open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tömörd

**Tömörd** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. La loknomo estas turke: temir (=fandoforno). En 896 kune kun la alvenintaj hungaroj alvenis ankaŭ turkdevenaj tribetoj.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Tömörd
eta|Preĝejo de Tömörd
eta|Strato en Tömörd

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9738
* Telefonkodo: 94
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 280

## Situo 
Tömörd situas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero, flankovoje Csepreg estas proksime.

## Historio 
Pli frue oni loĝis tie en la neolitiko, bronzepoko, poste romianoj vivis tie. La hungaroj konstruis fandofornon por feroj kaj ankaŭ fortikaĵon. Dum la kontraŭturkaj bataloj kroataj rifuĝintoj alvenis.

En Tömörd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La vilaĝo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Sankta Helena kaj kastelon de familio **Chernel**.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Répceszentgyörgy

**Répceszentgyörgy** [rEpcesentdjordj) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. *Répce* estas rojo, *Szentgyörgy* estas Sankta Georgo.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9623
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Telefonprefikso: 95

## Situo 
Répceszentgyörgy situas proksime de ĉefvojo kaj fervojo inter Szombathely kaj Győr.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1415 en formo *Zenthgerg*. Iam la vilaĝo ricevis rangon kampurbo.

En Répceszentgyörgy migra poŝto servas. La komunumo havas preĝejon omaĝe al Sankta Georgo kaj kastelon kun parko de familio **Horváth**.

## Famuloj 
En Répceszentgyörgy naskiĝis fasonisto Dezső Bozzay.

## Komunumoj de Sankta Georgo en Hungara reĝlando 
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Transilvanio, vidu ilin Csíkszentgyörgy!

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Vámoscsalád

**Vámoscsalád** [vamoŝĉalad] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), Distrikto Sárvár. La loknomo signifas hungare "dogana-familio", verŝajne estis tie doganejo.
eta|Blazono de Vámoscsalád

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9665
* Telefonkodo: 95
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 280

## Situo 
Vámoscsalád situas laŭ la ĉefvojo kaj fervojo inter Szombathely kaj Győr. Nova urbo Répcelak estas proksime.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1221. La bienoj apartenis laŭvice ĉefe al familioj Kanizsai, Nádasdy, Bezerédj.

En Vámoscsalád migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La vilaĝo havas preĝejon pri Sankta Marteno.

## Famuloj 
En Vámoscsalád naskiĝis subpalatino György Bezerédj kaj monaĥo Jeromos Károly Fenyvessy.

== Komunumoj pri *vám* (= dogano) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Vásárosmiske

**Vásárosmiske** [vaŝaroŝmiŝke] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Vásáros signifas tion, ke la komunumo rajtis aranĝi foiron.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9552
* Telefonkodo: 95
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 390.

## Geografio 
Vásárosmiske situas proksime de ĉefvojo inter Sopron kaj Balatono, Celldömölk kaj Sárvár flankovoje estas bone alireblaj.

## Historio 
La vilaĝo dum la historio estis opidumo. La komunumo havas preĝejon omaĝe al **Ĉiuj Sanktuloj** el 1790. Stefano **Dorfmeister** pentris la altarbildon.

En Vásárosmiske migra poŝto servas.

## Famuloj 
En la iama Miske naskiĝis jezuito Gábor Hevenesi.

== Komunumoj pri *vásár* (= foiro aŭ bazaro) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Hódmezővásárhely

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Caratinga (mikroregiono)

La mikroregiono **Caratinga** (esperante: *Karatinga*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 20 municipojn.

## Municipoj
* Bom Jesus do Galho
* Bugre
* Caratinga
* Córrego Novo
* Dom Cavati 
* Entre Folhas
* Iapu
* Imbé de Minas 
* Inhapim 
* Ipaba
* Piedade de Caratinga
* Pingo-d'Água
* Santa Bárbara do Leste
* Santa Rita de Minas 
* São Domingos das Dores
* São João do Oriente 
* São Sebastião do Anta
* Tarumirim
* Ubaporanga
* Vargem Alegre

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Telekes

**Telekes** [telekeŝ] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár. La loknomo signifas hungare: parcelohava.
dekstra|eta|Preĝejo en la supra Telekes
dekstra|eta|Preĝejo en la suba Telekes
eta|Strato en Telekes

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9812
* Telefonkodo: 94
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 570

## Situo 
Telekes situas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Vasvár kaj Zalaegerszeg flankovoje estas bone alireblaj.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1255 en formo *Telcus*. Dum la historio la vilaĝo disiĝis al supra kaj suba Telekes-oj, kiuj en la frua 20-a jarcento unuiĝis. La supra komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al **Eta Beata Damo**, la suba omaĝe al Sankta Triunuo.

En Telekes migra poŝto servas. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturado kaj forstumado.

## Famuloj 
En Telekes mortis ministro Ervin Roszner.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Vönöck

**Vönöck** estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Celldömölk.

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Loĝantaro: 728 (stato: 2015)
* Poŝtkodo: 9516
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°18′46″N 17°09'30″E

## Situo 
Vönöck situas for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Celldömölk flankovoje estas bone alirebla. Vulkana monto Ság troviĝas 7, Celldömölk 10, Szombathely 51, Budapeŝto 175 km.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1265. Dum la mezepoko en la vilaĝo etnobeloj vivis. Vilaĝservoj estas biblioteko, kulturdomo, interretejo, sportejo.

## Vidindaĵoj 
La komunumo havas preĝejojn luteranan de 1796 (turo 29 m-ojn alta alkonstruiĝis en 1903) kaj romkatolikan omaĝe al Reĝo Stefano la 1-a (Hungario) de 1943. Eklektika kastelo de **Karácsonyi** (karaĉonji) konstruiĝis en 1903.

## Famuloj 
* En Vönöck naskiĝis kemiisto László Tőke.
* En Vönöck mortis inĝeniero Sándor Jankó.

## Referencoj 
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Tormásliget

**Tormásliget** [tormAŝliget] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Kőszeg. La loknomo signifas hungare: krena-bosko.
300ra|dekstra|eta|Preĝejo de Tormásliget

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9736
* Telefonkodo: 94
* Areo: 8 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 350.

## Situo 
Tormásliget situas laŭ la fervojo inter Sopron kaj Szombathely. Flankovoje Csepreg kaj ĉefvojo Sopron-Balatono estas bone alireblaj. Csepreg 6, Kőszeg troviĝas 21, Szombathely 28, Budapeŝto 201 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=34087&i2=9566.

## Historio 
Dum la historio estis tie nur bienodomoj, poste estis ekstera parto de Csepreg. En 1883 konstruiĝis kastelo de **Bauer** kaj komenciĝis la evoluo. En 1993 la loko memstariĝis.

En Tormásliget migra poŝto servas. La komunumo havas romkatolikan preĝejon omaĝe al Dipatrino (Virgulina Maria).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Broĉo

eta|240px|Antaŭo de broĉoj
eta|240px|Malantaŭo de la samaj broĉoj
**Broĉo** estas juvelo, kiun oni kutime fiksas sur vestaĵoj.

