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Ekde 1945 Hajdoŝ apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Vovkove

eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio
**Vovkove** (ukraine *Вовкове,* hungare *Ungordas*) estas malgranda ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo, en municipo de Seredne.

* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 124 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 89452
* Telefonprefikso: +380 312 722-

## Situo 
Vovkove situas en vasta valo laŭ rojo.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1421 en formo *"Walkaya"*. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Vovkove apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
János Bánfihunyadi

**BÁNFIHUNYADI János** [pr. ba:nfihunjadi] *Bánfy-Hunyady*, estis hungara alĥemiisto naskiĝinta de Nagybánya en 1576 kaj mortinta en Amsterdamo la 28-an de aŭgusto 1646.
eta|János Bánfihunyadi

## Kariero 
Bánfihunyadi kiel studento alvenis dum siaj vagantjaroj en Anglujon kaj en la komenco de la 17-a jarcento li agadis en la *Gresham College* de Londono priokupiĝante pri matematiko kaj alĥemio. Li estis konata ankaŭ sub nomo *Hans Hungar*. Li mortis dum sia reveno hejmen.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Mortintoj en Amsterdamo
Gerő Mály

**MÁLY Gerő** [ma:li] estis armendevena hungara aktoro, komikulo naskiĝinta en Székudvar la 1-an de aŭgusto 1884 kaj mortinta en Novjorko komence de julio 1952.
eta|dekstra|250px|Gerő Mály
[eta|[Sándor Góth (maldekstre) kun Margit Ladomerszky kaj Gerő Mály en 1938]]

## Kariero 
Gerő Mály infanaĝis en Arad. Post debuto en provinco li ludis en Budapeŝto en Vígszínkör, Angolpark, Apolló Kabaré. Poste ekde 1921 en la Városi Színház, en jaroj 1923, 1929; 1931-32 en la Teatro Belvárosi, en jaroj 1924, 1928-35 en la Gaja Teatro, en jaroj 1927, 1930, 1932 en la Teatro Magyar, en jaroj 1936-37 en la Pesti Színház. En 1946 li elmigris en Usonon, kie komence li figuris figurantojn en kelkaj filmoj, poste inter 1949-1952 li laboris en kuirejo de hungara restoracio de Novjorko. Li ludis same en multe da filmoj.

## Fontoj 
* Retpaĝo pri artisto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungariaj armenoj‎
Kamal Nasser

**Kamal Nasser** (naskiĝis en 1925 - mortis la 9an aŭ 10an de aprilo 1973) estis palestina politika gvidanto, verkisto kaj poeto.[eta|dekstra|[Jaser Arafat kun Najef Havatmeĥ, gvidanto de la Demokrata Fronto por Liberigo de Palestino kaj Kamal Nasser dum gazetara konferenco en Amano, 1970]]

## Frua vivo 
Nasser naskiĝis en la Gaza-strio en kristana familio el Bir Zeit, proksime al Ramalaho. Li lernis en la lernejo de Bir Zeit (nun Universitato Bir Zeit) kaj la Usona Universitato de Bejruto. Poste li laboris kiel instruisto, dume li studis en Jerusalemo. En tiu periodo post la sendependiĝo de Israelo, Nasser laboris kiel ĵurnalisto.

## Politika agado 
Li estis elektita en 1956 al la Jordania parlamento kiel membro de Ba‘ath en la Ramalaha distrikto. Li ne plenumis sian periodon, oni forigis lin el la parlamento. Israelo elpelis lin en 1967 el la okupita Okcidentaj teritorioj; li iĝis redaktoro de eldonaĵo de OLP, nome Filastin al-Thawra (revolucia Palestino). Aldone, li iĝis membro de la Centra Komitato de PLO de februaro 1969 ĝis julio de 1971.

## Morto 
Nasser estis kaŝmurdita fare de IDF en 1973 dumnokte de la 9-a/10 de aprilo.

Unu el liaj murdistoj estis Ehud Barak, vestita sin kiel virino, kiu iĝis pli poste ĉefministro de Israelo.

