open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Insuleto (geografio)

[eta|dekstra|220px|Insuleto kontraŭe de la [marbordoj de Tajujo.]]
[eta|220px|Krut-roka insuleto je la okcidenta  [marbordo de Suðuroy, Ferooj.]]
**Insuleto** estas eta insulo kie normale ne vivas homoj kaŭze de sia eta amplekso.

La insuletoj ofte entenas grandan biodiversecon ĉar homoj aŭ de ili enmetitaj predantoj ne ĝenas la naturajn flaŭron kaj faŭnon. Ofte ili administre estas kunigitaj al pli granda insulo aŭ insularo.

Eblas ke ĝi troviĝas marmeze aŭ apud pli granda insulo. Golfo Halong en Vjetnamujo tiele konstituas milojn da insuletoj. La insuloj Chausey, en Normandujo, nombras ĉirkaŭ cent insuletojn. Insuleto ankaŭ povas troviĝi en riverujo aŭ lagujo, kiel Insularo de Mil-Insuletoj en Sankt-Laŭrenco.
## Tipoj
Oni distingas jenajn tipojn :
* **Rok-klifo** aŭ **rok-insuleto**  – estas insuleto konsistante el roko kiu troviĝas enmare; ĝi estas neloĝata kaj havas minimuman vegetaĵaron. Fifama mezmara rok-klifo estas Rockall en norda Atlantika Oceano.
* **Alta sablobenko** estas sabla insuleto. Kiam sablobenko tajde aŭ regule subakxiĝas, oni prefere parolu ne de insuleto sed nur de sablobenko. 
* **Krut-roka insuleto** aŭ **mar-paliso** ( angle : *(sea) stack* ) – estas maldika vertikal-roka insuleto kiu elstaras super akvoebeno. Mar-palisoj karakterize formiĝas en horizontale stratumigitaj sedimentaj petroj aŭ vulkanaj rokoj, precipe ĉe kalkoŝtonaj klifoj.
* **Neĉefa insuleto** – apartenas al pligranda insuleto aŭ insulo. Simile, ia elstaranta tereno en atolo estas ankaŭ nomata insuleto.
** **Tajda insuleto** ( kaj tajda insulo ) – Ofte insulo aŭ insuleto kiuj troviĝas apud kontinenta areo, estas al ĝi konektita dum basa tajdo kaj izolita dum alta tajdo.
* **Rivera insuleto** – estas insuleto en riverujo.
* **Laga insuleto** - estas insuleto en lago.

Kategorio:Insuloj
Minas-Ĝerajsa Fromaĝo

200 px|dekstra|eta|Minas-Ĝerajsa Fromaĝo
**Minas-Ĝerajsa Fromaĝo** estas fromaĝo tradicie produktita en la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso.

## La specoj 
Ĝi venas en tri specoj, nomitaj **Frescal** (freŝa fromaĝo), **Meia-cura** (iomete maturiĝinta fromaĝo) kaj **Curado** (maturiĝinta fromaĝo). Ekzistas ankaŭ kvara speco konata kiel **Queijo Padrão** (norma fromaĝo) estis evoluigita pli ĵuse kaj povas esti trovata en preskaŭ ĉiuj superbazaroj kaj legombutikoj en Brazilo.
**Minas-Ĝerajsa Fromaĝo** estas farita de bovina lakto laŭ la tradicio. Normale ĝi estas maturigita nature en subĉielaĵo aŭ super kuiriloj por sekiĝi pere de la varmeco.

### Frescal 
**Fromaĝo Frescal** estas servita tre freŝa, proksimume 4-10 tagojn post preparo, daŭre blanka kaj delikata. La bona fromaĝo Frescal devas esti suka, mola, iomete grajneca kaj de milda gusto. Ĝi ne estas bona por kuiri.

### Curado 
**Fromaĝo Curado** estas preta por konsumo kiam la suko vaporiĝis kaj la fromaĝo solidiĝis kaj akiris flavecan nuancon. Ĝi estas iomete pli grajniganta ol la fromaĝo **Frescal** kaj kun pli forta gusto.

## Agnosko 
Laŭ IPHAN Nacia Instituto pri Historia kaj Arta Heredaĵo de Brazilo ĉi tiu fromaĝo estas agnoskata kiel ne materiala heredaĵo de la subŝtato de Minas-Ĝerajso.

## Eksteraj ligiloj 
* Scienco de la lakto 
* Teknologioj en la fromaĝfabrikado 

Kategorio:Fromaĝoj
Kategorio:Brazila kuirarto
Dardagny

**Dardagny ** estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Dardagny situas tute en la okcidento de Svislando ĉe la limo al Francio, ĉe la norda bordo de la rivero Rodano. La komunumo konsistas krom el la ĉefvilaĝo Dardagny mem el la vilaĝoj kaj vilaĝetoj La Plaine, Malval, Essertines, La Tuilière kaj Les Granges. Tra la komunumo fluas de nordo al sudo la rivereto *Allondon*, kiu en La Plaine alfluas al Rodano. En la komunumo troviĝas pluraj vitejoj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Dardagny limas en nordo al Thoiry (Francio), en nordoriento al Satigny, en oriento al Russin, en sudo al Avully, en sudokcidento al Challex (Francio), en okcidento al Péron (Francio), kaj en nordokcidento al Saint-Jean-de-Gonville (Francio).

## Trafiko 
La vilaĝo La Plaine disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Liono al Ĝenevo, kiu estas servata de lokaj trajnoj al Ĝenevo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Dardagny datiĝas el la jaro 1309 kiel *Dardaniacum*.

Estis trovita hakilo el la komenca ŝtonepoko en Dardagny. En la jaro 1093 estis menciita la konstruado de la preĝejo *Sankt-Petro*, kiu hodiaŭ staras en la centro de Dardagny.

La vilaĝeto La Plaine estis unuan fojon menciita en la jaro 1321 kiel *Planum*.

Dum mezepoko Dardagny apartenis unue al Ĝenevo, tiam al Savojo, sekvis okupado fare de la bernanoj en 1536 kaj en 1376 ĝi denove fariĝis savoja posedaĵo, kaj kun tuta Savojo en la jaro 1798 fariĝis franca. En la jaro 1816 ĝi estis atribuita al la Respubliko Ĝenevo kaj kun ĝi fariĝis parto de Svislando.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Plaine (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Dardagny
* Dardagny en la Historia Leksikono de Svislando
Mesut Özil

eta|Mesut Özil en 2018
**Mesut ÖZIL** (germana prononco [], turka prononco []; naskiĝis  en Gelsenkirchen) estas turkdevena germana futbalisto. Li ŝotas per sia maldekstra piedo.

Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo en 2009. Interalie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe de 2010 ĝis 2016 li rekoneblis per la ĉemiza numero "8", en tiuj de 2018 per la numero "10". Ankaŭ en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj la Futbala Mondpokalo 2014, en kiu la germana teamo atingis la ĉampionecon, li partoprenis per tiu ĉemiza numero, same en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 kaj en la Futbala Mondpokalo 2018.

De aŭgusto 2010 li ludas por la hispana klubo Real Madrid.

