open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hulst

**Hulst** estas urbo en la nederlanda provinco Zelando. La preskaŭ 28.000 loĝantoj estas grandparte katolikaj, parolas dialekton multe pli similan al tiu de la proksima parto de Flandrio ol al tiu de la resta Zelando, multaj detaloj kiel ekzemple la urba flago memorigas pri Flandrio, kaj la stilo de la urbeto estas burgunda, tial la urbo nomiĝas "la plej flandra de Zelando" kaj per tio altiras belgajn turistojn. La flandra urbo Antverpeno foras 30 kilometrojn. La orienta limo de la municipo estas ankaŭ la landlimo kun Belgio. La rivero Skeldo estas en la nordo la natura limo. Tiu limo historie plurfoje estas ŝovita pro digokonstruado. Sed la rivero revenis pro digotrarompoj kaj inundoj. La iama vilaĝo Saeftinghe pro tio malaperis kaj la tiea riverborda naturrezervejo ricevis la nomon "la droninta lando de Saeftinghe".

## Partnera urbo 
* 20px Michelstadt en Germanio

eta|maldekstra|250px|la urba muelejo el la jaro 1792
[eta|250px|Monumento pri [Renardo la vulpo en Hulst]]

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la urbo, nederlandlingvaj
* paĝoj pri la vidindaĵoj de Hulst kaj ĉirkaŭaĵo, nederlandlingvaj 


Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Zelando
Geysir

**Geysir** estas Islanda gejsero.

El ĝia nomo aliaj samtipaj ŝprucigaj fontoj gajnis siajn nomojn. Antaŭe ĝi erupciis ordinare ĉiutage sed nun oni devas instigi ĝin per sapo aŭ similaj materioj. La varmo de ĝia akvo sur la supraĵo estas 76 ĝis 86 gradoj. Sed pli profunde en la fonto ĝi estas 120 ĝis 130 gradoj. La erupcioj komenciĝas je potencaj, basaj muĝoj en la profundo de la fonto. Samtempe la surfaco de la akvo komencas pli forte boli, kaj iom post iom ĝi leviĝas pli kaj pli, ĝis el la giganta fontotruo saltegas 50 ĝis 70 metre alta akvokolono, kiu per furioza forto kaj skuanta bruego ĵetas siblantajn akvotorentojn super la tuta ĉirkaŭaĵo, ĝis la erupcio malrapide ĉesas kaj silentiĝas post 15 ĝis 30 minuta spektaklo.

## Bildaro 

THE GREAT GEYSER (1850).jpg|Geysir en 1850
Erupting geysir.jpg|Erupto
Great Geysir (4).jpg|Erupto en somero de 2009
Geysir forest.jpg|Arbaro proksime al Geysir

Kategorio:Geografio de Islando
Kategorio:Gejseroj
Ilja Prigogine

**Ilya Prigogine** ([ilja prigoĵin], (); naskiĝis la 25-an de januaro 1917, en Moskvo, mortis la 28-an de majo 2003, en Bruselo) estis rusdevena belga kemiisto kaj fizikisto. 

## Biografio 
Post la rusa revolucio la familio Prigojine malfavoris la sovetian sistemon kaj en 1921 iris de Rusio al Germanio kaj en 1929 al Belgio, kie ĝi alprenis la francan nomskribon *Prigojine*. Ilya Prigojine en 1949 alprenis la belgan civitanecon.

Lia frato Alexandre Prigogine estis mineralogo kaj ornitologo.

Studinte kemion en la Universitato Libera de Bruselo li en 1950 tie profesoriĝis. En 1959 li iĝis direktoro de la instituto *Solvay* en Bruselo kaj instruanto de Universitato de Teksaso ĉe Aŭstino (Usono). De 1961 al 1966 li instruis en Ĉikago. En 1967 li iĝis direktoro de la Centro pri Statistika Mekaniko kaj Termodinamiko en Aŭstino.

## Esploroj 
Prigojine esploris termodinamikon kaj interalie kreis la koncepton de disipaj strukturoj. En 1977 li ricevis la nobelpremion pri kemio. En 1989 Belgio nobeligis lin, nomumante lin vicgrafo. Ĝis sia morto li estis prezidanto de la Internacia Akademio de Sciencoj.

Kategorio:Rusiaj judoj
Kategorio:Belgaj judoj
Kategorio:Termodinamikistoj
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Belgaj fizikistoj
Kategorio:Belgaj kemiistoj
Kategorio:Personoj de Moskvo
Kategorio:Honordoktoroj de la universitato Lieĝo
Kategorio:Membroj de la Rumana Akademio
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Julița

**Julița** [ĵulica] (hungare: **Gyulatő**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Vărădia de Mureș. En 1910 ĝi havis 1148 loĝantojn (rumanoj), en 1992 476. Ĝia unua skriba mencio estas el 1479. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

La ligna preĝejo de Julița estis deklarita "historia monumento".

eta|Ligna preĝejo de Julița

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Ŝtata Universitato de Campinas

La **Ŝtata Universitato de Campinas** (portugale *Universidade Estadual de Campinas*, **UNICAMP** aǔ **Unicamp**) estas brazila universitato, kies ĉefa kampuso situas en la urbo Campinas (ankaŭ kun kampusoj en São José do Rio Preto, Limeira kaj Piracicaba, kursoj por formado de aktivaj instruistoj (PROESF) en Americana kaj Vinhedo, krom universitata hospitalo en la urbo Sumaré) , ĉirkaŭ 120 km for de San-Paŭlo. Kreita pere de leĝo en 1962 kaj oficiale inaŭgurita en 1966, la Ŝtata Universitato de Campinas aperis kiel strategia centro de formado de laborforto tre kapabligita en la kampoj de teknologio kaj naturaj sciencoj, precipe. Posttempe la universitato diversiĝis kaj hodiaŭ ankaŭ elstaras pro sia produktado en la kampoj de homaj sciencoj (precipe en la kampoj de artoj, ekonomiko, filozofio, historio kaj geografio).

Ĝi estas subtenata de la ŝtata registaro ĉefe pere de kolektado de la Tributo pri Cirkulado de Varoj kaj Servoj (ICMS), kaj ankaŭ pere de mono de institucioj de subteno. La lernantoj ne pagas monatkotizojn (escepte la universitataj kromkursoj) kaj la eniro en la grada kurso fariĝas per publika porenira ekzameno malfermita al ĉiu ĉiu brazila aŭ eksterlanda civitano kiu finis la mezan lernejon. Por la eniro en la postdiploma (magistriĝo kaj doktoriĝo), la fakultatoj uzas specifajn akceptometodojn kaj la eniro en la teknika lernejo fariĝas per ekzameno simila al tiu de la grada kurso.