Broĉo konsistas kutime el du partoj:
* la ornamita antaŭo
* la malantaŭo al kiu surhavas la fiksilon (ofte sendanĝeran pinglon, t.e. pinglon refalditan tiele, ke ĝia pinto kroĉiĝas en hoketo aŭ ŝirma ingeto), fiksitan per gluaĵo aŭ lutaĵo.

Broĉoj estas tre diversaj pri grandeco, materialo kaj formo, sed la fiksilo, plej ofte metala, similas ĉe plej multaj broĉoj. Broĉoj estas ofte manfaritaj ŝatokupe, sed ekzistas ankaŭ broĉoj el altvalora metalo (oro, arĝento, ...) kaj ornamitaj de gemoj.

Prabroĉo estas fibolo, kiu ekzistis jam dum la bronzepoko.

Laŭ Francisko Azorín **Broĉo** estas *Metalaĵo, foje tre arta, formita per du pecoj kunfikseblaj, uzata por kunigi vestorandojn aŭ por alia simila celo.* Li indikas etimologion el latina *brochus* (dento elstara).

## Vidu ankaŭ 
* Fibolo
* Ordeno
* Pinglo

## Notoj 
Kategorio:Juveloj
Kategorio:Ŝatokupoj
Nacia parko Mesa Verde

eta|dekstra|300px|Mesa Verde, klifa palaco
**Nacia parko Mesa Verde** situas en ŝtato Kolorado de Usono. Mesa Verde fariĝis nacia parko en la jaro 1906 kaj ĉi tie troviĝas 600 tiel nomataj *klifaj loĝejoj*. En la jaro 1978 ĝi estis enskribita en liston de Unesko kiel tre signifa sidloko de sanjuanaj Prapueblanoj el la 6-a ĝis la 13-a jarcento. La nomo "mesa verde" el la hispana lingvo cetere signifas "tablo verda" kaj aludas al la multaj tablomontoj de la regiono, kiuj laŭ la hispana en Nordameriko nomiĝas "Mesa".

Mesa Verde
Anso

[eta|dekstra|[Taso da kafo kun anso (dekstre).]]
**Anso** estas kurba elstara kaj nemovebla tenilo de objekto. Ĝi estas ilo por preni, porti, tiri, levi aŭ malfermi la objekton permane.

La koncepto de anso estas fako de la scienco pri ergonomio, sed plej ofte ĝi estas farita laŭ intuicio aŭ tradicio.

Laŭ Francisko Azorín **anso** estas *Tenilo por preni, porti, tiri, levi, malfermi...*

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* tenilo
* fusto aŭ ŝafto,  parto de iuj objektoj, je kiu oni lin kaptas kaj tenas mane
* klinko aŭ pordobrako, la movebla peco de pordofermilo
* pomelo, tenilo en gimnastiko kaj rajdado aŭ ekstremaĵo de tenilo en skermado

Kategorio:Iloj
Safiro

[eta|dekstra|180ra|La *Stelo de [Mumbajo* (star of Bombay), 182-karata safiro (36.4 g) en Smithsonian Institute, Vaŝingtono, Usono.]]
**Safiro** estas malhele blua diafana juvelŝtono. Ĝi estas korundo (aluminia oksido) kaj ekzistas diverskolora krom ruĝa (tiam temas pri rubeno). Laŭ la Mohs-skalo pri dureco, ĝi estas relative malmola gemo, kies valoro estas 9.

## Famaj safiroj 
* Safiro *Logan* (423-karata, 84,6 g).
* Safiro *Nertamphia* (216 karata)
* Safiro *"Stelo de Hindio"* (563.35 karata)

## Simbolo 
En franca tradicio safiro estas la simbolo de 16 jaroj de geedziĝo: *"noces de saphir"* (safira nupto).

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Gemoj
Smeraldo

[eta|250ra|dekstra|La smeraldo [Gachala (smeraldo)|Gachala estas unu el la plej grandaj gemaj smeraldoj en la mondo (858-karata, 172 g), Smithsonian Institution, Vaŝingtono, Usono.]]
**Smeraldo** estas multekosta berilo kaj juvelŝtono de aparta verda koloro, nomita smeralda. Oni uzas ilin por valoraj juveloj, kaj ekzemple por intajloj.

## Famaj smeraldoj 
* smeraldo *Gachala* (trovita en 1967 en la minejo *La Vega de San Juan* en Gachala, Kolombio)
* smeraldo *Chalk* (el Kolombio)
* smeraldo *Nidvin* (el Kolombio)
* smeraldo *Duko de Devon* (el Kolombio)
* smeraldo *Mackay*
* smeraldo *Greenshorkire*
* smeraldo *Eduardo la Konfesanto* en la krono de la Brita Imperio

## Simbolo 
* En franca tradicio smeraldo estas la simbolo de 40 jaroj de geedziĝo: ''"noces d'émeraude"'' (smeralda nupto).
* Smeraldo estas la ŝtono de la kono. Laŭ islama tradicio, la trono sur kiu kuŝas la plumo kaj la tablo de la korano estas smeralda. La famaj smeraldaj tabuloj estas la leĝoj de esoterismo, ĉizitaj sur unu aŭ pluraj smeraldoj de Hermeso Trismegisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de smeraldtrovejoj kaj identigado de malnovaj smeraldoj (france)

Kategorio:Gemoj
Kategorio:Aluminiaj mineraloj
Rubeno

eta|dekstra|200ra|Prilaborita rubeno
**Rubeno** estas diafana juvelŝtono, ordinare malhele ruĝa. Fakte temas pri la ruĝa varianto de Korundo.

## Famaj rubenoj 
* rubeno *Nawata* (496.5-karata; la plej granda rubeno)
* rubeno *Edward* (167-karata)
* rubeno *Rosser-Reeves* (138.7-karata)
* rubeno *De-Long-Star* (100.32-karata)
* rubeno *de la paco* (25-karata)
* rubeno *de la leĝo* (12,5-karata)

## Simbolo 
* En franca tradicio rubeno estas la simbolo de 35 jaroj de geedziĝo: *"noces de rubis"* (rubena nupto).
* Dum la mezepoko oni konsideris rubenojn *"gemo de vivo kaj amo"*. Konservado de tiu gemo ŝajne donis al la posedanto pli da potenco, braveco kaj digno. Oni kredis, ke rubenoj protektas kontraŭ la diablo kaj pesto

## Vidu ankaŭ 
* Kombinaĵoj de aluminio

Kategorio:Gemoj
Winschoterdiep

La **Winschoterdiep** estas kanalo inter Groningen kaj Winschoten en Nederlando.

La kanalo longas 35½ km kaj taŭgas por ŝipoj ĝis 1350 toneloj. Ĝi havas dekses pontojn, du kluzojn kaj unu fluskluzon (gardopordegon).

En la parto inter Hoogezand kaj Waterhuizen troviĝas kelkaj ŝipfarejoj kiuj estas specialigitaj en la konstruo de marbordaj ŝipoj. La larĝo de ĉi tiuj ŝipoj estas limigita pro la larĝo de la pontoj kie ili devas trapasi kiam ili estas finkonstruitaj. La ŝipfarejoj estas karakterizataj pro la transversaj enakvigejoj. La ŝipoj estas flanke enakvigataj paralele je la kanalo.

eta|300ra|maldekstra|Transversa enakvigo de ŝipo en la Winschoterdiep
[eta|300ra|maldekstra|Marborda ŝipo ĉe [ŝipfarejo en la Winschoterdiep]]
[eta|300ra|maldekstra|Winschoterdiep apud [Scheemda]]

Kategorio:Transporto
Kategorio:Kanaloj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Sean Kingston

eta|dekstra|Sean Kingston
**Sean Kingston** (3-a de februaro 1990 kiel **Kisean Anderson** en Miami, Florido) estas usona kantisto.

