open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lake Washington Ship Canal

eta|Mapo pri la Ŝipkanalo.
La **Ŝipa Kanalo de Lago Vaŝingtono** (angle: ***Lake Washington Ship Canal***) estas artefarita akvovojo liganta Lagon Vaŝingtonon al Puĝeta Fjordo. Oni ekkonstruis ĝin en 1911 kaj finkonstruis en 1934; kiam oni malfermis ĝin en 1916, ĝi malplialtigis la surfacan nivelon de la lago je pli ol 2metroj (preskaŭ 9futoj). Rezulte de tio, la Nigra Rivero ĉe la suda fino de la lago ĉesis esti ĝia ĉefa elfluejo, kaj la kanalo alprenis tiun rolon.

Kategorio:Kanaloj
Kategorio:Vaŝingtonio
La Pingvenoj de Madagaskaro

***La Pingvenoj de Madagaskaro*** (angle: The Penguins of Madagascar) estas usona porinfana usona animacio BGK elsendata per Nickelodeon. Ĝi estas ĉefrolata de la pingvenoj de la filmo de la jaro 2005, Madagaskaro. provĉapitro, "Gone in Flash", elsendita en semajnfino, la 28-an de novembro 2008 antaŭ nova ĉapitro de *Spongabobo*. *La Pingvenoj de Madagaskaro*' konvertiĝis en regule elsendata televidserio la 28-an de marto 2009. La historio de la serio okazas post la okazintaĵoj de "Madagaskaro: Fuĝo 2 Afriko". Nickelodeon mendis 26 ĉapitrojn por la unua sezono kaj en januaro 2009 mendis la duan el 26 ĉapitroj, entute 52. Ĝi estas la unua *Nicktoon* produktita con DreamWorks Animation. Kiam la serio debutis ĝi estis spektata de 6,1 milionoj da homoj en Usono. 

Post Spongo Bob, ĝi estis la plej spektata televidserio de ĉi televidkanalo en la jaro 2010, inter infanoj de 2 ĝis 11 jaroj. 

La ĉefroluloj estas kvar pingvenoj: Skipero, Kovalskij, Riko kaj Prajveto; lemuroj reĝo Juliano, Maŭrico (servisto de la reĝo) kaj Mort (malgranda lemuro) kaj Marlene (lutro).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 

Kategorio:Usonaj animaciaj televidserioj
Kategorio:Fikciaj pingvenoj
Kategorio:Anglalingvaj televidaj programoj
Kategorio:Televidaj programoj de Nickelodeon
Kategorio:Aperis en 2008
Bekvadrato

**Bekvadrato** ♮ estas signo en muzika notacio. Ĝi nuligas ŝanĝojn supren aŭ malsupren de la tonalto, kiujn postulas antaŭsignoj aŭ aliigiloj en la takto. La signo staras aŭ sur linio aŭ inter du linioj de la notliniaro kaj koncernas la tonon starantan sur ĉi tiu tonalto. Se la tono staras sur helplinio, oni metas la bekvadraton antaŭ la helplinion.

Ekzemple la noton *c♯′*, kiun dieso antaŭ la noto de tonalto *c′* aliigis, bekvadrato antaŭ la ventonta noto sur sama pozicio reŝanĝas tiun en la noton *c′*. Noto tamen per ♭ malaltigita al *d♭′* fariĝas post bekvadrato denove *d′*. Bekvadrato ankaŭ komplete nuligas duoblajn aliigilojn (duoblaj dieso kaj bemolo). Ekzemple *g♯♯* fariĝas *g*, kaj *a♭♭* fariĝas *a* post bekvadrato.

Ĉar aliigilo ĉiam validas ekde la respektiva radika tono, antaŭ aliigilo subkomprenate ĉiam staras aliigilo, sen ke ĝi devas esti notita. Ekzemple la noton *g♯* malaltigas postsekva ♭ al *g♭*, sen ke necesas antaŭa ŝanĝo al *g*. En pli malnovaj notopresaĵoj en tiaj kuntekstoj oni foje trovas aldone notitan bekvadraton, sed intertempe ĉi tiu skribmaniero validas kiel malnoviĝinta.

Krom la uzo kiel aliigo, je kiu la bekvadrato staras rekte antaŭ noto kaj validas ĝis la fino de la takto, oni povas uzi bekvadraton ankaŭ uzi por ŝanĝi la antaŭsignojn de muzikpeco. En ĉi tiu kazo oni skribas por ĉiu antaŭsigno bekvadraton kaj tiam post duobla taktostreko la antaŭsignojn de la nova tonalo.

Dosiero:Key signature change.PNG

La bekvadrato aperas ankaŭ en la ciferigo je la ĝeneralbaso. Tie ĝi indikas, ke la aliigo de la trito de la ludenda akordo devas esti ignorata.

## Historio 
En la pli malnova kvadratnotacio elformiĝis ekde la 10-a jarcento komence nur du aliigiloj, kiuj ĉiam rilatis kun la radika tono *B*: *b rotundum* („ronda B“) aŭ ankaŭ *b molle* („mola B“) indikis la pli malaltan tonvariaĵon, das *b quadratum* („kvadrata B“) aŭ ankaŭ *b durum* („malmola B“) la pli altan. El *b quadratum* evoluis kaj dieso kaj ankaŭ bekvadrato. El la nomo *b quadratum* deduktiĝas la nomo *bekvadrato*.

Kategorio:Muzika notacio
Strebotono

**Strebotono** estas tono, kiu vekas la atendon de daŭrigo de melodio al celtono estante duonduto pli supre aŭ malsupre de ĝi. Strebotono malsupren ankaŭ nomiĝas **glitotono**.

## Klarigo de la streba efiko 
La efiko de strebotonoj baziĝas origine en la malstabileco de la tritono konata ekde la mezepoko. Kun ĉiu strebotono ekzistas ene de la sama muziko, almenaŭ tamen en de la ĵus uzata gamo dua tono, kiu kune kun ĝi formas la intervalon de tritono (aŭ ties inversigon). Ekzemple en C-maĵora gamo la tonoj *f* und *b* formas tritonan intervalon, kies disonanca malstabileco oni povas transkonduki en konsonancan kaj stabilan sonon, kondukante aŭ la b al c1 aŭ la *f* al *e* aŭ farante ambaŭ tion samtempe.

Grava kontrapunkta regulo estas, ke strebotono laŭ sia tendenco estas kondukenda duontonon supren, glitotono tamen duontonon malsupren. En C-maĵora kadenco la tono *b* estas kondukenda kiel strebotono en la bazotonon de la toniko. La tono *f* estas kondukenda, se ĝi estas ero de dominanta akordo, al *e*.

## Gam-apartenaj strebotonoj 
La plej grava strebotono en la maĵorminora sistemo estas la strebotono sur la 7-a ŝtupo supren kondukanta al la baza tono de maĵora resp. harmonia aŭ melodia minora gamoj. Alvenas je tio la 4-a ŝtupo de maĵortonalo, kiu strebas malsupren en la triton, kaj la 6-a ŝtupo de la minora gamo, kiuj strebas malsupren en la kvinton.