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Stefan Kießling

**Stefan KIEßLING** (naskiĝis  en Lichtenfels, do nun -aĝa) estas germana futbalisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Inter alie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "9". [eta|160ra|la futbalisto en [2007]]

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Palaco Güell

eta|dekstra|220px
La **Palaco Güell** () estas konstruaĵo dizajnita de Antoni Gaudí, fama arkitekto pro liaj verkaĵoj en unika stilo ene de la tendenco konata kiel kataluna modernismo. La palaco troviĝas en mallarĝa strato de Barcelono, la *Carrer Nou de la Rambla*, proksime de la haveno. Ĝi estis taskita al Gaudí de Eusebi Güell, kiu admiregis la arkitekton kaj financis plurajn el liaj plej konataj verkaĵoj. La konstruado realiĝis inter la jaroj 1886 kaj 1890.

Gaudí laboregis kun persisto ĉar tiu estis la unua plej grava tasko komisiita al li. Li eĉ pensis pri 25 malsamaj solvoj por la dizajno de la fasado. Por tiu projekto li kalkulis je la helpo de Francesc Berenguer, unu el liaj plej fidelaj helpantoj.

Ĝi estis deklarita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en 1984 kune kun la Parko Güell kaj la Casa Milà.

## Vidu ankaŭ 
* Antoni Gaudí
* Kataluna modernismo

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Palaco Güell en www.palauguell.cat
* Informo en www.gaudidesigner.com

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Kataluna modernismo
Kategorio:Konstruaĵoj de Gaudí
Kategorio:Konstruaĵoj en Barcelono
Monaĥejo Sümela

La **Monaĥejo Sümela** (, ) estas iama grek-ortodoksa monaĥejo el la bizanca epoko, en orienta Turkio, ĉe Trabzon. La nomo venas de la greka *Melas* (nigra), kiu verŝajne aludas je koloro de la Mariena ikono.

## Situo 
La monaĥejo situas 45 km sude de Trabzon en Nacia Parko Altindere en la Nord-Anatolia montaro en alto de 1071 m. Ĝi situas ĉ. 270&nbsp;m super ravino de Altindere, konstruita en rokoj.

## Historio 
eta|Konstrulaboroj ĉe la monaĥejo
Laŭ legendo, la ikonon - pentrita de evangelisto Lukaso mem - portis du anĝeloj tra la nuboj al Nord-Anatolia montaro. Du junaj ermitoj el Ateno, Barnabas kaj ties nevo Sofronios, estis invititaj fare anĝeloj al migrado kaj oni malkovris la ikonon en kavo en mezo de la arbaro ĉe akvofaloj. Tio okazis verŝajne en 385 kaj la kavernon ekloĝis frukristanaj ermitoj. Oni pligrandigis la kavernon kaj alkonstruis kapelon.

Ĉ. 500 apogis Imperiestro Anastazio la 1-a la konstruon de monaĥejo, kiun detruis en 640 incendio. La monaĥo *Kristoforos* el la Monaĥejo Vazelon rekonstruis ĝin. En la 12-a jarcento, ĝi estis denove detruita - verŝajne fare de rabistoj -, kiuj serĉis la ikonon. La ikono estis sendamaĝe kaŝita en rivero.

La plej malnovaj postrestantaj konstruaĵoj venas el la 14-a jarcento. Oni kronis tie imperiestrojn de Trapezunt, Aleksios la 3-an (1338–1390) kaj ties filon Manuelon la 3-an (1390–1417). Ankaŭ post la okupo fare de la Osmana imperio en 1461, la monaĥejo restis grava pilgrimejo.

Ĝia hodiaŭ aspekto respegulas tiun de la 19-a jarcento, kiam la konstruaĵoj kun la monaĥaj ĉeloj estis konstruitaj antaŭ la vera roka preĝejo. La monaĥoj devis forlasi la monaĥejon en 1926. Ili kunportis la relikvojn en la novfonditan grekan Kastania / Veria (greka Makedonio).

La stato de monaĥejo pli kaj pli malboniĝis post grava incendio en 1930, ĝis kiam en 1972 la turka registaro deklaris ĝin nacia heredaĵo kaj ĝi ekestis protektita kaj vizitebla.

Sümela
Sümela
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Turkio
Kategorio:Muzeoj en Turkio
Kategorio:Bizanca arkitekturo
Kategorio:Provinco Trabzon
Kategorio:Religiaj muzeoj
Lembaoj

eta|Maljunulo de la Lemba tribo
**Lembaoj** estas tribo en meza Zimbabvo kaj norda parto de Sud-Afriko, kun ĉ. 70 - 80 000 tribanoj. La tribon fondis - laŭ buŝa tradicio - sep juddevenaj personoj, kiuj translokiĝis antaŭ 2500 jaroj el Israelo. Ili vagadis tra Jemeno al la nuna loĝejo. La parencecon de la lembaoj al la judoj pruvis eĉ DNA-esploro.

Ĉar multaj tribanoj iĝis kristano aŭ muslimo, ili fieras pri ilia deveno kaj kultivas ankaŭ kelkajn judajn tradiciojn. Multaj portas kipaon, en la preĝoj aperas jemenaj kaj hebreaj vortoj, okazas ĉe ili cirkumcido je la oka tago, koŝera buĉado, kaj malpermeso de konsumo de la porko.

Kategorio:Judaj etnoj
Kategorio:Etnoj en Zimbabvo
Kategorio:Etnoj en Sudafriko
Kategorio:Etnoj en Malavio
Kategorio:Etnoj en Mozambiko
Annibale de Gasparis

**Annibale DE GASPARIS** (naskiĝis la 9-an de novembro 1819 en Bugnara, mortis la 21-an de marto 1892 en Napolo) estis itala astronomo kaj matematikisto. Li malkovris 9 asteroidojn inter 1849 kaj 1865.

Li publikigis siajn unuajn matematikajn laborojn en 1845.

De 1860 ĝis sia emeritiĝo en 1889, li estis profesoro pri astronomio, geodezio kaj matematika geografio en la Universitato de Napolo. En li estis en 1861 senatano de la Reĝlando de la du Sicilioj; kaj, inter 1864 kaj 1889 direktoro de la Observatorio de Capodimonte apud Napolo.

## Malkovritaj asteroidoj 
* 10 Hygiea : 1849
* 11 Parthenope : 1850
* 13 Egeria : 1850
* 15 Eunomia : 1851
* 16 Psyche : 1852
* 20 Massalia : 1852
* 24 Themis : 1853
* 63 Ausonia : 1861
* 83 Beatrix : 1865

## Honoroj 
Li ricevis la Oran Medalon de la Royal Astronomical Society en 1851.

Oni donis lian nomon al:
* La luna kratero De Gasparis, kaj al la "*Rimao De Gasparis*", sistemo de faltoj najbara de la kratero;
* La asteroido 4279 De Gasparis estis tiel nomita en lia honoro.

