open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amikeca Reto

La **Amikeca Reto** estis listo de homoj ĉirkaŭ la mondo, kiuj ne necese volis gastigi aliajn esperantistojn, sed volis kunlabori kaj interŝanĝi ideojn kun aliaj tutmonde. Ĝi similis al Pasporta Servo, sed pli emfazis la kulturan kaj edukan valoron de vizitoj; gastigantoj volonte diskutis aferojn kaj aranĝis vizitojn al laborejoj, kluboj, asocioj ktp. kaj ĝenerale enkondukis vizitantojn al sia vivmaniero.

Amikeca Reto kreiĝis en 1987 dum la 60-a SAT-Kongreso 1987 en Bulonjo ĉe Maro. Ĝi estis neprofita organizo sub la ĝenerala rego de Sennacieca Asocio Tutmonda.

Ĝi eldonis manlibron; la plej lasta eldono inkluzivis pli ol 400 adresojn de 40 landoj. La manlibrojn oni ankaŭ povis uzi por trovi plumamikojn kaj kunlaborantojn por diversaj projektoj, kaj ankaŭ por trovi partnerojn por interŝanĝoj. La lasta eldono de la nomaro estis en la jaro 2002. Poste la organizado de novaj eldonoj de Amikeca Reto stagnis ĝis la organizo SAT denove reprenos ties renovigon aŭ ŝanĝon al alia simila sistemo de rilatigo inter esperantistoj.

## Notoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Gastigantaj servoj
Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio

dekstra|250px
La **Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio** estas la landa Esperanto-asocio en la afrika ŝtato Demokratia Respubliko Kongo (de 1971 ĝis 1997 nomita *Zairio*). Ĝi estis fondita en 1963 je la nomo ***Esperanto-Instituto de Zairio***, kaj aliĝis al Universala Esperanto-Asocio en 1966, komence de la 1990-aj jaroj ĝi transprenis la nomon ***Zairia Esperanto-Asocio***, kaj post 1997 la nunan nomon. La asocio havas sian sidejon en la ŝtata ĉefurbo Kinŝaso. Prezidanto de la asocio laŭ la stato de aprilo 2010 estas *Simon Kiangani Loti*.

Suborganizaĵo de la Demokratia Kongolanda Esperanto-Asocio estas la *Demokratia Kongolanda Esperantista Junulara Organizo*, la landa asocio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo en la Demokratia Respubliko Kongo. La junulara organizo estis fondita en 1984, aliĝis al TEJO en 1990, kaj havas sian sidejon en la urbo Mbanza-Ngungu en la provinco Kongo Centra plej okcidente de la ŝtato.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* bazaj informoj pri la asocio en la retejo de UEA

## Vidu ankaŭ 
* la vikipedian kategorion kongaj esperantistoj
* Esperanto-lernejo en Goma


Kongo
Kategorio:Esperanto-movado en Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Demokratia Respubliko Kongo
Kometo Kohoutek

**Kometo Kohoutek** estis unuafoje vidita en 1973 de ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek. Ĝi atingis perihelion la 26an de decembro 1973.

Kohoutek estis reklamita de la gazetaro kiel "kometo de la jarcento", sed poste donis malbonan vidon kaj estis konsiderata seniluziiga; iuj usonanoj ĝin kromnomis "kometo Watergate."

La muzikgrupo R.E.M. verkis kanton pri la kometo, "Kohoutek", kiu aperis en la 1985 albumo *Fables of the Reconstruction*.

Kategorio:Periodaj kometoj
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Internacia Eisteddfod

**La Internacia Eisteddfod** (kimra vorto por Artfestivalo) okazas ĉiujare dum la dua semajno de Julio en la urbo de Llangollen, Denbighshire, Norda Kimrio.

La festo komenciĝis en la jaro 1947 kiam la mondo komencis normaliĝi post la dua mondmilito. Ĝi devenis de la pli malnova **Nacia Eisteddfod**.

En la unua jaro, 40 grupoj alvenis por reprezenti 14 landojn kaj nuntempe miloj da kantistoj, dancistoj kaj instrumentistoj venas al Llangollen por reprezenti proksimume 50 landojn dum 5 tagoj ĉiun julion.

La konkursantoj estas tre plenkoloraj kun siaj naciaj kostumoj kaj ili partoprenas sur grandega estrado kiu estas ornamita per pli ol 500.000 floroj.

Krom la konkursoj, okazas specialaj vesperaj koncertoj, kelkfoje kun tre bonkonataj gastoj : ekzemple Luciano Pavarotti, Nigel Kennedy,
Ruĝa Armea Asembleo, Ladysmith Black Mambazo, Kiri Te Kanawa kaj Lesley Garrett.

Laŭ la oficiala historio de la evento, Esperantistoj ludis gravan organizan rolon je la komenco.
Mankis sufiĉe da artistoj do Reto Rossetti kaj aliaj uzis Esperanton por trovi pli da grupoj. Tio estis granda sukceso kaj tre surprizis la organizantojn ĉar la du plej elstaraj eksterlandaj grupoj lernis pri la festivalo per Esperanto.

## Eksteraj ligiloj 
* Eisteddfod
* Llangollen

Kategorio:Muzikaj festivaloj
Kategorio:Britio
Stratford-upon-Avon

**Stratford-upon-Avon** estas urbo en la provinco Warwickshire, Anglio apud la rivero Avon.

Tie naskiĝis kaj mortis la verkisto Ŝekspiro (1564 – 1616).

La Reĝa Ŝekspira Teatro malfermita en 1932 situas en ĉi tiu urbo.

La tombo de Ŝekspiro estas en *Holy Trinity Church* (Preĝejo de la Sankta Triunuo).

En Henley Street troviĝas la domo de Ŝekspiro – nuntempe ĝardeno kaj muzeo.

## Bildaro 

Dosiero:Stratford On Avon historic map 1902.jpg|
Dosiero:StratfordAvon20040717.jpg|
Dosiero:Stratford RST.jpg|
Dosiero:Nash_House_Stratford.jpg|

Kategorio:Urboj de Warwickshire
Scunthorpe

eta|180ra
**Scunthorpe** estas urbo en la angla province Lincolnshire Norda (angle, North Lincolnshire). Ĝi estas la plej granda urbo en la provinco sed ne estas la ĉefurbo.

Ĝis la mezo de la 19-a jarcento ĝi estis malgranda vilaĝo.
Oni eltrovis ferŝtonon en la regiono kaj pro tio la ŝtalindustrio disvolviĝis rapide. Samtempe Scunthorpe kaj aliaj vilaĝoj kreskegis.

En 1936 Scunthorpe kaj la vilaĝoj de Ashby, Brumby, Crosby kaj Frodingham
kunligis por krei la novan urbon Scunthorpe. Nuntempe, laŭ la stato de  en la urbo vivis , kaj spite de la peza industrio ĝi estas agrabla “ĝardenurbo”.

Scunthorpe estas bone konata kiel unu el la plej gravaj “ŝtalurboj” en Britio sed ĝi vere suferis dum la reorganizado de la ŝtalindustrio en la jaroj inter 1980 kaj 2000. Malgraŭ la ŝanĝoj kaj la perdo de laborlokoj la ŝtalindustrio ankoraŭ restas tre grava por la bonfarto de la urbo.

eta|maldekstra|280ra|High Street (Alta strato)

## Eksteraj ligiloj 
* http://maps.google.com/maps?q=scunthorpe&ll=53.576812,-0.665359&spn=0.090049,0.324200&hl=en 
* http://www.thisisscunthorpe.co.uk 
* http://www.northlincs.gov.uk 
* http://www.stephenfretwell.com  

Kategorio:Urboj de Britio
Sidney Webb

**Sidney James WEBB** (naskiĝis la 13-an de julio 1859 en Londono, mortis la 13-an de oktobro 1947) estis brita socialisto, ekonomikisto kaj reformisto.

Sidney Webb studis juron ĉe la Universitato de Londono.

