Rotikeco

**Rotikeco** (angle ''*) estas en la angla lingvo fenomeno de konservado de la sono *r'' antaŭ aliaj konsonantoj. En dialektoj kun rotikeco la sono /ɹ/ (angla R) estas prononcata en preskaŭ ĉiuj pozicioj de vorto, ekzemple en vortoj kiel '** kaj **'. En dialektoj sen rotikeco ĝi estas prononcata nur se ĝi troviĝas antaŭ vokalo, ekzemple ''*.

La manko de rotikeco aperas en Unuiĝinta Reĝlando, Aŭstralio, Nov-Zelando, en kelkaj regionoj de Usono, kaj ankaŭ en multaj aliaj lokoj.

## Evoluo de la prononcoj de nerotika tipo 
[eta|maldekstra|Sur ĉi tiu mapo, ruĝaj kampoj montras lokojn, kie la prononco en la vilaĝaj ĉirkaŭaĵoj estis rotika en la 50-aj jaroj de la 20-a jarcento. La mapo baziĝas sur H. Orton et al., *[Survey of English Dialects* (1962–71). Kelkaj kampoj kun parta rotikeco ne estas markitaj sur ĉi tiu mapo]]
eta|Ruĝaj kampoj montras lokojn, kie la anglaj dialektoj el la malfruaj jaroj de la 20-a jarcento estis rotikaj. Baziĝas sur P. Trudgill, *The Dialects of England*.
Plej fruaj spuroj de la perdo de  en la angla lingvo povas esti trovataj tuj antaŭ  en skriboj el la mezo de la 15-a jarcento. Oxford English Dictionary donas *bace*, por pli frua *barse* (hodiaŭa skribo estas *bass*) kaj *passel*, por malnova *parcel*.
La perdo de la sono  en la prononco plej verŝajne rapide disvastiĝis en suda Anglio en la 18-a jarcento. John Walker uzis la skribon *ar'', por fonetike montri longan 'a' en la vorto *aunt* en lia vortaro el la jaro 1775. Li montris krome, ke la vorto *card* estas prononcata *caad*

Ne-rotikaj personoj prononcas  en vortoj kiel *red* kaj majoritato el ili prononcas ĉi tiun sonon krome en vortoj kiel *torrid* kaj *merry*, sed ne en vortoj, kiel *car*, *water*, *more*, kiam ili estas prononcataj sen sekva vorto. Tamen en la majoritato de nerotikaj dialektoj se la vorto finiĝas per *r*, kaj sekva vorto komenciĝas per vokalo, la sono *R* estas prononcata. Multaj nerotikaj parolantoj krome aldonas la sonon *r* inter vokaloj. Do, tiam la vorto *drawing* ekprononciĝas *drawring*. Oni penas kontraŭ tio, sed eĉ personoj, kiuj uzas la tiel nomatan prononcon *Received Pronunciation* ankaŭ *enŝovas* en tiuj lokoj la sonon *r*. En tiaj kazoj *The idea of it* ekprononciĝas *The idea-r-of-it*, kaj *Australia and New Zealand* ekprononciĝas *Australia-r-and New Zealand*.

Por ne-rotikaj parolantoj, kio historie estis vokalo plus , estas nun kutime prononcata kiel longa vokalo. Do, en la prononco Received Pronunciation (RP) kaj en multaj aliaj nerotikaj dialektoj *card, fern, born* estas prononcataj [], [], [] aŭ simile; la prononco povas esti malsama depende de la akĉento.
La longeco de tiuj vokaloj povas ankaŭ esti konservata en frazoj, do *car owner* estas prononcata []. Tamen lasta ŝvao kelkfoje estas mallonga, do *water* sola estas prononcata []. En RP kaj en similaj prononcoj la vokaloj  kaj  (aŭ ), kiam estas tuj antaŭ *R*, fariĝas diftongoj, kaj tial *near* estas prononcata kiel [] kaj *poor* kiel [].

## Distribuo 
[eta|Ruĝaj kampoj estas tiuj, kie Labov, Ash, kaj Boberg (2006:48) trovis iom **ne**-rotikajn prononcojn inter blankuloj en pli grandaj urboj de [Usono.
La prononcoj de la AAVE de la nerotika tipo povas troviĝi inter afrik-amerikanoj en la tuta lando.]]
Ekzemploj de rotikaj dialektoj estas: Skota angla, Kanada angla lingvo kaj majoritato de prononcoj en Usono.
Nerotikaj akĉentoj inkludas la majoritaton de akĉentoj en Anglio, Nov-Zelando, Aŭstralio, RPA.
[[Dosiero:Final er in Farmer English dialects.PNG|eta|maldekstra|
Fina prononco de **/r/** sur *kamparaj teritorioj* en Anglio en la 50-aj jaroj
**verda** – [] (ne-rotika)
**flava** – [] (alveolara)
**oranĝa** – [] (retrofleksa)
**roza** – [] (alveolara & longa)
**blua** – []
**violkolora** – [] (malantaŭa & rondigita)]]

## Eksteraj ligiloj 
* Chapter 7 of the *Atlas of North American English* by William Labov et al., dealing with rhotic and non-rhotic accents in the U.S. (PDF file)
* Rhotic vs non-rhotic, intrusive "r" from the alt.usage.english newsgroup's FAQ
* Rhotic or non-rhotic English? , Pétur Knútsson, University of Iceland
* 'Hover & Hear' accents of English from around the world , both rhotic and non-rhotic.

Kategorio:Dialektoj de la angla lingvo
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Gramatiko de la angla lingvo
Kategorio:Sociolingvistiko