## Triviaĵo 
La ĉefa aŭditorio de Universitato Bir Zeit Universitato estas nomata laŭ li.

Kategorio:Palestinaj politikistoj
Kategorio:Palestinaj ĵurnalistoj
Kategorio:Palestinaj verkistoj
Benedek Banner

**BANNER Benedek** estis hungara arkeologo, etnografo naskiĝinta en Székudvar, la 25-an de aprilo 1884 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de septembro 1968. 

## Kariero 
Banner finis en la Universitato Koloĵvaro kaj li iĝis ĵurnalisto, ĉedoma instruisto, bazlerneja instruisto, instruisto. En Temeŝvaro li estis estro de la etnografia sekcio de la muzeo. Inter 1921–1954 li estis kunlaboranto pri arkeologio de la muzeo Békéscsaba, instruisto, direktoro de la knabingimnazio en la sama urbo.

## Verkoj 
* *Adatok a nyitramegyei Ság község tótjainak tárgyi etnográfiájához* (Békés, 1912)
* *Mehmed Tahir, Cuzuki, Kenzo és mások* (Békéscsaba, 1922)
* *A pokol tornácán* (Békéscsaba, 1924)
* *Mandzsurián keresztül* (Békéscsaba, 1927)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj etnografoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Dan Milisavljevic

Li partoprenis la malkovron de la naturaj satelitoj de Urano :
Ferdinando, Trinkulo kaj Fransisko, kaj al tiu
de la naturaj satelitoj de Neptuno : Halimedo, Sao,
Laomedeo kaj Nezo.

Li lernis en la Universitato McMaster de Hamiltono (Ontario). Havinte diplomon en
2004 li ricevis stipendion de la Komunumo de Nacioj por iri studi en la
*London School of Economics*. Tie li ricevis
majsterecon pri Filozofio kaj Historio de la Sciencoj kaj verkis disertaĵon pri
la interpretado de la kvantuma mekaniko.

Li estas nun studento en la Kolegio Dartmouth
de Hanover (Nov-Hampŝiro).

## Noto kaj referencoj
János Banner

**BANNER János** estis hungara praarkeologo, universitata profesoro naskiĝinta en Székudvar, la 6-an de marto 1888 kaj mortinta en Budapeŝto la 29-an de junio 1971.

## Kariero 
Banner finis en la Universitato Koloĵvaro la fakon pri historio-geografio, doktoriĝis en 1910. Li havigis finatestilon pri arkeologio-etnografio en 1914. En Koloĵvaro li iĝis fakmuzeologo en la Erdélyi Múzeum (1913–17). Ekde 1920 li laboris en Segedo, ekde 1946 li estis la gvidanto de la katedro de praarkeologio de la Universitato Budapeŝto.

## Verkoj 
* *Hódmezővásárhely története a honfoglalás koráig* (I., Szeged, 1940);
* *A kőkori élet Békés megyében* (Gyula, 1941);
* *Das Tisza-Maros-Körös-Gebiet bis zur Entwicklung der Bronzezeit* (Szeged, 1943);
* *Bibliographia Archaeologica Hungarica 1793–1943*(Szeged, 1944);
* *A Közép-Dunamedence régészeti bibliográfiája a legrégibb időktől a XI. századig* (kun Imre Jakabffy, Bp., 1945);
* *A békési vár* (castrum, castellum, palánk). (Békési Élet, 1970).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Sead Mahmutefendić

