Izaako la 1-a Komneno

**Izaako la 1-a Komneno** aŭ greke:**Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός** estis bizanca imperiestro ekde la 8-a de junio 1057 ĝis 1059, la unua reganta membro de la Komnena dinastio.

Filo de la generalo Manuel Erotiko Komneno (955-1020), li fariĝis orfo en frua aĝo kaj estis edukita sub la zorgo de imperiestro Bazilo la 2-a. Li famiĝis kiel sukcesa milita komandanto, servante kiel ĉefkomandanto de la orientaj armeoj inter ĉ. 1042 kaj 1054. En 1057 li fariĝis la estro de komploto de la malkontentaj orientaj generaloj kontraŭ la nove kronita Mikaelo la 6-a Bringas.

Proklamita imperiestro de siaj sekvantoj la 8-an de junio 1057, li kolektis sufiĉajn militfortojn por venki la lojalan armeon ĉe la Batalo de Hadeso okazinta en la 20-a de aŭgusto 1057. Dum Izaako volis akcepti kompromison per esti nomumita heredanto de Mikaelo, potenca frakcio en Konstantinopolo, gvidata de la ambicia Patriarko de Konstantinopolo, Mikaelo Kerulario, premadis Mikaelon por abdiki. Post kiam Mikaelo abdikis la 30-an de aŭgusto 1057, Izaako estis kronita imperiestro en Hagia Sofia la 1-an de septembro.

Kiel imperiestro, li rekompencis siajn subtenantojn, sed ankaŭ komencis serion da fiskaj mezuroj celantaj plifortigi enspezojn kaj forigi la ekscesojn permesitajn de siaj antaŭuloj. Lia celo estis plenigi la trezorejon kaj restarigi la efikecon de la bizanca armeo por konservi la imperion.

La redukto de salajroj, severaj impostaj mezuroj kaj konfisko de ekleziaj posedaĵoj vekis multan opozicion, precipe de Patriarko Kerulario, kiu komencis konsideri sin reĝfaristo. En novembro 1058, Kerulario estis arestita kaj ekzilita, kaj mortis antaŭ ol sinodo por detronigi lin povus esti kunvokita.

La orienta limo restis firma dum la regado de Izaako, hungaraj atakoj estis solvitaj per traktato en 1059, dum la maltrankvilaj Peĉenegoj estis submetitaj de Izaako persone en la somero de 1059. Baldaŭ poste, Izaako malsaniĝis, kaj laŭ la konsilo kaj premo de Mikaelo Pselo, li abdikis sian tronon favore al Konstanteno la 10-a Dukas, retiriĝinte al la monaĥejo de Studio, kie li mortis poste en 1060.

## Biografio
### Origino kaj frua kariero
Izaako estis la filo de Manuel Erotiko Komneno, kiu laŭdire servis kiel strategos autokrator ("militkomandanto") de la Oriento sub imperiestro Bazilo la 2-a kaj defendis Niceon kontraŭ la ribelanto Bardas Skleros en 978. La nomo de lia patrino estis Maria Komneno (975-1015), pri kiu malmulte estas konata. La gepatra lingvo de Manuel estis la greka kaj modernaj studoj konsideras la familion kiel greka origine. Oni diras, ke la familia nomo devenas de la urbo Komne, proksime al Filipopoliso en Trakio. Izaako naskiĝis ĉirkaŭ 1007.

eta|maldekstre|300px|La Bizanca Imperio en la unua duono de la 11-a jarcento.

[eta|dekstre|300px|Patriarko [Mikaelo Kerulario sur sia trono, ilustraĵo de kroniko el la 11-a jarcento.]]

eta|maldekstre|300px|Hungaraj invadoj de Eŭropo inter la 9-a kaj la 10-a jarcentoj.

[eta|dekstre|300px|Kolizio inter la armeoj de [:en:Bardas Skleros|Skleros kaj Fokas.]]

eta|dekstre|300px|Bildo pri la unua bulgara imperio.

eta|maldekstre|300px|Mapo de la Bizanca Makedonio dum la jaro 1045.

eta|dekstre|300px|Mapo de Malgrandazio kun ĝiaj temoj.

