open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montokurado

eta|dekstra|Montetokurado en Prago.
**Montokurado** aŭ **montetokurado**, estas la sporto kurado, ekster ŝoseo, sur altatera kamparo kie la deklivo grimpota havas altan gradon de malfacilo. Ĝi estas populara ekzemple en Anglio kaj norda Britio, speciale ĉe pejzaĝo de arbustetaro de la Laga Distrikto.

Konkurencoj de montokurado estas organizataj laŭ premiso ke partoprenantoj posedas monto-orientajn kapablojn kaj portas taŭgajn porsurvivajn ekipaĵarojn priskribitaj de la organizanto.

La unua registrita montokurado en Okcidento okazis en Skotlando. La reĝo Malkolmo la 3-a organizis konkurencon en Braemar en 1040 aŭ eble tiom malfrue kiom en 1064, ŝajne por trovi rapidan mesaĝiston.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Shevels, Keven. Introduction to Trail and Fell Running. ISBN 978-1-905444-40-3.
* Smith, Bill (1985). Stud Marks on the Summit: A History of Amateur Fell Racing: 1861-1983. Preston: SKG Publications.
* Chilton, Steve (2013). It's a hill, get over it: fell running's history and characters. Dingwall: Sandstone Press. ISBN 978-1-908737-57-1.

Kategorio:Kurado
Kategorio:Montogrimpado
Larĝkorpa aviadilo

[eta|[Airbus A380, la plej larĝa pasaĝeraviadilo]]

La **larĝkorpa aviadilo** ( Wide-body aircraft) estas nomo de pasaĝeraviadilo, kiu havas du pasaĝerkoridorojn en la aviadilo.
Ĝis 1990-jaroj larĝkorpa aviadilo ofte uzis kvar motorojn (Kiel Boeing 747), tamen nuntempe ankaŭ uzas du motorojn (Kiel Boeing 787).

## Historio 
Post la sukceso de Boeing 707 kaj Douglas DC-8 en 1950-jaroj kaj 1960-jaroj, la flugkompanioj bezonis pli grandajn aviadilojn por la longdistancaj flugoj kiel internacia flugo.

La "epoko de larĝkorpaj" estis komencita kun Boeing 747 de en 1970. Post la komenco de Boeing 747 en Usona flugkompanio Pan Am, La rivalo de Boeing, McDonnell Douglas enkondukis *Trijet* (Tri jetmotora pasaĝeraviadilo) pasaĝeraviadilon kiel DC-10. Dum la 1970-jaroj, Eŭropa fabrikanto Airbus ankaŭ enkondukis Airbus A300 en 1974. Tiu epoko poste konata kiel *Larĝkorpa milito*.

En 1990-jaroj, la ĝenerala tendencio de civila aviado estis ŝanĝita: Kvarmotoraj pasaĝeraviadiloj kiel Boeing 747 kaj Airbus A340 perdis popularecon pro la konsumo de fuelo kaj striktiĝo de fluga regularo. Danke al disvolviĝo de motora teknologio, dumotoraj pasaĝeraviadiloj kiel Boeing 777 ebliĝis longdistancan flugon.

Post la 9/11, aviadilaj fabrikantoj ŝanĝis kaj provis malgrandigi uzadon de fuelo. Tiuj provoj rezultis dumotorajn larĝkorpajn aviadilojn kiel Boeing 787 kaj Airbus A350.

## Listo de larĝkorpaj aviadiloj 
* Boeing 747 (1969)
* Airbus A300 (1972)
* Airbus A340 (1991)
* Boeing 777 (1994)
* Airbus A380 (2005)
* Airbus A350 XWB (2008)
* Boeing 787 Dreamliner (2009)

Kategorio:Aviadilaj tipoj
Teréz Karikó

**Teréz Karikó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Karikó Teréz** estis hungara operkantisto, (koloratursoprano).

Teréz Karikó http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz13/102.html naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 8-a de novembro 2021.

## Biografio 
Teréz Karikó akiris diplomon en Muzikakademio Franz Liszt en 1960, kie ŝi lernis ĉefe de Andor Lendvai. Ŝi plulernis ankaŭ en Romo helpe de stipendio. Post siaj studoj ŝi debutis en Nacia Teatro (Szeged) kun grandaj sukcesoj. Ŝi kantadis operojn en la teatro ĝis 1987, sed kelkfoje ŝi estis aŭdebla ankaŭ en Budapeŝta Ŝtata Operejo kaj Teatro Erkel. Inter 1974 kaj 1979 ŝi estis ankaŭ solisto de kantogrupo, kun kiu ŝi faris turneojn eksterlande. En 1974 ŝi kantadis en UNO. Ŝi ankaŭ instruis 6 jarojn en muzika altlernejo en Szeged. Ŝi ricevis premiojn inter 1965-2016, krome ŝi ricevis la titolon "eterna membro de Teatro Szeged".

## El ŝia repertuaro 
* Giacomo Puccini:
** Gianni Schicchi - Nella
** La Bohème - Musette
* Giuseppe Verdi:
** La Traviata - Annina
** Nabucco - Abigel
** Otelo - Desdemona
** Makbeto - Lady Macbeth
** Aida - titolrolo; ĉefpastrino
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte - unua korteganino
* Ludwig van Beethoven: Fidelio - Leonora
* Georges Bizet: Carmen - Micaela
* Werner Egk: Peer Gynt - Ingrid
* Richard Wagner: Tannhäuser - Elizabeta
* diversaj oratorioj
* pluraj kantoj, eĉ popolkantoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vladivoj Tomek

**Vladivoj Tomek** (naskiĝis la 9-an de junio 1933 en Prago, mortis la 17-an de novembro 1960 samloke) - ĉeĥa skolto, gvidanto de kontraŭkomunista armita grupo en Ĉeĥoslovakio postmilite.

## Vivo 
Li lernis en gimnazio en Prago. Apartenis al skoltoj. Post transpreno de regopovoj fare de komunistoj fabruare 1948, engaĝiĝis en agado kontraŭ iliaj registaroj. Komence li pentris sur konstruaĵoj kaj muroj karikaturojn de konataj komunistoj kaj skribis kontraŭkomunistajn sloganojn. Ankaŭ disvastigis flugfoliojn. Poste, komence de 1951 kreis armitan grupon, kiun nomis "Othello". Krom propaganda agado ĝi estis atakonta funkciulojn de ĉeĥoslovakaj sekurecaj servoj Stb (Státní bezpečnost) kaj de aktivuloj de la komunista partio, ankaŭ eksplodigi konstruaĵojn kaj objektojn de publika uziteco. La grupo planis meti eksplodaĵon sub fervojan viadukton aŭ konstruaĵon de komunista partio en Prago. Ĝi ankaŭ planis forkapti ministron pri nacia defendo generalon Ludvik Svoboda. Neniu el la konceptoj realiĝis.

