open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karlín (Prago)

**Karlín** () estas urba kvartalo kaj katastra teritorio de Prago, laŭplane fondita en la jaro 1817 kaj altigita je urbo en 1903.

## Loĝantaro 
## Ĉirkaŭaj kvartaloj 
Karlín najbaras kun tiuj ĉi pragaj kvartaloj:
* nordoriente kun Libeň
* sude kun Žižkov
* okcidente kun Nova Urbo
* norde trans Vultavo kun Holešovice

## Pluaj fotoj 

Karlín městský palác.jpg|Palaco Karlín en strato Křižíkova ulice
Hilton prague bush 2007 1913.jpg|Hotelo Hilton (antaŭe Atrium) proksime de metroo Florenc
Karlinsky kostel.jpg|Preĝejo en Karlín
Praha, Karlín, Rohanské nábřeží, Main Point 02.JPG|Main Point Karlín, konstruaĵo, kiu estis proklamita la plej bona kancelaria konstruaĵo en la mondo
Danube House.jpg|Kancelaria konstruaĵo Danube House


Kategorio:Prago 8
Kategorio:Setlejoj nomitaj laŭ personoj
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Preĝejo de sankta Venceslao (Prago-Vršovice)

eta|altdekstre|La Preĝejo de sankta Venceslao
**La Preĝejo de sankta Venceslao en Prago-Vršovice** () estas konstruktivisma arkitekturo de arkitekto Josef Gočár (1929-1930) en Prago. Ĝi situas ĉirkaŭ 20 minutojn per tramo de la urbocentro.

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Prago
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de sankta Venceslao
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1930
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1930-1939
Libeň

**Libeň** () estas parto de municipo-urba kvartalo kaj katastra teritorio, kreanta sudan parton de praga urba parto Prago 8 kaj trafanta ankaŭ en urbajn partojn Prago 7 kaj Prago 9. Vivas ĉi tie  ().

Ĝi estas malnova loĝloko, kies rapida kresko okazis dum la 19-a jarcento samtempe kun forta industriigo. En la jaro 1898 ĝi fariĝis urbo kaj en 1901 aliĝis al Prago.

Sur teritorio de Libeň estis subskribita la tn. Libena paco inter Rudolfo la 2-a kaj lia frato Matiaso Habsburga (1608), estis ĉi tie trafikata la unua antaŭurba tramvojo en&nbsp;Prago (1896) kaj okazis ĉi tie atenco kontraŭ reprezentanta regna protektoro Reinhard Heydrich (1942), kiu ĉi tie eĉ en malsanulejo Na Bulovce mortis.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Nadvori libenskeho zamecku.jpg|Kortego de kastelo Libeň kun kapelo
LOWITUV MLYN.jpg|Muelejo de Löwit en&nbsp;Parko de Thomayer en&nbsp;Libeň
Prague Liben Sokolovska1.jpg|Strao Sokolská en&nbsp;Prago 9 ĉe Polikliniko Vysočany
Liben Kobylisy Trojska.JPG|La norda limo de Libeň - la maldekstra flanko de la strato apartenas jam en k.t. Kobylisy
Libeň O2 aréna 5a.jpg|O2 areno en&nbsp;Libeň en&nbsp;Prago 9
Libeňská sokolovna čelo 1.jpg|Secesia konstruaĵo de Sokol-domo en Libeň 


Kategorio:Prago 8
Kategorio:Prago 9
Kategorio:Prago 7
Kategorio:Urboj enmembrigitaj en Pragon
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Pasporto

center|775px
eta|Dekstrume, de supre maldekstre: nederlanda ordinara, nepala diplomatia, ĉina serva kaj pola ordinara pasportoj.
[eta|200px|Kovrilo de [Barato|Barata pasporto]]
**Pasporto** estas en landoj, kie ne ekzistas aparta civitana legitimilo, la ĉefa formala identigilo de civitano. Kutime ĝi aspektas kiel libreto kaj enhavas plenan nomon de civitano, lian/ŝian foton kaj aliajn aldonajn informojn.

Pasporto estas kutime bezonata por internaciaj vojaĝoj, ĉar oni postulas ĝin ĉe doganejo. Tamen inter multaj landoj ekzistas interkonsentoj pri senpasporta trapaso de limo (kun alia identiga dokumento ekzemple identecokarto). Ekzistas tamen landoj, kie oni devas ĉiam kunporti pasporton kun si: ekzemple en Rusia ĉefurbo, Moskvo, policanoj povas postuli pasporton de ajna civitano por kontroli lian/ŝian identecon; foresto de pasporto povas kaŭzi trihoran areston por konfirmo de identeco. Vizo estas stampo au folio metita en la pasporton.

## Specifaj pasportoj 
* Pasporto de Afrika Unio
Diplomatoj havas specifan pasporton.

## Aliaj uzoj de la vorto 
* Pasporto al la tuta mondo Titolo de lernolibro
* Pasporta Servo : Servo de TEJO, kiu ebligas senpagan gastigadon.

## Vidu ankaŭ 
* Pasporta Indico de Henley
* Diplomatia pasporto


Kategorio:Politiko
Kategorio:Socio
Kategorio:Turismo
Kategorio:Dokumentoj
Podolí (Prago)

**Podolí** estas urba kvartalo kaj katastra teritorio de Prago en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua mencio pri municipo Podolí devenas el dokumento de reĝo Přemysl Otakar la 1-a el la 16-a de decembro 1222. Ĝi estis paroĥo, menciita jam komence de la 13-a jarcento. Ankoraŭ fine de la 18-a jarcento ĝi estis relative maldense loĝata. Post kiam oni traboris tunelon tra la roko sub Vyšehrad (1905), komencis rapide disvolviĝi tiu ĉi suburbo. En la jaro 1901 Podolí aliĝis al Prago.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Podolí kostel sv. Michaela archanděla 2.jpg|Preĝejo de sankta Mikaelo
Podolská.JPG|Angulo de stratoj Podolská kaj Vodárenská
Podolí porodnice 1.jpg|Instituto por zorgo pri patrino kaj infano, popole *Podola akuŝejo*
Swimming pool Prague-Podoli (4).JPG|Naĝstadiono Podolí
Barokni predmestsky dum Praha - Podoli.jpg|Baroka antaŭurba domo
Praha-Podolí, katovna.jpg|Ekzekutistejo
Ceský yacht klub Praha - Podoli.jpg|Ĉeĥa ĵaĥta klubo
Botel Racek and Podolí pool in Prague from Děvín Hill, Prague.JPG|Naĝstadiono Podolí, Naturmemorindaĵo Podolský profil, parto de insulo Veslařský ostrov (*Remista insulo*) kaj vilaa konstruareo en Podolí


Kategorio:Prago 4
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Frigg

La nord-ĝermana diino **Frigg** aŭ **Frigga** () estas en la nord-ĝermana mitologio la edzino de Odino kaj apartenas al la azoj. Laŭ kelkaj aŭtoroj ekzistas por ŝi ankaŭ alia nomo *Saga*. Ŝi estas la diino-protektantino de geedzeco kaj patrineco.

Ekzistas multaj paraleloj inter ŝi kaj la diino Freyja *Frija*, la diino de amo kaj fekundeco, kun kiu ŝi estas en novtempaj komprenoj ofte unuigata aŭ interŝanĝata. Frigg rolas tamen per sia edzo gravan rolon.

En la ĝermana mitologio naskis Frigga kun sia edzo Odino la gediojn Balder, Hödur, Hermor, Bragi kaj la valkiriojn. Oni diras, ke en Ásgarðr ŝi loĝas en Fensal, la marĉo-salo. Onidire ŝi teksis la nubojn surĉielaj.