[eta|maldekstre|300px|Ruinaĵoj en [:en:Nicaea|Nikaja.]]

[eta|maldekstre|300px|Bildo de la [:en:Varangian Guard|varanga gvardio, la elita unuo de la bizanca armeo dum la 10-a kaj 14-a jarcentoj.]]

Ĉar Maria mortis frue, sur sia mortlito en 1015, la patro de Izaako konfidis siajn du pluvivajn filojn Izaako kaj Johano (1015-1067) al la zorgo de la imperiestro Bazilo la 2-a. Laŭ la bizanca generalo kaj kronikisto Nikeforo Brienjo la Juna (1062-1137), la du infanoj estis edukitaj kun la plej granda zorgo kaj la plej bonaj instruistoj ĉe la monaĥejo de Studio, kun zorgo instrui al ili militajn ekzercojn kaj ĉasadon. Tuj kiam ili plenkreskiĝis, Izaako kaj lia frato aliĝis al la imperia korpogardisto, konata kiel Hetaireja.

En juna aĝo, eble jam en 1025, Izaako edziĝis kun Katerina de Bulgario (1012-1059), filino de Ivan Vladislav (965-1018), la lasta caro de la Unua Bulgara Imperio. De ĉirkaŭ En 1042 li tenis la postenon de stratopedarko (milita komandanto) de la Oriento — verŝajne indikante ke li estis domestikos ton scholon, ("majstro de la komandantoj"), de la orienta kampa armeo, sed ĉi tiu titolo ne estas eksplicite atestita — kaj la rangojn de magistros kaj vestes ("ĉambristo respondeca pri la imperiaj vestaĵoj"). Li estis maldungita de Imperiestrino Teodora en 1054, kaj anstataŭigita de ŝia eŭnuka konfidenculo, la proedro Teodoro.

## Ribelo de la orientaj generaloj
### Mikaelo la 6-a kaj la milita gvidado
Kiam Mikaelo la 6-a Bringas ekregis en 1056, Izaako estis elektita por gvidi delegitaro de orientaj generaloj por la nova imperiestro. Mikaelo la 6-a okupiĝis pri amasaj promocioj de individuoj — laŭ la tiutempa kortegano Mikaelo Pselo, je troa grado — kaj la militistaro celis partopreni en la malavareco de la imperiestro.

Tio ne estis bagatela afero: la malaltigo de la bizanca valuto sub Konstanteno la 9-a Monomaĥo (reg. 1042–1054) influis la militistajn salajrojn — ne hazarde kontrolitan de neniu alia ol Mikaelo Bringas, kiu tiam estis milita logoteto — kaj dum civilaj oficistoj estis kompensitaj per pli altaj dignoj (kiuj postulis pli altajn salajrojn, rogai), sed la samo ne okazis kun la armeo.

Tio pliakrigis la jam bolantan abomenon de la milita aristokrataro al la "reĝimo de eŭnukoj kaj civilaj politikistoj", kiu dominis la imperion dum la lastaj jardekoj de la makedona dinastio.

Dum Pasko 1057, la tradicia epoko kiam la imperiestro pagis al titolhavantoj siajn stipendiojn, la delegitaro prezentis sin antaŭ la imperiestro.

Kune kun Izaako, la delegitaro inkluzivis la -on Katakalon Kekaŭmenos-n, kiu ĵus estis eksigita kiel Dukso de Antioĥio; la vestarĥon Michael Bources (930-996), kies samnoma avo konkeris Antioĥion al Bizanco unu jarcenton antaŭe; Konstantenon Doŭkas-on, edziĝinta al nevino de la Patriarko de Konstantinopolo Mikaelon Kerularion; lian fraton Johano Doŭkas (1000-1088), amiko de Pselo; kaj aliaj ne eksplicite nomitaj.

