open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muriel Spark

**Muriel SPARK**, origine: Muriel Sarah CAMBERG (naskiĝis la 1-an de februaro 1918, mortis la 13-an de aprilo 2006) estis skota verkistino.

Ŝi naskiĝis Edinburgo, kie ŝi ankaŭ pasigis sian junaĝon. De 1937 ĝis 1944 ŝi vivis en Rodezio kaj Sud-Afriko, poste ŝi venis al Londono. Tie ŝi i.a. eldonis la revuon de la *Poetry Society*, verkis lirikon, rakontojn kaj biografiojn ekz. pri Mary Shelley kaj Emily Brontë. Famon ŝi tamen gajnis ĉefe per siaj romanoj, kiuj en ofte humura stilo pritraktas religiajn/filozofiajn temojn. En la jaro 1954 Muriel Spark konvertiĝis de la protestantismo al la katolikismo, kio havis grandan influon al ŝia verkado. Ekde 1993 ŝi portis la nobeltitolon *Dame*.

Fine de la 1960-aj jaroj ŝi transloĝiĝis al Italio. Ŝi mortis en Florenco.

## Listo de verkoj 
**The Comforters* (romano, 1957)
**Memento Mori* (romano, 1959)
**The Bachelors* (romano, 1960)
**The Prime of Miss Jean Brodie* (romano, 1961, laŭ kiu samnoma filmo *The Prime of Miss Jean Brodie*)
**The Mandelbaum Gate* (romano, 1965)
**The Public Image* (romano, 1968)
**The Hothouse by the East River* (romano, 1973)
**The Abbess of Crewe* (romano, 1974)
**Loitering with Intent* (romano, 1981)
**Curriculum Vitae* (membiografio, 1992)
**Reality and Dreams* (romano, 1996)
**Aiding and Abetting* (romano, 2000)

Kategorio:Skotaj verkistoj
Johann Beer

**Johann BEER** (* la 28-an de februaro 1655 en St. Georgen, Aŭstrio, † la 6-an de aŭgusto 1700 en Weißenfels, Saksio) estis germana poeto, ankaŭ muzikisto kaj desegnisto. Li estis reprezentanto de la baroko, ofte komparata kun Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen.

## Listo de verkoj 
* *Der Symplicianische Welt-Kucker…* (romano, 4 partoj, 1677-1679)
* *Printz Adimantus...* (romano, 1678)
* *Des berühmten Spaniers Francisi Sambelle wolauspolirte Weiber-Hächel* (romano, 1680)
* *Der berühmte Narren-Spital* (romano, 1681)
* *Zendorii à Zendoriis Teutschen Winter-Nächte* (romano, 1682)
* *Die kurtzweiligen Sommer-Täge* (romano, 1683)

## En Esperanto aperis 
* *Kaspia kaj la saluto de la senhaŭtigisto* (el: *Vintraj noktoj germanaj*. – En: Germana antologio. – Gerlingen : Bleicher, 1985. – p. 315-324

Kategorio:Germanaj verkistoj
Wolfgang Koeppen

**Wolfgang** (Arthur Reinhold) **Koeppen** [volfgan kepn] (*  en Greifswald, †  en Munkeno) estis germana verkisto.

Studinte germanistikon kaj teatran sciencon, li dum ioma tempo laboris kiel ĵurnalisto kaj dramaturgo. Ekde 1934 li plene dediĉis sin al la verkado, samjare li fuĝis de la nazioj al Nederlando kaj en 1938 li revenis al Germanio.

Post la Dua mondmilito li okupiĝis pri la origino de naziaj tendencoj kaj kritikis en siaj verkoj la pluvivon de naziecaj pensmodeloj en la postmilita societo. En la jaro 1962 Wolfgang Koeppen gajnis la renoman literaturpremion Georg-Büchner-Preis.

## Listo de verkoj 
* *Eine unglückliche Liebe* (romano, 1934)
* *Die Mauer schwankt* (romano, 1935)
* *Tauben im Gras* (romano, 1951)
* *Das Treibhaus* (romano, 1953)
* *Der Tod in Rom* (romano, 1954)
* *Nach Russland und anderswohin* (vojaĝraporto, 1958)
* *Amerikafahrt* (vojaĝraporto, 1959)
* *Reisen nach Frankreich* (vojaĝraporto, 1961)
* *Romanisches Café* (rakontoj, 1972)
* *Jugend* (prozaĵo, 1976)
* *Es war einmal in den Masuren* (membiografio, 1991)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
1576

En la jaro **1576** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Rudolfo la 2-a iĝis imperiestro de Sankta Romia Imperio
* Finis la Kvina Franca milito pri religio sed, tuj poste, komencis la Sesa.
* Stefano Báthory iĝis reĝo de Pollando;

## Naskiĝoj 
* Vincento Karduĉo, itala pentristo (m. 1638)
* 12-a de januaro: Petrus Scriverius, nederlanda latinisto, filologo, humanisto, historiisto, poeto kaj erudiciulo (m. 1660)

## Mortoj 
* 19-a de januaro: Hans Sachs, germana kantisto kaj poeto (n. 1494)
* 12-a de februaro: Johano Alberto la 1-a, Duko de Mecklenburgo (n. 1525)
* 10-a de aprilo: Péter Károlyi, hungara verkisto (n. 1543)
* 21-a de septembro: Gerolamo Cardano, itala kuracisto, matematikisto, inventisto kaj astrologo (n. 1507)
* 12-a de oktobro: Maksimiliano la 2-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1527)
* Bálint Bakfark, hungara liuta ludisto (n. 1507)
1762

**1762** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1762 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Katarino la 2-a "la Granda" iĝis carino de Rusio.
* Aznakajevo, Balakovo kaj Beloreck (Rusio) fonditaj.
* Eldonita la *Socia Kontrakto* de Jean-Jacques Rousseau
* Sesjara mirindulo Wolfgang Amadeus Mozart turneis tra Eŭropo
* Go-Sakuramachi surtroniĝas.
* Britio okupis Havanon kaj ŝanĝis ĝin kontraŭ Florido.

## Naskiĝoj 
* Ned Young, angla maristo sur la *Bounty* (m. 1800)

## Mortoj 
* 21-a de marto: Nicolas Louis de Lacaille, franca astronomo (n. 1713)
* 13-a de junio: Dorothea Christiane Erxleben, unua germana virino, kiu doktoriĝis pri medicino (n. 1715)
* 31-a de aŭgusto: Momozono, imperiestro de Japanio (n. 1741)
* 17-a de septembro: Francesco Geminiani, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1680)
1750

**1750** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1750 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jozefo la 1-a (Portugalio) surtroniĝis.

