Rozeloj

**Rozeloj** (*Platycercus*) estas genro de papagoj el familio *Psittaculidae*, kiuj troveblas en Aŭstralio. La genro enhavas 6 speciojn kaj 19 subspeciojn de mezgrandaj plurkoloraj birdoj. La latina vorto *platycercus* laŭlitere signifas "larĝvosta" aŭ "platavosta", kio estas karaktera eco kaj de la genro, kaj de la tuta tribo de larĝvostaj papagetoj, al kiu ĝi apartenas.

## Etimologio kaj taksonomio 
[eta|dekstra|Komparo de kapoj de diversaj rozelaj specioj el verko *[The Birds of Australia (Gould)|The Birds of Australia* far John Gould (1837).]]
[eta|dekstra|[Verda rozelo sur Tasmanio. Ĝi estas la plej granda rozela specio, ĝis 37&nbsp;cm longa.]]
La genron unue priskribis naturalisto Nicholas Aylward Vigors en jaro 1825; la proponita far li genra nomo *Platycercus* estas latina vorto por "larĝvosta" aŭ "platvosta", kiu, siavice, devenas el la antikva greka. Ĝis nun ne klaras parencecoj de tiu ĉi genro kun aliaj papagoj. Iuj esploristoj kredas ke plej proksima parenco al rozeloj estas koluma papageto (genro *Barnardius*), aliaj ke la genro *Psephotus*. Strukturo de plumaro de rozeloj ŝajne subtenas la ĉi-lastan hipotezon kun flavorela rozelo kiel liga aŭ transira formo inter la du genroj.

La unua specio de rozelo konata por fruaj Eŭropaj koloniistoj en Aŭstralio estis la bunta rozelo. Oni renkontis ĝin apud urbeto kun nomo *Rose Hill* (prononcata kiel [roŭz ĥill]), nune Parramatta, Novsudkimrio. Do unue la kolonianoj nomis la birdon *"Rosehill parakeet"*, kaj poste mallongigis la nomon al *"Rosehiller"*, laŭ tiama Aŭstralia prononcmaniero prononcata kiel [roŭzilla]. Poste la prononco ŝanĝiĝis al [rozilla] kaj, finfine, [rozella], kio iĝis kutima nomo de la papago kaj eniris multajn lingvojn. Vigors science priskribis la genron *Platycercus* en 1825 surbaze de tre distinga strukturo de vostaj kaj flugilaj plumoj kaj difinis la  (*Platycercus elegans*, laŭ tiama nomenklaturo *Platycercus pennantii*) ĝia tipa specio. Lia priskribo de la genro laŭ formo de vosto sekvas ideon de Heinrich Kuhl, kiu disigis papagajn speciojn en grupojn kun "mallarĝaj kaj kojnoformaj" kaj "larĝaj kaj plataj" vostoj. Tiujn ĉi speciojn oni povas grupi en tri nerangajn grupojn: la grupo de bluvangaj specioj (*P. elegans* kaj *P. caledonicus*), la blankavangaj specioj (*P. eximius*, *P. adscitus* kaj *P. venustus*) kaj la flavavanga specio *P. icterotis*. Tiu ĉi grupigo estas subtenata de molekulaj esploroj de 1987 kaj 2015, kiuj montras ke *P. icterotis* estas la plej baza debranĉiĝo de la genro. Ovenden kaj aliaj ankaŭ analizis motĥondrian DNA kaj trovis distingon inter bluvangaj kaj blankavangaj specioj. Ili ankaŭ trovis ke *P. caledonicus* estas baza debranĉiĝo inter bluvangaj formoj kaj ke subspecio *P. elegans nigrescens* estas disa de aliaj subspecioj de *P. elegans*. Ankaŭ laŭ ili *P. venustus* estis pli baza ol *P. eximius* kaj *P. adscitus*. En 2015 Ashlee Shipham kaj aliaj publikigis esploron de nuklea DNA de la papagoj, kiu montris ke *P. venustus* kaj *P. adscitus* estis frataj specioj kaj ke *P. elegans nigrescens* disiĝis pli frue ol *P. caledonicus*.

### Sistematiko 
*Platycercus*, Vigors 1825

* *Platycercus caledonicus*, (Gmelin 1788)
** *Platycercus caledonicus brownii*, (Kuhl 1820)
** *Platycercus caledonicus caledonicus*, (Gmelin 1788)
* *Platycercus elegans*, (Gmelin 1788)
** *Platycercus elegans elegans*, (Gmelin 1788)
** *Platycercus elegans flaveolus*, Gould 1837
** *Platycercus elegans fleurieuensis*, Ashby 1917
** *Platycercus elegans melanopterus*, North 1906
** *Platycercus elegans nigrescens*, Ramsay, EP 1888
** *Platycercus elegans subadelaidae*, Mathews 1912
** *Platycercus elegans adeleidae*, Gould, 1841
** *Platycercus elegans filewoodi*, McAllan & Bruce, 1989
* *Platycercus venustus*, (Kuhl 1820)
** *Platycercus venustus hilli*, Mathews 1910
** *Platycercus venustus venustus*, (Kuhl 1820)
* *Platycercus adscitus*, (Latham 1790)
** *Platycercus adscitus adscitus*, (Latham 1790)
** *Platycercus adscitus palliceps*, Lear 1832
* *Platycercus eximius*, (Shaw 1792)
** *Platycercus eximius diemenensis*, North 1911
** *Platycercus eximius elecica*, Schodde & Short 1989
** *Platycercus eximius eximius*, (Shaw 1792)
* *Platycercus icterotis*, (Temminck & Kuhl 1820)
** *Platycercus icterotis icterotis*, (Temminck & Kuhl 1820)
** *Platycercus icterotis xanthogenys*, Salvadori 1891

### Specioj 
## Priskribo 
Rozeloj estas mezgrandaj papagoj 26–37&nbsp;cm de longo kun relative longaj vostoj.

Memaranĝado de rozeloj estas performata per unu el piedoj, per kiu la birdo povas atingi sian kapon. Ekzistas raportoj ke iuj specianoj estas agresemaj kontraŭ aliaj birdoj kaj bezonas izoliĝon, sed aliaj specianoj ne havas tian problemon. En kaptiteco rozeloj manĝas semojn, fruktojn (pomojn, pirojn, vinberojn) kaj legomojn (laktukon, herbojn, folibeton ktp.).

## Referencoj 
Kategorio:Papagoj