Por akiri armilaron fine de decembro 1951 oni nur embuskis kontraŭ armea patrolo de 4 soldatoj, el kiu 1 unu estis mortigita, kaj la dua serioze vundita. En 1956 plimulto de la membroj revenis al normala vivo. Al la resto aliĝis tamen oficiro de ĉeĥoslovaka armeo leŭtenanto Ludvik T. Díky. La grupo aktiviĝis post eksplodo en Budapeŝto de kontraŭsoveta ribelo. Tamen limiĝis al propaganda agado. Pro manko de mono oni aranĝis atakon al kasisto, kiu devus veturigi monon, sed montriĝis, ke ĝin ne havas. La 18-an de decembro 1959 membroj de la grupo estis arestitaj. Post la proceso oni kondamnis ilin al puno de 2,5 ĝis 25 jaroj de mallibero kaj V. Tomek estis mortpunita. Verŝajne estis la lasta pafmortigito pro politikaj kaŭzoj. En 2001 en Prago estis malkovrita tabulo lin memoriganta.

## Bibliografio 
* Lukáš Babka,Václav Veber, Za svobodu a demokracii III: Třetí (protikomunistický) odboj, Hradec Králové 2002

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Vladivoj Tomek (ĉeĥe) kun la foto
* Rememoroj pri Vladivoj Tomek (ĉeĥe)

Kategorio:Ĉeĥoj kondamnitaj al mortpuno
Kategorio:Ĉeĥaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Ĉeĥaj politikaj malliberuloj
Aranka Hegyi

**Aranka Hegyi** [hedji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Hegyi Aranka** estis hungara-cigana operetkantisto, primadono.
eta|Aranka Hegyi sur scenejo
Aranka Hegyi http://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/h-75B54/hegyi-aranka-75D06/ naskiĝis la  en Szabadka (nuntempa Subotica en Serbio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Aranka Hegyi devenis el muzika cigana familio. Ŝi frue orfiĝis, ŝi estis edukita en Pest (urbo) inter 1862-1872. Ŝi estis talenta, tial ŝi lernis dancojn kaj kantojn en studio de Nacia Teatro (Pest). En 1873 ŝi aliĝis al trupo en sia naskiĝurbo. Ekde 1880 ŝi apartenis Népszínház (jam ne ekzistanta), kie ŝi estis egalranga aktoro kun Lujza Blaha kaj Ilka Pálmay. En 1885 ŝi edziniĝis, sed la geedziĝo daŭris nur 2 jarojn. En 1898 kelkajn monatojn ŝi apartenis al Teatro Magyar. En 1900 ŝi fondis privatan aktoran lernejon.

## Elektitaj disĉiploj 
* Janka Csatay

## Elektitaj teatraj roloj 
* Jacques Offenbach: ''Les contes d'Hoffmann* - triopa rolo (Olympia, Giulietta, Antonia) unue kantita hungare en 1882
* Robert Planquette:
** *Les cloches de Corneville* – Serpolette
** *Rip van Winkle* – Katrina
* Georges Bizet: *L'Arlésienne* - Vivette
* Jacques Offenbach: *La Belle Hélène'' – Paris
* Franz von Suppé: Boccaccio - titolrolo

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
[eta|maldekstre|Aranka Hegyi en [1900]]

Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Hungaraj ciganoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Sportoklubo

[eta|dekstra|250ra|Sportoklubo en [Belo Horizonte, Brazilo, montranta variajn pavimitajn kaj pentritajn surfacojn por futsalo, korbopilko kaj flugpilkado, kun du naĝejoj antaŭe.]]
**Sportoklubo**, aŭ **sporta klubo** aŭ **atletika klubo**, estas klubo dediĉita al la praktiko de sporto. Kelkaj kluboj posedas teamojn kiuj konkurencas en oficialaj eventoj, dum aliaj kluboj limiĝas al distraj aktivecoj. Klubo plej ofte posedas instalaĵojn kun la celo ebligi la praktikon de la koncerna sporto. Oni nomas *multsporta klubo* kiam tiu havas kiel celo la praktiko de diversaj sportoj.

Sporta teamo aŭ klubo estas grupo de personoj kiuj konkurencas en sporto. Tradicie oni asociigas la terminon al la teamaj sportoj, kies partoprenantaroj konkurencas kiel tio. Tamen, estas ankaŭ teamoj en . Por ekzemplo, en aŭtosporto, motorcikla sporto kaj biciklado, la teamo inkludas personojn kiuj zorgas pri la muntado kaj riparado de la vehikloj.

Ĝenerale, la sportaj kluboj populare agnoskitaj estas tio pro unu el la sportoj kiujn ili praktikas, ne pro la kombino de ĉiuj el ili. Tamen, ekzistas multsportaj kluboj kiuj elstaras en diversaj konkurencoj, kiel ĉe la FC Barcelona, Real Madrid, River Plate, Boca Juniors, Vélez Sarsfield, inter aliaj.

Ne ĉiuj la sportaj kluboj aŭ teamoj estas societaj kluboj. Je amatora nivelo estas neformalaj teamoj, tio estas, sen jura enteco. En la profesia sporto, kelkaj kluboj estas fakte fransaj netreprenoj kun enspezaj celoj. Aliflanke, la sportaj federacioj kutime organizas sportajn teamojn, kiuj disponas el la ĉefaj sportistoj.
Ĉikaga maratono

eta|dekstre|Unua Ĉikaga maratono la 23an de Septembro, 1905. Louis Marks venkanta.
eta|dekstre|200ra|La venkinto de 2005 nome Felix Limo suferas la varmon de la konkurenco de 2007.
La **Ĉikaga maratono** () estas grava maratono okazanta ĉiujare en Ĉikago, Ilinoiso, Usono. Kun la Berlina, Bostona, Londona, Novjorka kaj Tokia maratonoj, ĝi estas unu el la ses Ĉefaj Mondaj Maratonoj. Tiele, ĝi estas ankaŭ kurkonkurenco de la ora serio de *IAAF Gold Label*. La Ĉikaga Maratono estas la kvara plej granda kurkonkurenco laŭ nombro de finantoj tutmonde.

La kurkonkurenco de la 9a de Oktobro 2016 estis la 39a jariĝo de la kurkonkurenco. La unua kurkonkurenco okazis la 25an de Septembro 1977 laŭ la origina nomo *Mayor Daley Marathon*, kiu arigis 4,200 kurantojn. Tiu kurkonkurenco estis okazinta ĉiujare ekde tiam, escepte en 1987 kiam oni kuris nur duon-maratonon. Ĝi estas inter la plej rapide kreskantaj maratonaj vojkuroj en la mondo, ĉefe parte al sia tre rapida kaj ebena kurejo kiu faciligas la atingojun de personaj rekordoj kaj mondaj rekordoj. Tiu kurkonkurenco akiris sian elitan statuson inter maratonoj disvolvigante rilatojn kun gravaj sponsoroj kiuj havigas la premimonon por allogi elitajn kurantojn kiuj produktis usonajn kaj tutmondajn rekordojn. Ekde 2008 la konkurenco estis sponsorita de la Bank of America, kaj estas oficiale konata kiel **Bank of America Chicago Marathon**.

Tiu konkurenco estas limigita al 45,000 kurantoj kaj nur kurantoj kiuj finas en 6½ horoj estas oficiale tempomezuritaj. Kvankam la kurkonkurenco havas limigitan registradon, esceptoj fariĝas por inkludi elitajn kuristojn kaj bonfarantajn reprezentantojn. Pli kaj pli, lokaj (ekz., Chicago's Children's Memorial Hospital), landaj (ekz., American Cancer Society) kaj tutmondaj (ekz., Global Business Assist, Team World Vision) bonfaraj kaj humanitaraj organizoj kuraĝigas sponsoritan partoprenon en la evento kiel rimedo akiri financon.