Same kiel plejmultaj diinoj en la ĝermana mitologio rolas ankaŭ ŝi precipe nur iun malĉefan rolon, kaj ne ekzistas ajnaj specialaj al ŝi rilataj mitoj.

La asteroido Frigga estis nomita laŭ la diino Frigg.

Kategorio:Azoj
Kategorio:Dioj pri amo kaj sekso
Kategorio:Dioj pri metiarto
Kategorio:Dioj pri vetero
Kategorio:Dioj pri fekundeco
Kategorio:Orakolaj dioj
Araneofobio

dekstra|240px
**Araneofobio** (greke *αραχνοφοβία*) estas vaste disvastiĝinta kaj ĝenerala konata fobio, kiu rezultas en patologia timo de araneoj fare de la fobiulo.

Psikologoj interesiĝas pri la tialo kial oni timas araneojn dum la psikofiziologoj povas esti interesataj por karakterigi la funkciadon de la cerba amigdalo, nome malgranda cerba strukturo kiu estas rilata al la regulado kaj respondo per emocioj. Psikofiziologo klopodus rilatigi ambaŭ: tiu povus, por ekzemplo, klopodi klarigi la araneofobion rilate al la elanoj kiuj eliras kaj eniras en kaj el la amigdalo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com/title/tt0099052 
* http://www.spinnenphobie.de 

Kategorio:Fobioj
Bérurier Noir

La **Berurier noir** aŭ *Berurier nigra* estis franclingva punko-muzika grupo dum la 1980-aj jaroj. Homoj kiuj parolas pri tiu grupo diras *Les Bérus* aŭ la beru.

Tiu grupo estas unu el la plej konataj en Francio, ĉar la muzikistoj estis simboloj dum la 1980-aj kaj 1990-aj por esti referenco de la punk-muziko.

## Unua tempo 
La grupon (konsistanta el Olaf, Pierrot k François) formiĝis en 1978 kun la nomo « Bérurier », honore al samnoma persono, adjunkto de la komisaro San-Antonio de la libroj Frédéric Dard. Lian stilon de muziko inspiras "Métal Urbain" : unu voĉo, unu plateno kaj elektrika gitaro.

Dum la unuaj jaroj, la « Bérurier » ŝanĝis ofte sian nomon : ĝi nomiĝis « Bérurier rebelle », « Bérurier Véritable », « Bérurier Army », « Bérurier Moine », « Béruriers UTDM », « Bérurier Fighter », « Peste », « Barbelés », « Poli-Mili »…

## KDiskoj 
* *Nada* (1983) - LP 4 titroj kun Guernica
* *Macadam massacre* (1984) - SP 3 titoloj
* *Macadam massacre* (1984) - LP 10 titoloj
* *Nada 84* (1984) - EP 4 titres
* *Concerto pour detraqués* (1985) - LP 10 titoloj
* *Nada nada* (1985) - Max 6 titoloj
* *Joyeŭ merdier* (1985) - Max 4 titoloj
* ''L'empereur tomato ketchup* (1986) - SP 2 titoloj
* *Abracadaboum* (1987) - LP 10 titoloj
* *Makhnovtchina* (1988) - SP 2 titres (le 2ème est du groupe Haine Brigade)
* *Viêt-nam-Laos-Cambodge* (1988) - SP 2 titres
* *Souvent fauchés toujours marteaŭ* (1989) - 10 titoloj
* *Viva Bertaga'' (1990) - LP live du concert d'adieu 16 titoloj
* *Carnaval des agités* (1995) - LP live 20 titoloj
* *La bataille de Pali-Kao* (1998) - LP live 20 titoloj
* ''Enfoncez l'clown* (1999) - 21 titoloj
* *Même pas mort* (2003) - kompilacio KD kaj DVD
* *Même pas mort* (2003) - DVD+KD Live de la fin-koncerto
* Reedicio en 2004 de lian diskografion sur la labelon *folklore de la zone mondiale*
* *L'Opéra des Loups* (2005) - DVD+KD
* *Invisible'' (2006)

Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Punkaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1978
Waalbrug

La **Waalbrug** (Waal-ponto) estas ponto trans la rivero Waal ĉe Nijmegen (Nimego) en Nederlando. La ponto transiras la riveron inter la centro de Nijmegen kaj la vilaĝo Lent, kiu ankaŭ estas parto de la municipo de Nijmegen. La ponto estas parto de la vojo el Nijmegen norden, al la urbo Arnhem. La sekva ponto okcidente estas la ponto ĉe Ewijk (10 km) kaj la sekva ponto oriente estas la rejna ponto ĉe Emmerich en Germanio (30 km).

## Faktoj 
La ponto havas totalan longecon de 604 metroj. La ĉefa transarkado de la ponto estas la arko, kiu estas 244,10 metrojn longa. Kiam oni finkonstruis la ponton en 1936, la ponto havis la plej longan transarkadon de Eŭropo.

La ponto enhavas kvar koridorojn por aŭtoj en la arko kaj ekster la arko unu koridoron por busoj al Nijmegen kaj du koridorojn por bicikloj en ambaŭ direktoj.

## Historio 
Ĝis 1936 Nijmegen ne havis ponton trans la rivero por netrajna trafiko. Ekde 1879 jes jam ekzistis la fervojponto, sed la alia trafiko devis ankoraŭ uzi la pramon nomitan "Zeldenrust". En 1906 la komitato Nijmegen Vooruit (*Nimego Antaŭen*) komencis fari planojn por ponto trans la riveron. Bedaŭrinde la unua mondmilito (1914-1918) ege malhelpis la komitaton. En 1927 la planoj finfine estis pretaj, kaj je la 23-a de oktobro 1931 komenciĝis la konstruado, laŭ projekto de arĥitekto G. Schoorl.

Je la komenco de la dua mondmilito, en 1940 la nederlanda armeo eksplodigis la ponton por malhelpi la rapidan germanan antaŭiron. Dum la milito la germanoj rekonstruis la ponton kaj en 1943 ĝi repretis. Je la fino de la milito la germanoj volis denove eksplodigi la ponton, sed civitano de Nijmegen Jan VAN HOOF malpretigis la eksplodaĵojn. Li nun estas fama kiel la "savinto de la Waal-ponto" kaj statuo de li staras apud la ponto.

## Nova ponto 
Jam dum multaj jaroj la nuna ponto ne plu povas pritrakti ĉiun trafikon, kaj tial ĉiutage ekzistas longaj aŭtovicoj antaŭ la ponto. La urbo Nijmegen jam planas konstrui novan kroman ponton proksimume 2 kilometrojn okcidente de la nuna ponto. Oni ankoraŭ ne decidis pri tio, tamen.

Kategorio:Pontoj en Nederlando
Kategorio:Nimego
Piedpilko

[eta|[Futbalo|Futbalpilko]]
eta|200px|Rugbepilko

**Piedpilko** estas pilko, kiun oni uzas por piedpilkado, grupo da sportaj fakoj dum kiuj gravas movi pilkon per la piedoj de la sportantoj. Laŭ la speco de piedpilkado, grandeco kaj formo de la pilko varias. Tradicie el ledo, ili nun preskaŭ ĉiam estas el sinteza materialo kun guma tego. La plej konataj formoj de piedpilkado estas futbalo kaj rugbeo.

