Nacia Galerio de Armenio

eta|250 px | Konstruaĵo de la Nacia Galerio de Armenio. Nokta vido.
La **Nacia Galerio de Armenio** () estas la ĉefa muzeo de Erevano, ĉefurbo de Armenio. Ĝi troviĝas en la placo de la Respubliko, unu el la neŭralgiaj centroj de la urbo, en la sama konstruaĵo kie troviĝas la Muzeo pri Historio de Armenio. La NGA enhavas signifajn kolektojn de rusa kaj okcidenteŭropa arto, kaj la plej grandan kolekton en la mondo de armena arto. La muzeo havis 65.000 vizitantojn en 2005.

## Historio 
La Nacia Galerio de Armenio estis fondita en 1921 laŭ la dekreto de la Armena Soveta Socialisma Respubliko (Armena SSR) kaj reprezentas la artan sekcion de la Ŝtata muzeo. Post ĝia estiĝo la artsekcio de la Nacia Galerio renkontis malfacilaĵojn, plejparte ĉar al Erevano mankis ŝtataj kaj privataj artaj kolektoj por formi la kernon de la kolekto. La unuaj verkoj enirantaj en la kolekton, kie la dekoj da verkoj estis aĉetitaj de ekspozicio de armenaj pentristoj en aŭgusto de la jaro 1921.

Decida faktoro en la fondo de la arta kolekto de la Nacia Galerio estis la translokigo de la fama kolekto de La Armena Kultura Centro (la antaŭa Lazarjan Seminario, Moskvo) kaj ankaŭ la donacoj faritaj de armenaj artistoj al la Galerio. Antaŭ 1925, 400 artaĵoj de armenaj, rusaj kaj eŭropaj artistoj estis ekspoziciitaj tra la ses salonoj, kiuj formas la artan sekcion de la muzeo.

Antaŭ 1935, la ŝtata artsekcio, kiu spertis multajn renovigojn, fariĝis aparta Artmuzeo. En 1947 la galerio estis renomita Ŝtata Bildgalerio de Armenio kaj poste renomita kiel Nacia Galerio de Armenio en 1991. La granda kolekto de verkoj de la bildgalerio ekspoziciiĝas danke al la klopodoj de multaj diligentaj samlandanoj kaj amikaj donacoj de eksterlandaj partneroj.

La Nacia Galerio de Armenio nuntempe enhavas ĉirkaŭ 26.000 artaĵojn, multaj el kiuj estas konstante montrataj en la 56 galerioj kaj salonoj de la muzeo.

## Priskribo 
[eta|*Mikajel vardapet* de [Arŝak Fetvaĝjan (1907)]]
[eta|*Playing Skittles*, de [David Teniers la juna]]
Armena arto konsistigas grandan parton de la kolekto, komencante per antikva kaj mezepoka arto: Urartaj freskoj kaj kopioj de la mozaikoj de la templo de Garni kaj mezepokaj murpentraĵoj kaj miniaturoj, inkluzive de 7-ajarcenta fresko *Kristo surtronigita* de la preĝejo Sankta Stefano. (Lmbatavank), freska fragmento de la 10-a jarcento de "La Lasta Juĝo" de Sankta Paŭlo kaj Petro (Tatev), kaj fresko de la 13-a jarcento prezentanta la Naskiĝon de Sankta Dipatrino (Aĥtala),

La muzeo havas ampleksan kolekton de la nacia armena eklezio, t.e. Armena Apostola Eklezio, kiuj plejparte rilatas al pentraĵoj de la 17a-19a jarcentoj, same kiel arĝentaj librokovraĵoj de manuskriptoj, krucoj kaj altarkurtenoj de la 18a jarcento el tuta Azio.

La kolekto de historia armena arto estas la plej granda en la mondo. Estas precipe fortaj kolektoj de verkoj de Hakob Hovnatanjan, Ivan Ajvazovskij, Gevorg Baŝinjaghjan, Panos Terlemezjan, Vardges Surenianc, Vartan Mahokjan, Martiros Sarjan, Hakob Koĝojan, Hakob Gjurĝjan, Edgar Ŝahin, Grigor Ĥanĝjan, Minas Avetisjan.