## Junaĝo 
Kingston naskiĝis en Miami kaj plenkreskis en Jamajko. En aĝo de 14 jaroj, li devis rigardi, kiel lia patrino kaj fratino iras en prizonon de Kingstono. Tio tre kortuŝis lin, de tie lia artista nomo.

## Muzika kariero 
Li unua albumo *Sean Kingston* aperis en 2007 kaj produktis ĝin *Jonathan Rotem*. Lia kanto *Beautiful Girls* atingis eksplodan sukceson en somerfino de 2007. Sean kunlaboris kun Gwen Stefani je ties disketo *The Sweet Escape* kaj aperis ankaŭ en turneo de Beyoncé. Li kunlaboris en 2008 je albumo *Sunday* de Flo-Rida Mail.

Lia dua albumo aperis en 2009 kun titolo *Tomorrow*, kies unua unuopaĵo estis *Fire Burning*, poste aperis la unuopaĵo *Face Drop*.

Kingston kunlaboris en remikso de *Like This* kun repisto MIMS'.

Kingston unuigas diversajn muzikajn ĝenrojn kiel region, repon, kaj popmuzikon. Li havas krom la usona eĉ jamaikan dialekton.

## Albumoj 
* Sean Kingston (2007)
* Tomorrow (2009)
* Back 2 Life (2013)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Artistnomoj
Kategorio:Floridanoj
Sárfimizdó

**Sárfimizdó** [ŝArfimizdo] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Vasvár. La loknomo signifas tion, ke ĉe rojo Sárvíz oni donas mielojn al la reĝa kortumo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 9813
* Telefonprefikso: 94

## Situo 
Sárfimizdó situas sur malebenaĵo, laŭ traira flankovojo, for de ĉefvojo, fervojo kaj rivero. Körmend troviĝas 15, Vasvár 17, Zalaegerszeg 18, Szombathely 41, Budapeŝto 216 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=9788&i2=9566.

## Historio 
Dum la mezepoko en la vilaĝo etnobeloj vivis. Tiam la regiono situis en fronto de Habsburga Imperio kaj Osmana Imperio. La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinkulturado.

En Sárfimizdó migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika lerneja kapelo omaĝe al Koro de Jesuo
* akvorezervujo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Tompaládony

300ra|dekstra|eta|Vojo en Tompaládony
300ra|dekstra|eta|Vido al la preĝejo en Tompaládony
**Tompaládony** (tompaladonj) estas vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Csepreg. Ládony devenas el la hungara *Lád* aŭ el la slava *Vladin* nomoj.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9662
* Telefonkodo: 94
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 330

## Situo 
Tompaládony situas laŭ la ĉefvojo inter Sopron kaj Balatono, Csepreg flankovoje estas alirebla.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1234 en formo *"Ladun"*. La vilaĝo aperas dise laŭ diversaj nomoj dum la historio, fine en 1941 **Pórládony** kaj **Berektompaháza** unuiĝis.

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al (Eta Beata) Dipatrino

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Wilhelm Kempff

eta|Wilhelm Kempff (1965)
**Wilhelm KEMPFF** (naskiĝis la  en Jüterbog, Germanio, mortis la  en Positano, Italio) estis germana pianisto kaj komponisto.

## Biografio 
Je la aĝo de kvar jaroj, Wilhelm Kempff instaliĝis kun la tuta familio en Pocdamo, ĉar lia patro havigis al si tie postenon de Reĝa Musikdirektoro en la preĝejo de Sankta Nikolao.

Post unuaj lernadpaŝoj pri violon- kaj pianludo far la patro, li sukcesis ekde 1904 - dank'al Georg Schumann - plibonigi sian lernadon kun Heinrich Barth (piano) kaj Robert Kahn (komponado).

De 1914 ĝis 1917, li studis en Berlino, en la Alta Lernejo pri Muziko (Berliner Musikhochschule) : pro lia elstara kapableco, oni ne devigis lin sin submeti al ekzameno.

En 1918 komencis li ludi en la Berlina Filharmonio la 4-an koncerton de Beethoven sub direkto de Arthur Nikisch. 1926 estis celebrata en la Berlina katedralo lia edziĝo kun lia piano-lernantino Helene Baronidino Hiller von Gaertringen. Dum lia unua vojaĝo tra Turkio, 1927, li donis konsilojn al la ŝtatestro Atatürk por elekto de la muzikludantoj de la nove fondita Alta Lernejo pri Muziko en Ankara.

En 1924 akceptis li la direkton de la Virtemberga Altlernejo pri Muziko en Stuttgart, poste, li vivis ekde 1929 nur kiel libera artisto; dum tiu jaro, li instaliĝis kun sia familio en la Oranĝerio de Sanssouci en Pocdamo, kie li loĝis ĝis 1931.
Lia kunlaboro kun Herbert von Karajan komenciĝis 1940, kiam li ludis en Aĥeno la koncerton por piano KV 466 de Mozart.

En 1943 partoprenis li en Parizo Beethoven-festivalon kiel solisto, samkiel Elly Ney, Alfred Cortot kaj Ginette Neveu, sub direkto de Hermann Abendroth.
1945, li estis rekrutigata por servo en la "Volkssturm" kaj ricevis teorian instruadon pri bazukoj. Je la 4-a de februaro 1945, la familio estis evakuata al kastelo Thurnau.

En 1955, la familio forlasis Thurnau por instaliĝi en Ammerland, ĉe la lago "Starnberger See" kaj ekde 1968, Kempff vivis precipe ĝis sia morto en la itala "urbo de la ŝtuparoj", Positano, ĉe la Amalfia marbordo, kie li organizis siajn tre konsideratajn majstrajn kursojn por junaj pianludantoj, eĉ kiam li atingis grandan aĝon.
Inter 1920 kaj 1980 registriĝis ĉe "Deutsche Grammophon" multaj sondiskoj. Oni celebris lin mondskale dum koncert-vojaĝoj. Li ĝuis apartan sukceson en Japanio, kie li sursceniĝis sume dekfoje inter 1936 kaj 1979. Por honori lin, insuleto japana estis nomata Kempu-san.

Kiel komponisto, li skribis krom operoj kaj simfonioj, ankaŭ piano-muzikon, kantojn kaj ĉambromuzikon. Multaj inter liaj komponaĵoj estis prezentitaj por la plej unua fojo de Wilhelm Furtwängler. Liaj plej famaj verkoj estas verŝajne liaj sonatoj por piano op. 47, kiujn oni trovas ankaŭ registritaj per KD-oj.

