open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malnova Nikolaj-lernejo

eta|La Malnova Nikolaj-lernejo
La **Alte Nikolaischule** (eo: **Malnova Nikolaj-lernejo**, lat. **Schola Nikolaitana**) estis la unua urba burĝolernejo en Lepsiko.
## Historio 
La historio de la Malnova Nikolaj-lernejo reiras ĝis la fino de la 12-a jarcento. La 11-an de marto 1395 papo Bonifaco la 9-a rajtigis per edikto la konsilianojn de la urbo Lepsiko starigi urban lernejon ĉe la korto de la preĝejo Sankta Nikolao aŭ en la najbareco. Komence tamen ekzistis nur plue privatlernejo nome *Schola Nikolaitana*, unuafoje menciita en 1490.

## Famaj lernantoj 
Al la plej famaj lernantoj de la Nikolajlernejo apartenis: 
* Gottfried Wilhelm Leibniz (1655–1661)
* Johann Gottfried Seume (1776–1777)
* Richard Wagner (1828–1830) 
* Karl Liebknecht (1882–1890; jam en la nova lerneja domo)

## Literaturo 
* Hans Burkhardt, Manfred Andreas: *Die Geschichte der Nikolaischule zu Leipzig im 20. Jahrhundert. Daten und Erinnerungen*, Sax Verlag, Beucha 2001, ISBN 978-3-934544-11-6
* Sabine Hocquél-Schneider: *Alte Nikolaischule Leipzig.* Eldonita de Kulturstiftung Leipzig, Edition Leipzig 1994, ISBN 3-361-00420-9
## Eksteraj ligiloj 
* Malnova Nikolajlernejo
* kulturstiftungleipzig.de
* Antikvomueo de la Universitato je Lepsiko 
## Vidu ankaŭ 
* Preĝejo Sankta Nikolao (Lepsiko)
*

Kategorio:Muzeoj en Lepsiko
Kategorio:Edukado en Lepsiko
Pinthoro

[eta|300px|Pinthoro en la [Metroo de Novjorko]]
**Pinthoro** estas parto de la tago dum kiu la trafiko sur vojoj kaj la multmoveco en publika transporto estas plejgranda. Normale, tio okazas dufoje dum la tago unufoje en la mateno kaj unufoje en la vespero. Tiam la plej granda parto de la laborantoj navedas.

La malo estas malpinthoro aŭ kviethoro.

Kategorio:Ĉiutaga vivo
Kategorio:Transporto
Wilhelmine Schröder-Devrient

**Wilhelmine Henriette Friederike Marie Schröder-Devrient** (naskiĝinta la 6-an de decembro 1804 en Hamburgo; mortinta la 26-an de januaro 1860 en Coburg) estis germana operkantistino (soprano). Ŝi validas kiel la plej granda germana kantotragediistino de la 19-a jarcento.

Amika kun Carl Maria von Weber, ŝi kantis la titolrolon en la dresdena unua prezentado de lia opero *Euryanthe*. Ŝi estis amike ligita ankaŭ kun Richard Wagner, kiun li inspiris diesen per sia rolado de Leonore en la opero *Fidelio* de Beethoven same kiel de Emmeline en *Die Schweizer Familie* de Joseph Weigl ĉe nurenberga gastprezentado aŭguston de 1835. Krome ŝi kantis la rolon de Adriano en la unua prezentado de Rienzi, tiun de Senta en la unua prezentado de *Fliegenden Holländers* kaj tiun de Venus en la unua prezentado de *Tannhäuser*. Gastprezentadoj kondukis ŝin al Parizo (1830, 1832), Berlino (1831) kaj Londono (1832).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Konsultlibra artikolo ĉe mugi.hfmt-hamburg.de 

Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Germanaj operkantistoj
Kategorio:Homoj de la Revolucioj de 1848
Kategorio:Germanaj verkistoj de la 19-a jarcento
(7395) 1985 RP1

**(7395) 1985 RP1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť apud České Budějovice en tiama Ĉeĥoslovakio (nun, en Ĉeĥa Respubliko).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Zdeňka Vávrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo

La **maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo** aŭ **maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo** estas biodiverseco-riĉaĵejo en Suda Afriko. Ĝi situas ĉe la sudorient-sudafrika marbordo sub Granda Eskarpo. La areo estas nomita laŭ Maputalando, Pondolando kaj Albeno. Ĝi etendiĝas ekde la Albena Centro de Planta Endemiismo en la sudafrika provinco Orienta Kablando, tra la  Pondolanda Centro de Planta Endemiismo en la provinco Kvazulu-Natalo, la orienta flanko de Svazilando kaj en suda Mozambiko kaj Mpumalanga. La  Maputalanda Centro de Planta Endemiismo troviĝas en norda Kwazulu-Natalo kaj suda Mozambiko.

## Listo de endemiaj plantoj (nekompleta)
[eta|220px|*Bosveld*, savana pejzaĝo apud [Pitermaricburgo.]]
eta|220px|Reĝina strelicio (*Strelitzia reginae*), ankaŭ nomata "paradiza birdo", estas tutmonde konata endemia specio el tiu biodiverseco-riĉaĵejo.   
* *Albizia suluensis*
* *Allophylus natalensis*
* *Aloe thraskii*
* *Atalaya alata*
* *Atalaya natalensis*
* *Baphia racemosa*
* *Brachylaena discolor*
* *Deinbollia oblongifolia*
* *Encephalartos natalensis*
* *Encephalartos woodii*
* *Ficus bizanae*
* *Isoglossa woodii*
* *Jubaeopsis caffra*
* *Millettia grandis*
* *Raphia australis*
* *Stangeria eriopus*
* *Tephrosia pondoensis*

## Vidu ankaŭ
*Maputalandaj-pondolandaj arbustaroj kaj veprejoj

## Referencoj
## Bibliografio
* Pooley, E.  1993 : The Complete Field Guide to Trees of Natal, Zululand and Transkei. ISBN 0-620-17697-0.
* Pooley, E. 1998 : A Field Guide to Wild Flowers; KwaZulu-Natal and the Eastern Region. ISBN 0-620-21500-3.

## Bildaro

Dosiero:Coast_Coral_Tree_flowers_07_08_2010.JPG|*Erythrina caffra*; endemia planto en la biodiverseco-riĉaĵejo
Dosiero:Aloe_thraskii_25_06_2010.JPG|*Aloe thraskii*; endemia planto en la biodiverseco-riĉaĵejo
Dosiero:Forest_Pink_Hibiscus.JPG|*Hibiscus pendunculatus*; kvazaŭ-endemia planto en la biodiverseco-riĉaĵejo
Dosiero:Dracaena_aletriformes_Isoglossa_woodii.JPG|*Dracaena aletriformis* (kvazaŭ-endemia) kaj  *Isoglossa woodii* (endemia)

## Eksteraj ligiloj
* Maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo (*Conservation International*) 
* Maputalanda-pondolanda-albena biodiverseco-riĉaĵejo (*CEPF*)

Kategorio:Afrotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj
Kategorio:Geografio de Sud-Afriko
Kategorio:Geografio de Mozambiko
Kategorio:Geografio de Svazilando
7394 Xanthomalitia

'*7394 *Xanthomalitia'''* estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio (nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo, Ukrainio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa sciencisto Leonid Vasiljevich Ksanfomaliti (cirile: *Леонид Васильевич Ксанфомалити'') radiometristo, lummezuristo, polarimetristo kaj altimetristo. Li malkovris la "kontraŭ-forcejan" efikon sur Marso, faris hipotezojn pri la fulmaj fenomenoj en la Venusa atmosfero kaj antaŭvidis fortan vulkanismon sur Venuso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Dekumario

**Dekumario** (*Decumaria*) estas genro de du specioj de florplantoj en la familio Hidrangeacoj, unu (*D. barbara*) apartenanta al la sudorienta Usono, kaj la alia (*D. sinensis*) indiĝena al centra Ĉinio.