La nacia galerio aparte fakas en la kampo de arto de diasporaj armenoj, kaj ĝi inkluzivas verkojn de Zakar Zakarjan (Parizo), Edgar Ŝahin (Parizo), Hovsep Puŝman (Novjorko), Jean Carzou (Parizo), Jean Jansem (Parizo), Gerardo Oragjan (Romo), kaj Paul Guiragossian (Bejruto). 

Rusa arto ankaŭ multe ĉeestas en la kolekto de la nacia galerio. Ĉi tiuj inkluzivas religiajn ikonojn kaj bildojn de la 16a kaj 17a jarcentoj kaj verkojn de konataj rusaj artistoj de la 18a - 20a jarcentoj, inkluzive de F. Rokotov, Ivan Argunov, F. Shubin, Ilja Repin, Valentin Serov, Ilja Maŝkov, Sergej Konenkov, Kuzma Petrov-Vodkin, Vasilij Kandinskij, Natalja Gonĉarova, Marc Chagall, kaj aliaj.

La nacia Galerio de Armenio ankaŭ enmetis multajn ekzemplojn de "eksterlanda arto" (ĉefe okcidenta) en sian kolekton, multaj el kiuj estis origine parto de la "Armena Kultura Centro" (la antaŭa Lazarjan Seminario, Moskvo), kiu estis naciigita dum la sovetia periodo kaj sendita al Erevano.

La malnovaj kolektoj inkluzivas ekzemplojn de antikva arto el Egiptujo (Nova Regno, Grek-Romia, Kopta), Grekio (Korinto, Atiko), Romio kaj Irano. La fako Dekoracia Arto havas ceramikajn kaj porcelanajn kolektojn de ĉina, irana, itala, japana, germana, aŭstra, dana kaj ampleksa kolekto de la 18a - 19a-jarcentoj de la Carisma Imperia Porcelana Fabriko en Rusio. Ekzistas ankaŭ malgranda kolekto de bronzaĵoj de 18-ajarcenta Ĉinio (Qing-dinastio) kaj 16-a-17-ajarcentaj okcidenteŭropaj lignaj mebloj.

Enestas kelkaj eŭropaj malnovmajstraj verkoj en ĝiaj posedaĵoj, inkluzive de verkoj de konataj artistoj de Italio, Nederlando, Belgio kaj francaj artaj movadoj, inkluzive de signifaj verkoj de Donatello, Tintoretto, Antonio Canova, Joos de Momper, Caspar Netscher, Matthias Stom, Jan Van Goyen, Pieter Claesz, Étienne Maurice Falconet, Carle Vanloo, Jean-Baptiste Greuze, Claude Joseph Vernet, Robert Hubert, Théodore Rousseau, Adolphe Monticelli.. Ekspozicio de klasika armena arto komenciĝas per antikva kaj mezepoka arto: Urartaj freskoj kaj kopioj de mozaikoj de la templo Garni kaj mezepokaj murpentraĵoj kaj miniaturoj, inkluzive de fresko de la 7-a-jarcenta "Kristo Entronigita" de la Preĝejo Sankta Stefano (Lmbatavank), 10a jarcenta freska fragmento de "La Lasta Juĝo" de Sankta Paŭlo kaj Petro (Tatev), kaj fresko de la 13-a jarcento prezentanta la Naskiĝon de Sankta Dipatrino (Aĥtala).

La muzeo havas ampleksan kolekton de la nacia armena eklezio: rilataj pentraĵoj de la 17a-19a jarcentoj, same kiel arĝentajn librokovraĵojn de manuskriptoj, krucoj kaj altarkurtenoj de la 18a jarcento el tuta Azio.

Kolekto de armenaj pentraĵoj de la 17-a jarcento konsistas plejparte el la arta heredaĵo de la dinastio de Hovnatanjan. Apud verkoj de Hovnatan Hovnatanjan, forta kolekto de pecoj de Hakob Hovnatanjan, fondinto de portreta ĝenro en armena pentrarto, montriĝas en la Galerio.

La Galerio stokas pli ol 62 kanvasojn de Ivan Ajvazovskij, rusa pentristo de armena origino, kiu verkis multajn pentraĵojn pri armenaj ĉeftemoj.