Kiel komentas la historiisto Anthony Kaldellis, ĉi tiu estis impona kunveno, ĉar la familioj tie reprezentitaj, ĉiuj devenantaj de militistoj promociitaj de la militisto-imperiestro Basilo la 2-a, difinus "la estontecon de la imperio por la sekvaj tridek jaroj, efektive por la sekva jarcento kaj plu".

Pselo mem estis okulalestinto ĉe la akcepto pri la delegitaro de la generaloj, kaj asertas, ke la imperiestro tuj komencis insulti ilin. Li tiam igis Izaakon, kiel la estron de la deputacio, kaj lian duan, Kekaŭmenos, stari antaŭen, kaj daŭrigis denunci ilin, asertante ke ili respondecis pri la "preskaŭ perdo de Antioĥio" kaj "koruptado de la armeo", ke ili estis malkuraĝaj kaj nekompetentaj, kaj pri misuzo de armeaj financoj por sia propra uzo.

Johano Skylitzes, kiu skribis poste en tiu jarcento, raportas ke la imperiestro traktis la generalojn ĝentile, sed konsentas ke li rifuzis rekte konsideri la honorojn kiujn ili postulis por si mem, precipe la promocion de Izaako kaj Kekaŭmeno al la rango de proedro.

La efiko pri la sinteno de la imperiestro sur la armea gvidantaro estis profunda, kaj turnis ilin kontraŭ Mikaelo. Dua delegitaro al la ĉefministro, la protosynkelo Leono Paraspondilos, estis akceptita simile, kaj laŭ Pselo, Izaako apenaŭ povis reteni siajn kolegojn  pri atakado al la imperiestro tiam kaj tie, en lia propra tronsalono. Fine, komploto formiĝis kontraŭ la imperiestro, kaj malgraŭ la propra nevolemo de Izaako, laŭ Pselo, li estis nomumita kiel ilia gvidanto.

La konspirantoj kontaktis la veteranan generalon Nikeforo Brienjo, kiu malsukcese provis uzurpi la tronon de Teodora, sed ĵus estis revokita de Mikaelo la 6-a kiel komandanto de la makedona armeo, kaj li ŝajne konsentis subteni ilin. Baldaŭ poste, tamen, Brienjo foriris kun siaj trupoj al Malgranda Azio, por kampanji kontraŭ la Turkoj.

Post kiam li estis en la Anatolika Temo, li kverelis kun la armea kasisto, ĵetis lin en malliberejon, kaj alpropiĝis je la financoj por pagi siajn soldatojn laŭ sia bontrovo. Ĉi tion vidis alia loka komandanto kiel ribelsignon. Brienjo estis arestita kaj blindigita.

### Proklamo de Izaako kiel imperiestro kaj la Batalo de Hadeso
Timante, ke ilia komploto baldaŭ estus malkovrita, la orientaj generaloj rapidis agi: la konspirantoj loĝantaj en la Anatolika Temo, Romano Skleros (945-993), Michael Burces (930-996), Nikeforo Botaniato (1002-1081) kaj la filoj de Bazilo Argiro, rapidis trovi Izaakon Komnenon ĉe liaj propraĵoj proksime de Kastamonu en Paflagonio, kaj la 8-an de junio 1057, ĉe loko nomata Goŭnarja, proklamis lin imperiestro.

Ne estas klare, ĉu iu el la ribelantoj havis la komandon de la trupoj. Laŭ Kaldellis, "ili devis serĉi subtenon inter la oficiroj kaj soldatoj kaj falsigi ordonojn de imperia nomumo por si mem". Tiel Skylitzes raportas, ke Kekaŭmeno devis falsigi imperiajn leterojn por mobilizi la regimentojn el la Armeniaka Temo.

Kun ĉi tiu armeo li iris aliĝi al Komneno. Lasante sian familion pro sekureco kun sia frato ĉe la fortikaĵo Pemolissa sur la bordoj de la rivero Haliso, Komneno antaŭeniris okcidenten al Konstantinopolo.