## Docentoj (elekto) 
* Emílio Cid

## Eksaj studentoj (elekto) 
* Amara Moira, verkisto
* Marcelo Rubens Paiva, verkisto
* Monica Iozzi, aktorino

Campinas
Kategorio:Edukado en San-Paŭlio
Kategorio:Campinas
Vărșand

**Vărșand** [vərŝand] (hungare: **Gyulavarsánd**, djulavarŝa:nd) estas vilaĝo en Rumanio norde de Arad administracie apartenanta al komunumo Pilu.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2802 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 867 (rumanoj, 15 % da hungaroj.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1214. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Poienari

Poienari (poenarj) (hungare: **Halmágymező**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sebiş administracie apartenanta al komunumo Hălmagiu. En 1910 ĝi havis 469 loĝantojn (rumanoj), en 1992 270. Ĝia unua skriba mencio estas en 1760. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Luncșoara (Arad)

**Luncșoara** [lunkŝŭara] (hungare: **Hosszúsor**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sebiș administracie apartenanta al la komunumo Hălmăgel. En 1910 ĝi havis 1 119 loĝantojn (rumanoj), en 1992 644. Ĝia unua skriba mencio estas el 1760. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Béla la 4-a (Hungario)

eta|Statuo de Belo la 4-a en la hungara *Nemzeti Történeti Emlékpark*

**Béla la 4-a** (ankaŭ Belo, Behlo aŭ erare Adalberto) (n. 1206 – m. 3-an de majo 1270) estis reĝo de Hungario (1235–70), filo de Andreo la 2-a. Dum lia regado okazis la mongola invado kaj rekonstruo de la lando, tiel oni nomas lin ankaŭ dua landokupanto.

Post la surtroniĝo, li volis realigi same fortan regadon ol tiu de Bela la 3-a, tiel li reprenis donitajn bienojn, rajtojn de la baronoj, nobeloj. Tiu politiko kaŭzis kompreneble kontraŭstaron kaj li devis ĉesigi tiun politikon en 1239. Dum lia regado, Hungario akceptis kumanojn, kiu kaŭzis pluajn konfliktojn pro la nomada vivteno. Jarfine de 1240 atingis la hungarajn limojn la mongolaj armeoj, sed la lando ne estis preta por la batalo pro la menciitaj konfliktoj. La problemon akrigis, ke nebridita homamamaso murdis kumanan estron *Kötöny* pro falsa akuzo pri kunlaboro kun la mongoloj. La kumanoj detruante, priranbante forlasis la landon, tiel Belo perdis batalforton.

Li estis venkita en 1241 fare de mongoloj gvidataj de Batu-ĥano, en la batalo de Muhi, apud la ribvereto Sajó. Belo fuĝis al Dalmatio kaj la Hungara Reĝlando fakte ne ekzistis dum unu jaro (en la nuna hungara parolo oni nomas tiun invadon ankaŭ tatara invado).

Kiam la mongoloj retiriĝis pro heredaj konfliktoj, Belo komencis rekonstruigi la landon. Tiam li jam volis interkonsenton kun la nobeluloj kaj instigis konstrui ŝtonajn fortikaĵojn.

Ĉar okcidentan parton de Hungario okupis la aŭstra Frederiko Babenberga la 2-a - kontraŭ neplenumitaj promesoj - tiujn teritoriojn estis tre malfacile reakiri. Belo venkis Frederikon en batalo apud Lajta, la 15-an de junio 1246.

Li devis transdoni je Zára (nun Zadar) al Venecio, sed povis reteni Salato-n (nun: Split) kaj aliajn partojn de Dalmatio. Li sekvis la politikon de religia pacienco en Bosnio.

Li militis kun la serba reĝlando fondita de la Nemanja-dinastio kaj kun Ppemysl Ottokár la 2-a pro Stirujo, kiu venis tiutempe al posedo de la ĉeĥoj. Belo en 1261 rebatis la novan mongolan atakon kontraŭ Hungario.

Belo havis du filojn kaj sep filinojn de sia edzino Maria, filino de la bizanca imperiestro nikaia Laskaris Teodoros la 2-a.

El liaj gefiloj gravas Sankta Margareta de Hungario (el la Arpad-dinastio, laŭ kiu estis nomumita la Margit-insulo kaj kiu estis sanktigita en 1943) por la hungaroj, Sankta Kinga por la poloj (kanonigita en 1999) kaj Beatulo Konstanca.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Artefarita insulo

[dekstra|eta|350px|[Jumeirah]]
Nuntempe **artefaritaj insuloj** estas multekosta, sed foje multenspeziga opcio por urboj, kiuj havas problemojn pro manko de spaco (ekzemple Odaiba en Tokio, la projekto surinsula urbo de Fukuoka). Estonte ili povus iĝi kutima vidaĵo, ĉar multaj urboj en la mondo, aparte en Azio suferas pro spacomanko kaj ŝtopiĝo. Tiel homfaritaj insuloj povus esti racia solvo.

Jen listo de pluraj artefaritaj insuloj:

## Aŭstrio 
* Donauinsel, insulo en rivero Danubo en Vieno, longeco de 20 km, vasteco 200 m.

## Bahamoj 
* Ocean Cay

## Danio 
* Peberholm
* Flakfortet, Kopenhago haveno
* Middelgrunden, Kopenhago haveno
* Trekroner, Kopenhago haveno

## Dubajo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj 
* Burj al-Arab, hotelo sur insulo.
* Palmo-insuloj (La Palmo, Ĵumejra, La Palmo, Ĵebel Ali, and La Palmo, Dejra), ĵus konstruataj aktualeco de 2005.
* La Mondo-insuloj, ĵus konstruataj aktualeco de 2005.
* Dubai Waterfront http://www.dubaiwaterfront.ae/po_ov.php 

## Hongkongo, Popola Respubliko de Ĉinio 
* Hongkonga Internacia Flughaveno - parte artefarita, parte sur origina insulo Ĉek Lap Kok.
* Hongkonga Centro de Kunvenoj kaj Ekspozicioj - nova alo sur homfarita insulo antaŭ la bordo de la malnova alo sur Ŭan Ĉai.
* Hongkong-Makao Piero - piero sur du artefaritaj insuloj.
* Ŝui Keng Teng - iama altiĝo, izolita de firmtero post konstruo de High Island baraĵlago
* iama altiĝo en Ŝing Mun baraĵlago
* iama altiĝo en Ŝek Pik baraĵlago
* iamaj altiĝoj kaj montetoj en Taj Lam Ĉung baraĵlago
* artefarita insulo en la artefarita Inspira lago en iama Peni golfo
* La centra turo de Ting Kaŭ Ponto staras sur artefarita insulo en Grimproza Kanalo.
* La turoj de Kŭaj Tsing Ponto staras sur du artefaritaj insuloj en Grimproza Kanalo.