## Naskiĝoj 
* 16-a de marto: Caroline Herschel, germana astronomino (m. 1848)
* 25-a de septembro: Abraham Gottlob Werner (1749 aŭ 1750)
* 8-a de oktobro: Adam Afzelius, sveda botanikisto. (m. 1837)

## Mortoj 
* 28-a de majo: Sakuramachi, imperiestro de Japanio (n. 1720)
* 28-a de julio: Johann Sebastian Bach, germana komponisto (n. 1685)
* 31-a de julio: Johano la 5-a, reĝo de Portugalio
* 15-a de septembro: Carl Theodorus Pachelbel, germana komponisto (n. 1690)
* 16-a de oktobro: Silvius Leopold Weiss, germana komponisto (n. 1687)
* 23-a de novembro: Giuseppe Sammartini, itala komponisto (n. 1695)
1748

**1748** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1748 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Aŭstria Hered-Vica Milito finis.

## Naskiĝoj 
* 5-a de marto: Jonas Carlsson Dryander, sveda naturalisto, botanikisto kaj bibliotekisto (m. 1810)
* 30-a de aŭgusto: Jacques-Louis David, franca pentristo (m. 1825)
* 7-a de oktobro: Karolo la 13-a, reĝo de Norvegio kaj Svedio (m. 1818)
* 9-a de decembro: Claude Louis Berthollet, franca kuracisto kaj kemiisto (m. 1822)

## Mortoj 
* 23-a de marto: Johann Gottfried Walther, Germana komponisto kaj muzikteoriisto (n. 1684)
* 12-a de septembro: Anne Bracegirdle, angla aktorino (n. ĉirkaŭ 1671)
1741

**1741** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1741 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Händel komponas oratorion "La Mezio".

## Naskiĝoj 
* 7-a de februaro: Johann Heinrich Füssli, brita kaj svisdevena pentristo kaj verkisto (m. 1825)
* 8-a de aprilo: Basílio da Gama, brazila poeto, aŭtoro de la epika poemo O Uraguai (m. 1795)
* 14-a de aprilo: Momozono, imperiestro de Japanio (m. 1762)
* 23-a de majo: Andrea Luchesi, itala komponisto (m. 1801)

## Mortoj 
* 13-a de februaro: Johann Joseph Fŭ, aŭstra komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1660)
* 24-a de novembro: Ulrika Eleonora, reĝino de Svedio (n. 1688)
* 19-a de decembro: Vitus Bering, dana maresploristo (n. 1680)
1739

**1739** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1739 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Batalo de Karnal

## Naskiĝoj 
* 24-a de marto: Christian Friedrich Daniel Schubart, germana poeto (m. 1791)

## Mortoj 
* 25-a de julio: Benedetto Marcello, itala komponisto (n. 1686)
1734

**1734** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1734 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Kreita Carpophorophilus.
*Aŭgusto la 3-a (Pollando) surtroniĝis.

## Naskiĝoj 
*23-a de januaro: Wolfgang von Kempelen, hungara inventisto (m. 1804)
*2-a de novembro: Daniel Boone, usona esploristo (m. 1820)
*11-a de novembro: František Martin Pelcl, ĉeĥa verkisto (m. 1801)
*17-a de decembro: Maria la 1-a de Portugalio, reĝino de Portugalio (m. 1816)
*24-a de oktobro: Anna Göldi, la lasta de la svisa justico murdita sorĉistino en Sennwald, Svislando

## Mortoj 
* 28-a de decembro: Robert Roy MacGregor, ("Rob Roy") skota popola heroo (n. 1671)
1723

**1723** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1723 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Jongĝeng iĝis imperiestro de Ĉinio;

## Naskiĝoj 
*13-a de junio: Giovanni Antonio Scopoli, aŭstra kuracisto kaj naturesploristo (m. 1788)
*11-a de julio: Jean-François Marmontel, franca verkisto (m. 1799)
*Adam Smith, skota ekonomikisto kaj filozofo (m. 1790)

## Mortoj 
*15-a de marto: Johann Christian Günther, germana verkisto (n. 1695)
*26-a de aŭgusto: Antoni van Leeuwenhoek, nederlanda fizikisto kaj komercisto (n. 1632)
*6-a de decembro: Amalia Pachelbel, germana pentristino (n. 1688)
1722

**1722** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1722 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Irano: Isfahanon konkeras afganoj.
*Palaco Elizeo inaŭgurita.
*Hotelo Matignon konstruita.

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
*24-a de novembro: Johann Adam Reincken, germana komponisto
1720

**1720** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1720 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*2-a Norda Milito finis.

## Naskiĝoj 
*8-a de februaro: Sakuramachi, imperiestro de Japanio (m. 1750)
*Münchhausen, germana nobelo kaj rakontisto (m. 1797)

## Mortoj 
*
1716

**1716** estis superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1716 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Boguĉar fondita.
* Tokugawa Yoshimune iĝis ŝoguno.
* Publikita Kanĝi-Vortaro.
* Vieno: komenciĝis konstruado de la Karlskirche

## Naskiĝoj 
* 6-a de marto: Pehr Kalm, sveda botanikisto, eksploristo, naturalisto kaj agrikultura ekonomikisto (m. 1779)
* Yosa Buson, japana poeto kaj pentristo (m. 1784)

## Mortoj 
* 14-a de novembro: Gottfried Wilhelm Leibniz, germana filozofo kaj matematikisto (n. 1646)
1710

**1710** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1710 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
* 4-a de januaro: Giovanni Battista Pergolesi, itala komponisto (m. 1736)
* 15-a de februaro: Ludoviko la 15-a, reĝo de Francio (m. 1774)

## Mortoj 
* 7-a de junio: Louise de La Vallière, amantino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (n. 1644)
* 14-a de junio: Johann Friedrich Alberti, germana komponisto (n. 1642)
* 22-a de novembro: Bernardo Pasquini, itala komponisto (n. 1637)
1708

**1708** estis superjaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1708 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Polevskoj fondita

## Naskiĝoj 
*
## Mortoj 
* Moll Davis, amorantino de Karlo la 2-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1648) 
* 1-a de oktobro: John Blow, angla komponisto (n. ĉirkaŭ 1649)
* 7-a de oktobro: Viktoro Amadeo la 2-a, duko de Savojo (n. 1666)
* 1-a de novembro: Georgo Bánffy, unua guberniestro de Transilvanio (n. 1661)
1705

**1705** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1705 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Newton farita kavaliron de Reĝino Anna (Britio).
* Jozefo la 1-a (Sankta Romia Imperio) surtroniĝis.
* Stanislao Leszczyński iĝis reĝo de Pollando.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Oberhofen kiel *Oberhoffen* (hodiaŭ vilaĝo de la komunumo Mettauertal en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 31-a de oktobro: Papo Klemento la 14-a (m. 1774)

## Mortoj 
* 5-a de majo: Leopoldo la 1-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio (n. 1658)
* 13-a de septembro: Emeriko Thököly, hungara ŝtatestro (n. 1657)
1702

**1702** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1702 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Ana (Britio) surtroniĝis;
* Fonditaj Granja en Brazilo kaj Kirsanov kaj Zlinka (urbo) en Rusio;
* Philippe Grandjean kreis la presfonton *romain du roi*;

## Naskiĝoj 
* Nakamikado, imperiestro de Japanio
* Jack Sheppard, brita rabisto kaj legenda eskapinto de prizono (m. 1724)

## Mortoj 
* 8-a de marto: Vilhelmo la 3-a, reĝo de Anglio (n. 1650)
* 12-a de decembro: Olof Rudbeck, sveda klerulo (n. 1630)
* Jakob Hintze, germana komponisto
1698

**1698** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1698 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Taganrog fondita.

