Industria arkeologio

[eta|La [Ferponto Gorĝo, Shropshire, Britio, estis unu el la unuaj lokoj en la mondo kiu estis parto de grandskala industria arkeologia studado. En 1986, ĝi estis unu el la unuaj industriaj ejoj nomitaj Monda Heredaĵo de UNESKO)]]
[eta|Konservita vapormaŝino en Germanio - unu el la simboloj de la [industria revolucio, kaj ofta temo de studo por industriaj arkeologoj]]
**Industria Arkeologio** (IA) estas la sistema studo de materiaj objektoj asociitaj kun la industria pasinteco. Tiuj objektoj, kolektive referitaj kiel industria heredaĵo, inkludas konstruaĵojn, maŝinaron, artefaktojn, ejojn, infrastrukturon, dokumentojn kaj aliajn erojn asociitajn kun la produktado, fabrikado, ekstraktado, transporto aŭ konstruado de produkto aŭ vico da produktoj. La kampo de industria arkeologio enhavas vicon da disciplinoj inkluzive de arkeologio, arkitekturo, konstruo, inĝenieristiko, historia konservado, muzeologio, teknologio, urboplanado kaj aliaj specialaĵoj, por kunmeti la historion de antaŭaj industriaj agadoj. La scienca interpretado de materia objekto ofte estas necesa, ĉar la skribaj dokumentoj de multaj industriaj teknikoj ofte estas nekompletaj aŭ neekzistantaj. Industria arkeologio inkludas kaj la ekzamenon de ekzistantaj strukturoj kaj ejojn kiuj devas esti studitaj per elfosado.

La kampo de industria arkeologio ekestis dum la 1950-aj jaroj en Britio, en epoko kiam multaj historiaj industriaj ejoj kaj artefaktoj estis perditaj ĉie en tiu lando, inkluzive de la rimarkinda kazo de Arko Euston en Londono. En la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kun la ekkresko de naciaj kulturheredaj movadoj, industria arkeologio kreskis kiel aparta formo de arkeologio, kun forta emfazo al konservado, unue en Britio, kaj poste en Usono kaj aliaj mondopartoj. Dum tiu periodo, la unuaj organizitaj registradoj de nacia industria heredaĵo estis komencitaj, inkluzive de la Enketo pri Industriaj Monumentoj en Anglio kaj la Historia Usona Inĝenierika Registro en Usono. Plie, kelkaj regionaj kaj naciaj IA-organizoj estis kreitaj, inkluzive de la nordamerika Society for Industrial Archeology (Societo por Industria Arkeologio) en 1971, kaj la brita Association for Industrial Archaeology (Unuiĝo por Industria Arkeologio) en 1973. En la sama jaro, la *unua Internacia Konferenco pri la Konservado de Industriaj Monumentoj* estis tenita ĉe Ironbridge en Shropshire. Tiu konferenco kondukis, en 1978, al la formala fondo de The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage (La Internacia Komisiono por la Konservado de la Industria Heredaĵo) (konata kiel \"TICCIH\") kiel tutmonda organizo por la apogo al industria heredaĵo. La membroj de tiuj kaj aliaj IA-grupoj estas ĝenerale varia miksaĵo de profesiuloj kaj amatoroj kiuj havas komunan intereson en reklamado de la studo, aprezo kaj konservado de industriheredaj resursoj. de tiu urbo. La *Newcomen Society* ankaŭ establis la *Journal of Industrial Archaeology (Revuo por Industria Arkeologio)* en 1964, la unuan nacian IA-eldonon en Britio. Alia frua evoluo estis la formado de la *Cornish Engines Preservation Committee* (CEPC) en 1935, por savi la Minejon Levant en Kornvalo.

Dum la unua duono de la 20-a jarcento, la movado por historia konservado en Usono daŭre estis en sia infanaĝo. La plej multaj el la historiaj ejoj kiuj ricevis ajnan atenton estis rilatitaj al prezidantoj kaj politikaj figuroj, aŭ al la frua kolonia periodo. Tamen, en 1925, unu el la unuaj industriaj muzeoj en Usono malfermiĝis en Old Slater Mill, en Pawtucket (Rod-Insulo), en la loko de la unua sukcesa tekstilmuelilo en la lando, konstruita en 1793. La muzeo estis fondita fare de grupo de industriistoj kun ligoj al la Nov-Anglia teksa industrio, dum malprospera periodo pro suda konkurenco. La Asocio por la Old Slater Mill havis la intencon por reestigi la malnovan muelejon al ĝia frua 19-a-jarcenta aspekto, kaj plenigi ĝin kun reprezentanta kolekto de tekstila maŝinaro. En 1966, Old Slater Mill estis deklarita Nacia Historia Orientilo. En la fruaj 1970-aj jaroj, Paul E. Rivard, tiama direktoro de la Old Slater Mill-muzeo estis unu el la ĉefaj personoj ĉe la fondo de la Society for Industrial Archeology (Societo por Industria Arkeologio).