## Japanio 
* historia - Deĵima
* Ĉubu centra internacia flughaveno
* Reva Insulo (Yume No Shima)
* Kansaja internacia flughaveno
* Kobe flughaveno
* Odaiba, Tōkyō golfo
* The Second Sea Fortress, Tōkyō Bay (The first and second fortresses were sunk)
* Havena insulo, Kobe haveno
* Roko insulo, Kobe haveno
* insula urbo, Fukuoka (Hakata) haveno

## Kanado 
* Île Notre-Dame, en Montrealo

## Maldivoj 
* Hulhumalé
* Tilafuŝi

## Meksiko 
* Spirala insulo, malgranda flosanta insulo

## Nederlando 
* Neeltje Jans
* IJburg
* Flevoland

## Panamo 
* Barro Colorado insulo, iama montetopinto en Panamo-Kanala Zono.

## Peruo/Bolivio 
* Uros, loĝata artefarita flosanta insulo farita sur rifo en Titikaka Lago

## Pollando 
* Formoza

## Singapuro 
* Korala insulo
* Jurong insulo, kreita per kunigado de sep naturaj insuloj
* Paradiza insulo
* Perl-insulo
* Pulaŭ Pungol Barat
* Pulaŭ Pungol Timor
* Sabla insulo
* Trezora insulo

## Unuiĝinta Reĝlando 
* Balena insulo, Portsmouth haveno
* Read insulo
* Selando

## Usono 
* Fort Sumter, Suda Karolino
* Balboa insulo (Newport Beach, Kalifornio)
* Havena insulo (Seattle, Washington)
* Trezora insulo (Sanfranciska golfo)
* U Thant insulo (Novjorko-centro)
* Norda insulo (Chicago, Illinois)

## Vidu ankaŭ 
* Palm-insuloj
* La Mondo (insularo)
* Listo de insuloj

Kategorio:Artefaritaj insuloj
Kategorio:Insuloj
Movado (fiziko)

En fiziko, **movado** signifas ŝanĝon de pozicio de korpo relate al referenca punkto, kiel mezurita de aparta observanto en aparta referenca kadro. Ĝis la fino de la 19-a jarcento , la leĝoj de Newton pri movado, kiuj li postulatis kiel aksiomoj en lia fama *Principia*, estis la bazo de tio, kio fariĝis de tiam sciata kiel klasika fiziko. Kalkuloj de trajektorioj kaj fortoj de korpoj en movado bazitaj de Neŭtona aŭ klasika fiziko estis tre sukcesaj ĝis fizikistoj komencis povi mezuri kaj observi tre rapidaj fizikaj fenomenoj.

Ĉe tre altaj rapidoj, la ekvacioj de klasika fiziko ne povis kalkuli akuratajn valorojn. Por pritrakti tiujn ĉi problemojn, la ideoj de Henri Poincaré kaj Albert EINSTEIN pri la fundamenta fenomeno de movado adoptiĝis anstataŭ tiuj de Newton. Konsidere ke la leĝoj de Newton pri movado premisas absolutajn valorojn de spaco kaj tempo en la ekvacioj de movado, la modelo de EINSTEIN kaj POINCARÉ, nun nomita la speciala teorio de relativeco, premisas valorojn por tiuj konceptojn kun arbitraraj nulaj punktoj. Ĉar la ekvacioj de speciala relativeco donis akuratajn rezultojn ĉe altaj rapidoj, kaj tiuj de Newton ne faris tion, la speciala teorio de relativeco nun akceptiĝis (kiam oni malagnoskas gravito). Tamen, kiel praktika afero, la leĝoj de Newton pri movado estas multe pli facile trakteblaj ol tiuj de speciala relativeco kaj tial estas pli ofte uzata en aplikita fiziko kaj inĝenierarto.

En la neŭtona modelo, ĉar movado estas difinita kiel proporcio de longo al tempo, tiuj ĉi konceptoj antaŭas la koncepton de movado, samkiel la koncepto de movado aŭ rapido antaŭas tiun de forto. Alivorte, la ecoj de longo aŭ spaco kaj tempo determinas la naturon de movado kaj la ecoj de movado, laŭvice, determinas la naturon de forto.

En la specialrelativeca modelo, movado aŭ rapido povas esti pripensita iel kiel angulo inter spaca direkto kaj tempa direkto.

Kaj en la spaco de speciala relativeco kaj en la eŭklida spaco de neŭtona fiziko, relativa movado povas esti mezurita, kaj absoluta movado estas sensignifa.

## Vidu ankaŭ 
* Brown-a movado
* ekvacio de movado
* molekula movado
* movokvanto
* leĝoj de Newton pri movado
* fiziko
* trajektorio de ĵetaĵo

Kategorio:Mekaniko
Cladova

**Cladova** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Cladova (Păuliş) estas vilaĝo en Distrikto Arad.
*Cladova (Bethausen) estas vilaĝo en Distrikto Timiş.
Păuliș (Arad)

**Păuliș** [pəuliŝ] (hungare: **Ópálos**) estas komunumo en Rumanio 25 km oriente de Arad. Apartenas al ĝi Barațca, Cladova kaj Sâmbăteni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 516 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj), en 1992 2 121 (rumanoj, 6 % da hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1333. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye). Oni aligis al ĝi Păulișu Nou.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
Tra Păuliș pasas la nacia vojo DN7 kaj la fervoja linio de Arad al Deva.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Căpâlnaș

**Căpâlnaș** [kəpılnaŝ] (hungare: **Kápolnás**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al la komunumo Birchiș. En 1910 Kápolnás havis 1 602 loĝantojn (rumanoj), en 1992 1 024. Ĝia unua skriba mencio estas el 1369. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario, al Krassó-Szörény.

eta|maldekstra|300px|Kastelo de Căpâlnaș

== Komunumoj pri *kápolna* (= kapelo) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Căprioara (Arad)

**Căprioara (Arad)** [kǝpriŭara] () estas malgranda vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al la komunumo Săvârşin. En 1910 ĝi havis 986 loĝantojn (rumanoj), en 1992 380. Ĝia unua skriba mencio estis en 1337. Ĝi apartenis ĝis Traktato de Trianon al Hungara reĝlando, al Krassó-Szörény (historia departemento).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Kossuth-blazono

eta|Kossuth-blazono
La **Kossuth-blazono** [Koŝut] estas varianto de la hungara nacia blazono, sur kiu ne aperas la hungara krono kaj kies formo - anstataŭ la kutima rektaflanka ŝildo - estas konkave arkigita flanke kaj supre.

