Nomoj de Afrikaj landoj

Toponimio > Landnomoj > Nomoj de Afrikaj Landoj
----

## A 
### Alĝerio 
Devenas de la franca formo de araba vorto *al-ĝazajir*, kiu signifas 'insulo'. Tian nomon havis unue la urbo, kiu situis sur kvar insuloj. Pli poste ĝi eknomis la tutan landon. Aliaj nomoj por Alĝerio: *Algérie* (franca); *Argelia* (hispana); *Tamurt n Ldzayer* (berbera);

### Angolo 
Laŭ nomo de legenda heroino Zinga Mbandi Ngola, kiu dum 1624-1663 gvidis batalon kontraŭ portugalaj koloniistoj. Laŭ alia versio, dum albordiĝo de portugala maristo Diego Cao en 1483 ĉe la enfluejo de rivero Kongo, en ĉi tiu regiono ekzistis du regnoj: Bakongo kaj Kimbundo. Kaj la nomo devenas de la reĝo de Kimbunda Regno, kiu nomiĝis *Ngola*.

## B 
### Benino 
Iama nomo: Sklava Bordo. De tie oni elportadis sklavojn por labori en Amerikaj plantejoj. La sekva nomo estis Dahomeo (*Dahomey*), kiu estas prononcebla kiel *Dan Ho Me* ("sur la ventro de Dan"). La hodiaŭa nomo devenas de la ĉefgento la binoj (*bin*).

### Bocvano 
Nomita laŭ la ĉefgento, la cvanoj (*tswana*). Iama nomo estis "Beĉuanalando" pro la tribnomo *Beĉuana*.

### Burundo 
Derivita de la nomo de la Burunda lingvo (*Kinyarwanda*, *KirundiKirundi*).

### Burkino 
Landnomo en la Mosia lingvo. Ĝi signifas "lando de honestaj homoj". Ĝis 1984 Burkino nomiĝis "Supera Voltalando", laŭ la geografia situo rilate al la rivero Voltao.

## C 
### Centr-Afrika Respubliko 
Ĝi vere estas Centro de Afriko. Mem la vorto "Afriko" originas de latina *Aprica* ("suna") aŭ greka *Aphrike* ("sen malvarmo") kaj komence estis nomo nur por Nord-Afriko.

## Ĉ 
### Ĉado 
Ŝajne la nomo estas derivita de la nomo de la lago Ĉado, situanta ĉe la sud-okcidenta bordo kun Niĝerio.

## E 
### Ebur-Bordo 
La franclingva nomo *Côte-d’Ivoire* laŭvorte signifas "ebura bordo".

### Egiptio aŭ Egiptujo 
La nomo estas donita de grekoj - *Aigyptos*. Probable ĝi estas misformita nomo *Hikuptah* (citadelo de la animo de *Ptah* - supera dio). Tiel estis konata antikva egipta urbo *Memphis*. Por praloĝantoj de la lando ĝi estis *Keme*, t.e 'nigra' pro la grundkoloro. En la araba ĝi nun nomiĝas *Misr*.

### Ekvatora Gvineo 
"Gvineo" estas derivita de berbera vorto *Aguinaw*, aŭ *Gnawa* ("nigra homo"), tiel Berberoj priskribis la loĝantojn de Okcidenta Afriko.

### Eritreo 
La latina frazo *Mare Erythraeum* ("Ruĝa maro") estis uzata de italoj pri iliaj kolonioj ĉe la Afrika Korno. Post la sendependiĝo de Etiopio, oni prenis "Eritreo" kiel landnomon.

### Etiopio aŭ Etiopujo 
Malnova nomo - "Abisinio": devenas de araba *Habash*. Nova nomo "Etiopio" - laŭ etnonomo de la etiopoj: *Aithiops, Aithiopos*, kiu en la greka lingvo signifas "sunbrunigita".

## G 
### Gabono 
La unuaj eŭropaj vizitantoj estis portugaloj, kaj sekvaj postvenintoj referencis la landon kiel *Gabon*, kiu devenas de portugala vorto *gabao* ("surtuto kun kapuĉo").

### Gambio 
Nomita laŭ la rivero Gambio (*Gambia*). En loka lingvo la vorto por la rivero estas *ba-dimma.*

### Ganao 
Nomita pro la antikva samnoma ŝtato. Ĝis 1957 ĝi nomiĝis "Ora Bordo", ĉar portugalaj koloniistoj de tie eksportadis grandan kvanton de oro.

### Gvineo 
Laŭ nomo de granda geografia regiono. Vd. ĉe "Ekvatora Gvineo".

### Gvineo Bisaŭa 
Laŭ nomo de granda geografia regiono. Por diferenci de la alia samnoma ŝtato, oni aldonis duan komponenton "Bisaŭa" laŭ la nomo de la ĉefurbo Bisaŭo.

## Ĝ 
### Ĝibutio 
Devenas de la nomo de la ĉefurbo Ĝibutio.

## K 
### Kabo-Verdo 
La nomo portugallingve signifas 'verda kabo' (*Cabo Verde*) pro la ekstrema okcidenta situo rilate al Afrika kontinento, kie situas la efektiva Kabo Verda.