Li edziĝis al Beatrice Webb in 1892. Lia nomo estas forte ligita al ŝi pro ilia profesia kunlaboro. Ili ambaŭ estis anoj de la Laborpartio kaj tre aktivaj en politikaj aferoj. Ambaŭ forte subtenis la Sovetunion, ĝis ili mortis. Ili verkis libron *The Truth about Soviet Russia* (*La Vero pri Soveta Rusio,* 1942).

Inter 1912 kaj 1927 li estis profesoro pri Publika Administrado ĉe la London School of Economics (LSE) – tre prestiĝa universitato.

Li estis elektita kiel parlamentano en 1923.

Li estis unu el la fondintoj de la Fabia Societo kun George Bernard Shaw.

Li ricevis la rangon Barono Passfield.

Kategorio:Britaj socialistoj
Ĝangalo (retportalo)

**Ĝangalo E-Portalo** estis esperantlingva interreto-portalo, kiu funkciis de januaro 2003 ĝis maksimume majo 2008. Brazilano Flavio Rebelo estris ĝin. Ĝi publikigis ĉiutagajn mondajn novaĵojn kaj Esperanto-novaĵojn, kaj disponigis plurajn aliajn servojn: Blogaron, babilejon, la kanalon Voĉoj (kie ĉiu povas publikigi siajn Esperanto-novaĵojn) kaj multajn aliajn.

## Historio 
Ĝangalo aperis en la reto en januaro 2003. Ene de kelkaj semajnoj ĝi iĝis tre konata en la interreta Esperantujo pro la regula apero de mondaj novaĵoj (en la unua jaro averaĝe kvar ĉiutage), kaj pro la poste aperantaj aldonaj servoj.

En decembro 2004 la portalo kolapsis dum du semajnoj pro la kreskegantaj alklakoj.

La portalo decidis renovigi sian aspekton en 2005 kaj la nova aspekto aperis komence de junio de 2005. Antaŭ la apero dum 2 monatoj ne funkciis la portalo.

La nova pli alloga portalo kostis pli ol la antaŭa. Tial la redaktistaro decidis ke por kelkaj servoj oni devas pagi. Oni povis iĝi abonanto, kaj tiel ĝui ĉiujn pagendajn servojn (ekzemple blogo). La ĉiutagaj novaĵoj daŭre legeblis senpage.

Krom la novaĵ-bendo Ĝangalo.com enhavis ankaŭ blogaron, forumon, kolekton de ligoj kaj multajn aliajn servojn. Ĝangalo.com estis ankaŭ promociejo de Internacia Televido.

## Vendopropono, malsukceso 
Post la rekono de malsukceso, Flavio Rebelo, administranto kaj posedanto de la portalo, pretis vendi ĝin ĝis decembro 2006. Ankaŭ la vendoprovo ne sukcesis.

Dume la evento-sciiga ĉefa parto ne plu estis renovigita, sed en la blogaro aperis novaj enskriboj. La situo de la portalo estas iom nebula ankoraŭ en marto de 2007. Estis anoncite ke la retportalo refunkcios en septembro 2007, sed neniaj novaj mesaĝoj de la "nova administranto de Ĝangalo" sekvis la unuan anoncadon.

Ĝangalo tute malaperis en majo 2008. Ĉirkaŭ la fino de 2008, Ĝangalo anstataŭiĝis per retpaĝo pri Janusz Korczak nur en la portugala lingvo..

## Nunonia 
Komence de februaro de 2012 esperantisto Cândido Ruiz, kunlaboranto de Flavio Rebelo, publike anoncis planon lanĉi la 24-an de februaro 2012 kun Rebelo novan portalon, nomatan *Nunonia*, kiu fariĝu anstataŭanto de Ĝangalo. La retejo tamen fermiĝis post nur dumonata funkciado, la 23-an de aprilo 2012, laŭdire pro malapero de la redaktisto Ruiz kaj pro seniluziiĝo pri la esperanto-movado fare de Rebelo, kiu tiuokaze anoncis sian "oficialan" kabeon.

## Iamaj laboristoj de Ĝangalo 
* Antono Karlo [Antônio Carlos] - staĝanto
* Mikael Perejra Batista [Michael Pereira Batista] - teknikisto
* Petro Aŭgusto de Soŭza [Pedro Augusto de Souza] - sekretario / tajpisto
* Pablo Leon [Pablo León] - redaktoro

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Televido

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Enhavoj de la originala Ĝangalo ekde 2003 per la "revenmaŝino" de la Arkivo de Interreto

* Vendiĝas Ĝangalo: La lasta ĉefartikolo de Flavio Rebelo (per Arkivo de Interreto).

Kategorio:Eksaj Esperanto-retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2003
Kategorio:Retejoj malaperintaj en 2008
Kategorio:Esperanto en 2003
Diafragmo

La vorto **diafragmo** povas signifi:

# la torakan diafragmon, muskolan histon, apartiganta la brustokeston diste la abdomena kavo, ĝia kuntiriĝo estigas plivolumeniĝon de la brustokesto, kaj sekve enspiron (la muskolo latine nomatas *musculus diaphragma*)
# en botaniko, membranon, kiu dividas kavaĵon en du fakojn,
# parton de fotilo
# hidraŭlikan meĥanismon
Flu-reguliga valvo

eta|180px|

**Flu-reguliga valvo** estas regelemento, ĉe kiu la alĝustigita flu-kvanto estas preskaŭ sendependa de la enira, eventuale de la elira premo, laŭ maniero de la alkonekto.

## Vidu ankaŭ 
* Fluometro
* Rega teorio
* Valvo

Kategorio:Hidraŭliko
Malaja lingvo

La **malaja lingvo** () estas parolata en Malajzio, kie la norma formo nomiĝas la **malajzia** (*Bahasa Malaysia*), kaj ankaŭ en Singapuro, Indonezio, Suda Tajlando kaj Brunejo.

## Gramatiko 
En la malaja lingvo estas 4 vortospecoj: substantivoj, verboj, adjektivoj kaj partikuloj. Substantivoj kaj verboj povas esti bazaj radikoj aŭ pli ofte derivataj de aliaj vortoj per diversaj afiksoj.

### Vortfarado 
La malaja lingvo estas aglutina lingvo, formanta novajn vortojn per tri metodoj: aldonado de afiksoj al la radiko, formado de kunmetitaj vortoj aŭ ripetado de vortoj aŭ partoj de vortoj.

### Afiksoj 
Vortoj-radikoj povas esti substantivoj aŭ verboj, kiuj povas esti afiksitaj por derivi novajn vortojn, ekzemple el *masak* (kuiri) oni formas *memasak* (kuiri), *memasakkan* (kuiri ion por), *dimasak* (esti kuirata), *pemasak* (kuiristo), *masakan* (manĝo, kuiraĵo). Pluraj komencaj konsonantoj mutacias kiam prefiksoj aldoniĝas: sapu (viŝi) iĝas penyapu (ŝvabrilo); *panggil* (voki) iĝas *memanggil*, *tapis* (kribri) iĝas *menapis*.

Aliajn ekzemplojn de uzado de afiksoj oni povas vidi

* *ajar* = instrui
* * ajar**an** * = instruaĵoj
* * **bel**ajar * = lerni
* * **meng**ajar * = instrui
* * **di**ajar * = esti instruata (netranzitiva)
* * **di**ajar**kan** * = esti instruata (transitiva)
* * **mempel**ajar**i** * = studi
* * **dipel**ajar**i** * = esti studata
* * **pel**ajar * = lernanto
* * **peng**ajar * = instruisto
* * **pel**ajar**an** * = subjekto
* * **peng**ajar**an** * = leciono
* * **pembel**ajar**an** * = lernado
* * **ter**ajar * = instruita (okaze)
* * **terpel**ajar * = bonklerigita
* * **berpel**ajar**an** * = klerigita

Estas 4 tipoj de afiksoj, nome prefiksoj (*awalan*), sufiksoj (*akhiran*), konfiksoj (*apitan*) kaj infiksoj (*sisipan*). Tiuj afiksoj estas dividataj al substantivaj afiksoj, verbaj afiksoj kaj adjektivaj afiksoj.