## Gamfremdaj strebotonoj 
Krom gam-apartenaj strebotonoj ankaŭ gamfremdaj ("artefaritaj") flankotonoj de gamo, enkondukitaj per kromataj ŝanĝoj, kiu distancas etan duton al tono de la gamo, povas funkcii kiel strebotonoj.

## Kompletigaj rimarkoj 
* Al la ekesto kaj la pritraktado de la strebotonoj esence kontribuis la haromiaj finturniĝoj de la polifonia muziko.
* La traktado de la strebotonoj en la modaloj kaj en ĵazo diferencas de la supraj klarigoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Dominanta septakordo
* Duobla subdominanto
* Tonaleco

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Harmoniscienco
Teatro Katona József

*Nomo de la teatro estas legebla laŭ la origina (hungara) nomformo! Nehungaroj komprenu: József Katona!*

**Teatro Katona József** estas grava teatro de Budapeŝto, en distrikto Belváros-Lipótváros, en mallarĝa strato.
## Historio 
En tiu loko oni konstruis la unua en Aŭstrio-Hungario rotacian scenejon en 1916, kies nomo estis *Modern színpad* (Moderna scenejo), poste jam *Belvárosi színház* (Internurba Teatro). Inter 1975-1981 la teatro estis renovigita. Ekde 1982 memstara trupo laboras en la teatro (pli frue ekde 1951 ĝi apartenis al Nacia Teatro (Budapeŝto). La trupo estis unue en eksterlando en 1985, poste ili jam estis en 40 landoj de 5 kontinentoj.

## Membroj 
Laŭ la publiko kiuj en 1982 fondis la trupon, ili estas la fondintoj spite la pli malnovajn aktorojn.

### Fondintaj membroj 
* Géza Balkay
* János Bán
* Miklós Benedek
* Erika Bodnár
* Tamás Cseh
* György Cserhalmi
* Mari Csomós
* György Dörner
* Győző Duró (dramaturgo)
* Károly Eperjes
* Sándor Gáspár (aktoro)
* Kornél Gelley
* Hilda Gobbi
* László Helyey
* Frigyes Hollósi
* Endre Kátay
* Vilmos Kun
* Tamás Major
* András Márton
* Erzsi Máthé
* Piroska Molnár
* Éva Olsavszky
* Zoltán Papp (aktoro)
* Ádám Rajhona
* Mária Ronyecz
* László Sinkó
* László Szacsvay
* Gábor Székely (reĝisoro) (teatrestro)
* László Székely (dekoraciisto)
* Ági Szirtes
* Dorottya Udvaros
* Dénes Ujlaki
* László Vajda (aktoro)
* Tamás Végvári
* Gábor Zsámbéki (arta gvidanto)

## Aliaj elektitaj membroj 
* Lajos Básti
* Lili Berky
* Ágnes Bertalan
* Tivadar Bilicsi
* Alexandra Borbély
* László Csákányi
* Margit Dajka
* György Dénes
* István Dankó
* Kamill Feleki
* Dezső Garas
* Zoltán Gera (aktoro)
* Ella Gombaszögi
* Gyula Gózon
* Károly Hajduk
* Hanna Honthy
* Pál Jávor
* Adél Jordán
* Gyula Kabos
* Eszter Kiss
* Lehel Kovács (aktoro)
* Ferenc Lengyel
* Gábor Máté (aktoro)
* Béla Mészáros (aktoro)
* Mária Mezey
* Ervin Nagy (aktoro)
* Eszter Ónodi
* Anna Pálmai
* Réka Pelsőczy
* Judit Pogány
* Zoltán Rajkai
* Mária Simonyi
* Imre Sinkovits
* Anni Soltész
* Artúr Somlay
* Mária Sulyok
* Péter Takátsy
* Jenő Törzs
* Anita Tóth
* Ida Turay
* Tivadar Uray
* Vilmos Vajdai
* Zoltán Varga (aktoro)
* Ferike Vidor

## Elektitaj aliaj trupanoj 
* Júlia Ungár, dramaturgo
* József Pán, dekoraciisto
* László Sáry, muzika reĝisoro
Inter la spektakloj estas menciindaj William Shakespeare: Romeo kaj Julieta, 1946; Hamleto; Makbeto; George Bernard Shaw: *Pygmalion,* 1953; Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo); Zoltán Egressy (verkisto): *Portugál*.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Katona
4701 Milani

'*4701 *Milani''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala matematikisto kaj astronomo Andrea Milani Comparetti, profesoro en la Universitato de Pizo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Orienta Havano

eta|300px|Situo.
**Orienta Havano** (hispane: *Habana del Este* estas municipo de Provinco Havano, Kubo. Ĝi havas teritorian areon de 144,9 kvadrataj kilometroj kiu reprezentas ĉirkaŭ 20% de la tuta provinco, estante la plej granda el la 15 municipoj. La municipa ĉefurbo troviĝas en la komunumo Alamar, sidejo de la municipa registaro. La municipo havis 178 000 loĝantojn en 2002, kio estas granda kresko kompare kun la censo de 1981 kiam estis registritaj 105 048 personoj.

orienta Havano limas norde kun la Florida Markolo; sude kaj okcidente kun la municipoj Regla kaj Guanabacoa, de provinco Havano, sude kun San José de Las Lajas, de Mayabeque; oriente kun Jaruco kaj Santa Cruz del Norte. Orienta Havano estis municipo la 31-an de oktobro 1976. Antaŭ tiu dato ĝi apartenis al la municipo Guanabacoa.

Kategorio:Municipoj de provinco Havano
Gálvez (Toledo)

[eta|dekstra|250px|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|dekstra|250px|Situo de Gálvez en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
eta|250px|Urbodomo.
**Gálvez ** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
Kvankam la termino "Gálvez" estas foje konsiderata kiel devena de familinoma patronomo de eŭska origino, reale temas pri la kunmetaĵo de *Gonzálvez*, devena siavice de *Gonzalvo* kiu estas devena siavice de la ĝermana *Gundisalvo* kiu signifas spirito luktema. En dokumento de fino de la 15a jarcento oni indikas ke antaŭe oni nomis la lokon "Toledillo" (toledeto) kaj poste "Galbes" aŭ "Gálvez".

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Galveño*. La censita populacio en 2011 estis de 3.440 loĝantoj kaj la denseco estas de 62,55 loĝ/km².

## Situo 
Gálvez estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 712 m; je 31 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 55 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°42′9″ N 4°16′33″ Ok.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj pro proksimeco de ĉefurbo Toledo.

## Historio 
Post la reconquista, estas probable ke la municipo estis reloĝata de lokanoj de Toledo. En la 14a jarcento oni mencias ĝin kiel loko por ĉasado de ursoj kaj aproj.

En la 15a jarcento ĝi apartenis al don Pedro Suárez de Toledo, fondinto de la heredaĵo de Gálvez, kiu pasis al manoj de la familio de Montalbán en la 16a jarcento.