## Notoj 
Kategorio:Germanaj pianistoj
Kategorio:Germanaj komponistoj
14-a Brazila Kongreso de Esperanto

La **14-a Brazila Kongreso de Esperanto**, okazis en Curitiba de la 7-a ĝis la 14-a de januaro 1954, estis patrono Getúlio Dorneles Vargas, Prezidento de la Respubliko, apogis Bento Munhoz da Rocha Neto, estro de la Subŝtato Paranao, kaj la efike kunlabori la Jura Fakultato, kiu liveris siajn instalaĵojn, kie okazis ĉiuj kunsidoj de la Kongreso.

La subŝtatestro ne nur partoprenis en la solena malfermo, sub la prezido de esperantisto D-ro. João Batista Mello e Souza, sed ankaŭ prononcis entuziasman paroladon, liveris altvaloran subvencion por la Kongreso kaj konsentis la inkludon de la esperanta asembleo inter la memorigaj eventoj de la “Unua Centjaro de la Subŝtata Aŭtonomio de la Regiono Paraná”. Dum la unua laborkunsido Mário Ritter Nunes informis, ke Brazila Instituto pri Geografio kaj Statistiko (IBGE) eldonis belan albumon sub la titolo “Urbo Curitiba”, kiu certe estos de granda utileco por la disvastigo de la lingvo Esperanto.

La Organiza Komitato estis la jena:

Prezidanto: S-ro Augusto Gonçalves de Castro; 1-a Vicprezidanto: D-ro Walfrido Piloto; 2-a Vicprezidanto: Kapitano Rivadávia Pereira de Moraes; 3-a Vicprezidanto: S-ino Leonor Castellano; 4-a Vicprezidanto: Kolonelo Wanderley F. Gonçalves; Ĝenerala sekretario: Majoro Martiniano Ceccon Parolin; 1-a Sekretario: D-ro Francisco José Soares Portugal; 2-a Sekretario: Inĝ-ro Alberto Flores; 3-a Sekretario: S-ro Pereira Jorge; 4-a Sekretario: S-ro Newton J. de Siste; Kasisto: S-ro Hyzo Gondeberto dos Santos; Helpa Kasisto: S-ro Osmar José Correia.

Estis ankoraŭ la Komisionoj pri Propagando kaj Gazetaro, Ornamaĵo, Turismo kaj Ekspozicio; kaj fine Akceptado kaj Loĝejo, enhave, en la tuto, kvardek-du personojn.

Aliĝis al la Kongreso 289 (ducent okdek-naŭ) personoj el kiuj 261 (ducent sesdek-unu) partoprenis.

Estis reprezentataj 45 (kvardek-kvin) brazilaj urboj kaj la jenaj landoj: Hispanio, Argentino kaj Urugvajo.

La ĵurnaloj “O Estado do Paraná”, “Gazeta do Povo” kaj “O Dia”, aperigis gravajn raportojn pri la malfermo kaj komenco de la laboro de la kongreso.

La nokton de la unua tago okazis bela arta vespero ĉe la salono de Kultura Interamerika Centro. Dum la semajno, malgraŭ la malbona vetero, la kongresistoj ekskursis per trajno tra mirindaj pejzaĝoj kiel ekzemple la akvofalo “Véu da Noiva” kaj la gresaj formacioj en “Vila Velha”, kaj tio kaŭzis en la spirito de ĉiu kongresisto neforgeseblan rememoron de la promenado.

La 14-an de januaro, lasta tago de la kongreso, oni igis la oficialajn vizitojn al la aŭtoritatuloj, la Subŝtata estro akceptis la kongresistojn, al kiuj li direktis elkoran mesaĝon. Ankaŭ la kongresistoj estis akceptitaj en la Subŝtata Ĉambro de la Deputitoj kaj de la Urbestro.

Okaze de la solena fermo, sub la gvido de Profesoro J. B. Mello e Souza, estis anoncita la simbola inaŭguro de aluda lameno en la strato Doktoro Zamenhof.

13
Kategorio:Curitiba
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1954
Kategorio:1954 en Brazilo
Waterhuizen

**Waterhuizen** [ŭaterhOjzen] () estas vilaĝeto en la komunumo Midden-Groningen en la provincie Groningen en Nederlando. Ĝi situas ĉe la Winschoterdiep, je la loko kia la Hunze hodiaŭ enfluas la kanalon.

Loĝantoj: 27 (je la 1-a de januaro 2007)

Antaŭ ĉio ĝi estas konata pro la unua ŝipfarejo (kun transversa enakvigejo) kiun oni renkontas irante ekde Groningen laŭlonge la kanalo en la direkto de Hoogezand.

## Bildaro 

130904 Waterhuizerbrug Winschoterdiep Waterhuizen Gn NL.jpg|La ponto de Waterhuizen (2013)
Waterhuizen RA.JPG|Waterhuizen - dekstre la (ne plu uzata) transversa enakvigejo (2005)
20090629 Waterhuizen Groningen NL.jpg|Ŝipfarejo en Waterhuizen (2009)

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Malnova urieto

La **Malnova urieto**, *Blankkola urio* aŭ *Malnova urio*, *Synthliboramphus antiquus*, laŭ kio ankaŭ *Antikva urieto*, estas eta marbirdo de la familio de aŭkedoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi reproduktiĝas ĉefe en la insuloj Aleŭtoj kaj aliaj insuloj de Alasko. La Malnova urieto migras vintre tiom suden kiom ĝis Kalifornio, kaj raraj birdoj iras internen en Usonon, alportitaj de aŭtunaj ŝtormoj. La plej rimarkinda informo pri tiu ĉi migranto de relative mallongaj distancoj en Pacifiko estis birdo trovata ĉe Lundy, Devon, printempe de 1990. Eĉ pli rimarkinde la sama birdo revenis al Britio venontajn printempojn.

## Aspekto 
La Malnova urieto estas eta, nigra ĉe kapo, gorĝo kaj malantaŭa kolo, grizdorsa kaj havas blankajn subajn partojn. La flava eko estas mallonga kaj fortika. La vosto estas eta kaj ronda. Somera plenkreskulo havas blankan strion en la kapo ekde supra la okulo ĝis la nuko kaj same aliflanke; tiu strio foje ne estas klare difinita kaj aspektigas la specion kvazaŭ malnova aĵo kaj de tie la nomoj en angla, Esperanto kaj aliaj lingvoj, krom la scienca nomo *antiquus*. Alia vidmaniero estas ke nigra strio iras de la okulo ĝis la subnuko kaj aliflanke same. Aliaj plumaraspektoj estas similaj, sed sen la kronaj strioj.

## Kutimoj 
Tiuj birdoj reproduktiĝas en kolonioj; la ino demetas unu aŭ du ovojn rekte inter arboradikoj aŭ en rokaj truoj. Tiuj etaj aŭkedoj estas noktulaj birdoj en la reproduktejoj, tre verŝajne por malhelpi predadon, kaj pro la sama kialo la idoj ne estas manĝigataj ĉeneste, tute male ili estas alportataj enmaren paron da tagoj post eloviĝo. La gepatroj alvokas la idojn de interna maro kaj la idoj elnaĝas al ili pli kaj pli dum nokte.

La flugmaniero de la Malnova urieto estas forta kaj rekta, kaj per rapidaj flugilfrapoj pro ties mallongaj flugiloj. Tiuj birdoj manĝas kiel aliaj aŭkedoj per subnaĝado. Ili nutras sin ĉefe el fiŝoj kaj ankaŭ el kelkaj krustuloj kaj aliaj etaj senvertebruloj.