**Substantivaj afiksoj** estas afiksoj, kiuj formas substantivojn el bazaj vortoj. Ekzemploj estas:

## Vidu ankaŭ 
* Indonezia lingvo


Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Pneŭmate regata direkta valvo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

**Pneŭmate regata direkta valvo** estas direkta valvo, kies aktiva lameno estas translokata per efiko de gasopremo.

Kategorio:Hidraŭliko
Premŝaltilo

eta|Olea premŝaltilo
**Premŝaltilo** estas reg-elemento servanta por ŝalti elektran kurenton, se la premo en la hidraŭla cirkvito akiras la antaŭdifinitan valoron, la premo efikas kutime je piŝto aŭ membrano kaj estas ekvilibrigita per forto de risorto.

Kategorio:Hidraŭliko
Minimuma paro

**Minimuma paro** estas du malsamsignifaj vortoj, kies diferencon estigas ŝanĝo de ununura fonemo. Se la signifo restas *sama*, la ŝanĝita sono simple estas alofono aŭ ne-distingipova vario de la alia. Trovante minimumajn parojn de iu lingvo oni do ankaŭ trovas ties fonemojn.

## Fonema minuma paro 
Jen listo de minimumaj paroj en Esperanto:

## Suprafonemaj minimumaj paroj 
### Longeca minimuma paro 
Tiaj paroj ne ekzistas en esperanto, sed ekzistas en aliaj lingvoj en kiuj vokallongeco kaj/aŭ konsonantlongeco gravas:

Minimuma paro el konsonanta longeco:

Minimuma paro el vokala longeco:

### Akcenta minimuma paro 
Kategorio:Fonetiko
Esperantigo

**Esperantigo** povas rilati al:

*Esperantigo de vortoj, ekzemple:
**Esperantigo de vortoj el latina fonto
**Esperantigo de vortoj el greka fonto
**Esperantigo de vortoj el hispana fonto
**Esperantigo de vortoj el franca fonto
**Esperantigo de vortoj el sanskrita fonto
**Esperantigo de vortoj el japana fonto
**Esperantigo de vortoj el ĉina fonto
**Esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj
*Esperantigo de homoj
*Esperantigo de loknomoj
*Tradukado al Esperanto, ekzemple
**Tradukado de literaturo al Esperanto
**Tradukado de komputila programo al Esperanto, vidu Esperantigitaj programoj
*Transskribado aŭ transliterumo al Esperanta alfabeto
* Vikipedio:Esperantigo de nomoj - Vikipedia regularo
Retroferma valvo

eta|retrofermaj klapoj

**Retroferma valvo** estas konstruparto kiu permesas fluoj de fluidaĵo (fluaĵo, gaso) nur en unu direkto.

## Ĝeneralaĵoj 
eta| etroferma klapo,skizo de la funkciprincipo

## Konstruformoj 
### retrofermaj valvoj 
#### retrofermaj kuglovalvoj 
100ra
100ra|malfermita

#### telerretroferma valvo 
eta| telerretroferma valvo, skizo de la funkciprincipo

### retroferma klapo 
eta| retroferma klapo, skizo de la funkciprincipo

## Utiligado 
eta|retrofermaj valvoj ĉe fajrobrigarada hoso

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Tekniko
Kategorio:Valvoj
Kategorio:Tuboj
Triftongo

**Triftongo** estas kunmeto de duonvokalo + vokalo + duonvokalo, aŭ de vokalo + duonvokalo + duonvokalo, formanta la vokalan kernon de unu silabo.

## En diversaj lingvoj 
### En la angla 
Triftongoj oftas en la norma Anglia akĉento de la angla lingvo:

### En la dana 
Triftongoj estas ofte troveblaj en la dana lingvo; ekz. ''* [aoŭ] "heredo".

### En Esperanto 
En Esperanto ne troviĝas triftongo kies kerno estas la unua segmento (ekz. **aŭj*).

Se oni kiel klarajn duonvokalojn prononcas silabkomencajn **j**, eblas trovi triftongojn Esperante, kies kerno estas la dua segmento:

Se oni rigardus la finaĵon *-o* de liternomoj kiel substantiva finaĵo, do eblus la triftongo *ŭoj* en la liternomo *ŭoj* (pluralo de la nomo *ŭo'' de la litero Ŭ); tamen, Bertilo Wennergren argumentas kontraŭe.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
*Diftongo

Kategorio:Fonetiko
Hidraŭlika-statika transmisio

La hidraŭlikan meĥanismon de **hidraŭlika-statika transmisio** eblas diferencigi jene:

* **Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per regebla hidraŭlika motoro** estas transmisio, kies transmisia rilatumo estas ŝanĝebla per regebla hidraŭlika motoro.
* **Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per regebla pumpilo** estas transmisio variigebla per regebla pumpilo, do per ŝanĝo de flu-kvanto.
* **Hidraŭlika-statika transmisio variigebla per flu-disbranĉigo** estas transmisio variigebla per disbranĉigo de fluo, do per ellaso de certa flu-kvanto el hidraŭlika cirkvito.

Kategorio:Hidraŭliko
Alofono

**Alofono** (laŭetime "alisono") estas realigo de  fonemo per parolsono, kiu ne estas la tipa realigo de tiu fonemo. Alofonoj plej ofte estas kondiĉitaj de la fonetika kunteksto aŭ de dialekta, sociolekta, idiolekta aŭ alilingva influo. Foje oni nomas "alofono" ĉiujn malsamajn realigojn de fonemo, inkluzive de la tipa realigo.

Ekzemplaj alofonoj en Esperanto:

* Velara [ŋ] estas alofono de la fonemo /n/ en "dankon!" [daŋkon]

* Uvulara [ʀ] estas alofono de la likvida fonemo /r/ en la parolo de kelkaj esperantistoj germanaj, francaj k.a. : "Li certe pravas!" [li tseʀte pʀavas].

Kategorio:Fonetiko
Hidraŭlika ŝovmekanismo

**Hidraŭlika ŝovmeknismo** estas hidraŭlika mekanismo realiganta ŝovadon per hidraŭlika transmisio.

**Rimarkigo**: Laŭ karaktero de teknologia procedo aŭ operacio, plenumata per hidraŭlika ŝovmekanismo, oni plu klasifikas la hidraŭlikajn ŝovmeĥanismojn ekzemple je fikstenaj, premaj, levaj, fermaj, injektaj, alŝovaj ktp.

Ekzemplo estas hidraŭlika ŝovbloko, respektive ties subformo hidraŭlika modulara ŝovbloko.

Kategorio:Hidraŭliko
Hidraŭlika ŝovbloko

**Hidraŭlika ŝovbloko** estas speco de hidraŭlika mekanismo. Temas pri hidraŭlika ŝovmekanismo, kies komponentoj estas aranĝitaj en unu korpo, aŭ kies korpoj estas firme kunigitaj.

Eblas diferencige elstarigi la sekvan subspecon:
* **Hidraŭlika modulara ŝovbloko** interŝanĝeblas per aliaj modularaj blokoj kun diferencaj eliraj parametroj, sed kun identaj konekto-dimensioj.