La , la kenja kuristino Brigid Kosgei gajnis la unuan premion kaj metis la novan mondan rekordon por virinoj je miksa-seksaj maratonoj, fininte la kuradon je 2 horoj, 14 minutoj kaj 4 sekundoj. Tamen, ĝi ne estis oficiale konsiderata mondrekordo, ĉar la kurado ne estis aprobita de IAAF.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Britt, Raymond, "Chicago Marathon: Images of Sport", Arcadia Publishing, 2009, .
* Cooper, Pamela, "The American Marathon", Syracuse University Press, 1998, .
* Suozzo, Andrew, "The Chicago Marathon", University of Illinois Press, 2006, .
* Treadwell, Sandy, "The World of Marathons", Stewart, Tabori & Chang, 1987, .

## Eksteraj ligiloj 
* [Oficiala retejo chicagomarathon.com]
* Chicago Marathon Elevation Profile
* Chicago Marathon Weather History
* Chicago Marathon Charities
* Marathon Info
* Chicago Marathon  at MarathonQuest.com
* archive  at Chicago Tribune
* Chicago Marathon ĉe ''Runner's World''

Kategorio:Ĉikago
Kategorio:Maratonoj
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Sporto en Usono
28592 O'Leary

'*28592 *O'Leary'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Vincent Jacob O'Leary*, finalisto de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri sciencoj de la bestoj. Li estis lernanto ĉe la * Wheeling Central Catholic High School'' de Wheeling (Okcidenta Virginio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Novjorka maratono

eta|dekstra|Kuristinoj en Brooklyn.
La **Novjorka maratono** ( (markita kiel  kaj antaŭ kiel  pro sponsorecaj tialoj) estas ĉiujara maratono (42.195 km aŭ 26.219 mejloj) kiu estas okazigata tra la kvin *boroughs* de Novjorko. Ĝi estas la plej granda maratono en la mondo, kun 51,394 finintoj en 2016 kaj 98,247 kandidatoj por la konkurenco de 2017. Kun la Bostona maratono kaj la Ĉikaga maratono, ĝi estas inter la plej elstaraj long-distancaj ĉiujaraj kurkonkurencaj eventoj en Usono kaj estas unu el la serio de Ĉefaj Mondaj Maratonoj.

## Referencoj 
Kategorio:Maratonoj
Kategorio:Sporto en Novjorko
Ĉefaj Mondaj Maratonoj

[eta|La [berlina maratono havas la renomon esti aparte ebena kaj rapida kurejo]]
La **Ĉefaj Mondaj Maratonoj** (, origine konata kiel  (mallongigita **WMM** aŭ **ĈMM** respektive)) estas ĉampionec-stila konkurenco por kurantoj de maratono kiu ekis en 2006. Ĝi enhavas ses ĉiujarajn kurkonkurencojn por la urboj Tokio (starte en 2013), Berlino, Bostono, Ĉikago, Londono, kaj Novjorko (escepte en 2012), unu duajaran kurkonkurencon, nome la Maratono de la Atletika Monda Ĉampionado, kaj kvarajaran kurkonkurencon, nome la Maratono de la Someraj Olimpikoj.

Ĉiu serio de ĈMM origine daŭris du kalendarajn jarojn; el kiuj la dua de serio koincidis kun la unua de la venonta. Starte en 2015, ĉiu serio ekas per urba konkurenco kaj finas per la venonta urba konkurenco; Serio IX startis en Februaro 2015 ĉe la Tokia maratono kaj finis tie en Februaro 2016; Serio X startos kaj finos per la Bostona maratono 2016/2017. Ĝi komencis esti sponsorita de medicina entrepreno Abbott en 2015.

Ekinte per Serio X ĉe la 2016 Bostona Maratono oni aldonis rulseĝajn konkurencojn kaj por viroj kaj por virinoj.

Fine de ĉiu serio de ĈMM la venkintaj viro kaj virino ricevas 500,000 usonajn dolarojn, kio faras totalan premion de unu miliono da usonaj dolaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Maratonoj
Kategorio:Sporto en Usono
Kategorio:Sporto en Japanio
Kategorio:Sporto en Germanio
Kategorio:Sporto en Britio
Placo Batthyány

La **Placo Batthyány** estas historia placo apud la Danubo en Budapeŝto. Ĝi estas centro de Víziváros, samtempe grava trafika nodo. La nomdonanto estis la unua hungara sendependa ĉefministro Lajos Batthyány.
eta|maldekstre|
eta|
eta|

## Historio 
Jam dum dominado de turkoj laŭ la placo karavanserajo funkciis. Post la turka erao pluraj gastejoj funkciis laŭ la placo, sed la placo estis ankaŭ loko de tutlandaj bazaradoj, la germana nomo estis Oberer Markt (1695). Ĉe la bordo de Danubo haveno funkciis. En la 18-a jarcento oni konstruis 2 preĝejojn laŭ la placo. En la 19-a jarcento milita gardoturo estis konstruita, tial la tiama placonomo estis "placo bombo". En 1872 pro la oftaj inundoj la placo-nivelo estis altigita kaj la gardoturo estis malkonstruita. En 1905 la placo ŝanĝis la nomon al Batthyány.
eta|
Tuj post la 2-a mondmilito tie estis konstruita la unua stabila ponto anstataŭ la detruitaj pontoj. La ponto estis malkonstruita en 1960. En 1972 sub la placo metroo ekfunkciis, tial oni konstruis domon meze, malsupre subirejon. La placo iĝis granda trafika nodo.

## Konstruaĵoj 
* Preĝejo Sankta Anna (Víziváros)
* Kirko Vundoj de Sankta Francisko (Víziváros)
* granda nutraĵa vendejo (1901)
* iama gastejo

## Skulptaĵoj 
* Ferenc Kölcsey, poeto
* la jam menciita Lajos Batthyány

## Trafikiloj 
* Batthyány tér (metrostacio)
* tramoj, aŭtobusoj, havenostacio de ŝipoj.

Church of St Anne in Budapest I. district.jpg|Preĝejo Sankta Anna
Budapest, I. Batthyány Square.JPG|La tersurfaca domo por la subirejo
VasarcsarnokFotothalerTamas.jpg|La granda nutraĵvendejo
Kolcsey-szobor-Batthany-ter-Budapest.jpg|Skulptaĵo pri Ferenc Kölcsey
BatthyanyFotoThalerTamas.JPG|Skulptaĵo pri Lajos Batthyány

## Fontoj 
* mapo
* http://mek.oszk.hu/11200/11251/11251.pdf
* https://gondola.hu/cikkek/53740 
* http://budapest1kor.blogspot.hu/2012/10/ilyen-volt-batthyany-ter.html
* hungare kun foto 

Batthyány
Pola Fondaĵo de Katin

**Pola Fondaĵo de Katin** () estas pola fondaĵo memoriganta Katinan krimon, registrita notarie la 6-an de junio 1990, en Regiona Juĝejo la 4-an de septembro 1992, enlistigita en asoci-registro la 10-an de septembro 2003. Sidejo de la Pola Fondaĵo de Katin troviĝas ĉe la str. Nowy Świat 28/20 en Varsovio.

