Dekstra ekstremismo

**Dekstra ekstremismo** (angle: ***Far right***) estas tegmenta esprimo, "ekstremdekstra" inkluzivas kaj "radikalajn" kaj "ekstremdekstrajn" grupojn, kvankam en teorio tiuj movadoj diferencas unu de la alia. 

Radikalaj dekstraj partioj kaj movadoj estas *malliberalaj*, sed ne nepre kontraŭdemokratiaj. Ili ĝenerale respektas la bazajn regulojn de demokratio, sed kelkaj el iliaj ideoj konfliktas kun liberalaj demokratiaj principoj kiel la protekto de minoritataj rajtoj kaj politika plurismo. Ekstremdekstraj grupoj estas laŭdifine kontraŭdemokratiaj: ili malakceptas la principojn de parlamenta demokratio. Kun aŭ sen perforto. 

Kvankam teorie estas diferenco inter radikalaj kaj ekstremdekstraj grupoj, tiu diferenco iĝas nebula en la praktiko. Ekzemple, ekzistas partioj kiel Alternative für Deutschland (AfD) kiuj komence aperis kiel eŭroskeptikaj movadoj, sed moviĝis al la ekstrema dekstro kiam ili akiris pli politikan influon aparte elstarigas la sekvajn opiniojn de dekstra ekstremismo en Germanio:
* subteno de dekstre orientita diktaturo
* ŝovinismo
* hato de "eksterlandanoj"
* kontraŭjudismo
* "socia darvinismo"
* pravigo de la naziismo
Ĝenerale en Eŭropa Unio, la ekstremdekstro ĉiam pli kontraŭas seksan egalecon, la rajtojn de virinoj kaj la rajtojn de transgenruloj kaj samseksemaj personoj

La politika populareco de dekstraj ekstremismaj grupoj transiris al patriotismaj politikaj grupoj post la apero de Vladimir Putin. Dum la 2000-jaroj, Putin-administrado kreskis patriotismajn grupojn kiel Naŝi. La dekstra-ekstremismaj gangoj subpremiĝis en fino de 2000-jaroj, malgraŭ radikal-naciistoj kiel Aleksander Dugin kaj Dmitrij Rogozin nuntempe laboras en Rusia registaro. Speciale post la ukraina krizo en 2014, Putin-administrado aktive kunlaboras kun eŭropaj dekstraj ekstremismaj politikistoj..

### Serbio 
Serbia dekstra ekstremismo estas rilata kun tradicia naciismo. Antaŭe la unua mondmilito, serba naciismaj organizaĵoj kiel Nigra mano planis mortigon de aŭstria arkiduko Franz Ferdinand, komenciĝis unuan mondmiliton. Dum la Dua Mondmilito, supernaciismaj organizaĵoj kiel Ustaŝa kaj Ĉetnik mortigis pli ol 514.000 civilulojn. Post la milito, Sub Josip Broz Tito, SFRJ punis tiujn naciismajn organizaĵojn por krei komunisman ŝtaton.

Post la morto de Tito, serba dekstra ekstremismo renaskiĝis dum la disfalo de Jugoslavio. Serba radikal-naciista politikisto kiel Slobodan Miloŝeviĉ propagandis por reviviĝo de serba nacio, kiu provokis timon inter jugoslavaj respublikoj, kiuj timis jingoisman movadon de Serbio kontraŭ aliaj respublikoj. En 1990, post la konflikto kun Serba registaro, Slovenio deklaris sendependencon el Federacia registaro, kiu estis kontrolita de Serbio.

Dum la Jugoslavaj militoj, FRJ, kiu estis gvidita de Slobodan Miloŝeviĉ, helpis dekstrajn naciismajn organizaĵojn en Kroatio kaj Bosnio kaj Hercegovino. Miloŝeviĉ kaj naciismaj politikistoj propagandis lokan serban loĝantaron por batali kun registaro de aliaj respublikoj. Dekstraj ekstremistoj kiel Ĉetnikoj mortigis civilulojn, speciale en Bosnio kaj Hercegovino. La subteno de dekstra ekstrimismaj organizaĵoj de serboj poste rezultis forpelon de serban loĝantaron el hejma teritorio, kiel Operado Fulmo de Kroataj militfortoj en 1995. Pro la help por genocido, Ĝis 2000, Jugoslavio forpelis el UN, perdis poston de leĝa posteulo de SFRJ.

Post la elpostenigo de Slobodan Miloŝeviĉ, Serba registaro kunlaboris kun Unuiĝintaj Nacioj por puni militkrimulojn, kiuj mortigis aŭ propagandis por genocido dum la milito. Montenegro iĝis sendependa ŝtato post la referendumo en 2006, Kosovo deklaris sendenpendecon el Serbio en 2008.

### Usono 
En Usono oni klasike asocias dekstran ekstremismon kun la Ku-Kluks-Klano, sed hodiaŭ ĝi inkludas la novan movadon alt-right kaj la novreakcion, kiuj en la prezidenta elekto de 2016 sukcese nomumigis Donald Trump al la Respublikana Partio.

La novaj ekstremaj dekstraj movadoj supoze amasiĝis unue en la Interreto kaj ankoraŭ aktivas anonime en la reto, ofte per bildforumoj kiel 4chan kaj precipe 8chan, kies regularo estas kvazaŭ neekzista. Ili ne havas precizan difinon aŭ organizon, kio multakaze malhelpas ilian facilan klasigadon kiel "ekstrema" aŭ "neekstrema." Pluse oni observis tendencon en usona politiko al ekstremismo, kio povus ŝajnigi politikon normala, kiu en aliaj epokoj estus konsiderata ekstrema. Do la Tea Partio, ekzemple, fojfoje asociiĝas kun dekstra ekstremismo sed fojfoje nur kun dekstra popolismo.

Adeptoj de la domina teologio en Usono klopodas submetigi la landon al kristana juro.

### En aliaj landoj 
Ankaŭ en **Japanio**, **Sudafriko**, **Pollando**, **Turkio**, **Luksemburgio**, **Aŭstrio**, **Sudameriko**, en multaj **pliaj ŝtatoj de Eŭropo** kaj aliloke ekzistas dekstra ekstremismo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Identisma movado
* Maldekstra ekstremismo
* Naciismo
* Patriotismo
* Rasismo
* Ŝovinismo
* Terorismo

!
Kategorio:Politiko
Kategorio:Ismoj