La plej granda parto de la armena kolekto estas dediĉita al la laboro de klasikaj armenaj pentristoj de la 19a-20a jarcento - Vardges Surenianc, Stepan Aghaĝanjan, Jeghiŝe Tadevosjan, Panos Terlemezjan, Gevorg Baŝinĝaghian, Martiros Sarjan, Hakob Koĝojan, Arŝak Fetvaĝjan kaj aliaj. Unu el la plej rimarkindaj estas "Kristnasko", tolaĵo de nekonata artisto de la rondo de Botticelli. "Apolono kaj Pan" de fama Tintoretto estas elstara ekzemplo de la Renesanco. Portreta ĝenro de la 17-a jarcento estas reprezentita per la verko de Bernardo Strozzi "Portreto de Nikola Kuĉi" kaj 2 portretoj de Guercino, membro de la Bolonja skolo. La tolaĵo de Pontormo ilustras pli fruan periodon de portreta ĝenro.

La muzeo havas ampleksan kolekton de Biblia arto - "La naskiĝo de Jesuo kaj Adoro de la Paŝtistoj" de Jacopo Bassano (lastatempe la galerio ricevis ankoraŭ unu plian kanvason de Bassano), "Bona Samariano" de Leandro Bassano, verkoj de Luca Giordano, Pietro da Cortona, Sebastiano Ricci, Luca Signorelli, Pompeo Batoni , Bernardino Luini, Paolo Farinati, Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato, Alessandro Turchi, Giacomo Cavedone. Estas kelkaj rimarkindaj portretoj pri la Dipatrino de Benvenuto Tisi, Sebastiano Conca, Elisabetta Sirani kaj aliaj.

Pejzaĝa arto de la 18a jarcento estas reprezentita de Francesco Guardi kaj 60 verkoj de nederlanda artoj estis ekspoziciitaj en la galerio. Plej multaj el ili apartenas al la 17a jarcento.

Flandra arta skolo estas reprezentita per rimarkindaj pecoj inkluzive de "Procesio de Sileno" de Peter Paul Rubens, plej rimarkindaj estas virina portreto de Pieter Pourbus kaj portreto de nekonata artisto de la 17-a jarcento. Du verkoj de David Teniers la Juna malkaŝas ĝenropentraĵon. Verko de relative malmulte konata artisto Jan Cossiers "Faŭno vizitanta kamparanojn" estas ekzemplo de realisma arto.

La nederlanda kolekto inkluzivas verkojn de famaj artistoj de la nederlanda orepoka pentrarto. La sekcio enhavas "Kantlecionon" de Caspar Netscher, "Kompanio ĉe la Tablo" de Pieter Codde, "Ferio" Joost Cornelisz Droochsloot, verko de Cornelis Dusart, kaj pentraĵojn prezentantajn tavernajn motivojn ktp. Menciindas la verko "Milito kaj Paco" de Hendrick Goltzius. "Naskiĝo de Kristo" de Joos van Cleve baziĝas sur la biblia intrigo., Jan Weenix kaj Abraham van Beijeren

La kolekto inkluzivas grafikajn verkojn de Adriaen van Ostade, Jan Lievens, Jan van der Heyden, Maerten van Heemskerck, Godfried Schalcken, Abraham van Diepenbeeck, Adriaen van de Velde, Jan Dirksz Both kaj aliaj.

File:Peter Paul Rubens. Silenus march.jpg|P. Rubens, marŝo de Sileno
File:Joos de Momper. Mountain landscape.jpg|J. de Momper, Montara prejzaĝo
File:David Teniers the Younger. Playing skittles.jpg|D. Teniers, Ludante keglojn
File:Jan van Goyen. Dordrecht.jpg|J. van Goyen, Dordrecht

File:Unknown holland painter. Portrait of woman.jpg|nekonata pentristo, Portreto de virino
File:Caspar Netscher. Singing lesson.jpg|C. Netscher, Kantante lecionon
File:Esaias van de Velde. Battle.jpg|E. van de Velde, Batalo
File:Matthias Stom. Exchange.jpg|M. Stom, Interŝanĝo
File:Joos van Cleve. The birth of Christ.jpg|J. van Cleve, La naskiĝo de Kristo

### Franca arto 
Kolekto de francaj pentraĵoj estas la plej granda kvante inter aliaj okcidentaj kolektoj . la sekcio komenciĝas per verkoj de rimarkindaj artistoj de la 17a jarcento, Jacques Courtois ktp. Lastatempe la galerio ricevis tolaĵon "Junulino kun floro" de unu el la plej elstaraj reprezentantoj de rokoko: François Boucher. Estas aliaj verkoj en la sama stilo: "La italaj aktoroj" de Nicolas Lancret kaj "Dormanta infano kun anĝeloj" de François Lemoyne. Sentimentalismo kaj klasikismo estas prezentitaj per portretoj de Élisabeth Louise Vigée Le Brun.