**Sead Mahmutefendić** estas kroata verkisto de Bosnio kaj Hercegovino naskiĝinta la 29-an de majo 1949 en Sarajevo. En Konjic, kantono Hercegovino Neretva, li finis la gimnazion. Poste li studis en la fakultato pri filologio de la universitato de Belgrado, Serbio. Diplomiĝinte en 1973, li komencis sian literaturan laboron. Li skribis por revuoj, gazetoj kaj radiostacioj en Kroatio, Bosnio kaj Hercegovino kaj Serbio. Li verkis prozaĵojn, romanojn, eseojn, kolumnojn kaj poemaron. Li estas membro de la verkistaj asocioj Societo de Kroataj Verkistoj (*Društva hrvatskih književnika*) en Zagrebo kaj Asocio de Verkistoj de Bosnio kaj Hercegovino (*Društvo pisaca Bosne i Hercegovine*) en Sarajevo. Liaj verkoj estis publikigitaj en la rusa, angla, hispana, germana, franca, itala, nederlanda kaj makedona. Nun li vivas kaj laboras en Sarajevo kaj en Rijeko, Kroatio.

## Kelkaj verkoj 
* "Knjiga opsjena i privida" Školske novine, Zagrebo, 1991.
* "Kelvinova nula" Nakladni zavod Matice hrvatske, Zagrebo, 1993.
* "Knjiga sna i nespokoja", Libellus, Rijeko, 1993.
* "Ribe i jednooki Jack : (dijabolična komedija u obliku apsolutnog romana)", Studio grafičkih ideja, Zagrebo, 1995. ISBN 953-6092-09-3
* Memorandum za rekonkvistu, Meandar, Zagrebo, 1995.
* Centrifugalni građani, Meandar, Zagrebo, 1996.
* "Zezanje Salke Pirije", Meandar, Zagrebo, 1997.
* Začešljani vjetar, Centar za kulturu i obrazovanje, Tešanj, 1998.
* Veliki i mali ljudožderi, Ljiljan, Sarajevo, 1999.
* Suze Dauta Arfadžana, Bosanska riječ, Tuzla, 2000.
* Demoni, Bosanska riječ, Tuzla, 2000.
* Kao na filmu, Bosanska riječ, Tuzla, 2001.
* Onanizam smrti iliti života, Rabic, Sarajevo, 2001.
* Koliko je to japanski, Bosanska riječ, Wuppertal, 2002.
* Stranci u svome domu, Rabic, Sarajevo, 2004.
* Oči konačne spoznaje, Rabic, Sarajevo, 2004.
* Vjetar koji se pretvorio u mačku, Rabic, Sarajevo, 2005.
* Okvir za neku novu stvarnost, BH Most, Sarajevo, 2005.
* Kelvinova nula, (Izabrana djela, libro 1), Zalihica, Sarajevo, 2005.
* Ribe i jednooki Jack, (Izabrana djela, libro 2), Zalihica, Sarajevo, 2005.
* Prepolovljena voda, BH Most, Sarajevo, 2008.
* Euklidove šetnje, BH Most, Sarajevo, 2009.

## Referencoj 
Kategorio:Kroataj verkistoj
Kategorio:Kulturo de Bosnio kaj Hercegovino
Stephen P. Synnott

**Stephen P. SYNNOT** estas usona astronomo, kiu laboras pri la programo Voyager de la Jet Propulsion Laboratory. Li malkovris pluraj naturajn satelitojn de Jupitero, Saturno, Urano kaj Neptuno,

Li malkovris Metison, Pukon, Proteon, Tebon, kaj retrovis Larison.

La asteroido 6154 Stevesynnott estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 20-a jarcento
Johano la 3-a (Bretonio)

**Johano la 3-a la Bona** (naskiĝinta la 8-a de Marto 1286 en Châteauceaux, nun Champtoceaux kaj mortinta la 30-a de Aprilo 1341 en Caen), filo de Arturo la 2-a de Bretonio kaj de ties unua edzino Maria de Limoges, vicgrafino de Limoges, estis duko de Bretonio (1312-1341), kaj grafo de Richmond (1334-1341).

## Biografio 
[eta|maldekstra|300px|Transporto de la ĉerko de Johano la 3-a la Bona kaj la hereda milito kiu sekvis, *Grandaj Kronikoj de Francio* de [Jean Froissart]]
Ekde sia dukiĝo, li provis kontesti la legitimecon de la edziĝo de sia patro kun Jolanda de Dreux, poste komencis longa proceso kontraŭ ŝi por la heredo de Arturo la 2-a. En 1315, li partoprenis kampanjon de Ludoviko la 10-a kontraŭ Flandrio. Li estis fidela al la reĝoj de Francio kaj batalis flanke de Filipo la 6-a de Valezio en la Batalo de Cassel en 1328, kie li estis vundita.