Alia rimarkinda ekzemplo de frua industria arkeologiejo (de antaŭ la establita IA-movado), estas la Historia Loko Ferfarejo Saugus en Saugus (Masaĉuseco). Ĝi estas la loko de la unuaj integraj ferprilaborejoj en Nordameriko, kaj estis rekonstruita en la 1950-aj jaroj post ampleksaj arkeologiaj elfosaĵoj, komencitaj en la komenco de la 1940-aj jaroj fare de Roland W. Robbins.

### Komenco de la IA-movado 
La esprimo \"industria arkeologio\" estis elpensita en Britio en 1955 de Michael Rix de Universitato de Birmingham, kiu skribis artikolon en *La Amatora Historiisto*, koncerne la bezonon de pli bona studado kaj konservado de 18a- kaj 19a-jarcentaj industriaj ejoj kaj restaĵoj de la brita industria revolucio. En 1959, Konsilio por Britia Arkeologio (KBA) establis industriarkeologian esplorkomisionon. De la fino de la 1960-aj jaroj, kelkaj lokaj industriaj arkeologiogrupoj estis formitaj en la UR, inkluzive de la *Gloucestershire Society for Industrial Archaeology* en 1963, la *Bristol Industrial Archaeological Society* en 1967, kaj la Industriarkeologia Societo de Grand-Londono en 1968, inter aliaj. La ĉefa misio de tiuj lokaj IA-grupoj dum tiu periodo estis registri la restaĵojn de industria antaŭhistorio, aparte tiujn konsideratajn plej endanĝerigitaj pro urbaj renovigoprojektoj. Depende de la kondiĉo de la ejo aŭ artefakto, tiuj registrado tipe konsistas el kompilado de mallonga resumo de la antaŭhistorio de la ejo tra haveblaj dokumentoj, inkluzive de malnovaj mapoj aŭ fotoj, sekvitaj per detalaj mezuradoj, desegnaĵoj kaj fotoj de la ekzistantaj kondiĉoj de la ejo. Ĝenerale, raporto estas farita kaj deponita en publika arkivo por la avantaĝo de ontaj generacioj. La plej multaj registrad-ekskursetoj celas akiri ĝeneralan superrigardon de ekzistantaj kondiĉoj, kaj ne estas intencitaj esti ĝisfunda studo.

Unu el la unuaj areoj estantaj kiuj estis la temo de sistema studo de industria arkeologio estis la Ferponto Gorĝo en Shropshire, Unuiĝinta Reĝlando. Tiu pejzaĝo evoluis ekde la 17-a jarcento kiel unu el la unuaj industriaj pejzaĝoj en la mondo, kaj ekde la 18-a jarcento havis vicon da ekstraktaj industrioj same kiel ampleksan fer kreadon, ceramikan produktadon, kaj serion de fruaj fervojoj. La Muzeo Ferponto Gorĝo estis establita en 1967, kaj la signifo de la Ferponto Gorĝo estis rekonita en 1986 kun sia nomo kiel Monda Heredaĵo de Unesko.

En 1963, brita ĵurnalisto Kenneth Hudson publikigis la unuan IA-tekston, kun titolo *Industria arkeologio: enkonduko*. Kvar jarojn poste, en aprilo 1967, Hudson paroladis okaze de seminario ĉe la Smithsonian Institution en Vaŝingtono, Tio estas konsiderita la naskiĝo de la IA-movado en Usono. La seminario, en kiu partoprenis historiaj konservistoj, muzeoprofesiuloj kaj aliaj, temis pri kio estis farita por reklami la studon de industria arkeologio en Britio kaj en Eŭropo, kaj kio devis esti farita en Usono. Tiam kelkaj fajnaj historiaj industriaj ejoj jam estis registritaj fare de la *Historic American Buildings Survey* (HABS), kiu ĝis tiam plejparte koncentris siajn klopodojn sur arkitektur-signifaj ejoj. En 1967, la rimarkinda *New England Textile Mills Survey* (NETMS) estis farita sub la HABS-aŭspicio, gvidita de Robert M. Vogel, kuratoro de la Sekcioj Mekaniko kaj Civilo ĉe la Smithsonian Muzeo de Historio kaj Teknologio. La NETMS estis la unua grandskala, industria registrad-projekto de HABS. Ĝi estis sekvita fare de la *New England Textile Mill Survey II* en 1968. La plenaj raportoj de la tekstilmuelil-enketoj el 1967 kaj 1968 nun estas haveblaj por publika konsultado en la retejo de la Kongresa Biblioteko, inkluzive de la Amoskeag Millyard en Manĉestero (Nov-Hampŝiro), kiu estis draste ŝanĝita baldaŭ post kiam la enketo estis kompletigita.