## Naskiĝoj 
* 18-a de aŭgusto: Samuel Klingenstierna, sveda matematikisto kaj fizikisto (m. 1765)

## Mortoj 
* 4-a de novembro: Rasmus Bartholin, dana matematikisto, fizikisto, scienculo kaj erudiciulo (n. 1625)
1696

**1696** estis superjaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1696 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Sub gvido de la nobelo Covoh la Itzá - Majaoj forpelas la hispanojn de Avendaño el Tayasal.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 8-a de februaro: Ivano la 5-a, caro de Rusio (n. 1666)
* 28-a de julio: Charles Colbert de Croissy, franca diplomato (n. 1625)
1755

**1755** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1755 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 1-a de novembro. Grandega tertremo en Lisbono, pli ol 60 mil homoj mortis. Vidu Lisbona tertremo en 1755.
* Bavli fondita.
* Moskva Ŝtata Universitato fondita.
* Granda Elpelo de akadianoj en Kanado.

## Naskiĝoj 
* 11-a de januaro: Alexander Hamilton, unua financa ministro de Usono (m. 1804)
* 6-a de junio: Nathan Hale, usona spiono dum la Usona Revolucio (m. 1776)
* 5-a de julio: Sarah Siddons, brita aktorino (m. 1833)
* 4-a de aŭgusto: Rodrigo de Sousa Coutinho, portugala ĉefministro kaj politikisto (m. 1812)
* 29-a de aŭgusto: Jan Henryk Dąbrowski, pola generalo kaj nacia heroo (m. 1818)
* 2-a de novembro: Marie-Antoinette, reĝino de Francio (m. 1793)
* 17-a de novembro: Ludoviko la 18-a, reĝo de Francio (m. 1824)
* 22-a de decembro: Georges Couthon, franca politikisto (m. 1794)

## Mortoj 
* 10-a de februaro: Charles Montesquieu, franca politika filozofo (n. 1689)
* 13-a de aŭgusto: Francesco Durante, itala komponisto (n. 1684)
1714

**1714** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1714 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 6-a de marto: Subskribo de traktato de Rastatt ĉesigis la sukcedan militon de Hispanio.
* Georgo la 1-a (Britio) surtroniĝis.
* Milito de postveno de Hispanio finis.
* Teritorie administra reformo de Moravio.

## Naskiĝoj 
* 6-a de januaro: Arvid Afzelius, sveda religiulo (m. 1789)
* 8-a de marto : Carl Philipp Emanuel Bach
* 6-a de junio: Josefo la 1-a de Portugalio
* 4-a de septembro: Mikaelo Karicki, belorusa poeto (m. 1781)

## Mortoj 
*
1692

**1692** estis superjaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1692 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Deknaŭ virinoj estas ekzekutita en la Sorĉistinaj juĝprocesoj de Salem.

## Naskiĝoj 
* 12-a de februaro: Joseph Süß Oppenheimer, germana juda bankisto (m. 1738)
* 8-a de aprilo: Giuseppe Tartini, itala violonisto kaj komponisto (m. 1770)
* 7-a de novembro: Johann Gottfried Schnabel, germana verkisto (m. dum 1750-aj jaroj)

## Mortoj 
* 10-a de majo: George Etherege, angla dramisto (n. ĉirkaŭ 1635)
* 14-a de novembro: Christoph Bernhard, germana komponisto (n. 1628)
1693

**1693** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1693 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 4-a de aprilo : kanonizo de Sankta Johana de Portugalio.
* 4-a de aŭgusto : Benediktano Dom Perignon inventis ĉampanon.

## Naskiĝoj 
* 7-a de februaro: Anna Ivanovna, imperiestrino de Rusio (m. 1740)
* 13-a de septembro: Joseph Emanuel Fischer von Erlach, aŭstra arkitekto (m. 1742)
* 28-a de oktobro: Šimon Brixi, ĉeĥa baroka komponisto (m. 1735)

## Mortoj 
* 4-a de februaro: Sankta Johano de Brito;
* 13-a de februaro: Johann Caspar Kerll, Germana komponisto
* 25-a de aŭgusto: Johann Christoph Bach la pli maljuna, Germana violonisto kaj onklo de J.S. Bach
* Ihara Saikaku, japana prozverkisto
1691

**1691** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1691 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Inocento la 12-a iĝis papo;
* Ahmed la 2-a iĝis estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj 
* 13-a de januaro: George Fox, fondinto de Kvakerismo (n. 1624)

## Mortoj 
* 16-a de julio: François Michel Le Tellier de Louvois, markizo de Louvois (n. 1641)
* 30-a de decembro: Robert Boyle, irlanda kemiisto (n. 1627)
1685

**1685** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1685 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Jakobo la 2-a (Anglio) surtroniĝis.
* Aleksejevka (Rusio) fondita.

## Naskiĝoj 
* 21-a de marto : Johann Sebastian Bach
* 26-a de oktobro : Domenico Scarlatti
* decembro: Bartolomeu de Gusmão
* Wilhelm Hieronymus Pachelbel, germana komponisto

## Mortoj 
* 11-a de marto: Marx Augustin, aŭstra baladisto konata per la kanto O du lieber Augustin
* 30-a de oktobro: Michel Le Tellier, franca politikisto (n. 1603)
* Go-Sai imperiestro de Japanio
* Peter Mohrhardt, germana komponisto
1684

**1684** estis superjaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1684 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Malkovro de la Saturna mondo *Tetison*.
* Prosendependeca Ribelo de Bekman en Brazilo.
* Indiĝena ribelo de Citaroj en Ĉoko, Kolombio.

## Naskiĝoj 
* 15-a de marto: Francesco Durante, itala komponisto (m. 1755)
* 15-a de aprilo: Katerino la 1-a, imperiestrino de Rusio (m. 1727)
* 18-a de septembro: Johann Gottfried Walther, germana komponisto kaj muzikteoriisto (m. 1748)
* 3-a de decembro: Ludvig Holberg dana-norvega poeto (m. 1754)

## Mortoj 
* 1-a de oktobro : Pierre Corneille, franca skribisto (naskiĝis 1606)
* 10-a aŭ 12-a de septembro
* Jakob Bölsche, germana komponisto
1681

**1681** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1681 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* *The Round Heads*, dramo de la anglino Aphra Behn
* *Das berühmte Narren-Spital*, romano de la germano Johann Beer
* fermo de la universitato de Sedan
* Fondita Doneck (Rusio)

## Naskiĝoj 
* 14-a de marto: Georg Philipp Telemann, germana komponisto (m. 1767)
* 19-a de julio: Henrietta Godolphin (dukino de Marlborough), filino de John Churchill (1-a duko de Marlborough) (m. 1733)
* 28-a de septembro: Johann Mattheson, germana komponisto (m. 1764)