Ili estas arbustecaj lianoj kreskante ĝis 4-10 m altaj tra inter arbedoj kaj arboj, grimpante per aeraj alteniĝaj radiketoj. La folioj estas varie deciduaj ĝis ĉiamverdaj (kie *D. barbara* tendencas esti pli ofte falfolia, *D. sinensis* pli ĉiamverda), 3-10 cm longaj, ovalaj kun pinta apekso, kaj glata ĝis obskure dentita marĝeno. La floroj estas 5-10 mm en diametro, blankaj ĝis kremkoloraj, bonodoraj, produktitaj en densaj panikloj 3-8 cm larĝaj. La frukto estas seka kapsulo enhavanta plurajn semojn.

Dosiero:Decumaria barbara 5.JPG|Decumaria barbara
Dosiero:Decumaria barbara 10.JPG|Decumaria barbara

## Fonto 
* Germplasm Resources Information Network: *Decumaria* 
* Flaŭro de Ĉinio: *Decumaria*

Kategorio:Hidrangeacoj
Downey

**Downey** estas grandurbo en Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
eta|maldekstre|Interna urboparto de Downey
Downey situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato, en granda kunurbaro, en kiu oni tute ne rimarkas, ke trafikante oni pasas de unu urbo al alia. Downey havas komunan limon kun . Ĝis la urbocentro de Los-Anĝeleso estas 27 kilometroj, ĝis Norwalk (Kalifornio) estas 6.

## Historio 
En tiu areo komence indianoj vivis. En 1771 la hispanoj fondis mision, baldaŭe hispanaj setlantoj disvolvis agrokulturon kaj dividis la areon en multajn kampojn. En 1848 finiĝis la hispana-meksika dominado. La nomo Downey venis de Guberniestro de Kalifornio, *John Gately Downey*. La alvenintoj komencis kultivi oranĝojn. La fervojo alvenis en 1873 kaj tiu dato povas esti fondo de Downey, kiu urbiĝis en 1956. Antaŭurbaj hejmoj kaj fabrikoj anstataŭis la bienojn post la 2-a mondmilito. La plej fama produktejo okupiĝis pri flugmaŝina tekniko, el kio naskiĝis la spacoprogramo projekto Apollo. Depost la malvarma milito la industrio tre retiriĝis.

## Trafiko 
Downey estas komforte atingebla laŭ 4 aŭtovojoj. En la urbego aŭtobusoj transportas pasaĝerojn.

## Klimato 
Downey situas en mediteranea klimatozono. En januaro la averaĝa temperaturo estas , en julio estas . Ĉiujare falas 375&nbsp;mm de precipitaĵo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo 
* spacomuzeo

## Ĝemelurboj 
*  Alajuela, Kostariko
*  Guadalaĥara, Meksiko (1960)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* pri aliaj loĝlokoj samnomaj la liston Downey (apartigilo)

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Gábor Blaskó

**Gábor Blaskó** [blaŝkO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Blaskó Gábor** estas hungara kemiisto, farmaciisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

Gábor Blaskó http://mta.hu/oldmta/?pid=421&TID=75 naskiĝis la  1950 en Szombathely.

## Biografio 
Gábor Blaskó frekventis mezlernejon en Kazincbarcika, poste universitaton en Budapeŝto inter 1968-1973. Post lernado li eklaboris en la universitato. Inter 1980–1981 li havis eblecon esplori en Pensilvanio. Hejmenveninta li havis postenon en esplora instituto de MTA. Baldaŭe li estis gastprofesoro en universitato de Chicago. En 1989 li estis vicdirektoro de medikamenta fabriko "Egis" dum 18 jaroj. Li daŭre okupiĝas pri organika kemio, precipe pri alkaloidoj por produkti pli bonajn medikamentojn. Li ricevis diversajn premiojn inter 1976-2009.

## Verkaro (elekto) 
* *Synthesis of Yohimbines I–V.* (1973–1986)
* *Trequisin and Analogues* (1989)
* *A gyógyszerfejlesztés folyamata a kutatástól a regisztrációig* (Procezo de la medikamento-evoluado de la esploro ĝis la registrado) (2006)

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungare

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj farmaciistoj
7379 Naoyaimae

'*7379 *Naoyaimae'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Naoya Imae'', konservisto ĉe la Nacia Instituto de pri Polusa Esploro de Tokio, kies petrologiaj studoj pri  kaj  celas kompreni la procezojn de alteracio pro akvo sur la asteroidoj kaj de magma diferenciĝo sur Marso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
7385 Aktsynovia

'*7385 *Aktsynovia'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio (nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo, Ukrainio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la geedzoj gepentristoj *Ljudmila Miĥajlovna Akcinova* (cirile : * Людмила Михайловна Акцынова*, 1910–1997) kaj *Arkadij Vsevolodoviĉ Akcinov* (cirile : *Аркадий Всеволодович Акцынов'', 1910 – 1997).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Zalán Zakariás

**ZAKARIÁS Zalán** [zakaria:ŝ] estas rumania hungara aktoro, reĝisoro. Li naskiĝis en Baraolt la 4-an de aprilo 1982. 

## Biografio
Zalán Zakariás en 2001–2002 estis aktorstudento en Budapeŝto, poste inter 2002–2006 li pristudis reĝisoradon en Universitato de Teatro kaj Filmarto I.L.Caragiale en Bukareŝto. De 2004 li estas reĝisoro, de 2009 artgvidanto de teatro Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe

## Fontoj
* Hamlet.ro 
* Retejo de teatro 

## Eksteraj ligiloj
* Filmtett.ro

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Makromolekulo

[eta|250px|Tridimensia bildo de molekulo ([proteino).]]
**Makromolekulo** estas molekulo relative tre granda kaj kun molekula maso tre alta. La makromolekuloj estas komunaj en la sistemoj vivaj sed ampleksas ankaŭ la sintezajn kaj artofaritajn polimerojn.

La polimeraj molekuloj estas tipe formitaj per unuigo de molekuloj malpli grandaj, egalaj aŭ similaj inter si, ripetitaj plurfoje (kutime ekde 100 ĝis pli ol 1000) kaj povas esti *linearaj, branĉhavaj* aŭ *retikulaj.* Inter la makromolekuloj envicigas ankaŭ la makrocikloj. 

Laŭ IUTAK, ia termino “molekulo” utiligeblas nur por indiki molekulojn je grandaj dimensioj, dum la termino “polimero” identigas substancon kombinitan per multaj makromolekuloj.