## Fontoj 
*  Ne minacata
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* * Seabirds, an Identification Guide* de Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo eldonisto, ISBN 84-87334-20-2
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

## Referencoj 
Kategorio:Aŭkedoj
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Grave

**Grave** ( ; esperante **Gravo**; antaŭe *De Graaf*) estas fortresurbo kaj eksa municipo en la nederlanda provinco Nord-Brabanto. La municipo havis je la 1-a de julio 2021 12 539 loĝantojn kaj areon de 27,97 km².

Ekde la 1-a de januaro 2022 la municipo Grave ne plu ekzistas. Ekde tiu momento ĝi apartenas al la municipo Land van Cuijk.

## Aliaj loĝlokoj 
Velp, Escharen kaj Gassel.

## Vidindaĵoj 
Apud Grave situas la *John S. Thompson* ponto, la norda ligo trans la rivero Mozo al Gelderland. La ponto ludis rolon en Operaco Market Garden dum la Dua Mondmilito. Sub la ponto situas kluzo- kaj akvobaraĵo komplekso. Apud la ponto troviĝas drenmaŝino Van Sasse.

## La urbo Grave 
Grave ricevis urborajtojn en 1233.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Dosiero:Grave uitzicht rogstraat maasstraat maas.jpg|Vidaĵo trans la Mozo
Dosiero:Grave stadhuis.jpg|Urbodomo
Dosiero:Grave markt.jpg|Vendoplaco
Dosiero:Grave skyline maaskade.jpg|Silueto
Dosiero:bridge grave2.jpg|John S. Thompson Ponto
Dosiero:Grave brug schip michelangelo.jpg|John S. Thompson Ponto
Dosiero:Grave vistrap inlaat scheepswerf.jpg|Fiŝoŝtuparo
Dosiero:Grave canal lock.jpg|Kluzo
Dosiero:1865 Grave.gif|Grave en 1865

## Konataj personoj 
* Eky Simon (5-a de septembro 1992), Belecreĝino Nederlando 2007

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Brabanto
Kategorio:Municipoj de Nord-Brabanto
Kategorio:Fortikaĵoj en Nederlando
Junkers Ju 87

eta|Junkers Ju 87

La **Junkers Ju 87** (**Ŝtuka** – el la germana *Sturzkampfflugzeug*) estis falbombada (falfluge bombarda) aviadilo, evoluigita en 1935 fare de Germanio. Ĝi celis pli precizan atakon je la malamikaj tankoj. Oni produktis el ĝi ĝis 1944, 5700 ekzemplerojn.

Ĝi estis uzata ĉefe en la Orienta Fronto kaj la mediteranea fronto de la Dua Mondmilito (pro ties relativa malrapideco) kaj atingis precizecon kelkfoje je 80 % anstataŭ la kutima 6-7 %. Tion ĝi atingis per libera falego (ofte sen funkcianta motoro) kaj bombardado el proksimo.

Kun sukceso uzata dum la germana invado en Pollandon (Bombado de Wieluń, Sieĝo de Westerplatte), Operaco Weserübung, batalo de Francio, Batalfronto de Mediteraneo, Balkana kampanjo kaj operaco Barbaroso. Ne sukcesis dum la batalo de Anglio.

Kiam Luftwaffe perdis kontrolon en la aero, Ju 87 sen protekto de skadro de ĉasaviadiloj iĝis facila celo de aliancanaj atakaviadiloj.

Ili funkciigis siajn hupojn dum la plonĝo-bombardadoj por plie timigi la atakitojn.

## Tipoj 
[180px|eta|[1941]]
* komence "B"
* fortigita "D"
* kontraŭtanka "G" kun du kanonpafiloj (37 mm)
* kun deĵetebla plusa fuelujo "R"

## teknikaj datenoj (Ju 87D) 
* Ekipo: 2
* Motoro: Junkers Jumo 211J–1 (1420 ĈP)
* Rapido: 420 km/h (en alto de 4120 m)
* Kutima flugalto: 10500 m
* Atingopovo: 760 km
* Longo: 8,65 m
* Enverguro: 9,87 m
* Armiloj: 2 da 7,9 mm-aj MG 81 maŝinpafiloj, 2 da 7,9 mm-aj MG 17 maŝinpafiloj, maksimume 1800 kg da bomboj

## Eksteraj ligiloj 
* The Junkers Ju-87 Stuka

Kategorio:Bombaviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Junkers
Muzikpluvo

***Muzikpluvo*** estas KD de la nederlanda muzikgrupo Akordo, lanĉita en 1996 de la grupo mem en sendependa eldono kaj poste rememeldonita en 2005 pro la 90-a UK en Vilno. Tiu KD estas la unua disko de la grupo, kvankam Akordo ekestis de 1988 kaj antaŭe jam estis farinta koncerton en Nederlando (la unua okazis en 1989) kaj en eksterlandaro (la unua okazis en 1992). Ĝi enhavas 25 muzikaĵojn, ĉiuj mezepokaj kaj folkloraj kantoj esperantigitaj.

## Trakoj 
# *Ekkantu* (Hans Leo Hassler, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Mia Julia, damo* (hispana kanto el la 15a jarcento, esperantigita de Saskia Idzerda) 
# *Anstataŭ plezur*' (Juan del Encina, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Printempas* (Thomas Morley, esperantigita de Roel Haveman)
# *Ho kia bril*' (Giovanni Pierluigi da Palestrina, esperantigita de Arjen-Sjoerd de Vries) 
# *Turdiono* (Pierre Attaingnant, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Mi ne povas diri* (Pierre Certon, esperantigita de Arjen-Sjoerd de Vries k Saskia Idzerda) 
# *Pavano* (Toinot Arbeau, esperantigita de Arjen-Sjoerd de Vries) 
# *Damo mia kara* (Orlando di Lasso, esperantigita de Dario Besseghini) 
# *Dum verdas* (Jan Belle, esperantigita de Roel Haveman) 
# *La sieĝo de Bergen op Zoom* (Valerius, esperantigita de Roel Haveman) 
# *La bosko fraksena* (Ton van der Valk, esperantigita de William Harvey) 
# ''Ĉe l' bivakfajro* (Bárdos Lajos kaj Márkus Niklós, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Eĉ en prizono* (sudafrika batalkanto, esperantigita de Saskia Idzerda) 
# *Haleluja! Laŭdante kantu* (sudafrika religia kanto, esperantigita de Arjen-Sjoerd de Vries) 
# *Hombe* (Laz Ekwueme, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Sopiro* (pola melodio, kun teksto de Arjen-Sjoerd de Vries) 
# *Sur betularo de Kareli'* (finna kanto, kun aranĝo de Sulo Salonen) 
# *Solecas mia voj'* (James Taylor kaj Don Growles, esperantigita de Arjen-Sjoerd de Vries) 
# *Ĉu vi pentas?* (Borje Lund) 
# *Per biciklo tra la pluv'* (Sigmund Spaeth kaj Akordo) 
# *Dum mi iris al Bembaŝa* (W. Smets, esperantigita de Roel Haveman) 
# *Kantoj al Lado* (unua kanto) (tradicia kroata kanto, esperantigita de Akordo kaj Simo Milojevic) 
# *Kantoj al Lado* (dua kanto) (tradicia kroata kanto, esperantigita de Akordo kaj Simo Milojevic) 
# *Kantoj al Lado'' (tria kanto) (tradicia kroata kanto, esperantigita de Akordo kaj Simo Milojevic)