### Kameruno 
Portugale - *Camarões*. La nomo devenas de *Rio dos Camarões* ("rivero de salikokoj"). Tiel estis nomata la rivero *Wouri* de Portugalaj esploristoj en 15-a jc.

### Kenjo 
Nomita laŭ la monto Kenjo: *KiriKirinyaga*, aŭ *Kere-Nyaga* ("Monto de blankeco").

### Komoroj 
La nomo *Comoros* estas derivita de la araba *kamar* aŭ *kumr*, signifanta "luno", sed ĝi estis uzata unue por Madagaskaro. Poste francaj koloniistoj adoptis ĝin por la Komoraj insuloj.

### Kongo, Kongo Brazavila, Kongo Kinŝasa 
Laŭ la rivero Kongo. Antaŭe Kongo Kinŝasa nomiĝis "Zairo" laŭ alia nomo de tiu sama rivero (*Zaire*).

## L 
### Lesoto 
Nomita pro la Sotoj, la plimulta etna grupo. La iama nomo "Basutolando" havas la saman originon.

### Liberio 
*Liberia* en Latino signifas "libera lando". Nomita pro la liberiĝintaj Amerikaj sklavoj, kiuj reveninte tien fondis modernan ŝtaton.

### Libio 
Antikvaj egiptoj nomis siajn okcidentajn najbarojn laŭ la nomo *tehenu*, pli poste - *lebu* au *libu*. De tie devenas la landnomo "Libio".

## M 
### Malavio 
Derivita de *Marawi*, konfederacio de la ŝtatoj, kiu ekzistis sur la teritorio de la nuntempa Malavio.

### Malio 
Nomiĝis laŭ la malnova okcident-afrika reĝlando *Mali*.

### Maroko 
'Maroko' estas misprononco de la nomo de malnova ĉefurbo *Marrakech*. Arabe ĝi nomiĝas *al-Magrib*, t.e. okcidento aŭ pli longe *al-Magrib-al-aksa* ("malproksima oriento"). De la sama radiko devenas la berbera nomo *Tamurt n Lmaghrib*, dum la turka nomo *Fas* venas de alia urbo, *Fez*.

### Maŭritanio 
La nomo laŭ unu versio devenas el la tribnomo de la maŭroj (greke - "nigruloj"), laŭ dua versio - el fenica vorto *mauharim*, kiu signifas "orienta".

### Mozambiko 
Nomita pro la *Mouzinho de Alburquerque*, portugala koloniisto de la 19-a jc, kiu post venko super naciistaj ribelantoj, establis efektivan regon de Portugalio sur ĉi tiu teritorio.

## N 
### Namibio 
Devenas de *Namib*, nomo de dezerto. Mem ĉi tiu nomo en la loka lingvo signifas "areo kie ekzistas nenio".

### Niĝero, Niĝerio 
Pro la rivero Niĝero. La rivernomo devenas de la latina vorto "nigra" (= "nigra").

## O 
### Okcidenta Saharo 
Laŭ la nomo de lokaj araboj - *Sahrawi*, kiu mem originas de Saharo.

## R 
### Ruando 
Nomita pro la Ruanda lingvo (ankaŭ *Kinyarwanda*, *Kirundi*).

## S 
### Senegalo 
Pro la rivero Senegalo.

### Sieraleono 
*Serra Leoa* portugallingve signifas "monto de leonino". La landnomo estas datita de 1462, kiam la portugala esploristo *Pedro da Cintra*, navigis ĉe la bordoj de okcidenta Afriko. Laŭlonge de la bordo, li vidis montoĉenon kun multaj bruaj riveroj kaj nomis ĝin *Serra Lyoa*, t.e. "Leonina Monto". En la 16-a jc angla maristo nomis ĝin *Sierra Leoa*; en 17-a jc ĝi iĝis *Sierra Leona*, kaj fine, en 1787, dum brita regado aperis nuna nomo - *Sierra Leone*.

### Somalio aŭ Somalujo 
Lando de la somaloj, la plimulta etnogrupo.  En la nordo Somalilando iame Brita Somalio.

### Sud-Afriko 
La landnomo originas pro sia geografia situo en la Afrika kontinento.

### Sudano 
Estas derivita de araba frazo - *bilad as-sudan* ("lando de nigruloj").

### Svazilando 
Lando de la svazioj, kiuj konsistigas 97% de la loĝantaro.

## T 
### Tanzanio 
Devenas de la komencsilaboj de la du landoj, kiuj kreis federacion: ĉeflando Tanganjiko kaj la insulo Zanzibaro.

### Togolando 
Nomita pro *Togoville* en Germanio, kie Germanio deklaris "protektoraton" sur la tuta areo de ĉi tiu Afrika lando.

### Tunizio 
Devenas de la urbonomo Tunizo (*Tunis*), kiu estis konstruita apud la antikva Kartago.

## U 
### Ugando 
Derivita de *Buganda*, la plej granda etna grupo.

## Z 
### Zambio 
Originas de la rivero Zambezo (*Zambezi*), kiu fluas sur la sudaj bordoj.

### Zimbabvo 
En la ŝona lingvo la vorto havas du signifojn: "loĝejo de ĉefo" kaj "granda ŝtona domo".

Afrikaj landoj