## Noto kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Annibale de Gasparis

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Universitato de Napolo
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Italaj astronomoj
Kategorio:Italaj matematikistoj
Malsat-plano

La **malsat-plano** (ankaŭ *Backe-plano* aŭ pli precize **malsatmortiga plano**;  *Der Hungerplan*, *der Backe-Plan*) estas la nomumo fare de kelkaj historiistoj pri planoj de politikaj kaj militistaj gvidantoj de la Nazia Germanio, por lasi malsatmorti milionojn da loĝantoj de la okupaciitaj areoj de Sovetunio. Ili celis forpreni ĉiujn manĝaĵojn por la germanaj trupoj kaj la Tria Regno kaj tiel eviti sekvojn similajn al tiuj de la unua mondmilito, kaŭzinta en la Germana Imperio malsatojn kaj sekve politikan revolucion. Ĉefreprezentanto de la ideo estis Christian Gerlach, kiu pruvis ke tiu plano iĝis oficiala politiko de la reĝimo kaj estis efektivigita post okupo de okcidentaj partoj de Sovetunio.

Aliaj historiistoj kiel Klaus Jochen Arnold asertas, ke forpreno de ĉiuj manĝaĵoj por la germanaj trupoj estis kaŭzita de pure ekonomiaj konsideroj kaj ne celis malsatmortigon de la loĝantaro. Laŭ ili la vera celkonscia malsatmortigo okazis nur dum la Leningrada blokado.

Kategorio:Sovetunio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Germanio en la Dua Mondmilito
Kategorio:Militkrimoj dum la Dua Mondmilito
Kategorio:Malsategoj
Meet The Beatles!

***Meet The Beatles!*** (Esp: "Renkontu The Beatles-n!") estas la dua usona albumo de The Beatles, kaj la unua albumo de la grupo eldonigita de Capitol Records. La albumo inkluzivas naŭ kantojn el la brita albumo *With the Beatles* kaj la unuajn du Beatles-unuopaĵojn eldonigita de Capitol.

## Traka listo 
**Flanko 1:**
# "I Want to Hold Your Hand"
# "I Saw Her Standing There"
# "This Boy"
# "It Won't Be Long"
# "All I've Got to Do"
# "All My Loving"

**Flanko 2:**
# "Don't Bother Me"
# "Little Child"
# "Till There Was You"
# "Hold Me Tight"
# "I Wanna Be Your Man"
# "Not a Second Time"

Meet the Beatles!
Kategorio:Muzikalbumoj aperintaj en 1964
Tunelo Guoliang

La **Tunelo Guoliang** estas enĉizita vojo ĉe kaj tra monto en Ĉinio. La tunelo situas en la Montaro Taihang en Provinco Henan, Ĉinio. Fotoj pri la vojo estas ofte konfuzitaj kun "Vojo de la Morto" en Bolivio.

La tunelo estis konstruita al la vilaĝo Guoliang, situanta en valo. En 1972, grupo de vilaĝanoj decidis - gvidita de Ŝen Mingksin - ĉizi vojon en la monton. Ili akiris monon por aĉeti martelojn kaj ŝtalajn ilojn. La laboron komencis 13 vilaĝanoj. La tunelo longas 1,2 km, altas 5 m kaj larĝas 4 m. Kelkaj vilaĝanoj mortis en akcidento dum la laboro. La tunelo estis malfermita al trafiko la 1-an de majo 1977.

Kategorio:Tuneloj en Ĉinio
David E. Hughes

**David Edward HUGHES** (16a de majo 1831 – 22a de januaro 1900), estis brit-usona inventisto, praktika eksperimentiato kaj profesoro de muziko konata pro sia verkaro pri la presanta telegrafo kaj la mikrofono.

## Biografio 
Li estis ĝenerale konsiderata kiel naskiĝinta en Londono, sed lia familio translokiĝis en tiu epoko pro kio eble li naskiĝis en Corwen, Kimrio. Lia familio translokiĝis al Usono dum li estis infano kaj li iĝis profesoro de muziko en Kentukio. En 1855 li patentis prestelegrafon. Li retranslokiĝis al Londono en 1857 kaj plue sekvis eksperimentadon kaj inventadon, el kio rezultis plibonigita karbonmikrofono en 1878.

Li lernis muzikon kaj ankaŭ sciencojn. Li frue en 1838 migris al Usono, al subŝtato Virginio. Hughes faris eksperimentojn per radioondoj, poste en 1855 inventis novan literoskriban telegrafon. En 1857 li revenis en Anglion. Li inventis pli perfektan mikrofonon por telefono en 1878. Tiu funkciis per eroj de karbono. Pro la investoj li ricevis diversajn medalojn. Li mortis la 22-an de januaro 1900 en Londono.

## Inventoj 
* literoskriba telegrafo en 1856
* nova telegrafo sur 4 dratoj en 1859
* rada literoskriba telegrafo en 1859
* telefona karbona mikrofono en 1878

## Referencoj 
Kategorio:Britaj inventistoj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Kimraj muzikistoj
Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio
Stelvia pasejo

eta
La **Stelvia pasejo** (, ) estas (2757 m) la plej alta montara pasejo en Italio kaj la dua plej alta asfaltita montopasejo de la Alpoj. Ĝi interligas Bormion en Veltlin, Lombardio, kun Prad en Vinschgau, Sud-Tirolo.
 
La Stelvia pasejo ordinare estas malfermita inter majfino kaj novembro por la trafiko. La okcidenta parto (Bormio) estas iomete pli frue malfermita por la trafiko. La estiĝanta trafiko estas forta danke al la turisma sezono kaj forte ŝarĝas la *Nacian Parkon Stelvia Pasejo*, malfermitan en 1935.

La pasejo estis uzata ekde la bronzepoko, la unua pavimita vojo estis konstruita inter 1820 kaj 1826 fare de la Aŭstra Imperio, sub aŭspicio de Carlo Donegani.

Kategorio:Geografio de Sudtirolo
Kategorio:Geografio de Lombardio
Kategorio:Montpasejoj de la Alpoj
Kategorio:Montpasejoj de Italio
Masakro de Amritsar

eta|La masakrejo monatojn post la evento.
La **Masakro de Amritsar** okazis la 13-an de aprilo 1919 en nord-hindia urbo Amritsar aŭ Amricar, fare de britaj soldatoj kaj gurkoj je siĥoj, muslimoj kaj hinduoj, kiuj protestis por sendependeco de Hindio. Oni masakris virojn, virinojn kaj infanojn.

## La masakro 
Ĉar la britoj devis eluzi la homajn kaj materialajn resursojn de Hindio dum la unua mondmilito, tio plialtigis memkonfidon de la kolonianoj. En Hindio (pli posta Barato) okazis en 1919 amasaj demonstroj je iniciato de la Hindia Nacia Kongreso.

La britoj arestis la lokajn gvidantojn de la nacia movado en Amritsar D-ron., Saifuddin Kiĉluo kaj D-ron., Satjapal. Komence okazis pacaj protestoj, sed tio evoluis je perfortaj agadoj kaj la protestantoj atakis reprezentantojn de la Brita Imperio. Oni deklaris krizan staton.