Samtempe, la okcidentaj regimentoj, kaj ankaŭ kelkaj el la orientaj, restis lojalaj al Mikaelo la 6-a. La imperiestro metis ilin sub la komandon de la eŭnuko favorata de Teodora, la proedro Teodoro, kaj de Aarono, la bofrato de Izaako. Male al antaŭe, li nun superŝutis siajn komandantojn per honoroj por certigi ilian fidelecon.

La lojalisma armeo kunvenis ĉe Nikomedio, kontrolante la rektan vojon al la ĉefurbo. Tial Komneno turnis sin suden kaj kaptis Nikaja kiel sian operacian bazon.

La du armeoj renkontiĝis ĉe la Batalo de Hadeso (1057), proksime de Nikaja. En malfacila batalo kun multaj perdoj, la lojala maldekstra flanko venkis la dekstran flankon de la ribela armeo. Sur la alia flanko, Kekaŭmeno trarompis la lojalistojn por kapti ilian tendaron kaj decidi la batalon, dum Izaako tenis la centron.

### Intertraktadoj kaj falo de Mikaelo la 6-a
Mikaelo la 6-a tiam provis intertrakti kun la ribeluloj, sendante Pselo-n, Leon Alopo]], kaj la antaŭan mesazonon de Konstanteno la 9-a, Konstanteno Leiĥudo, al la tendaro de Izaako. Mikaelo proponis adopti Izaakon kiel sian filon kaj doni al li la titolon Cezaro, igante lin efike lia posteulo, sed tio estis malakceptita en publika aŭdienco. Pselo asertas, ke Izaako emis akcepti, sed la premo de la kunvenitaj soldatoj, kiuj laŭte rifuzis ĝin, devigis lin konsenti kun siaj subtenantoj.

Ĉe privata kunveno poste, Izaako insistis, ke li akceptis la titolon de imperiestro nur sub la premo de siaj sekvantoj, kaj sekrete akceptis la oferton kondiĉe ke Mikaelo ankaŭ dividus "almenaŭ parton el sia imperia potenco", por ke li povu fari nomumojn kaj rekompenci siajn sekvantojn, precipe en la militistaro.

La senditoj revenis al Konstantinopolo, kaj rapide certigis la konsenton de Mikaelo al la propono. La imperiestro eksplicite konsentis pardoni la sekvantojn de Izaako, kaj doni al Izaako pliajn honorojn super tiuj de Cezaro, starigante lin preskaŭ kiel kunimperiestron (symbasileus). Kiel signo de bona kredo, krome, Paraspondilo estis maldungita. Kiam la senditoj revenis al Izaako kun ĉi tiu novaĵo, li publike akceptis la proponon kaj prepariĝis por eniri la ĉefurbon.

Reen al Konstantinopolo, tamen, homamaso da oficistoj kunvenis en la Hagia Sofia kaj komencis protesti, duondirante ke, per interkonsento, la imperiestro devigis ilin rezigni siajn ĵurojn pri kontraŭstarado al la ribelantoj. Farante paŝon plu, ili komencis mem aklami Izaakon kiel imperiestron. Post mallonga tempo, la 30-an de aŭgusto, Mikaelo Kerulario kaj la sacerdotaro aliĝis al ilia afero, levante suspektojn, ke ĉi tiu "spontanea" kunveno estis planita ekde la komenco fare de la ambicia kaj ruza Patriarko. Premata de Kerulario kaj volante eviti sangoverŝadon en la urbo, Mikaelo konsentis abdiki. Li estis rapide tonsurita kaj retiriĝis al monaĥejo. La sekvan tagon, la 31-an de aŭgusto, Izaako kaj lia akompanantaro transiris la Bosporon en Konstantinopolon kaj eniris la palacon; la 1-an de septembro, li estis kronita imperiestro de la Patriarko en Hagia Sofia.