Ĝi anstataŭis la kronan blazonon la 16-an de aprilo 1849, tiel oni nomas la blazonon post la tiama guberniestro-prezidento Lajos Kossuth. Ekde tiam oni uzis sur flagoj de patrujdefenda armeo, super kiu oni brodis glavon en laŭra florkrono.

Ĝi estis ekde novembro de 1918 ĝis aŭgusto de 1919 oficiala ŝtata blazono. (La hungara konsilantaro (1919) ne decidis pri la blazonuzo). Ĝi estis denove oficiala inter 1946-49 kaj dum la hungara revolucio de 1956.

En 1990 okazis akraj politikaj diskutoj pri la nova oficiala blazono (post la komunista) La nova demokratie elektita parlamento (kun dekstra plimulto) decidis pri alia kun-krona blazono.

## Blazon-priskribo 
*fendita, 1) okpece trabumita el gorĝo kaj argento (kiu estas tiu de "Malnova Hungario"); 2) el gorĝo, kun patriarka kruco elkreskanta el krono, ambaŭ el arĝento, instalita ĉe la supro de trimonto el sinoplo (kiu estas tiu de "Nova Hungario").*
Notu ke la skulptita ŝildo ĉi-apude ne tute respondas al la oficiala priskribo, ĝi bildigas tri trabojn anstataŭ la trabumita kampo.

ankaŭ koloraj fotoj

Kategorio:Blazonoj de Hungario
Camna

**Camna** (kamna) (hungare:Kávna) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Şilindia. En 1910 ĝi havis 475 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 99 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1828. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cristești (Arad)

**Cristești** [kristeŝtj] (hungare: **Keresztespatak**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Sebiș administracie apartenanta al komunumo Hălmagiu. En 1910 ĝi havis 248 loĝantojn (rumanoj), en 1992 — 137. Ĝia unua skriba mencio estas el 1464. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Baia

**Baia** [baja] (hungare: **Kisbaja**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al la komunumo Vărădia de Mureş. En 1910 ĝi havis 624 loĝantojn (rumanoj), en 1992 175. Ĝia unua skriba mencio estas en 1479. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Chișlaca

**Chișlaca** [kiŝlaka] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Craiva. En 1910 ĝi havis 963 loĝantojn (rumanoj), en 1992 703. Ĝia unua skriba mencio estas el 1368. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Bihar vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
AMule

**aMule** estas komputika programo por uzi la eDonkey reton kaj la Kad reton, sed ĝi ofertas pliajn utilaĵon ol ordinaraj eDonkey programoj, inkluzive subtenon por Kademila. Ĝi estas apartaĵo el xMule kodfonto, kiu estas apartaĵo el lMule projekto, kiu estis la unua provo por krei eMule-programon por Linukso. Ĝia celo estas funkcii en ĉiuj sistemoj, nuntempe ĝi funkcias ĉe Linukso, Mac OS X, FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, Vindozo kaj Solaris.

La maskoto de la programo estas tre juna mulo, do hibrido de virazeno kaj ĉevalino - tiun maskoton ĝi dividas kun la parenca programo eMule.

## Vidu ankaŭ 
* eMule

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Linuksa programaro
Kategorio:Vindoza programaro
Kategorio:Mac OS programaro
Peregu Mic

Peregu Mic (mik) (hungare: **Kispereg**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Arad administracie apartenanta al komunumo Peregu Mare. En 1910 ĝi havis 1 859 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1 047 (95% hungaroj. Ĝi estis koloniigita de reformitaj hungaroj en la 18-a jarcento. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Dorobanți

**Dorobanți** [dorabanc] (hungare: **Kisiratos** [kiŝiratoŝ]) estas komunuma sidejo en Rumanio nordokcidente de Arad. Iam ĝi administracie apartenantis al urbo Curtici, 5 km oriente.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 210 loĝantojn (hungaroj), en 1992 — 1 841 (97 % da hungaroj). En 2002 estis 94,8 % da hungaroj inter 1 679 loĝantoj.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1454 (laŭ aliaj: 1418). Ĝi estis la bieno de János Hunyadi. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (*Csanád vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18., 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Albert Almási (n. 31-a de aŭgusto 1930): aktoro.
* Mihály Godó P. (1913–1996) jezuito, politika malliberulo en Rumanio.
* József Ferenc Varga (n. 24-a de februaro 1947) fotisto, teknikdesegnisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Crocna

**Crocna** [krokna] (hungare: **Koroknya**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sebiş administracie apartenanta al la komunumo Dieci. En 1910 ĝi havis 1 010 loĝantojn (rumanoj), en 1992 555. Ĝia unua skriba mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Conop

**Conop** [konop] (hungare: **Konop**) estas komunumo en Rumanio oriente de Lipova. Ĝi konsistas el la jenaj vilaĝoj Belotinț, Chelmac, Conop, Milova kaj Odvoș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 116 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 581.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1510. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj 
* Magda Mózes kuracistino, universitata docentino

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Cintei

**Cintei**  () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Zărand. En 1910 ĝi havis 1 781 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 239 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1396. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Dumbrava (Arad)

**Dumbrava (Arad)** (hungare: **Körösdombró**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Sebiș administracie apartenanta al la komunumo Pleșcuța (Arad). 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 368 loĝantojn (rumanoj), en 1992 147. Ĝia unua skriba mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad
Golden Rule Airlines

Transporto > Aviado > Fluglinioj > Golden Rule Airlines

|-
| Aeroplanoj
| 3
|-
| IATA
| --
|-
| ICAO
| GRS
|-
| Radia signo
| *Golden Rule*
|-
| Loko
| Biŝkeko, Kirgizio
|-
| Establo
| 2003
|-
| Alvenlokoj
| Azio
|}
**Golden Rule Airlines** (angle: Fluglinioj de la Ora Regulo) estas flugkompanio, kies sidejo estas en Biŝkeko (Kirgizio).
## Servoj 
Servoj provizataj de *Golden Rule Airlines* ampleksas (stato de majo 2006):

* Mendaj (ĉartaj) servoj (pasaĝera aŭ karga), lokiĝas en Biŝkeko.
* Aviakemiaj servoj disponeblas, lokiĝas en Kazaĥio.

## Flugmaŝinoj 
La aeroplanaro enhavas 3 aviadilojn de tipo *Antonov* An-2' (majo 2006): una pasaĝera, karga, kaj aviakemiaj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.goldenruleairlines.org , la kompania retejo

eta|maldekstra|An-2 de *Golden Rule Airlines* ĉe Isik-kolos (aŭgusto 2005).

