open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malhela cerkomelo

La **Malhela cerkomelo** (***Cercomela dubia***) estas specio de birdo de la genro de *Cercomela* en la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas endemia de orienta Afriko. Ĝi estas komuna loĝanta reproduktulo ĉefe en Etiopio kaj Somalio. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika seka makiso.

Ĝi estas **grizbruna birdo** pli malhela supre kaj preskaŭ blankeca sube. La flugilplumoj kaj vosto estas nigrecaj. Videblas hela superokula strio. Beko kaj kruroj estas nigraj.

Ĝi estas surgrundema specio, kiu kutime staras rekta por pli facile kapti surgrundajn insektojn.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Cercomela dubia. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nigravosta cerkomelo

La **Nigravosta cerkomelo**, *Cercomela melanura*, estas specio de birdo de la genro de *Cercomela* en la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas indiĝena de norda Afriko. Ĝi estas komuna loĝantaj birdojloĝanta reproduktulo ĉefe en dezertaj regionoj de Nordafriko, Mezoriento kaj la Arabia duoninsulo.

## Aspekto 
maldekstra|eta|
maldekstra|eta

Ĝi estas 14–16&nbsp;cm longa birdo kiu ricevas sian nomon pro sia **tute nigra vosto**, kiun ĝi ofte malfermas kiel ventumilo kaj kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *melanura* devenas el latinigitaj radikoj de la antikva greka kiuj signifas precize "nigra" (*melanos*) kaj "vosto" (*uros*); la resto de ties plumaro estas **bluecgriza aŭ grizbruna** (nordafrikaj rasoj estas pli brunaj, mezorientaj estas pli bluecaj). Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la masklo averaĝe havas pli nigrecajn bridojn.

La kanto estas klara melanĥolia fajfo: *ĈARli...TRUlu...ĈARli...TRUlu...*, kun mallongaj frazoj el la kanto uzataj kiel alvoko.

Ĝi estas specio de rokaj dezertoj kaj montaj deklivoj, sur kiuj nestumas en rokfendo, kie la ino demetas 3–5 ovojn. Ili manĝas insektojn, ĉefe kaptitajn surgrunde.

La Nigravosta cerkomelo estas fidema specio, maltimema je homoj.

## Detala distribuo 
La Nigravosta cerkomelo estas loĝanta tra sia teritorio.

* En Egiptio, la Nigravosta cerkomelo estas komuna en Sinajo
* En Israelo tiu specio troviĝas ĉefe en la areoj de Negevo, Valo Araba kaj Morta Maro; ĝi estas en areoj de la valo de la rivero Jordano norden, sed tie estas malabunda.
* En Jordanio, tiu specio troviĝas nur en okcidentaj partoj de la lando, en areoj el rivero Jordano suden tre la regiono de la Morta Maro al la Valo Araba kaj la Montoj de Akaba.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga
* Andrews, Ian J. (1995) **The Birds of the Hashemite Kingdom of Jordan**
* Shirihai, Hadoram (1996) **The Birds of Israel**

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Sulavesa maro

250ra|eta|Situo de la Sulavesa maro
250ra|eta|Sulavesa maro.
La **Sulavesa maro** situas en la okcidenta parto de la Pacifika Oceano. Ĝi estas limigita de la insularo Suluo norde, kun la Sulua maro, kaj la insulo Mindanao, Filipinoj. Oriente troviĝas la insuloj Sangi, sude la insulo de Sulaveso kaj okcidente la insulo de Borneo. Ĝi okupas areon de 280 000 km², kaj atingas profundecojn de ĝis 6.200 m.

## Klimato 
La hegemonia klimato en tiu zono estas tropika. Inter la baseno de Sulaveso kaj la Foso de la Filipinoj okazas la interŝanĝo de akvo kun la Pacifiko. En somero, la musono provokas la interŝanĝon de akvo kun la maro de Javo tra la Makasara Markolo.

## Medio 
La Sulavesa maro enhavas varian flaŭron kaj faŭnon, elstaranta la kolonio de cetacoj, ĉar 26 el la 78 specioj de balenoj vivas en tiuj akvoj. Inter la faŭno elstaras ankaŭ la koraloj, barakudoj, martestudoj kaj tunisedoj.

## Diversaĵoj 
La Sulavesa maro estas konata pro la ekzisto de piratoj kiuj atakas fiŝkaptajn ŝipojn kaj eĉ grandajn kargoŝipojn. Por eviti tion, la aŭtoritatoj luktas kontraŭ la piratoj pere de modernaj teknologiojn kaj rapidaj ŝipoj, radaroj kaj GPS. Por protekti turismon, Malajzio disvolvigas sian armeŝiparon tra tiu maro, por eviti reokazo de ostaĝokaptado kiel okazis jam en 2000 fare de filipinaj ribeluloj.

Filipinaj kaj usonaj sciencistoj ĵus trovis ŝajne inter 50 kaj 100 novajn speciojn de marfaŭno en la Sulavesa maro inter Filipinoj kaj Indonezio, unu el la plej gravaj rezervejoj de biodiverseco de la planedo.