La masakro okazis en parko ĉirkaŭita per muro (Jallianwala Bagh). La solan fuĝvojon kontrolis la soldatoj. Generalo Reginald Dyer sendis trupon kun 150 fusilsoldatoj kaj unu maŝinfusilon, kiu estis muntita je kirasaŭto. Ĉar la kirasaŭto ne povis trairi la pordon, ĝi ne estis uzata.

Laŭ oficialaj aldonoj, la britoj murdis 379 pacajn protestantojn, vundis 1,200. La komandanto Dyer asertis al siaj superuloj, ke li trafis „revolucian armeon“ kaj pro tio donis „lecionon de moralo“. Dyer estis malaktivigita kaj subrangigita al kolonelo.

La masakron kondamnis preskaŭ tuta mondo, sed britaj konservativuloj admonis la generalon kiel "Savinton de Panĝabo". La afero kaŭzis grandan koleron en Hindio kaj instigis fortiĝon de la sendependiĝa movado.

Amritsar
Kategorio:Hindia sendependiga movado
Kategorio:Konfliktoj en 1919
Kategorio:Amritsar
Kameo (kino)

En kinarto **kameo** estas esprimo uzata por epizoda rolo aŭ montriĝo de konata homo en kina, teatra aŭ televida verkaĵo. Tiuj roloj kutime estas mallongaj kaj plejofte senparolaj. Tre konata ekzemplo estas la sennombraj aperoj de Alfred Hitchcock en ties filmoj, en rapidaj kaj malgravaj scenoj. Sed ne nur li, kiel reĝisoro, aperigas sin mem en siaj filmoj, sed ankaŭ multaj aliaj reĝisoroj, kiel Martin Scorsese, François Truffaut, Jean-Luc Godard, Steven Spielberg, Pedro Almodóvar, Quentin Tarantino, George Lucas, Sylvester Stallone, Charlie Chaplin aŭ Oliver Stone aperis iam ie en iu el siaj filmoj.

Ne nur reĝisoroj faras kiel ŝerco tiajn farojn, sed ankaŭ produktoroj, aktoroj, aktoroj en filmoj de reversio, verkistoj aŭ foje eĉ la reala rolulo.

## Vidu ankaŭ
* Kameo en juvelarto.
* Gastrolo

*
Magia trafikocirklo

[eta|300px|Mapo de la Magia trafikcirklo en [Swindon]]
La **magia trafikcirklo**, rondtrafiko, ringtrafiko (angle *Magic Roundabout*) estas trafikcirklo en Swindon, Sud-Anglio, kiu konsistas el unu granda trafikcirklo en la mezo kaj kvin pli malgrandaj, ringformaj en la interna trafikcirklo. La konstruaĵo estas sen trafiklampo.

Ĝi estis konstruita en 1972 por eviti la aŭtomobilan ŝtopiĝon. Onidire la komplika aspekto fortimigas stirantojn (ĉefe eksterlandanojn kaj nelokanojn), tiel la lokanoj povas ĝui senŝtopiĝan trafikfluon.

Kategorio:Konstruaĵoj en Wiltshire
Kategorio:Transporto en Britio
Elateredoj

eta|300ra|thumbtime=29.1|*Agrypnus murinus* "kliksaltas"
eta|200ra|Surdorse, oni povas vidi la „klikmeĥanismon“ kun la hoko.
eta|200ra|Sur branĉo.
La **elateredoj** aŭ **klik-skaraboj** (*Elateridae*) estas familio de skaraboj kun ĉ 7.000 konataj specioj.

La elateredoj havas longetan, sveltan, platan korpon, mallongajn krurojn. Inter la antaŭtorako kaj la meztorako ekzistas movebla artiksimila ligilo, kun fortaj muskoloj. Se la insekto falas surdorse kaj ne povas turniĝi pro la mallongaj kruroj aŭ kaptas ĝin iu malamiko, ĝi streĉigas la dorson kaj la antaŭtorakon returnigas la korpon. Tiam la skarabo uzas la klikaparaton, ĵetas sin en la aeron kaj turniĝas, falas sur la krurojn. Se necesas tion ĝi ripetas.

Ili manĝas ĉefe florojn kaj foliojn. La larvoj estas nomataj
*dratvermoj*, evoluas dum jaroj je plantoradikoj, damaĝanta tion. La imago flugas nokte.

Konata agrikultura damaĝanto estas la *Agrotes lineatus* (sema klik-skarabo), kiu damaĝas la tritikon. Ĝi longas 7,5–10&nbsp;mm, la flugilaj surfacoj estas striaj helbrune. La antenoj kaj la kruroj estas ruste ruĝaj.

La kampa klik-skarabo (*Agrote ustulatus*) estas same damaĝa, vivas en tritik-plantejo en infloresko de umbeliferoj. Ĝi longas 9-12mm, havas flavetajn flugilojn, nigran kapon kaj kolŝildon.

## Genroj 
* *Actenicerus*
* *Adelocera*
* *Adrastus*
* *Aeoloderma*
* *Aeoloides*
* *Aeolus*
* *Agriotes*
* *Agrypnus*
* *Alaus*
* *Ampedus*
* *Anchastus
* *Anostirus*
* *Aplotarsus*
* *Athous* (*Athous niger*)
* *Berninelsonius*
* *Betarmon*
* *Brachygonus*
* *Brachylacon* (*Brachylacon murinus*)
* *Calambus*
* *Cardiophorus*
* *Chalcolepidus
* *Cidnopus*
* *Conoderus
* *Craspedostethus*
* *Crepidophorus*
* *Ctenicera*
* *Dacnitus
* *Dalopius*
* *Danosoma*
* *Denticollis*
* *Diacanthous*
* *Dicronychus*
* *Dima*
* *Drasterius*
* *Eanus*
* *Ectamenogonus*
* *Ectinus*
* *Elater*, *Elater ferrugineus*
* *Elathous*
* *Eopenthes
* *Fleutiaŭellus*
* *Haterumelater*
* *Hemicleus*
* *Hemicrepidius*
* *Heteroderes*
* *Horistonotus
* *Hypnoidus*
* *Hypoganus*
* *Hypolithus
* *Idolus*
* *Idotarmonides*
* *Ischnodes*
* *Isidus*
* *Itodacne
* *Jonthadocerus*
* *Lacon
* *Lanelater*
* *Limoniscus*
* *Limonius*
* *Liotrichus*
* *Megapenthes*
* *Melanotus
* *Melanoxanthus
* *Metanomus*
* *Mulsanteus*
* *Negastrius*
* *Neopristilophus*
* *Nothodes*
* *Oedostethus*
* *Orithales*
* *Paracardiophorus*
* *Paraphotistus*
* *Peripontius*
* *Pheletes*
* *Pittonotus*
* *Pityobius
* *Plastocerus*
* *Podeonius*
* *Porthmidius*
* *Procraerus*
* *Prodrasterius
* *Prosternon*
* *Pseudanostirus*
* *Pyrophorus
* *Quasimus*
* *Reitterelater*
* *Selatosomus*
* *Sericus*
* *Simodactylus
* *Spheniscosomus*
* *Stenagostus*
* *Synaptus*
* *Tetrigus*
* *Zorochros''

## Vidu ankaŭ 
* Blua klika skarabo
* kvarmakula klika skarabo
Out Distance

**Out Distance** estis la operaca nomo de grupo de ĉeĥaj partizanoj, kiu matene la  paraŝute eniris la Protektoraton Bohemio kaj Moravio por saboto kaj atenco. Ilian operacon planis kaj organizis la brita armeo.