Kategorio:Aviado
Kategorio:Flugkompanioj
Târnova (Arad)

**Târnova** [tırnova] (hungare: **Tornova**) estas komunumo en Rumanio oriente de Pâncota. En 1910 ĝi havis 3 043 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 888 (rumanoj). Ĝia unua mencio estas en 1406. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Zaránd, de 1744 Arad vármegye).

Târnova estas ĝemelita kun la franca urbo Choisy-le-Roi.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Magdeburgaj duongloboj

eta|300px|Magdeburgaj duongloboj (Legendo en la teksto)
Per la **Magdeburgaj duongloboj** Otto von Guericke demonstris en 1663 ĉe la kortego de princo-elektanto *Friedrich Wilhelm* la efikon de la aerpremo kaj per tio pruvis la ekziston de la tera atmosfero.

Por la eksperimento Guericke kunmetis du duonglobŝelojn tiel, ke ili formis globon. Poste li vakuigis la tiel estiĝintan kavaĵon per la de li inventita aerpumpilo. La aerpremo, kiu nun de ekstere efikis sur la globon, tiom forte kunligis ĝin, ke eĉ 16 ĉevaloj ne kapablis disŝiri ĝin. Tio eblis nur post malfermo de krano, kiu enlasis aeron de ekstere en la globon.

La originalaj duongloboj nun troviĝas en la universitata biblioteko de Braunschweig.

Detala raporto de la eksperimentoj de Guericke aperis siatempe sub la latina titolo "Experimenta nova Magdeburgica de vakuo spatio", manuskripto el 1663, presita en Amsterdamo en 1672.

[eta|300px|Skizo de [Gaspar Schott pri la duongloba eksperimento]]

**Legendo al la supra bildo:**

1. Ŝnuregoj (la ĉevaloj tiras ekster la bildo)

2. Vertikala ligna stango, kun kiu la ŝnuroj estas ligitaj

3. Per vakso kaj oleo saturita leda ringo, kiu hermetike fermas la du kuprajn duonglobojn

4. Krano por vakuigo

5. Arĝenta fiksringo por tenado de la ŝnuregoj

Kategorio:Historio de fiziko
Kategorio:Termodinamiko
Kategorio:Magdeburgo
Movado

**Movado** baze signifas aktivan agadon, laboradon pri io, ŝanĝadon de ies loko, situo, pozicio (daŭra movo).

## Socio 
* agado de socia grupo por atingi *socian* celon, vidu Socia movado
** socia movado fokusiĝanta pri antaŭenigo de Esperanto, vidu Esperanto-movado
** (disputeble) agado per Esperanto, sed ne nepre por antaŭenigi Esperanton, vidu Esperanto-komunumo
* agado de socia grupo por atingi *politikan* celon, vidu Politika movado
* arta tendenco aŭ stilo, vidu Arta movado

## Moviĝoj de vivuloj 
* Besta moviĝo (moviĝo de la vertebruloj)
* Planta moviĝo

## Naturaj sciencoj 
* Movado (fiziko)

## Aliaj 
* svisa fabriko kaj marko de horloĝo, vidu MOVADO (horloĝmarko)

## Vidu ankaŭ 
* Movo (apartigilo)
Lajos Landerer

**LANDERER Lajos** (naskiĝis la 1-an de majo 1800, mortis la 1-an de februaro 1854 en Peŝto) estis la plej konata membro de longhistoria presista familio Landerer el Bavario. Li estis posedanto kaj sukcesa gvidanto de presejoj de Bratislavo kaj Peŝto ekde 1824.

Al lia nomo estas ligita la presado de la hungara Nacia kanto (Nemzeti dal) kaj la Dekdu punktoj dum la revolucio de 1848.

Li enkondukis en Hungario la koloran presadon (1833) per la novimportitaj presmaŝinoj. Li kuraĝe partoprenis en la peŝta inundo de 1838 kaj pro tio oni distingis lin honora burĝo de Peŝto.

En 1840 li kooperis kun Gusztáv Heckenast kaj tiel fondiĝis la presejo *Landerer és Heckenast Nyomda*, kiu estis plej granda kaj rapidlabora presejo de Peŝto. Tie estis presita la gazeto Pesti Hírlap ekde 1841 ĝis 1849, ĝis malpermeso.

Oni akuzis - sen pruvaĵoj - lin je spionado, kunlaboro por la aŭstra kortego. Tion oni suspektis pro permeso de *Pesti Hírlap* kaj forigo de Lajos Kossuth en 1844 de la gazeto.

Fakte Kossuth pli poste kunlaboris kun Landerer kaj kiel financa ministro komisiis lin pri presado de Kossuth-monbiletoj. Landerer plenumis la taskon kaj dum la liberecbatalo ĉiam translokiĝis tien kien la registaro (Debrecen, Szeged, Arad, Lugos).

Post malvenko de la hungara liberecbatalo li kaŝfuĝis kelkajn jarojn, la presejon kaj entreprenon gvidis Gusztáv Heckenast. La presejo funkciis kun la origina nomo *Landerer és Heckenast* ĝis 1863, kiam ŝanĝis al entrepreno de Gusztáv Heckenast. En 1873 elkreskis el tiu entrepreno la Franklin Társulat.

En sia testamento li heredigis parton de sia mono al siaj laboristoj.
Slaná

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en Ĉeĥio. Pri rivero Slaná en Slovakio sub hungara nomo temas artikolo Sajó.*

**Slaná** estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Semily. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1430.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Krucifikso

## Partoj de la municipo 
* **Slaná**
* Bořkov
* Hořensko
* Nedvězí
* Sutice
* Světlá

## Pluaj fotoj 

Slaná, middle part.jpg|Slaná
Slaná, old school.jpg|Slaná
Slaná, road No 283.jpg|Slaná


Kategorio:Municipoj en distrikto Semily
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Semily
Kunegunda de Pollando

220px|dekstra|eta|Statuo de Sankta Kinga
[220px|dekstra|eta|Statuo de [Sankta Kinga en la korto de klostro en Stary Sącz]]
Sankta  **Kunegunda**, , (1234-1292) el la Árpád-dinastio estis filino de hungara reĝo Béla la 4-a kaj edzino de Boleslao la 5-a, "la Ĉasta", pola reĝo.

Ŝi iĝis reĝino en aĝo de 15 kiel edzino de Boleslavo, princo de Krakovo, post kiam oni elektis ŝian edzon reĝo. La reĝa paro ĵurpromesis eternan virgecon (netuŝitecon t.n. jozefan geedziĝon), je peto kaj influo de Kinga. Tio okazis antaŭ la krakova episkopo Prandotha. Ili vivis kiel gefratoj en asketismo.