Inter ili troviĝas oranĝa kukumo, tio estas fiŝeto simila al tiu kiu rolulas en la animea filmo de Disney "Serĉe Nemon" aŭ vermo kun tentakloj kiuj eliras el sia kapo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

Kategorio:Maroj en la Pacifiko
Kategorio:Geografio de Indonezio
Kategorio:Geografio de la Filipinoj
Kategorio:Geografio de Malajzio
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Río Negro

**Río Negro** signifas en la hispana kaj portugala "nigra rivero" kaj povas aludi la jenon:

* Administraj dividoj kaj komunumoj:
** La **provinco Río Negro**, sude de Argentino;
** La brazila municipo **Río Negro**, en Mato Grosso do Sul;
** La brazila municipo **Río Negro**, en la subŝtato de Paraná;
** La ĉilia komunumo **Río Negro**, en la regiono de Los Lagos;
** La **distrikto Río Negro**, en la provinco de Satipo, Regiono Junín, Peruo;
** La brazila mikroregiono **rio Negro
** La urugvaja departemento **Río Negro**;

* La jenaj **riveroj**:
** **Río Negro (Asturio)**, mallonga rivero de la okcidento de Asturio, kiu marenfluas ĉe Luarca, Asturio, Hispanio;
** **Río Negro (Argentino)**, la plej grava rivero de la argentina Patagonio, kiu trafluas la samnoman provincon;
** **Río Negro (Ĉako)**, en la provinco Ĉako, Argentino;
** **Río Negro (Amazonio)**, unu el la plej grandaj alfluantoj de la rivero Amazono, kies baseno kovras partojn de Kolombio, Venezuelo kaj Brazilo;
** **Río Negro (Kolombio)**, kolombia rivero, kiu trapasas tra Utica kaj enfluas en la riveron Magdaleno;
** **Río Negro (Santa Catarina)**, en la subŝtato Santa Catarina, Brazilo;
** **Río Negro (Paraná)**, en la subŝtato Paraná, Brazilo;
** **Río Negro (Pando)**, bolivia rivero en la departemento Pando, alfluanto de la rivero Abuná.
** **Río Negro (Ĉilio)**, en la X Región de Los Lagos, en Ĉilio;
** **Río Negro (Ekvadoro)**, alfluanto de la rivero Yacuambi, en Ekvadoro;
** **Río Negro (Zamora)**, rivero de la provinco Zamora, en Hispanio;
** **Río Negro (Urugvajo)**, urugvaja rivero, el Brazilo tra tuta Urugvajo el NOr al SOk;
** **Río Negro (Arizono)**, en Arizono, Usono («Black River»).
** En 
*** **Río Negro (Santa Cruz)**, bolivia rivero de la departementoj Santa Cruz kaj Beni;
*** **Río Negro (Bolivio-Paragvajo)**, landlima rivero inter Bolivio kaj Paragvajo en la regiono Norda Ĉako kaj Pantanal;
*** **Río Negro (Pando)''', bolivia rivero en la departemento Pando, alfluanto de la rivero Abuná;
Frank Tipler

**Frank TIPLER** estas usona fizikisto (naskiĝinta en Andaluzio - Hispanio, 1947), aŭtoro de la pridiskutata Teorio de la Punkto Omega. Nun, 2009, instruas matematikan fizikon ĉe Tulane University de New Orleans. Pro liaj verkoj ofte enmiksiĝantaj tra religiaj temoj, kelkaj konsideras lin, krom filozofo, ankaŭ teologo. Fakte por li eblas ankaŭ natura resurekto, kiu tamen nur vorte similas al tiu kristana kiu estas individua kaj ekster la evoluiĝoj de la tempo kaj materio.

Plejparto de liaj studoj koncentriĝas sur la fiziko de la vojaĝo en la tempo, aparte apogiĝanta sur la teorio de la Ejnŝteina Ĝenerala Relativeco kaj akceptanta la eblon de CTC (fermita kurbo de la tempo).

## Bibliografio 
•	*The Anthropic Cosmological Principle*, kun John D. Barrow, Oxford 1988 ISBN 0192821474 

•	*The Physics of Immortality*, New York 1994 ISBN 0385467990 

•	*Rotating cylinders and the possibility of global causality violation*, Phys. Rev. D 9, 2203-2206 (1974) http://prola.aps.org/abstract/PRD/v9/i8/p2203_1

## Eksteraj ligiloj 
•	Tiplers Homepage http://www.math.tulane.edu/~tipler/ 

•	Tiplers Theorie http://www.aleph.se/Trans/Global/Omega/index-2.html#Omega 

Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Teologio
Wohlen AG

** Wohlen** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 14200 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
La urbo Wohlen situas ĉe la bordo de la rivero Bünz grandparte en la ebenaĵo de la Bünz-Valo kaj je proksimume triono ĉe la sudokcidenta deklivo de la montoĉeno *Wagenrain*. Al la urbo Wohlen apartenas ek de 1914 ankaŭ la vilaĝo Anglikon.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wohlen limas en nordo al Hägglingen kaj Niederwil, en nordokcidento al Fischbach-Göslikon, en oriento al Bremgarten, en sudo al Waltenschwil kaj Büttikon, en okcidento al Villmergen, kaj en nordokcidento al Dottikon.

## Trafiko 
Wohlen situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Rotkreuz. Samtempe Wohlen estas la finhaltejo de la mallarĝŝpura fervojo Wohlen-Bremgarten-Dietikon. La urbo disponas pri propra loka busreto kaj estas ankaŭ elirpunkto de diversaj poŝtaŭtolinioj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wohlen datiĝas el la jaro 1178 kiel *Wolon*.