## Historio
Membroj-fondintoj kaj ankaŭ sponsoroj de la Pola Fondaĵo de Katin estis d-rino Bożena Łojek, profesoro Mieczysław Nieduszyński, mecenaso Jan Olszewski, pastro Zdzisław Peszkowski, d-ro Marek Tarczyński, profesoro Jacek Trznadel, inĝeniero Jędrzej Tucholski kaj redaktoro Wojciech Ziembiński. Statuton de la Pola Fondaĵo de Katin prilaboris mecenato Jan Olszewski. En 1991 kaj 1992 al la Fondaĵo estis akceptitaj d-ro Jerzy Jackl, akuzisto Stefan Śnieżko kaj Adam Macedoński. La Fondaĵo ligis striktan kunlaboron kun Sendependa Historia Komitato por Esploro de la Katina Krimo, fondita en 1989; kune kun ĝi publikigas "Zeszyty Katyńskie" (Katinaj Kajeroj).

En 2008 la Fondaĵo fiksis atribuatan de si Medalon de Memor-Tago pri Viktimoj de Katina Krimo.

## Estraro kaj Fondaĵ-Konsilio
Membroj de la Fondaĵ-Estraro:

* Bożena Mamontowicz-Łojek – prezidantino ( ĝis la 10-a de aprilo 2010)
* Jerzy Jackl – viceprezidanto
* Iwona Maria Dąbrowska – kasistino
Funkcion de sekretario de la Fondaĵ-Konsilio plenumas Marek Tarczyński

## Eksteraj ligiloj
* Polska Fundacja Katyńska w bazie organizacji pozarządowych ngo.pl

Kategorio:Fondaĵoj
Kategorio:Masakro de Katin
Kategorio:Organizaĵoj en Pollando
Ekiden

eta|dekstre|Ekidenistoj en 2007.
**Ekideno** aŭ **ekiden** (en japana 駅伝?) estas termino reference al longdistanca stafeta kurkonkurenco po ses en unu teamo, tipe surŝosea. La japana termino origine referencis al post-ĉevala aŭ kaleŝisto kiu transmitis komunikadon laŭ etapoj. Tia kurkonkurenco disvastiĝis tutmonde laŭ diversaj longaj distancoj.

La termino originiĝis en Japanio, kvankam la koncepto de longdistanca stafeta kurkonkurenco ne estas unika de ajna lando. La unua *ekiden* estis sponsorita de la gazeto *Yomiuri Shimbun* en 1917, kaj ĝi okazis dum tri tagoj inter la malnova Japania ĉefurbo Kioto kaj la moderna ĉefurbo Tokio, nome distanco de 508 km, por celebri la jariĝon de la translokigo de la ĉefurbo al Tokio.

## Referencoj 
Kategorio:Sporto en Japanio
Kategorio:Maratonoj
28599 Terenzoni

'*28599 *Terenzoni'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Michael Terenzoni*, kiu servis kiel Astronomia Kunordonisto ĉe la Scienca Centro *Flandreau''. Li plu malfrue laboris kiel observatoria fakulo ĉe la Observatorio Steward de la Universitato de Arizono. Tio faris lin bone konata kaj amata en la komunumo ambaŭ de la profesia kaj de la amatoraj astronomoj en suda Arizono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Bosokvadro

[eta|[burgo Hohengundelfingen, bosokvadroj de la burgfrido]]
[eta|bosokvadroj en la [krucmilita burgo Belvoir|Belvoir, Israelo]]
[eta|bosokvadromasonaĵo ĉe urbapordego de [Aigues-Mortes]]

**Bosokvadro** aŭ **bosokvadroŝtono** estas unuopaj ŝtonblokoj de bosaĵo.

La ŝtonkvadro volbiĝas ĉe la fronta flanko al eksterno. La ŝtono estas tie nur malfajne skulptita. La kvadroj ĉe la finoj nomiĝas ankaŭ bosoj. La kvadroj estas ofte enkadrigita de tri ĝis ses centimetrojn larĝa rando. Se la alrigardflanko estas glata aŭ volbita oni nomas tiun la aspekto remburkvadro. Bosokvadro kun rando same kiel remburkvadro estas en Mezeŭropo ekde la 12a jarcento relative ofta.

Fine de la ŝtaŭfo-tempo la bosokvadroj estis uzata malofte, ĉefe nur kiel angulkvadro dum ĉe la cetero de la muro la rompŝtono-masonaĵo dominas. Bosokvadroj denove estis uzataj fine de la mezepoko kaj la frua moderna tempo.

„Regionaj specialaĵoj de la bosokvadroj estas la tiel nomata megalito-masonaĵo, ekzemple ĉe la burgo Meersburg), kiu datas inter 1180–1250.

## Literaturo 
* Daniel Reicke : *«von starken und grossen flüejen», Eine Untersuchung zu Megalith- und Buckelquader-Mauerwerk an Burgtürmen im Gebiet zwischen Alpen und Rhein* (Schweizer Beiträge zur Kulturgeschichte und Archäologie des Mittelalters, Bd. 22), Basel 1995, ISBN 3-908182-07-7.
* Patrick Schicht: *Buckelquader in Österreich - Mittelalterliches Mauerwerk als Bedeutungsträger*. Michael Imhof Verlag, Petersberg 2011, ISBN 978-3-86568-532-2.

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Ŝtonoj
Boeing B-29 Superfortress

La **Boeing B-29 Superfortress** (Superfortikaĵo) estas Usona strategia bombaviadilo dum la Dua Mondmilito. La B-29 estis uzita en Dua Mondmilito kaj Korea milito, ankaŭ konata kiel bombaviadilo, kiu faligis atombombojn Little Boy kaj Fat Man en Hiroŝimo kaj Nagasaki la 6-an kaj 19-an de aŭgusto 1945, dum la unua atombombado en historio.

La B-29 estas ankaŭ unua bombaviadilo, kiu havas premiĝan sistemon en fuzelaĝo. Tiu premiĝa sistemo poste konektis kun moderna premkajuta sistemo ( Cabin Pressurizing System) en pasaĝeraviadilo en alta alteco.

## Historio 
En 1938, Boeing komencis prilaboron de nova longdistanca bombaviadilo por peto de Usonaj Armeaj Aerkorpusoj, kiu poste iĝos Usona aerarmeo. Tiu plano rezultis bombaviadilon Boeing B-17, tamen Boeing daŭrigis prilaboron sub la nomo *Superbomber* (Supera bombaviadilo).

Por eviti malamikajn ĉasaviadilojn kaj flugi en alta alteco pli 11km, la Usonaj Aerkorpusoj petis flugan kapablecon de bombaviadilo en alta alteco. Boeing kunlaboris kun Garett AiResearch, kreis premiĝan sistemon de fuzelaĝo. Danke al moderna premiĝa sistemo, B-29 povis flugi en 31,850ft (9,710m). La japanaj ĉasaviadiloj ne ebligis interkapti B-29 pro la foresto de fluga kapableco en alta alteco. Por granda transporta kapablo de bomboj, B-29 bombigis unue Bankokon kaj poste Japanion per bruligaj bombadoj, kiel Bombado de Tokio (1945) kaj aliaj urboj. Sub la komando de usona generalo, Curtis LeMay, Strategiaj destruktitaj detrubombadoj de B-29 serioze damaĝis militproduktadon de Japanio.