Kiam Karlo la 1-a decidis lasi la regnojn (abdiki) al sia filo Filipo la 2-a, ordonis la majstron Esquivel serĉi sanigan lokon kie retiriĝi. Esquivel indikis la vilaĝon de Gálvez unuarange kaj Cuacos de Yuste duarange. La imperiestro, kiu vere deziris retiriĝi el la ŝtataferoj, decidiĝis por la dua elekto, kaj malakceptis Gálvez ĉar estas tro proksime de Toledo, kie estis tiam la Kortego (ĉefurbo).

Meze de la 19a jarcento estis 460 domoj kaj la municipa buĝeto estis de 43.000 "reales" el kiuj 3.300 estis por pago al la sekretario.

Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, ankaŭ ĉe Gálvez kun preskaŭ 5,000 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kaj ankaŭ ĉe Gálvez oni falis ĝis nur iom pli da 3,000, sed danke al efiko alvoko el proksima regiona kaj provinca ĉefurbo, la populacio stabiliĝis laŭlonge de la resto de la tuta jarcento kaj eĉ iomete ekkreskis ĝis preskaŭ la nunaj 3,500.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Károly Mécs

**Károly MÉCS** [kAroj mEĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mécs Károly** estas hungara aktoro, voĉoaktoro kaj reĝisoro.

Károly Mécs naskiĝis la  1936, Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Mécs frekventis aktoran lernejon de Kálmán Rózsahegyi, poste ankaŭ Teatran kaj Filman Altlernejon, kiun finis en 1961. Li komencis sian aktoran karieron jam pli frue en 1958 en Nacia Teatro (Budapeŝto). Inter 1961–1963 li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged). Baldaŭe li ludis en diversaj lokoj, ekzemple en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li ricevis diversajn premiojn ekde 1970, en 2013 kaj 2021 premiojn Kossuth.

## Roloj (elekto) 
* 30 filmoj inter 1960-2007, ekzemple *Esős vasárnap* (Pluva dimanĉo), 1962; *A kőszívű ember fiai* (Filoj de l'ŝtonkora homo), 1964; *80 huszár* (80 husaroj), 1978; *Élve vagy halva* (Vive aŭ morte), 1980
* 20 televiziaj filmoj inter 1963-2002, ekzemple *Egy óra múlva itt vagyok* (Mi estos ĉi tie post unu horo), (serio), 1971
* 2 reĝisoradoj en 2003
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Romeo kaj Julieta; Lope de Vega: *Hundo de la ĝardenisto*; Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo); Sándor Petőfi: *Tigris és hiéna* (Tigro kaj hieno); József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk); Gyula Illyés: *Fáklyaláng* (Torĉoflamo); Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo)
* hungara voĉo ekzemple de John Wayne, Humphrey Bogart, Laurence Olivier, Gérard Philipe, Henry Fonda, Burt Lancaster, Gregory Peck, Richard Burton, Omar Sharif, Alain Delon, Paul Newman

## Fontoj 
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
László Mensáros

**László Mensáros** [lAslO menŝAroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mensáros László** estis hungara aktoro, voĉoaktoro kaj reĝisoro.
eta|Memortabulo ankaŭ pri László Mensáros
László Mensáros naskiĝis la  1926, Budapeŝto - mortis la  1993, Budapeŝto.

## Biografio 
László Mensáros frekventis Teatran Akademion inter 1946-1952. Pro politikaj pretekstoj li dufoje estis en prizono: inter 1949–1951 kaj 1958–1961. Li komencis sian aktoran karieron en Debrecen, kie ludis inter 1952-1957, poste en Teatro Madách. Inter 1961–1964 li estis ano de Teatro Szigligeti (Szolnok), poste li reiris al Madách. En 1984 li emeritiĝis, sed foje li aktoradis en Teatro Madách. Li ricevis premion Kossuth en 1980, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Roloj (elekto) 
* 32 filmoj (ankaŭ televiziaj) inter 1957-1983, ekzemple *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo), 1969; *Szerelem* (Amo), 1971; *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo), 1971
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Hamleto; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto

## Fontoj 
* https://hu.wikipedia.org/wiki/Mens%C3%A1ros_L%C3%A1szl%C3%B3
* http://mensaros.hu/adattar.php?pid=1 

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Supra voĉo

**Supra voĉo** estas la plej alta voĉo en komponaĵo. Ĝi povas transiri dum la muzikpeco de unu al alia muzikinstrumento aŭ zur kantvoĉo. La supra voĉo povas laŭ tonalto ankaŭ pozicii super la ĉefvoĉo, kiu plejofte reprezentas la ĉefan melodion. En miksita ĥoro kun la voĉaro soprano, aldo, tenoro kaj baso la melodio povas ekz. transiri ekde soprano en la tenoron. La tenoro ŝanĝas sian funkcion de harmonia al ĉefa voĉo, soprano kaj aldo, kies tonoj lokas super tiuj de la tenoro, fariĝas supraj voĉoj.

## Vidu ankaŭ 
* Voĉo (kontrapunkto)

Kategorio:Voĉkategorioj
Internacia tago de scio pri minoj kaj preventaj agadoj kontraŭ minoj

**Internacia tago de scio pri minoj kaj preventaj agadoj kontraŭ minoj** (angle: *International Day for Mine Awareness and Assistance in Mine Action*) – festo celebrata ĉiutage la 4-an de aprilo, establita de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj per rezolucio A/RES/60/97 en 2005.

La festo celas agadon kontraŭ minoj en landoj, kie minoj kaj neeksplodintaj pafaĵoj postlasitaj post milito estas grava danĝero por sekureco, sano kaj vivo de civila loĝantaro kaj malfaciligas socian kaj ekonomian evoluon sur la nivelo de la lando kaj regiono.

Teraj minoj kaj neeksplodintaj pafaĵoj baras vojojn en Afganio, Sudano,  Kamboĝo kaj Demokratia Respubliko Kongo. Ili baras ankaŭ aliron al lernejoj kaj malsanulejoj en Laoso, Gazo kaj Nepalo.

Kategorio:Internaciaj tagoj
Árpád Ódry

**Árpád Ódry** [Odri], hungare **Ódry Árpád** estis hungara aktoro kaj reĝisoro. Lia patro estis Lehel Odry.
eta|220ra|Árpád Ódry
Árpád Ódry naskiĝis la  1876, Budapeŝto - mortis la  1937, Budapeŝto.

## Biografio 
Árpád Ódry finis aktoran akademion en 1898 en Budapeŝto, poste li komencis sian aktoran karieron en provincaj teatroj. Li aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto) en 1905, kie li ankaŭ reĝisoradis ekde 1912. Ekde 1929 li instruis en la akademio, baldaŭe estris ĝin. Li neniam edziĝis, sed li havis filinon. Li ricevis premion en 1928.