## Tipoj de makromolekuloj 
La biologiaj makromolekuloj plej gravaj estas:
* la polisaĥaridoj kiuj katalogeblas kun la Karbonhidratoj (kiel la amelo kaj la celulozo);
* le proteinoj kiun apartenas la kategorio de la protidoj;
* la DNA kaj RNA kiuj konstituas la nukleajn acidojn;
* la lipidoj kompleksaj.
eta|Nanotubo de karbono.
Ankaŭ la nanotuboj dekarbono estas makromolekuloj same kiel la grafito kombinita per grandaj folio de karbonaj atomoj.

La sintezaj polimeroj ampleksas la plastojn, la sintezan gumon kaj la teksajn fibrojn, kaj havas vastegan kampon de teknologiaj aplikoj.

La artofaritaj (aŭ sentezaj) makromolekuloj estas kombinitaj per modifo de la naturaj makromolekuloj aŭ per sintezo de monomeroj.

La polimeroj plej gravaj estas kombinitaj per silicio.

## Proprecoj de makromolekuloj 
La makromolekuloj ĝenerale montras aktivecojn kaj fizikajn proprecojn neordinarajn; ekzemple, ili povas prezenti tipojn de agregado supermolekula kun aktivecoj propraj de likvaj kristaloj kaj do malfacile solveblaj en kemiaj solvaĵoj, facile denatureblaj kaj koncentreblaj en fenomenoj tipe koloidaj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kemio de makromolekuloj kaj polimenoj
* Supermolekula kemio
* Dendrimero
* Polimero
* Plasto
* Biomolekulo


Kategorio:Organika kemio
Kategorio:Kemio de la makromolekuloj kaj polimeroj
Kategorio:Molekula kemio
Jakab Bleyer

**Jakab BLEYER** [blejer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bleyer Jakab** estis hungara literaturhistoriisto, politikisto, ministro, profesoro, instruisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1910).

Jakab Bleyer naskiĝis la  1874 en Hungara reĝlando, en Dunacséb (nuntempa Ĉelarevo en Serbio). Li mortis la  1933 en Budapeŝto.

## Biografio 
Jakab Bleyer apartenis al la germana minoritato. Li frekventis lernejojn en Újvidék kaj Kalocsa, universitaton en Budapeŝto. En 1897 li ekinstruis en Budapeŝto en gimnazio. Inter 1903-1904 li plulernis al Germanio helpe de ŝtata stipendio. Ekde 1905 li instruis en la universitato. En 1915 li komencis politikadi kaj li strebis por la germana minoritato. En 1919 li kontraŭis la Hungaran Sovetrespublikon, poste li iĝis ministro. En 1921 li fondis germanlingvan semajnan gazeton. En la 1920-aj jaroj li estis elektita deputito parlamenta.

## Verkaro (elekto) 
* *A magyar-hun monda germán elemei* (1906)
* *Friedrich Schlegel am Bundestage in Frankfurt* (1913)
* *A hazai németség* (La patruja germaneco) (1917)

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio

Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj senpostenaj ministroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Afrik-ekvadorano

**Afrik-ekvadorano** aŭ **nigra ekvadorano** estas membro de etna aŭ socia grupo de genigruloj de Ekvadoro, kies prauloj estis alportitaj kiel sklavoj fare de la hispanoj dum la epoko de la konkero kaj de la kolonio. Laŭ la censo de 2011, la nigruloj kaj mulatoj reprezentis la 7,2% de la landa populacio.

## Referencoj 
Kategorio:Ekvadoro
Astreo

**Astreo** (helene *Ἀστραῖος*, latine *Astraeus*) estis en la helena mitologio filo de la Titano Krejo kaj lia edzino Eŭribio, filino de la dio de maraj profundaĵoj Ponto.

Astreo estis patro de steloj kaj ventoj. Kun sia edzino Eoso, diino de la matena ĉielruĝo, li havis tiujn ĉi posteulojn:
* Eŭro (nomata ankaŭ Argesto) - dio de la orienta aŭ sudorienta vento,
* Zefiro - dio de la kvieta okcidenta vento,
* Boreo - dio de la norda vento,
* Noto - dio de la suda vento.

Astraiaj fratoj estis:
* Palaso, edzo de la diino Stikso,
* Perseso - Titano, lia edzino estis Asterio, filino de Titano Kojo.

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de* 
:cs:Astraios

Kategorio:Titanoj
Reĝinedzo

**Reĝinedzo** - angle kaj france *Prince consort*, tradukebla pli malpli "akompana princo", en plej multaj aliaj romanidaj kaj slavaj lingvoj simile; germane *Prinzgemahl*, tradukebla "princa edzo", en plej multaj ĝermanaj lingvoj krom la angla simile) estas la edzo de reganta reĝino, do la ŝtatestrino de monarkia lando. Ĉar laŭ la monarkia protokolo heredita el la mezepoko, la posteno de reĝo estu pli altgranda ol tiu de reĝino, la edzo de reganta reĝino ne povas havi la titolon de "reĝo", sed inverse en multaj monarkiaj ŝtatoj senprobleme eblas nomi la edzinon de reganta reĝo "reĝino" kaj ne necesas porti la pli longan titolon de "reĝedzino". Tio tamen ne validas en ĉiuj monarkioj: Ekzemple en Britio la edzinoj de reĝo havas la titolon *Queen Consort*, do "akompana reĝino", ne simple *Queen* ("reĝino").

La reĝinedzo laŭ monarkia protokolo dediĉu sian vivon al la bono de sia reĝlando. Kutime li havas reprezentajn taskojn. Precipa funkcio tamen estas sekurigi la biologian daŭrigon de la dinastio, do la naskon de kronprinco(j). Persona profesia kaj socia profiligo eblu nur limigite kaj en interkonsento kun la reĝinaj familio kaj administrado. Konkrete tia limigo povas tre varii de politike sensignifa pozicio ĝis politike centra rolo flanke de la edzino. Ekzemplo de politike centra rolo estis la reĝinedzo *Albert von Sachsen-Coburg und Gotha*, kiu estis la plej proksima politika kunlaboranto kaj konsilanto de sia edzino, reĝino Viktoria de Britio.

Ekzemplo por konsekvenca aparteno al sia reĝlando ankaŭ estis la germana nobelo *Bernhard zur Lippe-Biesterfeld*, kiu edziĝis al la nederlanda reĝino Juliana, ricevis la titolon Bernardo de Nederlando kaj ekde la jaro 1940 kiel nederlanda oficiro en la ekzila armeo en Britio batalis kontraŭ Nazia Germanio: En Nederlando li tamen havis malbonan reputacion, aparte post korupteca skandalo de la jaro 1976, kaj kompreneble li nur estis unu el multaj germanoj kiuj pro konvinko batalis kontraŭ Nazia Germanio, sed tamen lia milita poziciiĝo estis konsekvenca realigo de la monarkia protokolo de persona servo al la reĝlando.