Kategorio:Hidraŭliko
Filtrilo

**Filtrilo** povas signifi:
* Ĝenerale ilo por **Filtrado**
* **Kribrilo** estas instrumento uzata por kribri
* En hidraŭliko Filtrilo estas cirkvitero, per kiu oni malgrandigas enhavon de malpuraĵoj en substanco

## Matematikaj filtriloj 
* Filtrilo de Kalman
* Mediana filtrilo
* Bendo-pasa filtrilo
* Filtrilo de Fréchet
* Filtrilo de Butterworth
* Alta-pasa filtrilo
* Malalta-pasa filtrilo
* Filtrilo de Bessel
* Filtrilo de Ĉebiŝev
* Elipsa filtrilo
Magneta apartigilo

**Magneta apartigilo** estas apartiga purigilo, en kiu feromagnetaj malpuraĵoj estas apartigataj per magneta kampo.

## Vidu ankaŭ 
* Hidraŭla meĥanismo

Kategorio:Hidraŭliko
Varmotransigilo

**Varmotransigilo** estas elemento destinita por transigi varmon de unu al alia substanco, en hidraŭlaj aplikadoj plej ofte el oleo al akvo aŭ aero.

## Vidu ankaŭ 
* Varmointerŝanĝilo
* Varmokondukto
* Varmokurento

Kategorio:Hidraŭliko
Kategorio:Varmotekniko
Likaĵa kondukilo

**Likaĵa kondukilo, Drena kondukilo** - Kondukilo, tra kiu likvo tralikiĝinta pro likpermeablo de cirkvitero forfluas al rezervujo.

## Vidu ankaŭ 
* Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo

Kategorio:Hidraŭliko
Hidraŭlika amplifilo

**Hidraŭlika amplifilo** estas hidraŭlika elemento reganta flu-kvanton aŭ premon de likvo, distingiĝanta per regado de elira povumo per malplipova enira grando.

Estas kelkaj tipoj de **hidraŭlika amplifilo**:

***Amplifilo kun nadlo kaj klapo** - amplifilo, kies enira grando estas devio de nadlo kaj elira grando estas la premdiferenco inter du aperturoj malantaŭ la klapo.
***Duz-klapa amplifilo** - amplifilo, kies enira grando estas devio de klapo kaj elira grando estas la premo antaŭ la duzo, eventuale la premdiferenco antaŭ du duzoj ĉe simetria aranĝo.
***Duza amplifilo** - amplifilo, kies enira grando estas la devio de duzo kaj elira grando estas la premdiferenco en du aperturoj situantaj antaŭ la duzo.
***Nadla amplifilo** - amplifilo, kies enira grando estas aksa devio de nadlo kaj elira grando estas la premo antaŭ la nadlo.

Kategorio:Hidraŭliko
Returna kondukilo

Hidraŭliko > Hidraŭla meĥanismo
----
**Returna kondukilo** estas elira kondukilo, tra kiu likvo fluas al rezervujo.

Kategorio:Hidraŭliko
Tubokondukilo

**Tubokondukilo** aŭ **tubolinio** konsistas el tuboj, turboprofiloj, kompensiloj, armaturoj, ŝtopaĵoj, kunigaj elementoj kiel flanĝoj, fitingoj, ŝraŭbaĵoj, mufoj kaj fiksigaj elementoj kiel teniloj, hokoj. Al tubkondukilo-sistemoj apartenas ankoraŭ pumpiloj. Tubokondukilo estas uzata por transporto de fluaĵoj (gasoj, likvaĵoj, pulvomiksaĵoj).

La partoj de tubokondukilo estas plejparte normigitaj. La normigado ebligas racie konstrui tubokondukilojn el tiaj partoj. Unuopaj tubokondukiloj povas esti kunigitaj kun aliaj tubolinioj, kaj tiel estigi tubokondukilo-sistemojn, tubokondukilo-retojn.

## Vidu ankaŭ
* Hoso

Kategorio:Hidraŭliko
Hoso

250px|eta|Aro de ĝardenaj hosoj
eta|250px|Fajrobrigada hoso ligita al portebla motora pumpilo
**Hoso** (de la angla *hose*) estas fleksebla tubo por transporti rigidaĵojn, likvaĵojn aŭ gasojn.

Hosoj en multaj variaĵoj estas uzataj preskaŭ ĉie en la ĉiutaga vivo kaj tekniko, kie neflekseblaj tuboj pro fizikaj aŭ ekonomiaj kialoj ne povas esti uzataj ekzemple ĉe moveblaj deir- aŭ cel-objektoj, malfacile alireblaj punktoj, aŭ se tuboj estus tro pezaj aŭ tro multekostaj. Hosoj povas esti ligitaj unu al la aliaj per kupliloj, tiel plilongigante la tutaĵon.

Hosoj estas faritaj el natura aŭ artefarita kaŭĉuko, plasto, vitrofibroj kaj aliaj elastaj materialoj. Ekzemploj de hosoj estas

* ĝardena hoso (por akvumi razenon kaj plantojn)
* fajrobrigada hoso (por konduki akvon al fajro)
* beton-konduka hoso (por konduki betonon de pumpilo al konstruejo)
* brems-hoso (por konduki oleon ekzemple en aŭto)

## Vidu ankaŭ 
* Tubo
* Tubkondukilo
* Biciklovalvo

Kategorio:Hidraŭliko
Kategorio:Tekniko
Kategorio:Fajroestingado
Ŝraŭbuma tubjuntilo

**Ŝraŭbuma tubjuntilo** speco de hidraŭlika mekanismo. Temas pri parto de kondukilo servanta por kunigi aŭ du partojn de tubo reciproke, aŭ tubon alkonekti al hidraŭlika elemento.

Eblas la sekva diferencigo:
* Ŝraŭbuma tubjuntilo **kun juntila ŝraŭbingo kaj entranĉa ringo** estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, kiu alfiksas tubon pere de entranĉa ringo.
* Ŝraŭbuma tubjuntilo **kun juntila ŝraŭbingo kaj lutota juntkonuso** estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, al kiu oni alfiksas tubon pere de lutota juntkonuso.
* Ŝraŭbuma tubjuntilo **kun juntila ŝraŭbingo kaj veldota juntkonuso** estas tubjuntilo kun juntila ŝraŭbingo, al kiu oni alfiksas tubon pere de veldota juntkonuso.

Kategorio:Hidraŭliko
Malvarmigilo

**Malvarmigilo** (aŭ **Fridigilo**) estas varmotransigilo destinita por forkondukado de varmo el fluaĵo.

Estas du tipoj de malvarmigilo:

***Pergasa malvarmigilo** estas malvarmigilo, kies malvarmiga substanco estas gaso.
***Perlikva malvarmigilo** estas malvarmigilo, kies malvarmiga substanco estas likvo.

## Vidu ankaŭ 
* Fridujo
* Frostigo
* Karbona dioksido
* Kriogeniko
* Malvarmo

Kategorio:Hidraŭliko
Kategorio:Varmotekniko
Celomuloj

Biologio - Zoologio - Regno animala - Metazooj

**Celomuloj** (*Coelomata*) estas granda branĉo de plurĉelaj animaloj, en kies korpo troviĝas celomo, enhavanta intestojn kaj aliajn internajn organojn. Al celomuloj apartenas pli granda parto de filumoj:

Vermoj - Artikuloj - Moluskoj - Moluskoidoj - Eĥinodermoj - Enteropneŭstoj - Ĥetognatoj - Ĥorduloj

Kategorio:Bestoj
Djola lingvo

La **djola lingvo** estas lingvo el la niĝer-konga lingvaro parolata en Gambio (1,2 milionoj da parolantoj), Senegalo (Kazamanco: 1,2 milionoj) kaj Gvineo Bisaŭa (0,8 milionoj). Ĝi estas la lingvo de la djoloj, kiuj loĝas en la regiono, kiu etendiĝas sur tiuj tri landoj.

La djola lingvo nomiĝas *Jola*, *Diola* aŭ *Djola* en diversaj naciaj lingvoj (franca, angla, djola).