## Vidu ankaŭ 
* Vinilkosmo-kompil' 2
* Kristnaska kordo

## Eksteraj ligiloj 
* Akordo ĉe Tekstoj
* Akordo  ĉe MusicExpress
Miĥail Fradkov

**Miĥail Fradkov** (; naskiĝis en vilaĝo Kurumoĉ de la Samara, tiam Kujbiŝeva, provinco la 1-an de septembro 1950) estas rusia ŝtata aganto, de la 5-a de marto 2004 ĝis la 12-a de septembro 2007 ĉefministro de Rusio. Ekde la 12-a ĝis la 14-a de septembro 2007 plenumis devojn de ĉefministro ĝis formiĝis la nova estraro gvide de Viktor Zubkov.

Ekde la 9-a de oktobro 2007 Fradkov estras la rusian Servon pri ekstera spionado.

Fradkov parolas krom la rusa en la lingvoj angla kaj hispana.

Li estas edziĝinta, havas du filojn. La pli aĝa filo Pjotr (naskiĝis en 1978) estas vic-prezidanto de "Vneŝekonombank", grava ŝtate posedata banko.

Kategorio:Rusiaj ekonomikistoj
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Rusio
Kategorio:Naskiĝintoj en Samara provinco
Kategorio:Sovetiaj komunistoj
Kategorio:Rusiaj ministroj
Kategorio:Rusiaj koloneloj
Kategorio:Rusiaj judoj

Kategorio:Rilatoj de Rusio kaj Eŭropa Unio
Kilo (ŝipo)

[eta|dekstra|350px|Al la kilo estas jam aldonitaj la unuaj bretoj (konstruo de norda longŝipo en [Roskilde)]]
La **kilo** estas la plej grava, mezŝipe instalita, malsupra trabego de ŝipo aŭ boato. Ĝi iras de la antaŭa (pruo) ĝis la posta (poŭpo) parto de ŝipo kaj sur kiu sin apogas la tuta ĉarpentaĵo. La kilo estas kvazaŭe la spino de la ŝipo. Krom apogigi la ŝipotrunkan ĉarpentaĵon, ĝi havas la funkcion malplialtigi la gravitocentron de la ŝipo, por ke ĝi estu pli stabila en la akvo - kilo do malpliigas la ŝanceliĝon de la ŝipo kaj rezulte malhelpas sinkadon, sed ĝi aliflanke igas la ŝipon pli peza kaj malpli rapida. Ĉe modernaj velboatoj, kiuj principe estas laŭeble malpezaj por esti rapidaj, sed rezulte ankaŭ tre ŝanceliĝemas, oni aldonas plian pezon meze sub la ŝipotrunko, kiu tiam konsideriĝas parto de la kilo.

Kontraste al tio, stabiligilo de velboato estas malpeza kaj ofte movebla breto el ŝtalo, ligno aŭ vitrofibro-fortigita plasto sub la ŝipa trunko, instalita paralele al la veturdirekto, kiu malhelpas flankenpuŝiĝon per la vento, kaj do stabiligas la ŝipan direkton. Ekzistas kombinoj el la du funkcioj, nomeblaj "moveblaj kiloj" aŭ "stabiligilo-kiloj", kiuj kaj atentas pri aparta pezo kaj pri stabiligo de la vojdirekto, kaj estas moveblaj.

## Vidu ankaŭ 
* Pruo
* Pobo
* Kareno
* Kilsono

## Eksteraj ligiloj 
Fotoj pri instalo kaj uzo de "movebla kilo" 

Kategorio:Ŝiperoj
Kareno (ŝipo)

eta|La blua parto estas la kareno
**Kareno** estas la malsupra parto de ŝipo, kiu troviĝas sub la akvolinio.

De la formo de la kareno dependas la navigaj ecoj de la ŝipo.

La *karencentro* estas la graveccentro de la karenvolumeno.

Seka digo, aŭ karena digo, estas la nomo de la havenaj instalaĵoj konstruitaj por meti ŝipojn ekster akvo por povi fari reparaĵojn en ties ekstera parto. Tiuj reparadoj faritaj periode ricevas la nomon *karenado* kaj oni faras ilin en la parto de la ŝipoŝelo konata kiel kareno.

## Vidu ankaŭ
*Pruo
*Pobo
*Kilo

Kategorio:Ŝiperoj
Breno (Senonestro)

eta|400px|Marko Furio Kamilo kaj Breno, la Estro de la Senonoj.
**Brennus** estis armea gvidanto de la gaŭlaj senonoj, kiuj atingis en la 4-a jarcento a.K. eĉ Romon kaj la urbon prirabis.

La senonoj apartenis al tiuj gaŭlaj triboj, kiuj ekde la 4-a jarcento setlis en norda Italio. Ili subpremis la etruskojn kaj trafis ilin konflikto kun la fortiĝanta Roma respubliko, kiam la urbo Clusium petis helpon. La plej garava malvenko de Romo fare de la senonoj okazis en ĉ. 387 a.K., post kiam ili prirabis eĉ la urbon de Romo.

Laŭ legendo, la romianoj devis pagis 327 kilogramojn da oro por la paco. Kiam la romianoj protestis pro la uzitaj falsaj pezmezuriloj, Brennus kriis „*vae victis!*“ (*„Ve je la venkitoj!“*) kaj ĵetis eĉ sian glavon en la mezuran pelvon.

Ĉu Brennus estis vera nomo de la gvidanto aŭ estis nura titolo, ne estas klara.

Kategorio:Gaŭlaj tribestroj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento a.K.
Septembro de 2007

## Dimanĉo,30-a de septembro 2007 
* Parlamentaj elektoj en Ukrainio, partoprenis 57,53% de voĉdonrajtaj civitanoj.
* Milan Jelic', prezidento de la Serba Respubliko, mortis.

## Sabato,29-a de septembro 2007 
* Barata Viswanathan Anand fariĝis la 15-a monda ĉampiono de ŝako.

## Vendredo ,28-a de septembro 2007 
* Dominique Strauss-Kahn estas nomumita por 5 jaroj kiel ĝenerala direktoro de la Internacia Mon-Fonduso.

## Mardo,25-a de septembro 2007 
* Pro iliaj manifestaciadoj en la stratoj de Jangono kontraŭ la reganta junto, centoj de mjanmaaj monaĥoj estas vunditaj kaj naŭ mortis post armea subpremo.

## Dimanĉo, 23-a de septembro 2007 
* En Japanio Fukuda Yasuo elektiĝis estro de LDP.

## Vendredo, 21-a de septembro 2007 
* La Supera Kortumo de Ĉilio akceptas la peton pri ekstradicio kontraŭ la eksa prezidento de Peruo Alberto Fujimori pro 5 kazoj de koruptado kaj 2 de perforto kontraŭ la homaj rajtoj dum ties regado.