## Reĝinedzoj 
* Alberto el Saksio-Koburgo kaj Gotao

## Vidu ankaŭ 
* Reĝedzino


Kategorio:Monarkio
*
Analizo PEST

**Analizo PEST** aŭ PESTLE, estas ŝablono por strategia merkatiko. Temas pri esplorilo pri pozitiva aŭ negativa influo farita de
* Politiko
* Ekonomio
* Socio
* Teknologio
* Leĝo, leĝaj, juraj aspektoj
* Medio = Ĉirkaŭaĵo (environnement E)

Laŭ tiu skemo eblas analizi la strategian planadon de iu entrepreno, la evoluigadon de servoj aŭ produktoj.

Tia analizo ebligas poste adapti la planojn al la eblaj financaj kaj homaj rimedoj.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Eŭro (mitologio)

**Eŭro**, nomata ankaŭ **Argesto**, (helene **Εὖρος**, latine *Eurus* aŭ *Vulturnus*) estis en la helena mitologio filo de la Titano Astraio, kaj diino de la matena ĉielruĝo Eoso. Li estis dio de la orienta aŭ sudorienta vento aŭ tiu ĉi vento mem.

Liaj fratoj estis:
* Zefiro - dio de la kvieta okcidenta vento,
* Boreo - dio de la norda vento,
* Notoso - dio de la suda vento.

Eŭro estis impeta kaj alportadis pluvon. Li estis bildigata kun sombra vizaĝo kaj malkombita hararaĉo. Homoj timis lin pro lia ŝtormeco. Sed li fakte estis al ili pli favora ol Boreo aŭ Noto.

Kategorio:Dioj de la helena mitologio

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de* 
:cs:Euros
Lukács Zárug

**ZÁRUG Lukács** [za:rug] estis rumania hungara arkitekto, socia aganto. Li naskiĝis en Baraolt la 11-an de novembro 1911 kaj mortis en Budapeŝto 19-an de aprilo 1985. 
## Biografio
Lukács Zárug devenis el hungara-armena familio de Gheorgheni. La familio relokiĝis baldaŭ tien el Baraolt. Li komencis studi en la fakultatato de arkitekturo en Dresden, sed li diplomitiĝis en Bukareŝto en julio 1940. Li estis unu el organizintoj de studentliga movado kaj en rumana kaj en hungara ĉefurboj por studentoj el Transilvanio. En printempo de 1940 kune kun Béla Abodi Nagy li organizis la ekspozicion de hungaraj artaj studentoj devenintaj el Transilvanio. En programo de Kolozsvári Művészeti Hetek (Artaj Semajnoj de Koloĵvaro) inter 9-a de majo - 6-a de junio 1942 oni prezentis la rezultojn de arkitekturaj esploroj en vilaĝoj de Transilvanio en kvar studentlaborgrupo. De 1941 li projektis konstruaĵojn sub nomo Zárai.

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj arkitektoj
Corcelles-le-Jorat

**Corcelles-le-Jorat** estas komunumo en la distrikto Brojo-Vully en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 423 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Corcelles-le-Jorat situas en la Vaŭda Mezlando sur la montetoj *Le Jorat* meze inter Moudon kaj Laŭzano. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Corcelles-le-Jorat (sur alteco de 770 m s.m.), Les Chênes (sur alteco de 885 m s.m. nordokcidente de Corcelles), Chez-les-Porchet (sur alteco de 848 m s.m. inter Les Chênes kaj Corcelles), En Gillette (sur alteco de 867 m s.m. tute en nordo de la komunumo), Le Torel (sur alteco de 785 m s.m. sude de Corcelles), kaj Champ la Pierre (sur alteco de 792 m s.m. oriente de Le Torel), La Molleyre (sur alteco de 833 m s.m. sude de Le Torel), kaj Riau Graubon (sur alteco de 872 m s.m. en sudokcidento de la komunumo), kaj multnombraj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,93 km², de kiuj 42,0% estas kovritaj de arbaro, 52,3% servas por agrikulturo kaj 5,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Corcelles-le-Jorat limas en nordo al Hermenches, en oriento al Ropraz, en sudo al Montpreveyres en sudokcidento al Froideville, kaj en okcidento al Jorat-Menthue.

## Trafiko 
Corcelles-le-Jorat situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La sudan punkton de la komunumo tuŝas la kantona ĉefvojo n-ro 1 de Zuriko al Ĝenevo. Konekta vojo kondukas de Hermenches tra Corcelles-le-Jorat al la kantona ĉefvojo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 situas 15 kilometrojn sude de la komunumo apud Laŭzano. Pere de la buslinio n-ro 62 de Moudon al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Camorino datiĝas el la jaro 1140 kiel *Corceleys*. En la 12-a jarcento al episkopo de Laŭzano donis la vilaĝon Corcelles kiel feŭdo al la Senjoroj Philippe kaj Vaucher, kiuj ek de tiam sin nomis Senjoroj de Corcelles. La senjorujo estis plurfoje dividita kaj reunuigita kaj la mastroj plurfoje ŝanĝiĝis. Sub la berna regado ek de 1536 Corcelles-le-Jorat estis majorejo kaj ek de 1754 subvoktejo de la Voktejo Moudon, kiu post la Helveta Revolucio de 1798 fariĝis distrikto kaj en la jaro 1803 estis integrita al Kantono Vaŭdo, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 atribuita al la nova Distrikto Brojo-Vully.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Corcelles

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Corcelles-le-Jorat

## Bildoj 

Dosiero:Église de Corcelles-le-Jorat.JPG|Preĝejo de Corcelles-le-Jorat
Maianthemum dilatatum

***Maianthemum dilatatum*** (**serpentbero**, **dufolia majkonvalo** aŭ **falsa konvalo**) estas ofta rizoma plurjara florplanto kiu estas indiĝena el okcidenta Nordameriko de Norda Kalifornio ĝis la Aleutaj Insuloj, kaj Azio trans Kamĉatko, Japanio, kaj Koreio. Ĝi kreskas en marbordaj moderklimataj pluvarbaroj, kaj ofte estas la domina grundkovra planto en arbaroj de Sitka-piceo.

[eta|maldekstra|*M. dilatatum*, Ŝtata Parko Monto Squak, [Issaquah (Vaŝingtonio)]]

## Priskribo 
La planto produktas vertikalan, senbranĉan trunkon ĝis proksimume 40 centimetrojn altan. Ne-floranta ŝoso portas unu glatan, vaksecan, brilan folion ĝis 10 centimetrojn longan kaj 5 ĝis 8 larĝan, tial ĝia scienca nomo estas (*dilatatum* signifanta 'larĝa'). Sur plantoj kiuj estas florantaj, 2 aŭ 3 folioj estas produktitaj kontraŭe sur la tigoj. La folio estas ovala kun korforma bazo.

eta|maldekstra|Nematuraj beroj de Maianthemum dilatatum
La infloresko estas vertikala grapolo kun stelformaj blankaj floroj. Ili ĉiu havas kvar tepalojn kaj kvar stamenojn. Post fekundigo produktiĝas bero 6 milimetrojn en diametro. La bero estas ruĝmakuleca kiam nematura kaj kun solida ruĝeco kiam matura. Ĉiu bero havas 1 ĝis 4 semojn.

## Uzoj 
La planto havas multajn etnobotanikajn uzojn. La radikoj kaj folioj estis uzitaj medicine, kaj la beroj estis foje uzitaj por manĝaĵo.