Ek de 1185 Wohlen formis parton de la familia havaĵo de la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj atribuis Wohlen al la *Libera Distrikto*, kiu troviĝis sub komuna servuteco de la membroj de la Jŭkomunumo.

En la jaro 1529 la loĝantoj de Wohlen aliĝis al la reformacio sed devis post la 2-a Milito de Kappel repreni la katolikan kredon.

En marto 1798 la francaj trupoj liberigis Argovion de la ĵurkomunuma servuteco kaj deklaris la Helvetan Respublikon. Wohlen nun dum kvin jaroj fariĝis parto de la tiama Kantono Baden. Post la malfondo de Kantono Baden la komunumo en la jaro 1803 estis integrita al la distrikto Bremgarten de la nova Kantono Argovio.

En la jaro 1914 la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Anglikon post bankrotiĝo pro lerneja konstruo per kantona dekreto estis integrita al la komunumo Wohlen.

En la 1960-aj jaroj la komunumo Wohlen superis la nombron de 10000 loĝantoj kaj atingis la grandecon de urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Wohlen
* Wohlen AG (stacidomo)
* Wohlen Oberdorf (stacidomo)
* Erdmannlistein (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wohlen

Kategorio:Urboj de Svislando
Djurdjevo

eta|dekstra|Djurdjevo situas en la mapo en la verda municipo
eta|dekstra|300px|Ĉefstrato kun la rutena preĝejo en Djurdjevo
**Djurdjevo,** serbe **Ђурђево,** rutene **Дюрдьов,** slave **Đurđevo,** hungare **Sajkásgyörgye** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Baĉka en municipo de Ĵabalj. En ĉiuj lingvoj oni rekonas la nomo: Georgo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 176 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 175 m
* Loĝantaro: 5130
* Poŝtkodo: 21239
* Telefonprefikso: 21
* Aŭtokodo: NS

## Situo 
Djurdjevo situas proksime de Ĵabalj, Novi Sad troviĝas 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1350 laŭ hungara nomo Almásszentgyörgy (=poma-sankta-Georgo). Dum la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. En 1800 serboj alvenis, kiuj defendis la limon kontraŭ la turkoj. Baldaŭe ankaŭ rutenoj alvenis. Tiu limgarda zono kun privilegioj ĉesis en 1873 kaj poste ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog. En 1900 vivis en Sajkásgyörgye 4465 homoj (2939 serboj, 1119 rutenoj, 332 hungaroj, 72 germanoj. Ekde 1918 Djurdjevo apartenis al estonta Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo okupis la vilaĝon kaj tio estis parto de Hungario. En 2002 loĝis en Djurdjevo 5137 homoj, (3538 serboj (69 %), 1197 rutenoj, 131 ciganoj, 61 jugoslavianoj, 46 hungaroj, 26 kroatoj, 18 slovakoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* rutena preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1880
* serba preĝejo de 1805

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Pech Maho

**Pech Maho** [peŝ mao] estas opidumo situanta sur la komunumo de Sigean  (Aude, Francio). Ĝi estis okupata de la 6-a ĝis la 3-a jarcento antaŭ Kristo. Oni tie observis tri sinsekvajn okupojn ŝajne ne kontinuaj de popolo nomata "Elisika" (*Ἐλισύκοι -ων* greke) situanta lime de iberaj kaj liguraj popoloj. La loko ŝajnas esti komerca renkontpunkto inter mediteraneaj komercantaj popoloj (Fenicoj, Punikoj, Helenoj) kaj la loka popolo. En la fino de la 3a jarcento ĝi estis milite detruita kun granda perforto verŝajne lige kun la milito de Romio kontraŭ Punikoj.

## Situo 
La opidumo situas nun sur ne tre alta monteto (29m) je bordo de la rivereto Berre. Kiam ĝi estis konstruita ĝi situis proksime de defluejoj de riveroj Aude kaj Berre en la maron, ĉe rivertrapasejo de la Heraklea vojo kiu tiam ebligis vojaĝi de Italio ĝis Iberio. La opidumo staris tiam ĉe navigebla maro anstataŭ la nuna lageto apartigita de la maro kaj firmaj terenoj kiujn ni nun vidas en tuja proksimeco. Ĝi do troviĝis sur milite defendebla monteto kaj ĉe komercaj vojoj : la maro kaj la riveroj.

Koordinatoj : 

## Malkovro kaj esploro 
eta|maldekstra|420px|Vido de la bazo de kelkaj domoj en Pech Maho evidentigitaj de arkeologiaj esploroj (2009)
La loko estis malkovrita en 1913. Ĝia nomo estas nuna moderna, la antikva nomo ne estas konata. Arkeologiaj prifosadoj estis faritaj de 1948 ĝis 1957 (J. Campardou) de 1959 ĝis 1974 (Y. Solier)) kaj denove de 1998 ĝis 2009. (Gailledrat, Solier). Programitaj prifosadoj estas planitaj ĝis 2010. En Sigean estas muzeo kiu estas grandparte dediĉita al la rezultoj de la esploroj de Pech Maho. Oni povas viziti gvidite la opidumon ĉiusabate kaj ankaŭ ĉiuĵaŭde en la somero deirante de la muzeo.