Kinga tre helpis la riĉiĝon, evoluon de la lando, sian geedziĝan heredon donacis ŝi por la defendo kontraŭ la mongoloj (40.000 ormarkojn). Post la mongola invado de 1241-42, la reĝino disdonis multajn subvenciojn por la rekonstruado.

Kinga konstruigis multajn templojn, klostrojn kaj okupiĝis pri ties ekipaĵoj. El tiuj konstruaĵoj plej gravas la franciska klostro, fondita en Stary Sącz, kiu iĝis kultura centro de Mez-Eŭropo.

Post morto de sia edzo, ŝi iĝis franciska klarisa monaĥino kaj eĉ dum la entombigo de la edzo aperis en vesto de tiu ordo. (1279)

Ŝi disdonis sian posedon inter la malriĉuloj kaj retiriĝis al monaĥinejo de Sandec, kie oni elektis ŝin prioro. Lastan parton de sia vivo ŝi dediĉis al preĝado, almozdonado, prizorgo de malsanuloj. Ŝi mortis en 1292, estis beatigita en 1690 de papo Aleksandro la 8-a, kaj sanktigita en 1999 de papo Johano Paŭlo la 2-a.

Ŝi estas patrono de Litovio kaj Pollando.

## Legendoj 
Ŝi hejmenveturis (Hungarion) en 1249 por peti helpon de sia patro por Pollando. Dum sia vizitvojaĝo ŝi petis sian patron en la salminejo doni salblokojn por la poloj. La patro plenumis tiun peton kaj Kinga - por signi la posedaĵon - ĵetis sian orringon en la minsapeon, kiun oni trovis post du jaroj en la pollanda Wieliczka, kie oni malfermis la tiean minejon (laŭ la legendo).

## Festotago 
* 24-a de julio

## Literaturo 
* Jan Długosz /Johannes Longinus/ (1415-1480): „Vita beatae Cunegundis" (1474)
* Wojciech Ketrzynski: „Vita et miracula sanctae Kyngae ducissae Cracoviensis" (Lemberg, 1884)
* Schmied W.: Die K.-Sage (1891)

Kategorio:Polaj reĝedzinoj
Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Kategorio:Hungaraj sanktuloj
Kategorio:Poloj
Kategorio:Árpád
Sajó

[eta|maldekstra|250ra|Sajó ĉe [Sajónémeti]]
**Sajó** [ŝajo:] () estas la plej granda rivero de orienta Slovakio kaj nordorienta Hungario, alfluanto de Tiso.

Sajó fontas en Slovakio, en la Malsupra Tatro, proksime de Dobšiná. La slovaka parto longas 110&nbsp;km, grava urbo apud ĝi estas Rožňava. La rivero trapasas la limon ĉe Sajópüspöki. La hungara parto longas 125&nbsp;km, kun gravaj apudaj urboj kiel Kazincbarcika kaj Miskolc. Ĝi alfluas la Tison ĉe Tiszaújváros.

Alfluantoj de la Sajó estas river(et)oj Rima, Bódva, Hernád kaj Takta kaj rojoj Hangony, Bán, Szuha kaj Szinva. La akvokolekta areo estas 5545&nbsp;km2.

Akvonivelaj indikiloj: Rožňava, Lenartovce, Sajópüspöki, Felsőzsolca.

Tiu rivero estis tre poluita dum la socialisma epoko pro la apudaj malpezindustriaj fabrikoj.

Kategorio:Riveroj en Hungario
Kategorio:Karpat-basenaj riveroj
Kategorio:Riveroj en Regiono Košice
Kategorio:Riveroj en Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Akvokolekta areo de Tiso
Kategorio:Alfluantoj de Tiso
Kategorio:Distrikto Rožňava
Kategorio:Distrikto Revúca
Kategorio:Distrikto Rimavská Sobota
Kategorio:Landlimo de Hungario kaj Slovakio
Slogano

**Slogano** aŭ **frapfrazo** estas mallonga, facile memorebla frazo aŭ esprimo, plej ofte uzata por varbaj celoj.

Ekzemploj:

* *June kaj kune* (slogano de TEJO)
* *Vivu kaj lasu vivi* (slogano de TEVA)

## Vidu ankaŭ 
* Devizo
* Moto

Kategorio:Sloganoj
Kategorio:Reklamo
Viktor Fischl

**Viktor FISCHL** [Fiŝl], (lia alia nomo estis **Avigdor DAGAN**) (naskiĝis la 30-an de junio 1912 en Hradec Králové – mortis la 28-an de majo 2006 en Jerusalemo) estis ĉeĥa, juda kaj israela poeto, prozisto, ĵurnalisto kaj tradukisto.

Viktor Fischl naskiĝis en Hradec Králové, kie en gimnazio instruis lin Miloš Lukáš, poste li studis juron en Prago. Post la studado li laboris kiel ĵurnalisto (redaktis cionisman ĵurnalon Judaj informoj) kaj parlamenta sekretario de la Juda partio.

En 1939 li elmigris al Londono, kie li laboris en eksterlanda rezist-movado kontraŭ Hitlero – aprile li estis prezentita al ministro de eksterlandaj aferoj Jan Masaryk, kun kiu li kunlaboris ankaŭ post reveno al Ĉeĥoslovakio.

En 1940 li kunfondis ekzilan ĉeĥoslovakan PEN-klub (kun František Langer kaj aliaj) kaj ĝis la fino de la milito estis ĝia sekretario.
En 1949 li elmigris la duan fojon, ĉifoje al Israelo, kie li akceptis la nomon Avigdor Dagan kaj vivis ĝis la morto en Jerusalemo. Kiel diplomato li laboris ĉe israelaj ambasadorejoj en Japanio, Barmo, Pollando, Jugoslavio, Norvegio, Islando, Aŭstrio.

En 1977 li finis diplomatan karieron kaj dediĉis sin plena al literatura agado.