## Kelkaj djolaj frazoj 
* *- Kasumay? * : Kiel vi fartas?
* *- Kasumay bale !* : Mi fartas bone.
* *- Yo! * : Bone.
* *- Aw fof kasumay?* : Kaj vi ĉu bone?
* *- Fe! Kajayi bu?* : Perfekte. Kiel vi nomiĝas? (**j** *estas elparolata kiel [dj]*)
* *- Kajaom Toma !* : Mi nomiĝas Toma.
* *- Aw fof Kajayi bu?* : Kaj vi, kiel vi nomiĝas?
* *- Koneom Amay !* : Oni nomas min Amaj!
* *- Aw bay?* : De kie vi estas?
* *- Itali!* : De Italio!
* *- Aw Bobay?* : Kien vi iras?
* *- Bo Husuy!* : Al Husuy!
* *- Yo! Ujow kasumay !* : Bone! Bonan vojaĝon!

## Lernolibro 
Parlons Jola - Langue et culture Diolas (en la franca lingvo), Christian Sina Diatta, eldonis ''L'Harmattan'', 1998, ISBN 2-7384-7169-2

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
SGML

**SGML**, (angle ***Standard Generalized Markup Language***, esperante "Norma Ĝeneraligita Marklingvo") estas metalingvo en kiu oni povas difini marklingvojn por dokumentoj. SGML estas ido de la "Generalized Markup Language" (GML) de IBM, ellaborata en la 1960-aj jaroj de Charles Goldfarb, Edward Mosher kaj Raymond Lorie.

SGML donas diversajn markajn sintaksojn kiuj povas esti uzataj por multaj aplikaĵoj. Per ŝanĝi la SGML Deklaron oni eĉ ne devas uzi "angulajn krampojn", kvankam ili estas kutimaj.

SGML estis originale formita por ebligi la transsendadon de maŝinlegeblaj dokumentoj en grandaj projektoj en registaro kaj aerospaca industrio. Ĝi ankaŭ jam estas uzata vaste en la presa kaj eldona industrioj.

Ekzemplo de SGML-sintakso:
 
 kutime io kiel tio ĉi
 

SGML estas ISO normo: *"ISO 8879:1986 Information processing -- Text and office systems -- Standard Generalized Markup Language (SGML)"*

SGML estas tre fleksebla kaj iloplena, sed ĝia komplikeco jam malhelpis vastan aplikadon por malgrandskala ĝenerala uzo.

HTML kaj XML estas ambaŭ idoj de SGML. Dum HTML estas aplikaĵo de SGML, XML estas profilo-specifa subaro de SGML, formita por esti pli simple sintakse analizebla kaj traktebla ol plena SGML. XML estas provo simpligi SGML-on por ĝeneralaj aplikaĵoj, ekz. la Semantic Web.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.w3.org/MarkUp/SGML 
* http://www.y12.doe.gov/sgml/WG8/wg8home.htm  
* http://www.w3.org/TR/html401/intro/sgmltut.html 
* http://www.w3.org/TR/WD-html40-970708/intro/sgmltut.html 

Kategorio:Interreto
Kategorio:Komputiko
Kazamanco

eta|Kazamanco konsistas el regionoj Ziguinchor, Sédhiou kaj Kolda.
**Kazamanco** aŭ **Casamance,** kiu ricevis sian nomon de la rivero Casamance, estas regiono en sud-okcidenta Senegalo, inter Gambio kaj Gvineo Bisaŭa. La plejmultnombra etno en Kazamanco estas la djola popolo, kies lingvo estas la djolaaŭ kaza. Gi konsistas el la administrivaj regionoj Ziguinchor, Sédhiou kaj Kolda.

Plej granda urbo estas Ziguinchor. Fama turismejo estas Cap Skirring. Granda parto de Kazamanco estas parto de la ekoregiono Gvinea arbara-savana mozaiko.

## Separatisma konflikto 
Kazamanco, kiu havas alian ekologion ol cetera Senegalo, produktas la plejparton de manĝaĵoj, rizo kaj kotono en la regno – kaj antaŭ la armigita konflikto ankaŭ havis la plej grandan turisman ekonomion. Pro Gambio, ĝi estas landstrio sufiĉe izolata de aliaj partoj de Senegalo. La plej granda etna grupo – tamen ne memstara majoritato – la djoloj, parolas nek la senegale ĉefan lingvon, la volofan, nek la registaran francan, kaj malsame al la islamana plejmulto, ili estas kristanoj aŭ animismanoj. Ekzistis separatismajn sentimentojn inter ili ekde la kolonialismaj tempoj.

La djoloj havas senson ke ili mem ne profitas de la riĉeco de ilia hejmregiono, Kazamanco, kaj ke plejmulto de la profito alvenas al ĉefurba Dakar. ekde 1982 – armigita ekde 1990. Interalie la ekzistanta brita kaj portugala kolonia heredaĵo en la Kazamanca areo apartigas la regionon de la resto de la lando. Malgraŭ pacinterkonsento subskribita en 2004 kun kelkaj el la ribelaj organizoj, la perfortaj okazaĵoj en la regiono daŭras.

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gvinea arbara-savana mozaiko

## Eksteraj ligiloj 
* Casamance.net (france)
Talpedoj

**Talpedoj** (*Talpidae*) estas familio de Insektomanĝulaj mamuloj, al kiu apud la talpo apartenas ankaŭ la miogalo.

## Taksonomio 
La familio konsistas el 3 subfamilioj, 7 triboj, kaj 17 genroj:

* Subfamilio Scalopinae
** Tribo Condylurini
*** Genro *Condylura*
** Tribo Scalopini
*** Genro *Parascalops*
*** Genro *Scalopus*
*** Genro *Scapanulus*
*** Genro *Scapanus*
* Subfamilio Talpinae
** Tribo Desmanini
*** Genro *Desmana*
*** Genro *Galemys*
** Tribo Neurotrichini
*** Genro *Neurotrichus*
** Tribo Scaptonychini
*** Genro *Scaptonyx*
** Tribo Talpini
*** Genro *Euroscaptor*
*** Genro *Mogera*
*** Genro *Parascaptor*
*** Genro *Scaptochirus*
*** Genro *Talpa*
** Tribo Urotrichini
*** Genro *Dymecodon*
*** Genro *Urotrichus*
* Subfamilio Uropsilinae
** Genro *Uropsilus*


Kategorio:Familioj de mamuloj
Mozilo

**Mozilo** (angle, *Mozilla* [mozila] ) temas pri
# La projekto mozila, rigardu Mozilo (projekto)
# La mozila aplikaĵaro, libera, multesistema retumilo prizorgita de la projekto mozila, rigardu Mozilla Application Suite
# La Mozilla-Fondaĵo

Dosiero:Mozilla.png|
Dosiero:Mozilla 1.7.png|
Dosiero:Crystal Clear app mozilla.png|
TTT-legilo

[eta|Ekzemplo de foliumilo ([Mozila Fajrovulpo) surekraniganta paĝon de ReVo.]]
alternative=Firefox versio 59 pri Ubuntu-versio 17.10 Artful Aardvark. La Vikipedio paĝo por TTT-legiloj estas malfermita.|eta|Firefox versio 59 pri Ubuntu-versio 17.10 Artful Aardvark. La Vikipedio paĝo por TTT-legiloj estas malfermita.

**TTT-legilo** (ankaŭ **foliumilo**, **krozilo**, **retfoliumilo**, **retkrozilo**, **retlegilo** aŭ **retnavigilo**, erare sed ofte *retumilo*; ) ebligas al uzanto legi hipertekston sur TTT-ejoj en TTT. TTT-legilo disponigas rimedojn por inspekti la enhavon de hipertekstaj nodoj kaj por navigado inter ili. Ĝi funkcias kiel kliento de foraj retserviloj (aŭ aŭtonome — por malfermi lokajn HTML-dosierojn).