## Kronologio 
## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Muzeo de Sigean, rete esplorebla. 
* Pech Maho , Éric Gailledrat, sur la retejo de CNRS (CNRS) 
* Raporto pri programitaj prifosadoj, Éric Gailledrat, Alexandre Beylier, Hugues Boisson Henri Duday, André Rivalan, 2006, PDF-dokumento, 62p. 
* Trijara programo 2008-2010, meztempa raporto 2008, Éric Gailledrat, PDF-dokumento, 142p. 
* Pech Maho aux VIe-Ve s. av. J.-C. Une place d'échange en territoire élisyque, Eric Gailledrat, Pierre Rouillard, Revue archéologique de Narbonnaise no 35, , pp. 401-410, 2003. Suppléments ISSN 0153-9124. Association de la revue archéologique de Narbonnaise , Montpellier 

Kategorio:Opidumoj
Idvor

eta|dekstra|Idvor situas en la mapo en la verda municipo
eta|260px|Municipo de Kovaĉica
**Idvor,** serbe **Идвор,** hungare **Torontáludvar,** germane **Idwor** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

## Bazaj informoj 
* Areo: 57 &nbsp;km²
* Alto super Marnivelo: 61 m
* Loĝantaro: 1190
* Poŝtkodo:
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Idvor situas sur ebenaĵo, Timiş preterfluas.

## Historio 
Dum regado Otomana Imperio vivis tie iom da serboj, poste en la 18-a jarcento serboj alvenis. Post Traktato de Trianon Idvor apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Idvor 1198 homoj, (1126 serboj (94 %), 46 ciganoj, 9 slovakoj, 5 hungaroj, 3 germanoj, 2 kroatoj kaj aliaj).

== Komunumoj pri *udvar* (= korto) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Vladimirovac

eta|dekstra|Vladimirovac situas en la mapo en la verda municipo
eta|270ra|Municipo de Alibunar
eta|280ra|Preĝejo en Vladimirovac
**Vladimirovac,** serbe **Владимировац,** germane **Petersdorf,** rumane **Petrovasila,** hungare **Petre** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato en municipo de Alibunar.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 146 m
* Loĝantaro: 4110
* Poŝtkodo: 26315
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
## Historio 
La vilaĝo fondiĝis en 1808 kaj ĝis 1872 apartenis al limgarda zono. Pro epidemio ĥolero en 1831 multaj mortis. En 1873 nuliĝis la limgarda zono kaj la vilaĝo apartenis al Torontál. En 1911 incendio okazis. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la loko apartenis al Hungara reĝlando, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Vladimirovac 4111 homoj, (2259 serboj, 1424 rumanoj, 22 hungaroj).

## Vidindaĵo 
* preĝejo de 1863

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Balansia

***Balansia*** estas genro de fungoj de la familio Clavicipitaceae. Ili estas parazitoj de Poaceae aŭ Cyperaceae.

## Priskribo 
Ilia anomorfoj estas *Ephelis*. Ili produktas Ergotoalkaloidojn kiel ergometrinojn aŭ ergobalansinojn.

## Specioj 
*Balansia claviceps*, *Balansia epichloë*, *Balansia henningsiana*

...

## Gastigantaj kreskaĵoj 
Estas *Panicoideae* (66 specioj),
*Chloridoideae* (35 specioj),
*Bambusoideae* (7 specioj),
*Ehrhartoideae* (4 specioj),
*Arundinoideae* (1 specio)
kaj kelkaj *Cyperaceae*.

## Notoj kaj referencoj 
* Ren, A. kaj K. Clay. 2009. Impact of a horizontally transmitted endophyte, Balansia
henningsiana, on growth and drought tolerance of Panicum rigidulum. International
Journal of Plant Science

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sordariomycetes
Kategorio:Mikologio
Smirgo

**Smirgo** estas nigra aŭ malhel-griza ŝtono kompona el fajnaj kristaloj de korundo kaj spinelo miksitaj kun magnetito aŭ hematito.

Oni elfosas ĝin precipe en Turkio, en la regiono de Izmiro (kies greka nomo estis *Smyrna*) kaj en Grekio en insuloj Cikladoj (ĉefe Naksoso).

## Uzo 
Tiu ŝtono estis uzata de jam dum antikva tempo kiel muelŝtono, kaj, pulvorigita, kiel abraziilo: la korundo havas durecon de 9 sur la Mohs-skalo.

Gluata sur paperon aŭ tolon, ĝia pli-malpli fajna pulvoro donas la *smirgan paperon* aŭ la *smirgan tolon*

La smirga pulvoro miksita kun oleo aŭ akvo faras paston uzata por fari netralasivajn ŝtopilojn el vitro.
:Oni metas tavoleton da tiu pasto sur vitran konusforman stopilon, kiun oni frote turnigas en la faŭko de la flakono. La smirga pasto abrazias kaj la internon de la faŭko kaj la ŝtopilon, tielmaniere ke la ŝtopilo alĝustigas al la flakono.

Nuntempe, la smirgo perdis iom de sia graveco, pro la apero de novaj tipoj de abraziiloj (karbido de silicio aŭ de volframo)

Kategorio:Geologio
Kenja cerkomelo

La **Kenja cerkomelo** aŭ Alpa cerkomelo, *Cercomela sordida*, estas specio de birdo de la genro de *Cercomela* en la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas endemia de nordorienta Afriko. Ĝi estas komuna loĝanta reproduktulo en tiu areo. Ĝi loĝas je altaj altitudoj en dezertaj altebenaĵoj kaj herbejoj, kutime **super 3,400 m**, sed povas vivi tiom malalte kiom ĝis 2,100 m.