## Mortoj 
* 28-a de junio: Angélique de Fontanges, amantino de Ludoviko la 14-a, reĝo de Francio (n. 1661)
1679

**1679** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1679 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
## Naskiĝoj 
* 10-a de novembro: Johann Christian Schieferdecker, germana komponisto
* Jan Dismas Zelenka, ĉeĥa komponisto

## Mortoj 
* 1-a de majo: Esaias Reusner, germana liutisto kaj komponisto
* 26-a de junio: Pablo Bruna, hispana komponisto
* 19-a de julio : Sankta Johano Plessington
* 22-a de aŭgusto : Sankta Johano Kemble
* 20-a de decembro : Johann Moritz von Nassau-Siegen
1680

**1680** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1680 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 8-a de julio: Unua dokumentita tornado en Nordameriko;
* Ribelo de Puebloj kontraŭ hispana superregado en Nordameriko;
* Unua portugala estro en Makao;
* Maroko kaj Nederlando faris traktaton kontraŭ Hispanio;
* Strasburgo aneksita al Francio;
* Ribelo en Pollando kontraŭ impostoj;
* En Japanio ŝoguno Tokugawa Tsunayoshi (Cunayoshi Tokugawa) iĝis ŝoguno kaj elspensis tre multan monon per konstruo de ŝoseoj, kanaloj kaj akvoduktoj kaj dragado de riveroj.
* Choryně suferas per pesto.

## Naskiĝoj 
* 5-a de decembro: Francesco Geminiani, itala komponisto (m. 1762)
* Vitus Bering, trovinto de Beringa Markolo (m. 1741)

## Mortoj 
* 23-a de marto: Nicolas Fouquet, ministro pri financoj de Francio (n. 1615)
* 26-a de julio: John Wilmot (2-a grafo de Rochester), angla poeto kaj libertino (n. 1647)
* 27-a de aŭgusto: Joan Cererols, hispana komponisto (n. 1618)
* 2-a de septembro: Per Brahe (la juna), sveda administranto kaj militestro (n. 1602)
* 25-a de septembro: Samuel Butler, angla satira poeto (n. 1612)
* 4-a de decembro: Thomas Bartholin, dana kuracisto, anatomiisto, matematikisto kaj teologo (n. 1616)
* Go-Mizuno, imperiestro de Japanio
* Johann Heinrich Schmelzer, aŭstra komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1623)
1677

**1677** estis normala jaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1677 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 22-a de aprilo: Batalo de Katanio inter Nederlando kaj Francio;
* 27-a de aprilo: malkovro de kometo Hevelius.
* 30-a de aŭgusto: kreado de Episkopujo de Maranjo.
* 1-a de oktobro: Batalo de Romanno Bridge (Anglio).

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Schwarzhäusern kiel *Schwartzenheüßeren* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 17-a de septembro: Stephen Hales, angla botanikisto (m. 1761)

## Mortoj 
* 21-a de februaro: Baruĥ Spinozo, nederlanda filozofo (n. 1632)
* 9-a de julio: Angelus Silesius, germana poeto (n. 1624)
* 11-a de novembro: Barbara Strozzi, itala komponistino (n. 1619)
1675

**1675** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1675 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 5-a de januaro: Batalo de Turckeim;
* 18-a de junio : Batalo de Fehrbellin;
* 10-a de aŭgusto : Komenco de konstruo de observejo de Greenwich
* 11-a de aŭgusto : Karlo la 4-a duko de Loreno venkis la francan armeon en Konz.
* Fonditaj Aramilj kaj Abakan, Rusio.

## Naskiĝoj 
* Higashiyama imperiestro de Japanio

## Mortoj 
* 12-a de junio: Karlo-Emanuelo la 2-a, duko de Savojo (n. 1634)
* 27-a de julio: Henri de Turenne, franca militestro (n. 1611)
* 29-a de oktobro: Andreas Hammerschmidt, germana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1611)
* 15-a de decembro: Johannes Vermeer: nederlanda pentristo (n. 1632)
1672

**1672** estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1672 post Kristo okazis interalie:

## Eventoj 
*Franca-holanda milito ekis.

## Naskiĝoj 
* 9-a de junio: Petro la Granda, imperiestro de Rusio (m. 1725)

## Mortoj 
* 22-a de aprilo: Georg Stiernhielm, sveda juristo, matematikisto, lingvisto kaj poeto (n. 1598)
* 20-a de aŭgusto: Johan de Witt, nederlanda politikisto (n. 1625)
* 6-a de novembro: Heinrich Schütz, germana komponisto (n. 1585)
* Peter Stuyvesant, guberniestro de la nederlanda amerika kolonio Nova Nederlando (naskiĝis ĉirkaŭ 1612)
1674

**1674** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1674 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Francio konkeris Rusiljonon al Katalunio;
*19-a de februaro: Tratakto de Westminster subskribita de Anglio kaj Nederlando. Per tiu traktato, angloj akiris Novjorkon.
*Johano la 3-a Sobieski iĝis reĝo.
*Ŝivaijo iĝis reĝo de Maratoj.
*Anglio konkeris Mumbajon.
*Francio fondis Pondicherryon en Hindio.
*Nicolas Boileau publikiĝis L'Art poetique.

## Naskiĝoj 
*2-a de junio: Nicholas Rowe, angla dramisto kaj verkisto (m. 1718)
*9-a de aŭgusto: František Maxmilián Kaňka, ĉeĥa arkitekto (m. 1766)

## Mortoj 
*24-a de februaro: Matthias Weckmann, germana komponisto
*16-a de majo: Francesc Puig i Terrats, komandanto de katalunoj en Rusiljono.
*30-a de julio: Karel Škréta, ĉeĥa baroka pentristo
*8-a de novembro: John Milton, angla poeto.
*Giacomo Carissimi: itala komponisto
*Francisco López Capillas: hispana komponistoj
*Hallgrímur Pétursson, islanda himnoverkisto (n. 1614)
1671

**1671** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1671 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Les fourberies de Scapin, publikigita de Molière.
*Iter extaticum publikita de astronomo Athanasius Kircher.
*Leibniz faris kalkulilon.
*De Methodis Serierum et Flŭionum verkita de Newton.
*Ardatov (Rusio) fondita.

## Naskiĝoj 
*7-a de marto: Robert Roy MacGregor, ("Rob Roy") skota popola heroo (m. 1734)
*16-a de aprilo: John Law, skota ekonomikisto (m. 1729)
*8-a de junio: Tomaso Albinoni, itala komponisto (m. 1751)
*11-a de oktobro: Frederiko la 4-a, reĝo de Danio (m. 1730)

## Mortoj 
*19-a de februaro: Tokugawa Yorinobu, japana daimio (n. 1602)
*25-a de junio: Giovanni Battista Riccioli, itala jezuito kaj astronomo (n. 1598)
* 28-a de decembro: Johann Friedrich Gronovius, germana klasika filologo, beletra kritikisto, historiisto, juristo, bibliotekisto kaj profesoro pri la greka en la Universitato de Lejdeno (n. 1611)
1663

**1663** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1663 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Go-Sai detronigita, Reigen iĝis imperiestro de Japanio
* Leopoldo la 1-a starigis Leopoldon la 3-a Sankta kiel protekta patrono de Aŭstrio.