Post la Dua Mondmilito, Boeing disvolviĝis C-97 Stratofreighter kaj Boeing 377 Stratocruiser surbaze de B-29. Pan Am operaciis Boeing 377 Stratocruiser inter 1945 kaj 1961. B-29 ankaŭ partoprenis en Koreia milito, sed pro la apero de kontraŭula ĉasaviadilo MiG-15 poste retirigis el bombadoperaciado.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Boeing B-17 Flying Fortress
* Enola Gay : La B-29, kiu faligis atombombon en Hiroŝimo la 6-an de aŭgusto 1945.

B-029
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Kyffhäuserland

**Kyffhäuserland** estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Kyffhäuser de la federacia lando Turingio, kaj ekestis la 31-an de decembro 2012 el ok antaŭe sendependaj komunumoj: Badra, Bendeleben, Göllingen, Günserode, Hachelbich, Rottleben, Seega kaj Steinthaleben. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Barbarosa kaverno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

[eta|maldekstra|300px|la historia [kastelo Bendeleben|kastelo en la parto *Bendeleben*]]
[eta|maldekstra|300px|kirko [Sankta Pankracio]]

Kategorio:Distrikto Kyffhäuser
Kategorio:Urboj de Turingio
28600 Georgelucas

'*28600 *Georgelucas'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝia nomo honoras George Lucas, bone konata kiel direktoro de la filmoj *American Graffiti* kaj *Star Wars* ; kies sukcesoj gvidis lin al la kreo de * Lucasfilm Ltd*. La unua kaj sekvintaj filmoj *Star Wars'' estigis ŝprucon da mecenato kaj intereso por la planedoj kaj astronomio ĝenerale, kaptante la imagon de tuta generacio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
28601 Benton

'*28601 *Benton'''* estas tre malgranda meze hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono). 

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Julius Benton*, gravan anon de la Asocio de la Lunaj kaj Planedaj Observantoj (ALPO) kiu servis kiel kunordonanto pri Saturno kaj Venuso ekde 1971. Li estis ano de la estraro de ALPO de 1996 kaj servis dufoje kiel Plenumanta Direktoro, dufoje kiel Asociata Direktoro kaj ricevis la premion *Peggy Haas Service Award'' en 2011.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Internacia Transterena Ĉampioneco

La **Internacia Transterena Ĉampioneco**, aŭ en angla *International Cross Country Championships*, estis ĉiujara internacia konkurenco en transterena kuro. Ĝi estis kreita en 1903 de la Internacia Transterena Unio (ICCU) kaj ĝi markis la unuan fojon ke ĉiujara internacia ĉampioneco okazis en sporto.

Ĝi ekis kiel konkurenco inter la kvar landoj *Home Nations* de Unuiĝinta Reĝlando. La evento iĝis pli kaj pli internacia laŭlonge de sia historio, komence per la akcepto de la unua lando ne-UR en 1907 (Francio), la aldono de kelkaj aliaj kontinentaj eŭropaj landoj en la 1920-aj jaroj, kaj poste la enkonduko de Tunizio en 1958 kiam afrika teamo konkurencis por la unua fojo.

## Vidu ankaŭ 
* Monda Transterena Ĉampioneco

## Referencoj 
Kategorio:Atletiko
T
Fakarava

eta|maldekstra|Vidaĵo de la laguno apud la vilaĝo Rotoava.
**Fakarava** estas atolo en la okcidenta parto de la Tuamotuoj en Franca Polinezio. Ĝi estas la dua plej granda de la Tuamotuaj atoloj. La plej proksima tero estas la atolo Toau, kiu situas 14 km nordorienten.

La formo de Fakarava estas preskaŭ rektangula kaj ĝia longo estas 60 km kaj la larĝo 21 km. Fakarava havas vastan kaj profundan lagunon kun areo de 1 112 km2 kaj havas du pasejojn. La ĉefa pasejo por en- kaj eliri la lagunon situas en la nordokcidenta parto kaj nomiĝas **Passe Garuae** kaj ĝi estas la plej granda pasejo en Franca Polinezio. La suda pasejo nomiĝas **Tumakohua** aŭ **Tetamanu**). La atolo havas terareon de 16 km2.

Fakarava havis 824 loĝantojn en 2012. La ĉefvilaĝo nomiĝas **Rotoava**.

## Historio 
La familio Pōmare originas de Fakarava antaŭ ol regi Tahition ĝis 1880 kiam la francoj aneksis la insulon.

La unua registrita eŭropano kiu venis al Fakarava estis la rusa ocean-esploristo Fabian Gottlieb von Bellingshausen je la 17-a de julio 1820 sur la ŝipoj *Vostok* kaj *Mirni*. Li nomis la atolon "Wittgenstein".

Estas loka flughaveno sur la atolo kiu inaŭguriĝis en 1995.

Fakarava estas klasifikita de UNESKO kiel biosfera rezervejo.

## Administracio 
Fakarava konsistas el tri komunumoj: Fakarava, Kauehi (inkluzive la atoloj Aratika, Raraka, Taiaro kaj Toau) kaj Niau.

## Referencoj 
* Oceanpunktoj
* Bildoj
* Bellingshausen
* Fakarava Flughaveno 

## Eksteraj ligiloj 
* Atoll list (france)
* Natural and cultural heritage of Fakarava on Tahiti Heritage (angle)

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Cerba paralizo

**Cerba paralizo** (**CP**) estas grupo de permanentaj movaj misordoj kiuj aperas en frua infanaĝo. Signoj kaj simptomoj varias inter diversaj personoj. Ofte, simptomoj estas malbona mova kunordigo, miskontrolitaj, malfortaj muskoloj kaj korpotremoj. Povas esti problemoj kun senso, vidkapablo, aŭdo, engluto kaj parolo. Ofte beboj kun cerba paralizo ne rulas, sidas, grimpas, aŭ piediras tiom frue kiom aliaj infanoj de sama aĝo. Aliaj simptomoj estas kaptado kaj problemoj ĉe pensado kaj racio, el kiuj ili okazas en ĉirkaŭ unu triono de personoj kun CP. Kvankam la simptomoj povas iĝi pli notindaj laŭlonge de la unuaj jaroj de vivo, la subkuŝaj problemoj ne malboniĝas laŭlonge de la tempo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cerbo
* Christy Brown
* Paralizo

Kategorio:Sindromoj en neŭrologio
Kategorio:Nerva sistemo
Rulseĝa kurado

eta|Brazila atleto Wendel Silva Soares en 400 m rulseĝa kurado ĉe la 2007 Tutamerikaj Ludoj de Parapan.
**Rulseĝa kurado** estas kurado sur rulseĝoj en vojkampa kurado. Rulseĝa kurado estas malferma al atletoj kun ajna kvalifikita tipo de miskapablo, amputo, vertebrara vundo, cerba paralizo kaj parta vidkapablulo (kiam kombinite kun alia miskapablo). Atletoj estas klasitaj laŭ la naturo kaj severeco de ties miskapabloj aŭ kombinoj de miskapabloj. Kiel kurado, ĝi povas okazi sur vojo aŭ kiel ŝosekuro. La ĉefaj konkurencoj okazas ĉe la Someraj Paralimpikoj en kiuj rulseĝaj kurado kaj atletiko estis parto ekde 1960. Konkurencantoj konkurencas per specializitaj rulseĝoj kiuj ebligas la atletojn atingi rapidojn de 30 km/h aŭ plie. Ĝi estas unu el la plej elstaraj formoj de Paralimpika atletiko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Beijing 2008 Paralympic Athletic Information with an Australian slant from accessibility.com.au 

Kategorio:Handikapoj
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Kurado
Col·lectiu Wilson

**Col·lectiu Wilson** aŭ **kolektivo Wilson** estas grupo de ses katalunaj profesoroj kun monda reputacio, kies celo estas “kontribui al la debato pri la memdetermino de Katalunio kun la celo ke ĝiaj civitanoj povu libere decidi sian futuron, sen timo kaj sen minacoj”. 