## Aspekto 
Ĝi havas tre **mallongan voston** kompare kun la aliaj membroj de la genro kaj longajn krurojn. Simile al tiuj ĝi estas **grizbruna supre** (pli malhela ĉe flugiloj kaj vosto kie estas blankaj bordoj ĉe vostobazo) kaj **helbruneca sube** kun iom da pli hela kolumo dividanta la malhelbrunajn vizaĝojn kaj ŝultrojn. La beko, okuloj kaj kruroj estas nigraj.

## Kutimaro 
La Kenja cerkomelo estas tre **kuraĝa**, komune alproksimiĝanta homojn, kaj eĉ surterigante sur aŭ ĉe ili.

## Malkovro 
Tiu afrotropisa specio estis unuafoje malkovrita en la Monto Elgon ĉe la landlimo inter Ugando kaj Kenjo de Jackson. Mackinder kunportis la saman birdon el Monto Kenjo en 1899. Li prezentis dokumenton pri la unua supreniro al la The Royal Geographical Society en 1900. La scienca rezulto de tiu ekspedicio estis pristudata detale poste.

## Vidu ankaŭ 
* Etiopaj montaraj arbustetaroj

## Referencoj 
Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Debeljaĉa

eta|dekstra|Debeljaĉa situas en la mapo en la verda municipo
**Debeljaĉa,** serbe **Дебељача,** slave **Debeljača,** hungare **Torontálvásárhely,** germane **Debeljatscha** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

## Bazaj informoj 
* Areo: 54 &nbsp;km²
* Alto super Marnivelo: 75 m
* Loĝantaro: 5320
* Poŝtkodo: 26214
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: PA

## Situo 
Debeljaĉa situas sur ebenaĵo laŭ fervojo Panĉevo-Zrenjanin. Beogrado troviĝas 40 km.
eta|260px|Municipo de Kovaĉica

## Historio 
En 1750 la loko estis ankoraŭ neloĝata. Baldaŭ serbaj limgardistoj alvenis, sed ili poste foriris, en 1783 la loko denove senhomiĝis. En 1794 hungaroj refondis la komunumon. En 1830 incendio, post 2 jaroj epidemio pri ĥolero okazis. Septembre de 1848 serboj atakis la loĝantojn, sed ili rifuĝis. La serboj bruldetruis la vilaĝon, la rehomiĝo en 1849 okazis. Post Traktato de Trianon Debeljaĉa apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Debeljaĉa 5325 homoj, (2836 hungaroj (53 %), 1735 serboj (33 %), 196 jugoslavianoj, 170 ciganoj, 85 slovakoj, 39 kroatoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo
* kalvinana preĝejo de 1838, la turo estas 76 metrojn alta
* ortodoksa preĝejo
* muzeo

## Famuloj 
eta|270px|Kalvinana preĝejo de Debeljaĉa
* En la iama Torontálvásárhely naskiĝis hungara pentristo Ernő Jeges.
* En Debeljaĉa naskiĝis:
** hungara-serba fizikisto Béla Ribár
** jugoslavia-hungara altlerneja instruisto Beáta Thomka.

== Komunumoj pri "vásárhely" (=bazarejo) en Hungara reĝlando ==

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Batalo de Tewkesbury

eta|dekstra|200px|Batalo de Tewkesbury
La **Batalo de Tewkesbury** (la 4-a de majo 1471) estis grava batalo de la milito de la rozoj. La Jorkoj tute venkis la Lankastrojn.

La lankastra reĝo Henriko la 6-a ĵus estis duafoje detronigita de Eduardo la 4-a. Eduardo venkis la grafon de Warwick, kiu transdonis sian subtenon de Eduardo al Henriko, ĉe la batalo de Barnet, kie la grafo mortis. Margareta de Anĵuo, edzino de Henriko, kaj sia 17-jara filo Eduardo de Westminster (princo de Kimrio), estris la restantajn lankastrajn batalistojn. Ĉe Tewkesbury sekvis decida batalo, kiam la Jorkoj tute venkis la lankastrojn kaj Eduardo Princo de Kimrio mortis. Post la batalo Lankastroj rifuĝis en la abatejo, sed Eduardo la 4-a kondukis la Jorkojn tien kaj ili mortigis multe da siaj malamikoj. Pro tiu sangverŝo la abatejo fermiĝis unu monaton, ĝis eblis ĝin rite purigi kaj rekonsekri. Maragareta de Anĵuo kaj sia filino Anne Neville kaptiĝis. Post malmultaj tagoj Henriko la 6-a (kiu estis malliberulo en la Turo de Londono) aŭ mortis aŭ estis murdata.

Pro la venko, Eduardo la 4-a sekure posedis la anglan tronon.

Ĉiujare dum la dua semajno de julio okazas reenscenigo de la batalo: tio estas la plej granda batala reenscenigo de la mondo.

Tewkesbury
Kategorio:Gloucestershire
Kategorio:1471
Tewkesbury
Eburborda Popola Fronto

La **Eburborda Popola Fronto** - france *Front Populaire Ivoirien* (FPI) - estas politika partio de la afrika ŝtato Ebur-Bordo, kiu en 1982 kaŝe fondiĝis fare de Laurent Gbagbo kaj *Simone Gbagbo*. En 1988 ĝi malkaŝe alprenis la statuson de politika partio kaj en 1990 oficiale rekoniĝis en tiu statuso. La partio komprenas sin kiel socialisma partio kaj estas membro de la Socialista Internacio.