En 1316, li modifis sian blazonon por ermenplena blazono, kiu estas ankoraŭ nun uzata por reprezenti Bretonion.

Sen infano sed ŝarĝita per duonfrato (filo de sia malamata bopatrino) kiel probabla heredanto, li pensis pri testamentado de la duklando al la reĝo de Francio. Liaj regnanoj oponis tion, kaj li tiam edzinigis sian nevinon Johana de Pentievro al Karolo de Blezo, nevino de la reĝo de Francio Filipo la 6-a.

En 1338, li sendis sian ŝiparon al la Batalo de Écluse subtene al tiu de la reĝo de Francio, sed tiuj estis detruitaj de la angloj. Survoje por kuniĝi al Filipo la 6-a, li mortis en Caen en 1341 revene de Flandrio.

Lia rifuzo decidi pri heredonto por la duklando estis la kaŭzo de la hereda milito de Bretonio, kiu komenciĝis kun lia morto.

### Informoj pri liaj edziĝoj 
eta|maldekstra|Entombigo de Johano la 3-a la Bona

La duko Johano la 3-a havis tri edzinojn sed neniun filon li havis en tiuj tri geedziĝoj.

* En 1297, li edziĝis al Izabelo de Valezio (1292 † 1309), filino de Karolo de Valezio kaj de Margareta de Anĝevio.

* Vidvo, li reedziĝis en 1310 en Burgos kun Izabelo de Kastilio (1283 † 1328), filino de Sanĉo la 4-a, reĝo de Kastilio kaj de Leono kaj de Maria de Molina.

* Fine, li reedziĝis en 1329 al Johana (1310 † 1344), filino de Eduardo de Savojo, grafo de Savojo kaj de Blanka de Burgonjo.

Genealogio de Arturo la 2-a, duko de Bretonio

## Aneksaĵoj 
### Notoj kaj referencoj 
### Vidu ankaŭ 
* Flago de Bretonio, pri la kialoj de la modifo de la blazono.
* Listo de la suverenoj de Bretonio

### Eksteraj ligiloj 
* Site de JP Goullet - Biografio de Johano la 3-a de Bretonio 

Kategorio:Mezepoka Bretonio
Kategorio:Mortintoj en Caen
Kategorio:Krucmilitistoj
Kategorio:Grafoj de Richmond
Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Dinastio de Dreux
Jenő Bányász

**BÁNYÁSZ Jenő** [pr. ba:nja:s] estis hungara juristo, jurvekisto naskiĝinta en Arado la 23-an de novembro 1884 kaj mortinta en Budapeŝto la 31-an de majo 1949.

## Kariero
Bányász ekde 1907 laboris ĉe la Komerca kaj Industria Ĉambro de Budapeŝto, kies li iĝis sekretario en 1927. Li priokupiĝis unuavice pri la komerca juro kaj ene de tiu la industria jurdefendo. Li redaktis la gazeton *Iparjogi Szemle*.

## Verkoj
**Az áruvédjegy és mintaoltalmi jog kézikönyve* (Bp., 1910); 
**A tisztességtelen verseny…*(kun Izsó Szegő, Bp., 1926); 
**Védjegyoltalom Tisztességtelen verseny* (Bp., 1928); 
**Markenschutz und Wettbewerb in Ungarn* (Bp., 1929); 
**Leitgedanken des internationalen und nationalen Marken- und Musterschutzrechtes in Europa* (Bp., 1937).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Energia planto

**Energia planto** estas larĝa plantokulturo, plantita en agrikultura grando ĉefe por la biomaso-produktado kaj la energiprodukta uzo.