Evoluo de la pejzaĝa ĝenro en franca pentrarto povas esti spurita reen al la 17a jarcento kun la laboro de Gaspard Dughet. Pejzaĝa ĝenro de la 18a jarcento estas reprezentata de 3 pecoj de Hubert Robert kaj 3 verkoj de Claude-Joseph Vernet.

La galerio enhavas verkojn de artistoj de la skolo Barbizon, arta movado, kiu forte influis disvolviĝon de realismaj tradicioj en la franca arto de la 19a jarcento, Théodore Rousseau "Krepusko en arbaro", 2 pentraĵoj de Narcisse Virgile Díaz kaj mara pejzaĝo de Félix Ziem. La Galerio elmontras "Portreton de knabino" de la gvidanto de la realisma movado en la franca pentrarto Gustave Courbet de la 19-a jarcento. Franca kolekto de tiu periodo inkluzivas verkojn de Horace Vernet, Alexandre-Gabriel Decamps, Théodore Gudin kaj aliaj.

Verkoj de Eugène Boudin, Louis Anquetin, Bernard Buffet kaj Adolphe Monticelli donas mallongan superrigardon pri la posta evoluo de la franca arto.

Galeria kolekto inkluzivas grafikajn verkojn de Jean-Antoine Watteau, Jean-Baptiste Greuze, Jacques Bellange, Jules Pascin, Auguste Rodin kaj aliaj, skulptaĵojn de Antonio Canova kaj Étienne Maurice Falconet.

File:Jean-Baptiste Greuze. Portrait of a girl.jpg|J-B. Greuze, Portreto de knabino
File:Gustave Courbet Portrait of a girl.jpg|G. Courbet, Portreto de knabino
File:Jean-Honoré Fragonard. Rinaldo and Armida.jpg|J-H. Fragonard, Rinaldo kaj Armida
File:Nicolas Lancret. The italian actors.jpg|N. Lancret, La italaj aktoroj
File:Eugène Delacroix. The guest.jpg|E. Delacroix, La gasto

File:Théodore Rousseau Dusk in a forest.jpg|T. Rousseau, Krepusko en arbaro
File:Narcisse Virgilio Díaz. Landscape.jpg|N. V. Díaz, Pejzaĝo
File:Eugène Boudin. Sea port.jpg|E. Boudin, Haveno
File:Joseph Vernet. Sea view.jpg|J. Vernet, Mara vido
File:Hubert Robert. Ancient temple, 1787.jpg|H. Robert, Antikva templo

### Hispanaj, germanaj kaj aliaj artistoj 
Hispana skolo estas reprezentita per pluraj verkoj, unu el ili estas *La malsupreniro de la kruco*, pentraĵo de la elstara reprezentanto de hispana manierismo, Luis de Morales. La kolekto inkluzivas akvafortajn "Virbovojn" de la elstara majstro de romantika periodo, Francisco Goya, "La Momento de Prelego" de Marià Fortuny, unu el la gvidantoj de romantika orientalismo. Lastatempe la Galerio ricevis 4 grafikajn verkojn de Salvador Dalí. Germanan arton reprezentas pejzaĝistoj Jacob Philipp Hackert, Johann Heinrich Roos kaj aliaj. Kolekto ankaŭ inkluzivas 9 grafikaĵojn de la elstara germana pentristo Albrecht Dürer, enhavantaj "Kristo prezentita al la popolo" de Sebald Beham, grafika verko de Franz Stuck kaj aliaj.

Apud verkoj de hispanaj kaj germanaj artistoj, la Galerio posedas pentraĵojn de svisaj artistoj Alexandre Calame, Louis Léopold Robert, pentraĵojn de Daniel Chodowiecki, January Suchodolski, Ion Andreescu, Ștefan Dimitrescu kaj aliaj.