La partia fondinto Laurent Gbagbo en tre disputita kaj de la opozicio bojkotita prezidenta baloto la 22-an de oktobro 2000 elektiĝis prezidento de Ebur-Bordo. En la parlamenta baloto de januaro 2001 la partio atingis 96 el la entute 225 parlamentaj seĝoj.

La nuna partia prezidanto estas ''Pascal Affi N'Guessan*, antaŭa ĉefministro de Ebur-Bordo. Li en 2001 anstataŭigis la unuan partiestron Laurent Gbagbo, kiu post sia elektiĝo de prezidento de Ebur-Bordo retiriĝis el la ofico de partia prezidanto.

Gazetoj politike proksimaj al la partio estas *Notre Voie* ("Nia vojo") kaj *Le Courrier d'Abidjan'' ("La kuriero de Abiĝano").

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (france) 

## Referencoj 
Kategorio:Politiko de Ebur-Bordo
Kategorio:Politikaj partioj de Ebur-Bordo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1982
Monto Sankta Mikaelo

**Monto Sankta Mikaelo** estas la nomo de du insuloj:
* Monto Sankta Mikaelo (Normandio)
* Monto Sankta Mikaelo (Anglio)
**Le Mont-Saint-Michel** estas la nomo de la franca komunumo, sur kiu staras la Monto Sankta-Mikaelo.
Monto Sankta Mikaelo (Anglio)

eta|dekstra|Monto Sankta Mikaelo
**Monto Sankta Mikaelo** estas tajda insulo proksime al Penzance, Cornwall, Anglio.

Eble dum la prahistoria epoko ĝi estas haveno por stankomerco. Ekde la 8-a jarcento estis monaĥejo sur la insulo. Eduardo la Konfesanto donis ĝin al la monaĥejo de simila insulo de Francio, Monto Sankta Mikaelo (Francio). La monaĥejo fermiĝis kiam Henriko la 8-a aboliciis la monaĥejojn. Dum la mezepoko homoj pilgrimis al la insulo.

Dum la regado de Rikardo la 1-a, Henry Pomeroy kaptis la insulon por Johano, frato de Rikardo.

En 1473, dum la milito de rozoj, John de Vere (13-a grafo de Oksfordo), kiu estis lankastro, okupis la monton: 23 semajnojn li estis sieĝata tie de armeo de ses mil batalistoj.

En 1497 Perkin Warbeck mallonge okupis la insulon.

Dum la angla enlanda milito Kavaliro Arthur Basset, kiu subtenis Karlon la 1-an, tenis ĝin ĝis julio 1646, kiam parlamenta armeo kaptis ĝin.

La kastelo viziteblas. La kapelo havas tureton kiu servis por gvidi ŝipojn. Subtera fervojo datanta de 1900 portas provizaĵojn de la malgranda haveno al la kastelo.

775px

Kategorio:Insuloj en Britio
Laurent Gbagbo

**Laurent GBAGBO** (naskiĝis la 31-an de majo 1945 en Gagnoa, Ebur-Bordo) estas eburborda politikisto. Li estis profesoro pri historio en la universitato de Cocody-Abiĝano, pro politikaj kialoj dufoje malliberiĝis kaj estis la fondinto de la politika partio Eburborda Popola Fronto (france *Front Populaire Ivoirien*, FPI), kiu en 1982 kaŝe fondiĝis, en 1990 oficiale rekoniĝis kiel politika partio, kaj de 2000 respektive 2001 estas gvida politika forto de la lando. La partio komprenas sin kiel socialisma partio kaj estas membro de la Socialista Internacio. Laurent Gbagbo en tre disputita kaj de la opozicio bojkotita prezidenta baloto la 22-an de oktobro 2000 elektiĝis prezidento de Ebur-Bordo. En la parlamenta baloto de januaro 2001 lia partio atingis 96 el la entute 225 parlamentaj seĝoj.

Li estis prezidento de Eburbordo de la 2-a de decembro 2000 ĝis 3-a de decembro 2005. Ekde tiam, li okupis la oficon pro plurfoja prokrasto de la prezidenta elekto ĝis 4-a de decembro 2010. Kvankam oni tiam ne reelektis lin, li spasme tenas la potencon en la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* "Laurent Gbagbo estos kandidato por sia propra sukcedo" artikolo el la retejo "Eventeo" de la 9-a de oktobro 2009 (esperante) 

Kategorio:Prezidantoj de Ebur-Bordo
Kategorio:Eburbordaj politikistoj
GeoCities

**GeoCities** estis retejgastiga servo.

Ekde la jaro 1999 ĝi apartenis al "Yahoo!".

En la jaro 2009 "Yahoo!" malebligis kreadon de novaj kontoj en la senpaga servo, kaj anoncis, ke ĝi fermos la servon je la 26-a de oktobro 2009.

GeoCities enhavis multajn malnovajn TTT-ejojn, iuj el kiuj estis jam delonge forlasitaj de iliaj estroj. Iuj el tiuj TTT-ejoj estis plu utilaj pro sia enhavo, aliaj estis interesaj pro sia malnoveco.