## Specoj 
### Energi-herba plantaĵo 
La specioj de la energiherboj kreskas rapide, alte (2–3 m), facile rikolteblaj kaj donas bruligeblaĵon similan al tritika pajlo. Ĝia ĉefa problemo estas, ke la planto enkonstruas por la rapida kresko agresajn kemiaĵojn, kiuj korodas la bruligilon dum la forbruligo kaj poluas la aeron. Tio malhelpas ties industrian disvastiĝon.

### Energi-popla plantaĵo 
La energi-poploj estas selektitaj poplospecioj, kiuj jam estas detranĉeblaj en aĝo de 2-3 jaroj, per specifa rikolta maŝino. Tiuj poploj rekreskas de la ŝtipo. La rikoltita produkto estas vergo kun diametro de maks. 2–3&nbsp;cm kaj longo de 2–3 m, kun 5-10 branĉetoj. Dum la rikolto, la maŝino plej ofte dispecigas la lignomaterialon.

### Energi-fragmito aŭ -kano 
Tiuj fragmitoj, kanoj kreskas rapide, atingas alton de 3–5 m kaj povas kreski sur malfavoraj grundoj ekz. marĉo, kie ili atingas grandan biomaso-produkton.

### Aliaj 
Ekzistas ankaŭ aliaj kultivitaj plantoj, kiuj aŭ kies fruktoj estas uzeblaj por energiprodukta celo, sed la homa nutraĵcelo estas preferata. Tiuj estas la tritiko, maizo (bioetanolo, biomaso), kolzo, helianto, olivarbo (biodizelo, biomaso), arbospecioj (biomaso) ktp.
Gyula Barabás

**BARABÁS Gyula** [pr. baraba:ŝ] estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskiĝinta en Marosvásárhely la 4-an de novembro 1894 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de majo 1973.
## Kariero
Barabás estis ekde 1920 kunlaboranto de Népszava dum 20 jaroj. Post 1945 li estis rubrikestro de la tagĵurnalo *Szabad Szó* ĝis 1950.
## Verkoj
**Álmodók, lázadók* (romano, Bp., 1929);
**Székely erdők alján* (romano, Bp., 1932);
**Szomorú Oránusz festője* (romano, Bp., 1936);
**Domáldi jegenyék* biografia romano pri patro kaj filo Bolyai, (Bp., 1936), premio Jókai de Révai Könyvkiadó.
**Elvesztett arcok* (romano, Bp., 1938);
**Köd a Maroson* (romano, Bp., 1940);
**Vihar Erdélyben* (romano, Bp., 1940);
**A néptribun* (biografia romano pri Dezső Bokányi, kune kun Jolán Kelen, Bp., 1964).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ĉabanivka

**Ĉabanivka,** ukraine **Чабанівка,** hungare **Bacsó** [baĉO] estas malgranda ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Uĵhorodo en municipo Irljava.
eta|dekstra|180ra|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180ra|Distrikto de Uĵhorodo en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: m
* Loĝantaro: 440
* Poŝtkodo: 89455
* Telefonprefikso:

## Situo 
Ĉabanivka situas sur tre mildaj deklivoj laŭ rojo.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Bacsó apartenis al Hungara reĝlando, al Ung, al distrikto Szerednye, poste al Ĉeĥoslovakio. Dum la 2-a mondmilito Hungario okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon kaj organizis aŭtonomion de rutenoj. Ekde 1945 Ĉabanivka apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Dubrivka

**Dubrivka** estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Ukrainio.

* **Dubrivka (Irŝava)**, Transkarpata provinco
* **Dubrivka (Novohrad-Volinskij rajon)**, Ĵitomira provinco
* **Dubrivka (Uĵhorodo)**, Transkarpata provinco
Kupra rulaĵo