Al la planoj de la grupo apartenis sabotado de la gasprovizado de Prago kaj la direktado de britaj bombo-aviadiloj al la uzino Škoda en Pilseno. Ĉi-lasta malsukcesis pro nuba vetero.

Anoj de la grupo interalie plenumis la atencon kontraŭ Reinhard Heydrich je la . Ili estis poste trovitaj en sia kaŝejo kaj mortigis sin.

En la grupo estis:
* Leŭtenanto Adolf Opálka, estro de la operaco
* Serĝento Karel Čurda, vicestro
* Aspira kaporalo Ivan Kolařík

Post la atenco kontraŭ Heydrich, Čurda estis kaptita de la nazioj kaj konfesis la kaŝejon de la grupo en la preĝejo de Cirilo kaj Metodo. Post la dua mondmilito li estis kondamnita pro perfido kaj pendumita je la .

## Anoj de la operaco 
* ĉefleŭtenanto Adolf Opálka – komandanto de la operaco
* Rotestro Karel Čurda – helpanto de la komandanto
* kaporalo aspiranto Ivan Kolařík

File:Operace Anthropoid - Adolf Opálka.jpg|Adolf Opálka
File:Operace Anthropoid - Karel Čurda.jpg|Karel Čurda
File:Ivan Kolařík, Czechoslovak resistance fighter.jpg|Ivan Kolařík

Kategorio:1942
Kategorio:Atenco kontraŭ Heydrich
Cacau

**Claudemir Jerônimo BARRETTO** (naskiĝis  en Mogi das Cruzes, Brazilo, do nun -aĝa), kutime nomata * Cacau*, estas brazildevena germania futbalisto. Li ekde 1999 vivas en Germanio kaj iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Interalie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "19". [eta|260px|la futbalisto en [2007]]

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Jérôme Boateng

**Jérôme BOATENG** (naskiĝis  en Berlino-Wilmersdorf, do nun -aĝa) estas germana futbalisto. Li havas germanan patrinon kaj ganaan patron. Jérôme Boateng iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Interalie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Ankaŭ en la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012 kaj la Futbala Mondpokalo 2014, en kiu la germana teamo atingis la ĉampionecon, li partoprenis per tiu ĉemiza numero. En la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016 en Francio kaj la Futbala Mondpokalo 2018 li havis la ĉemizan numeron "17".[eta|la futbalisto en [2009]]

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
9 Metiso

**9 Metiso** estas unu el plej grandaj asteroidoj de la asteroida zono. Ĝi povas esti la kerno de diferenciĝinta objekto kiu poste estis frakasita de alfrapo. Alia fragmento povus esti 113 Amaltejo.

## Malkovro 
Metiso, naŭa malkovrita asteroido, estas la ununura malkovrita far de la irlanda astronomo Andrew Graham, la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la oceanidino Metiso, de la helena mitologio.

## Simbolo 
Kiel la "grandaj" planedoj, la unue-trovataj asteroidoj ricevis astronomian simbolon. Tiu de Metiso estas 20px|Stelo supre de okulo.

## Metisa familio 
Metiso estis iam rigardita kiel plej granda ano de asteroida familio tiel nomita "Metisa familio" sed ĵusaj serĉoj ne montris tian familion. Oni tamen trovis spektrajn similaĵojn inter Metiso kaj 113 Amaltejo, kiuj pensigas, ke ambaŭ asteroidoj estus restaĵoj de tre malnova (~ 1 miliardo da jaroj) dinamika familio, kies aliaj anoj pulvoriĝis pro alfrapoj aŭ disvojiĝis pro gravitaj perturboj. La origina korpo povus esti diferenciĝinta objekto de diametro inter 300 kaj 600&nbsp;km kies Metiso estus la kerno, kaj Amalteo, parto de la mantelo.

Estas taksata, ke 90% el la maso de la praa korpo perdiĝis pro la alfrapo.

## Ecoj 
Analizo de ĝia luma kurbo sciigas ke Metiso havas longigita formo, kun pinto ĉe unu fino, sed ne permesis precize determini ĝian rotacian akson. Observoj per la kosmoteleskopo Hubble konfirmis tiun formon.

La luma kurbo lasis kredi je la ekzisto de natura satelito, sed postaj observoj ne konfirmis ĝin. En 1993 la kosmoteleskopo Hubble vidigis la neregulan formon de Metiso, sed nenia luno estis vidita.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  Malkovro de Metiso

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1848
Hans-Jörg Butt

**Hans-Jörg BUTT** (naskiĝis  en Oldenburg, do nun -aĝa) estas germana futbalisto. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Inter alie li en tiu teamo kiel golulo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Ekde 2008 li estas membro de la unua vira teamo de la futbala klubo FC Bayern München[eta|160px|la futbalisto en [2009]]

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Dratvermo

**Dratvermo** estas nomata en multaj landoj la larvoj de la elateredoj. Tiuj dratvermoj estas longaj, cilindraj aŭ iomete plataj larvoj, kies korpo estas malmola, flava aŭ bruneta, havas 6 mallongajn krurojn.

Tiu larvo similas al larvo de la faruna skarabo, sed la dratvermo havas platan kapon, la kaposupro estas konkava, la antaŭrando estas denteca. La supra lipo mankas, la ekstera lobo de la suba makzelo estas duopa, la interna simpla. La lasta toraka segmento estas aŭ pinta aŭ havas du dornojn, ĝi estas karakteriza je la specioj.

La dratvermo estas ĉiomanĝanta, vivas en la grundo aŭ en putriĝanta ligno. Ĝi maĉas fungojn, radikojn, tuberojn, tiel ĝi estas malbonvenigita en la agrikulturo, ĝardenoj ktp.

La larvostadio daŭras jarojn.

Kategorio:Larvoj
Kategorio:Elateredoj
Plumboparulio

La **Plumboparulio** (***Dendroica plumbea***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Paruliedoj de Ameriko kaj granda genro de Dendroica. Ĝi estas monotipa specio kiu troviĝas nur en Dominiko kaj en Gvadelupo. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj aŭ humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

Ĝi estas specio iom diferenca el la samgenraj, ĉar la **griza koloro** multe hegemonias pli ol ĉe aliaj paruliedoj. Tiu ĝenerala koloro nomigas la specion metafore per "plumbo" kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo. Fakte estas specio kiu montras ĝenerale malhelgrizajn suprajn partojn kaj blankecajn al helgrizajn subajn partojn tre nuance aŭ striece je grizo en flankoj kaj brusto. Tiele rimarkindas ĉe tre malhelgriza fono **blankaj du flugilstrioj kaj tre markata superokula strio kaj pli malgranda subokula makulo duonringa**, similaj ĉiuj al tiuj de aliaj samgenranoj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Dendroica plumbea. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de Julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
11 Partenopo

**11 Partenopo** estas granda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Partenopo estis la dua malkovrita fare de la itala astronomo Annibale de Gasparis la .