Oni ofte uzas la vorton *piedpilko* anstataŭ piedpilkado, kiu tamen estas evitinda, ĉar la vorto *piedpilko* ankaŭ esprimas la pilkon per kiu oni piedpilkas, kaj ĉar ĝi streĉas la vortfarajn principojn de Esperanto.

## Famaj piedpilkoj 
* Piedpilko de Katara Mondpokalo 2022 Al Rihla , kun skribaĵoj en esperanto.

Kategorio:Sporto
Lagoj en Nederlando

## Lagoj en Nederlando 
Alkmaardermeer -- Ankeveense plassen -- Belterwijde -- Bergumermeer -- Beulakerwijde -- Binnenbedijkte Maas -- Blauwestad -- Bovenwijde -- Braassemermeer -- Brielse Meer -- Eemmeer -- Fluessen -- Foxholstermeer-- Giethoornsemeer -- Gooimeer -- Grevelingenmeer -- IJsselmeer -- Ketelmeer - Lauwersmeer -- Leekstermeer -- Kagerplassen -- Langeraarse plassen -- Loosdrechtse plassen -- Naardermeer -- Nieuwkoopse plassen -- Oostvoornsemeer -- Paterswoldsemeer -- Pikmeer -- Reeuwijkse plassen -- Schildmeer -- Slotermeer - Sneekermeer -- Tjeukemeer -- Veerse Meer -- Veluwemeer -- Vinkeveense plassen -- Westeinder plassen -- Zuidlaardermeer -- Zwarte Meer

N.B. la signifo de "meer" estas lago kaj de "plas(sen)" flako(j)
Guru Nanak

[eta|dekstra|250px|Guru Nanak ([1469–1539).]]
Majstro Nanako, *Guru Nanak*, (1469-1539), estas la fondinto de sikismo. Li estas la unua el la dek majstroj de tiu religio.

## Junaĝo 
Nanako estis naskita en *Talwandi*, nun *Nankana Sahib*, proksime de *Lahore* nun en Pakistano. Liaj gepatroj estis hinduoj el la kasto de komercistoj. Jam en knabaĝo Nanakon tre logis religio.

Nanako edziĝis kaj naskigis du filojn. Dezirante esplori la misterojn de vivo, li elhejmiĝis. Li vagadis tra tuta Hindujo kiel hinduaj sanktuloj. En tiu periodo, Nanako eksciis pri la instruo de *kabiro* (1441-1518), sanktulo respektata kaj de hinduoj kaj de islamanoj.

## Prediko 
Post jaroj da vagado, Nanako sentis sin vokita al instruo. Li predikis antaŭ ĝajnaj, hinduaj kaj islamaj preĝejoj, kaj logis plurajn disĉiplojn. Li pensis, ke religio estas ligo por unuigi homojn, dum ke ĝi en realo kontraŭmetas homojn. Li precipe bedaŭris la malamikecon inter hinduoj kaj islamanoj. Li volis forigi tion, kaj tial ofte li diris "ne estas hinduo kaj ne estas islamano".

## Instruado 
Post siaj predikaj vojaĝoj Nanako ekloĝis en Kartapur ĉe la bordo de rivero Kavi. Li restis tie ankoraŭ 15 jarojn, instruante al la disĉiploj (sikoj), kiuj sekvis lin kaj plu venis al li. Tiuj komencis rigardi lin majstro, alivorte guruo.

Tie li instruis vivadon en la mondo, sen aparteco de pastroj aŭ ermitoj, komunan manĝon (*langar*) sen atento al riĉo aŭ malriĉo, sen atento al kastoj. Li nomumis la disĉiplon Lehna dua majstro de sikoj kun la nomo *Guru Angad*.

## Vidu ankaŭ 
* Sika Imperio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.sacred-texts.com/skh/tsr1/index.htm 
* http://www.srigurunanaksahib.org  
* http://www.sikhvideos.org/guru-nanak-nirankar.htm 
* http://allaboutsikhs.com/gurus/gurunanak.htm 

Kategorio:Sikismo
Kategorio:Profetoj
Manuel Ángel Muñoz

**Manuel ÁNGEL MUÑOZ** estis elstara instruanto kaj diskoniganto de Esperanto en Kolombio, precipe en la urbo Medellín (Medeĝino), inter la jaroj 1960aj kaj 1980aj.
 
Li estis profesia lingvo-instruisto, profesoro de la Fakultato pri Edukado de la Universitato Pontifika Bolivarana (UPB) en urbo Medellín, kaj profesoro pri la lingvoj angla kaj itala, krom Esperanto. Li estis fondinto kaj unua Direktoro de la Lingva Fako de tiu universitato. Profesoro Manuel Ángel Muñoz, iam eĉ sukcesis enkonduki La Internacian Lingvon kiel oficialan studobjekton en tiun Universitaton. 
 
Danke al iniciato de profesoro Manuel Ángel Muñoz, la 24an de septembro de 1970, en Medell&#237;n, fondiĝis "**Esperanto-Klubo Medeljina**".
 
Kvankam lia ĉefa kaj longa laboro estis en Universitato Pontifika Bolivarana, li ankaŭ estis instruisto en la Universitato EAFIT, la Universitato de Medeĝino kaj la ekonomika universitato CEIPA, kiu nun estas aliĝinta al la Ŝtata Universitato de Arizono.

Li meritis gravajn honorojn kiel: Doktoro *Honoris Causa* de la UPB, Elstara Profesoro, kaj ricevinto de la Premio *Clare de Silva*. Li estas aŭtoro de du pedagogiaj gvidlibroj kaj kunaŭtoro de du serioj pri la angla lingvo.

Profesoro Manuel Ángel Muñoz, post dediĉiĝi dum pli ol 50 jaroj al fruktodona edukada laboro, mortis la 11an de januaro 2006, je la aĝo de 82 jaroj.
 
Jen du artikolojn (en hispana lingvo) verkitajn far profesoro Ángel, publikigitaj en la ĉiusemajna beletristika kromeldono de la ĵurnalo *El Colombiano*:

## Eksteraj ligiloj 
* Okaze de la *Tago de la Lingvo*: Cervantes y el inmortal Don Quijote
* Okaze de la *Tago de la Instruisto*: Reflexiones en Día del Educador

## Referencoj 
Kategorio:Kolombiaj esperantistoj
Fobio

**Fobio** (de la greka *φόβος* "timo") estas abnorma, persista timo de situacioj, objektoj, agadoj aŭ personoj. La ĉefa simptomo de tiu ĉi afekcio estas malmodera kaj malracia deziro eviti la timatan objekton. Fobiulo estas homo kun tia psika perturbo, nome homo kun psika perturbo, karakterizata de intensa angoro rilate lok-situacion, socian situacion aŭ difinitan objekton, kun deviga emo tion eviti kaj kun sento de la malplivaloro, ekz. gejfobiulo, aerofobiulo, akvofobiulo, seksofobiulo, anglofobiulo, esperantistofobiulo, ktp.

La vorto **fobio** estas ankaŭ uzata en ne-medicinaj sencoj por ĉiaj antipatioj. Aperis alta nombro de neologismoj kun sufikso *-fobio*, kiuj ne estas fobio laŭ la klinika senco, sed pli vere priskribas negativan sintenon al io.

## Diversaj fobioj 
Al la plej konataj fobioj apartenas ekzemple
* klaŭstrofobio (timo de fermitaj lokoj),
* agorafobio (de homplenaj malfermitaj spacoj),
* akrofobio (de alto)
* fotofobio (de lumo),
* kulrofobio (de klaŭnoj),
* tondrofobio (de fulmoj kaj tondroj),
* kancerofobio (de kancero),
* aerofobio (de aero, de vento),
* akvofobio (de akvo),
* akarofobio (pro akaroj),
* araneofobio (de araneoj)
* ailurofobio (de katoj) ktp.