## Roloj (elekto) 
* 45 reĝisoradoj
* ĉefroloj, ekzemple William Shakespeare: Hamlet; József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk); Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo)
* roloj (precipe tragikaj roloj), ekzemple William Shakespeare: Romeo kaj Julieta, Macbeth, Reĝo Lear, Othello

## Memorigiloj 
* scenejo en Budapeŝto
* hejmo por gemaljunuloj aktoraj

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Dancanta domo

**Dancanta domo**, alie ankaŭ *Ginger and Fred*, finita en la jaro 1996, situas en Prago sur la dekstra bordo de rivero Vultavo sur angulo de Kajo de Rašín kaj Placo de Jirásek. Temas pri la unua konstruaĵo de pintaj mondaj arkitektoj, kiu estis en Prago post ĉeĥoslovaka revolucio realigita. Nomita ĝi estas laŭ formo de siaj du angulaj turoj, inspiritaj laŭ intermilita fama danca geopo Fred Astaire kaj Ginger Rogers. La Dancantan domon proponis Vlado Milunić komune kun Frank Owen Gehry, kiun al la projekto invitis investisto. La internoj de kancelarioj de la investisto estis parte komisiitaj al Eva Jiřičná, brita arkitektistino de ĉeĥa deveno .

Ties konstruado ekŝtormis la plej ampleksan publikan diskuton pri arkitekturo en Prago. La Dancanta domo ricevis unu el aprezoj en kategorio de dezajno en enketo de usona Time. En ĉeĥa ĵurnalo *Architekt* ĝi venis inter kvin plej signifaj ĉeĥaj konstruaĵoj de la 90-aj jaroj. En la konstruaĵo, kiun financis Nationale Niederlanden (hodiaŭ ING), estas kancelarioj, luksa kafejo kaj restoracio.

Teretaĝo kaj subteretaĝo, origine destinitaj kiel vendejspacoj, estas nun eluzitaj kiel plurcela luebla spaco. La teretaĝo estas solvita kiel grandspaco kun aliro de ĉefa akceptejo kaj de ekstere de la kajo.

## Referencoj 
* Irena Fialová, Rostislav Švácha, Jana Tichá, Idan Schein (tekstoj); Ester Havlová (fotografioj): *Tančící dům / Frank Gehry, Vlado Milunić*, Zlatý řez, 2003 http://www.archiweb.cz/library.php?action=show&id=45

## Eksteraj ligiloj 
* Dancanta domo sur paĝoj archiweb.cz

Kategorio:Domoj en Prago
Kategorio:Nové Město (Prago 2)
Kategorio:Postmoderna arkitekturo
4735 Gary

'*4735 *Gary'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "*Gary*" en honoro de *George Gary Shoemaker*, direktoro de la "*Meteor Crater Enterprises, Inc''". Li kuraĝigis la esplorojn pri Meteor Crater kaj ties prezenton al la publiko en eduka celo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Geografio de Eŭropo

eta|350px|Topografia mapo de Eŭropo
Eŭropo estas la dua plej malgranda kontinento en la mondo post Oceanio, kaj havas areon de 10,530,751 km², kiu reprezentas 7% de la monda teritorio. Ĝi nuntempe konsistas el 49 landoj, inkluzive de Rusio kaj Turkio, kvankam la plimulto de ilia teritorio estas en Azio. En Eŭropo maksimuma distanco de nordo al sudo estas 4,300 km kaj 5,600 km de oriento al okcidento. Ĝi situas en la Norda duonglobo kaj estas ligita al Azio, kiuj kune estas partoj de kio estas nomata Eŭrazio. Eŭropo estas traktata kiel aparta kontinento pro ĝiaj historiaj diferencoj kun Azio.

Ĝi samlimas la maron sur tri el la kvar kompasdirektoj. Ĝenerale parolanta, la Arkta Oceano norde, la Atlantika Oceano okcidente kaj la Mediteranea Maro sude, kiu montras tre gravan oceanan influon pro ĝia larĝa fasado formata de preskaŭ 38,000 km de marbordo, karakterizante la klimaton en la plimulto de la kontinento.

## Eŭropo kiel geografia koncepto 
La ideo de eŭropa "kontinento" estas ofta, sed ne universale estas subtenata. Kelkaj geografiaj tekstoj aludas al la Eŭrazia kontinento, aŭ al eŭropa subkontinento, ĉar Eŭropo ne estas ĉirkaŭata de maro kaj ĝia sudorienta limo ĉiam estis pigre aŭ maltaŭge difinita, kaj eĉ pridisputata.

## Listo de landoj laŭ la nombro de limaj landoj 
eta|250px|Mapo de Eŭropaj landoj laŭ nombro de apudaj landoj

## Vidu ankaŭ 
* Eŭropa Unio
* Centra Eŭropo
* Norda Eŭropo
* Nordokcidenta Eŭropo
* Okcidenta Eŭropo
* Orienta Eŭropo
* Suda Eŭropo
* Sudorienta Eŭropo
4739 Tomahrens

'*4739 *Tomahrens'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de Thomas (*Tom'') J. Ahrens (1936–2010), usona profesoro pri terfiziko en la Kalifornia Instituto de Teknologio. Li estris laboratorion por studo pri alfrapoj kaj kolizioj per malpeza gasa pafilo, kiu studis la transformiĝojn de la mineraloj sub tre alta premo kaj alfrapo, kaj la formiĝon de alfrapa kratero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
4763 Ride

'*4763 *Ride'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la astrofizikistino Sally Ride (1951–2012), unua usona kosmonaŭtino, kiu flugis unuafoje en 1983 en la kosmopramo Challenger. En 1986, ŝi aniĝis en la *Komisiono Rogers'', kiu enketis pri la eksplodo de la kosmopramo Challenger.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1983
Groovin’ High

**Groovin’ High** estas frua bibopa titolo, kiun ĵazmuzikisto kaj komponisto Dizzy Gillespie verkis kaj publikigis en la jaro 1944 kaj kiu fariĝis unu el liaj plej famaj kantoj. La temo havas la kantoformon A - B - A - C. Ĝi baziĝas kiel biboptemo sur la akorda strukturo de *Whispering*, normkanto komponita de John Schonberger en 1920, kaj staras daŭre en maĵoro. En la taktoj 1/2, 5/6 und 9/10 de la partoj A ĝi konsistas nur el tritomotivo, kiu memoras pri kukolo krio, en la aliaj taktoj tamen el biboptipaj okonnotaj frazoj.

En la biografio*Dizzy* la kanto estas priskribita kiel „plaĉa kanto mezrapida“, kiu montras la povon de Gillespie je la formado de interesaj strukturoj kun nur ses instrumentoj.

## Efikohistorio 
La pecon *Groovin’ High* Gillespie unue surbendigis la 9-an de februaro 1945 kun Dexter Gordon ĉe tenorsaksofono, Frank Paparelli ĉe piano, Chuck Wayne, gitaro, Murray Shipinski, kontrabaso kaj Shelly Manne ĉe frapinstrumentaro. Ĉi tiu unua registraĵo enhavas „aŭdacan 6-taktan enkondukon kaj surprize solenan kodon“; Gordon ludas pri la melodio de Gillespie „kontrapunktan kontraŭvoĉo“. Ĉifoje la du blovinstrumentistoj prezentis la pecon *Groovin’ High* unusone. Ĉi tiu versio pli malfrue ankaŭ aperis sur la albumo *Shaw Nuff*. la kanto estas unu el sep kantoj sur la albumo, kiuj ŝokis laŭ ĵazrecenzisto Scott Yanow la samtempuloj de Gillespie. Yanow klarigis en sia libro *Jazz: A Regional Exploration*, ke tiutempe tiaj kantoj estis senekzemplaj, ĉar ili montris radikale alian tonlingvon kompare kun samtempa svingomuziko.