## Poemaroj 
* **Jaro** (Printempo, 1933)
* **Kniha nocí** (Libro de la noktoj, 1936)
* **Hebrejské melodie** (Hebreaj melodioj, 1936)
* **Evropské žalmy** (Eŭropaj psalmoj, 1941)
* **Mrtvá ves** (Morta vilaĝo, 1943 - pri Lidice)
* **Lyrický zápisník** (Lirika notlibro, 1946)
* **Anglické sonety** (Anglaj sonetoj, 1946)
* **Dům u tří houslí** (Domo ĉe tri violonoj, 1981)
* **Krása šedin** (Beleco de grizaj haroj, 1992)
* **Žalmy a poezie** (Psalmoj kaj poezio, 1996)
* **Píseň o lítosti** (Kanto pri bedaŭro, 1982)

## Prozo 
* **Hovory s Janem Masarykem** (Dialogoj kun Jan Masaryk, 1952)
* **Kuropění** (Kokokriado, mateno, 1975)
* **Hrací hodiny** (Lud- horloĝo, 1982)
* **Všichni moji strýčkové** (Ĉiuj miaj onkloj, 1987)
* **Pátá čtvrť** (La kvina kvartalo, 1990)
* **Jeruzalémské povídky** (Jerusalemaj rakontoj, 1985)
* **Figarova zlatá svadba** (La ora nupto de Figaro, 1987)
* **Svědek téměř stoletý** (Atestanto preskaŭ centjara, 1988)
* **Dvorní šašci** (Kortegaj bufonoj, 1990)
* **Strýček Bosko** (Oĉjo Bosko, 1993)
* **Setkání** (Renkontiĝo, 1994)
* **Říkali mu Sefi** (Oni nomis lin Sefi, 1998)
* **Zátiší s houpacím koněm** (Morta naturo kun balanca ĉevalo, 1998)

## Tradukoj 
* **Poezie Starého zákona** (Poezio de Malnova Testamento, 2002)

## Pri Viktor Fischl 
* **Dva životy** (Du vivoj, – interparolo de Dana Emingerová kun Viktor Fischl)
* **Setkání s Viktorem Fischlem** (Renkontiĝo kun Viktor Fischl, 2002)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Variașu Mic

**Variașu Mic** [varjaŝu mik] (hungare: **Kisvarjaspuszta**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Iratoșu. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Mallongkrura akcipitro

La **Mallongkrura akcipitro** (*Accipiter brevipes*) estas eta rabobirdo el familio Akcipitredoj kiu inkludas ankaŭ multajn aliajn tagajn rabobirdojn kiel agloj, buteoj kaj cirkuoj.

## Disvastiĝo 
Ili reproduktiĝas en arbaroj en Grekio kaj orienta Balkanio ĝis Turkio kaj suda Rusio. Temas pri migranta birdo kiu vintras el Egiptio kaj iom pli sude ĝis sudokcidenta Irano. Tamen videblas iom sagantaj aŭ perditaj birdoj en centra Eŭropo aŭ centra Afriko. Ili migras poare male kiel la pli disvastigita Akcipitro, *Accipiter gentilis*. Ekzemple septembre oni kalkulis 40.000 da ili trapasante Israelon dum iom pli ol unu semajno.

## Kutimoj 
La Mallongkrura akcipitro nestas en arboj, en alteco el 4 ĝis 20 m, konstruante novan neston ĉiujare per enmeto de verdaj folioj ene. Ili nestas kaj reproduktiĝas el aprilo ĝis aŭgusto. Plej ofte la ino demetas el 3 ĝis 5 ovojn, kiuj estas kovotaj dum el 30 ĝis 35 tagoj. La birdidoj forlasas la neston post 40 aŭ 45 tagoj kaj restas ĉe la gepatroj dum du semajnoj. Ili ĉasas etajn birdojn, insektojn, lacertojn eĉ etajn mamulojn kiaj vespertoj en arbaroj, surprizigante predojn per rapida netaendita ekflugo ekde gvatejo.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Accipiter brevipes|alt=Accipiter brevipes.jpg
eta|dekstra| 235 px
[eta| *Accipiter brevipes* - [MHNT]]
La Mallongkrura akcipitro estas eta rabobirdo kun mallongaj rondlarĝaj flugiloj kaj longa vosto, taŭgaj adaptoj por manovri inter arboj. Ĝi estas simila kun la Nizo *Accipiter nisus*, sed ties iom pli mallonga vosto kaj pli **nigre markitaj flugilpintoj** ŝajnigas ĝin plie kiel falkoj.

La Mallongkrura akcipitro estas 30-38 cm longa kun enverguro de 63-76 cm. La ino estas pli granda ol la virbirdo kiel okazas ĉe akciptroj, sed la diferencoj ne estas tiom markataj. La virplenkreskulo estas grizblua supre kaj envange -nizoj havas ruĝajn vangojn-, havas blankan subbekan parton, kiaj nizoj kaj sube estas ruĝece striecaj kiel nizoj, sed nur bruste -ventro estas blanka-. Irisoj estas ruĝaj, ne flavaj kiel ĉe nizoj. Ili pezas el 135 ĝis 220 g.

La ino estas supre griza kaj havas helajn flugilpintojn. Ŝi estas ruĝece strieca sube kaj povas montri malhelan subbekan parton, anstataŭ blankan. Ŝi estas konfuzebla kun la ino de nizo, sed la Mallongkrura akcipitrino estas pli griza supre.

Dumfluge ili estas pli karakteraj, ĉar ambaŭ seksoj estas **blankaj sube kun klarvideblaj nigraj flugilpintoj**; la virbirdo estas iom ruĝeca bruste kaj en la radikoj de flugiloj.

La junulo estas malhelbruna supre kaj malhele sube; ili montras malhelan gorĝan strion. La flugo de tiu akcipitro estas karaktera flugilfrapado kaj glitado.

La voĉo estas akra "kiik-vekk”.

## Vidu ankaŭ 
* Tirenaj-adriatikaj sklerofilaj kaj miksaj arbaroj

Kategorio:Akcipitroj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Ansião

**Ansião** estas urbeto *(Vila)* en Portugalio en la Distrikto Leiria.

## Historio 
Ansião ekhavis urbajn rajtojn dum la jaro 1674.

## Administrado 
Ansião estas administra sidejo de samnoma subdistrikto. La najbaraj subdistriktoj estas (de nordo tra okcidento kaj sudo al oriento): Penela, Figueiró dos Vinhos, Alvaiázere, Pombal kaj Soure.