Ĝi estis fondita de la profesoroj pri ekonomiko Pol Antràs (Harvard), Jordi Galí (Universitato Pompeu Fabra), Gerard Padró (LSE), Xavier Sala-i-Martín (Columbia), Jaume Ventura (Universitato Pompeu Fabra) kaj de la profesoro pri politikscienco kaj publikaj aferoj Carles Boix (Princeton), kun la celo alporti fidindajn informojn kiuj dementu la minacojn kaj troigojn kiujn la kontraŭstarantoj de la sendependeco de Katalunio dissemas. La nomon oni prenis de la usona prezidento Woodrow Wilson, kiu ricevis la Nobel-premion pri paco en 1919 kaj estis unu el la plej fervoraj defendantoj de la rajto je memdeterminado.

Kategorio:Kataluna movado pri sendependeco
Kategorio:Ekonomio de Katalunio
Kategorio:Organizaĵoj en Katalunio
28570 Peterkraft

'*28570 *Peterkraft'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Peter Kraft *, finaliston de la *Intel Science Talent Search* de 2013, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la *Munster High School'' en Munster, Indianao.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Csaba Réti

**Csaba RÉTI** [ĉaba rEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Réti Csaba** estis hungara operkantisto, (tenoro).

Csaba Réti http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz22/164.html naskiĝis la  en Mezőberény, li mortis la  en Deszk.

## Biografio 
Csaba Réti aliĝis al koruso de Nacia Teatro (Szeged) jam en 1953. Li faris abiturienton en muzika mezlernejo en Szeged en 1960. Post 3 jaroj li estis nomumita privata kantisto de la menciita teatro. En 1965 li atingis la trian lokon en kantista konkurso en Budapeŝto. En la teatra jaro de 1971 li apartenis al Nacia Teatro (Pécs), poste li revenis al Szeged. Lastfoje li kantadis en 1999. Resume li estis operkantisto 43 jarojn, sed en tiu periodo li kantadis ankaŭ oratoriojn. Li ricevis premiojn inter 1974-2006, krome li havis la titolon "eterna membro de Teatro Szeged". Lia filo same estis operkantisto.

## El lia repertuaro 
* Wolfgang Amadeus Mozart: Die Zauberflöte - Tamino
* Giuseppe Verdi:
** Rigoletto – duko
** Aida - Radames
* Gaetano Donizetti: *Don Pasquale* – Ernesto
* Giacomo Puccini:
** Madama Butterfly - Pinkerton
** Tosca - Cavaradossi
** Manon Lescaut - Des Grieux
* Gaetano Donizetti: ''L'elisir d'amore'' – Nemorino
* Georges Bizet: Carmen - Don José

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Bulaŭno

eta|la bulaŭno Lydacan.
eta|oferŝtono apud la kapelo Althof proksime de la monaĥejo Doberan estas bulaŭneca ŝtono en Meklenburgo.
eta|esceptokaze neronda bulaŭno de la „Moone Old Church“.
eta|bulaŭno en Litovujo.
**Bullaun** aŭ esperantigite ** bulaŭno** (irlande *bullán* aŭ *bollán*) estas la nomo de profunda duongloba elkaviĝaĵo en roko aŭ ŝtono.

La origina celo de bulaŭno ne estas konata. Ili povas havi ritan signifon (pistilo). Tiaj profundaĵoj povas estiĝi ankaŭ per erozio aŭ similaj okazaĵoj. Tiaj fenomenoj ne estas bulaŭno. Bulkaŭnŝtonoj ĝenerale datas el la bronzepoko, sed povas esti ankaŭ pli aĝaj. Speciale multnombraj ili estas en la Irlanda provinco Laighean (Leinster) kaj tie en la graflandoj Cheatharlach (Busherstown) kaj Chill Mhantáin (Glendalough).

## Trovejoj 
Ekzistas en Irlando pli ol 150 registritaj bulaŭnoj

*Bullaun* estas ankaŭ la nomo de vilaĝo proksime de la Turoe-ŝtono apud Loughrea en la graflando Galivo.

## Vidu ankaŭ 
* bulaŭnoj de Roscam
* bulaŭno de Dromagorteen
* bulaŭno Ghailinne
* glaĉera muelilo

## Literaturo 
* Merit Åhs: *Fran skålgrop till dopfunt? En kontinuitetsstudie av Irlands bullaunstenar.* Magisterarbeit Universität Stockholm 1998.

## Eksteraj ligiloj 
* listo de bulaŭnŝtonoj en irlando 
* Irish Cross-Pillars and Cross-Slabs
* Inch St. Lawrence im County Limerick; ein Bullaun in einem gestreckt-tonnenförmigen Stein - Bild 
* Killeenadeema East 

## Referencoj 
Kategorio:Kelta mitologio
Kategorio:Arĥeologia termino
Kategorio:Megalitoj
Kategorio:Sanktaj rokoj
Kategorio:Arkeologio en Irlando
Valéria Berdál

**Valéria Berdál,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berdál Valéria** estis hungara operkantisto (soprano), subreto.
eta|Valéria Berdál sur la scenejo
Valéria Berdál http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/425.html naskiĝis la  en Kőszeg, ŝi mortis la  en Szeged.

## Biografio 
Valéria Berdál akiris diplomon en Muzikakademio de Budapeŝto en 1955. Ŝi kantadis operojn kaj operetojn en Nacia Teatro (Szeged) seninterrompe ĝis 1980. Ekde 1972 ŝi ankaŭ instruis en muzika lernejo en Szeged, poste ekde 1985 en muzikakademio de Szeged. Ŝi havis la instruan rangon docento. Ŝi instruis ekzemple operkantistojn Ilona Tokody kaj Ildikó Komlósi. Ŝi ricevis premiojn en 1971 kaj 1972, krome ŝi ricevis la titolon "eterna membro de Teatro Szeged".