Kvankam la entuziasmuloj kaj amikaj muzikistoj komence trovis la materialon tre stranga kaj malfacila, *Groovin’ High* laŭ *The Sax & Brass Book* baldaŭ establiĝis kiel ĵaza normkanto. LaŭYanow la solaĵoj de Parker kaj Gillespie nur malmulte rilatis al la melodio, sed ili estis ja ligitaj. Estis grava paŝo antaŭen por la ĵazo.

Kaj Gillespie kaj ankaŭ Parker surdiskigis la pecon ankoraŭ pli malfrue – Parker en 1953 kun orgenisto, Gillespie fine de la 1950-aj jaroj kun la kantensemblo *Les Double Six*. La plej gravaj novversioj de la normkantoj estas tiuj de Cannonball Adderley/Milt Jackson, Lou Donaldson, Erroll Garner, Hampton Hawes, Bobby Timmons, George Wallington kaj Gerald Wilson.

## Literaturo 
* Hans-Jürgen Schaal (Hrsg.) *Jazz-Standards. Das Lexikon*. Bärenreiter, Kassel, 2004 (3-a eldono); ISBN 9783761814147

## Referencoj 
Kategorio:Ĵazaj normkantoj
Jerzy Kluger

**Jerzy KLUGER** (naskiĝis la 4-an de aprilo 1921 en Krakovo, mortis la 31-an de decembro 2011 en Romo) estis inĝeniero, entreprenisto, juda amiko kaj lerneja kolego de papo Johano Paŭlo la 2-a.

Lia patro Wilhelm estis advokato, kapitano de artilerio, kaj ankaŭ dum 18 jaroj prezidanto de Juda Religia Komunumo en Wadowice. Jerzy Kluger frekventis gimnazion de Wadowice en la jaroj 1930–38, tie amikiĝis kun Karol Wojtyła. Post abiturientiĝo studis ĉe Varsovia Politekniko. Post eksplodo de la dua mondmilito kune kun patro serĉis siajn armeajn taĉmentojn. Lia patrino kaj fratino (majstrino pri teniso) kaj avino restis en Wadowice. Ili poste pereis en Aŭŝvico. Wilhelm kaj Jerzy estis arestitaj de NKVD kaj senditaj al gulago. Jerzy danke al pakto Sikorski-Majskij eniris Armeon de Anders. Batalis i.a. ĉe Monto Kasino pro kio ricevis Balat-Krucon. Estis kapitano de artilerio. Distingita ankaŭ per Oficira Kruco de la Ordeno "Polonia Restituta". Postmilite studis ĉe Politekniko en Turino. Poste en Anglio daŭrigis studadon en Nottingham. Kun sia edzino Renee, irlanda katolikino, alvenis en 1954 al Romo, kie gvidis inĝenieran firmaon. Nun la firmao okupiĝas pri organizado de internaciaj foiroj. Dum la pontifiko de Johano Paŭlo la 2-a helpis al la papo dum diplomatiaj interparoloj kun Israelo, kaj dum preparado de historia vizito de la papo en roma sinagogo, kio okazis la 15-an de aprilo 1986. En 1989 venis al Wadowice kun speciala letero de Johano Paŭlo la 2-a por malkovro de memortabulo en la loko, kie estis la sinagogo, bruligita de germanoj septembre 1939. La papo baptis lian filinon Stefania, kaj septembre 1997 gvidis nuptan ceremonion. La papo baptis ankaŭ nepinon de Jerzy Kluger - Chiara. En 2003 Kluger ricevis titolon "Homo de Interkompreniĝo", atribuata de Pola Konsilio de Kristanoj kaj Judoj. Li estis ŝatanto de teniso, kion kultivis ĝis la lasta momento apartenante al ekskluziva roma klubo de teniso.

Jerzy Kluger mortis en roma malsanulejo je Alzheimer-malsano. Enteriga ceremonio okazis la 2-an de januaro 2012 en juda tombejo.

## Literaturo
* biografiaj informoj 
* Gregory Dowling: *Letter to a Jewish Friend Jerzy Kluger.* Hodder & Stoughton Religious, 1994, ISBN 034061014X
* Darcy O'Brien: *The Hidden Pope – The Untold Story of a Lifelong Friendship That Is Challenging the relationship between Catholics and Jews. The Personal Journey of John Paul II and Jerzy Kluger.* Daybreak Books, New York 1998. ISBN 0-87596-478-8

Kategorio:Polaj inĝenieroj
Placo de Jirásek

**Placo de Jirásek** (ĉeĥe : *Jiráskovo náměstí*) estas nomo por pluraj placoj en Ĉeĥio tiel nomitaj omaĝe al Alois Jirásek.

*Placo de Jirásek (Ostrava) - placo en Ostrava
*Placo de Jirásek (Plzeň) - placo en Plzeň
*Placo de Jirásek (Prago) - placo en Prago

Kategorio:Placoj en Ĉeĥio
4816 Connelly

'*4816 *Connelly''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan matematikiston Robert Connelly, profesoron en la Universitato Cornell. Liaj laboroj helpis al la interpreto de la  de la asteroidoj kaj al la bildigo per radaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Lake Tapps (Vaŝingtonio)

[eta|Lake Tapps kun [Monto Rajnera fone]]

**Lake Tapps** (**Lago Tapps**) estas digefarita lago en Kantono Pierce, Vaŝingtonio, Usono. Ĝin ĉirkaŭas kvar urboj: Auburn, Bonney Lake, Buckley, kaj Sumner. Origine, Lake Tapps estis unu el pluraj malgrandaj lagoj, kiuj unuiĝis en 1911 kiam oni instalis digon kun elektrocentralo ĉe ĝia elfluejo. La rivero, kiu enfluas kaj elfluas la lagon, estas la Blanka rivero.

## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bonney Lake & Lake Tapps Courier-Herald - Current articles 
* Lake Tapps News 
* Lake Tapps Public Water Supply Project 

Kategorio:Lagoj en Vaŝingtonio
Kastelo de Montalbán

eta|300px|Kastelo de Montalbán
La **Kastelo de Montalbán** estas kastelo kiu troviĝas en la municipa teritorio de San Martín de Montalbán, sude de la provinco de Toledo, Hispanio, kaj konstruita sur krutaĵo de 100 m de profundeco tranĉita de la rivero Torcón, kiu utilis kiel defenda fosaĵo triflanke.

## Situo 
Oni povas alveni al tiu fortikaĵo laŭ la regiona ŝoseo CM-4009 el San Martín de Montalbán en direkto al La Puebla de Montalbán, kaj je ĉirkaŭ 5 km disde la unua loko post kruciĝo maldekstre oni alvenas al la kastelo, kaj dekstre al la sanktejo visigota de Santa María de Melque.