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la sireno Partenopo, mita fondintino de la urbo Napolo. Tiu nomo estis jam sugestita fare de John Herschel por la antaŭe trovita asteroido *10 Hygiea*. De Gasparis "strebis siajn tutajn fortojn por trovi Partenopon en la ĉielo".

## Simbolo 
Kiel la "grandaj" planedoj, la unue-trovataj asteroidoj ricevis astronomian simbolon. Tiu de Partenopo estas 18px|Fiŝo kaj stelo.

## Ecoj 
Ĝia surfaco, meze hela, ŝajnas konsisti el miksaĵo de metaloj (fero, nikelo) kaj magneziaj silikatoj.
## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Annibale de Gasparis
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1850
Gy GE

**Gy** estas komunumo en Kantono Ĝenevo, Svislando.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Gy situas en nordoriento de Kantono Ĝenevo en distanco de proksimume 10 km de la kantonĉefurbo. Tra la komunumo fluas la rivereto *Seymaz*, kiu parte ankaŭ formas la limon inter la komunumo kaj Francio. La vilaĝo mem situas sur tavolo iomete super la ĉirkaŭo kaj tial ofertas mirindan belvidon al la montopintoj de la Antaŭalpoj, Alpoj kaj Ĵuraso, kiuj ĉirkaŭas la kantonon.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,21 km², de kiuj 30,8% estas kovritaj de arbaro, 59,2% servas por agrikulturo kaj 8,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
Gy limas en nordo al Veigy-Foncenex (Francio), en oriento al Machilly (Francio), en sudo al Jussy, en okcidento al Meinier, kaj en nordokcidento al Corsier.

## Trafiko 
Gy estas konektita al la loka transportreto de Ĝenevo la buso n-ro A. La vilaĝo Gy mem situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĉe la suda limo de la komunumo pasas la kantona ĉevojo de Ĝenevo tra Meinier al Jussy.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gy datiĝas el la jaro 1227 kiel *Gyez*. Ĝis 1544 Gy apartenis al la bienoj de la priorejo *Saint-Victor* en Ĝenevo. Tiam Berno kadre de la reformacio aneksis ties privilegiojn. Gy estis parto de la voktejo Jussy, pri kiu la kontrakto de Torino de 1754 ĉiujn privilegiojn atribuis al la urbo Ĝenevo. En la jaro 1798 Jussy fariĝis komunumo de la Respubliko Ĝenevo, kiu en 1816 estiĝis svisa kantono, pro kio Gy tiam fariĝis parto de Svislando. Gy fariĝis memstara komunumo per disiĝo de Jussy, al kiu ĝi apartenis ĝis 1850.

Ĝis la 1990-aj jaroj Gy laŭ loĝantaro estis la plej malgranda komunumo de la kantono kun relative konstanta loĝantaro de proksimume 200 personoj. En la lastaj du jardekoj la loĝantaro pli ol duobliĝis al 415 personoj en la jaro 2010.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj signifoj de Gy

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gy
* Gy en la Historia Leksikono de Svislando

Kategorio:Urboj de Svislando
Jamajka parulio

La **Jamajka parulio** (***Dendroica pharetra***) estas malgranda paserina birdo de la familio de Paruliedoj de Ameriko kaj granda genro de Dendroica. Ĝi estas endemia de Jamajko. Ties naturaj habitatoj estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

Tiu specio estas unika inter paruliedoj ĉar havas la tutan korpon plenplena je **punkteco** diferencan el la normala flanka strieco aŭ eĉ dorsa kaze de la Stria parulio. Ĉe tiu specio la supraj partoj montras tre densan punktecon de nigrecaj al malhelbrunaj plumetoj kun blankaj bordoj; en subaj partoj similas sed la blanka fono plie etendas kaj la brunaj punktoj similas al sagopintoj kio nomigas la specion en la angla kiel *Arrowhead Warbler*, tio estas Sagopinta parulio. La flugilplumoj kaj vostoj estas pli malhelaj al nigrecaj. Estas malhela traokula strio kaj hela okulringo duonigita.

Ĝi rapide moviĝas por pluki insektojn inter la foliaro.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Dendroica pharetra. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de Julio 2007.
* Raffaele, Herbert; James Wiley, Orlando Garrido, Allan Keith & Janis Raffaele (2003) *Birds of the West Indies*, Christopher Helm, London.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Paruliedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Tropika pluvarbaro

eta|400ra|Maksimuma etendo ebla de tropikaj pluvarbaroj tutmonde en la nuntempaj klimataj kondiĉoj (malhelverde).
[eta|Densa tropika ĝangalo de la ebenaĵo de [Amazonio.]]
[eta|250ra|Ekvatora ĝangalo en la [Amazonio.]]

**Tropika pluvarbaro**, **tropika ĝangalo**, ekvatora aŭ tropika malseka arbaro estas la ĝangalo aŭ densa arbaro de tropika klimato kiu estas karakterizata per altaj precipitaĵoj (2000 ĝis 5000 mm jare) kaj alta averaĝa temperaturo. Temas pri pluvarbaroj en la proksimeco de la Ekvatoro, en Sudameriko, Afriko, insuloj de Sudorienta Azio kaj Melanezio, atingante ankaŭ la sudorienton de Meksiko, Centramerikon, Madagaskaron, Hindoĉinion kaj nordorientan Aŭstralion. Ĝi estas la vera kaj plej ampleksa konata koncepto de ĝangalo.

De la 3 tipoj de tropika arbaro, la tropika pluvarbaro estas la ekosistemo de plej ampleksa etendo kaj grava. Ties vegetaĵaro estas formata de specioj ĉiamverdaj kaj larĝfolia. En ili estas oftaj la epifitaj specioj. Temas pri ekosistemo kun granda riĉeco kaj vario de specioj de granda intereso ĉar ties biodiverseco estas fonto de multaj rimedoj: manĝaĵoj, kuraciloj, krudmaterialoj de industria intereso. Kvankam ili okupas malpli ol 7 % de la surfaco de la teroj, ili enhavas pli ol 50 % (laŭ kelkaj sciencistoj tiu procento plialtiĝus ĝis pli ol 90 %) de la animalaj kaj vegetalaj specioj de la mondo. Unu hektareo de tropika pluvarbaro povas enhavi pli ol 600 arbospecioj.

La grundo de tiuj ĝangaloj estas malriĉa kompare kun la vivriĉeco kiun ĝi subtenas ĉar la plej parto de la nutrantoj estas en la vivaj estaĵoj kaj ne en la grundo. Kiam tiu ekosistemo estas detruita, pro dehakado aŭ pro incendioj, ties rekuperado estas tre malfacila ĉar la nuda grundo krustiĝas kaj malmoliĝas suferanta procezon de lateritigo. La malriĉaj grundoj de tiuj ĝangaloj ne estas taŭgaj por la agrikulturo, ĉar post tri aŭ kvar rikoltoj ili perdas siajn nutrantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tropika arbaro
* Sekaj arbaroj
* Ĝangalo
* Pluvarbaroj
* Ekvatoro

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* detalaj priskriboj de arboj de la tropika pluvarbaro
* Tropika pluvarbaro en Kostariko.