La sukceso de la enketoj el 1967 kaj 1968 kaŭzis la formadon de la Historia Usona Inĝenierika Registro (HAER) en 1969, kun la Usona Societo de Civilaj Inĝenieroj. Ekde tiam, miloj da industriaj ejoj kaj strukturoj ĉie en Usono estis registritaj fare de HAER, kaj estas registritaj ĉe la Library of Congress (Biblioteko de la Kongreso).

### 1970-aj kaj 1980-aj jaroj 
De la komenco de la 1970-aj jaroj, industria arkeologio estis plejparte praktikata en nur kelkaj landoj fare de kaj amatoroj kaj profesiuloj kun malsamaj fonoj kaj celoj. Kvankam multe estis realigita dum la antaŭa jardeko, la \"nova\" kampo de industria arkeologio daŭre luktis por esti akceptita kiel vera scienca okupo. En oktobro 1971, grupo de reprezentantoj de diversaj muzeoj, universitatoj kaj registaraj organizoj en Usono kaj Kanado renkontiĝis en Vaŝingtono por plibonigi la interŝanĝon de ideoj kaj informoj. La rezulto estis la unua nacinivela, IA-rilata akademia societo en la mondo; nome la Society for Industrial Archeology (SIA). Estis decidite ke la nomo de la societo akceptus la literumon fare de la Usona registaro de \" *archeology*\", anstataŭ \" archaeology \" .

En 1973, la Association for Industrial Archaeology (AIA) estis fondita en Britio. Ĝi kunigis la multajn lokajn IA-grupojn kreitajn ĉie en la lando. Multaj AIA-membroj estis aktivaj reklamantaj IA ĉie en Eŭropo kaj en la resto de la mondo.

Pro la rapida malkresko de multaj establitaj industrioj en Nordameriko kaj Eŭropo dum la 1970-aj jaroj, industriaj arkeologoj komencis akcepti novan rolon de registrado kaj konservado de ĵus fermitaj ejoj, kontraste al antikvaj restaĵoj de pli fruaj periodoj. Inter la rimarkindaj projektoj dum tiu jardeko estis la sukcesa transformo en subĉielan industrian muzeon de Fornoj Sloss en Birmingham, Alabamo, post kiam ĝi fermiĝis en 1971. Fornoj Sloss estis deklarita NHL en 1981. La muzeo malfermiĝis en 1983 kaj ofertas gamon da instruaj kaj civitaj programoj.

En 1982, I.A.Recordings estis fondita fare de grupeto de volontuloj en Britio, por registri pasintajn kaj nunajn industriojn sur filmo kaj vidbendo, kiel resurso por ontaj generacioj.

Dum la 1980-aj jaroj, la amplekso de la kampo de industria arkeologio en Britio ŝanĝiĝis for de kio estis okazanta en Nordameriko, kie la teorioj de socia arkeologio kiuj estis evoluigitaj en la kampo de historia arkeologio komencis esti aplikataj al la studo de industriaj ejoj. Britaj industriaj arkeologoj dume plejparte temigis la registradon de la teknikaj aspektoj de ejoj kaj artefaktoj. Esenca evoluo dum tiu periodo estis la ŝanĝo direkte al temstudoj de monumentoj laŭ tipo, inkluzive de tri komencaj tekstilmuelil-enketoj en Greater Manchester, Yorkshire kaj orienta Cheshire gviditaj fare de Keith Falconer. La nombro da industriaj ejoj kiuj estis konservitaj kaj transformitaj al aliaj uzoj kiaj ekzemple loĝejoj, publikaj spacoj aŭ muzeoj anstataŭ esti malkonstruitaj atestas ankaŭ la klopodojn de industriaj arkeologoj.