## Historio 
Ĝi estis posedaĵo de la Templanoj.

## Priskribo 
## Referencoj 
* Castillosnet.org - Kastelo de Montalbán 

## Eksteraj ligiloj 
* La kastelo de Montalbán 

Montalbán
Kategorio:Kastilio-Manĉo
Álvaro de Luna

[eta|Statuo de Álvaro de Luna en [Cañete (Cuenca)|Cañete.]]
[eta|Álvaro de Luna kun mantelo de la [Ordeno de Santiago|Ordeno kaj kruco de Santiago bruste, de la retablo de Sancho de Zamora en la kapelo de Santiago en la Katedralo de Toledo. Li estis Superulo de la Ordeno de 1445 ĝis 1453. La tabulo estis pentrita en 1488.]]
**Álvaro de Luna** (Cañete, Cuenca, ĉirkaŭ 1390 - Valladolid, 2-a de junio 1453) estis nobelo kastilia de la familio Luna. Li estis Konestablo de Kastilio, Granda Superulo de la Ordeno de Santiago de 1445 ĝis 1453, kaj favoratulo de la reĝo Johano la 2-a. Li estis entombigita en la kapelo de Santiago, en la katedralo de Toledo.

## Infanaĝo kaj ascendo en Kortego 
## Hegemonio 
## Falo 
Álvaro de Luna estis malliberigita en la kastelo de Portillo antaŭ sia translokigo al Valadolido, kie li estis ekzekutita.

## Historiografio 
## En literaturo 
## Familio 
## Bibliografio 
* Moxó y Montoliu, Francisco de (1990). La Casa de Luna (1276-1348): factor político y lazos de sangre en la ascensión de un linaje aragonés.
* Münster, Westfalen : Aschendorffsche Verlagsbuchhandlung. ISBN 3-402-05825-1.
* Moxó y Montoliu, Francisco de (2005). Miscellanea de Luna. Zaragoza : Institución "Fernando el Católico". ISBN 84-7820-745-7.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Militordenoj
Kategorio:Ekzekutitaj personoj de Hispanio
Kutĉ-Golfo

[eta|220px|Kutĉ-Golfo maldekstre. [NASA-bildo.]]
**Kutĉ-Golfo** estas golfo de Araba Maro je la okcidenta marbordo de Barato, en la subŝtato Guĝarato, kaj fama pro siaj ekstremaj ĉiutagaj tajdoj .
La maksimuma profundo de Kutĉ-Golfo sumiĝas je 401 metroj.
Ĝi longas 180 kilometrojn kaj disagas Kutĉ-Distrikton de Katiavar-Duoninsulo.
Apude, Rukmavati-Rivero enfluas en Araban Maron.

## Vidu ankaŭ 
* Kutĉoj

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Guĝarato
Kategorio:Golfoj
Saint-Jean-de-Losne

**Saint-Jean-de-Losne** estas franca komunumo kiu situas en Francio, regiono Burgonjo, departemento Côte-d'Or.

## Geografio 
Saint-Jean-de-Losne etendiĝas sur 0,36&nbsp;km² de surtera aero kaj 0,24&nbsp;km² de akva areo. Estas la pli malgranda komunumo de la Burgonjo. Fakte la komunumoj de Saint-Jean-de-Losne, Losne kaj Saint-Usage formas nur unu urbon.

La urbo situas laŭ la Saono kaj la kanalo de Burgonjo, avale de la enfluejo de la rivero Ouche.

### Ekonomio 
Tie estas grava turisma haveno.

### Demografio 
## Historio 
En 1636 de la 28-a oktobro ĝis la 2-a novembro, la armeo de Karlo la 4-a duko de Loreno kaj Bar sub la komando de la generalo François de Mercy kaj la armeo de Ferdinando la 2-a imperiestro de la Sankta Romia Imperio sub la komando de la generalo Matthias di Gallasso vane klopodis ekokupi la urbon.
En 1814 la urbo rezistis longe kontraŭ la aŭstria armeo. Ĝi ricevis en 1815 de Napoleono la 1-a por ĝia kuraĝo la honoran leĝion.
La germana armeo okupaciis Saint-Jean-de-Losne ekde junio 1940. Ĝi forlasis la urbon la 10-an de septembro 1944.

## Vidindaĵoj 
[eta|maldekstra|La preĝejo Sankta [Johano la Baptisto]]
La preĝejo estas gotika. Ĝia ĥorseĝaro datiĝas el 1756-58.
La dihotelo datiĝas de 1688. Ĝi enhavas statuon de dipatrino kun la knabo Jesuo eble farita de Jean de La Huerta. La ponto datiĝas de 1947. La muzeo prezentas la historion de barĝoj kaj kanaloj.

## Esperanta vivo 
Okaze de la eŭropaj balotoj, Eŭropo - Demokratio - Esperanto ricevis 1 voĉdonon (0,39 % de voĉoj) en 2004.

## Notoj kaj referencoj 
* Philippe Dhetel, Annales historiques de Saint-Jean-de-Losne 1908

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côte-d'Or
* Saint-Jean-de-Losne (stacidomo)

### Eksteraj ligiloj 
* Paĝaro de la komunumaro 
* Paĝaro de la muzeo 
* Ne oficiala paĝaro pri la urbo 
* Paĝaro de la turisma ofico 
* Paĝaro de la fanfaro de Saint Jean de Losne 

Kategorio:Komunumoj de Côte-d'Or
4732 Froeschlé

'*4732 *Froeschlé'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la francaj geastronomoj kaj geedzoj *Claude* kaj *Christiane Froeschlé'', de la Observatorio de la Côte d'Azur. Ili ambaŭ analizis la evoluon de la orbitoj de la malgrandaj korpoj (asteroidoj, kometoj, meteoroidoj kaj polveroj). Claude estis la unua, kiu esploris pri la ĥaosaj regionoj de orbita resonanco kun Jupitero. Christine studis la evoluon de la mallong-periodaj kometoj en "jarcenta resonanco" kaj montris ke la ĉefaj jarcentaj resonanco estas verŝajnaj fontoj de meteorŝtonoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Molepolole

**Molepolole** estas urbo en Bocvano, kaj la ĉefurbo de Distrikto Kweneng. Ĝi estas unu el la plej grandaj tradiciaj urboj de Afriko. Ĝi situas en sudorienta Bocvano, ĉirkaŭ 50 kilometroj okcidente de la ĉefurbo, Gaborone.

## Bildoj 

Dosiero:MolepololeMall.jpg|Komerca centro en Molepolole.
Dosiero:MolepololeChurch.jpg|Preĝejo en Molepolole.
Dosiero:MolepololeHospital.jpg|Skota Hospitalo Livingstone en Molepolole.
Dosiero:Scottish Livingstone Hospital 228.jpg|La Skota Hospitalo Livingstone en Molepolole.
Dosiero:New Molepolole Shopping Mall.jpg|La nova vendejaro Mafenyatlala en Molepolole.