Kategorio:Ekoregionoj
Kategorio:Biomoj
Kategorio:Pluvarbaroj
Marko Marin

**Marko MARIN** (naskiĝis  en Bosanska Gradiška, tiam SFR Jugoslavio, nun Bosnio kaj Hercegovino, do nun -aĝa) estas germana futbalisto de bosnie serba deveno. Li iĝis membro de la germana nacia teamo de futbalo post la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008. Inter alie li en tiu teamo partoprenis la matĉojn pri la Futbala Mondpokalo 2010 en Sud-Afriko, en kiu la germana teamo atingis la trian pozicion. Matĉe li rekoneblis per la ĉemiza numero "21".

Kategorio:Germanaj futbalistoj
Kategorio:Serbaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Bosnio kaj Hercegovino
Liskovec

**Liskovec** ukraine **Лісковець,** hungare **Lengyelszállás** [lendjelsAlAŝ] estas malgranda vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto Miĵgirja.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 696 m
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 90012
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
Liskovec troviĝas en valo.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1614 en formo *"Lyahowecz"*. En 1910 vivis en Lengyelszállás 527 loĝantoj, (504 rutenoj, 18 germanoj, 15 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Iom poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Liskovec. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Majdan (Transkarpatio)

**Majdan,** ukraine **Майдан,** hungare **Majdánka** estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Miĵgirja.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 547 m
* Loĝantaro: 1710
* Poŝtkodo: 90024
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
Majdan situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
En 1910 vivis en Majdánka 2622 loĝantoj (plejparte rutenoj, 826 germanoj, 50 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Máramaros, al distrikto de Ökörmező, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon Karpata Ukrainio. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Majdan. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao el la 18-a jarcento

Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Mereŝor

**Mereŝor,** ukraine **Мерешор** estas malgranda, ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Miĵgirja, en distrikto de Koloĉava.
eta|dekstra|180px|Transkarpata provinco en Ukrainio
eta|dekstra|180px|Distrikto de Miĵgirja en Transkarpatio

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 533 m
* Loĝantaro: 710
* Poŝtkodo: 90043
* Telefonprefikso: 03146

## Situo 
## Historio 
## Vidindaĵoj 
Kategorio:Vilaĝoj de Transkarpatio
Majdan (Vojvodino)

eta|dekstra|Majdan situas en la mapo en la verda municipo

**Majdan,** serbe **Мајдан,** hungare **Magyarmajdány** estas malgranda vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Norda** Banato, en municipo de Novi Kneĵevac.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 23333
* Telefonprefikso: 23
* Aŭtokodo: KI

## Situo 
Majdan situas sur ebenaĵo.

## Historio 
Pli frue avaroj vivis tie, poste hungaroj alvenis en 896 kaj ili fondis ŝtaton en 1000. Post la turka erao en 1716 la regiono iĝis aparta defenda zono, rekte apartenanta al Habsburga Imperio. En 1777 tabakkulturistoj refondis la vilaĝon. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungario, al Torontál, en distrikto de Törökkanizsa, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Majdan 292 da homoj, (hungaroj 251 (86 %), serboj 16 (6 %), ciganoj 12 (4 %) kaj aliaj).

Vilaĝservoj estas lernejo, kuracejo de 1995

## Vidindaĵo 
* preĝdomo

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Ground and pound

**Ground and pound** estas movo en la luktosportoj kaj speciale en luktado.

Tio estas la agado frapi la kontraŭulon per pugnoj kiam li troviĝas sur la grundo. Tio ĉi estas praktikata plejofte kiam vetbatalanto retroviĝas en pozicio sursidiĝanta kun la kontraŭulo en malsupro kaj permesas fini lukton surgrunde alie ol per movo de submeto.

## Historio 
Mark "The Hammer" Coleman, eksa vic-majstro de la mondo de luktado, estis unu de unuaj kiuj praktikis tion en la UFC (jaroj 1990), sekvata de Mark Kerr, Don Frye aŭ Kevin Randleman. Fedor Emelianenko estas aktuale la unua eksperto (krom esti specialisto de sambo kaj de ĵudo).

Je niaj tagoj, luktistoj kun bona defendo kontraŭ la submetoj kaj bona nivelo de grappling serviĝas sufiĉe ofte kiel la *Hall of Famer* Matt Hughes. Tiu ĉi stilo estas ankoraŭ multe uzata de gloraj luktantoj kiel Tito Ortiz aŭ Micuhiro Iŝida.

## Eksteraj kunigoj 
* How to Ground & Pound in Mixed Martial Arts, Mixed Martial Arts & Cage Fighting Basics. Ed Wedding.

Kategorio:Luktoteknikoj
Monaĥejo de Suso

eta|dekstra|250px
La **Monaĥejo Sankta Emiliano de Suso** (hispane Monasterio de San Millán de Suso) troviĝas proksime de la vilaĝo San Millán de la Cogolla, provinco Rioĥo (Hispanio), en la maldekstra bordo de la rivero Cárdenas kaj apartenas al la monumenta ensemblo de du monaĥejoj, la alia poste konstruata, Monaĥejo de Yuso, ambaŭ deklaritaj en la jaro 1997 kiel Monda heredaĵo de UNESKO. Suso estas vorto en la antikva hispana kaj signifas "supra".

Oni ekkonstruis ĝin fine de la 6-a jarcento, kies originoj estas cenobiaj visigotaj kaj troviĝanta ĉirkaŭ la tombo de la ermito Millán aŭ Emiliano, mortinta en la jaro 574. Laŭlonge de la sekvantaj jarcentoj kaj ĝis la 12-a, ĝi estis plurfoje pliampleksigita kiel konsekvenco de la vivŝanĝoj de la ermita al la cenobia kaj moste monaĥa, inter kiuj distingiĝis la mozaraba kaj la romanika. Ĝia graveco ne nur estas religia kaj artisma, sed ankaŭ lingva kaj literatura. Ĉi tie monaĥo verkis la Emilianajn glosojn, kiuj estas klarigaj komentoj ĉe la marĝeno de paĝoj verkitaj latine. Ties klarigaĵoj estis faritaj en prakastilia iom evoluita respekte de la latina. En tiu ĉi monaĥejo ankaŭ aperas la unuaj skribitaj komentoj en la eŭska, pro kio ĝi estas konsiderata la lulilo de la hispana kaj eŭska skribaĵoj. Ĉi tie loĝis la monaĥo kaj unua poeto en la hispana konata laŭ sia nomo, Gonzalo de Berceo.

Ĝi estas unu el la itineroj de la t.n. "Vojo de la Lingvo" kiu inkluzivas gravajn lokojn de la hispana lingvo kiel Alcalá de Henares kaj Salamanko.