Eltenema rilate al profunda ombro, arido, kaj ampleksa akvumado, la planto iĝas pli populara kiel porombra grundokovraĵo en ĝardenlaboro. Zorgo estu elmontrita dum uzado en ĝardenoj, ĉar ĝi povas rapide transkreski limigojn per siaj rampantaj rizomoj, kaj povas forpuŝi aliajn plantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Jepson Manualo
* USDA Plantprofiloj
* Flaŭro de Nordameriko: *Maianthemum dilatatum*
* 2001 Washington State Dept. of Transportation: *Maianthemum dilatatum* 
* Fotogalerio

## Referencoj 
## Fonto 
* Sept., D. J. , 2005. *Wild Berries of the Northwest (Sovaĝaj Beroj de la Nordokcidento)*. Calypso Publishing: Sechelt, B.C.

Kategorio:Maianthemum
Kategorio:Flaŭro de Nordorienta Azio
Kategorio:Flaŭro de Okcidenta Kanado
Kategorio:Flaŭro de Okcidenta Usono
Kategorio:Flaŭro de la okcidenta marbordo de Usono
Kategorio:Flaŭro de Japanio
Kategorio:Flaŭro de Alasko
Kategorio:Flaŭro de Kalifornio
Huajnapikĉuo

[eta|240px|la impresa pinto de la monto Huajnapikĉuo fone de la ruina urbo [Maĉupikĉuo dum sunleviĝo]]
**Huajnapikĉuo** - keĉue *Wayna Pikchu* (la "juna monto"), hispane *Huayna Picchu* - estas monto en Peruo. Ĝi je granda parto ĉirkaŭiĝas per la rivero Urubamba kaj aparte konatas pro tio ke la historia urbo Maĉupikĉuo, la plej grava arkeologia loko, kiu en Peruo restis post la inkaa imperio, konstruiĝis sur la rokoj kiuj kunigas la montojn Maĉupikĉuo kaj Huajnapikĉuo, kaj la impresa montopinto videblas sur multaj fotoj de la ruina urbo. Ambaŭ montoj kaj la historia loko situas en la orienta flanko de la Centraj Andoj, en la sudo de Peruo. La monto altas 2&nbsp;720 metrojn super la marnivelo.

Kategorio:Montoj en Peruo
Iván Bócsa

**Iván BÓCSA** [bOĉa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bócsa Iván** estis hungara biologo, pedagogo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1995).

Iván Bócsa http://www.mta.hu/index.php?id=421&no_cache=1&LANG=h&TID=77&cHash=90776383ba naskiĝis la  1926 en Arad (Rumanio). Li mortis la  2007 en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Bócsa apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis gimnaziojn en Bukareŝto kaj Budapeŝto. Poste li lernis en universitato en Budapeŝto inter 1944-1948, poste li laboris en Kompolt dum 59 jaroj, kie eksperimenta agrarejo funkcias. Li produktis ĉefe diversajn novajn specojn de kanaboj kaj luzernoj. Ekde 1969 li redaktis fakrevuon. Li ricevis diversajn premiojn inter 1973-2004.
 
## Verkaro (elekto) 
**A kender-vetőmag szaporítása*. (Multigo de la kanabo-semgrajno) (1955)   
**Investigations into the morphology, flowering and fertilization biology of wild Medicago species* (1964) 
**A lucernatermesztés technológiájának biológiai alapjai* (Biologiaj bazoj de teknologio de la luzernoproduktadoj) (1976)

## Fontoj 
*Hungarlingva Vikipedio
*hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Filantropo

[eta|„la filantropo“ - skulptaĵo en la germana urbeto [Pinneberg, starigita en 1992]]
**Filantropo** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "humanulo, homaramanto, bonfarema homo". La ideologia koncepto de homamo nomatas filantropio. La vorto originas el la greka lingvo: la greka vorto φιλανθρωπία (filantrōpía) konsistas el la eroj φίλος fílos ‚amiko‘ kaj άνθρωπος (ántrōpos) ‚homo‘.

## Citaĵo 
## Notoj 
Kategorio:Filozofio
Peabody-muzeo de naturhistorio

La **Peabody-muzeo de naturhistorio** () situas en Universitato Yale estas inter la plej malnovaj, grandaj kaj plej konataj universitataj naturhistoriaj muzeoj en la mondo. Ĝi estis fondita de la filantropo kaj mecenato *George Peabody* en 1866 laŭ la peto de sia nevo, la paleontologo *Otniel Charles Marsh*. Plej konata de la publiko pro la Granda Halo de Dinosaŭroj, kiu inkluzivas grandegan modelon de la dinosaŭro *Apatosaurus* kaj la 34 metrojn longa murpentraĵo *"la epoko de reptilioj"*; ĝi ankaŭ havas daŭrajn ekspoziciojn dediĉitajn al la evoluoj de homoj kaj mamuloj evoluo, dioramoj pri faŭno, arkeologiaj trovaĵoj el antikva Egiptio kaj el la inkaa imperio, aparte el Maĉupikĉuo (kvankam interkonsentoj de inter 2007 kaj 2010 konfirmis ke iom post iom la inkaaj arkeologiaĵoj estos redonataj al Peruo), kaj ekspoziciojn pri la birdoj, mineraloj kaj indianoj de Konektikuto.

La muzeo situas en New Haven (Konektikuto) kaj havas preskaŭ centon da dungitoj.

Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
Kategorio:Muzeoj en Usono
Kategorio:Konektikuto
Rondeto de esperantistinoj en Prago

La **rondeto de esperantistinoj en Prago** estis grupo da virinoj, kiuj aparte konatiĝis pro la traduko al Esperanto en 1921 de ĉeĥaj verkoj pri *Jan Amos Komenský* (Johano Amoso Komenio) fare de Jan Václav Novák, kiu jam tradukis la originajn tekstojn el la latina lingvo. Al la grupo interalie apartenis la esperantistinoj *Sidonie Dlouhá* (sekretariino), *Julie Šupichová* (prezidantino) kaj *M. Moudrá*.

## Citaĵo 
## Notoj 
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj
Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Esperanto-movado en Prago
Filantropio

[eta|„la filantropo“ - skulptaĵo en la germana urbeto [Pinneberg, starigita en 1992.]]
**Filantropio**, kiel neologismo kaj internacia termino, kaj **Bonfarado** kiel esperantlingva kunmetaĵo, konsistas el "privataj iniciatoj, por la publika bono, fokuse al la vivokvalito". Filantropio tiel kontrastas kun la iniciatoj por negocoj, kiuj estas privataj iniciatoj por la privata bono, fokuse al la materia akiro, kaj kun la registaraj devoj, kiuj estas publikaj iniciatoj por la publika bono, ekz., fokuse al la havigo de publikaj servoj. La persono kiu praktikas filantropion estas filantropo aŭ **bonfaranto**.

La vorto *filantropio* originas el la greka lingvo: la greka vorto φιλανθρωπία (filantrōpía) konsistas el la eroj φίλος fílos ‚amiko‘ kaj άνθρωπος (ántrōpos) ‚homo‘. Tiel filantropio signifas “amo al la homaro”. Tio estas komprenata kiel seninteresa helpo al la aliuloj. Ties antonimo estas mizantropeco.

