Kadizo

**Kadizo** ( [ˈkaðiθ], laŭ regiona dialekto: *Cai* [ˈkai], kromnome *Tacita de plata* - "Taseto el arĝento")

Situante en la suda parto de Hispanio (36º 32' N – 6º 18' U), ĝi enhavas 109.950 loĝantojn (2025) kaj estas la ĉefurbo de la samnoma provinco, kaj kun aliaj ses urboj (San-Fernando, Chiclana, Puerto Real, Puerto de Santa María, Chiclana de la Frontera, Rota kaj Ĥerezo) formas la metropolan areon Kadiza Golfeto.

Kadizo estas ĝemeligita kun 31 aliaj urboj.

## Historio 
[maldekstra|200px|eta|Kadizo en [1888]]
Oni konsideras ĝin la plej antikva urbo ankoraŭ ekzistanta ĉirkaŭ la okcidenta Mediteraneo, laŭ la tradicio, ĝi estis fondita de la fenicoj en jaro -1100 kun la nomo *Gadir* (Fortikaĵo) por mina industrio en tero de tarteza civilizacio, kie laŭ la legendo Heraklo (aperanta en la aktuala blazono de la urbo) faris unu el siaj Laboroj. La romianoj ĝin nomis *Gades*.

De Kadizo eliris Kristoforo Kolumbo en siaj dua kaj kvara vojaĝoj Ameriken; komence de la 16-a jarcento la urbo akiras la rajton komerci rekte kun amerikaj kolonioj, kaj en 1717 la monopolon, kiun perdis Sevilo.

Skadro de la Rusa Mararmeo revenanta de mobilizo por la Unua Ligo de Armita Neŭtraleco haltis en Kadizo por tri semajnoj en majo 1781. De Kadizo eliris ankaŭ la franc-hispana floto partoprenonta en Batalo de Trafalgar la 21-an de oktobro de 1805.

En jaro 1811 dum la Milito de Hispana Sendependiĝo inter hispanoj kaj la armeo de Napoleono rifuĝis tie la ribela Parlamento (*Cortes*). La liberalemaj deputitoj verkis la unuan Konstitucion de Hispanio nomita *La Pepa* (*Jonjo*, ĉar estis proklamita la 19-an de marto, festo de Sankta Jozefo).

Dum Unua Hispana Respubliko, ribelo en la urbo proklamis sendependan kantonon, kiu daŭris ĝis reĝiĝo de Alfonso la 12-a.

## Ekonomio 
Kadizo ĉiam estis mara urbo, precipe per sia komerca haveno, la fiŝkapta industrio kaj ŝipkonstruado. Nuntempe pro konkurenco de koreaj ŝipkonstruejoj kaj preskaŭa malapero de fiŝado, la ekonomio de la urbo tre suferis kaj la senlaboreco en la urbo estas tre grava problemo.

Aktuale, la plej grava industrio estas turismo, profitanta la faman karnavalon, la strandojn (*La Caleta*, *Victoria* kaj *Cortadura*) kaj la monumentojn.

## Servoj
### Edukado
* Universitato de Kadizo
### Transportado
#### Busoj
##### Interurbaj busoj
eta|Municipoj de la Kadizgolfa Transporta Konsorcio. Consorcio de Transportes de la Bahía de Cádiz. Membriĝontaj municipoj indikiĝas per pala koloro.
La busstacio de Kadizo situas en Avenuo Astilleros apud la fervoja stacio, kun ĉiutagaj iroj al:

Aliajn lokojn oni atingas per linikonekto en tiuj lokoj.

##### Urbaj busoj
Kadizo apartenas al zono A en la tarifa sistemo de la . Totale 28 regulaj linioj konektas la provincan ĉefmunicipon kun la aliaj samurbaj municipoj.

##### Municipaj busoj 
eta|Situo de la municipaj buslinioj kaj iliaj interkonektoj
La municipo havas kvin busliniojn. Ĉiuj administriĝas de la kompanio Tranvía de Cádiz a San Fernando y Carraca S.A:

Ordinara bileto kostas 1,10 €.

## Vidindaĵoj 
eta|maldekstra|180px|Kadiza Urbodomo
eta|dekstra|180px|Pordoj de Kadizo
Multaj monumentoj vidindas tra la tuta urbo, inter ili notindas la Urbodomo, la Pordoj de la urbo (*Puertas de Tierra*), Teatrejo Falla (*Gran Teatro Falla*) kaj la Katedralo.

Fama estas la karnavalo de Kadizo, kie grupoj kantas (normale spritajn kanzonojn) por amuzi, oni organizas oficialan konkurson en Teatrejo Falla, normale fine de februaro.

Vizitindas ankaŭ la kvartalo de *La Viña* (prononcu La Vinja) kie, precipe somere, oni povas gustumi en siaj trinkejoj la bonegajn vinojn de Ĥerezo kaj manĝetojn tipajn kiel *Cazón en adobo* (spicitaj kaj poste frititaj ŝarkopecoj), tinuso kun cepo aŭ rostitaj skombroj.

Ĉiun someron ekde 1955 oni organizas futbalkonkurson *Trofeo Carranza* (Pokalo Karranza) inter kvar teamoj, unu el ili ĉiam estas la loka *Cádiz Club de Fútbol* (Kadiza Futbala Klubo).

## Kadizanoj 
Famaj kadizanoj inter aliaj:

* José Celestino Mutis (Sciencisto).
* Manuel de Falla (Komponisto).
* Emilio Castelar (Prezidento de la Unua Hispana Respubliko).
* Jose María Pemán (Verkisto).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cádiz (stacidomo)
* Cortadura (stacidomo)
* Estadio (stacidomo)
* San Severiano (stacidomo)
* Segunda Aguada (stacidomo)
* Proksimaĵoj Kadizo
* Tramtrajno de la Kadiza Golfeto

## Eksteraj ligiloj 
* Kadiza Urbodomo 


Kategorio:Urboj de Andaluzio
Kategorio:Hispanaj provincaj ĉefurboj