## Vidu ankaŭ 
* Monaĥejo de San Millán de la Cogolla

## Eksteraj ligiloj 
* Página web oficial del Monasterio de San Millán de Yuso

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Rioĥo
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Monaĥejo de Yuso

eta|dekstra|250px
La **Reĝa Monaĥejo Sankta Emiliano de Yuso** (hispane Real Monasterio de San Millán de Yuso) troviĝas en la vilaĝo San Millán de la Cogolla, aŭtonoma regiono Rioĥo (Hispanio), ĉe la maldekstra bordo de la rivero Cárdenas, en la valo San Millán. Ĝi estas unu el la du monaĥejoj apartenantaj al la sama ensemblo, kune kun la monaĥejo de Suso. Yuso estas vorto en la antikva hispana kio signifas "malsupra".

Ĉi tiu monaĥejo estis konstruigita en la jaro 1053 de la navara reĝo Garcia Sanĉo la 3-a de Navaro. La historio pri ĝia fondiĝo estas mergita en la legendo pri miraklo de sankta Emiliano, juna paŝtisto kiu ermitiĝis. Kiam en 574 forpasis Emiliano, 101-jaraĝa, siaj disĉiploj enterigis lin en la kaverno kie li loĝis kaj ĉirkaŭ ĝi estiĝis la unua monaĥejo (Monaĥejo de Suso). Sankta Braŭlio, 50 jarojn post lia morto, verkis pri la vivo de la sanktulo. La grafo Fernán González estis tre fervora kredanto je la sankta ermito. Post la batalo de Simanko, en la jaro 923, en kiu sankta Emiliano aperas defende de la kristanoj, estis nomumita patrono de Kastilio. Li daŭre restas kiel patrono de Kastilio-Leono kaj kunpatrono de Hispanio.

En la jaro 1997 ĝi estis deklarita, kune kun la alia monaĥejo, Monda heredaĵo de UNESKO pro ĝiaj historiaj, artismaj, literaturaj kaj lingvaj valoroj. Ĝi estas unu el la itineroj de la t.n. "Vojo de la Lingvo" kiu inkluzivas gravajn lokojn de la hispana lingvo kiel Alcalá de Henares kaj Salamanko.

## Vidu ankaŭ 
* Monaĥejo de San Millán de la Cogolla

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la Monaĥejo de Yuso

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Monaĥejoj en Hispanio
Kategorio:Rioĥo
Mistero de Elĉo

La **Mistero de Elĉo** (katalune Misteri d'Elx, hispane Misterio de Elche) estas religia muzika teatraĵo pri la Dormado, Ĉieliro kaj Kronado de Maria. Ĝi estas dividita en du aktoj, la verkaĵo estas prezentata ĉiun 14-an kaj 15-an de aŭgusto en la interno de la Baziliko Sankta Maria, en la urbo Elĉo, Hispanio.
[eta|250px|Paĝo de *Consueta* [1709.]]
Novaj esploroj situigas la originon de la verkaĵo ĉ. la dua duono de la 15-a jarcento, kontraŭdirante la lokajn tradiciojn kiuj rilatigas ĝin kun la konkero de la muzulmana Elĉo (1265) kaj kun alia tradicio pri trovado de bildo de la Virgulino, ene de skatolo, la 29-an de decembro 1370, en la proksima marborda urbo Santa Pola.

Ĝi estas la sola verkaĵo en ties ĝenro kiu estis seninterrompe reprezentita ĝis la nuntempo, eĉ superante la malpermeson reprezenti teatraĵojn en la preĝejoj laŭ la Koncilio de Trento. Estis la papo Urbano la 8-a kiu, en 1632, koncedis al la loĝantaro de Elĉo, pere de papa buleo, la permeson por la daŭra reprezentado en la baziliko.

Ĉiuj roluloj estas viroj, por respekti la mezepokan tradicion kiu malpermesis la aperon de virinoj en tiaj reprezentaĵoj. La verkaĵo estas en la antikva kataluna lingvo, escepte de kelkaj versoj en la latina.

La 18-an de majo 2001, estis deklarita kiel Majstra Veskaĵo de la Pervoĉa kaj Nemateria de la Homaro

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Hispanio
Kategorio:Valencilando
Kategorio:Dramoj
Ostřetín

Municipo **Ostřetín** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Pardubice, en milde ondoforma pejzaĝo inter riveroj Orlice kaj Loučná, ĉe ŝoseo n-ro 35 inter Hradec Králové kaj Brno, 20&nbsp;km oriente de urbo Pardubice, 4&nbsp;km sudoriente de urbo Holice. Vivas ĉi tie  (). La municipo konsistas el du partoj – Ostřetín kaj Vysoká u Holic, tra kiuj kondukas ŝoseo I/35.

## Historio 
Ostřetín ekestis kiel vilaĝo huba sur strata plano. En ĉi tiu tipo de vilaĝo bienoj situis sur ambaŭ flankoj ĉe la vojo. Ĉiu bieno havis malantaŭe siajn kampojn. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1336, kiam ĉeĥa reĝo Johano de Luksemburgio donis kiel garantiaĵon al fratoj de Lipá urbeton kaj fortikaĵeton Vysoké Chvojno kun apartenantaj vilaĝoj, inter kiuj estas nomata ankaŭ Ostřetín. En la jaro 1350 estas en listo de preĝejoj nomata paroĥa preĝejo de Vizito de Sankta Maria sub estinta nomo de la vilaĝo Hostětín.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
Preĝejo de Vizito de Sankta Maria, malfrubaroka, estis konstruita sur loko de la pli aĝa ligna preĝejo, forbruligita en la jaro 1758. Ĝi estas ununava kun kvadrata presbiterejo, kun sakristio en la akso kaj kun turo super la okcidenta ĉeffasado.

Eksteraĵo estas dividita per lizenoj, la ĉefa enirejo estas kadrita per pilastroj, sur anguloj de la turo estas dekoraj pilastroj.

La presbiterejo estas volbita per plataĵo subtenita en la anguloj per pilastroj, la navo havas platan plafonon, la ĥorejo estas subvolbita per plataĵoj, en subturejo estas kruca volbo.

La ĉefaltaro kaj du flankaj altaroj estas novrenesancaj, sur la ĉefaltaro estas bildo de Anunciacio de jezuito J. Kramolín el la jaro 1781. Sur triumfa arko estas bonkvalita statueto de Nemakulita el la 1-a duono de 18-a jarcento. Bildo de Sankta Venceslao kun vidaĵo de Prago en suba parto.

### Statuo 
Statuo de Sankta Johano Nepomuka kun anĝeleto sur voluta soklo el la jaro 1740.

### Popola arĥitekturo 
Teretaĝa domo n-ro 47 el la 1-a duono de 19-a jarcento kun ornamente dekoraciita frontono.

## Literaturo 
* Marek Podhorský: *Pardubický kraj*. Eldonis freytag & berndt, eldonejo en Prago en j. 2004.
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝoj de mikroregiono Ĉirkaŭaĵo de Holice 


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Municipoj en distrikto Pardubice
Kategorio:Setlejoj en Orientelba tabulo