Fobioj povas temi eĉ pri diversaj mensaj konceptoj kaj preskaŭ ne rilati al iuj fizikaj objektoj. Ekzemplo de tiaj fobioj estas:
* kvarfobio, timo de la nombro 4
* dektrifobio, timo de la numero 13, aŭ ties specifa varianto
* vendreddektrifobio, timo de vendredo la 13-a
* pudoro (de vidado de ties korpo)
* ksenofobio (de fremdeco)
* homofobio (de samseksemo)
* transfobio (de transsekseco aŭ transgenrulo) ktp.

## Vidu ankaŭ 
* Filia (amo)

## Eksteraj ligiloj 
* Naturkuracado.info: Timoj kaj fobioj 
* Pri fobioj  *(angle)*

Kategorio:Anksiaj perturboj
Kategorio:Psikaj malsanoj
Kategorio:Fobioj
Kategorio:Timo
Bormann

La familinomo **Bormann** povas signifi unu el la jenaj:
* Martin Bormann estis nazio kaj sekretario al Adolf Hitler.
* Artur Bormann, Werner kaj Elsbeth Bormann, Thomas Bormann kaj Judith Jackson venas el germana esperantista familio.
Lloque Yupanqui

**Lloque Yupanqui** () estis la tria inkao de la reglando Kusko (1260), membro de la dinastio Hurin.

Li estis filo kaj posteulo de Sinci Roca kaj patro de Mayta Capac. Lia edzino estis Mama Cahua (Keĉua: Mama Qawa) aŭ Mama Cora Occlo. dekstre|300pxLa kronikisto menciis malgrandaj konkero en sia registaro. Li konstruis la Acllahuasi (la junaj knabinoj domo). Ilia servis Inkao kaj Sun-Dio. Ankaŭ estis edzinoj de la nobelaj kaj la militistoj.

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Universitato de Roĉestro

La **Universitato de Roĉestro** (**UR**) estas privata, gea, universitato en Roĉestro, Nov-Jorkio, Usono. Fondita en 1850, la universitato ofertas bakalaŭrajn, magistrajn, doktorajn kaj profesiajn programojn en ses lernejoj, i.a. la Muziklernejo Eastman kaj la Instituto de Optiko, la plej malnova optika programo en Usono. La studantaro nombriĝas je proksimume 4.600 bakalaŭraj studentoj kaj 3.900 magistraj kaj doktoraj. La universitato kun ĝia medicina lernejo estas la plej granda dunganto en la roĉestra regiono.

La devizo de la universitato estas la latina vorto *Meliora* (kiu signifas *ĉiam pliboniĝante*).

## Elektitaj studentoj 
* Gusztáv Bayerle

## Eksteraj ligiloj 
* universitata TTT-ejo (anglalingva)
* Esperanto ĉe la universitato (dulingva)
eta|200ra|maldekstre|Biblioteko de la universitato

Roĉestro (Novjorkio), Universitato de Roĉestro
Kategorio:Nov-Jorkio
Huayna Capac

**Uajna Kapak** (, ) estis la dekunua inkao (1493 - 1527), la sesa el la dinastio *Hanan*. Li estis patro de Ninan Cuyochi, Huascar (Ŭaskar), Atahualpa (Ataŭalpo), Tupac Huallpa, Manco Yupanqui kaj Pawllu Inca.

La inkao etendigis sian teritorion suden, al Ĉilio aktuala kaj al Argentino, kaj norden al Ekvadoro kaj Kolombio. La urbo Kusko estis la imperia centro. La urbo Kito estis granda fortreso.

eta|Huayna CapacEn 1527, Uajna Kapak kaj lia posteulo Ninan Cuyochi mortis en la urbo Kito. Sen klara posteulo komenciĝis sovaga intercivitana milito en la Inkaa Imperio. La fratoj Ŭaskar kaj Ataŭalpo luktis pri la potenco. Ataŭalpo venkis, kaptis Ŭaskaron kaj lin mortigis kun plejparto de la Suna regfamilio. Monaton post, Ataŭalpo estis la inkao nova.

## Rilataj temoj 
* Inkaa imperio
* Inkaaj imperiestroj

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1493
Kategorio:Mortintoj en 1527
Mayta Cápac

**Mayta Capac** (), estis la kvara Inkao de la Kusko Reglando (1290), membro de la Hurin Domo.

Li estis filo kaj posteulo de Lloque Yupanqui kaj patro de Capac Yupanqui. Lia edzino estis Mama Tankariy Yachiy.

La kronikisto priskribis lin kiel grandan militiston. Li konkeris la teritorion de Lago Titikako, Arequipa kaj Potosi. Ankaŭ la Alcaviza tribo.

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Cápac Yupanqui

**Capac Yupanqui** (), estis la kvina inkao kaj lasta de la Hurin Domo.

Li estis filo kaj posteulo de Mayta Capac. Lia edzino estas Mama Cusi Hilpay, filino de la Anta Sinjoro, granda malamiko de Inkao. Lia filo Inca Roca fondis la Hanan Domo.

Li estis granda konkeristo. La kronikisto Juan de Betanzos diras:
la unua inkao konkeristo, trans la Kuzko valo. La kronikisto Garcilaso de la Vega informis kio la inkao plibonigis la Kusko urbo, konstruis konstruaĵoj, pontoj, vojoj kaj akvokanalo.

## Vidu ankaŭ 
* Inkaa imperio

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Inca Roca

**Inca Roca** (), sesa inkao de la Kusko reĝlando. Unua inkao de la Hanan Domo. Lia edzino estas Mama Michay.

Lia patro estis Capac Yupanqui inkao, sed la reala heredanto estis Quispe Yupanqui, filo de la inkao Capac Yupanqui kun Cusi Hilpay. Post la morto de la inkao, la Hurin Domo ribelis kontraŭ la Hanan Domo. Quispe Yupanqui mortis en la ribelo. Inca Roca estis la nova inkao.

La legendo diris kiel la inkao konkeris la ĉankan tribon. Li konstruis lernejojn por la nobeloj: Yachaywasi. La inkao plibonigis la Kusko urbon.[eta|La sesa Inkao: Inca Roca, desegno de [Felipe Guaman Poma de Ayala en *Nueva crónica y buen gobierno* (1615)]]

## Vidu ankaŭ 
* Inkaa imperio
* Inkaaj imperiestroj

Kategorio:Inkaaj imperiestroj
Zuidplaspolder

eta|Mapo de la Zuidplaspolder el 1850
150ra|eta|En la Zuidplaspolder, estas monumento por marki la plej malalta punkto de Nederlando

La **Zuidplaspolder** (Sudlagetopoldero) estas senakvaĵo en la nederlanda provinco Zuid-Holland. Ĝi situas inter la vilaĝoj Moerkapelle, Waddinxveen, Gouda kaj Nieuwerkerk aan den IJssel.

## Historio 
La reĝo Vilhelmo I unue decidis senakvigi la lagon Zuidplas en la jaro 1816. La sekvajn jarojn oni faris planojn kaj en 1825 komenciĝis la laboro de sekigado. Oni sekigis la lagon per 30 pseŭdomuelejoj kaj la tero estis seka en 1840. Kvardek jarojn poste vaporpumpoj anstataŭigis la pseŭdomuelejojn. Nuntempe elektraj pumpoj pumpas la akvon el la poldero.