## Regado
La unua ago de la nova imperiestro estis rekompenci siajn partizanojn: liaj kunkonspirantoj estis nomumitaj por altaj oficoj - lia propra frato Johano estis nomita domestikos ton scholon de la Okcidento kaj ricevis la altan titolon de kuropalato, kiu ankaŭ estis aljuĝita al Kekaŭmeno kaj Brienjo. La trupoj, kiuj sekvis lin, ricevis donacon kaj estis rapide senditaj orienten, por eviti problemojn kun la loĝantaro de Konstantinopolo. Patriarko Mikaelo Kerulario ankaŭ estis rekompencita pro sia subteno, ricevante ekskluzivan aŭtoritatecon por ĉiuj personara kaj financa aferoj de la Eklezio, kiuj antaŭe estis sub la aŭtoritateco de la imperiestro, dum la nevoj de la Patriarko ricevis altkortumajn titolojn.

### Fiskaj reformoj
La ekpotenciĝo de Izaako estis turnopunkto en la bizanca historio, markante la definitivan finon de la longeviva makedona dinastio. Kvankam potencaj generaloj antaŭe subaĉetis la potencon, ili regis kune kun la makedonaj imperiestroj. Izaako estis la unua milita potenculo kiu rekte uzurpis la potencon ekde la 9-a jarcento. 

Ĉi tio estis reflektita en la moneroj stampitaj en lia nomo, kiuj unike montris lin tenante eltiritan glavon, kvankam tio eble simple indikis lian intencon restarigi "kapablan militistan regadon" (Kaldellis), tio estis komprenita kiel pretendo regi per konkerrajto. Certe ĝi elstarigis la decidon de Izaako fari reformojn kaj restarigi la efikecon de la armeo.

La tasko, kiun li alfrontis, estis vere herkula, ĉar la politike malfortaj imperiestroj de la antaŭaj tridek jaroj kreskigis korupton kaj neefikecon, disdonante titolojn kaj iliajn akompanantajn ŝtatajn salajrojn (rogai) kontraŭ subteno. La malplivalorigo de la monero sub Konstanteno la 9-a estis unua reago al la kreskanta krizo, sed Izaako estis la unua imperiestro en ĉi tiu periodo, kiu certe alfrontis buĝetan deficiton. 

Por financi sian amatan armeon, Izaako tial estis devigita komenci striktajn ekonomiojn: li reduktis aŭ aboliciis la salajropagon de tiuj, kiuj ricevis titolojn, devigis pli striktan kaj pli efikan impostkolektadon, reprenis misuzitajn imperiajn proprietaĵojn, kaj nuligis donacojn de teroj kaj impostajn sendevigojn faritajn sub Konstanteno la 9-a kaj Mikaelo la 6-a, precipe tiujn, kiuj estis donitaj al monaĥejoj kaj preĝejoj, uzante leĝon de Nikeforo la 2-a Fokas. Kvankam salajroj de oficistoj, precipe membroj de la Senato, estis reduktitaj, la klopodoj de Izaako estis entuziasme akceptitaj eĉ inter kelkaj altrangaj membroj de la civila burokratio, kiam taksita laŭ la komentoj de Pselo kaj Miĥaelo Ataliates.

— Michael Pselo, Kronografio

### Falo de Kerulario
La sola kritiko levita de Pselo estis lia hasto kaj severeco, juĝante ke per pli laŭgrada kaj prudenta, paŝon post paŝo metodologio, li rikoltus pli grandan sukceson kun multe malpli da opozicio. Tiel lia transpreno de la ekleziaj teroj provokis la reagon de Mikaelo Kerulario, kun kiu la rilatoj de Izaako konstante malboniĝis.

La rolo de la Patriarko en la surtronigo de Izaako kaj liaj ampleksaj novaj povoj sur la Eklezio rapide altiĝis al lia kapo. Li laŭdire admonis kaj riproĉis la imperiestron, eĉ minacante detrui lin "kiel fornon, kiun li mem faris".

Li ankaŭ supozeble portis imperiajn purpurajn botojn, privilegion limigitan al la imperiestro, kaj kiu povas indiki, laŭ Kaldellis, ke Kerulario estis influita de papaj teorioj kaj konceptis la sekularan kaj klerikalan povojn kiel egalajn, tradicia bizanca sinteno konata kiel simfonio.