## Rusa arto 
Rusa arto ankaŭ multe ĉeestas en la kolekto de la Nacia Galerio de Armenio. Ĉirkaŭ 230 artaĵoj estas ekspoziciitaj en la galerio. Rusa sekulara arto estas reprezentata ekde la mezo de la 18a jarcento. Kolekto de la galerio ampleksiĝas al portretoj kaj skulptaĵoj de la fino de la 18a kaj komenco de la 19a jarcentoj inkluzive de verkoj de Ivan Argunov, Dmitro Levickij, Fjodor Rokotov, Vladimir Borovikovskij, Ivan Martos kaj Fedot Ŝubin. Rusa pejzaĝa arto de la 18a jarcento estas reprezentita de pluraj tolaĵoj de Fjodor Matvejev kaj Miĥail Ivanov.

Rusa pentrarto de la unua duono de la 19-a jarcento estas reprezentita per verkoj de Orest Kiprenskij, 4 kanvasoj de Vasilij Tropinin, 3 verkoj de Sylvester Shchedrin, verkoj de Karl Brjulov, Pjotr Basin kaj aliaj. Artaĵoj de Henryk Siemiradzki, Sergej Zarjanko, Ivan Ĥruckij kaj Vasilij Serebrjakov prezentas la duan duonon de la 19a jarcento.

La turno de la 19a-20a jarcentoj estas prezentita de verkoj de Alexandre Benois, artistoj de la simbolisma movado Boris Anisfeld kaj Viktor Borisov-Musatov, kaj verkoj de rusa avangardo. Kolekto de tiu periodo inkluzivas tiajn ĉefverkojn kiel "Somera loĝejo" de Marc Chagall kaj 2 verkoj de Vasilij Kandinskij. Ekzistas ankaŭ 5 verkoj de Ivan Ŝiŝkin, 10 verkoj de Isako Levitan, multnombraj verkoj de Vasilij Surikov, Ilja Repin, Valentin Serov, Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi, Vasilij Vereŝĉagin, Konstantin Makovskij, Vladimir Makovskij, Vasilij Polenov, Mikaelo Vrubel, Mikaelo Nesterov, Kuzma Petrov kaj aliaj. La muzeo enhavas la plej kompletan kolekton de pentraĵoj de Ivan Ajvazovskij, ĉirkaŭ 60 pentraĵoj.

File:Sylvester Shchedrin. Balcony. In Sorrento.jpg|S. Shchedrin, Balkono en Sorento
File:Mikhail Nesterov. Three old men.jpg|M. Nesterov, Tri maljunuloj
File:Konstantin Makovsky — Moving of the Prophet Muhammad's Sacred Carpet in Cairo (1875).jpg|K. Makovsky, La tapiŝo de Mohamedo translokigita el Mekko al Kajro
File:I. Levitan. Autumn. Sunny Day.jpg|I. Levitan, Aŭtuno. Suna tago
File:Ivan Shishkin. In the forest.jpg|I. Ŝiŝkin, En la arbaro

File:V. Serov. Portrait of M. N. Akimova.jpg|V. Serov, Portreto de M. N. Akimova
File:Ilya Repin. The blonde woman (portrait of Tevashova).jpg|I. Repin, Portreto de Tevaŝova
File:Karl Bryullov. Portrait of M. A. Bek.jpg|K. Brjulov, Portreto de M. A. Bek
File:V. Tropinin. Nail cutting woman.jpg|V. Tropinin, Najlo tranĉanta virinon
File:M. Shagal. Summer residence.jpg|M. Chagal, Somerdomo

## Direktoroj 
Jen listo de ĝiaj direktoroj ekde la fondiĝo de la Nacia Galerio:
* Arman Caturjan (2015)
* Faraon Mirzojan (2002–2015)
* Ŝahen Ĥaĉatrjan (1991-2002)
* Aleksandr Ter-Gabrieljan (1987-1990)
* Eduard Isabekjan (1967-1987)
* Armen Ĉilingarjan (1962-1967)
* Ruben Parsamjan (1952-1962)
* Ruben Drampjan (1925-1951)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpĝaro de la NGA

Kategorio:Muzeoj en Armenio
Kategorio:Konstruaĵoj en Erevano