## Plej malalta punkto de Nederlando 
En la Zuidplaspolder troviĝas la plej malalta punkto de Nederlando. Ĝi estas ĉe 51º 59' 13" norde kaj 4º 38' 9" oriente. La alteco, aŭ fakte, malalteco de tiu punkto estas 6,76 metroj sub la oficiala averaĝa marnivelo de Nederlando. Se ne plu estus digoj kaj pumpiloj, la tuta tera kaj unua etaĝo de domo tie subakviĝus.

## Poldernivelo 
La Zuidplaspolder havas du poldernivelojn. La somera poldernivelo estas -6,90 NAP kaj la vintra poldernivelo estas -7,10 NAP.

Kategorio:Geografio de Suda Holando
Kategorio:Polderoj
Open Vlaamse Liberalen en Democraten

**Open VLD** (**Open Vlaamse Liberalen en Democraten** aŭ esperantlingve **Malfermaj Flandraj Liberaluloj kaj Demokratoj**) estas flandra politika partio, kiu havas 85.000 membrojn (en 2004).

La partio en la jaro 1972 sendependiĝis de la tiama belga liberala partio. Ĝi tiam ekhavis la nomon PVV - Partio por Libereco kaj Progreso. La 15-an de novembro 1992 la partio ekhavis la nomon *Vlaamse Liberalen en Democraten*, post plilarĝigo sub impulso de la tiama prezidanto Guy Verhofstadt. En februaro 2007, denove sub la instigo de Guy Verhofstadt, la nomo estis ŝanĝita al *Open Vlaamse Liberalen en Democraten*.

Kelkaj konataj membroj de *Open VLD* estas: 
* Bart Somers
* Guy Verhofstadt
* Patrick Dewael
* Karel De Gucht
* Marc Verwilghen
* Vincent Van Quickenborne
* Rik Daems
* Alexander De Croo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.openvld.be/

Kategorio:Liberalaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Belgio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1846
János Mattis Teutsch

**MATTIS TEUTSCH János ** aŭ **Hans Mattis-Teutsch** (janoŝ matiŝ tajĉ) estis ekspresionista artisto: pentristo, skulptisto, grafikisto naskita la 13-an de aŭgusto 1884 en Braŝovo kaj mortinta la 17-an de marto 1960, en Braŝovo. Li estis la patro de János Mattis kaj la avo de Waldemar Mattis Teutsch.

## Biografio 
Lia patro János Máttis estis tajloro en vilaĝo Hatolyka, kaj mortis tragiksubite antaŭ la naskiĝo de sia filo. La nomon Teutsch li akceptis honore al via duonpatro. Post la studo en faklernejo pri lignaĵindustrio en Braşov li studis en Budapeŝto, (Hungario) kaj Munkeno, (Germanio). Post tiu li restadis du jarojn precipe en Parizo. Lian unuan ekspozicion organizis la artistoj grupiĝintaj ĉirkaŭe de la avangarda revuo *MA* (Hodiaŭ) fondinte de Lajos Kassák en 1917 en Budapeŝto. Ekde 1918 li partoprenis ankaŭ eksterlandajn ekspoziciojn. Inter la 30-a de novembro kaj la 30-a de decembro en 1924 li ekspozicias en Bukareŝto kune kun Constantin Brâncuşi, Paul Klee, Hans Arp, Kurt Schwitters, Lajos Kassák, Hans Richter, Arthur Segal, Max Herman Maxy, Marcel Iancu kaj aliaj. En 1931 li publikigas sian teorian libron ilustritan de li mem kun titolo *Kunstideologie* (Artideologio). Lia unua postmorta ekspozicio okazis en februaro 1966 en la muzeo de Miercurea Ciuc (Rumanio) kune kun la artkreaĵoj de sia filo.

## Libroj 
* *Kunstideologie*, 1931.
* *Ideologia artei* nova eldonaĵo kun antaŭparolo de Mihai Nadin, Kriterion Könyvkiadó, 1975.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Arta en Hungario
* Pentraĵoj
* Retpaĝo hungare

Mattis Teutsch
Matti Teutsch
Tamara de Lempicka

**Tamara de LEMPICKA** (naskiĝis la 16-an de majo 1898, mortis la 18-an de marto 1980) estis pentristo laŭ stilo Art Deco. La detaloj de ŝia naskiĝo malklaras, sed verŝajne ŝi naskiĝis en 1898 kiel **Maria Gorska** en riĉa pola familio, aŭ en Moskvo aŭ en Varsovio.

En 1912 post la eksedziĝo de ŝiaj gepatroj, ŝia avino sendis ŝin al lernejo en Laŭzano, Svislando. En 1914 ŝi edziniĝis al advokato Tadeusz LEMPICKI (1888-1951) en Sankt-Peterburgo, Rusio. Dum la Rusia revolucio de 1917 Bolŝevikoj arestis Tadeusz. Spite sian junan aĝon, Tamara konvinkis ilin liberigi Tadeusz.

Tamara kaj Tadeusz tiam fuĝis al Parizo, Francio, kie ŝi adoptis la nomon Tamara de LEMPICKA. Ŝi studis arton kaj ekfamiĝis kiel portretisto, kun rekonebla forta stilo, fojfoje nomata "mola kubismo", kiu spegulas la glatan modernismon de Art Deco.

Ŝi avide sociumis en la artrondoj kaj famis pro siaj multaj amrilatoj.

Je la komenco de la Dua mondmilito ŝi transloĝiĝis al Beverly Hills, Kalifornio kun sia dua edzo barono Raoul Kuffner de Diószegh (1886-1961), al kiu ŝi edziniĝis en 1933. En 1943 ili transloĝiĝis al Novjorko kie ŝi daŭrigis sian artan verkadon, laŭ sia fama stilo.

Post kiam Raoul KUFFNER mortis en 1962 pro koratako, Tamara transloĝiĝis al Hjustono, Teksaso. Tie ŝi ekpentris laŭ nova stilo, per paletra tranĉilo anstataŭ peniko. Tiuj novaj pentraĵoj estis malbone akceptataj, kaj ŝi decidis neniam montri sian verkon denove.

En 1978 ŝi transloĝiĝis al Cuernavaca, Meksiko. Ŝi mortis dum dormado la 19-an de marto 1980. Laŭ ŝia volo, oni disvastigis ŝiajn cindraĵojn super la vulkano Popocatépetl.

## Eksteraj ligiloj 
* Tamara de Lempicka
* angla biografio
* arto ĉe malarze.com

Kategorio:Polaj pentristoj
Hunze

eta|200px|La *Voorste Diepje* apud Bronneger
[eta|La Hunze sur mapo de Drenthe farita de [Cornelis Pijnacker el 1634 - sur la mapo ĝi nomiĝas *Schuyten diep*]]
**Hunze** estas rivero en la limregiono de Drenthe kaj Groningen en Nederlando oriente de la Hondsrug.

La Hunze ekestas okcidente de Gasselte kie la *Voorste Diepje* kaj *Achterste Diepje* kunfluas. Ekde tiu punkto ĝis la Zuidlaardermeer ĝi ankaŭ nomiĝas *Oostermoerschevaart*, laŭ la dingspel Oostermoer.

Ĵus norde de la Zuidlaardermeer troviĝas la ununura ankoraŭ ekzistanta Groninga prameto. La rivero forlasas la lago kiel *Drentsche Diep* (do en Groningen) kaj fluas ĉe Waterhuizen en la Winschoterdiep.

Inter ĉi tiu kanalo kaj la Damsterdiep la rivero estas sablopleniĝinta kaj malfacile rekonebla. Norde de la Damsterdiep la Hunze nomiĝas Selwerderdiepje.

