Fluoroacetata acido

**Fluoroacetata acido**, **hidrogena fluoroacetato** aŭ **FH2C-COOH** estas kemia organika kombinaĵo de fluoro, derivaĵo el acetata acido kie unu hidrogenatomo de la metila grupo (-CH3) estis anstataŭata de fluoratomo. Ĝi uzatas kiel pesticido kaj biologie ĝi inhibas la akonitazan etapon en la ciklo de la citrata acido.

## Natura okazejo 
Fluoroacetatoj nature okazas en minimume 40 plantoj en Aŭstralio, Brazilo kaj Afriko. Ĝi unue estis identigita en la foliaro de la Dichapetalum cymosum, ordinare konata kiel gifblaar (en la afrikansa lingvo) de J. S. C. Marais en 1944. Ĉirkaŭ 1904, la kolonianoj en Sieraleono kutime uzadis ekstraktoj el Chailletia toxicaria, kiu ankaŭ enhavas fluoroacetatan acidon aŭ ĝiajn salojn por venenigi ratojn. Pluraj indiĝenaj planto-genroj enhavas la toksinon, inklude de Gastrolobium, Gompholobium, Oxylobium, Nemcia kaj Akacio.

## Okazado de fluoroacetato en la specioj *Gastrolobium* 
Gastrolobium estas genro de florplantoj el la familio fabacoj. Ĉirkaŭ 100 specioj ekzistas el ĉi-genro, kaj escepte de du, ĉiuj estas indiĝenaj al la sudokcidenta regiono en Okcidenta Aŭstralio, tie kie ili konatas kiel *venenaj pizoj*. Gastrolobium kreskantaj en la sudokcidento de Aŭstralio estas unikaj pro iliaj kapabloj koncentrigi fluoroacetaton ekde grundoj kun malalta enhavo da fluoro.

Brosvostaj posumoj, arbetaraj ratoj, kaj sudokcidentaj grizaj kanguruoj indiĝenaj en tiu regiono povas sekure manĝi plantojn enhavantajn fluoroacetaton, tamen, brutoj kaj aliaj specioj enkondukitaj el aliaj partoj de Aŭstralio estas tre malrezistaj al la veneno, tiel kiel aliaj specioj enkondukitaj ekster Aŭstralio, tia kia la ruĝa vulpo. Pro tio ke la specioj da Gastrolobium havas alte sekondaran toksecon por ne-indiĝenaj karnovorantoj, oni kredas ke tiu fakto limigis la kapablon de katoj starigi koloniojn en lokoj tie kie tiuj plantoj reprezentas la plej grandan parton de la subgrunda vegetaĵaro.

La ĉeesto de la specioj *Gastrolobium* en la kamparo de farmobienistoj en Sudokcidenta Aŭstralio ofte devigas ĉi-bienistojn al forhakado de la tero, por forigo de la supera tertavolo kaj ajna venena pizosemo kiun ĝi povas enhavi, kaj anstataŭi ĝin per nova supera tertavolo venenosena por komenci novajn kultivaĵojn. Simile, post kelkaj brulaĵoj en la nordokcidenta parto de Kvinslando, brutarbredistoj devas rapide translokigi la bestojn antaŭ ol la Gastrolobium grandiflorum ekaperu el la cindroj.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* Cameo Chemicals
* United States Environmental Protection Agency
* Toxnet 
* Monofluoroacetic Acid and Related Compounds, Maynard Burton Chenoweth
* Fluorine Chemistry at the Millennium: Fascinated by Fluorine, R.E. Banks

## Halogenidaj derivaĵoj de acetata acido 

Fluoroacetic acid 3D.png|Unufluoroacetata acido
Difluoroacetic acid 3D 2.png|Dufluoroacetata acido
Trifluoroacetic acid 3D.png|Trifluoroacetata acido

Chloroacetic acid 3D.png|Unukloroacetata acido
Dichloroacetic acid 3D.png|Dukloroacetata acido
Trichloroacetic acid 3D.png|Trikloroacetata acido

Iodoacetic acid 3D.png|Unujodoacetata acido
Diiodoacetic acid3D.png|Dujodoacetata acido
Triiodoacetic_acid3D.png|Trijodoacetata acido

Bromoacetic acid 3D.png|Unubromoacetata acido
Dibromoacetic acid 3D 2.png|Dubromoacetata acido
Tribromoacetic acid3D.png|Tribromoacetata acido

MCPA molecule ball.png|Unuklorofenokso-acetata acido
2,4-Dichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls-2.png|Duklorofenokso-acetata acido
2,4,5-Trichlorophenoxyacetic-acid-3D-balls.png|Triklorofenokso-acetata acido

## Referencoj