Industria arkeologio iom post iom akiris akcepton en la akademia mondo. En Britio, kie ĝi originis plejparte de la klopodoj de volontulaj esploristoj, la apero de projekt-financitaj projektoj en la pasintaj du jardekoj kondukis al pli granda ĉeesto de profesiuloj, kun la apliko de teoriaj arkeologiaj metodoj kiaj ekzemple pejzaĝa arkeologio al la industria scenaro. Tamen, dum multaj universitataj arkeologio-sekcioj nun inkludas la industrian periodon en siaj gradstudoj, industria arkeologio restas sufiĉe limigita kampo de studo, kun malmultaj specialigitaj industriaj arkelogiaj programoj, kiaj ekzemple tiuj ofertitaj en la Miĉigana Teknologia Universitato kaj la Ironbridge Instituto.

Ĝeneraligita aprezo de la graveco de industria heredaĵo de la publiko daŭre mankas en multaj lokoj, ĉar la subjekto ofte konservas la percepton esti \"ne sufiĉe aĝa\" por esti konsiderita arkeologio. Plie, ekzistas ofte negativaj pensoj rilate al neglektitaj aŭ forlasitaj industriaj ejoj, inkluzive de la sociaj, ekonomiaj kaj mediaj sekvoj, ekzemple la (ejoj de \"Bruna kampo\"). Kiel kun aliaj histori-bazitaj kampoj, unu el la daŭraj defioj de industria arkeologoj ĉie en la mondo estas la konkurado por daŭre malkreskanta publika financado por ilia esplorado, instruaj kaj konservadprojektoj. Jam pro la nombro da historiaj industriaj ejoj kaj la limigita financado daŭre multaj estas perdiĝintaj pro neglekto, incendioj kaj malkonstruoj.

En 2003, la *Nizhny Tagil Ĉarto* estis adoptita fare de TICCIH ĉe ĝia XI-a Kongreso en Niĵnij Tagil, Rusio. Ĝi estas la internacia normaro por la studo, dokumentaro, konservado kaj interpreto de la industria heredaĵo.

## IA-organizoj 
Ekzistas naciaj IA-organizoj en multaj landoj. Ili kunigas homojn kun intereso pri esplorado, registrado, konservado kaj prezentado de industria heredaĵo. Industria arkitekturo, elfosado de mineraloj, heredaĵ-bazita turismo, generatora teknologio, reuzado, kaj transporthistorio estas nur kelkaj el la temoj kiuj estas esploritaj fare de iliaj membroj. La plej multaj grupoj publikigas periodajn novaĵleterojn kaj aranĝas gamon da konferencoj, seminarioj kaj vizitoj al IA-ejoj kaj ankoraŭ aktivajn industriojn (konatajn kiel procezturneoj). IA-organizoj ankaŭ povas esti implikitaj en konsilado en historiaj konservad-aferoj, aŭ konsilado de registaroj pri renovigo aŭ malkonstruo de signifaj ejoj aŭ konstruaĵoj.