La Reitdiep estas ekde Wierumerschouw la malsupra fluo de la rivero.

La signifo de la nomo estas: *marĉo* aŭ *koto(fluo)*. La nomo Hunsingo (regiono en la provinco Groningen) referencas al la rivero.

Hunze ankaŭ estas la nomo de (civila) remsocieto kiu situas en la centro de la urbo Groningen, fondita je la 19-a de februaro 1886. Kompleta nomo: Koninklijke Groninger Roeivereniging *De Hunze* (Reĝa Groninga Remsocieto *La Hunze*).

En 1996 oni konstruis kvartalon en la nord-orienta parto de la urbo Groningen kiu nomiĝas De Hunze.

[eta|maldekstra|300px|Drentsche Diep (Hunze) vidata ekde la Polderpad kun en la fono la poldermuelejo [De Biks]]
[eta|meza|350px|Fervojponto super la *Drentsche Diep* apud [Waterhuizen (2013)]]

Kategorio:Riveroj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Drento
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Erasure

**Erasure** estas muzika grupo agadanta precipe en la okdekaj jaroj de la lasta jarcento.

Estontaj fondintoj de Erasure kunvenis jam en la jaro 1985 en angla Londono. Ili agadas en konsisto - Vince Clarke (Depeche Mode) kaj Andy Bell.

## Diskografio 
* Wonderland, 1986
* The Circus, 1987
* The Two-Ring Circus, 1987
* The Innocents, 1988
* Crackers International, 1988 (EP)
* Wild!, 1989
* Chorus, 1991
* Abba-Esque, 1992 (EP)
* Pop! The First 20 Hits, 1992 (kompilo)
* I Say I Say I Say, 1994
* Erasure, 1995
* Cowboy, 1997
* Loveboat, 2000
* Other People's Songs, 2003
* Hits! The Very Best Of Erasure, 2003 (kompilo)
* Nightbird, 2005
* The Erasure Show, 2005
* Union Street, 2006
* Acoustic Live, 2006
* Light At The End Of The World, 2007
* Live At The Royal Albert Hall, 2007
* Pop! Remixed, 2009
* Total Pop! The First 40 Hits, 2009 (kompilo)
* Tomorrow's World, 2011
* Tomorrow's World Tour (Live A The Roundhouse), 2011
* Snow Globe, 2013
* The Violet Flame, 2014
* Always - The Very Best of Erasure, 2015 (kompilo)
* World Be Gone, 2017
* World Be Live, 2018
* The Neon, 2020

## Eksteraj ligiloj 
* Erasure fans

Kategorio:Anglaj muzikaj grupoj
Kategorio:Rok-muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1985
Preao

|}

**Preao** estas nomo de du specoj de neotropisaj  ronĝuloj, kaj la *Galea spixii spixii* kiu vivas en brazila  nordoriento. Ronĝulo maldelikata, ĝi vivas en aroj kaj estas unu el la mamuloj plej ofta en Kaatingo (nordorient-brazila  arbustaro). Ĝenerale, ĝi faras sian neston en veprejoj de kaktoj aŭ bromelioj kaj en malgrandaj kavoj.

La preao pezas inter 0,5 kaj 1,5 kilogramo kaj mezuras inter 25 kaj 40 centimetroj, ĝi havas blankajn makulojn apud oreloj. Ĝi vivas en grandaj grupoj. Preainoj estas sekse maturaj en sia sesa monato, kiam ili estas en fertila periodo ili aĝitiĝis kaj sia vulvo ŝveliĝis. La virpreao ekdancas ĉirkaŭ la preaino kaj movas la buŝo kiel dum maĉado. Kiam la ino konsentas la kopulacion, ĝi knaras kaj maĉadas. La preaidoj naskiĝas 60 aŭ 70 tagojn post la pariĝo. Ili trinkas la patrinan lakton dum 15 tagoj. 

La preao estas ĉasata de malriĉaj katingaaj homoj, kaj ofte estas la nura fonto de proteinoj al ili dum la sekaj periodoj.

Kategorio:Ronĝuloj
Kategorio:Neotropisa faŭno
José Carreras

**José CARRERAS** (Barcelono, 5-a de decembro de 1946) estas konata hispana tenoro de Opero.

Li estas fama pro siaj partoprenoj en operoj de Verdi kaj de Puccini, sed li akiris ankoraŭ pli da fama pro sia partopreno en grandaj spektakloj sub la nomo **La tri tenoroj**, kun Luciano Pavarotti kaj Plácido Domingo.

Carreras pruvis siajn kapablojn jam kiam infano, kaj publike kantis *La donna e Mobile* ankoraŭ okjara en la hispana radio. Dekunujara li estis la rakontanto en prezentado de la opero de Manuel de Falla *El retablo de Maese Pedro* en la barcelona operteatro Liceu.

Li debutis kiel tenoro en la opero "Norma", kie li vekis la atenton de la ĉefrolulo, la sopranulo Montserrat Caballé. Caballé invitis lin partopreni en *Lucrezia Borgia*, lia unua sukceso. Ambaŭ katalunoj partoprenis en komunaj operoj en diversaj okazoj.

En 1972 li debutis en Usono kiel Pinkerton de *Madame Butterfly*. En 1974 li debutis en Vieno kun *La Traviata*.

En 1987, kiam li estis ĉe la pinto de sia kariero, oni malkovris ke li suferis je tre grava leŭkemio, kun malgrandaj esperoj, kio provokis fortan ŝokon en la tuta hispana socio. Post grava lukto kontraŭ la malsano, li ne nur supervivis, sed ankaŭ sukcesis kanti denove, plej amase en 1990 en la inaŭguro de la Monda Futbalĉampioneco. Li fondis Internacian Fondaĵon por la lukto kontraŭ la leŭkemio, kiu apogas la esplorojn kontraŭ la malsano kaj subtenas bankon de transplantoj de mjelo.

Carreras ankaŭ registris popularajn kantaĵojn, kaj aliajn ĝenrojn kiel zarzueloj.

Kategorio:Hispanaj operkantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 5-an de decembro
Livio Androniko

**Livio Androniko** (latine **Lucius LIVIUS ANDRONICUS**), vivanta en 3-a jarcento a. K., estis teatra kaj epopea poeto kiu verkis la unuajn romiajn teatraĵon, tradukante kelkaj grekaj verkoj al latino. Oni konsideras lin la patro de romia teatro kaj epopeo.

Androniko tre eble naskiĝis en greka kolonio Tarento en Itala duoninsulo, estis kaptita kaj sklavigita de nobelulo de Livia familio. Post liberita, li adoptis la familinomon de la eksmastro.

Androniko produktis al nekulturita romianoj ilian unuan formalan teatraĵon, traduko de greka tragedio en -240. Lia plej grava verkos estis *Odusia* pralatina versio de Odiseo de Homero, verkita en saturniaj (d:Q1571598) versoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.thelatinlibrary.com/andronicus.html 
* http://mek.oszk.hu/02200/02201/02201.doc 

Kategorio:Romiaj dramistoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Kategorio:Livia familio
Livia familio

**Livius, a, um** estis *gens* (familio) de antikva Romio.

La familio havis pleba origino, sed havis grandan prominencon dum la Romia respubliko, kaj estis honorigita per ok konsuladoj, du censoradoj kaj tri triumfoj, krom la oficoj de diktatoro kaj majstro de ĉevaloj.