[eta|Parto de la kupra volvlibro de [Kumrano]]
La **Kupra rulaĵo** de la Morta Maro (3Q15) estas el la skribrulaĵoj de la Morta Maro, trovita en 1952 en la 3-a groto proksime al Kumrano (Khirbet), sed ĝi diferencas de la aliaj. Dum aliaj estas skribitaj sur pergameno kaj papiruso, tiu ĉi estas skribita sur metalo: kupro miksita kun ĉ. 1% stano. Mala al la aliaj, ĝi estas ne literatura verko, sed listo de situo de diversaj varoj el oro kaj arĝento, kaŝitaj aŭ engrundigitaj. Ĝi diferencas en ties hebrea lingvaĵo (pli proksime al lingvouzo de Miŝnaĥ ol al la literatura hebrea de la aliaj skribrulaĵoj), ĝia ortografio (ĝia elparolo), paleografio (formoj de la literoj), kaj dato (ĉ. 50-100 p.K., verŝajne pli juna ol la aliaj tekstoj). Ĝi estas nun videbla en la Arĥeologia Muzeo en Amano, Jordanio.

La trovitaj 15 skribrulaĵoj estis koroditaj, tiel oni decidis distranĉi ilin je 23 strioj, en 1955 kaj 1956. Evidentiĝis, ke la rulaĵoj estas partoj de la sama dokumento. La publikado de la teksto okazis en 1960. Oni denove fotis la rulaĵojn en 1988 en pli bona kvalito.

La teksto donas 64 lokojn, 63 el ili entenas oraĵojn aŭ arĝentaĵojn en estimata unu tuno. La vereco, la vera ekzisto de tiu maso da valoraĵoj estas diskutita, ĉar temas pri asketoj, kiuj ne kolektas tiaĵojn. Oni supozis, ke rifuĝintaj judoj kaŝis valoraĵojn de la unua-dua Templo.

Kategorio:Manuskriptoj de la Morta Maro
Rulaĵo
Júlia Bányai

**Júlia BÁNYAI**  estis unu el hungaraj heroinoj de la hungara revolucio de 1848, edzino de advokato Gyula Sárossy naskiĝinta en Vízakna en 1824 kaj mortinta en Kajro la 1-an de novembro 1883.

## Kariero 
Kiel vidvino de Sárossy ŝi aliĝis en 1848 al honvedarmeo kaj iom post iom fariĝis kapitano sub nomo de sia mortinta edzo. Post la falo de la liberecbatalo ŝi elmigris en Turkujon. En 1852 ŝi partoprenis la komploton Makk kaj revenis mallongtempe en Transilvanujon. Fine ŝi loksidiĝis en Kajro, kie ŝi malfermis restoracion.

## Fonto 
* *Magyar Életrajzi Lexikon*

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungara revolucio de 1848
Arturo la 2-a (Bretonio)

**Arturo la 2-a de Bretonio** (naskiĝis la 25-an de Julio 1261, mortis la 27-an de Aŭgusto 1312 en la kastelo de L'Isle), filo de Johano la 2-a, duko de Bretonio, kaj de Beatrico de Anglio, estis duko de Bretonio de 1305 ĝis 1312.

## Biografio 
Li fariĝis duko de Bretonio post sia patro la 18-an de Novembro 1305. Lia regado en Bretonio estis paca sed mallonga. Li malplialtigis la klerikarajn impostojn.

Li mortis la 27-an de Aŭgusto 1312 en la kastelo de L'Isle kaj estis entombigita en la kordelierejo de Vannes, en la bela marmora tombo, kiun li konstruigis, kies kuŝostatuo estis vandalita en la franca revolucio. Ĝiaj restaĵoj estis uzitaj por balasti vojon, sed kelkaj estis retrovitaj kaj restaŭritaj kaj nun kelkfoje estas publike videblaj.

### Edziĝoj kaj idaro 
En 1275, en Tours, li edziĝis al Maria de Limoges (fr: Marie), (1260-1290), vicgrafino de Limoges, filino kaj heredanto de Vito la 6-a (fr: Guy), vicgrafo de Limoges, kaj de Margareta (fr: Marguerite) de Bourgonjo. Ili havis tri filojn :

# Johano la 3-a la Bona (1286 – 1341), duko de Bretonio;
# Vito la 7-a de Limoges (1287 – 1331), grafo de Pentievro kaj vicgrafo de Limoges
# Petro (fr: Pierre) (1289 – 1312), senjoro de Avesnes.