Tiam Internet Archive kreis specialan paĝon, kie oni povis peti (de la arĥivo, ne de "Yahoo!") konservon de apartaj TTT-ejoj de GeoCities — "".

## Eksteraj ligiloj 
* Yahoo!® GeoCities  
* GeoCities Special Collection 2009 

Kategorio:Yahoo!
Penzance

eta|dekstra|Haveno de Penzance
**Penzance** estas urbo de sudokcidenta Kornvalo, Anglio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
La areo estas loĝata ekde la ferepoko.

En 1578 multaj mortis pro pesto.

De la mezepoko al la 18-a jarcentoj la urbo plurfoje disrabiĝis de Barbareskaj piratoj. Penzance estis plue disrabata de hispanoj en 1595, kaj de parlamenta armeo dum la angla enlanda milito.

En 1755 la Lisbona tertremo estigis cunamon kiu atingis Penzance sed kaŭzis malmulte da detruo.

Dum la 19-a jarcento la urbo pligraviĝis kaj pligrandiĝis. Estiĝis la turistindustrio, kaj pentristoj loĝis en la urbo.

La kemiisto Humphry Davy (1778-1829) naskiĝis en Penzance.

Fino de la tero, angle *Land’s End* aŭ kornvale *Penn an Wlas* [KK] aŭ *Pen an Wlas* [UCR]), proksime de Penzance, estas vilaĝo kaj samnoma terlango.

Kategorio:Urboj de Anglio
Kategorio:Urboj de Britio
Insuloj Scilly

eta|200px|Situo de la Insuloj Scilly
alternative=St. Martins en la Scili-insularo|eta|St. Martins en la Scili-insularo
La **Insuloj Scilly** [sIli] (, , arĥaike: *Sorlingoj*) estas grupo da kvin loĝataj kaj proksimume 140 neloĝataj insuloj sudokcidente de la angla Kornvalo, je ĉirkaŭ 45 km de la loko Land's End. La 'c' en Scilly ne estas prononcata en la angla; la prononco do estas same kiel en la angla vorto   (stulta, malsprita, idiota). Tial la loĝantoj opinias ke estas grava diri  (La insuloj de Scilly), kaj ne  (La stultaj insuloj).

La kvin loĝataj insuloj estas (de granda al malgranda) Sankta Maria, Tresco, Sankta Marteno, Sankta Agneso kaj Gugh (konsiderata kiel unu insulo) kaj Bryher. Dum la popolnombrado de 2001 la loĝantaro konsistis el 2153 homoj.

## Vidu ankaŭ
* 335-jara milito

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Insuloj en Britio
Kategorio:Kornvalo
Kategorio:Keltoj
Kategorio:Britaj Insuloj
Formikuloj

**Formikuloj** aŭ eĉ Mirmekocikloj estas popolaj nomoj por la birdospecioj de la genro ***Myrmecocichla***, kio estas genro de birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj. *Thamnolaea* estas sinonimo iam uzata (Sibley kaj Monroe, 1990 kaj 1993). Temas pri **nigrecaj birdoj** kiuj manĝas insektojn kaj ĉefe formikojn de kio devenas la nomo en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *Myrmecocichla* estas latinigita vorto el du radikoj el la antikva greka kiuj signifas kune formikomanĝanto (*mirmeko*, formiko) kaj (*ciklos*).

Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Norda formikulo (*Myrmecocichla aethiops*)
* Blankafrunta formikulo (*Myrmecocichla albifrons*)
* Arnota formikulo (*Myrmecocichla arnoti*)
* Cinamoventra formikulo (*Myrmecocichla cinnamomeiventris*)
* Suda formikulo (*Myrmecocichla formicivora*)
* Etiopia formikulo (*Myrmecocichla melaena*)
* Makulflugila formikulo (*Myrmecocichla semirufa*)
* Konga formikulo (*Myrmecocichla tholloni*)
* Nigra formikulo (*Myrmecocichla nigra*)

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kvezono

**Kvezono** aŭ **Kezonurbo** (tagaloge: *Lungsod Quezon*; hispane: *Ciudad Quezon*; angle: *Quezon City* aŭ *QC*) estas la plej granda urbo de la Filipinoj. Ĝi estas antaŭurbo de Manilo kaj kun ĝi estas parto de la metropola aglomeraĵo Manila Metropolo, kiu krome konsistas el 15 pliaj urboj. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La municipo havas komunan limon kun .

Inter la jaroj 1948 kaj 1976 Kesonurbo estis la administra centro de la Filipinoj. La urbo situas sur la insulo Luzono, en la nordo de la ŝtato.
eta|250px|Situo de Kesonurbo en la mapo

## Bazaj informoj 
* Areo: 166 &nbsp;km²
* Koordinatoj: 
* Alto super marnivelo: 17 m
* Loĝantaro: 2 680 000

## Historio 
La nomo devenas pri unua prezidanto de la Filipinoj: Manuel L. Quezon (Manuel Luis Quezon y Molina).

Dum la hispana kolonio estis tie urbetoj, ekzemple: San Francisco del Monte, Novaliches, Balintawak. Prezidanto Manuel Luis Quezón y Molina planadis tie novan ĉefurbon, kiu realiĝis en 1939.

Nuntempe la urbo aspektas, kiel usona moderna urbo.