La donacoj al bonfaraj organizoj, personoj, komunumoj, aŭ ĝenerale helpo al aliuloj, ĉu rekte aŭ tra Ne-registaraj organizaĵoj kun ne enspezaj celoj, same kiel la laboro de volontulo por helpi instituciojn kiuj havas la specifan celon helpi la homojn kaj plibonigi iliajn vivojn, estas konsiderataj filantropiaj agoj, kondiĉe ke tiuj ne celu al ekonomiaj interesoj.

Filantropio estas diferenca el karitato, kvankam estas ioma koincido. Karitato celas mildigi la malbonon de partikulara socia problemo, dum filantropio celas fronti la radikon kiu okazigas la problemon.

## Ekzemploj de humanitara helpo 
19.10. 1942: Konsilio de Pola Diasporo en Usono kolektis ĝis tiu ĉi tago por polaj civilaj rifuĝintoj kaj militkaptitoj disigitaj en la tuta mondo la kvoton da 1,6 mln da usonaj dolaroj kaj vestaĵon valoran 600 mil da dolaroj, krome sendis monate pere de Ruĝa Kruco 15 500 da nutraĵ-pakaĵoj por polaj militkaptitoj en Germanio

## Vidu ankaŭ 
* Altruismo
* Bonfara kapitalismo
* Bonfaro

## Citaĵo 
## Notoj 
Kategorio:Filozofio
Kategorio:Socio
Provincoj de Burkino

dekstra|450ra
Burkina Faso enhavas 45 provincojn nombritan de 1 ĝis 45 ; nomoj de iliaj ĉefurboj estas inter krampoj :

# Balé (Boromo)
# Bam (Kongoussi)
# Banva (Solenzo)
# Bazèga (Kombisiri)
# Buguriba (Diébugu)
# Bulgu (Tenkodogo)
# Bulkiemdé (Koudougou)
# Comoé (Banfora)
# Ganzurgu (Zorgho)
# Gnagna (Bogandé)
# Gurma (Fada N'Gurma)
# Huet (Bobo-Diulaso)
# Ioba (Dano)
# Kadiogo (Vagaduguo, ĉefurbo)
# Kénédougou (Orodara)
# Komandjoari (Gajeri) *alia literumo: Komondjari*
# Kompienga (Pama)
# Kosi (Nuna)
# Kulpelogo (Ŭargaje)
# Kuritenga (Kupela)
# Kurveogo (Buseo)
# Léraba (Sindu)
# Lorum (Titao)
# Muhun (Dedugu)
# Nahuri (Pô) *alia literumo: Naouri*
# Namentenga (Bulsa)
# Najala (Toma)
# Numbiel (Batié)
# Ubritenga (Ziniaré)
# Udalan (Gorom-Gorom)
# Pasoré (Jako)
# Poni (Gua)
# Sanguié (Réo)
# Sanmatenga (Kaya)
# Séno (Dori)
# Sisili (Léo)
# Sum (Djibo)
# Suru (Tugan)
# Tapoa (Diapaga)
# Tuj (Hundé) *alia literumo: Tui*
# Jaga (Seba)
# Jatenga (Ŭahiguja)
# Ziro (Sapuj)
# Zondoma (Gurcio)
# Zoundwéogo (Manga)

!
Mempomorfo

En kladistiko, **Mempomorfo** estas distinga anatomia karaktero, konata kiel deriva trajto (foresta en la lasta komuna praulo de la grupo), kio estas unika al difinita fina grupo. Tio estas, ĝi troviĝas nur en unu membro de klado, sed ne troviĝas en aliaj aŭ eĉ en ekstergrupa taksono, eĉ ne en tiuj plej proksime rilataj al la grupo (kiu povas estis specio, familio aŭ ĝenerale iu ajn klado). Ĝi povas esti tamen konsiderata apomorfo rilate al ununura taksono. Mempomorfo estas sinonimo de pli teknika termino "aŭtopomorfo" deriva el la grekaj vortoj *αὐτός*, *aŭt* = mem; *ἀπό*, *apo* = ekster; kaj *μορφή*, *morfe* = formo.

## Notoj
Kategorio:Taksonomio
Taverne (komunumaro)

La **komunumaro Taverne ** estas administra unuo de Kantono Tiĉino kaj parto de la distrikto Lugano. Ĝi havis 12472 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Torricella-Taverne.

## Geografio 
La komunumaro Taverne etendiĝas sur la suda flanko de la montopasejo Monte Ceneri okcidente de la rivero Casserate.

## Trafiko 
En la komunumaro Taverne situas la grava montopasejo Monte Ceneri, kiu estas la sola konekto inter la sudo de Kantono Tiĉino kaj la nordo kaj cetera Svislando. Trans la pasejo kondukas la kantona ĉefvojo n-ro, la svisa aŭtovojo A2 kaj la grava trajnlinio de la Gotarda Fervojo.

## Komunumoj de la komunumaro Taverne 
La komunumaro Taverne konsistas (stato en 2011) el 6 komunumoj, el kiuj ĝia ĉefloko Torricella-Taverne estas la plej granda laŭ loĝantaro kaj Monteceneri la plej granda laŭ areo. Jen la listo:

## Eksteraj ligiloj 

!
Fidelio

**Fidelio** estas la unusola opero de Ludwig van Beethoven. En la finversio la opero konsistas el du aktoj, en la praversio – sub la titolo **„Leonore“** – el tri aktoj. La libreton verkis Joseph Sonnleithner, Stephan von Breuning kaj Georg Friedrich Treitschke; kiel modelo servis al ili la opero ''Léonore ou L'amour conjugal* (1798; libreto: Jean Nicolas Bouilly, muziko: Pierre Gaveaux).eta|*Fidelio* – afiŝo de la unua prezentado en la Teatro ĉe Karintia Portalo en Vieno la 23-an de majo 1814

La unua prezentado de la unua versio de *Fidelio* okazis la 20-an de novembro 1805 en la Teatro ĉe la Vieno (dua versio, samloke: 29-an de marto 1806, finversio: 23-an de majo 1814, Teatro ĉe Karintia Portalo en Vieno).

## Liberig-opero 
La bazo por la opero de Beethoven estas mendo de Peter von Braun, kiu tiumomente estis intendanto de la Teatro ĉe la Vieno. La origina ideo de Beethoven estis, prilabori la libreton *Vestas Feuer'' de Emanuel Schikaneder. Sed finfine li decidiĝis verki „savo- kaj liberig-operon“, operĝenro, kiu fine de la 18-a kaj komence de la 19-a jarcentoj treege sukcesis en Francujo. En ĝi Beethoven vidis la eblecon, esprimi la principojn direktitajn kontraŭ ĉia tiraneco de la politika libereco, de la justeco kaj de la frateco aŭ simple la savon de senkulpa heroo el plej grava mizero.

La libreto de Jean Nicolas Bouilly por la opero „Léonore ou L'amour conjugal“, sur kiu sin apogas „Fidelio“ de Beethoven, onidire baziĝas sur la historio de ia sinjorino de Tourraine, kiu transvestite kiel viro liberigas sian edzon el la mallibereco de la jakobenoj en Tours.