## El ŝia repertuaro 
* Giacomo Puccini:
** Gianni Schicchi - Lauretta (1965-1973)
** La Bohème - Mimi (1970-1978)
* Giuseppe Verdi:
** Rigoletto - Gilda - (1969)
** La Traviata - Valery Violetta (1972)
** Nabucco - Anna (1976)
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Die Zauberflöte - Pamina - (1969-1974)
** *Così fan tutte* - Rosina (1978)

## Memorigiloj 
* memortabulo en Szeged (2014) http://www.u-szeged.hu/sztehirek/2014-aprilis/emlektablat-termet?objectParentFolderId=19392

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj subretoj
Bea Goll

**Bea Goll,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Goll Bea** aŭ *Goll Beatrix* [beatriks] estis hungara dancisto, aktoro.

Bea Goll http://www.imdb.com/name/nm0326539/ naskiĝis la  en Budapeŝto (laŭ alia informo la naskiĝtago estas la 30-a), ŝi mortis la  en Zuriko (Svislando).
eta|maldekstre|Bea Goll
eta|Bea Goll antaŭ sia reklamo

## Biografio 
Bea Goll komencis dancadi en revuoj en 1939. Post 2 jaroj ŝi havis jam dancan rolon en filmo, en la sekvaj jaroj resume ŝi havis 7 filmajn rolojn. En 1942 ŝi edziniĝis kun ŝtata permeso, sed post 2 jaroj ŝi eksedziniĝis. Post la 2-a mondmilito ŝi denove edziniĝis kaj ŝi havis nek dancajn, nek filmajn rolojn. En 1948 ŝi disidis kun sia edzo al Svislando. Ŝi komence estis fotomodelulino, poste instruisto pri baleto. Ŝi denove eksedziniĝis, poste edziniĝis, poste li uzis la nomon Bea Nafzger. En Hungario ŝi estis plene forgesita, sed antaŭ la morto hungara ĵurnalisto trovis ŝin.

## Ŝia teatra rolo 
* Károly Aszlányi: *Nemes rózsa* - Mona (1942)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *A Beszélő köntös* (1941) - harema virino
* *Haláltánc* (1941) - Marietta (ĉefrolo)
* *Szerelmes szívek* (1944) - amatino de Chopin

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/goll-bea/person-22758
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Kategorio:Hungaraj dancistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Burgo Dunvegan

eta|burgo Dunvegan sur la insulo Skye
eta|hochkant|burgo Dunvegan, enirejo
**Burgo Dunvegan** aŭ **kastelo Dunvegan** estas la sidejo de la skota klano de MacLeod. La kastelo troviĝas sur la insulo Skye, Proksimaj Hebridoj.

## Historio kaj konstruo 
La burgo Dunvegan estas la plej aĝa daŭre loĝata burgo aŭ kastelo en Skotlando. Ĝi estas la loĝloko de la klanestroj de la klano MacLeod de pli ol 800 jaroj. La burgo situas tuj ĉe Loch Dunvegan. En la tempo de la reĝino Viktoria la klano konstruigis grandan parkon. La golfa marfluo donas al la insulo relative mildan veteron kaj multaj plantoj povas kreski tie.

;Unua fortikaĵo
En la 13a jarcento la klano MacLeod konstruigis la unuan fortikaĵon sur roko. Simpla ŝildmuro protektis la ekonomiajn kaj loĝdomojn. Poste la ŝildmuro ricevis krenelojn. Ĉirkaŭ la jaro 1340 Malcolm MacLeod (la tria klanestro), konstruigis la grandan burgfridon.

;Pluaj konstruŝtupoj
En la 15a jarcento Alasdair Crotach MacLeod, la tiama, oka klanestro, konstruigis la fean turon, kies kvar loĝeblaj etaĝoj estas ligitaj per malvastaj helikaj ŝtuparoj.

### Hodiaŭa aspekto 
La hodiaŭa aspekto de la burgo estas la rezulto de la konstrulaboroj dum la viktoria tempo. La konstruadon planis la skota arĥitekto Robert Brown. La nova aspekto de la burgo estas pli pompa kun pluraj orieloj. Ĝi estas nun pli kastelo ol burgo.
eta|altlanda bovo

## Literaturo 
* Christina Gambaro, Giulia Gaida (Red.): *Schottland – Burgen und Schlösser.* Karl Müller, Köln 2003, ISBN 3-89893-075-0.

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝo de la burgo

Dunvegan
Kategorio:Skye
Dunvegan
Dunvegan
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Enrique Santos Discépolo

**Enrique Santos Discépolo** (naskiĝis  en Bonaero, Argentino, mortis  samloke) estas argentina poeto kaj komponisto, aŭtoro de multaj tangoj. Pluraj el liaj verkoj estis interpretitaj kaj registritaj de la plej grandaj kantistoj de lia epoko, inkluzive de Carlos Gardel, kaj restas ĝis nun grandaj klasikaĵoj. Li estas konsiderata kiel unu el la emblemaj figuroj de tango.

## Famaj Tangoj 
* *Malevaje*
* *Que vachaché*
* *Yira... yira... *
* *Que sapa señor*
* *Cambalache *
* *Sueño de juventud*
* *Justo el 31*
* *Chorra*
* *Soy un arlequín*
* *Quién más, quién menos*
* *Confesión*
* *Canción desesperada*
* *Cafetín de Buenos Aires*
* *Esta noche me emborracho*
* *Sin Palabras*
* *Tormenta*
* *Desencanto*
* *Alma de bandoneón*
* *Infamia*
* *Uno*
* *El Choclo*
* *Bizcochito*

## Filmaro 
### Aktoro 
* 1951: *El hincha*
* 1949: *Yo no elegí mi vida*
* 1939: *...Y mañana serán hombres*
* 1939: *Cuatro corazones*
* 1937: *Melodías porteñas*
* 1937: *Mateo*
* 1930: *Yira, yira*

### Reĝisoro 
* 1943: *Cándida, la mujer del año*
* 1942: *Fantasmas en Buenos Aires*
* 1941: *En la luz de una estrella*
* 1940: *Caprichosa y millonaria*
* 1940: *Un señor mucamo*
* 1939: *Cuatro corazones*

### Scenaristo 
* 1970: *Blum*
* 1951: *El hincha*
* 1949: *Yo no elegí mi vida*
* 1943: *Cándida, la mujer del año*
* 1942: *Fantasmas en Buenos Aires*
* 1941: *En la luz de una estrella*
* 1940: *Confesión*
* 1940: *Caprichosa y millonaria*
* 1940: *Un señor mucamo*
* 1939: *Cuatro corazones*
* 1937: *Melodías porteñas*

## Eksteraj ligiloj 
* Todotango 

## Tradukfonto 
Kategorio:Tango
Kategorio:Argentinaj poetoj
Kategorio:Kantverkistoj
Éva Szonda

**Éva Szonda** [sonda], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szonda Éva** estis hungara operkantisto, (mezosoprano).

Éva Szonda http://port.hu/adatlap/szemely/szonda-eva/person-107695 naskiĝis la  en Budapeŝto kaj mortis la 31-an de marto 2023.

## Biografio 
Éva Szonda akiris diplomon en Muzika Altlernejo en 1984. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Nacia Teatro (Szeged), kie ŝi ricevis la titolon "eterna membro de Teatro Szeged" en 2012. En tiu periodo ŝi estis ankaŭ gastokantisto ekzemple en Nacia Teatro (Pécs) (1992), Nacia Teatro (Győr) (1996), Budapeŝta Ŝtata Operejo. En 1990 ŝi plulernis en Stutgarto. Ŝi faris turneojn plejparte en Eŭropo, kie ŝi kantadis ankaŭ oratoriojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1989-2016.