## Partnera urbo 
* 20px Erbach en Germanio

## Subdistrikto Ansião 
La sekvaj komunumoj (*freguesias*) situas en la subdistrikto Ansião:
* Alvorge
* Ansião
* Avelar
* Chão de Couce
* Lagarteira
* Pousaflores
* Santiago da Guarda
* Torre de Vale de Todos

Kategorio:Urbetoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Leiria
Labașinț

**Labașinț** [labaŝinc] (hungare: **Lábas**, germane: **Labaschinz**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Lipova administracie apartenanta al komunumo Șiștarovăț. En 1910 ĝi havis 706 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 15 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1477. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Temes vármegye).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Arad
Königsee (urbokvartalo)

**Königsee** estas urbokvartalo de la samnoma urbo Königsee en Germanio.  
## Historio
En la valo de *Rinne*, flanka rivereto de la rivero Schwarza, etendiĝas la urbeto. Jam en 1199 menciiĝis la setliĝo kiel sidejo de paroĥestro Gunther. Ĝi rangas inter la plej malnovaj posedaĵoj de la grafoj de Schwarzburg; ekde 1584 ĝin ekposedas la senjoroj de Rudolstadt. La evoluo de la fera ekspluato en la 13-a kaj 14-a jarcentoj necesigis laŭplanan planadon de la urbo: urban nomon ĝi havis ekde 1287. Ĉirkaŭfortikaĵo ĉirkaŭis la bazarplacon, urbodomon kaj kirkon. Ekstere de la muraro troviĝis monfarejo, forĝejoj kaj muelejo. Monejo jam ekde 1291 konata plialtigis la gravecon de Königsee ene de la teritorioj de la grafoj de Schwarzburg. Ĝis la fino de la 15-a jarcento multaj moneroj ĉi tie produktiĝis. Riĉaj minaĵoj de fero, kupro, arĝento kaj plumbo neprigis la starigojn de martelforĝejoj kaj fandejoj kiuj funkciis ĝis la 18-a jarcento.

La urba sigelo de 1306 montras kirasitan kavaliron kun ŝildo kaj glavo reprezentatan la grafon de Schwarzenburg. La statutoj de la urbo el la jaro 1365 baziĝas sur la privilegioj de Stadtilm el 1350. 

Tri incendioj detruis multajn konstruaĵojn, inter kiuj estis ankaŭ la urbodomo. En 1721 do fariĝis nova. De tiam datumas ankaŭ la barokaj vidindaĵoj, ekz. la katolika Paco-kirko kaj la Malnova apoteko.

## Institucioj
### Ekonomie
La produkto de medikamentoj el plantoj, la t.n. oleaĵoj, estis speciala rajto de Königsee ĝis post la Tridekjara milito. La naturapotekistoj transportis surŝultre la onidirajn sanigilojn ĝis Hungarujo, Nederlando, Svislando kaj alien. Nur poste tiu ĉi metio floris ankaŭ en la najbara kuracherba paradizo ĝis Oberweißbach kaj Großbreitenbach. En la 19-a kaj 20-a jarcentoj alvenis bierfarejoj, tanejoj, ledaj kaj ilaraj fabrikoj, la industria faro de medikamentoj, porcelanaĵoj, ludiloj (antaŭ ĉio de pupoj), la produkto de ortopediaj komercaĵoj.

### Klerige kaj muzee
Spuroj de tradicioj königsee-aj sekveblas en regionhistoria muzeo de ĉe bazarplaco; pri karnavalo ekzistas propra prikarnevala muzeo . En Garsitz oni scipovas fari belajn tradiciajn kostumojn. Ekde 1991 la urbo ankaŭ havas ŝtatan gimnazion *(Dr.-Max-Näder-Gymnasium)* kiu estas UNESKO-projektlernejo; memkompreneblas elementa lernejo *(Goetheschule)* kaj malgimnazia supera lernejo *(Staatliche Regelschule)*.

## Geografia medio
Belega naĝejo aperta enarbara kaj ĝenerale idilieca mezalta montaro gajigas ankaŭ multajn turistojn. La montaro havas altecon de inter 500 kaj 800 metroj: Mönchsstuhl, Kaiserkuppe kaj Langer Berg. Disde Herschdorf oni povas migri ĝis enarbara gastejo proksime de la fama Princo-Guntero-monumento kiu altiĝas je la fino de montokresta vojo.
## Gefiloj 
* Johann Georg Abicht, teologo kaj lingvisto 
* Oskar Dinkler, farmaciisto
* Volkmar Kühn, skulptisto

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Saalfeld-Rudolstadt
Kategorio:Urboj de Turingio
Béla la 1-a (Hungario)

eta|statuo de Belo la 1-a
**Béla la 1-a** (aŭ Belo, Behlo, erare Adalberto; naskiĝis ĉ. 1020 – mortis 1063) estis reĝo de Hungario (regis 1060–63).

Lia patro estis princo Vazul (Vasoj), nepo de Sankta Stefano, unua hungara reĝo. Kiam sankta Stefano - post morto de sia filo, Emeriko - nomumis heredonto ne Vazul-on, sed alian nepon Petron, Vazul ribelis, la reĝo blindigis lin en 1031. Filoj de Vazul fuĝis al Ĉeĥio poste al Pollando.
Belo grave helpis en Pollando la tiean reĝon. Li gvidis la polan armeon kontraŭ la pomeranianoj kaj brile venkis. Tiel li geedziĝis kun filino de la reĝo, Richeza.

La ĉefnobeloj en 1046 hejmenvokis Andreon por renversi regadon de Petro. Andreo sukcese prenis la tronon kaj hejmenvokis ankaŭ sian fraton Belon. Andreo donacis al li trionon de la lando.

Dum Belo sukcese militiris, naskiĝis filo de Andreo (Salamon), kiun sia patro kronis en fruaĝo. Belo - pro malpliiĝinta fido de Andreo - iris denove al Pollando kaj en 1060 hejmenvenis kun armeo, helpo de Boleslavo la 2-a de Pollando. Andreo mortis en la frat-milito, Belo estis kronita en Székesfehérvár. Iom poste li kunvokis gvidantojn de lando tien. La homamaso ekster la urbaj muroj postulis restarigon de la praa kredo, religio, kutimoj. La reĝo petis tri tagojn por pripensi tion. Dum tio li kolektis soldatojn kaj disbatis la ribelantojn.

Dum regado de Belo okazis la lasta hungarlanda pagana ribelo fare de Johano, filo de Vata, kion venkis Belo en 1061. Li sukcese militiris kontraŭ Henriko la 3-a german imperiestro, li reakiris la sudajn teritoriojn okupitajn fare de la kroatoj.

Belo organizis militiron kontraŭ Henriko la 4-a germana imperiestro pro ties apogo pri tronpostulo de Salamon, filo de Andreo. Dum la antaŭpreparoj suferis li akcidenton inter muroj de kastelo de Dömös (kolapsis la trono; laŭ alia versio, kapobatis lin tiel propra sceptro dum dormo).

Oni entombigis lin en la abatejo de Szekszárd, fondita de li.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Măderat

**Măderat** [məderat] (hungare: **Magyarád**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Lipova administracie apartenanta al la urbo Pâncota. En 1910 ĝi havis 2 415 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 457 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1746. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Arad