„Fidelio“ estis la unua operprezentado, kiam la Viena Ŝtata Operejo estis remalfermita la 5-an de novembro 1955. La Ŝtatoperejo estis bombdetruita marton de 1945, mallonge antaŭ la fino de la Dua Mondmilito. Post militfino oni tuj komencis rekonstrui la detruitan operejon. La remalfermo koincidis kun la foriro de la lastaj okuposoldatoj post pli ol dek jaroj de okupado fare de Usono, Britujo, Francujo kaj Sovetio kaj lige kun tio kun la sendependeco de Aŭstrujo la 26-an de oktobro 1955. La elekto do trafis konscie la „liberig-operon Fidelio“. Karl Böhm direktis la prezentadon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oper *in nuce* Sonekzemploj (MIDI)
* *Fidelio* en la repertuaro de germanlingvaj teatroj 
* Multaj fotoj 2 enscenigoj de Fidelio sen reklamo 
* Frieder Reinighaus: *Utopien von Freiheit und Eheglück* – taz – pri la enscenigo de Fidelio en Bonn
* Konrad Beikircher: *Fidelio in Bonn* 
* 

Kategorio:Germanlingvaj operoj
Kategorio:Verkoj de Ludwig van Beethoven
Kategorio:1805
Dioramo

[eta|naturgrandeca dioramo pri la etno de [monpaoj en la muzeo *Jawaharlal Nehru*, Arunaĉal-Pradeŝo, Barato]]
[eta|dioramo en la naturhistoria muzeo de [Milano (Italio)]]
La vorto **dioramo** en moderna lingvouzo signifas tri-dimensian naturgrandecan aŭ miniaturan modelon de aranĝita sceno el la vivo de homoj aŭ bestoj, de natura pejzaĝo, evento el la homa historio kun multaj partoprenantaj homoj (ekzemple historia armea batalo) aŭ panoramo de historia homa loĝloko, foje enfermita en vitra montrofenestro de muzeo.

Laŭ Francisko Azorín **dioramo** estas *Instalaĵo por montri bildojn, speciale iluminitajn, videblajn el mallumo (1822).* Kaj li indikas etimologion el la greka *dia + orma* (tra + vido).

## Etimologio 
La vorto "diorama" en 1822 aperis en la franca lingvo kaj komence signis tipon de bildo-vida aparato. La vorto devenas de la malnovgreka vorto διοράω (diorám), "mi travidas". La dioramo estis inventita de *Louis-Jacques-Mandé Daguerre* kaj *Charles Marie Bouton* kaj unue prezentita en Londono la 29-an de septembro 1823.

La dioramo de Daguerre konsistis de peco de parte travidebla materialo pentrita sur ambaŭ flankoj. Kiam lumigita de antaŭe, la sceno estis montrita en unu stato kaj per lumigado de malantaŭo en alia fazo aŭ aspekto. Scenoj en taglumo ŝanĝiĝis al lunlumo, trajno estus montrata antaŭ kaj post akcidento, aŭ pejzaĝo montrata antaŭ kaj post tertremo.

## La moderna dioramo 
La nuna, populara kompreno de la termino "dioramo" signifas parte tri-dimensian, naturgrandecan aŭ miniaturan modelon de pejzaĝo kaj tipe montras historiajn eventojn, naturajn scenojn aŭ urbajn panoramojn, por celoj de edukado aŭ amuzo.

Unuafoje dioramaoj en muzeo estis uzataj en Rumanio laŭ instigo de la instruisto *Grigore Antipa* en 1907.

Modernaj muzeaj dioramoj ekzistas en multaj naturhistoriaj muzeoj. Tipe, tiuj ekranoj uzas deklivon por reprezenti kio vere devus esti ebena surfaco, enhavas pentritan fonon de malproksimaj objektoj, kaj ofte uzas falsan perspektivon, zorgeme modifante la skaligon de objektoj metitaj sur la ebeno por plifortigi la iluzion de pli distanca vidaĵo ol vere eblas en la limigita muzea spaco disponebla por la dioramo. Ofte la malproksima pejzaĝa fono aŭ ĉielo estas pentrita sur kontinua surfaco kurbigita por ke la spektanton ne distru anguloj. Ĉiuj de ĉi tiuj teknikoj celas prezenti realisman impreson de granda sceno en kompakta spaco. foto aŭ unuokula vido de tia dioramo povas esti speciale konvinka pro tio ke en tiu kazo ne ekzistas distro de la ambaŭokula percepto de profundo.

## Notoj 
Kategorio:Muzeoj
Kategorio:Modelismo
Diktamno

***Dictamnus*** estas genro de florplantoj en la familio Rutacoj, kun unuopa specio, ***Dictamnus albus***, kiu havas plurajn geografiajn variaĵojn. Ĝi estas konata diverse kiel **brularbusto, blanka diktamno, gasplanto** kaj **fraksinelo**. Ĝi estas folieca arbusto, indiĝena al varmaj, maldensarbaraj vivejoj en suda Eŭropo, norda Afriko kaj ĉie en Azio.

## Priskribo 
Tiu planto kreskas proksimume 60&nbsp;cm alta. Ĝiaj floroj formas lozan piramidecan spindlon kaj varias en koloro de pale purpura ĝis blanka. La floroj estas kvinpetalaj kun longaj elstaraj stamenoj. La folioj similas tiujn de frakseno.

## Tokseco 
La planto estas nemanĝebla: la folioj havas amaran kaj malagrablan guston. Malgraŭ la citron-simila odoro, la planto estas acerba kiam manĝita. Ĉiuj partoj de la planto povas kaŭzi moderan stomakproblemon se manĝitaj, kaj kontakto kun la foliaro povas kaŭzi fotodermatiton.

## Bildaro 

File:Illustration Dictamnus albus0.jpg|Ilustraĵo el '*Dictamnus albus*, de *Flora von Deutschland, Östereich und der Schweiz* 1885
File:Dictamnus albus.JPG|Plantejo de *Dictamnus albus*
File:Blüten der Dictamnus albus.jpg|Infloresko de *Dictamnus albus*
File:Rutaceae - DIctamnus albus.JPG|Deproksima foto de floroj de '*Dictamnus albus*
File:Dictamnus albus 003.JPG|Frukto de *Dictamnus albus*
File:Rutaceae - DIctamnus albus-1.JPG|Folioj de *Dictamnus albus*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kreskigante Brularbuston, Dictamnus albus, en via Ĝardeno 
* Dictamnus - Gasplanto, Brularbusto, Perennials Guide to Planting Flowers 

## Fonto 
Kategorio:Rutacoj
Kategorio:Flaŭro de Afriko
Kategorio:Flaŭro de Eŭropo
Kategorio:Kuracherboj
Kategorio:Monotipaj plantogenroj
Kategorio:Flaŭro de Azio
Norwalk (Kalifornio)

**Norwalk** estas antaŭurba grandurbo en Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
Norwalk situas sur ebenaĵo en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Downey (Kalifornio) troviĝas 6, Garden Grove (Kalifornio) 19, Los-Anĝeleso 27 km.