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Bocvano
Distrikto Kweneng

**Kweneng** estas distrikto loke sude de Bocvano. Ĝia ĉefurbo estas Molepolole.
En malsupreniranta ordo de loĝantaro, grandaj urboj estas:
* Molepolole
* Mogoditshane
* Thamaga
* Gabane
* Kopong
* Letlhakeng
* Metsimotlhaba

Kweneng
Favoratulo

[eta|dekstra|*Gaspar de Guzmán, [Grafo-Duko de Olivares*, de Velázquez, 1624. Aperas la favoratulo kiel burokrato, apogata sur tablo kaj montranta ŝlosilon kiu karakteras lin kiel homo kiu disponis je la fido absoluta de la reĝo Filipo la 4-a. Liaj oficialaj postenoj kortegaj estis *Sumiller de Corps* (ĉambrohelpisto) kaj *Caballerizo mayor* (ĉevalisto , ekde 1622), kio permesis lin akompani la reĝon ĉiumomente, kaj en Palaco kaj ekstere, kaj devigis lin dormi en liaj ĉambroj. Li estis poste ankaŭ *camarero mayor* (kelnero, ĉambroservisto, ekde 1636).]]
La **Favoratulo** aŭ **Privatulo**, en hispana origine *valido*, *privado* aŭ *favorito*, estis politika figuro (la *valimiento*) propra de la Antikva Reĝimo en la Hispana Monarkio, kiu atingis sian plenecon sub la nomitaj Malgrandaj Habsburgoj en la 17a jarcento. Ĝi ne povas esti konsiderata kiel institucio, pro tio ke en neniu momento oni celis oficialan postenon, ĉar ĝi utilis al la reĝo nur dum ĉi tiu fidis en la persono elektita.

Kvankam ne estis posteno kun formala nomumo, tiu de *valido* estis la posteno de plej granda konfido de la monarko en konkretaj aferoj. Estas grava la nuanco, ĉar la spiritaj temoj estis respondeco de la reĝa konfesisto, figuro de politika graveco neniel disdegnebla. La funkcioj kiujn praktikis la *valido* estis de maksimuma nivelo en la politika decidado, pli ol konsilisto, ĉar en la praktiko regis en nomo de la reĝo, en momento en kiu la aŭtoritata monarkio koncentris enorman povon en sia figuro. Se la reĝo ne povas aŭ ne volas regi por si mem, estas nepra la *valido*.

Oni uzas kiel sinonimojn la terminojn *favorito* aŭ *privado*. Konvenas eviti la terminon *ĉefministro* kiu en iu okazo (ĉefe fine de la 17a jarcento) oni uzis por loki la *favorito*-n super ajna alia ministro aŭ funkciulo, sed kiu konfuziĝas kun la tute malsama koncepto de ĉefministro en la brita monarkio ekzemple, ekvivalenta al kio en Hispanio oni nomas *prezidanto de la konsilantaro de ministroj*, propra posteno de la Konstitucia Monarkio aŭ la Parlamenta Monarkio, ne ekzistanta en Hispanio antaŭ la 19a jarcento.

## Favoratuloj laŭ reĝoj 
* John Stuart, 3a Grafo de Bute ĉe Georgo la 3-a (Britio)


Kategorio:Historio de Hispanio
Mogoditshane

**Mogoditshane** estas urbo en la Distrikto Kweneng de Bocvano. En la censo, la loĝantaro estis 43,394 loĝantoj. Ĝi havas futbalteamo nomita Mogoditshane Fighters.

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Bocvano
Oberschönegg

**Oberschönegg** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Oberschönegg (Ŝvabio)** estas komunumo en Germanio.

* **Oberschönegg BE** estas vilaĝo de la komunumo Burgistein de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.
Usona Sekretario de Hejmlanda Sekureco

eta|Janet Napolitano, Departmento de Hejmlanda Sekureco, 2009-&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

La **Usona Sekretario de Hejmlanda Sekureco** ( **United States Secretary of Homeland Security**) estas la estro de la Departmento de Hejmlanda Sekureco, kiu havas la taskon protekti la usonan hejmlandon kaj la sekurecon de usonaj civitanoj. La sekretario estas membro de la tiel nomata Kabineto de la Prezidento, t.e. la usona departmento. Tiu posteno estas kreita post la teroraj eventoj de la 11-a de septembro, 2001. Komence, antaŭ ol la kreiĝo de la departmento, estiĝis la posteno de Asistanto al la Prezidento pri Hejmlanda Sekureco.

La aktuala sekretario, konfirmita de la Senato la 20-an de januaro, 2009, estas Janet Napolitano.

Antaŭaj sekretarioj pri hejmlanda sekureco estis:
* Tom Ridge, de la 24-a de januaro, 2003, ĝis la 1-a de februaro, 2005, sub prezidento George W. Bush
* George M. Loy, provizore, de la 1-a de februaro, 2005, ĝis la 15-a de februaro, 2005, sub prezidento George W. Bush
* Michael Chertoff, de la 15-a de februaro, 2005, ĝis la 21-a de januaro, 2009, sub prezidento George W. Bush (kaj dum unu tago sub Barack Obama))

## Referencoj 
Hejmlanda Sekureco
Kategorio:Usonaj politikistoj
Pelle Molin

eta|Busto de Pelle Molin en Näsåker
**Pelle MOLIN** (naskita la  en Tjäll, Svedio; mortinta la  en Bodø, Norvegio) estis sveda verkisto kaj pentristo.

## Vivo 
Pelle Molin estis la dua el kvin gefiloj de Abraham Molin, kiu laboris en la ligna industrio, kaj Anna Helena Lidblom. La patrino mortis jam en 1876. De tiam la patro donis fortan religian akcenton al la edukado de Pelle. La patro volis, ke li fariĝu pastro aŭ provinca oficisto; tamen Pelle havis alian planon. Jam en la jaroj 1877 ĝis 1880, dum li lernis en gimnazio en Härnösand, li komencis verki. La unua publikigita verko estis la poemo *Qvällen,* kiun presis en 1879 la gazeto *Härnösands-Posten.* Ĝi temas pri lia profunda malĝojo pri la patrina morto.

De 1884 ĝis 1886 Pelle Molin estis kunlaboranto de *Härnösands-Posten.* De 1887 ĝis 1980 li studis en la Stokholma akademio de la artoj. Tiam lin enuis la studado, kaj li volis ekkoni la mondon. Tamen lia patro ne pretis financi tion. Dum la somero de 1890 Pelle Molin vizitis la pentriston Johan Tirén en lia ateliero en Stokholmo. Tirén malfermis la okulojn de Molin por la "virga tero" de Norrland. Sian monon perlaboris Pelle Molin per raportado por diversaj ĵurnaloj.

Pelle Molin planis pentri bildon por internacia ekspozicio en 1897 en Stokholmo. Pro tio li en 1895 vojaĝis al la norvega provinco Nordland. Pro malbona vetero li, malbone ekipita, devis pasigi kelkajn tagojn en la montaro. Rezultis malsano, kiu kondukis al lia morto.