## Naskiĝoj 
* 12-a de februaro: Cotton Mather, usona predikisto kaj politikisto (m. 1728)
* 25-a de septembro: Johann Nikolaus Hanff, germana komponisto (m. 1711)
* 14-a de novembro: Friedrich Wilhelm Zachow, germana komponisto (m. 1712)

## Mortoj 
* 23-a de junio: Petrus Jonæ Helsingius,  sveda kleriko kaj pastoro (n. 1592)
* 2-a de julio: Thomas Selle, germana komponisto (n. 1599)* 27-a de decembro: Kristino de Francio, franca princino (n. 1606)
* 18-a de septembro: Sankta Jozefo el Kupertino, "fluganta sanktulo" (n. 1603)
* Heinrich Scheidemann, germana komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1596)
1662

**1662** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1662 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mikaelo Apafi la 1-a iĝis la sola princo de Transilvanio;
* Afonso la 6-a (Portugalio) iĝis la fakta reĝo;
* António Vieira akuzita de herezo de Inkvizicio;
* Reĝa Societo de Londono anstataŭigis latinon per la angla en siaj decidoj.

## Naskiĝoj 
## Mortoj 
* 12-a de novembro: Adriaen van de Venne, nederlanda pentristo
* 23-a de februaro: Johann Crüger, germana komponisto
1695

**1695** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1695 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mustafa la 2-a iĝis estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj 
* 6-a de januaro: Giuseppe Sammartini, Itala komponisto
* 8-a de aprilo : Johann Christian Günther
* 3-a de septembro : Pietro Locatelli

## Mortoj 
* 13-a de aprilo: Jean de La Fontaine
* 23-a de aprilo: Henry Vaughan, anglalingva poeto (n. 1622)
* 21-a de novembro: Henry PURCELL, angla operkomponisto
* 26-a de novembro: Gregório de Matos, renoma poeto kaj advokato dum la kolonia periodo de Brazilo (n. 1636)
1654

**1654** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1654 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Nederlandanoj estis forpelitaj de Brazilo.

## Naskiĝoj 
*20-a de januaro: Michiel de Swaen, flandra poeto (m. 1707)
*25-a de julio: Agostino Steffani, Itala komponisto kaj ordinadepiskopo (m. 1728)
*Vincent Lübeck, germana komponisto (m. 1740)

## Mortoj 
*13-a de januaro: Jacques Lemercier
*9-a de julio: Ferdinando la 4-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)
*12-a de oktobro: Carel Fabritius, nederlanda pentristo
*Go-Komyo imperiestro de Japanio
1653

**1653** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1653 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Irano: Teherano: Tahmasp Ŝao konstruas urbomuron kaj bazaron.
* Publikita Logopandekteisiono.
* Ferdinando la 4-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio).
* Oliver Cromwell iĝis Lordo-Protektanto de Britio.

## Naskiĝoj 
* 17-a de februaro : Arcangelo Corelli
* 1-a de junio: Georg Muffat, Aŭstra komponisto
* aŭgusto: Johann Pachelbel, Germana komponisto

## Mortoj
1661

**1661** estis normala jaro komenciĝanta sabate (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1661 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kreita Ars Signorum;
* Johano Kemény kaj Mikaelo Apafi la 1-a iĝis kunprincoj de Transilvanio;
* Santarém (Parao) fondita;

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Vordemwald kiel *Waldgemeinde* (hodiaŭ komunumo en Kantono Argovio en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 19-a de marto: Francesco Gasparini, itala komponisto (m. 1727)
* 6-a de junio: Giacomo Antonio Perti, itala komponisto (m. 1756)
* 9-a de junio: Fedor Aleksejeviĉ, caro de Rusio (m. 1682)
* 2-a de septembro: Georg Böhm, germana komponisto (m. 1733)
* 6-a de novembro: Karlo la 2-a, reĝo de Hispanio (m. 1700)
* 18-a de decembro: Christopher Polhem, sveda scienculo, fizikisto, industrialisto, mineralogo kaj mineja inĝeniero (m. 1751)
* Georgo Bánffy, unua guberniestro de Transilvanio (m. 1708)

## Mortoj 
* 23-a de aŭgusto: Tokugawa Yorifusa, japana daimio (n. 1603)
1652

**1652** estis superjaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1652 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*6-a de aprilo : Jan van Riebeeck fondis Kaburbon;
*Gaston de Francio ekzilita en kastelo de Blois.

## Naskiĝoj 
* 14-a de majo: Johann Philipp Förtsch, germana komponisto

## Mortoj 
*30-a de januaro: Georges de La Tour, franca pentristo
*7-a de februaro: Gregorio Allegri, itala komponisto
1651

**1651** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1651 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*En Anglio: unua eldono de la *"English dancing Master"* fare de John Playford; ĝi estas kvazaŭ  "Biblio" de la anglaj *"country dances"* (france: *contredanses anglaises*)
*Tiszaújváros rekonstruita.
*Tokugawa Ietsuna iĝis ŝoguno.
*Kreita Logopandekteisiono de Thomas Urquhart.

## Naskiĝoj 
*15-a de aprilo: Domenico Gabrielli, itala komponisto (m. 1690)
*12-a de julio: Margareta Teresa de Hispanio, hispana princino (m. 1673)
*28-a de decembro: Johann Krieger, germana komponisto (m. 1735)

## Mortoj 
*Johann Hieronymus Kapsberger, germana komponisto
* 22-a de decembro: Arnold Johan Messenius, sveda historiisto kaj filo de Johannes Messenius (n. 1608)
* 22-a de decembro: Arnold Messenius, sveda politika disidento, morte kondamnita de la reĝino Kristina (n. 1629)
1645

**1645** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1645 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Kalkulilo inventita de Blaise Pascal
* Astronomio : komenco de Minimumo Maunder
* Pesto atingas Mádon.
* 23-a de julio : Aleksej Miĥajloviĉ iĝis caro de Rusio.

## Naskiĝoj 
* 24-a de Februaro : Francisko Rákóczi la 1-a, aristokrato, princo kaj reganto de Transilvanio (m. 1676).
* 16-a de aŭgusto : Jean De La Bruyère
* 22-a de februaro: Johann Christoph Bach la pli maljuna, violonisto kaj onklo de J.S. Bach
* Robert Clicquot, franca orgenfaristo (proksima dato) {m. 1719)

## Mortoj 
* 22-a de junio : Gaspar de Guzmán y Pimentel, Grafo-Duko de Olivares;
* 13-a de julio : caro Miĥail Fedoroviĉ Romanov
* 18-a de aŭgusto : carino Eudoksia Streŝneva
* 8-a de septembro : Francisco de Quevedo
1641

**1641** estis normala jaro komenciĝanta marde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1641 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*António Vieira reiris al Lisbono kaj iĝis diplomato.
*Brno iĝis ĉefurbo de Moravio.