Fine, la 8-an de novembro 1058, dum Kerulario vizitis preĝejon ekster la urbomuroj, kaj tial li estis for de siaj subtenantoj en la urba homamaso, Izaako sendis la Varangan Gvardion por aresti lin kaj konduki lin al Prokonnesos, kie li estis metita sub hejmareston. Izaako aplikis konsiderindan premon al Kerulario por demisii lin, sed ĉi-lasta obstine rifuzis.

Fine, la imperiestro decidis kunvoki sinodon kontraŭ la Patriarko. Ankaŭ ĉi tio devis okazi for de la ĉefurbo, ie en Trakio, kun Pselo, kiu mem estis antaŭe persekutita de Kerulario, kiel la ĉefa akuzanto. Eventuale, Kerulario mortis la 21-an de januaro 1059, antaŭ ol la sinodo povus okazi. Izaako nomumis la burokraton Konstantenon Lejŝudon kiel la novan patriarkon.

### Milita situacio
La ribelo kaj civita milito, kiuj alportis Izaakon al la trono, koncentris la militistan potencon de Bizanco for de ĝiaj limoj. La tiutempa armena historiisto Aristakes Lastiverci raportas, ke la kartvela sinjoro Ivane utiligis ĉi tiun okazon por konkeri du bizancajn limfortikaĵojn kaj ankaŭ imperian impostkolektejon, kaj sieĝi Teodoziopolon.

La bizanca dukso ĉe Anio forpelis lin, sed Ivane tiam alvokis kelkajn turkojn por helpi. Ĉirkaŭ unu monaton post la kronado de Izaako, ĉi tiuj rabatakantoj atingis Melitenon, kies loĝantoj rajtis foriri antaŭ ol la urbo estis prirabita de la turkoj. Lokaj bizancaj trupoj sukcesis bloki la montpasejojn, devigante la rabatakantojn travintri en la regiono de Ĥorzano.

Printempe de 1058, la turkoj estis embuskitaj kaj venkitaj dum ili atakis la fortikaĵon de Mormrans, lasante la plej multajn el siaj kaptitoj malantaŭe. Ĉirkaŭ la sama tempo aŭ baldaŭ poste, alia turka atako en Tarono estis forte venkita de la bizancaj defendantoj. Meliteno estis riparita kaj refortikigita, kaj fariĝis la sidejo de unu duklando.

Konstanteno la 9-a fame aboliciis la militajn devojn de la armenaj temaj trupoj kontraŭ kontanta pago, rimedo vaste rigardata, kaj de tiutempuloj kaj de modernaj historiistoj, kiel havanta katastrofajn sekvojn por la orientaj defendoj de Bizanco, precipe kontraŭ la kreskanta turka minaco. La turkoj prenis Vaspurakanon dum la regenteco post la morto de Konstanteno, eksponante la anatolian internon al iliaj atakoj.

Kvankam Izaako ŝajne ne agis por restarigi la temajn armeojn, laŭ Kaldellis, la reago de la lokaj fortoj al ĉi tiuj eventoj ne ŝajnas indiki degradiĝon de la defensivaj kapabloj de Bizanco en la Oriento, sed prefere la daŭran kaj sukcesan aplikon de malnov-establitaj kontraŭ-atakaj principoj kiel kodigitaj en la verko "De velitatione bellica" de Nikeforo Fokas unu jarcenton antaŭe.

Izaako gvidis nur unu militan ekspedicion, fine de la somero de 1059, en la balkanajn provincojn, kiuj suferis atakojn fare de la hungaroj kaj la peĉenegoj. La detaloj de la kampanjo estas obskuraj, sed la du eble eniris aliance.

Ĉe Serdiko, la imperiestro faris traktaton kun la hungaroj — kiuj ŝajne konservis la fortikaĵurbon Sirmium — antaŭ ol moviĝi kontraŭ la Peĉenegoj en la regiono de Moesia. La plej multaj el la Peĉenegoj denove submetiĝis al la imperia aŭtoritateco. La sola grava batalo okazis kontraŭ la fortikaĵejo de iu Selte, obstina Peĉenega gvidanto.