Kelkaj famaj membroj de livia familio:

*Livio Androniko (liberigito);
*Marcus Livius Salinator konsulo en -219 kaj -207, venkanto de Hasdrubal Barka kaj Metaŭro;
*Gaius Livius Salinator, konsulo en -188;
*Tito Livio;
*Livius Drusus;
*LIVIA Aŭgusta, edzino de Aŭgusto Cezaro;

Forlì (Italio) estis nomata *Forum Livii* (Livia Foro) omaĝe al Livius Salinator.
La Tao de Programado

***La Tao de Programado*** () estas libro verkita en 1987 de Geoffrey James. Temas pri ironieta parodio de la ĉina libro *Daŭdeĝingo* kaj la ĉina verkisto *Ĝuangzio* (aŭ de lia samnoma *taoisma* libro *Ĝuangzio*). *La Tao de Programado* konsistas el serioj de mallongaj anekdotoj dividitaj en naŭ "librojn" – *La Silenta Vako*, *La Antikvaj Majstroj*, *Dizajno*, *Kodado*, *Funkciteno*, *Administrado*, *Korporacia Saĝo*, *Aparataro kaj Programaro* kaj la *Postparolo*. La temoj de la libro subtenas multajn idealojn de kodumuloj – manaĝeroj devus lasi programistojn fari ties laboron; kodo devus esti eta, eleganta kaj funkcitenebla; korporacia saĝo estas plej ofte nur oksimoro; kaj tiel plu.

Geoffrey James verkis du pliajn librojn similajn al *La Tao de Programado* – *La Zeno de Programado* (*The Zen of Programming*) en 1988 kaj *Komputilaj paraboloj: Klerigado en la Informacia Epoko* (*Computer Parables: Enlightenment in the Information Age*) en 1989. Tiuj tamen ne plu estis tiom alte ricevitaj de la publiko.

## Esperantigo 
En decembro 2005, Geoffrey James, la verkinto de *La Tao de Programado*, donis al Marek Blahuš permeson pretigi tradukon de la libro en Esperanto. La traduko estas nuntempe pretigata kaj post sia pretiĝo estos legebla en interreto kaj ligilo al tiu paĝo estos laŭ interkonsento sendita al Geoffrey James.

## Eksteraj ligiloj 
* Rete legebla versio de la originalo *The Tao of Programming* *(angle)*
* Recenzo de *The Tao of Programming* fare de Tal COHEN *(angle)*

Tao de Programado, La
Tao de Programado, La
Curzon-linio

[eta|250ra|[Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando]]
**Curzon-linio** [kurzon] estis propono de demarkacia linio inter la armeo de Pollando kaj la Ruĝa Armeo, priskribita en noto la  de lordo George Curzon al popola komisaro de eksterlandaj aferoj de RSFSR Georgij Ĉiĉerin. Kun eta korekto ĝi iĝis la fina ŝtatlimo inter Sovetunio kaj Popola Pollando post la Dua Mondmilito.

Kiam la ĉefkonsilio de la entento decidis post la unua mondmilito pri limoj de la novnaskiĝinta pola ŝtato, ĝi markis tiun minimuman limlinion, je kiu Pollando ĉiukaze rajtas. La konsilio permesis formi polan administradon sur areoj okcidente de tiu limlinio (). Tiu linio iris de Grodno al suda direkto tra Brest-Litovsk kaj la rivero Bug ĝis la iama aŭstra-rusa limo. La aparteno de orienta Galicio kaj Lvovo / Lvivo restis tiam neklara.

Iom poste fiaskis la pola orienta militmarŝo en Ukrainio kaj la ĉefministro Władysław Grabski petis helpon en julio de 1920 de la entento. La 10-an de julio, la entento proponis armistican planon por Grabski kaj ties linio kongruis kun tiu provizora linio de 1919.12.08, kun plilongigo al sudo: la parton ĝis la Karpatoj kun la urbon Przemyśl donis al Pollando, sed orientan Galicion ne. Sekvatage, la brita ministro pri eksteraj aferoj, lordo Curzon – kies nomo kunplektiĝis kun la tuta linio – faris similan proponon por la soveta registaro. La planon de la entento neniu el ili akceptis. Ĉar la pola-sovetia milito finiĝis per pola venko, la fina packontrakto en marto 1921 montris la polan venkon kaj donis ĉirkaŭ 135 000 km² al Pollando, oriente de la Curzon-linio (kun pola malplimulto).

La Curzon-linio renaskiĝis en pretendoj de Sovetunio komence de la Dua Mondmilito. Sovetunio deklaris pretendojn pri areoj, oriente de la Curzon-linio kaj okupis ilin komence de la mondmilito (Pakto Ribbentrop-Molotov). Post sovetia rebato de la germana invado, la Ruĝa Armeo okupis tutan Pollandon fine de 1944.

Usono kaj Britio akceptis la sovetiajn postulojn en la Jalta konferenco (1945. 04. 06.) kaj rekonis la Curzon-linion kiel sovetian–polan ŝtatlimon. La sovetia-pola kontrakto (1945. 08. 16.) deklaris ŝtatlimon, preskaŭ tute kongruan al la Curzon-linio. En 1951 okazis kelkaj etaj lim-modifoj.

Kategorio:Dua Pola Respubliko
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Kategorio:Historio de Sovetunio
Kategorio:Soveta invado en Pollandon
Kategorio:Historio de Belorusio
Kategorio:Historia geografio de Pollando
Kategorio:Historia geografio de Ukrainio
Kategorio:1920
Kategorio:1939
Katin

**Katin** (, ) estas vilaĝo, 20&nbsp;km okcidente de Smolensk en Rusio.

Katin estas konata antaŭ ĉio kiel loko de la masakro de Katin farita en 1940 de NKVD kontraŭ polajn oficirojn internigitaj en Kozelsk apud Kaluga, kiujn malliberigis la Ruĝa Armeo post agreso de Sovetunio al Pollando la 17-an de septembro 1939. La loko estas simbolo de sovetia genocido koncerne al la pola intelektularo el internigejoj en Starobilsk (Ukrainio) kaj Ostaŝkov, nune Tver (Rusio). Ankaŭ la loko estas ligita al kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010.

## Bibliografio 
*La masakro de Katino* (Katyń). MAS, 2017, 136 p., ISBN 978-2-36960-105-0

## Vidu ankaŭ 
* Masakro de Katin
* Pola Milita Tombejo en Katin
* Katin-Muzeo en Varsovio
* Katina Monumento en Toronto
* Filmo far de Andrzej Wajda
* Kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010
* Kurapaty

## Eksteraj ligiloj 
* prezento *Katyń* en la retejo *polskieradio.pl* ()
* Paĝo de rusa memorejo en Katin  katyn-memorial.ru ()
* Fotoj de Katin sur paĝo de Ośrodek "Karta"  karta.org.pl (KARTA-Centro) ()
Hondsrug

eta|300px|La Hoogstraatje en Groningen, la plej norda monteto de la Hondsrug
[300px|eta|Molenveld apud [Exloo (komunumo Borger-Odoorn)]]
La **Hondsrug** estas monteta dorso en Drenthe (Nederlando) kiu etendiĝas de la urbo Groningen ĝis preter la vilaĝo Emmen.

Kun longo de 70 km kaj averaĝa alto de 20 metroj super NAP (Normala Amsterdama Akvonivelo) ĝi estas por nederlandaj nocioj pejzaĝa giganto. La niveldiferencoj supozeble ekestis dum la glaciepokoj, kiam glaĉeroj suprenpuŝis enormajn kvantojn da sablo kaj silikargilo. La samaj glaĉeroj ankaŭ kunportis la enormajn ŝtonegojn kiuj estis uzataj de prahistoriaj loĝantoj por konstrui iliajn dolmenojn.