En Majo 1294, fariĝinta vidvo, li reedziĝis al la vidvina reĝino de Skotlando Jolanda de Dreux, (1263 – 1330), grafino de Montfort, filino de Roberto la 4-a de Dreux, grafo de Dreux kaj de Braine, kaj de Beatrico, grafino de Montfort. Ili havis ses gefilojn :

# Johano de Montfort (1294 – 1345), grafo de Montfort;
# Beatrico, (7-an de Decembro 1295 – 9-an de Decembro 1384), damo de Hédé, edziniĝinta en 1315 al Vito la 10-a de Laval (fr: Guy X) († 1347)
# Johana (fr: Jeanne) (1296 – 24-an de Majo 1364), edziniĝinta en 1323 al Roberto de Flandre († 1331), grafo de Marle
# Alix (1297 – 1377), edziniĝinta al Bouchard VI, grafo de Vendomio († 1354) kaj de Castres
# Blanka (fr: Blanche) (18-an de Julio 1300 - ?), morte jeune;
# Maria (fr: Marie) (1302 – 24-an de Majo 1371), religiulino en Poissy.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de regantoj de Bretonio

Kategorio:Dinastio de Dreux
Kategorio:Historio de Francio en la mezepoko
Kategorio:Bretonaj dukoj
Kategorio:Grafoj de Richmond
Dielektriko

**Dielektriko** estas materio (izolaĵo) malkonduktanta elektran kurenton, en kiu elektra kampo povas ekzisti en staranta stato.

Kiam dielektriko estas submetita al elektra kampo, la elektraj ŝargoj ne fluas tra la materialo (kontraŭe al en konduktilo), sed iomete ŝovas de la originaj neŭtralaj averaĝaj pozicioj, tiam kreante dupolusajn momantojn: pozitivaj ŝargoj translokiĝas laŭ elektraj kampolinioj, kaj la negativaj ŝargoj translokiĝas laŭ kontraŭaj direktoj. Tio kaŭzas internan elektran kampon, kiu parte malgrandigas la eksteran kampon en la dielektriko  .

Dum la termo "izolaĵo" rilatas al nebona elektra konduktado, la termo "dielektriko" estas uzita por priskribi materialojn, kiuj okazas grandajn dupolusajn momantojn: tiu fenomeno nomiĝas polarizado de materio. La termo "izolilo" rilatas al aĵo por izoli konduktilojn.

Tiu interago estas tradukita per la nombro nomita dielektra permeableco. Klasika ekzemplo estas la izolanta materialo inter la metalaj platoj de kondensatoroj, la dielektriko grandigas la kapacitancon de kondensatoro per la valoro de sia relativa permitiveco.

La vorto "dielektriko" venas de diskuto de William Whewell, kiu parolis pri "dia-electric" (kies "dia" en la antikva greka lingvo "διά" signifas "per, tra, trans"), kiam li respondis al demando de Michael Faraday.

## Kelkaj kutimaj dielektraj medioj 
### Solidoj 
* vitro, uzita por izoli lineojn de altaj tensioj,
* ceramiko, tre uzita de instalaĵoj por mezaj tensioj,
* plasto, kiel polivinil-klorido (en la angla "PVC" pri "PolyVinil-Chloride"), por izoli elektrajn kablojn,
* glimo, ne plu uzita hodiaŭ en elektrotekniko;

### Likvoj 
* pura akvo, dum kutima akvo konduketas elektron, pura akvo estas bona izolaĵo, sed estas tre malfacile konservi ĝin pura por industria uzado,
* piraleno, antaŭe iam uzita por altpovumaj transformatoroj, sed kiu malaperas pro riskoj kontraŭ ĉirkaŭo,
* minerala oleo, kiu anstataŭas *piralenon* en transformatoroj,
* vegetala oleo, kiu nun estas pliofte uzita kiel dielektriko en transformatoroj;