Dum ĝia revena marŝo, la armeo estis kaptita en subita ŝtormo la 24-an de septembro. Multaj viroj kaj provizoj perdiĝis, dum Izaako apenaŭ evitis la morton, kiam arbo trafita de fulmo falis apud li.

Sekvis la malvera onidiro, ke impost-taksisto en la orientaj provincoj planis ribelon, kaj Izaako rapidis reen al la ĉefurbo. Malgraŭ ĉi tiuj eventoj, Pselo asertas, ke je ĉi tiu punkto la karaktero de Izaako ŝanĝiĝis rimarkeble, kaj ke li fariĝis "pli aroganta ĝis tia grado, ke li malestimis ĉiujn aliajn", inkluzive de sia propra frato.

### Malsano, abdiko, kaj morto
Izaako estis pasia ĉasisto kaj per ĉevalo kaj per falko, pasigante multan tempon en ĉaskabano ekster Konstantinopolo.

Dum ĉasado li malsaniĝis. Ĉar la febro daŭris plurajn tagojn, Izaako, timante ke li baldaŭ mortos, li nomumis Konstantenon la 10-an kiel sian posteulon la 22an de novembro 1059, kaj li konsentis demisiiĝi kaj retiriĝi al monaĥejo. Pselo asertas, ke li estis la ĉefa aŭtoro de ĉi tiu nomumo, eĉ kontraŭ la komenca opozicio de imperiestrino Katerina.

Laŭ Pselo, Izaako komencis resaniĝi baldaŭ post la nomumo de Dukas, kaj komencis rekonsideri sian decidon. Pselo denove faris la decidan paŝon publike aklami Dukas kiel imperiestron la 23an de novembro, kun Pselo metante la purpurajn sandalojn sur liajn piedojn. Izaako tiam rezignis sian sorton, kaj estis tonsurita kiel monaĥo, retiriĝante al la monaĥejo de Studio.

La elstara rolo de Pselo en ĉi tiuj eventoj eble estas simple troigo kaj mem-reklamo, precipe ĉar li verkis ĉi tiun parton de sia historio dum la regado de Konstanteno Dukas kaj lia filo Mikaelo la 7-a Dukas (reginte 1071–1078). Neniu tiutempa aŭ pli posta fonto, eĉ ne dum la Komnena dinastio (1081–1180), li priskribis aŭ enŝovis puĉon fare de Dukas kaj liaj subtenantoj, kaj la laŭleĝeco de la transiro neniam estis pridubita.

Imperiestrino Katerina restis ĉe la palaco, kaj eĉ rajtis esti menciita unue en la imperiaj aklamoj, kun Dukas due. Ĉi tiu komuna regado daŭris mallongan tempon, antaŭ ol ŝi ankaŭ retiriĝis al la monaĥejo de Mirelajono sub la monaĥa nomo Xena (aŭ Helena). Izaako vivis la reston de sia vivo kiel simpla monaĥo en Studio, volonte plenumante malaltrangajn taskojn ĝis li mortis en 1060, probable la 1-an de junio.

## Familio
Izaako estis edziĝinta al Katerina de Bulgario, filino de Ivan Vladislav, la lasta reganto de la Unua Bulgara Imperio. Izaako levis ŝin al la pozicio de Aŭgusta. La paro havis almenaŭ du infanojn:

* Manuel Komneno (1035-1059), probable la "filo de Komnenos" registrita kiel fianĉiĝita al la filino de la protospatario Helios. Li mortis iam inter 1042 kaj 1057.
* Maria Komneno (1033-1081), ŝia beleco estis rimarkita de Pselo, sed ŝi restis fraŭla kaj retiriĝis kun sia patrino al la Monaĥinejo de Mirelajono.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 1-an de junio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1007
Kategorio:Naskiĝintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Mortintoj en 1060
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo