open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Udia lingvo

La **udia** estas nordorienta kaŭkaza lingvo el la lezga grupo, el la lingvoj naĥ-dagestanaj kiu dividiĝas je du dialektoj: nidĵ kaj oguz. Sed la malsimilecoj inter ili ne malhelpas la reciprokran komunikadon, kvankam ĉiu dialekto sendepende evoluis. La udian parolas ĉirkaŭ 10.000 homoj. La lingvo nuntempe estas neskriba, tamen, nuntempe oni emas krei por ĝi propran skribsistemon. La udian oni uzas nur por la ĉiutaga vivo. Por oficialaj kaj formalaj aferoj, la udioj uzas la nacian lingvon de la lando kie ili loĝas: en Azerbajĝano la azeran, en Rusio la rusan, en Kazaĥio la kazaĥan kaj la rusan, en Kartvelio la kartvelan ktp. Udioj kutime estas dulingvaj aŭ eĉ trilingvaj. Laŭ pluraj fakuloj, la udia estis unu el la plej disvastigitaj lingvoj de Kaŭkaza Albanio, pro kio en la 4-a jarcento aperis la albana alfabeto kaj kreiĝis la literatura lingvo.

La udia troviĝas precipe en la loĝlokoj Nidĵ kaj Oguz en Azerbajĝano, en la vilaĝo Zinobiani en Kvarelsk (Kartvelio), kaj ankaŭ iom pli dise en Armenio kaj aliaj landoj. En 2002 en Rusio estis registritaj 2.960 udilingvanoj (el 3.721 etnaj udioj).

El historia vidpunkto la kaŭkaz-albana pli proksimas al la udia, sed pli ĝuste al la antikva udia. Ĝia alfabeto konsistis el 52 literoj. Antaŭe ĝi estis vaste uzata: la bibliaj tekstoj estis tradukitaj en la albanan, en ĝi okazis diservoj. Tamen, pro historiaj okazintaĵoj la alfabeto iom post iom estis ne plu uzita kaj malaperis.

## Vidu ankaŭ 
* Latinliterigo en Sovetunio

Kategorio:Naĥ-dagestana lingvaro
Kategorio:Lingvoj de Azerbajĝano
Kategorio:Lingvoj de Kartvelio
Partio de Socialdemokratismo (Rumanio)

La **Partio de Socialdemokratismo** aŭ **PSD** (rumane *Partidul Social Democrat*) estas la plej granda socialdemokratia politika partio en Rumanio. Estas nuntempe la plej granda partio en la Parlamento de Rumanio, kaj rezulte estas la reganta partio de la lando. Ĝi ankaŭ havas la plej grandan nombron da subŝtataj politikaj postenoj, kaj 14 el la 32 rumanaj membroj de la Eŭropa Parlamento. El sia formado, ĝi ĉiam estis unu el la du superregaj partioj de la lando, dum ĝia ĉefa dekstra rivalo variis.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rumana Komunista Partio
* UDMR
* DFDR

Kategorio:Politikaj partioj de Rumanio
Rumanio
Rumanio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001
Rose Bertin (Tramtransporto en Parizo)

**Rose Bertin** estas haltejo de Tramvojo T8 situanta en komunumo Épinay-sur-Seine.

La nomo *Rose Bertin* omaĝas al Rose Bertin, franca modistino de Marie-Antoinette, kies domo (Maison de Rose Bertin) staras apud la tramlinio.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T8
* Rose Bertin
* Épinay-sur-Seine

## Eksteraj ligiloj 
* T8 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T8
Kategorio:Épinay-sur-Seine
János Szász (reĝisoro)

**János Szász** [jAnoŝ sAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szász János** estas hungara reĝisoro, dramaturgo, scenaristo, altlerneja instruisto. Lia patro estis Péter Szász.

János Szász http://www.imdb.com/name/nm0844444/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Szász devenis el juda familio. Li laboris post mezlernejo en Nacia Teatro (Budapeŝto) (1976-1980), poste li estis asistanto de László Vámos en Operetoteatro (Budapeŝto). Li akiris dramaturgian diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1983, filmreĝisoran diplomon post 3 jaroj. Dum lernado kelkfoje li estis ankaŭ figuranto. En 1988 li faris televizian filmon, en la sekva jaro jam kinfilmon. Ekde tiam li reĝisoradis ne nur filmojn, sed ankaŭ teatraĵojn. Liaj pli gravaj stacioj estis Naciaj Teatroj en Budapeŝto kaj Miskolc, Gaja Teatro, eksterlande en Bostono, Vaŝingtono, Oslo. Ekde 1999 li estas membro de Eŭropa Filma Akademio. En 2000 li ekinstruis en la menciita Teatra Altlernejo, kie li ricevis la instruan rangon docento en 2008. Li ricevis plurajn premiojn inter 1992-2013.

## Elektitaj disĉiploj 
* Kornél Mundruczó

## Elektitaj teatraj reĝisoraĵoj 
* William Shakespeare: Reĝo Lear (2007)
* Anton Ĉeĥov: Tri fratinoj (2009)
* Milán Füst: *Boldogtalanok* (2009, 2011)

## Elektitaj kinaj reĝisoraĵoj 
* *Tavaszi zápor* (1983)
* *Woyzeck* (1994) (ankaŭ scenaristo)
* *Ópium – Egy elmebeteg nő naplója* (2007) (ankaŭ scenaristo)
* *A nagy füzet* (2013)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/szasz-janos/person-1492
* hungarlingva biografio kun foto
* anglalingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj dramaturgoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Caroline Aigle (Tramtransporto en Parizo)

**Caroline Aigle** estas haltejo de Tramvojo T7 situanta en komunumo Orly.

La nomo *Caroline Aigle* omaĝas al franca aviadistino Caroline Aigle, kies nomo estis donita al strateto en Kvartalo "Les Aviateurs" en Orly.

## Interkonektoj 
*  RATP 183
*  N22 N31

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T7
* Caroline Aigle
* Orly

## Eksteraj ligiloj 
* T7 RATP

Kategorio:Tramtransporto en Parizo T7
Kategorio:Orly
Kalkono (kemio)

**Kalkono** aŭ **benzilideno-acetofenono** estas aromata ketono kaj enono estigante la centra kerno de variaĵo da gravaj biologiaj komponaĵoj, konataj kiel kalkonoj aŭ kalkonoidoj. Benzilidenoacetofenono estas la ĉefa membro de tiu serio. Ĝenerale, kalkono kaj ĝiaj derivaĵoj estas malfermkatenaj flavonoidoj kaj kunportas vastan gamon da biologiaj aktivecoj tiaj kiaj anti-diabetaj, anti-neoplasmaj, anti-hipertensiaj, anti-retrovirusaj, anti-inflamaj, anti-parazitaj, anti-histaminaj, anti-kanceraj, anti-oksidigaj, anti-fungaj, anti-dikigaj, anti-trombocitaj, anti-tuberkulaj, imunosubpremaj, anti-misritmaj, hipnozaj, anti-podagraj, anti-stresigaj, anti-spasmaj, anti-algeziaj, hipolipidemiaj, anti-helmintaj, anti-angiogenezaj, anti-protozoaj, anti-bakteriaj, anti-steroidaj kaj korprotektaj.

## Sintezo 
* Kalkono estas nature sintezata per granda nombro da plantoj laŭ la metabola vojo de la fenilpropanoidoj. Fenilalanino unue transformiĝas en cinamata acido, kaj mem konvertiĝas en p-Kumarata acido, kiu poste estigas tioesteron kun Kun-enzimo A, la 4-kumaroil-CoA. Ĉi-lasta tiam reakcias kun tri molekuloj de malonil-Kun-enzimo A kiu finfine cikliĝas kaj formas duan fenilan grupon, tiel produktante la kalkonon.

* En la laboratorio kalkono povas prepariĝi per krotonigo de la benzaldehido kun **acetofenono**, kies reakcio estas katalizita de bazo, ĝenerale la sodo.
* Preparado de **kalkono** per interagado de **benzaldehido** kun **acetofenono**:

Ĉi-reakcio plibone funkcias en foresto de solvanto, t.e. ĝi estas solidfaza reakcio. Ĉi-reakcio inter benzaldehido kaj acetofenono servas kiel modelo en la kunteksto de verda kemio. Ĝi donas pli da rendimento en akva solvaĵo sub altaj temperaturoj inter 200 °C kaj 350 °C.

## Literaturo 
* SciPress 
* Chalcone ICON Group International
* Flavonoid Metabolism, Helen A. Stafford
* Plant Secondary Metabolism, David S. Seigler
* Introduction to Flavonoids, Bohm
* Current Medicinal Chemistry dez. 1999

## Kunrilataj kemiaĵoj 

Chrysin_molecule_ball.png|**Krizino**
Apigenin_3D.png|**Apigenino**
Acacetin_molecule_ball.png|**Akacetino**
Genkwanin_molecule_ball.png|**Genkŭanino**
Luteolin_molecule_ball.png|**Luteolino**
Myricetin-3D-balls.png|**Miriketino**
Naringenin_3D.png|**Naringenino**
Zapotin.svg|**Zapotino**

## Vidu ankaŭ 
* Ketonoj
* Antioksidantoj
* Terpenoj
* Askorbata acido
* Eŭgenolo
* Vanilino

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Ketonoj
Kategorio:Heterociklaj kombinaĵoj
22448 Ricksaunders

'*22448 *Ricksaunders'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono) en la kadro de la projekto *Spacewatch*.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *John Richard Saunders'', konstruanton de astronomiaj instrumentoj, kiu komencis en 2012 periodon kiel Prezidento de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado en Londono Centro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1996
Jacob Niessner

**Jacob Niessner** (naskiĝis en 1908, ekzekutita la 14-an de julio 1948) – nazia militkrimulo, membro de skiparo de la koncentrejoj Majdanek kaj Koncentrejo Dachau, SS-Sturmmann.

Rumana *volksdeutsche*. Laŭ profesio agrikulturisto fininta nur 5 lernojarojn de bazlernejo. Dum la Dua Mondmilito servis kiel gardisto en koncentrejoj en Lublin (kun ties subkoncentrejo KL Warschau) kaj Dachau. La 25-an de februaro 1947 estis transdonita al Pollando de usonaj regopovoj. Pro murdado de malliberuloj dum transportoj de KL Warschau al KL Dachau estis kondamnita la 26-an de januaro 1948 de Distrikta Juĝejo en Lublin al mortpuno per pendumo. La verdikto estis plenumita.

## Bibliografio 
* Axis History Forum, kie troviĝas informoj pri SS-funkciuloj ekstradiciitaj postmilite al Pollando de Aliancanoj Interreta forumo pri ekstradicio de germanaj militkrimuloj

Kategorio:SS-membroj
Kategorio:Ekzekutitoj
Kategorio:Militkrimuloj
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Kategorio:Naziaj koncentrejoj
Vera Szemere

**Vera Szemere** [semere], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemere Vera** estis hungara aktoro. Ŝia edzo estis Zoltán Várkonyi, ŝia filo Gábor Várkonyi (reĝisoro).

Vera Szemere http://www.imdb.com/name/nm0843943/ naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Vera Szemere akiris diplomon en Teatra Akademio en 1942. Post siaj studoj ŝi aliĝis al Teatro Madách. Post la 2-a mondmilito ŝi havis rolojn en privata teatro, inter 1949 kaj 1958 en Teatro Petőfi, poste denove en Teatro Madách. Ŝi adiaŭis de la scenejo en 1976, samtempe ŝi ricevis premion. En 1984 ŝi fondis premion memore al Zoltán Várkonyi por aktoroj de Teatro Madách.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare: La Vintra Fabelo - Emilia
* Gábor Vaszary: *A meztelen lány* - Éva
* Géza Gárdonyi: *Egri csillagok* - Cecey Éva
* Ferenc Molnár: *A hattyú* - Symphorosa
* Ferenc Herczeg: *Ocskay brigadéros* - Tisza Ilona
* Molière: La malsanulo pro imago - Angélika

## Elektitaj filmaj roloj 
* ‘‘Őrségváltás’‘ (1942)
* ‘‘Magyar sasok’‘ (1944, ĉefrolo)
* ‘‘Forró mezők’‘ (1949)
* ‘‘A 9-es kórterem’‘ (1955)
* ‘‘Sóbálvány’‘ (1958)
* ‘‘A kőszívű ember fiai’‘ (1965)
* ‘‘Vivát, Benyovszky!’‘ (1975)
* ‘‘Égető Eszter’‘ (1989)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/szemere-vera/person-6445
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
25231 Naylor

'*25231 *Naylor'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Kris Naylor'', spertan amatoran astronominon, volontulinon ĉe la Observatorio Lowell de 2005, operante porteblajn teleskopojn dum la programo de vespera popularigo. Ŝi helpis aŭ mentoris novajn volontulojn kaj partoprenis al popularigaj aktivoj per la komunumo de Flagstaff.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Oscar Dickson

**Oscar DICKSON**  (naskiĝis la 2-an de decembro 1823 en Göteborg; mortis la 6-an de junio 1897 sur Almnäs-kastelo ĉe urbo Hjo) estis sveda magnato, mecenato de la polusa esplorado. Siatempe li estis konsiderita la plej influhava svedo.

Dickson estis partnero en entrepreno, kiu posedis ŝipojn kaj segejojn. La segejon de Baggböle estris James Dickson juna, kiun oni akuzis en 1850 - sensukcese - je hakado de reĝaj arbaroj (do prilaboro de ŝtelitaj arboj). Tiu segejo havis en tiu regiono fakte monopolon je aĉeto de la flositaj arbotrunkoj.

Dickson, kune kun reĝo Oskaro la 2-a de Svedio-Norvegio kaj Aleksander Sibirjakov, estis la patrono de kelkaj arktaj ekspedicioj en la 19-a jarcento. Li sponsoris esplorvojaĝojn de Adolf Erik Nordenskiöld al la kanada kaj la rusa arkto kaj Gronlando, kaj ankaŭ apogis polusan vojaĝon de Fridtjof Nansen sur Fram.

Kiel arkta entuziasmulo, Oscar Dickson kontribuis plurajn gravajn polusajn entreprenojn inter la jaroj 1860 kaj 1900. Dickson iĝis barono en 1885 fare de reĝo Oskaro. Dickson estis membro de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj ekde 1878.

Laŭ li oni nomis la rusan insulon Dikson kaj Dickson-landon kaj Dickson-fjordon sur Spicbergo.

Kategorio:Naskiĝintoj en Gotenburgo
Kategorio:Gotenburgo
Kategorio:Svedaj esploristoj
Kategorio:Svedaj entreprenistoj
Kategorio:Skotdevenuloj
Kategorio:Skotdevenaj svedoj
Kategorio:Svedaj nobeloj
Kategorio:Esploristoj de Siberio
Kategorio:Esploristoj de Arkto
Kategorio:Karaa maro
Nikolaj Stepanov

**Nikolaj P. STEPANOV** (? — februaro 2013) estas rusa Esperanto-parolanto, ankaŭ konata sub antaŭnomo *Nikolao*. Li multe verkis pri la historio de la persekutado de la Esperanto-parolantoj en Sovetunio, ekzemple kreis retejon Esperanto en Rusio. Li estas amplekse citita de Andreas Künzli kaj Ulrich Lins en iliaj verkoj pri tiu temo.

## Verkoj (parte) 
* "Ĉu SAT estis sidejo de germana sekreta polico?" En: Sennaciulo, 2/1990, kaj sur historio.ru.
* Reveninta nomo. En: Impeto’89. Moskvo 1990, p. 102-8
* La vivo kaj morto de Vladimir Varankin (1902-1938), en: Hungara Vivo 1/1990 kaj kiel broŝuro, eld. Fenikso. 1990
* Homo de kontrastoj en kruela epoko. En: Esperanto (UEA), 11/1992, p. 184s. (Pri Drezen)

## Fontoj 
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Historiistoj pri Esperanto
Kategorio:Stalinismo
Soule

[dekstra|eta|200ra|1852 la *soule* en [Normandio.]]
La ***soule***, poste *choule*, estas tradicia teama sporto kiu originiĝis en Normandio kaj Pikardio. La pilko, nome *soule*, povus esti solida aŭ kava kaj farita ĉu el ligno aŭ el ledo. Ledaj pilkoj povus esti plenigitaj el fojno, brano, ĉevalhararo aŭ musko. Foje la pilkoj havis lanajn bul-kvastojn.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Jeux de balle en Picardie. Les frontières de l'invisible, Marie Cegarra. ISBN 2-7384-6420-3

Kategorio:Pilkosportoj
Kategorio:Sporto en Francio
Kategorio:Sporto en Britio
Hilla

**Hilla,** laŭ araba lingvo *الحلة* estas metropolo, ĉefurbo de Gubernio Babil en meza Irako. Nomvariantoj de la urbego estas *el-Hilla, al-Ḥilla, al-Ḥillah*. La loknomo signifas proksimume: bivako, tendumejo, kampadejo, haltejo.

eta|Ornama muslima konstruaĵo en Hilla

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Supermara alteco: 34 m
* Loĝantaro: 573,000 (takso en 2012)
* Horzono: UTC+3
* Telefonkodo:
* Poŝtkodoj:
* 

## Geografio 
Hilla situas sur ebenaĵo laŭ ambaŭ bordoj de branĉo de Eŭfrato (*Satt el-Hilla*). Divanija troviĝas 72, Bagdado 96, Faluĝa 115, Ramadi 149, Nasirija 234, Amara (urbo) 268, Kirkuk 332, Sulajmanija 355, Basra 390, Mosulo 445 kilometrojn.

eta|maldekstre|Pordego en Hilla

## Historio 
En la fruaj tempoj tiu ĉi loko apartenis al Mezopotamio, proksime situis Babilono aŭ Babelo. Supozeble Babelo estis fondita en la tria jarmilo antaŭ Kristo. Ekde la 18-a jarcento a.K. ĝi estis centro de la imperio de Hamurabi. Babelo baldaŭ apartenis al Kiro la Persa Imperio. Dum la sekvaj jarcentoj estis oftaj bataladoj inter imperioj aŭ dinastioj por akiri la regionon. En la 10-a jarcento nova urbo ''Al Jami'ayn'' (="Du moskeoj") estis fondita laŭ la orienta bordo de Eŭfrato, tiu loko estas la nuntempa Hillah. La urbo longe estis grava centro de islama eduko. Tombo de la juda profeto Ezekielo estas supozita proksime al tiu loko. Dum la 18-a jarcento la urbo iĝis administra centro de la Otomana Regno. En la 19-a jarcento fluo de la riverobranĉo malpliiĝis, tio kondukis al plimalbonigado de kondiĉoj por agrikulturo. Tamen ekde la fruaj 1910-aj jaroj digo konstruiĝis kaj la jam uzata kanalo portis akvon el la Eŭfrato.

Dum la 1-a mondmilito la britoj okupis la urbon, sed en 1920 ribelo okazis kontraŭ la britoj, kiam 300 britaj soldatoj estis murditaj. Post sendependiĝi de Irako Hilla estis ĉefurbo de gubernio. En 2003 en la urbo okazis gravaj bataladoj. Tiam la urbego estis parto de la pola armea zono.

## Ekonomio 
Ekde la 1960-aj jaroj aperis la industrio, tamen restis la plej grava la agrikulturado.

## Trafiko 
Hilla havas gravan havenon, ankaŭ fervojojn al Bagdado kaj Basra.

## Fontoj 
* WikiTrans
* angle kun mapo 
* mapo, distancoj 

ضريح اولاد الكاظم.jpg|Sanktejo en Hilla
شارع اربعين-400.jpg|Vojo en Hilla

Kategorio:Urboj de Irako
Kategorio:Metropoloj
Stulbalo

eta|Bildo de 1767 de *Stoolball* en la porinfana libro *A Little Pretty Pocket-Book*.
**Stulbalo** aŭ *Stoolball* estas teama sporto kiu datas el almenaŭ la 15a jarcento, origine en Sussex, suda Anglio. Ĝi povas esti praulo de kriketo (ludo al kiu ĝi similas), de basbalo, kaj de *rounders*. Fakte stulbalo estas foje nomata "Cricket in the air" (kriketo en la aero). Tradicie ĝi estis ludita de laktistinoj kiuj kutimis uzi siajn laktobastonojn kiel "wicket" (pilkobatilo).

Kategorio:Sporto en Anglio
Kategorio:Teama sporto
Kategorio:Pilkosportoj
Nacia sporto

[eta|250px|Tiu mapo montras proksimume la plej popularajn sportojn en la diversaj mondoregionoj de la mondo. Verda, [futbalo; ruĝa en Suda Azio, kriketo; en Aŭstralio, aŭstralia futbalo; ktp.]]

Oni konsideras **nacia sporto** popularan sporton en difinita lando kiam tiu estas esenca parto de la kulturo de la lando aŭ nacio. Spite la fakton ke kelkaj landoj havas nacian sporton laŭ juro, la plej parto de landoj ne havas tion, sed ja havas sporton kiu estas la plej praktikata, sekvata kaj populara, kiel por ekzemplo la futbalo, kiu estas plej verŝajne la plej populara kaj praktikata sporto en la mondo.

## Oficialaj naciaj sportoj 
La sube listigitaj landoj havas nacian sporton laŭ juro; majoritato de tiuj sportoj estas praktikataj ĉefe aŭ nur en tiuj landoj kaj ili estas parto de ties popola kulturo.

* Argentino: *pato*
* Bahamo: velado
* Bangladeŝo: *kabaddi*
* Brazilo: capoeira
* Kanado: Glacihokeo kaj Kanada bastonludo
* Ĉilio: ĉilia rodeo kaj *rayuela* 
* Kolombio: *tejo*
* Usono: basbalo, Usona piedpilkado, Usona rodeo
* Filipinoj: eskrima
* Irano: *varzesh-e bastani*
* Meksiko: *charreria* 
* Nepalo: *dandi biyo*
* Peruo: Taŭrludado kaj kokolukto
* Puerto Rico: *paso fino*
* Srilanko: volejbalo
* Urugvajo: *jineteada gaucha*

## Naciaj neoficialaj sportoj 
En la sube listigitaj landoj ne estas leĝo kiu indikas ke la sporto estas konsiderata nacia sporto, sed popolo kaj amaskomunikiloj deklaris ilin tia pro ties populareco.

* Afganio: *buzkashi*
* Argentino: futbalo
* Butano: arkpafado
* Kubo: basbalo
* Kamboĝo: pradal
* Irlando: pejlo kaj iomano
* Japanio: sumoo
* Laoso: muaj lao
* Pakistano: hokeo
* Tajlando: Taja bokso
* Svisio: *hornussen* kaj ŝvingo.

## La plej popularaj sportoj 
En la majoritato de la landoj ne ekzistas nacia sporto sed ja estas sporto kiu estas la plej populara kaj praktikata. Sube estas listo de sportoj plej popularaj en almenaŭ unu lando, ordigitaj el plej granda laŭ la kvanto de landoj kie ili estas plej populara sporto. La landoj estas ordigitaj laŭ la kvanto de loĝantoj.

### Futbalo 
eta|dekstre|Brazila poŝtmarko de 1969 rememoriga de la milo da goloj fare de Pelé; kiu aparte siatempe iel apogis esperanton.

### Kriketo 
[eta|250px|La [kriketo estas sporto pilko-bato kaj en 19 landoj ĝi estas la plej populara, kion superas nur la futbalo.]]

### Basbalo 
[eta|dekstra|[Basbalo eliris el Granda Britio, fiksiĝis en Usono kaj disvastiĝis al Karibio kaj landoj de Orienta Azio.]]

### Korbopilko 
### Rugbeo 
[eta|250px|La [rugbeo estas tre populara en Oceanio.]]

### Glacihokeo 
## Referencoj 
Kategorio:Sportoj
Kategorio:Naciaj simboloj
Mihály Szemes

**Mihály Szemes** [mihAj semeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szemes Mihály** estis hungara reĝisoro, scenaristo, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Marianne Szemes.

Mihály Szemes http://www.imdb.com/name/nm0843948/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Szemes frekventis pedagogian altlernejon, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged. En 1942 li eklaboris en filma produktejo, baldaŭ li estis soldato, eĉ militkaptito. Post la 2-a mondmilito li laboris plu en la filma produktejo. En 1946 li edziĝis, baldaŭ li havis 2 filinojn. Li instruis en la Teatra Akademio inter 1949 kaj 1951. Li iĝis internacie konata en 1955. Li ricevis premion en 1963.
 
## Elektitaj filmaj reĝisoraĵoj 
* ‘‘Ópiumkeringő’‘ (1943) (nur reĝisoro-asistanto)
* ‘‘Asszonysors’‘ (1947)
* ‘‘Mágnás Miska’‘ (1949) (nur reĝisoro-asistanto)
* ‘‘Föltámadott a tenger’‘ (1953)
* ‘‘Kölyök’‘ (1959)
* ‘‘Dani’‘ (1962) (ankaŭ scenaristo)
* ‘‘Kincskereső kisködmön’‘ (1973) (ankaŭ scenaristo)

## Elektitaj scenarlibroj 
* *Asszonysors* (1947, mallonga filmo)
* *A szánkó (1955, mallonga filmo)
* *A 14 karátos autó'' (1968)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/szemes-mihaly/person-1496

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
25233 Tallman

'*25233 *Tallman'''* estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Gary Tallman*, volontulon ĉe la Observatorio Lowell, kiu donas de 2012 tagajn vizitojn de la historia kampuso de la observatorio, situejo de la malfermitaj domoj de la Centro de Kolektado *Puntman''. Li ankaŭ operacias la sunajn teleskopojn, klarigante la diversajn trajtojn de Suno al la vizitantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Cinamila nitrilo

**Cinamila nitrilo** estas aromata kemia komponaĵo, ankaŭ konata kiel **stirena cianido**, senkolora aŭ palflava oleeca likvaĵo kemie stabila al lumo, acido aŭ varmigo. Ĝi ne prezentas kromefikojn al homa korpo, nenian stimulon ĉe haŭtokontakto, nek alergenajn reakciojn.

Kiam komparata kun la cinamaldehido, cinamonitrilo estas pli adekvata por uzo en la hararo, la odoro estas forta kaj pli longedaŭra, potencaj haŭtoiritoj estas pli raraj ol la cinamaldehido. Ĝi estas la ideala substituto por la cinamomoleo kaj cinamaldehido kaj povas uzati ĉiutage kiel gustigilo en kemiaj formulaĵoj.

Ĝi ĉefe uzatas kiel odorigilo en fabrikadoj de sapoj kaj detergentoj en kvantoj malpli grandaj ol 2%. Ĉar cinamonitrilo estas ekskluziva kemia strukturo, ĝi povas okazi en Friedel-, aldonaj, reduktaj kaj hidrolizaj reakcioj. Ĝi same uzatas en fabrikado de farmaciaĵoj kaj rafinita kemio. Cinamonitrilo estas stabila en alkala medio

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de **cinamila nitrilo** per senhidratigo de **cinamaldehido** kun **hidroksilamino**:

### Sintezo 2 
* Preparado de **cinamila nitrilo** per traktado de **kalia cianido** kun **stirila bromido**:

## Reakcio 
### Reakcio 1 
* Cinamilamino estas preparata per kataliza hidrogenigo de la cinamonitrilo:

## Literaturo 
* Alfa Aesar
* Organic Syntheses
* Polymer Syntheses, Volume 1, Stanley Sandler
* Advances in Organic Synthesis: Modern Organofluorine Chemistry-Synthetic Aspects, Atta-ur- Rahman
* Monographs on Fragrance Raw Materials: A Collection of Monographs Originally ..., D. L. J. Opdyke
* Ion-Radical Organic Chemistry: Principles and Applications, Zory Vlad Todres

## Vidu ankaŭ 
* Krotononitrilo
* Metakrilonitrilo
* Ciklopropila cianido
* Akrilonitrilo
* Nitriloj
* Acetonitrilo
* Metila cinamato
* Etila cinamato

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Bloomsday

[eta|320x320ra|Bloomsday en [Dublino, 2003]]
**Bloomsday** estas festotago (ĉefe en Irlando) la 16-an de junio. Je tiu ĉi tago oni festas kaj la vivon de la irlanda verkisto James Joyce  kaj la eventojn en lia libro *Uliso*, kiuj ĉiuj okazas la saman tagon, la 16-an de junio 1904. Tio estas la tago, en kiu Leopold Bloom piediris ĉirkaŭ la urbon Dublino. Ĝi ankaŭ estas la tago en kiu Joyce renkontis sian amatinon Nora Barnacle.

En 1929 oni por la unua fojo festis la tagon en Parizo kaj en 1954 en Dublino mem. Depost tiam estas festoj en dekoj da lokoj tra la mondo.

Okaze de la 100a *Bloomsday*, en Dublino inter la 1-a de aprilo kaj la 31-a de aŭgusto 2004 okazis diversaj eventoj sub la nomo *ReJoyce*. Ankaŭ aliloke en la mondo oni festas la tagon kun prelegoj kaj teatraĵoj.

## Celebrado de Bloomsday 
La sekvaj agoj estas klasikaj faroj je Blumtago en Dublino, kiuj rilatas al enhavaj eroj de la romano:

• ekiri je Eccles-strato nr-o 7 en la Dublina nordo, kie iam staris la loĝdomo de Leopold Blum'

• legi el la libro Uliso apud la Ĝojs-Turo (Joyce Tower en Sandycove)

• bani je la Kvardekpiedo (Forty Foot en Sandycove)

• manĝi gorgonzolopanon kaj trinki glason da Burgunda vino ĉe Davy Byrne’s (21, Duke Street, proksime Grafton-strato)

• aĉeti citronsapon ĉe Sweny’s je la placo Lincoln Place. Ĉi-okaze subskribi la petskribon por la konservado de la konstruaĵo

• manĝi en butero frititan porkorenon kiel matenmanĝon

• seksumadi sur la strando de Sandymount

• finiĝi je la iama doganstacio (Custom House) apud rivero Liffey.

Kiu celebras ekstere de Dublino, tiu tradicie plenumas tiujn farojn je taŭgaj analogiaj lokoj en sia aktuala urbo aŭ areo laŭplaĉe.

## Eksteraj ligiloj 
Kion la **** estas Bloomsday?

## Referencoj 
La artikolo estas traduko tute bazita sur la nederlanda versio de vikipedio je la 14-a julio 2017.

Je 16-a de junio mi aldonis tekston pri tipaj faroj dum Blumtago, bazita sur la samtaga germanlingva versio en la Vikipedio.
(BelAir, kies pasvorto perdiĝis)

Kategorio:Junio
Kategorio:James Joyce
Kategorio:Festoj en Irlando
Minor League Baseball

***Minor League Baseball*** (Minora Basbala Ligo) estas hierarkio de profesiaj basbalaj ligoj en Usono kiu konkurencas je niveloj sub la Ĉefa Basbala Ligo (MLB) kaj havigas oportunojn por ludista disvolvigo kaj vojon por prepariĝis por la ĉefaj ligoj. Ĉiuj minoraj ligoj estas funkciitaj kiel sendependaj negocoj. Plej estas membroj de la ombrela organizaĵo konata kiel Minora Basbala Ligo (MiLB), kiu funkcias sub la Komisiisto de Basbalo ene de la kampo de organizita basbalo. Kelkaj ligoj, konataj kiel sendependaj basbalaj ligoj, ne havas ajnajn oficialajn ligilojn al la Ĉefa Basbala Ligo.

Kategorio:Basbalo en Usono
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1901
Kategorio:Sporto en 1901
Ricevulo

eta|dekstra|*(C)* estas la posteno de la ricevulo malantaŭ la hejma plato.
**Ricevulo** estas pozicio por ludanto de basbalo aŭ softbalo. Kiam batulo havas sian vicon por frapi, la ricevuloj kaŭras malantaŭ la hejma plato, antaŭ la arbitraciisto, kaj ricevas la pilkon el la lanĉulo. Aldone al tiu unuaranga tasko, la ricevulo estas ankaŭ alvokita de la estro al multaj aliaj taskoj por teni la kampan postenon en ordo. La rolo de la ricevulo estas simila al tiu de la *wicket-keeper* en kriketo.

## Eksteraj ligiloj 
* Encyclopedia of Baseball Catchers
* Stats, awards, photos and trivia related to catchers 
* Website on the history and evolution of catchers' equipment
* Catcher Mask Research 

Kategorio:Basbalo
Kategorio:Sporta terminologio
Le Bourget RER (pariza metrostacio)

**Le Bourget RER** estas la provizora nomo de estonta metrostacio sur linio 16 kaj linio 17 de Grand Paris Express, kies preparaj laboroj komenciĝis en decembro 2016.

## Priskribo 
Le Bourget RER estos priservata de linio 16 kaj linio 17 de Grand Paris Express: la lasta atingos Flughavenon Roissy-Charles-de-Gaulle. La subtera stacio, situanta en triangulo formita de RER B, Grande Ceinture kaj Avenuo de la Division Leclerc (eks-RN2), enhavos kvar vojojn, po du por linio 16 kaj du por linio 17, kaj kajoj situos je profundo de . La arĥitekturo de la stacidomo estas konfidita al Elizabeth de Portzamparc .

La stacidomo havos sobran internan arĥitekturon. Ĝi enhavos lignon kaj varmajn kolorojn.

Preparaj laboroj (malkonstruo, deturno de retoj) komenciĝis en decembro 2016.

Tiu emblema stacidomo estis realigita kun la helpo de Eŭropa Unio kiu kunfinancas je 50 % studojn de antaŭ-projekto.

## Interkonektoj 
*   '**
*   **'
*  RATP 133 143 146 152
*  TRA 607 609
*  Autobus du Fort 703
*  N42

## Projekto 
*   (en 2030)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 7 de la metroo de Parizo
* Linio 16 de la metroo de Parizo
* Linio 17 de la metroo de Parizo
* Grand Paris Express
* Le Bourget
* Le Bourget (stacidomo)
* Le Bourget (Tramtrajno en Francilio)

## Eksteraj ligiloj 
*  (Grand Paris Express)

Kategorio:Stacioj de Grand Paris Express
Kategorio:Linio 7 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 16 de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 17 de la metroo de Parizo
Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Le Bourget (Seine-Saint-Denis)
Lockheed P-80 Shooting Star

La **Lockheed P-80 Shooting Star (P-80)** estas Usona jetmotora ĉasaviadilo. P-80 estas unua jetmotora ĉasaviadilo, kiu estis uzitaj de Usona Armea Aerarmeo (poste iĝos Usona Aerarmeo en 1947).

## Historio 
En 1943, Aliancanaj ŝtatoj ricevis informon pri nova germana ĉasaviadilo Me-262, kiu uzis jetmotoron. Tiu informo rapidiĝis prilaboron de jetmotora teknologio. Kiam Lockheed ricevis desegnaĵon de Brita jetmotoro, Halford H-1 B. Lockheed komencis prilaboron sub ĉefinĝeniero Kelly Johnson en 1943. Tamen pro la malfruigo de fabrikado, P-80 ne partoprenis en dua mondmilito. P-80 komencis servon en julio 1945.

F-80 estis uzitaj dum la Korea milito. Tamen pro la malrapida rapido, Poste F-86 anstataŭis rolon de F-80. En bazo de P-80, edukaviadilo T-33 estis servitaj en Usona Aerarmeo ĝis 1997.

## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo
* North American F-86 Sabre

P-80
P-80
Batanto

eta|200px|Batulo farante *swing*.
En basbalo, **Batanto** aŭ **frapanto** estas ĉiu ludanto kies rolo estas frapi per batilo la pilkon liveritan de lanĉulo. La tri ĉefaj celoj de la batanto estas iĝi bazkuranto, konduki kurantojn re al *hejmplato*, aŭ antaŭenigi kurantojn laŭlonge de la bazoj por ke aliaj alvenu al hejmplato, sed la teknikoj kaj strategioj kiujn ili uzas por fari tion varias. Frapado estas speciala al pilko-bataj sportoj.

## Referencoj 
Kategorio:Basbalo
Kategorio:Sporta terminologio
Grands Pêchers (pariza metrostacio)

**Grands Pêchers** () estas projekto de estonta stacio sur Linio 1 de la Metroo de Parizo en komunumo .

La nomo "Grands Pêchers" devenas de samnoma kvartalo en Montreuil.

## Interkonektoj 
*  RATP 127 301

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 1 de la metroo de Parizo
* Montreuil (Seine-Saint-Denis)

## Eksteraj ligiloj 
* Prolongement du Métro ligne 1 à Val de Fontenay - Station Grands Pêchers ()

Kategorio:Linio 1 de la metroo de Parizo
Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Montreuil (Seine-Saint-Denis)
Lingvaj babilaĵoj

***Lingvaj Babilaĵoj*** estas 193-paĝa libro verkita de André Cherpillod kaj eldonita en la jaro 2005 ĉe Eldonejo La Blanchetière en Courgenard. Ĝi pritraktas multajn gravajn lingvoproblemojn rilate al Esperanto.

## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vortojn "lingvaj babilajoj".

Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Alice Szellay

**Alice Szellay** [selai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szellay Alice** estis hungara filmaktoro. Ŝia origina familia nomo estis *Rippel*, ŝia lasta nomo estis laŭ hungara sistemo *Pándy Lajosné* [pAndi lajosnE].

Alice Rippel http://www.imdb.com/name/nm0843932/ naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝjaro estas 1918) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Alice Rippel estis nekonata virino, kiu vivis en Rákospalota (iama urbo), ŝi edziniĝis al negocisto en 1934. Ŝi konatiĝis kun István Szőts, kiu aprezis ŝin talenta filmoaktoro kaj ŝi estis tuj ĉefrolanto en filmo. Tiu filmo akiris la unuan lokon en Venecia Bienalo. Inter 1942 kaj 1947 estis produktita 5 filmoj fare de Szőts kun ina ĉefrolanto Alice Szellay (ŝi jam prenis novan nomon). Intertempe ili geedziĝis. En 1948 ŝi eterne forlasis la filman vivon, ŝi denove edziniĝis al Lajos Pándy.

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Emberek a havason* (1942); premiita en 1942 en Venecia Bienalo, laŭ la kritikistoj la virina ĉefrolanto eterne skribis sian nomon en la hungaran filmhistorion
* *Tűz a hegyen* (1944)
* *Ének a búzamezőkről* (1947)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
25234 Odell

'*25234 *Odell'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Andy Odell'', profesia astronomo, kiu partoprenas al la vespera programo de popularigo de la Observatorio Lowell de 2002; li operacias porteblajn teleskopojn kaj dividas sian konon pri la nokta ĉielo kun la vizitantoj. Li estas long-tempa volontulon ĉe la Observatorio Lowell.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Rounders

eta|dekstra|Ludantoj de *rounders* en Indonezio.
***Rounders*** en angla (kaj *cluiche corr* en irlanda) estas sekurhavena sporto organizita inter du teamoj. *Rounders* konsistas en frapo de malgranda, dura, ledokovrita pilko per rondopinta ligna, plasta aŭ metala batilo. Dum ĝi ne estas rekaptata de la kontraŭa teamo, kurulo klopodas poenti kurante la kvar bazojn de la ludejo.

## Referencoj 
Kategorio:Pilkosportoj
Kategorio:Sporto en Anglio
Kategorio:Kulturo de Irlando
Kategorio:Teama sporto
Kalvinana preĝejo (Tiszacsege)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en urbo Tiszacsege (Hungario).

## Historio 
La unua ŝtona konstruaĵo de la iama Csege estis la katolika gotika preĝejo, pri kiu la unua mencio okazis en la 1330-aj jaroj. Skizo farita en 1528 prezentas la kirkon defend-kirko, la tataroj detruis ĝin en 1596. La reveninta loĝantaro iomete rekonstruis ĝin en 1621, sed la konstruaĵo estis kovrita per pajloj, anstataŭ turo estis nur sonorilostablo. La nun videbla baroka formo (iom pli granda) estis farita inter 1856 kaj 1887. En 1975 renovigaj laboroj okazis, tiam oni trovis la gotikajn partojn.  
   
## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, sed apude estas videbla monumento pri falintoj dum la mondomilitoj. Apud la kirko tombejo funkciis ĝis 1787. En mezo de la fasado estas la kvadrata turo, kiu iomete reliefas. Meze la enirejo funkcias. La absido estas okangula. Interne laŭ la kalvinana kutimo la muroj estas blankaj.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://tiszacsege.reformatus.hu/index.php?o=tortenethu
* hungare kun fotoj
* hungare kun foto

Tiszacsege
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tiszacsege
Solemulo

Sub **solulo** (, ) oni komprenas individuojn, kiuj sekvas sian propran vojon en komunumo t.e. kiuj en la mezo de la dense teksitaj sociaj retoj havas malmultajn aŭ preskaŭ neniujn interagojn kun aliaj homoj aŭ kiuj limigas la interagadon ekzemple al la profesie necesa.

## Vidu ankaŭ 
* Ermito
* Soleco

Kategorio:Homa konduto
Kategorio:Vivstiloj
Teufelsberg

**Teufelsberg** (germane por *Diabla Monto*) estas hom-farita monteto en Berlino, Germanio, en la kvartalo Grunewald de iama Okcidenta Berlino. Ĝi staras ĉirkaŭ 80 metrojn (260&nbsp;ft) super la ĉirkaŭa ebenaĵo Teltow kaj kaj 120.1 metrojn (394&nbsp;ft) super la marnivelo, en la nordo de la Berlina arbaro Grunewald. Ĝi estis nomigita laŭ la Teufelssee (t.e. Diabla lago) en sia sude kvartalo. La monteto estas farita el rubo, kaj kovras sub-konstruaĵon de Nazia milit-teknika lernejo (*Wehrtechnische Fakultät*). Dum la Malvarma Milito, tie estis usona radiricevilejo sur la monteto, nome *Field Station Berlin*.