## El ŝia repertuaro 
* Giacomo Puccini:
** Gianni Schicchi - Zita
** Madama Butterfly - Suzuki
* Giuseppe Verdi:
** La Traviata - Flora
** Nabucco - Fenena
** Otelo - Emilia
** Aida - Amneris
* Wolfgang Amadeus Mozart:
** Die Zauberflöte - dua korteganino
** *Così fan tutte* - Dorabella
* Georges Bizet: Carmen - titolrolo; Mercédès
* Béla Bartók: Burgo de la Blubarbulo) - Judit
* Benjamin Britten: Somermeznokta sonĝo - Hermia
* diversaj oratorioj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun foto

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Chariots of Fire

***Chariots of Fire*** (fajrĉaroj) estas brita historia drama filmo de 1981. Ĝi rakontas la ver-bazan historion de du atletoj en la Somera Olimpiko 1924: nome Eric Liddell, skota kristano kiu kurkonkurencis pro religiaj tialoj, kaj Harold Abrahams, angla judo kiu kurkonkurencis por superi antaŭjuĝojn.

La filmo estis planita kaj produktorita de David Puttnam, verkita de Colin Welland, kaj reĝisorita de Hugh Hudson. Ben Cross kaj Ian Charleson aktoris kiel Abrahams kaj Liddell, kun Nicholas Farrell, Nigel Havers, Ian Holm, Lindsay Anderson, John Gielgud, Cheryl Campbell, kaj Alice Krige en subtenaj roloj.

Ĝi estis nomumita por sep Oskar-premioj kaj atingis kvar, inklude tiun de Plejbonkvalita Filmo kaj Plejbonkvalita Scenaro. Ĝi estis rangigita la 19a en la listo de la British Film Institute nome *Top 100 British films*. La filmo menciindas ankaŭ pro sia memorinda elektronika muziktemo plenumita de Vangelis, kiu ricevis la Oskar-premion pro Plejbonkvalita Originala Muziko.

La titolo de la filmo estis inspirita de la linio, "Bring me my chariot of fire" (alportu al mi la fajrĉaron) el poeziaĵo de William Blake adaptita en la populara Britia himno "Jerusalem"; tiu himno estas aŭdata fine de la filmo. La origina esprimo "fajrĉaro" estas el 2 Reĝoj 2:11 kaj 6:17 en la Biblio.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1981
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Sportaj filmoj
Kategorio:Biografiaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri kristanismo
Kategorio:Filmoj pri judoj kaj judismo
The Loneliness of the Long Distance Runner

**"The Loneliness of the Long-Distance Runner"** estas novelo de Alan Sillitoe, publikigita en 1959 kiel parto de kolektoj de rakontoj samnoma. La verko fokusas al Smith, malriĉa junulo el Nottingham el deprima hejmo en areo de laborista klaso, kiu havas malesperajn planojn en sia vivo kaj malmultajn interesojn krom krimeto. La knabo turniĝas al long-distanca kurado kiel metodo kaj de emocia kaj de fizika fuĝomaniero el sia situacio. La historio estis adaptita por filmo de 1962 samtitola, kaj Sillitoe mem verkis la scenaron kaj Tony Richardson estis reĝisoro. La rolo de Smith (nune nomita Colin) estis ludita de Tom Courtenay.

Kategorio:Angla literaturo
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Libroj aperintaj en 1959
The Loneliness of the Long Distance Runner (filmo)

***The Loneliness of the Long Distance Runner*** estas brita filmo de 1962 bazita sur mallonga rakonto samnoma. La scenaro, same kiel la rakonto, estis verkita de Alan Sillitoe. La filmo estis reĝisorita de Tony Richardson, unu el la novaj junaj kinreĝisoroj kiu eliris el la etoso de la dokumentaj filmoj, nome serio de filmistoj el la 1950-aj jaroj konataj kiel movado de *Free Cinema*.

La verko fokusas al Colin, malriĉa junulo el Nottingham el deprima hejmo en areo de laborista klaso, kiu havas malesperajn planojn en sia vivo kaj malmultajn interesojn krom krimeto. La knabo turniĝas al long-distanca kurado kiel metodo kaj de emocia kaj de fizika fuĝomaniero el sia situacio.

La rolo de Colin estis ludita de Tom Courtenay. La ĉefrolulo estis sendita al korektejo por junuloj, kie li trovas en atletiko manieron eliri el aĉa situacio, dum la zorganto same klopodas uzi tiun metodon por plibonigi la ĝeneralan kondiĉon de junulo.

Kategorio:Britaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Nigrablankaj filmoj
Kategorio:Atletiko
Kategorio:Sportaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1962
The Voice : La Plus Belle Voix (6a sezono)

La sesa sezono de ***The Voice : La Plus Belle Voix***, franca televida talentoprezento kaj kantkonkurso, estis elsendita la 18-a de februaro al la 10-a de junio 2017 per TF1. Ĝi estis prezentita de Nikos Aliagas kaj Karine Ferri.

**Lisandro Cuxi,** franca kantisto el la urbo Cannes, estas la venkinto de la sesa sezono de la franca televida kanta konkurso "The Voice: La plus belle voix".

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
European Song Contest

La Voĉo de la Silka Vojo

Kategorio:Televidaj programoj
Kategorio:Francaj kantistoj
28614 Vejvoda

'*28614 *Vejvoda'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥa Respubliko.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa komponisto kaj muzikgrupestro Jaromír Vejvoda (1902–1988), aŭtoro de la mondfama polko *Škoda lásky'' (Bierbarela Polko).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Kleť
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Viena Baseno

La **Viena Baseno** (germane: *Wiener Becken*, ĉeĥe: *Vídeňská pánev*, slovake: *Viedenská kotlina*) estas sedimentbaseno inter la Orientaj Alpoj kaj la Karpatoj.

Ĝi estas grava geografia elemento de la areo ĉirkaŭ Vieno.

## Geografio 
La nivela areo havas la formon de spindelo, sur areo de 50 km (31 m) ĉirkaŭ 200 km (120 m). En la nordo ĝi etendas ĝis la ebenaĵo Marchfeld trans la rivero Danubo. En la sudoriento, la montoj Leitha separas ĝin el la malalta hungara ebenaĵo *Kisalföld*. Okcidente, ĝi limas kun la Alpoj Gutenstein kaj la montaroj de la Viena Arbaro ĉe Nordaj Kalkalpoj. La Danubo eniras en la basenon ĉe la montomalfermo de la Viena Pordego ĉe la Leopoldomonto, foriras ĉe la Pordego Devín en la Malgrandaj Karpatoj oriente de Hainburgo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* "Simplified Geological Map of the Weinviertel region" 

Kategorio:Geografio de Aŭstrio
Kategorio:Geografio de Ĉeĥio
Kategorio:Geografio de Slovakio
Kategorio:Vieno
28618 Scibelli

'*28618 *Scibelli'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Samantha Marie Scibelli*, finalistinon en 2013 de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri fiziko kaj scienco de la kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la *Burnt Hills-Ballston Lake High School'' en Burnt Hills (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000