Paul Ben-Haim

**Paul BENn-ĤAJIM** (, naskita kiel *Paul Frankenburger* ; naskita la 5-an de julio 1897 en Munkeno ; mortis la 14-an de januaro 1984 en Tel-Avivo) estis israela komponisto de germana origino, dirigento, pianisto, publika figuro kaj instruisto; unu el la fondintoj de la akademia muzika kulturo de Israelo kaj la orient-mediteranea muzika stilo ("la mediteranea stilo de Israelo"). 

## Kariero 
Ĝis sia elmigrado al Mandata Palestino, Ben-Chaim komponis pli ol 80 kantojn en la romantika stilo de Schubert, Brahms, Hugo Wolf kaj Gustav Mahler, same kiel orkestrajn verkojn, ĉambran muzikon kaj ĥorajn verkojn. 

En Palestino, Ben-Chaim rimarkis, ke lia kompona stilo, influita de germana romantismo, apenaŭ taŭgis por la nova epoko kaj medio, kaj verŝajne ankaŭ estis malmulte postulata, tiel ke lia muziko fariĝis tute malsama ol tiu de Paul Frankenburger. Dum en Germanio li muzikigis tekstojn de Goethe, Eduard Mörike, Heinrich Heine, Joseph von Eichendorff kaj Hugo von Hofmannsthal, en Palestino liaj komponaĵoj baziĝis sur sefardaj melodioj, bibliaj tekstoj kaj poemoj de nuntempaj judaj verkistoj kiel Leah Goldberg, Chaim Nachman Bialik kaj Saul Tschernichowski. Per sia kunlaboro kun la kantistino Bracha Zefira, li konatiĝis kun judaj kaj arabaj kantoj, kies melodioj kaj ritmoj influis liajn komponaĵojn.

La Arĉkvarteto op. 21, komponita en 1937, estas lia unua verko verkita en Palestino kaj rapide fariĝis unu el la plej popularaj ĉambramuzikaj verkoj verkitaj en Israelo. Stile, Ben-Haim ne sekvas germanajn modelojn kiel Max Reger aŭ Richard Strauss (kiel en sia unua arĉkvinteto de 1919), sed prefere francajn impresionistojn kiel Claude Debussy kaj Maurice Ravel. 

Ben-Chaim komponis du simfoniojn (1940 kaj 1945), pianon, violonon kaj violonĉelkoncerton kaj aliajn orkestrajn verkojn, sonaton por mandolinoj, gitaro, klaviceno, harpo kaj kordorkestro, violonsonatojn, ĥorojn, oratoriojn (*Joram*, 1933, teksto de Rudolf Borchardt), liturgiajn verkojn kaj kantojn.

La oratorio *Joram* estis prezentita por la unua fojo en Israelo en sia nemallongigita originala versio en aprilo 2012. La Israela Filharmonia Orkestro kaj la Munkena MotettenChor sub la direkto de Hayko Siemens prezentis la prezentadon en la Smolarz Aŭditorio de la Universitato de Tel-Avivo. 

## Stilo 
La muziko de Ben-Haim montras melodiajn afinecojn kun la impresionisma stilo de Debussy, Ravel kaj Falla, kaj kun la simbola esprimo de Mahler; ekzistas ankaŭ forta influo de la mezorienta muzika kulturo. Ben-Haim ĉefe uzis tonan harmonion, kvankam li foje uzis dodekafonion por plifortigi esprimpovon, ekzemple en *Vizio de Profeto* (1959). Granda parto de lia verkaro konsistis el voĉaj verkoj. 

## Ben-Haim Esplorcentro 
La Esplorcentro Ben Haim estas komuna iniciato de la Munkena Universitato pri Muziko kaj Prezentartoj kaj la Urbo Munkeno kaj estis fondita en marto 2020. Sub la direkto de musikologo D-ro Tobias Reichard, la centro esploras la historion kaj muzikon de persekutitaj komponistoj, same kiel la judan muzikan kulturon en ĝia tuta diverseco antaŭ, dum kaj post la nazia epoko, kun fokuso sur suda Germanio. La esplorado de la centro estas alirebla por akademiuloj kaj la ĝenerala publiko per intensa instruado, prelegoj kaj publikaĵoj, same kiel koncertoj. La celo de la centro estas ekzameni la historion de judaj artistoj kaj tiuj persekutitaj de la nazioj kaj tiel antaŭenigi viglan kulturon de memoro en Munkeno kaj Bavario.

En januaro 2022, la Esplorcentro Ben-Haim ricevis ciferecigitan partan heredaĵon de Paul Ben-Haim per kunlaboro kun la Nacia Biblioteko de Israelo en Jerusalemo. La heredaĵo ĉefe enhavas muzikajn manuskriptojn, koncertprogramojn kaj personajn notojn, kaj estos kompletigita per leteroj kaj fotoj. 

## Verkaro 
### Orkestraj verkoj 
* *Grosso-konĉerto* (1931)
* simfonia poemo *Pajno* (1931)
* *Simfonio N-ro 1* (1939–1940)
* *Simfonio N-ro 2* (1943–1945)
* *Konĉerto* por Arĉinstrumentoj (1947)
* *Fanfaro al Israelo* (1950)
* orkestra suito *El Israelo* (1952)
* *La Dolĉa Psalmisto de Israelo* por klaviceno, harpo kaj orkestro (1953)
* *Al la Ĉefa Muzikisto* (1958)
* *Danco kaj Alvokado* (1960)
* *La Eterna Temo* (1965)
* *Simfonia Metamorfozo de Bach-Ĥoralo* (1968)

### Por solinstrumentoj kaj orkestro 
* *Klarneta kvinteto* (1941)
* *Elvoko* por violono kaj orkestro (1942)
* *Pastorale varieé* por klaviceno, harpo kaj kordoj (1947)
* *Pianokonĉerto* (1949)
* *Mediteranea Konĉerto* por piano kaj orkestro (1950)
* *Serenado* por fluto kaj arĉtriopo (1952)
* *Violonkonĉerto* (1960)
* *Violonĉelkoncerto* (1962)
* *Divertimento* por fluto kaj ĉambra orkestro (1971–1972)

### Por soloinstrumentoj 
* *Sonatino* por piano (1946)
* *Sonato* por violono (1952)
* *Muziko por la Piano* (1957)
* *Poemo* por harpo (1959)
* *3 Pecoj* por violonĉelo (1973)

### Voĉaj kaj instrumentaj pecoj 
* *La Ĝardenisto* por baritono kaj orkestro (1921)
* oratorio *Joram* (1932)
* *Liturgia Kantato* por baritono, koruso kaj orgeno aŭ orkestro (1950)
* *Libro de Versoj* por koruso (1958)
* *Vizio de Profeto* por tenoro, koruso kaj orkestro (1958–1959)
* *Moteto " Levu Viajn Kapojn* " por soprano kaj 8 instrumentoj (1961)
* *Himno el la Dezerto* por soprano, baritono, koruso kaj orkestro (1962–1963)
* *3 Psalmoj por San-Francisko* por soprano, baritono kaj orkestro (1963)
* *Mirtaj Floroj el Edeno* por soprano aŭ tenoro, aldo aŭ baritono kaj piano aŭ ĉambra orkestro (1966)
* *Kabbalat Shabbat* por soprano, baritono kaj orgeno (1967)
* *6 Sefardaj Kantoj* por koruso (1971)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Israelaj komponistoj