## Referencoj
## Literaturo 
* "Teufelsberg. A Berlin Ruinology" by Chris Wunsch (2016). Publisher: Vergangenheitsverlag, , in: English
* William Durie, "The British Garrison Berlin 1945.1994 (No where to go)" Publisher: Vergangenheits, Berlin Mai 2012, .
* *Field Station Berlin* de David Derksen, Robert Haeseke-Diesing, Florian Leitner, & Katharina Beckmann (2013), : 
* *Der Berliner Teufelsberg* de Andreas Jüttemann & Klaus Behling (2011), :

## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo kaj turismo  
* Teufelsberg Field Station Berlin
* Panoramaj fotoj de Teufelsberg 
* Fotoj de Teufelsberg en Aprilo 2004 
* Fotoj de Teufelsberg en Oktobro 2008
* NSA Field Station Teufelsberg – a late post mortem 
* Save Teufelsberg!
* West Alliierte in Berlin e.V. / Save Teufelsberg!
* Inside a radar dome at Listening Post Teufelsberg 
* The acoustics of the radar dome at Teufelsberg
* Gallery of Teufelsberg in March 2015
* Audio Impulse Responses of 6 different locations inside Teufelsberg (senpage)

Kategorio:Geografio de Berlino
Kategorio:Spionado
Lockheed F-104 Starfighter

La **Lockheed F-104 Starfighter (F-104)** estas usona ĉasaviadilo.

## Historio 
En decembro 1951, ĉefinĝeniero de Lockheed, Kelly Johnson vizitis Koreion, kaj demandis al pilotoj kion oni bezonas por iliaj aviadiloj. Pilotoj petis malgrandan kaj simplan ĉasaviadilon kun bona rendimento. Post la reveno el Koreio, li komencis desegnaĵon de nova ĉasaviadilo. Por flugi pli ol supersona rapido, Johnson uzis novan jetmotoron, General Electric J79. En novembro 1952, Lockheed prezentis novan aviadilon XF-104 al Aerarmeo, en 1954 XF-104 flugis en rapido maĥo 4. Usona Aerarmeo akceptis F-104 en 1955 por posteulo de F-100 Super Sabre. En bazo de XF-104, YF-104 flugis la 17-an de februaro 1956. Poste YF-104 modifiĝis, inkluzive de aerframa plifortigo aldono de vertikala direktalo. La unua F-104 estis komencita servon en 83-a ĉasaviadila flugilo la 28-an de januaro 1958.

La unua venko de F-104 okazis en 1967: Kvar F-104G de Tajvana aerarmeo kunfrontis kun 8 MiG-19 de Ĉina Popola Aerarmeo sur Ĝinmen. Dum la konflikto, du F-104G interkaptis du MiG-19. Poste tiu interkapto estis rekonata kiel unua venko de F-104 en aerbatalo. F-104 ankaŭ partoprenis en Vjetnama milito, sed ne batalis kun kontraŭulaj ĉasaviadiloj.

En 1970-jaroj, novaj ĉasaviadiloj kiel F-16 anstataŭis F-104. Itala aerarmeo uzis F-104 ĝis 2004.

## Operaciado 
Teknike, F-104 havis maksimuman rapidecon pli ol tiu supersona, tamen pro malalta stabileco, F-104 havis multajn problemojn dum la operaciado.

Germana Aerarmeo perdis 110 pilotojn en F-104. La ĉefa kialo estis ke la Germana Aerarmeo operaciis ĝin kiel ĉasbombaviadilon, tamen F-104 estis dezajnita kiel altrapida interkapta ĉasaviadilo, kiu flugas en alta alteco. Ĉar ĝi flugas en malalta alteco kun multaj ekipaĵoj, akcidentoj de F-104 plioftiĝis ĝis mezo de la 1960-jaroj. En 1967, nova inspektoro de Germana Aerarmeo, Johannes Steinhoff ordonis haltigon de la operado de F-104 ĝis ĝi laŭos al la sekurecaj postuloj. Post la modifo, akcidentoj malplioftiĝis sed ankoraŭ restis struktura problemo. En 1966, la germana ĵurnalo, Der Spiegel en sia raportaĵo pri la funkciado de ĉasaviadiloj demandis kial la Germana aerarmeo nuligis planitan aĉeton de *Mirage*. Kune kun suspektoj pri korupto, la teknikaj problemoj de F-104 kaj alta perdo de pilotoj estis nomitaj la "Starfighter-aferoj".

## Specifaĵo (F-104G) 
* Longo: 54ft 8in (16.66 m)
* Alto: 13ft 6in (4.11 m)
* Enverguro: 21ft 9in (6.63 m)
* Maks. rapido: Maĥo 2.0 (1,528 mph, 2,459 km/h)
* Povejo: Unu General Electric J79 jetmotoro

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Usona Aerarmeo

F-0104
F-0104
Wuhletal

**Wuhletal** estas verdokoridoro en nordorienta Berlino en la distrikto Marzahn-Hellersdorf ĉe la rivero Wuhle, el kiu ĝi ricevas sian nomon. La parko kreiĝis post la fermo de la traktofabriko de Falkenberg en 2002, kiu fakte uzis la riveron kiel akvodeponejo. La fermo de la traktofabriko de rubaj akvoj estis defendita de ekologiistoj ĉar la malaltigo de la nivelo de subteraj akvoj en la zono de la parko estis endanĝerigita.

## Eksteraj ligiloj 
* Wuhletal-Wanderweg Nord  (PDF: Beschreibung und Karte)
* Wuhletal-Wanderweg Süd  (PDF: Beschreibung und Karte)
* Beschreibung des Naturparks
* Wanderung durch das Wuhletal 
* Konzept zur Renaturierung des Wuhletals 
* Kienbergpark - Die neue Stadt- und Parklandschaft am Wuhletal
* Wie sah das Wuhletal früher aus 

Kategorio:Parkoj en Berlino
Montoj Ahrensfelde

eta|Montoj Ahrensfelde

La **Montoj Ahrensfelde** estas la plej altaj montoj de nordorienta Berlino en la distrikto Marzahn-Hellersdorf. Ili havas la nomon de la loko Ahrensfelde en la distrikto Barnim de la federacia lando Brandenburgio, kiu troviĝas norde de la montoj. La montoj estas 114,5 m aŭ 101 m. super marnivelo.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Berlino
Ahrensfelde
Ahrensfelde
Lujza Székely

**Lujza Székely** [sEkej], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Székely Lujza** estis hungara aktoro. Ŝia origina plena nomo (laŭ hungarlingve kutima nomordo) estis *Smura Lujza Magdolna* [ŝmura], ŝia unua edzo estis Sándor Pethő, la dua László Acsay.

Lujza Székely http://www.imdb.com/name/nm0843905/ naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝjaro estis 1902) en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Novjorko (Usono).