## Naskiĝoj 
* 18-a de januaro: François Michel Le Tellier de Louvois, franca ministro (m. 1691)

## Mortoj 
* 15-a de julio: Arnoldus Buchelius, nederlanda humanisto, historiisto, juristo, reformisto, antikvaĵisto, genealogiisto, erudiciulo kaj numismato (n. 1565)
*16-a de aŭgusto: Thomas Heywood, angla dramisto, aktoro kaj verkisto (n. dum la frua 1570-a jardeko)
*9-a de decembro: Antoon van Dyck, flandra pentristo (n. 1599)
*22-a de decembro: Maximilien de Béthune, ministro de la franca reĝo Henriko la 4-a (n. 1560)
1644

**1644** estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1644 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Johann Moritz von Nassau-Siegen eloficiĝis kiel koloniestro de nederlanda Brazilo.
*Ming dinastio finis en Ĉinio, komenco de dinastio Qing.
*Inocento la 10-a iĝis papo.

## Naskiĝoj 
*6-a de aŭgusto: Louise de La Vallière, amantino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (m. 1710)
*12-a de aŭgusto: Heinrich Ignaz Franz von Biber, bohemia komponisto (m. 1704)
*6-a de septembro: Juan Cabanilles, hispana komponisto (baptotago) (m. 1712)
*14-a de oktobro: William Penn, brita fondinto de Pensilvanio (m. 1718)

## Mortoj 
*Antonio Stradivari, itala violonfaristo (proksima dato) (n. 1737)
Katharine Hepburn

eta|245px|Hepburn en *The African Queen*
**Katharine HEPBURN** (naskiĝis la 12-an de majo 1907, mortis la 29-an de junio 2003) estis Usona aktorino.

Hepburn naskiĝis en Hartford, Konetikuto. Dum sia longjara kariero ŝi 12-foje estis nomumita por la Oskar-premio, kaj 4-foje ŝi gajnis tiun ĉi renoman filmpremion.

Hepburn mortis en Saybrook, Konetikuto en 2003.

## Listo de filmoj 
* *A Bill of Divorcement* (1932)
* *Christopher Strong* (1933)
* *Morning Glory* (1933) -- Oskaro gajnita
* *Little Women* (1933)
* *Spitfire* (1934)
* *The Little Minister* (1934)
* *Break of Hearts* (1935)
* *Alice Adams* (1935) -- nomumita por Oskaro
* *Sylvia Scarlett* (1936)
* *Mary of Scotland* (1936)
* *A Woman Rebels* (1936)
* *Quality Street* (1937)
* *Stage Door* (1937)
* *Bringing Up Baby* (1938)
* *Holiday* (1938)
* *The Philadelphia Story* (1940) -- nomumita por Oskaro
* *Woman of the Year* (1942) -- nomumita por Oskaro
* *Keeper of the Flame* (1942)
* *Stage Door Canteen* (1943)
* *Dragon Seed* (1944)
* *Without Love* (1945)
* *Undercurrent* (1946)
* *The Sea of Grass* (1947)
* *Song of Love* (1947)
* *State of the Union* (1948)
* ''Adam's Rib* (1949)
* *The African Queen* (1951) -- nomumita por Oskaro
* *Pat and Mike* (1952)
* *Summertime* (1955) -- nomumita por Oskaro
* *The Rainmaker* (1956) -- nomumita por Oskaro
* *The Iron Petticoat* (1956)
* *Desk Set* (1957)
* *Suddenly Last Summer* (1959) -- nomumita por Oskaro
* *A Long Day's Journey into Night* (1962) -- nomumita por Oskaro
* *Guess Who's Coming to Dinner* (1967) -- Oskaro gajnita
* *The Lion in Winter* (1968) -- Oskaro gajnita
* *The Madwoman of Chaillot*
* *The Trojan Women* (1971)
* *A Delicate Balance* (1974)
* *Rooster Cogburn* (1975)
* *Olly Olly Oxen Free* (1978)
* *On Golden Pond* (1981) -- Oskaro gajnita
* *The Ultimate Solution of Grace Quigley* (1985)
* *Love Affair'' (1994)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Sebastian Brant

eta|maldekstra|*Margarita Decretalium*, 1496
**Sebastian BRANT** [sebastjan brant] (* 1457 en Strasburgo, † la 10-an de majo 1521 samloke) estis germana verkisto.

La filo de gastejestro ekde 1475 studis juron en Bazelo, en 1489 li tie doktoriĝis kaj en 1496 li akiris profesoran postenon. En la jaro 1503 li fariĝis urba skribisto, t.e. la plej alta rango de urba oficisto. La germana imperiestro Maksimiliano la 1-a finfine donis al li la rangon de konsilisto kaj palatino.

El la verkaro de Brant plej famas *Das Narrenschiff* (*La stultula ŝipo*, 1494), burleska satiro kritikanta la tiutempan socion. La protagonistoj, 111 *stultuloj*, vojaĝantaj ŝipe al la stultula lando *Narragonien*, prezentas la malsaĝecon kaj la malvirtojn de ĉiuj tavoloj de la tiama socio. En la libro abundas proverboj kaj lignegravuritaj ilustraĵoj, kiuj plejgrandparte supozeble estas faritaj de Durero.

La granda sukceso de tiu ĉi verko elvokis aron da tradukoj, imitoj kaj adaptaĵoj. Nuntempe Brant estas rigardata la fondinto de la burlesko.

## En Esperanto aperis 
* El la *Stultula ŝipo*. - En: Germana Antologio. - Gerlingen : Bleicher, 1985. - p. 196 - 200

## Vidu ankaŭ 
* 5896 Narrenschiff

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.strasbourg.com/celebres/brant.html
* http://www.ni.schule.de/~pohl/literatur/sadl/renaiss/brant.htm 
* http://www.fh-augsburg.de/~harsch/germanica/Chronologie/15Jh/Brant/bra_n000.html 
* http://www.uni-tuebingen.de/mediaevistik/materialien/brant.htm  

Brant, Sebastian
Brant, Sebastian
Kategorio:Universitato de Bazelo
1457

En la jaro **1457** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* la Parlamento de Skotlando malpermesis futbalon kaj golfludon ene la urboj.
* Unua mencio pri Ohaba de sub Piatră.

## Naskiĝoj 
*Sebastian Brant (nask. 1457 aŭ 1458)

## Mortoj 
*23-an de novembro : Ladislao la 1-a
1646

**1646** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1646 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Peter Stuyvesant nomiĝis ĝenerala direktoro de Nova Nederlando kaj deklaras la 28-an de julio sian ofican ĵuron. Post tio li ekvojaĝas al la kolonio.

## Naskiĝoj 
*1-a de julio: Gottfried Wilhelm Leibniz

## Mortoj 
* 10-a de aprilo: Santino Solari, itala arkitekto kaj skulptisto (n. 1576)
* 8-a de aŭgusto: Johannes Rudbeckius, sveda episkopo (n. 1581)
* 17-a de septembro: Erycius Puteanus, belga humanisto, historiisto kaj filologo (n. 1574)
* 24-a de septembro: Duarte Lobo, portugala komponisto
* 29-a de novembro: Laurentius Paulinus Gothus, sveda profesoro, astronomo, rektoro de la Universitato de Upsalo (n. 1565)
* Virgilio Mazzocchi, itala komponisto
1458

En la jaro **1458** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Pio la 2-a iĝis papo.
*Unua mencio pri Săliştea.