## Verko 
De 1890 ĝis 1894 Pelle Molin vivis kiel verkisto kaj pentristo en Näsåker. Lia plej konata verkaĵo estas la novelaro *Ådalens poesi,* publikigita nur en 1897. Pelle Molin enkondukis la sovaĝan naturon de Norrland en la svedan literaturon kaj tiel eĉ fondis novan literaturon ĝenron. En siaj verkoj li priskribis la strangan loĝantaron, la grandiozan naturon kaj la sociajn problemojn. Lia rakonto *En ringdans, medan mor väntar* kaptas la leganton per detala priskribo de la simpla kaj malmola vivo, kvazaŭ krio el la mallumo.
eta|Rivero Nämforsen

### Pentrado 
Pelle Molin estis inspirita de svedaj pentristoj revenintaj el Francio. Lernintaj impresionisman stilon, ili evoluigis ĝin al naci-romantikisma stilo. Molin ŝatis tiun novan stilon kaj praktikis ĝin en Ådalen. Ofte li pentris la riverojn de la regiono, precipe tiun partojn, kie la akvo fluis tre rapide. Ili respegulas la personecon de Molin, kiu estis same ŝanĝiĝema, nevenkebla kaj drama.

## En Esperanto aperis 
* *La rakonto pri Gunnel.* Tradukis Einar Knutsson. En: *Literatura Mondo* marto 1931, paĝoj 33–37.
** Reaperinta en *Dek du amrakontoj * (Tyresö: Inko, 2002, ISBN 91-7303-151-2), paĝoj 69–81.
* *Danco kun urso dum Panjo atendas.* Tradukis Holger Ekblad. En: *Sveda Antologio,* unua parto, volumo 2, paĝoj 297–306.

Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
Kategorio:Svedaj pentristoj
4788 Simpson

'*4788 *Simpson''''' estas tre malgranda, neordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan komponiston kaj  Robert Simpson (1921–1997) je la okazo de ties 70-a naskodato.

## Orbito 
Ĝi estas en  5:9 kun Marso kaj 7:2 kun Jupitero.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en decembro 2020 de P. Sogorb kaj aliaj per observoj de , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 0,6&nbsp;km kaj orbitas je distanco taksita je 5,7&nbsp;km de la ĉefa korpo kun orbita periodo de 0,6242 ± 0,0004 tago (14,98 ± 0,01 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (4788) Simpson; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Kvaronumo

[eta|[Dirk Bouts: La martireco de la Sankta Hipolito]]
**Kvaronumo** estis en antaŭaj tempoj metodo por plenumi la mortpunon. La kondamnito estis dispecigita en kvar pecoj aŭ per kvar ĉevaloj distirita.

En Francio tiu puno estis rezervita por reĝmurdantoj. Du konataj murdintoj kiuj estis kvaronumitaj estas Robert François Damiens (kiu klopodis murdi Ludovikon la 15-an kaj cetere krom kvaronumo estis kondamnita ankaŭ al aliaj formoj de torturado) kaj François Ravaillac (kiu murdis Henrikon la 4-a).

En Anglio la puno estis rezervita por viroj kiuj estis konviktitaj pro ŝtatperfido (virinoj estis bruligitaj vivaj). Kvaronumo estis parto de la angla kriminala leĝo ĝis 1870. Guy Fawkes estis kondamnita al tiu puno sed evitis ĝin per antaŭtempa salto de la eŝafodo dum kiu li rompis la nukon. Verŝajne lia kadavro pliposte tamen ankoraŭ estis kvaronumita sed li ne plu spertis la doloron.

En Rusio en 1775 Emeljan Pugaĉov estis kvaronumita, la gvidinto de la ribelo de la Ural-Kozakoj kontraŭ la regado de Katarina la Granda.

En Nederlando en 1584 la murdinto de Vilhelmo la Silentulo (pli bone konata kiel Vilhelmo de Oranĝo), Balthasar Gerards estis kvaronumita.

Kategorio:Mortpuno
Urda

[eta|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]

**Urda** estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Urdetano*. La censita populacio en 2011 estis de 3.074 loĝantoj kaj la denseco estas de 14,11 loĝ/km².

## Situo 
Urda estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Montoj de Toledo en la suda centra parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 763 m; je 73,3 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo kaj je 56,1 km el Ciudad Real, plej proksima urbo. La areo de ties teritorio estas de 217.82 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°24′50″ N 3°43′18″ Ok.

## Ekonomio 
Agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado tradicie. Ŝtonminejoj de marmoro.

## Historio 
La teritorio estis loĝata de karpetanoj, kiuj klopodis eviti la rapidan romanigon de la areo de Urda; poste venis la araboj. La loĝantoj de la loko estis uzataj kiel soldatoj dum la Reconquista, kaj pro tio akiris privilegiojn el diversaj reĝoj.

Dokumento de fino de la 18a jarcento asertas, ke la komencoj de la setlejo estis de abelbredistoj. Kun tiu espluatado de abelujoj eble estis tiu de la ĉasado. Urda malhavis dokumenton aŭ permesilon por reloĝado, sed estis menciata en interkonsento okazinta inter la ordenoj de Kalatravo kaj Sankta Johano en 1232, kiel domaro de Consuegra apartenanta tiele al la ordeno de Sankta Johano. Poste, en 1557 oni deklaris ĝin vilaĝo separante ĝin el Consuegra.

Meze de la 20a jarcento la populacio de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio. En Urda jam oni falis el pinto en la 1930-aj jaroj de 5,697 loĝantoj post la Hispana Enlanda Milito al perdo de ĉirkaŭ 300 loĝantoj. Pro la elmigrado de la 1960-aj jaroj oni falis al la nunaj ĉirkaŭ 3,000, do la populacio preskaŭ duoniĝis dum la 20a jarcento.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Kastilio-Manĉo
Kategorio:Municipoj de Toledo
Kategorio:Provinco Toledo
Sándor Pécsi

**Sándor PÉCSI** [ŝAndor pEĉi], hungare **Pécsi Sándor,** Esperante **Aleksandro Pécsi** estis elstara hungara aktoro.

Sándor Pécsi naskiĝis la  1922, Sajószentpéter - mortis la  1972, Budapeŝto.

## Biografio 
Sándor Pécsi frekventis lernejon en Sárospatak, poste li studis en aktora akademio en Budapeŝto. Li komencis sian aktoran karieron en 1944 en Nacia Teatro (Miskolc). Ekde 1948 li estis ano de Teatro Madách. Li ricevis premiojn Kossuth en 1951 kaj en 1953, poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Memorigiloj 
* lernejo en Sajószentpéter
* teatreto en Harsány

## Roloj (elekto) 
* 54 filmoj inter 1948-1972, ekzemple *Erkel* (Ferenc Erkel), 1952; Liliomfi, 1954; *Rokonok* (Parencoj), 1954; En uniformo, 1957; *Szent Péter esernyője* (Ombrelo de Sankta Petro), 1958; *A Pál utcai fiúk* (Filoj de la Paŭlo-strato), 1969
* 9 televiziaj filmoj inter 1964-1973, ekzemple La nigra urbo (filmo), 1971; *Jó estét nyár, jó estét szerelem* (Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo), 1972
* diversaj teatraĵoj, ekzemple William Shakespeare: Hamlet; Zsigmond Móricz: *Rokonok* (Parencoj)

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Pecsi