## Biografio 
Lujza Székely komencis sian aktoran karieron en Gaja Teatro en 1922. En la teatra jaro 1925 ŝi apartenis al Teatro Renaissance. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis:
* Operetoteatro (Budapeŝto) (1927)
* Teatro Belvárosi (1931)
* Teatro Magyar (1932-34).
Intertempe en 1926 ŝi edziniĝis, baldaŭ ŝi naskis 2 gefilojn. En 1941 ŝi plene forlasis la scenejon (en la antaŭlasta jaro ŝi vidviniĝis). Ŝi denove edziniĝis, post la 2-a mondmilito la nova geedza paro forlasis la landon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Nichols: *Ábris rózsája* - Rózsa Krisztina
* Mihály Eisemann: *Vadvirág* - Mária

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Diadalmas élet* (1923) – Kitty
* *A 111-es* (1937) – princino Aglaya

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Rivero Dono (Tyne and Wear)

**Dono** -  - estas rivero, 15,4 km longa alfluanto de la Rivero Tyne en Tyne and Wear, Nordorienta Anglio. Ĝi elfluas proksime de Springwell kaj fluas orienten por proksimume 6 km, poste turniĝas norden. La rivero Dono renkontas la riveron Tyne en Jarrow.

Kategorio:Riveroj en Anglio
Kategorio:Nordorienta Anglio
Endre Szeghő

**Endre Szeghő** [segO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeghő Endre** estis hungara aktoro. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Szegheő,* origine *Szegő*.

Endre Szeghő http://imdb.tinymovies.bid/name/nm2099703/ naskiĝis la  en Heves (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Endre Szeghő komencis sian aktoran karieron en 1899, en la sekva jaro li havis rolojn en Kassa. Inter 1901 kaj 1905 li apartenis al Teatro de Kolozsvár, poste li revenis al Kassa. Liaj sekvaj, pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Temeŝvaro (1907–1914)
* Nacia Teatro (Szeged) (1914–1919)
* Teatro Belvárosi (1919–1925)
* Teatro Renaissance (1926)
* Gaja Teatro (1928-1933).
Li ricevis premion en 1928. Li havis edzinon, kiu estis aktorino.

## Elektitaj teatraj roloj 
* József Katona: *Bánk bán* - Tiborc
* Baum: *A nagy hotel* - Ledowsky

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* *Ma és holnap* (1912) – princo Kázmér
* *A három árva* (1923) – rabisto
* *Aggyisten, Biri!* (1927) – Mács Máté

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Batalo de Lodi

[eta|Post kapti la ponton super la rivero [Adda, la francoj venkis super la aŭstrianoj kaj sekvis la vojon por okupi Milanon.]]
La **Batalo de Lodi**, nomita ankaŭ **Batalo de la ponto de Lodi**, okazis la 10an de Majo 1796 inter trupoj de Francio estritaj de la tiama generalo Napoleono Bonaparte kaj la ariergardo de armeo de Aŭstrio estrita de Karl Philipp Sebottendorf, ĉe Lodi, Lombardio. La ariergardo estis venkita, sed la ĉefa korpuso de la Aŭstria Armeo de Johann Peter Beaulieu havis tempon retiriĝi.

La **Batalo de Lodi** ne estis decida engaĝiĝo, ĉar la Aŭstria Armeo sukcese povis fuĝi. Sed ĝi iĝis centra elemento en la mito por Napoleono kaj, laŭ Napoleono mem, kontribuis konvinki lin ke li estas supera al aliaj generaloj, kaj ke lia destino kondukos lin al atingo de grandaj sukcesos.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Agnelli, G. "La battaglia al ponte di Lodi e l’inizio della settimana napoleonica lodigiana". Archivio storico lombardo, no. 60 (1933): 1–73.
* Boycott-Brown, M. The Road to Rivoli: Napoleon's First Campaign. London: Cassell, 2001.
* Chandler, David. Dictionary of the Napoleonic Wars. New York: Macmillan, 1979. ISBN 0-02-523670-9.
* Schels, J. B. "Die Kriegsereignisse in Italien vom 15 April bis 16 Mai 1796, mit dem Gefechte bei Lodi". Oesterreichische Militärische Zeitschrift Bd. 2; Bd. 4 (1825): 195–231; 57–97, p. 267–8.
* Smith, Digby. The Napoleonic Wars Data Book. London: Greenhill, 1998. ISBN 1-85367-276-9.
* Vigo-Roussillon, F. Journal de campagne (1793–1837). Paris, 1981.

## Eksteraj ligiloj 
* Bonaparte's blitzkrieg in Italy 1796, Dego and Lodi
* Fotoj de lokoj de bataloj de 1796 
* Pentraĵoj de lokoj de bataloj de 1796 

Kategorio:Francaj revoluciaj militoj
Lodi
Lodi
Lodi
Lodi
Brienne-le-Château

**Brienne-le-Château** estas franca komunumo situa en la departemento Aube kaj la regiono Grand Est.

Brienne-le-Château troviĝas en la regiona natura parko de la Arbaro de Oriento, ĝuste norde de la lagoj. La rivero Aube markas la limon sud-orientan de la komunumo. La urbo estas dominata de monteto sur kiu estas konstruita la kastelo al kiu ĝi ŝuldas sian nomon.

La urbo havis 2 938 loĝantojn (en 2014).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Aube
* Brienne-le-Château (stacidomo)

[centra|eta|280ra|Vido de la urbodomo kaj antaŭe la statuo de [Napoleono Bonaparte kiu infanĝe studis tie en militista lernejo.]]


Kategorio:Komunumoj de Aube
Longwood House

eta|dekstra|270px|Longwood estis la loĝejo de Napoleon en Saint Helena Sankta Heleno de 1815 ĝis lia morto ses jarojn poste.
'***Longwood House***' estis la loĝejo de Napoleono Bonaparte, dum lia ekzilo en la insulo Sankta Heleno, de la 10a de Decembro 1815 ĝis lia morto en la 5a de Majo 1821. Ĝi kuŝas sur ventobalaita ebenaĵo je ĉirkaŭ 6 km (3.7 mi) el Ĵamestaŭno.

Je lia alveno oni konstatis, ke ne estis taŭga loĝejo por eks-imperiestro kaj oni planis translokigi lin al pli komforta loko. Sed poste oni decidis ke estus pli sekura tiu nekomforta loko kaj tiam jam en 1818 oni decidis konstrui novan domon apude, sed tiu neniam estis okupita de Napoleono.

## Bibliografio 
* Jean-Paul Kauffman, *The Dark Room at Longwood* (2000)

## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de Longwood House. 
* freace 

Kategorio:Napoleono Bonaparte
Kategorio:Sankta Heleno
Kategorio:Muzeoj en Francio
25226 Brasch

'*25226 *Brasch'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Klaus Brasch*, kiu fariĝis volontulo ĉe la Observatorio Lowell en 2008 kiel operanto de portebla teleskopo en la programo de vespera popularigo. Li ankaŭ estas astrofotografiisto kaj verkisto; multenombraj el liaj bildoj kaj artikoloj pri Lowell estis publikigitaj en la revuoj *Sky & Telescope* kaj *Astronomy'', inter aliaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998