## TTT-legiloj
La plej disvastiĝintaj TTT-legiloj estas:

* Internet Explorer de Microsoft (esperante "Esplorilo")
* Firefox de Mozilla (esperante "Fajrovulpo")
* Opera de Opera Software ASA (esperante "Opero")
* Google Chrome de Google (esperante "Kromo")
* Safari
* Microsoft Edge

Inter aliaj, ankaŭ estas ĉi tiuj:
* Konqueror de KDE (esperante "Konkeranto")
* Navigator de Netscape (esperante "Navigilo")
* Lynx, teksta TTT-legilo de la universitato de Kansaso (esperante "Linko")
* Links kaj ELinks
* W3 (TTT-legilo enkonstruita en Emakson.
* w3m
* *Phoenix* (esperante "Fenikso")

En 1990, Tim Berners-Lee faris la unuan tekstan TTT-legilon (*www*); en 1993, Marc Andreessen faris la unuan popularan grafikan legilon (Mosaic).

## Liberaj
* GNU LibreJS

## Trajtoj 
* HTTP kaj HTTPS
* HTML, XML kaj XHTML
* Grafikaj aranĝoj inkluzive GIF, PNG, JPEG kaj SVG
* CSS
* JavaSkripto (*dynamic HTML*) kaj *XMLHttpRequest*
* Kuketo
* *Digital certificate*, do cifereca atestilo (d:Q274758)
* Favicon
* RSS kaj la datuma formato *Atom* (d:Q267956)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oftaj demandoj pri foliumiloj
Kloroplasto

alternative=Plagiomnium affine laminazellen.jpeg|eta|230px|Laminaj ĉeloj de *Plagiomnium affine*
**Kloroplastoj** aŭ **ĥloroplastoj** troviĝas en kelkaj ĉel-tipoj de planto kaj ebligas fotosintezon. Ili estas plastidoj sensivaj al elmontrado al diversaj ondolongoj de la luma spektro. Pere de klorofilo kiujn ili enhavas kaj pere de ties ultrastrukturoj, tiuj organetoj kapablas transigi la energion transportatan de fotonoj al molekuloj (akvo). La kloroplasta nombro en ĉelo estas genetike difinita.

## Historio 
Kloroplastoj estis malkovritaj nur post sciencaj esploradoj pri vegetaĵoj. Joseph Priestley, en 1771 komencis la unuajn esplorojn. Li interesiĝis pri studado de gasoj kaj identigis plurajn el ili. Poste, li demonstris ke plantoj kapablas regeneri gasojn kiuj devenas de animaloj (bestoj kaj homoj). Kvar jaroj poste, Jan Ingenhousz pluigas la esploradojn de Priestley kaj montras ke la ellasado de oksigeno okazas nur kiam planto estas elmontrata al lumo. Nokte, plantoj ellasas gason kiu malebligas bruladon de kandelo. Fine de la 18a jarcento, esploraj laboroj ebligis konkludi ke plantoj spiras same kiel ĉiuj. En 1837, Dutrochet malkovras ke la verda enfolia pigmento estas klorofilo. En 1862, Julius von Sachs, la plej grava fiziologo en sia epoko, pruvas ke klorofila asimilado okazas en la kloroplastoj. Nur en 1898, la sciencisto Barnes elpensas la terminon *fotosintezo*. La kloroplasto havas la rolon fari fotosintezon. Tio estas, la kloroplasto absorbas la luman energion por ĝin konverti en ATF-energion kiu estas uzata de la planta metabolo. Ĝenerale, fotosintezo estas transformado de karbona dioksido en dioksigenon. Kloroplasto absorbas la plejparton de la videblaj lumaj ondolongoj, krom la verda, tio rezulte donas la verdan koloron al plantoj. La fotosinteza procezo klariĝas pli detale per la kalvin-ciklo. En tiu modelo, la ciklo demonstras ke karbona dioksido estas erigita en organikajn komponojn kiuj siavice estas uzataj de la organismo. Tiuj reakcioj ankaŭ estas nomitaj « karbono-fiksado ». En la ciklo, la ĉefa reakciaĵo estas la enzimo RudifKO (**Ri**bulozo 1,5 **Dif**osfata **K**arboksilazo/**O**ksigenazo).

Dosiero:Chloroplast-new.jpg|Ene de kloroplasto
Dosiero:Chloroplast.png|Evoluo de kloroplasto

Kategorio:Organetoj
Kategorio:Fotosintezo
Kategorio:Botaniko
Microsoft

La **Microsoft Corporation** [májkrosoft korporéjŝn] **Mikrosofta Korporacio**) estas la plej granda firmao laŭ produktado de komputila programaro tutmonde, sed ne la plej granda pri komputiloj. Ĝia ĉefa sidejo situas en *1 Microsoft Way* Redmond (apudurbo de Seattle), Vaŝingtonio - Usono.

Bill Gates kaj Paul Allen fondis la firmaon en 1975 por programi kaj vendi BASIC-programaron.

Kiam IBM preparis novan malgrandan komputilon IBM PC, ĝi bezonis operaciumon. Mikrosofto estis kontaktita, sed ne havis tian produkton. Tamen, *Seattle Computers* jam havis 86-DOS, kiu estas operaciumo simila al CP/M por procesoroj Intel 8086. Mikrosofto akiris 86-DOS, ŝanĝetis ĝin, kaj konvinkis IBM uzi ĝin kiel "PC-DOS". En la kontrakto IBM ne devigis ekskluzivecon pri la programo. Poste, kiam Compaq imitis IBM PC, kaj vendis siajn klonojn, Mikrosofto povis kunvendi sian operaciumon MS-DOS, identan al PC-DOS. Tiel Mikrosofto ekkreskegis, igonte Bill Gates la plej riĉa homo en la mondo dum pluraj jaroj.

Aliaj gravaj produktoj de Mikrosofto estis Microsoft Windows, OS/2 (kun IBM), Microsoft Office kaj Internet Explorer.

La sukceso de Mikrosofto en la merkato pri personkomputilaj operaciumoj estis etendita al ceteraj programaraj merkatoj. Tial, la usona ministrejo pri komerco, la Komisio pri Konkuro de Eŭropa Unio, pluraj usonaj federacieroj kaj konkurantaj firmaoj plurfoje akuzis ĉe tribunaloj, ke Mikrosofto fiuzas tiun monopolon kaj batalas kontraŭleĝe la sammerkatajn firmaojn.

Mikrosofto ankaŭ posedas retan enhavejon MSN, retpoŝtejon Hotmail kaj televidan novaĵokanalon MSNBC.

## Datoj de Mikrosofto 
### 1983 
* Novembro: anonco pri Windows 1.0 dum Comdex

### 1985 
* Novembro: lanĉo de Windows 1.0

### 1987 
* Aprilo: anonco pri Windows 2.0
* Decembro: lanĉo de Windows 2.0

### 1989 
* Aprilo: alfa-versio de Windows NT

### 1990 
* Majo: lanĉo de Windows 3.0

### 1991 
* Januaro: lanĉo de Windows for Pen Computing 1.0
* Aprilo: lanĉo de Windows 3.1
* Julio: anonco pri Windows 4.0
* Oktobro: lanĉo de Windows for Workgroups 3.1
* Novembro: lanĉo de beta-versio de Windows NT

### 1993 
* Majo: lanĉo de Windows for Pen Computing 3.0
* Julio: lanĉo de Windows NT 3.1 kaj Windows NT Advanced Server 3.1
* Novembro: lanĉo de Windows for Workgroups 3.11 kaj Windows NT Workstation 3.5

### 1995 
* Aŭgusto: anonco pri Windows 95

### 2002 
anonco pri Windows XP

### 2011 
[Microsoft la  atingis intertrakton por aĉeti Skype kontraŭ 8,5 miliardoj da usonaj dolaroj.

## Aliaj programoj 
Inter aliaj Mikrosofto evoluigis diversajn softvarojn, kelkaj el kiuj estis inkluzivitaj en Windows-softvaron, dum aliaj vendataj aparte. Grava estas tekstprilaborilo «Word». Ekzistas ankaŭe senkomerca projekto, HealthVault

## Filioj 
* GitHub

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Microsoft Copilot
* VALL-E
* Three Mile Island

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Mikrosofto


Kategorio:Firmaoj pri programaro
Itako

**Itako** estas insulo en Grekio (Greke: Ιθάκη, prononcita /iˈθɑci/: Antiqva Greke: Ἰθάκη, prononcita /itʰɑ́kɛ̞ː/). Ĝi estas fama por fikciigita versio de Itako, kie regis Odiseo. Odiseado temas pri la vojaĝo de Odiseo de Trojo al Itako por rerenkonti la edzinon Penelopo kaj filon Telemaĥo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|300ra|maldekstra|

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kategorio:Ioniaj insuloj
Iamaj Esperanto-asocioj

El la historio de Esperanto kolektiĝas aro de **iamaj Esperanto-asocioj**, kiuj pro diversaj kialoj ĉesis ekzisti.