## Plia legado 
* Birmingham, J. , Jack, R.I. kaj Jeans, D. (1979) *Australian pioneer technology: sites and relics*, Richmond, Vic. : Heinemann Educational Australia, ISBN 0-85859-185-5
* Birmingham, J. , Jack, R.I. kaj Jeans, D. (1983) *Industrial Archaeology in Australia: rural industry*, Richmond, Vic. : Heinemann Publishers Australia, ISBN 0-85859-319-X
* Buchanan, R.A. (1972) *Industrial Archaeology in Britain (Industria Arkeologio en Britio)*, Harmondsworth: Pinguin, ISBN 0-14-021413-5
* Cossons, N. (red.) (2000) *Perspectives on Industrial Archaeology*, Londono: Science Museom, ISBN 1-900747-31-6
* Daunton, M.J. (1995) *Progress and Poverty: an economic and social history of Britain, 1700-1850*, Oxford University Press, ISBN 0-19-822281-5
* Deetz, J. (1977) *In Small Things Forgotten*, Garden City, N.Y. : Anchor Press/Doubleday, ISBN 0-385-08031-X
* Douet, J. (red.). (2012) *Industrial Heritage Re-tooled: The Ticcih guide to Industrial Heritage Conservation*, Lancaster: Carnegie, ISBN 978-1-85936-218-1
* Gordon, R.B. kaj Malone, P.M. (1994), *The texture of industry : an archaeological view of the industrialization of North America*, Oxford University Press, ISBN 0-19-511141-9
* Hamond, F. kaj McMahon, M. (2002) ''Recording and Conserving Ireland\'s Industrial Heritage*, Kilkenny: Heritage Council, ISBN 1-901137-39-2
* Hills, R. L. (1989) *Power from Steam: history of the stationary steam engine*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-34356-9
* Hudson, K. (1966) *Industrial Archaeology: an Introduction*, dua-rev. red., Londono: John Baker, 184 p.
* Hudson, K. (1969) *World Industrial Archaeology*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-21991-4
* Jack, R.I. kaj Cremin, A. (1994) *Australia\'s Age of Iron (La Aĝo de Fero de aŭstralio)*, South Melbourne: Oxford University Press in association with Sydney University Press, ISBN 0-424-00158-6
* Kane, R. [1844] (1971)  Industrial Resources of Ireland, The Development of industrial society series, Shannon, Ireland : Irish University Press, ISBN 0-7165-1599-7
* McCutcheon, W.A. (1984) *The Industrial Archaeology of Northern Ireland (La Industria Arkeologio de Nord-Irlando)*, Rutherford, N.J.: Fairleigh Dickinson University Press, ISBN 0-8386-3125-8
* Newman, R. kaj Howard-Davis, C. (2001) *The Historical Archaeology of Britio,: c.1540-1900*, Stroud: Sutton, ISBN 0-7509-1335-5
* Orser, C.E., Jr (1996) *Images of the Recent Past: readings in historical archaeology *, Walnut Creek; Londono: Alta Mira Press, ISBN 0-7619-9141-7
* Palmer, M. kaj Neverson, P. (1998) *Industrial Archaeology : principles and practice* &#91;elektronika rimedo&#93;, Londono; New York: Routledge, ISBN 0-203-17066-0
* Thomas, J. (red.) (2000) *Interpretive Archaeology : a reader*, Londono: Leicester University Press, ISBN 0-17-850191-8
* Watkins, G. (1999) *The Textile Mill Engine: parts 1 & 2*, Ashbourne: Landmark, ISBN 1-901522-43-1

### Ĝenerale 
* Eŭropa Itinero de Industria Heredaĵo
* Heredaĵo de Industrio-Tours
* Ironbridge Gorge Museum
* Industria arkelogiekspoziciaĵo  en Smithsonian Institution
* Steel City: Industrial Past of Archaeology of Sheffield

### Lokaj IA organizoj 
*Britio*
* Berkshire Industrial Archaeology Group
* Bristol Industrial Archaeological Society
* Cumbria Industrial History Society
* Gloucestershire Society por Industrial Archaeology
* Greater London Industrial Archaeology Society
* Ironbridge Archaeology-unuo 
* Hampshire Industrial Archaeology Society
* Norfolk Industrial Archaeology Society
* Norda Orienta Derbyshire Industria Arkeologio-Socio
* Northamptonshire Industrial Archaeology Group
* Skota Industria Heredaĵa socio
* Somerset-Industria Arkeologia socio
* Staffordshire (uk) Industrial Archaeology Society 
* Sussex Industrial Archaeology Society
* Warwickshire Industrial Archaeology Society
* Yorkshire Archaeological Society - Industria History Section 
*Usono''

La asocio por Industrial Archeology havas la sekvajn lokajn ĉapitrojn:
* Klepetko Chapter (Montano)
* New England Chapters
* Northern Ohio Chapter  (Norda Ohio kaj okcidenta Pensilvanio)
* Oliver Evans Chapter (Filadelfia metropolitena areo)
* Roebling Chapter (New York-metropolitena areo kaj Nov-Ĵerzejo)
* Samuel Knight Chapter  (Norda Kalifornio)

### Referencmaterialoj 
* I.A. Recordings reto bazigis rimedejon

### Gradaj Programoj 
* Industria Archaeology Master of Science (Arkelogia M.S.) kaj PhD-gradprogramo en Miĉigana Teknologia Universitato
* Magistrogrado  en Instituto Ironbridge

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Arthur Raistrick
* Aviadarkeologio
* I.A.Recordings
* Industrial archaeology of Dartmoor
* Listo de tuneloj en Britio
* Ken Major
* Gravaj Minado-Ejoj de Valonio
* Muelejkonverto
* Quarry Bank Mill
* Fervojarkeologio
* Rex Wailes

## Eksteraj ligiloj 
Ĉar neniuj valoroj estis precizigitaj por la apogilparametro, heredaĵformato estis uzita por la produktaĵo. Tiu formato estas malrekomendita, kaj en la estonteco, normalvaloro estos metita por la apogilparametro, igante la novan formaton ĉiam esti uzita.

Kategorio:Industria arkeologio
Kategorio:Industrio
Kategorio:Industria revolucio