## Historio 
La plej frue indianoj havis tie vilaĝon. Hispanoj alvenis en la 1760-aj jaroj, hispana soldato ekhavis tiun kampon en 1784. En 1848 la hispana dominado finiĝis, usonanoj alvenis. En la fruaj 1860-aj jaroj fervojo estis konstruita. En 1874 la nomo estis registrita oficiale kiel Norwalk. Baldaŭe oni fondis lernejon kaj diversajn industriaĵojn, la plej grava estis la laktaĵoproduktado. Post la 1950-aj jaroj alvenis precipe meksikanoj, en la 1990-aj jaroj ĉefe azianoj. Norwalk oficiale urbiĝis en 1957. En la sekva jaro flugmaŝina katastrofo okazis, 47 soldatoj kaj ankaŭ civilaj homoj mortis.

## Trafiko 
Norwalk havas 4 aŭtovojojn. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. La verda metroolinio trafikas al Los-Anĝeleso.

## Klimato 
Norwalk situas en mediteranea klimatozono. La temperaturo averaĝe estas en januaro 13 °C, en julio 23 °C. Jare pluvas po 300 mm.

## Vidindaĵoj 
* muzeo en domo de Hargitt, konstruita en 1891

## Famuloj 
En Norwalk mortis Cat Anderson

## Ĝemelurboj 
*  Morelia, Meksiko
*  Michoacán, Meksiko
*  Hermosillo, Meksiko

## Fontoj 
* interalie Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Lajos Bodola (geodeziisto)

**Lajos BODOLA** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bodola Lajos** estis hungara geodeto, inĝeniero, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1905).

Lajos Bodola http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01925.htm naskiĝis la  1859 en Italio, en Sampierdarena. Li mortis la  1936 en Budapeŝto.

## Biografio 
Familio de Lajos Bodola venis al Hungara reĝlando en 1879. La juna Lajos frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li ekinstruis en la universitato. En 1888 li ekhavis diplomon pri privata instruisto, baldaŭe li akiris pli altajn instruistajn rangojn. Li emeritiĝis en 1912 (dum la pli fruaj jaroj li estis rektoro). Li interesiĝis ne nur pri geodezio, sed ankaŭ pri matematiko, fiziko, mekaniko, astronomio.

## Verkaro (elekto) 
* *Útmutatás magasságmérésekre* (1888)
* *Az elsőrendű háromszögelési szögmérésekről* (1888)
* *A prizmatikus tükörrendszerekről és a háromélű prizmáról, különös tekintettel a szögkitűzésre* (1893)
* *A mérési hibák elmélete és a legkisebb négyzetek módszere* (1905)

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Zsombor Kádár

**KÁDÁR Zsombor** [ka:da:r] estas rumania hungara inĝeniero pri arbarkulturo, fakverkisto, vortaristo. Li naskiĝis en Baraolt la 31-an de julio 1923 kaj mortis en Târgu Mureș en 2008. 
## Biografio
Kádár Zsombor akiris diplomon de inĝeniero pri arbarkulturo en Sopron (1947). Li estis fakinstruisto, de 1955 inĝeniero pri projektado en Târgu Mureș, resp. ŝtata inspektisto pri akcidento de laboro. 
## Libroj
**Erdőbecslés* (1954); *Erdőművelés* (kun László Jaszenovics, 1955); *Erdővédelem* (1956); *Erdei és mezei utak* (1961); *Munkavédelem* (kun István Deák, 1972); *Románmagyar erdészeti és faipari szótár* (1973); *Ergonómiai ismeretek* (István Deák, 1976); *Magyarromán erdészeti, vadászati és faipari szótár* (1979), *Vigyázat, balesetveszély!* Bukarest : Kriterion, 1985. *A Székelyföld erdészettörténete* : Rövid áttekintés az 1400-as évektől 1948-ig. Budapest : Orsz. Erdészeti Egy., 1994. ISBN 963-8251-17-4. *Erdő és nyelv* (1999), *Székelyföldi erdészeti arcképcsarnok* (Budapest, 1999), *Az erdélyi erdészet és faipar*. (kune kun Sándor Pál-Antal, 2002).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 
*Hungara vikipedio

Kategorio:Rumanujaj hungaraj inĝenieroj
Doliolum

*Doliolum* (doliolo) estas genro de Tunikuloj, kies membroj moviĝas per jetpropulso. Detala priskribo povas esti trovita ĉe Sciencedirect http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0022098184900595.

## Specioj 
La Monda Registro de Marspecioj listigas la sekvajn speciojn: 

* *Doliolum denticulatum *Quoy &amp; Gaimard, 1834
* *Doliolum intermeza *Neumann, 1906
* *Doliolum nationalis *Borgert, 1894

## Referencoj 
## Fonto 
Kategorio:Tunikuloj
Lugano (distrikto)

La **Distrikto Lugano** estas administra unuo de Kantono Tiĉino. Ĝi havis 143390 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefurbo estas la komunumo Lugano.

## Geografio 
La distrikto Lugano konsistas el la komunumaroj, kiu situas sude de la montopasejo Monte Ceneri. Ĝi do kongruas kun la regiono, kiu en la itala lingvo nomiĝas Sotto Ceneri (= Sub Ceneri), dum al cetera kantono nomiĝas Sopra Ceneri (= Super Ceneri).

## Komunumaroj kaj komunumoj de la distrikto Lugano 
La distrikto Lugano konsistas el 12 komunumoj kun entute 59 komunumoj (stato en 2011). Jen la listoj:

### Komunumaro Agno 

### Komunumaro Breno 

### Komunumaro Capriasca 

### Komunumaro Carona 

### Komunumaro Ceresio 

### Komunumaro Lugano okcidenta 
Al la komunumaro Lugano okcidenta apartenas la parto de la komunumo Lugano situanta okcidente de la rivero Cassarate.

### Komunumaro Lugano orienta 
Al la komunumaro Lugano oriente apartenas la parto de la komunumo Lugano situanta oriente de la rivero Cassarate.

### Komunumaro Magliasina 

### Komunumaro Sessa 

### Komunumaro Sonvico 

### Komunumaro Taverne 

### Komunumaro Vezia 

## Eksteraj ligiloj 

!
János Kőrössy

**KŐRÖSSY János** [koe:roeŝi] (ankaŭ Jancsy Korossy) estis rumania hungara, amerikana ĵazpianisto, aranĝisto kaj komponisto. Li naskiĝis en Kluĵo la 26-an de decembro 1926 kaj mortis en Bukareŝto la 21-an de januaro 2013. 

## Biografio
János Kőrössy studis en Kluĵo. Lia unua profesoro pri ĵazmuziko estis Teodor Cosma. Post la fino de siaj studoj li fondis ĵaztrioensemlon.n. Li forlasis Rumanion en 1969. Li muzikis en Atlanta (Usono). En 1990 li revenis Rumanion kaj partoprenis la ĵazfestivalojn (1993 Costineşti kaj Galaţi, 2001 en la Internacia Ĵazfestivalo de Bukareŝto).

## Fonto
* In memoriam
* Nekrologo
* Jakabffy Tamás Kőrössy Jancsi emlékezete 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj ĵazmuzikistoj