## Internaciaj asocioj 
### Neŭtralaj kaj neŭtralaj fakaj 
* Ligo internacia de esperantistoj, provo de 1890
* Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj, funkcietanta en 1913/1914
* Universala Ligo Esperantista, provo de 1922
* Helsinki-sistemo (fakte ne asocio je si mem)
* Universala Federacio Esperantista, 1932/1933
* Internacia Esperanto-Ligo, unu el la devenorganizaĵoj de nuna UEA
* Neŭtrala Esperanto-Movado

### Neneŭtralaj 
* Internacia Asocio de Revoluciaj Esperantaj Verkistoj (IAREV)
* Internacio de Proletaj Esperantistoj (IPE)
* Internacio de Socialistaj Esperantistoj (ISE)
* Universala Ligo

## Landaj asocioj 
* Bizantio, 1920-1924, en Konstantinopolo
* Brita Esperanto-Asocio (BEA), el Britio.
* Pola Studenta Esperanto-Komitato (PSEK), el Pollando.
* Germana Esperanto-Ligo, el Ĉeĥoslovakio

### Belgio 
* Belga Ligo Esperantista (BLE), 1905-1962
* Flandra Ligo Esperantista, 1930-1962
* Flandra Esperantista Junulara Asocio (FLEJA), 1979-2012

### Francio 
* Societo Franca por la Propagando de Esperanto (SFPE), por Franclingvio
* Fédération Espérantiste Ouvrière (FEO) , por Franclingvio

### Germanio 
* Saarteritoria Esperanto-Ligo, ĉ. 1919-1935, pro la disigo de Saar-teritorio de Germanio
* Danciga Esperanto-Asocio, ĉ. 1919-1939, pro la disigo de Dancigo de Germanio
* Neue Deutsche Esperanto-Bewegung (NDEB), 1931-1936 (nacisocialista)
* Germana Laborista Esperanto-Asocio, 1911-1933, ekde 1930 komunista
* Socialista Esperanto-Ligo, 1930-1933
* **N**ord**O**kcident-**G**ermana **E**speranto-**L**ig**O** (NOGELO), 1945-19xx, postmilita suborganizo de GEA en la nordokcidentaj federaciaj landoj
* **S**ud**O**kcident-**G**ermana **E**speranto-**L**ig**O** (SOGELO), 1945-1982, postmilita suborganizo de GEA en la sudokcidentaj federaciaj landoj (Rejnlando-Palatinato, Baden-Virtembergo). Ĝia posteulo en Baden-Virtembergo estas BAVELO.
* Rhein-Main-Ligo Esperantista (ROMOLO), ĉ. 1950-1998
* Esperanto-Asocio de GDR, antaŭe *Centra Laborrondo Esperanto* en Kulturligo de GDR, ambaŭ entute 1965-1990

### Nederlando 
* Nederlanda Esperanto-Asocio fondiĝis en 1905 kaj havis la kromnomon "La Estonto Estas Nia" (LEEN). Ĝi aliĝis en 1934 al UEA kaj en 1936 al IEL. NEA estis unu el la organizaĵoj, kiuj kunfandiĝis en 1994 al la asocio Esperanto Nederland, Landa Asocio de UEA.

### Ruslando 
* Sovetlanda Esperantista Unuiĝo / Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU]), 1921-1927 / 1927-1937
* Asocio de Sovetiaj Esperantistoj (ASE), 1979-1989
* Sovetrespublikara Esperantista Unio (SEU), 1989-1991
* Sovetia Esperantista Junulara Movado (SEJM)
La satanaj versoj

***The Satanic Verses*** estas romano de Salman Rushdie, inspirita teme parte de la historia okazo, kiun Mohameto laŭdire spertis. La publikigo kaŭzis multe da polemiko, kiam ĝi estis eldonita en 1989, ĉar multaj islamanoj konsideris ĝin blasfema.

Iom poste, *fatwa* (islama religia decido) estis deklarita kontraŭ Rushdie de ajatolo Ruhollah Ĥomejni, kiu promesis lian morton. Rushdie estis kondamnita ne ĝuste pro simpla kritiko de Islamo, sed pro la krimo de apostateco, aŭ provo forlasi la religion, ĉar Rushdie komunikas en la romano, ke li nun kredas, ke Islamo estas falsaĵo.

La romano, kiel multaj aliaj de Rushdie, temas pri hindoj loĝantaj en Anglio, kaj hindoj reirantaj al Barato post angliĝi. Ĝi komenciĝas per terorista atako al aviadilo super la Manika Markolo (bazita sur reala okazaĵo). La du protagonistoj mirakle travivas la falon post la eksplodo; fakte, ili sentas sin renaskitaj: Gibreel Farishta kreskigas anĝelajn flugilojn kaj Saladin Chamcha poste, je sia ŝoko, rimarkas, ke kornoj kreskas el la kapo.

La polemiko ekestis pro la priskribo fare de Rushdie de la Profeto Mohameto kiel erarema homo, kaj des pli pro la interpreto de la satanaj versoj kiel pruvo, ke la Korano ne estas senerare dia.

## Islama historia fono 
En la religio Islamo la **satanaj versoj** estas mallonga teksto, kiu onidire ekzistis en frua versio de la Korano. Islamaj kleruloj hodiaŭ malkonsentas, ĉu la versoj iam fakte ekzistis, aŭ ĉu estas nur fabelo.

Tradukitaj el la araba lingvo, la **satanaj versoj** estas *tiuj estas la laŭdindaj inoj kies interveno estas dezirinda* en la 53-a surao de la Korano, *Surat-annajm* ("La stelo"). La inoj priparolitaj estis la diinoj Lat, Manat, kaj Uzza, kiuj estis popularaj diinoj en antaŭ-islama Arabio. Laŭ la legendo, Mohameto originale akceptis ĉi tiujn versojn kiel parton de la Korano, ĝis vizito de la anĝelo Gabrielo malkovris, ke la versoj estis fakte trompo metita en la pensojn de Mohameto fare de Satano kaj ne estas la aŭtentaj vortoj de Dio.

La eventoj ĉirkaŭ la **satanaj versoj** estis priskribitaj de la kvar plej fruaj biografiistoj pri Mohameto: Ibn Ishaq, Wakidi, Ibn Sa'd, kaj Tabari. Aldone, la Hadito kaj Korano ambaŭ enhavas partojn, kiuj povas esti interpretitaj kiel aludo al ĉi tiuj eventoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://koenraadelst.voiceofdharma.com/articles/misc/rushdie.html  
* http://www.flightpath.com/nublog/archives/000052.html 
* http://litmuse.maconstate.edu/~glucas/archives/000454.shtml  
* Studa gvido pri *La satanaj versoj* de Profesoro Paul BRIANS  (*angle*)
eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Islamo
Kategorio:Verkoj el la anglalingva literaturo
Kategorio:Diablo en fikcio
Fantasporto

**Fantasporto** estas jara kino-festivalo, kiu troviĝas en la urbo Porto, Portugalio. Ĝi ekis en 1981, sed nur post 1993 komencis esti rimarkita internacie. La temo de la festivalo estas tradicie pri fantazio/imago aŭ eksterordinaraj okazoj - signifas ke ĝi kutime inkluzivas terur-filmojn (kutime pri fantomoj, pri serio-murdistoj, pri psikopatoj, pri monstroj), sciencfikci-filmojn, misteraj/eksterordinaraj-filmojn, ktp

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri fanstasporto

Kategorio:Filmfestivaloj en Portugalio
Kategorio:Internaciaj filmfestivaloj
Kategorio:Porto
Kategorio:Hororaj filmoj
Kategorio:Fantastaj filmoj‎
Berlinale

La **Berlinale** estas la **Berlina Internacia Film-Festivalo** - ĝi komenciĝis en 1951 kaj estas okazita ade ekde tiu jaro. La festivalo prezentas filmojn el la tuta mondo, kun multaj jaroj gajnantaj filmoj kiuj parolas nek la anglan nek la germanan.