Cetere oni ankaŭ trovis faŭltojn en la subgrundo, kiuj iras en la sama direkto kiel la Hondsrug. Kelkiuj konsideras tion kiel la origino de la Hondsrug.

La (tiama) vilaĝo Groningen ekestis dum la karolida epoko (717 tot 886) sur la norda finaĵo de la Hondsrug. La plej norda monteto estas klare videbla en la Herestraat — kiam ĝi ne estas plenplena de butikumantoj, do je dimanĉo. Pro tio flankstrateto ĉe la plej alta punkto ( 9 m super NAP) nomiĝas Hoogstraatje (Altstrateto).

La plej suda pinto estas la Haantjeduin (Virkokduno) apud Emmen, kun ĝia 26,5 m super NAP la plej alta natura pinto de Drenthe.

La nomo estus koruptiĝo de *Hunze-rug* (Hunze-dorso). La rivero Hunze fluas oriente de la sablodorso. Antaŭ la 19-a jarcento la Hondsrug ankaŭ estis nomata *Bisschopsrug* (Episkopdorso).

eta|maldekstra|280px|
[eta|meza|280px|''Hondsrug ekde [Bronnegerveen direkto Drouwen]]

Kategorio:Montoj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Drento
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Băile Tușnad

500x500px|eta|Preĝejo en Băile Tușnad|alternative=
**Băile Tușnad** [bəile tuŝnad] (, *tuŝnadfurdo*; Esperanto: **Tuŝnadbanejo**) estas urbo ĉe la piedo de la Bodoc-montaro ĉe la bordo de la rivero Olt, nordoriente de Miercurea Ciuc. Ĝi estas kuracloko kaj refreŝiĝejo.

En la sama regiono troviĝas ankaŭ *Sfânta Ana* (lago Sankta Ana), vulkana lago, unika en Rumanio.

## Loĝantaro 
Băile Tușnad havis 1 969 loĝantojn (1992), el kiuj 93 % estis hungaroj. Alia grava etno estas romaoj.

## Historio 
La kuracfontoj estis konataj jam en la 15-a kaj 16-a jarcentoj. La banejo ekfondiĝis en la 1840-aj jaroj kaj konstruiĝis ĉirkaŭ la artefarita lago Ciucaș [ĉukaŝ]. Ĝis 1919 kaj inter 1840 kaj 1944 Băile Tușnad apartenis al Hungario (*Csík vármegye*). Ĝi memstariĝis en 1935. En 1957 oni boris mineralakvan puton kaj en 2005 oni establis mineralakvan muzeon.

En aŭgusto de 1902 tie estis organizita la Sikula Kongreso por debati la staton sociekonomian de Sikullando kaj por skizi, kion oni devos fari por plirapidigi ĝian evoluon.

## Turismo 
Ortodoksa preĝejo

Naturrezervejo *Piatra Șoimilor*

Naturrezervejo lago Sankta Ana (*Sfânta Ana,*19,5 ha)

Naturrezervejo *Tinovul Mohoș* (240 ha)

## Bibliografio 
Magyar nagylexikon, 1-18, 1993-2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* Márta Bokor Szabó (28-a de oktobro 1938 - Cluj-Napoca, la 29-an de oktobro 2006) ceramikistino
* Antal Jánosi (Băile Tuşnad, 20-a de oktobro 1922) skulptisto
* Attila Korodi (n. 23-a de junio 1977): politikisto, ministro por medioprotektado kaj akvomastrumado.
* Ferenc Kajtsa pastro, poeto
* József Rózsa (3-a de marto 1893 – 10-a de julio 1968, Cluj) verkisto, redaktoro

## Eksteraj ligiloj 
Popolnombrado 2002 

## Referencoj 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Turismo
Kategorio:Naturrezervejoj
Akrabeka birdo

La **akrabeka birdo**, aŭ **akrabekulo**, aŭ **pintbeka oksirunko** (*Oxyruncus cristatus*) estas paseroforma birdospecio el la familio de oksirunkedoj. Tiu malgranda unutipa familio konsistas el ununura genro (oksirunko) kaj tiu ĉi el ununura specio, kun 4 subspecioj troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *cristatus*, estas latina vorto signifanta "krestohava", ĉar la masklo havas ruĝan erektan kreston (kiu ne ofte videblas ĉar kutime platigita).

## Aspekto
La pintbeka oksirunko longas ĉirkaŭ 16 cm, havas mallongajn krurojn, la flugiloj kaj la vosto estas longetaj, la beko estas akra kaj pinta. Ĝia dorso estas pale verdabruna, la ventra parto estas flavblanka kun malhelaj makuloj kaj strioj. Ĝia starigebla kresto konsistas el ruĝaj plumoj. 

La plilongiĝintajn naztruojn kovras lobo, kiel ĉe la kovrit-bekuloj (tapakuloj). Ĝi serĉas insektojn per sia akra kaj pinta beko en la sulkoj de la arbotrunkoj. 

## Disvastiĝo kaj habitato
La pintbeka oksirunko troviĝas en Kostariko, Panamo, Kolombio, sudeosta Venezuelo, Gujanoj, suda Ekvadoro, Peruo, Bolivio, Brazilo kaj sudeosta Paragvajo. Ĝi loĝas en humidaj tropikaj, ĝenerale je 400-1100 m.

## Referencoj
Kategorio:Oksirunkedoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Neotropisa faŭno
Reto

eta|230ra|Kovrilpaĝo de Retoj - Ero de eldonserio Komputado 84
**Reto** estas plektaĵo kun grandaj spacoj inter la fadenoj. La gloso **reto** havas plurajn signifojn, inter aliaj

* Fiŝreto, reto por kapti fiŝojn
* Laŭ komputiko, **reto** estas ofte uzata kiel mallongigo por:
** komputila reto
** loka reto
** Interreto
** ret-komunika protokolo
** retpoŝto.
* Pli ĝenerale, reto estas difinita kiel "kadro aŭ strukturo konsistanta el elementoj aŭ punktoj, ofte nomataj nodoj aŭ verticoj, interligitaj per ligoj aŭ alligoj, certigante sian interkonekton aŭ interrilatadon kaj kies variaĵoj obeas iujn regulojn de operacio », tiele:
** elektra reto
** fervoja reto
** telefona reto

## Vidu ankaŭ 
* retoj, la antikvaj loĝantoj de Retio
* Reto (pluredro)
* Retejo, paĝo aŭ paĝaro en la Tut-Tera Tekstaĵo
* Reta Vortaro, plurlingva Interreta Esperanto-vortaro
* Reteto, konstelacio de la suda hemisfero
Glória do Goitá

**Glória do Goitá**, nomo kiu signifas *Gloro apud [rivero] Goitá*, estas municipo kaj urbo de Pernambuko, Brazilo. Ĝi havas 27.500 loĝantojn en 231 Km². En la urbo vivas 12.500 homoj kaj en ĉirkaŭaĵoj (kamparo kaj vilaĝoj) vivas 15.000. Krom la urbo estas en municipo la vilaĝoj **Vila da COHAB** kaj **Nova Laenga**. Tra la urbo kuras la rivero Goitá.

La urbo estis fondita ĉirkaŭ 1760. En 1884 ĝi akiris la statuson de urbo kaj en 1893 ĝi fariĝis aŭtonoma municipo.

## Esperantistoj el Gloria do Goitá 
* Euclides Carneiro da Silva

Kategorio:Municipoj de Pernambuko