## Lundo, 17-a de septembro 2007 
* Oni forŝtelas la Orajn Kornojn, naciajn simbolojn de Danio. Oni retrovas ilin jam du tagojn poste.
* Aperas libro de rememoroj de Alan Greenspan (*The Age of Turbulence: Adventures in a New World*), en kiu li kritikas ekonomian politikon de George Bush kaj asertas, ke la iraka milito okazis por la iraka nafto. Defenda ministro Robert Gates tuj rifuzas la aserton.

## Dimanĉo, 16-a de septembro 2007 
* La flugo 260 de One-Two-GO, 2007-09-16 kraŝis proksime al la tajlanda insulo Phuket, mortigante 89 homojn.
* Novaj parlamentaj elektoj en Grekio, venkas la ĝistiama reginta konservativa partio. Ĉefministro Kostas Karamanlis verŝajne restas en sia pozicio.

## Vendredo, 12-a de septembro 2007 
* Prezidento de Rusio Vladimir Putin akceptas la demision de ĉefministro Miĥail Fradkov kaj nomumas Viktor Zubkov por lin anstataŭi.
* Demisias la japana ĉefministro Shinzo Abe.

## Dimanĉo, 7-a de septembro 2007 
En flughaveno Goma de Demokratia Respubliko Kongo kargo-aviadilo An-12 mistrafis la alterigan strion kaj ekbrulis. Kelkaj homoj mortis, inter ili civitanoj de Ukrainio kaj Kartvelio. La aviadilo apartenis al la loka aviada kompanio Galaxy Kavatsi.

## Sabato, 6-a de septembro 2007 
Mortis Luciano Pavarotti, operkantisto.

## Vendredo, 5-a de septembro 2007 
* Aperis libro pri la israela lobio en Usono (*La Israel-lobio kaj eksterpolitiko de Usono* verkita de John Mearsheimer kaj Stephen Walt), kiu kaŭzis grandan ekscitiĝon inter la judoj, kiuj samtempe aperigis kontraŭlibron (*La Israel-lobio kaj mito pri la juda regado*, verkita de Abraham Foxman).

## Lundo, 3-a de septembro 2007 
Dum flugo per la propra aviadilo malaperis Steve Fossett.

## Notoj kaj referencoj 
09
Kimio Eto

**ETO Kimio** (japane: 衛藤 公雄) estas japana blinda muzikisto. Li ludas la tradician japanan *muzikilo*n, *koto*.

Li laboris kun la usona komponisto Henry Cowell pri sia *"Konĉerto por koto kaj orkestro"*, kiun direktis Leopold Stokowski ĉe la filadelfia muzikakademio en decembro 1964.

## Diskoj 
* Art of the Koto - The music of Japan Played by Kimio Eto
* Japanese Koto Music of Kimio Eto - Koto and Flute - Featuring the flute of Bud Shank
* Kimio Eto - Koto Master
* Kimio Eto - Koto Music

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo pri Eto Kimio 

Kategorio:Japanaj muzikistoj
Kategorio:Blindaj muzikistoj
Kategorio:Citristoj
1-a Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto

La 1-a Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto okazis de la 19-a ĝis la 21-a de septembro 1980, en Porto Alegre. La iniciato de tiuj renkontiĝoj venis de la gaŭĉaj esperantistoj kiuj pioniris la efektivigon de tiuj eventoj Sud-Brazilaj. Ĉeestis kiel invititaj partoprenantoj la esperantistoj: Francisco Almada, prezidanto de Brazila Konsilantaro de Esperanto (BKE), kun sia edzino Maria Pozder Almada, redaktorino de BKE-bulteno; Clara de Hess (Argentino); Gilberto A. Silva Velho, redaktoro de la informilo “Esperanto Notícias”; Alberto Barrocas kaj la edzino Heliane Barrocas (Urugvajo); Marlene kaj Salvador Raimundo; Rosane Caramez kaj aliaj. La elstaro de tiu renkontiĝo estis, interalie, la partopreno de gravaj esperantistoj kiel pastroj Bruno Ostropolski (el Oberá, Argentino) kaj Pedro Urbaitis (Litovio), kiuj solene gvidis esperante la dimanĉan meson en la preĝejo “Menino Deus”. Krom la disdonado de libretoj en Esperanto por akompano de la meso, oni prezentis belan junan ensemblon, kies muzika repertuaro estis tradukita al Esperanto de Ivo Sanguinetti.

Kategorio:Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto
Ipatinga (mikroregiono)

La mikroregiono **Ipatinga** (prononcata ĝuste tiel) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 13 municipojn.

## Municipoj
* Açucena
* Antônio Dias
* Belo Oriente
* Coronel Fabriciano
* Ipatinga
* Jaguaraçu
* Joanésia
* Marliéria
* Mesquita
* Naque
* Periquito
* Santana do Paraíso
* Timóteo

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Trenŝipo

center|775px
[eta|240ra|La trenŝipo *"Le Four"* en la haveno de [Brest, Francio]]
[eta|240ra|La trenŝipo ''"L'Abeille Flandre"* ĉe [Toulon, Francio]]
[eta|240ra|Trenŝipo *Guerande* en la haveno de [Saint-Nazaire, Francio]]
**Trenŝipo** estas malgranda, forta motorŝipo helpanta aliajn por manovro aŭ por savo. Ili laŭcirkonstance gvidas, trenas aŭ puŝas grandajn ŝipojn, kiuj el- aŭ eniras havenojn.

Ekzistas ankaŭ pli grandaj trenŝipoj por treni naftoplatformojn, kiuj kapablas navigacii dum malbonega vetero.

Kelkaj tiaj trenŝipoj atentas pri la martrafiko en la Maniko por fortreni senecese kargoŝipojn kaj aliajn grandajn ŝipojn.

## Francaj trenŝipoj 
La francaj trenŝipoj estas nomitaj *Abeille* (abelo):
* *Abeille Bourbon*, kies hejmhaveno estas Brest, navigacias en la *rail d'Ouessant* (relo de Ouessant)
* *Abeille Liberté* (libero), kies hejmhaveno estas Cherbourg, navigacias antaŭ la Cotentin.

## Fotogalerio 
*Beagle'', trenŝipo ĉe Punta Arenas, Ĉilio

Image:Beagle 1.JPG

Image:Beagle3.JPG
Image:Beagle 4.JPG

## Eksteraj ligiloj 
* Tugspotters
* www.tugboats.de
* www.seatowage.de

Kategorio:Ŝipspecoj
Kapuvár

**Kapuvár** estas urbo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Gy%c5%91r-Moson-Sopron, en Distrikto Kapuvár, kies centro estas. La loknomo signifas hungare: pordo-fortikaĵo.
eta|maldekstre|Kastelo de Kapuvár