La premioj donitaj ĉe la festivalo estas la Ora-Urso Premio (Goldener Bär) por plej bona filmo, la Honora Ora Urso (Goldener Ehrenbär) por vivatingo, kaj la Arĝenta Urso-Premio (Silberner Bär) por plej bona reĝisoro, aktoro aŭ aktorino, kaj filmomuziko

. Jenaj premioj estas disdonataj:
* Goldener Bär (= Ora Urso)
* Silberner Bär (= Arĝenta Urso)
* Goldener Ehrenbär (= Honora Ora Urso)

Dosiero:Internationalkma.jpg|Kino International
Dosiero:Cubix2008.jpg|Cubix Kino
Dosiero:delphiberlin.jpg|Delphi Filmpalast
Dosiero:Wendersinterview.JPG|Wim Wenders
Dosiero:SharonStoneBerlinale.jpg|Sharon Stone
Dosiero:Denzel Washington.jpeg|Denzel Washington

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la filmfestivalo


Kategorio:Filmfestivaloj
Kategorio:Kino-premioj
Kategorio:Germana kino
Kategorio:Eventoj en Berlino
Festivalo de Venecio

[eta|[Peter Greenaway ĉe la 44a Festivalo de Venecio (1987).]]
**Kin-festivalo de Venecio** organizita de la *Biennale di Venezia* estas la '''Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica'* aŭ tutsimple *La Mostra''.

La premio estas la **Ora Leono**.

La Granda Ĵuria Premio estas premio donita ĉe la Festivalo de Venecio al unu el la ĉefaj filmoj en konkurso ekde 1951. Ĝi estas konsiderita la dua premio apud la ĉefa premio, la Ora Leono.

## Filmoj 
* Raŝomon
* Ruĝbarbulo
* Un señor muy viejo con unas alas enormes (filmo)

## Vidu ankaŭ 
* Venecia Bienalo

## Eksteraj ligiloj 
* http://194.185.28.38/gb/cinema/index.cfm 

Venecio
Kategorio:Venecio
Traduki (programo)

La programo *Traduki* estas programo de aŭtomata traduko. Ĝi havas malfermitan kodon. Ĝi estas verkita en la komputillingvo Python kaj lanĉita sub GNU.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo kaj elŝutejo

Kategorio:Traduko
Kategorio:Programaro
Retumilo

**Retumilo** estas programararo rilatanta al interreto. Retumilo kutime inkludas TTT-legilon, retpoŝtilon (ofte kun legilo de novaĵgrupojn kaj adresaro), elŝutadministrilon, ilon por alŝuti kaj elŝuti dosierojn per FTP, IRC-klienton, HTML-redaktilon kaj aliajn.

Plej granda oferto de retumiloj estis en la mezo de 1990-ajn jaroj, kiam vendistoj de foliumiloj sentis pli profitodona  vendi tutan pakon de programoj sur kompakta disko. Tamen, post fino de la unua foliumila milito la merkato de retumiloj malkreskis al unu aŭ du konkurantoj dum kelkaj jaroj.

## Diferenco inter retumilo kaj TTT-legilo 
La termino "*retumilo*" estas ankaŭ erare uzata en signifo "*TTT-legilo*". Tamen, per TTT-legilo eblas aliri (principe) nur la TTT-on, kiu estas nur unu parto de Interreto. Retumilo kutime inkludas TTT-legilon sed aldone provizas ankaŭ programojn de aliaj specoj. Aliaj retumiloj povas aliri (nur aŭ ankaŭ) ne-TTT-ajn retojn, kiel la Gemini-spaco.

Ju pli malmulte uzatas tia pako de programaro kaj multe uzatas TTT-poŝtilo, des pli multe uzatas la vorto "retumilo" kiel la sinonimo de TTT-legilo. Kio oni "retumas" - ne nur legas hipertekston sur TTT-ejoj sed skribas retpoŝton sur TTT-legilo - egalus al kio oni "uzas TTT-legilon": t.e. oni "uzas retumilon".

## Ekzemploj 
* Google Chrome
* Mozilla Firefox kaj SeaMonkey
* Internet Explorer
* Opera
* Safari
* Midori
* Mosaic

## Referencoj 
## Tradukfonto
Flerovio

**Flerovio** (, antaŭe nomata **Ununkvadio**, mallonge ankaŭ **Florovumo**) estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo **Fl** kaj atomnumero 114.

* **Simbolo:** Fl (estis Uuq)
* **Atomnumero:** 114
* **Atommaso:** 289 u
* **Grupo:** grupo 14 (karbona grupo)
* **Bloko:** *p*-bloko
* **Aspekto:** Nekonata, eble de metalo-arĝento-blanka koloro.
* **Duonvivo:** Nekonata, taksata de 21 ĝis 30 s.

Flerovio ne ekzistas nature, sed estis unuafoje kreita, en 1998, fare de scientistoj ĉe la Instituto por Atomfizika Esploro en Dubna, Rusio. Ili puŝigis atomojn de kalcio kontraŭ atomoj de plutonio, kreante unu solan atomon de ununkvadio-289. Tri monatojn poste, ili produktis alian izotopon du Uuq, depost kiam neniu serioze disputis la trovaĵon.

La  la IUTAK proponis la nomon florovumo, omaĝe al la sovetia fizikisto Georgij Florov (), fondinto de la Instituto por Atomfizika Esploro.

La  la IUTAK aprobis la nomon "flerovium".

## Notoj 
## Referencoj 
Kategorio:Kemiaj elementoj
Kategorio:Metaloj
Josef Jungmann

**Josef JUNGMANN** (naskiĝis la  en Hudlice; mortis la  en Prago) estis ĉeĥa lingvisto, verkisto kaj tradukisto, fakte kreinto kaj reformo de la moderna ĉeĥa lingvo (ĉeĥa Zamenhof). En sia kvinvoluma 5000-paĝa ĉeĥa-germana vortaro li redonis al la ĉeĥa nacio la vortprovizon de la ĉeĥa lingvo, kiu dum rekatolikigo en Ĉeĥio sub la aŭstra regado grave degeneris kaj estis subevoluinta en la komenco de la 19-a jarcento. Jungmann laboris dumtage kiel instruisto, poste gimnazia direktoro en la Akademia gimnazio Štěpánská kaj vespere hejme laboris por la nacia kulturo. Ĉiun folion de la vortaro li dekfoje mane kopiis kaj dissendis al siaj kunlaborantoj, kiuj ne kapablis tiom rapide legi, kiel li verkis. Per tia metodo li kapablis krei vortaron kun 120 000 vortoj, kiu aperis en la jaroj 1834-1839. (Kiu nun kapablas ion similan eĉ kun komputilo kaj elektra lumo?).

Plie li tradukadis ĉefverkojn de la monda literaturo, por doni al siaj vortoj vivon, ekzemple el Goethe, Schiller, Chateaubriand kaj precipe el Milton (*La Perdita Paradizo*).

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥlingvaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj poetoj
Kategorio:Ĉeĥaj lingvistoj
Kategorio:Leksikografoj
Kategorio:Ĉeĥaj slavistoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturhistoriistoj
Kategorio:Ĉeĥaj literaturkritikistoj
Kategorio:Universitatestroj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la latina lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la ĉeĥa lingvo