## Naskiĝoj 
*Sebastian Brant (aŭ 1457)

## Mortoj 
*6-a de aŭgusto: Papo Kaliksto la 3-a
Ireland's Call

'''Ireland's Call** (**La Voko de Irlando'*) estas kanto, kiun la fama irlanda kantoskribisto Phil Coulter skribis. Ĝi fariĝis la oficiala kanto de la irlanda rugbe-teamo, kaj estas kantata ĉe ĉiu rugbe-matĉo, en kiu la teamo ludas. Pro la unuiĝecaj sentoj kaj signifopleneco de la kanto, Coulter gajnis Oran Medalon de la usona *Éire Society'' (Ejra Societo) en 1995.

## Vidu ankaŭ 
* Amhrán na bhFiann

Kategorio:Irlando
Kategorio:Rugbeo
1635

**1635** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1635 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*António Vieira iĝis pastro.
*19-a de majo, Richelieu deklaras militon al Hispanio: Francio engaĝiĝas en la Tridekjaran militon.

## Naskiĝoj 
* 18-a de julio: Robert Hooke, angla sciencisto (m. 1703)
* 27-a de novembro: Françoise d'Aubigné, sekreta edzino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (m. 1719)
* Johann Wilhelm Furchheim, germana violonisto kaj komponisto (proksima dato) (m. 1682)

## Mortoj 
* 10-a de aprilo: Helena Snakenborg, favoratino de Elizabeto la 1-a (Anglio) (n. ĉirkaŭ 1549)
* 17-a de aprilo: Wolfgang Ratke, germana pedagogo (n. 1571)
* 25-a de decembro: Samuel de Champlain, franca esploristo (naskiĝis ĉirkaŭ 1567)
1631

**1631** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1631 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Konstruita la Taĵ Mahal;
*Erupcio de Vezuvo;

## Naskiĝoj 
* 9-a de aŭgusto: John Dryden, angla verkisto (m. 1700)
* 26-a de oktobro: Lipót Kollonich, ĉefepiskopo de Esztergom (m. 1707)

## Mortoj 
* 31-a de marto: John Donne, angla poeto kaj predikisto (n. 1572)
* 23-a de decembro: Michael Drayton, angla poeto (m. 1563)
1629

La jaro **1629** post Kristo estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1629 okazis interalie:

## Eventoj 
* Fino de rego de Go-Mizunoo en Japanio, 5-jaraĝa imperiestrino Meisho surtronigis en Japanio
* Karlo la 1-a (Anglio) fermigis la parlamenton
* Katarino de Brandenburg surtroniĝis en Transilvanio
* En Altmark (proksime al Sztum) Pollando subskribis sesjaran armisticon kun Svedio
* Pierre de Fermat publikigis sian ĉefan verkon

## Naskiĝoj 
*14-a de aprilo: Christiaan Huygens, nederlanda matematikisto and fizikisto (m. 1695)
*11-a de oktobro: Armand de Bourbon-Conti, franca nobelo (m. 1666)
*17-a de oktobro: Baltasar Carlos, reĝido de Hispanio (m. 1646)
* Arnold Messenius, sveda politika disidento, morte kondamnita de la reĝino Kristina (m. 1651)

## Mortoj 
*27-a de januaro: Hieronymus Praetorius, germana komponisto (n. 1560)
*18-a de junio: Piet Hein, nederlanda mararmea oficiro dum Okdek-jara Milito (n. 1577)
* 13-a de julio: Caspar Bartholin, la Maljuna, dana teologo, kuracisto kaj anatomiisto (n. 1585)
*2-a de oktobro: Antonio Cifra, itala komponisto (n. 1584)
*5-a de septembro: Domenico Allegri, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1585)
*15-a de novembro: Gábor Bethlen, landestro de Transilvanio (naskiĝis ĉirkaŭ 1580)
*25-a de novembro: Hieronimo (la 3-a) Praetorius, germana komponisto (n. 1614)
1623

**1623** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1623 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Urbano la 8-a iĝis papo;
*Murat la 4-a iĝis estro de Osmanida imperio;
*Tokugawa Iemitsu iĝis ŝoguno;

## Naskiĝoj 
* 3-a de marto: Johannes Rudbeckius, la Juna, sveda teologo (m. 1667)
* 19-a de junio: Blaise Pascal, franca sciencisto (m. 1662)
* 10-a de decembro: Johann Adam Reincken, germana komponisto, orgenisto kaj gambovjolisto (baptiĝo) (m. 1722)
* Johann Heinrich Schmelzer, aŭstra komponisto (proksima dato) (m. 1680)

## Mortoj 
* 5-a de majo: Thomas Cecil, 1-a Grafo de Exeter (n. 1542)
* 8-a de julio: Papo Gregorio la 15-a (n. 1554)
* Giovanni Bernardino Nanino, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1560)
1620

**1620** estis superjaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1620 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* St Andrews, Britio fariĝis "Reĝa Burgo".
* invitata de la kozako de Zaporíjjia, la Patriarko Teofano, de Jerusalemo faris  viziton al Ukrainio, dume kiu renoviĝis, klandestine, la hierarkio da  Ortodoksa Eklesio en Ukrainio.
*Protestantaj misionoj alvenis al Norda Ameriko.

## Naskiĝoj 
* 31-an de oktobro: John Evelyn

## Mortoj
1617

**1617** estis normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1617 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Mustafa la 1-a iĝis estro de Osmanida imperio;
* Manturovo fondita;
* Paco de Stolbova inter Svedio kaj Rusio;

## Naskiĝoj 
* 25-a de Majo: John Michael Wright, brita baroka portreta pentristo (m. 1694).
* 31-a de decembro: Bartolomé Esteban Murillo, hispana pentristo (m. 1682)

## Mortoj 
* 21-a de marto: Pokahontas, indiana princino (naskiĝis ĉirkaŭ 1595)
* 4-a de aprilo: John Napier, skota matematiko, astronomo, fizikisto (n. 1550)
* Giovanni Bassano, italia komponisto (n. 1558)
1615

**1615** estis normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1615 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Francoj forpelitaj de São Luís, Brazilo.
* Iejaso faris novan leĝan kodon en Japanio.
* Fino de periodo Monojamo en Koreio

## Naskiĝoj 
* 26-a de januaro: Nicolas Fouquet, ministro pri financoj de Francio (m. 1680)
* William Lamport, meksika revoluciulo (m. 1659)

## Mortoj 
* 15-a de junio: Toyotomi Hideyori, filo kaj heredonto de ministro Toyotomi Hideyoshi (n. 1593)
* 7-a de aŭgusto: Melchior Vulpius, germana komponisto (n. 1570)
1614