### Gasoj 
* aero,
* azoto,
* sulfura heksafluorido (SF6), kiu estas uzita en altpovumaj elŝaltiloj.

## Vidu ankaŭ 
* Relativa permitiveco
* Elektra indukdenso
* Kondensatoro

## Referencoj
Java akridotero

La **Java akridotero** aŭ **Java minao** (*Acridotheres javanicus*) estas specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj genro de Akridoteroj kiuj portas fruntajn krestojn. Ĝi povas formi superspecion kun la *A. grandis* kaj ofte ĝi estas konsiderata samspecifa. Ĝi estis konsiderata samspecifa ankaŭ kun *A. cinereus*, kaj ambaŭ antaŭe inkluditaj en *A. fuscus*. Ĝi estas monotipa.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas indiĝena de Javo kaj Balio en Indonezio. Ĝi estis enmetita en Tajvano, sudorienta Tajlando, Singapuro, Sumatro, Malgrandaj Sundoj kaj eĉ Porto-Riko, kaj eble en Japanio. Origine enmetita en Tajvano por distraj celoj, la Java minao iĝis komuna natura birdo pro etenda disvastiĝo, abandonado kaj fuĝado. Ĝi adaptas tre bone al la klimato de Tajvano kaj povas esti vidata nestumante en konstruaĵoj kaj telefonfostoj. Tiu invada specio iĝis disinvada konkurencanto de la indiĝena Krestominao. Origine enmetita en Singapuro kiel kaĝobirdo en la 1920-aj jaroj, la Java minao setlis kiel la plej abunda birdospecio en Singapuro. Ĝi estas sukcesa specio en multe de Sudorienta Azio kaj penetriĝis en Barato kaj najbaraj regionoj. Ĝi estis konsiderata samspecifa kaj pro tio konkurencas kun la Komuna minao (*A. tristis*) en parto de sia teritorio (ekzemple, Barato, Malajzio kaj Singapuro).

## Aspekto 
La Java akridotero havas tre likvidecan voĉon kaj, kiel la Eŭropa sturno, aldonas imitadon al sia repertorio (kvankam ĝi ne povas imiti la homan voĉon, malkiel la montominao *Gracula religiosa*).

La Java akridotero estas ĝenerale nigra pli malhela en vizaĝo, pli hela en subaj partoj kaj kun bruna nuanco en flugiloj, kun blankaj subpugo, subvosto kaj flugilmakuloj kaj havas flavajn irisojn, krurojn kaj tre dikan bekon. Ĝi foje havas grizan (aŭ blankecan) punktecon en ventro. Ĝi povas levi la plumojn de sia frunto kiel spektakla kresto sed ne tiom markate kiom ĉe la Granda akridotero aŭ la Krestominao.

## Kutimaro 
Kial aliaj sturnedoj ĝi estas ĉiomanĝantaj, ripozas kolonie kaj estas abunda sukcese en vario de habitatoj. Javaj minaoj estas komfortaj kaj en urboj kaj en kamparo, kie ili povas predi insektojn ĝenitaj de bubaloj, ofte rajdante la bubalon kiel la rilataj bufagedoj.

La Java akridotero estas konsiderata plago, ĉefe en urbaj areoj kiujn ili preferas. Ili forlasas fekaĵojn sur konstruaĵojn kaj eĉ sur neatentemajn homojn. Ankaŭ iliaj ripozejoj poluas la grundon sube pro fekaĵoj. Krom tio, ili estas ankaŭ fonto el bruopoluado kaj kapablas disvastigi zoonozon. Singapuro malpermesas vendadon de  tiu birdo, nur kiam ĝi venas el plantejoj.

Estas ia konfuzo ĉe nomado inter *A. grandis* kaj *A. javanicus*, kiuj estis ĝis ĵuse konsiderata subspecio de la Grizaventra minao, *A. cinereus*.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio