Eisenach

eta|300ra|Malnova urbocentro de Eisenach
**Eisenach**  estas urbo en la federacia lando Turingio de Germanio. Ĝis la 1-a de julio 2021 temis pri eksterdistrikta urbo, ekde tiam la urbo apartenas al la distrikto Wartburg. Ĝi situas borde de la rivero Werra. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Industrio kaj folkloro 
En Eisenach oni produktas maŝinojn, tekstilaĵojn, elektronikaĵojn, aŭtojn. Ĝis 1915 estis mondfama Forstista akademio en tiu ĉi urbo. Ĉiujare festatas Sommergewinn, kiu estas enskribita je la listo de la nemateriaj heredaĵoj de Unesko.

## Vidindaĵoj kaj historio 
La plej konata vidindaĵo estas memkompreneble la kastelo Wartburg. Krome ne neglektu dum vizito la romanikstila Preĝejo Sankta Nikolao, la malfrugotika Georgo-kirko (kie estas statuo de Johann Sebastian Bach) kaj la Kastelo Klemda de 1260.

Vizitindaj estas ankaŭ la Luther-domo kie pasigis Marteno Lutero verŝajne parton de sia junaĝo, la Bach-domo, la Muzeo Reuter-Wagner, la Muzeo en la Dominikana kirko, la Urba kastelo kaj la Teĉambro en la kartuzia ĝardeno. En la urbocentro troviĝas belaj aroj da mezepokaj konstruaĵoj. Teknikemuloj vizitu la aŭtomuzeon Aŭtomobila mondo Eisenach. Pri la iĝo de germana nacia ŝtato en la 19-a jarcento rakontas sur la monteto situanta Monumento de la studentaj korporacioj. En 1817 oni festis la Wartburgfeston. La urbocentra Kastelo Charlottenburg malkonstruiĝis en 1908. Tre gravis iam la Ĉaskastelo Hohe Sonne, ĝis nun elirpunkto migradturisma tre ŝatata.

Jen la kompleta listo de vizitindaj aferoj, historiaĵoj - sed ne nur:
### Religiaj aĵoj 
* Framskeleta preĝejo je Wartha
* Kapelo Sankta Klemento
* Katedralo Sankta Mario
* Katerina monaĥejo
* Kirko Sankta Anno
* Kirko Sankta Elizabeto
* Kirko Sankta Georgo
* Kirko Sankta Kruco
* Kirko Sankta Nikolao
* Franciskana monakejo (pereis)
* Sinagogo de Eisenach (pereis)

### Servaj ejoj, ĝardenoj, lagoj 
*Elizabeta Gimnazio
*Ernst-Abbe-gimnazio
*Hellgreven-korto (nuntempe urba biblioteko)
*Hospitalo Sankta Spirito
*Kartuzia ĝardeno
*Popoldomo Stern
*Landa Teatro Eisenach (kun la Turingia filharmonio Gotao-Eisenach)
*Lageto de la princoj
*Lutergimnazio
*Urbodomo de Eisenach
*Vilao je Pflugensberg

### Muzeoj, kasteloj, putoj 
* Aŭtomobila mondo Eisenach
* Azenstacio ĉe Wartburg
* Bach-domo
* Ĉaskastelo Hohe Sonne
* Elizabetputo ĉe Wartburg
*Georga Puto
*Kastelo Berteroda
*Kastelo Fischbach
*Kastelo Neuenhof
*Luther-domo
*Malsupra kastelo (Stedtfeld)
*Memorigloko Ora Leono
*Monumento de la studentaj korporacioj
*Wartburg
*Muzeo Dominikana kirko
*Muzeo Reuter-Wagner
*Muzeo Urba kastelo
*Palaco Bechtolsheim
*Thüringer Museum Eisenach

### Placoj kaj aliaj aferoj 
* Bismarck-turo, pereis
*Mallarĝa domo ĉe Johano-placo
*Mario-placo kun pereinta Mario-katedralo
*Phantasie, eksa hotelo kaj klubejo

## Historio kaj socialdemokratia lulilo 
Turingiaj landografoj fondis la urbon en la 12-a jarcento. Estinte ĝis 1498 rezidejo de negrava grafolando, Eisenach inter 1596 kaj 1741 plurfoje por pli longa daŭro funkciis kiel rezidloko de la dinastio Wettin. Poste la urbo ekregatis de la domo de Saksio-Weimar. Karitate gravis la Diakonisejo de Eisenach.

En 1869 August Bebel kaj Wilhelm Liebknecht fondis tie ĉi la partion *Sozialdemokratische Arbeiterpartei (SDAP)*.

## La partoj de la urbo 
eta|Mapo de la urbopartoj
La kvartaloj de Eisenach estas jenaj:
* Berteroda, kun la Kastelo Berteroda
* Hötzelsroda
* Madelungen
* Neuenhof-Hörschel
* Neukirchen
* Stedtfeld, kun la Malsupra kastelo
* Stockhausen
* Stregda
* Wartha-Göringen
Tiuj komunumopartoj posedas proprajn lokokonstituciojn. Neuenhof kaj Hörschel, kaj Wartha kaj Göringen estas kunigitaj al po unu loko.

## Partneraj urboj 
*  Marburg, Hesio, Germanio ekde 1988
*  Sedan, Loreno, Francio ekde 1991
*  Waverly, kantono Bremer, Iovao, Usono ekde 1992
*  Skanderborg, Danio ekde 1993
*  Mahiljoŭ, Belorusio ekde 1996

## Homoj rilataj al la urbo 
*[laŭ alfabeta ordo familinoma]*

* Ernst Abbe (1840-1905), fizikisto, teknika optikisto kaj sociala reformanto 
* Johann Sebastian Bach (1685-1750), muzikkomponisto, orgena kaj klavicena virtuozo de la baroka epoko 
* Margot Baum (1932-2023), pedagogino kaj verkistino 
* Julius von Eichel-Streiber (1820-1905), mecenato
* Walter Flex (1887-1917), verkisto
* Marko Grgić (n. 2003), manpilkisto
* Eleonore Heerwart (1835-18911), infanĝardenteoriistino
* Friedrich Koch (1813-1872), instruisto
* Gottlob König (1779-1849), forstoscienculo
* Harry Lange (1930-2008), germana kina scenografo 
* Friedrich Lienhard (1865-1929), kulturfilozofia ĵurnalisto kaj verkisto
* Hugo Flintzer (1862-1917), pentristo kaj ilustristo
* Christian Franz Paullini(1643-1712), kuracisto kaj teologo 
* Ludwig Pfeiffer (1842-1921), kuracisto kaj prahistoriisto 
* Friedrich Preller la Maljuna (1804-1878), pentristo, gravuristo kaj arta profesoro 
* Anna Hilaria Preuß (1873-1948), verkistino
* Johannes Rothe (ĉ. 1360-1434), historiisto
* Christian Friedrich Schnauß (1722-1797), politikisto
* Carl von Stegmann (1832-1895), publicisto, arkitekto kaj arthistoriisto
* Hermann Trebelius (1475-1515), germana poeto, verkisto kaj libristo
* Hermann Wislicenus (1825-1899), pentristo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Eisenach
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Turingio
Kategorio:Urboj de Turingio