**1614** estis normala jaro komenciĝanta merkrede (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1614 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*
## Naskiĝoj 
* 12-a de oktobro: Henry More, brita filozofo (m. 1687)
* 22-a de novembro: Hieronimo (la 3-a) Praetorius, germana komponisto (m. 1629)
* Franz Tunder, germana komponisto (m. 1667)
* Hallgrímur Pétursson, islanda himnoverkisto (m. 1674)

## Mortoj 
* 7-a de aprilo: El Greco, greka-hispana artisto (n. 1541)
* 21-a de aŭgusto: Erzsébet Báthory, hungara grafino kaj murdistino (n. 1560)
* 27-a de septembro: Felice Anerio, itala komponisto (n. 1560)
* septembro: Giovanni de Macque, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1550)
* 9-a de oktobro: Bonaventura Vulcanius, belga diplomato, filologo kaj humanisto (n. 1538)
* Imagawa Ujizane, japana daimio (n. 1538)
1618

**1618** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).

En la jaro 1618 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* 6-a de marto: Dumbrolo de la parlamento de Parizo (en la konstruaĵo de la aktuala kortumo, apud la kapelo Sainte-Chapelle). 
* Eko de la Milito de la Tridek Jaroj.
* Fino de Pola-muskovita milito.
* La teo eniris en Rusio
* Mustafa la 1-a detronigita, Osman la 2-a iĝis estro de Osmanida imperio;

## Naskiĝoj 
* 9-a de septembro: Joan Cererols, hispana komponisto

## Mortoj 
*
1294

En la jaro **1294** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Celesteno la 5-a iĝis papo.
* 24-a de decembro, Bonifaco la 8-a elektita Papo.
* Francio deklaris militon al Anglio.
* Papermono farita en Tabriz, Persio.
* Anglio dekretis impostadon al ekleziaj propraĵoj.
* En Magdeburgo burĝoj aĉetis de la ĉefepiskopo la postenojn de la gvidaj legislativa kaj militista oficistoj de la urbo.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
* Bellach kiel *Bella* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando.
* Brünisried kiel *Brunisriet* (hodiaŭ komunumo en Kantono Friburgo en Svislando.
* Mötschwil *Müschwile* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando.
* Niedergösgen kiel *Bözzach* (hodiaŭ komunumo en Kantono Soloturno en Svislando.
* Rolle kiel *Castrum Rotuli* (hodiaŭ urbo en Kantono Vaŭdo en Svislando.
* Saignelégier kiel *Saignelegier* (hodiaŭ komunumo en Kantono Ĵuraso en Svislando).

## Naskiĝoj 
* 18-a de junio: Karlo la 4-a, reĝo de Francio (m. 1328)
* Johano de Montfort, duko de Bretonio (proksima dato) (m. 1345)

## Mortoj 
* 18-a de februaro: Kublajĥano, imperiestro de Mongolio (n. 1215)
* Roger Bacon, angla monaĥo kaj sciencisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1214)
* Papo Celesteno la 5-a (n. 1215)
* Brunetto Latini, itala filozofo {n. ĉirkaŭ 1220)
1407

En la jaro **1407** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Romaoj (ciganoj) estis kiel unuafoje raportitaj en Germanio (en Hildesheim).
*Rita de Cascia eniris monaĥinejon.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Mermezeu-Văleni (hodiaŭ vilaĝo en Rumanio).
*Wangenried kiel *Ried* (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno en Svislando).

# Ero en listigo kun numeroj
## Naskiĝoj 
* 15-an de marto – Jakobo, Margrafo de Baden-Baden (1431-1453) (mortis 1453)
* 27-an de aŭgusto – Aŝikaga Joŝikazu, japana ŝoguno (mortis 1425)
* 21-an de septembro – Leonello d'Este, markizo de Ferrara, itala nobelulo (mortis 1450)
* 8-an de novembro – Alain de Coëtivy, Catholic cardinal (mortis 1474)
* *datoj ne sciataj* 
**Thomas de Littleton, angla juĝisto (mortis 1481)
**Demetrios Palaiologos, bizanca princo (mortis 1470)
**Lorenzo Valla, humanisto, filozofo, literatura kritikisto (mortis 1457)

## Mortoj
1607

**1607** estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1607 post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
* Eŭropo: La 25-an de aprilo, nederlanda ŝiparo detruas hispanan ŝiparon, ankritan apud haveno de Kadizo. (Batalo de Ĝibraltaro).
* Germanio: Urbiĝo de Mannheim.

## Naskiĝoj 
* 12-a de marto: Paul Gerhardt, germana himno-verkisto (m. 1676)
* majo: Robert Greville (2-a Barono Brooke), generalo de parlamenta armeo dum la angla enlanda milito (m. 1643)

## Mortoj 
* 11-a de marto: Giovanni Maria Nanino, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1544)
* majo:: Edward Dyer, angla poeto (n. 1543)
* 2-a de junio: Yuki Hideyasu, japana daimio (n. 1574)
* 7-a de junio: Johannes Matelart, flandra komponisto (n. nekonata)
* 10-a de septembro: Luzzasco Luzasschi, itala komponisto (naskiĝis ĉirkaŭ 1545)
* 4-a de decembro: Petrus Jonæ Helsingus, sveda episkopo (n. 1538)
1428

En la jaro **1428** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Go-Hanazono iĝis imperiestro de Japanio
* En Forli oni vidis kolomnojn fajrajn sur la ĉielo.
*12-a de oktobro: komenco de la sieĝo de Orléans

## Naskiĝoj 
* 3-a de majo: Pedro González de Mendoza, hispana kardinalo kaj ŝtatestro (m. 1495)
* Pomponio Leto, humanisto, antikvaĵisto, kaj profesoro pri retoriko.  (m. 1498)

## Mortoj 
*Shoko imperiestro de Japanio
*22-a de novembro: Rikardo Neville (16-a grafo de Warwick), potenca angla nobelo (m. 1471)
1420

En la jaro **1420** post Kristo okazis, interalie:

## Eventoj 
*Inaŭguro de Imperiestra Palaco kaj Templo Tajmjaŭ en Pekino.
*Prokop Holý disiĝis kun la pikardoj.

## Unuaj dokumentaj mencioj 
*Rüschegg (hodiaŭ komunumo en Kantono Berno, Svislando).
*Rüte kiel *Rütiner rod* (hodiaŭ komunumo respektive distrikto en Kantono Apencelo Interna en Svislando).

## Naskiĝoj 
*6-a de aprilo: **Jiří z Poděbrad**, reĝo de Bohemio (mortis la 21-an de marto 1471)
*majo: Robert Stillington, episkopo de Bath kaj Wells, Anglio kaj lordo-kanceliero de Anglio (m. 1491)
* Nikolao Barbaro, kirurgo kaj kronikisto kiu famiĝis kiel okulatestanto de la Sieĝo de Konstantinopolo. (m. 1494)

## Mortoj 
* 9-a de aŭgusto - Pierre d'Ailly, franca teologo, astrologo, kardinalo de la katolika romia eklezio. (n. 1351)

[eta|maldekstra|250px|Konsekro de la nova preĝejo de [Egidio|Sankt-Egidio en septembro 1420, pentraĵo de Bicci di Lorenzo]]