## Situo 
* koordinatoj de tutmonda loktrova sistemo: 47.5935/17.0263
eta|dekstra|Lernejo de Kapuvár
eta|dekstra|Monumento de Kapuvár
Kapuvár situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron. Csorna troviĝas 17, Sopron 39, Győr 49, Budapeŝto 169 km.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Post la patrujokupo estis tie pordo inter du hungaraj gentoj. La unua mencio okazis en 1162. Inter 1558-1871 la komunumo meritis rangon kampurbo kaj ekde 1969 urbo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo de Sankta Anna (Kapuvár)
* romkatolika novgotika Preĝejo Sankta Sebastiano (Kapuvár) de 1907 (en aligita vilaĝo Garta)
* romkatolika Preĝejo Sankta Francisko el Asizo (Kapuvár) de 1942
* romkatolika moderna Preĝejo Vizito de Maria (Kapuvár) de 1991
* kalvinana preĝejo
* akvomuelejo
* Kastelo de Kapuvár, ene urbodomo kaj muzeo
* monumento de falintoj dum la mondomilitoj

## Famuloj 
* En Kapuvár naskiĝis:
** agronomo Gyula Széles (1936)
** aktorino Adél Kováts
** arkeologo Miklós Gábori
** astronomo Heiner Zsuzsanna
** ekonomikisto Sándor Lámfalussy
** Aladár Edvi Illés (inĝeniero)
** Sándor Balogh (jezuito)
** kajakisto Attila Ábrahám
** kuracisto Sándor Lumniczer
** profesoro Imre Sárándi
** skulptisto Pál Pátzay
** pentristo Judit Reigl.
* En Kapuvár mortis:
** inĝeniero Mihály Gunda.

## Ĝemelkomunumoj 
*  Andau, Aŭstrio

Kategorio:Kapuvár
Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto

**Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto** estas regiona kongreso de esperantistoj de brazilaj subŝtatoj Rio Grande do Sul, Santa Catarina, San-Paŭlio kaj Paranao.

Listo de Sud-Brazilaj Renkontiĝoj de Esperanto:

# Porto Alegre 19-a ĝis 21-a/09/1980
# Curitiba 4-a ĝis 6-a/09/1982
# Florianópolis 16-a ĝis 18-a/11/1984
# Curitiba  9-a ĝis 11-a/12/1986
# Santa Maria 7-a ĝis  9-a/10/1989
# Joinville 20-a ĝis 22-a/09/1991
# Curitiba 10-a ĝis 12-a/09/1993
# Campos do Jordão 12-a ĝis 15-a/09/1995
# Porto Alegre  18-a ĝis 23-a/09/1997
# Florianópolis 13-a ĝis 15-a/11/1999
#Campo Largo 13-a ĝis 15-a/04/2001
#Bauru 1-a ĝis 2-a/11/2003
#Porto Alegre 19-a ĝis 23-a/07/2005
Nitrica (apartigilo)

**Nitrica** povas esti:

*vilaĝo  en okcidenta Slovakio, vidu Nitrica en distrikto Prievidza
*rivero Nitrica vidu Nitrica en okcidenta Slovakio.
Ferdeko

[eta|240px|Ferdeko de [kargoŝipo dum ŝtormo]]
[eta|240px|Ferdeko de [kontenerŝipo]]
[eta|240px|La dekduo de ferdekoj de *[Queen Mary 2*]]
[eta|240x240ra|Vasta ferdeko de [aviŝipo]]
**Ferdeko** estas planko kovranta la tutan kavon de ŝipo, simila al planko de konstruaĵo, aŭ formanta super ĝi etaĝojn.

Preskaŭ ĉiuj ŝipoj, escepte la malplej grandaj havas almenaŭ unu ferdekon; grandaj pasaĝerŝipoj foje havas dek du ferdekojn aŭ eĉ pli.

La tradicia signifo estas, ke ferdeko kovru la tutan longecon de la ŝipo, sed oni uzas ĝin ankaŭ por malpli grandaj strukturoj kiaj ĉe la pruo aŭ pobo por la prua ferdeko kaj la poba ferdeko.

## Klasifiko 
Laŭ destino la ferdekoj havas specialajn nomojn:
* flugferdeko ĉe aviŝipoj
* ĉefa ferdeko
* supera ferdeko
* promenadferdeko
* ktp.

Sur pasaĝerŝipoj, aldonaj ferdekoj ricevas ajnajn nomojn, ekzemple *"Lido-ferdeko"*. La plej malsupra ferdeko nomiĝas orlopo.

## Etimologio 
La kutima opinio estas, ke ĝia origino estas la germana lingvo. Sed la germana vorto estas samkiel la angla *deck*, nur kun majusklo, nome *Deck*, dum la germana *Verdeck* [ferDEK] signifas *kovrilo de veturilo* kiel la faldebla tegmento de kabrioleto. Restas la demando, kiel tiu eraro okazis, ĉu per mislego de vortaro fare de Zamenhof, ĉu per tre libera interpreto de tia kovrilo.

## Vidu ankaŭ 
* Pavezo

Kategorio:Ŝiperoj
Malinová

**Malinová** estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

En Ĉeĥio:
*Malinová (distrikto Rakovník) (vilaĝo situanta en distrikto Rakovník).

En Slovakio:
*Malinová (distrikto Prievidza)  (vilaĝo situanta en distrikto Prievidza).
Kiel-Windeweer

**Kiel-Windeweer** () estas vilaĝo en la komunumo Midden-Groningen Nederlando. Ĝi estas ĉ. 100 m larĝa kaj ses km longa kaj bela ekzemplo de karakteriza rubandoformo de malnova torfeja kolonio. La loko ekestis pro la domkonstruado laŭlonge la kanalo Kieldiep. Tiu akvovojo estas branĉkanalo de la Winschoterdiep kaj de origine la plej grava transportitinero de kaj al la vilaĝo. Nur tie kie la Zuidlaarderweg (vojo al Zuidlaren) kruciĝas kun la kanalo la vilaĝo estas iom pli larĝa. 

Loĝantoj: 915 je la 1-a de januaro 2007.

La nomo **Kiel-Windeweer** estas formita per la kunigo de la nomoj De Kiel kaj Windeweer, kiuj  estas kunkreskintaj.

Kiel-Windeweer estas protektita vilaĝvidaĵo.

De 1812 ĝis 1821 ĝi estis memstara komunumo kun la nomo Windeweer.

eta|meza|250px|Kirko de Kiel-Windeweer

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Pobo (ŝipo)

[eta|240px|Pobo de la *[Soleil Royal* (reĝa suno) fare de Jean Bérain]]
**Pobo** aŭ en pli frua vortformo **poŭpo** estas la malantaŭa parto de ŝipo. Ĉe la pobo troviĝas kutime la ŝipaj lanternoj kaj flago.

Komence ĝi estis la plialtigita parto de la ŝipo, destinita al la stiristo kaj ofte ricevis lignajn barilojn por protekti lin kontraŭ altaj ondoj. Poste la pobo iĝis la kapitana kaj oficira kvartalo .

Dum la 17-a kaj 18-a jarcentoj la pobo iĝis la plej grandioza kaj pompa parto de la ŝipo, ornamita de fenestrovicoj, galerioj kaj multaj ornamaĵoj.

Komence de la 19-a jarcento sur la vaporŝipoj la pobo iĝis la maŝinejo kaj oficiroj translokiĝis al plej antaŭa parto de la ŝipo.

## Fotogalerio 

dosiero:Recouvrance stern.jpg|Pobo de *La Recouvrance*
dosiero:Dollart fowey.jpg|Pobo de kargoŝipo

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Pruo
* Kilo
* Babordo
* Tribordo
* Kareno

Kategorio:Ŝiperoj