## Ĝemelurboj 
*  Karakaso, Venezuelo
*  Ĉiba, Japanio
*  Daly City (Dalyurbo), Kalifornio, Usono
*  Kenosha, Usono
*  New Westminster, Kanado
*  Sallagurbo, Usono
*  Tajpeo, Tajvano
*  San Jose del Monte, Filipinoj
*  General Santos, Filipinoj
*  Iloilourbo, Filipinoj
*  Novjorko, Usono
*  Las Vegas, Usono

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Milionurboj
Neŭra tubo

300px|eta|Embria malvolviĝo

La **neŭra tubo** estas stado de malvolviĝo de nerva sistemo ĉe la embrioj de la Ĥorduloj. Ĝi formiĝas per invaginado de la neŭra plato en kava sulko kies randoj poste kunfandiĝas.

Proksime de la kapa fino, ĝi sveliĝas en 3, kaj poste 5 veziketoj por formi la cerbon. La alia parto de la neŭra tubo formas la mjelon. La kavaĵoj de la
neŭra tubo iĝas la ventrikula sistemo kaj la ependima kanalo.

La neŭra tubo restas dum mallonga tempo malfermita ĉe siaj du finoj; tiuj orificoj (nomataj *neŭroporoj*) fermiĝas je la kvara semajno ĉe la homa embrio.
Nefermo de la neŭroporoj kuntrenas anomaliojn, kiel anencefalio kaj bifida spino.

Kategorio:Embriologio
Kategorio:Nerva sistemo
Norda formikulo

La **Norda formikulo** (***Myrmecocichla aethiops***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca.

Ĝi estas **nigreca birdo**, kiu montras dumfluge **blankan makulon en ĉiu flugilo**. Deproksime videble estas iom skvamecaj ĉekape.

Ili formas etajn grupojn.

Ĝi troviĝas en subsahara Afriko el Okcidenta Afriko orienten al Sudano kaj suden ĝis Kameruno kaj Tanzanio, nome en la landoj Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Gambio, Kenjo, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Sudano kaj Tanzanio. Ties natura habitato estas seka savano, subtropika aŭ tropika seka herbejo de malaltaj teroj super 1700 m aŭ de pli altaj altitudoj, ofte ĉe termitejoj. Ili estas komunaj en la Nacia Parko de Lago Nakuru kaj de tie kaj de Naivaŝa al Masai Mara. Sed tie ne estas ĉar anstataŭas ĝin la Nigra formikulo, iom diference ĉar havas blankajn markojn en ŝultroj, bedaŭrinde ne ĉiam videblajn. Plej facile diferenceblas dumfluge kiam videblas la blankaj flugilmakuloj ege klare.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla aethiops. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Arnota formikulo

La **Arnota formikulo** (***Myrmecocichla arnoti***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca.

Ĝi estas **tutnigra birdo**, kiu montras tre grandan, kontrastan kaj rimarkindan **blankan flugilmakulon**. Ĝi estas 18&nbsp;cm kaj pezas ĉirkaŭ 33 g.

Ĝi troviĝas ĉefe en centra Suda Afriko sed ĝenerale en la jenaj landoj: Angolo, Bocvano, Burundio, Demokratia Respubliko Kongo, Malavio, Mozambiko, Namibio, Ruando, Sudafriko, Tanzanio, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropika aŭ tropika seka arbaro. Ĝi manĝas ĉefe senvertebrulojn. Tiu specio estas monogama. Ili nestimas en truo de arbotrunko aŭ sur branĉoj. La ino demetas 2 al 4 verdajn ovojn. Ili videblas pare aŭ are, sed ne solaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla arnoti. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Blankafrunta formikulo

La **Blankafrunta formikulo** (***Myrmecocichla albifrons***) estas specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Formikuloj, kiu enhavas naŭ speciojn de nigrecaj birdoj kiuj manĝas insektojn, sed ĉefe formikojn, de kio devenas la nomoj popola kaj scienca.

Ĝi estas **nigreca birdo**, kiu ĉe maskloj montras rimarkindan kaj kontrastegan **blankan makulon en la frunto**, kio nomigas la specion en Esperanto kaj en la latina scienca nomo kie *albifrons* signifas “blanka frunto”.

Ĝi troviĝas en Benino, Burkino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Ĉado, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Eritreo, Etiopio, Gambio, Ganao, Gvineo, Gvineo-Bisaŭo, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalio, Sieraleono, Sudano, Togolando kaj Ugando. Ties natura habitato estas humida savano kaj subtropika aŭ tropika seka makiso.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Myrmecocichla albifrons. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Popolmedicino

alternative=דוכן לממכר צמחי מרפא בשוק|eta|sekaj kuracherboj ĉiaspecaj
eta|Tradicia medicino en merkato en Antananarivo, Madagaskaro
La termino **popolmedicino** aŭ depende de la kulturoj ankaŭ nomata **tradicia medicino (MT)**, laŭ oficiala difino de Monda Organizaĵo pri Sano, *"indikas la praktikojn, metodojn, sciojn kaj kredojn pri sano, kiuj implikas la medicinan uzon de plantoj, de bestaj partoj, de mineraloj, de spiritualaj terapioj, teknikoj kaj manaj ekzercoj - unuope aŭ asocie, - por kuraci, diagnozi kaj preventi la malsanojn, aŭ gardi la sanon"*.

La tradicia medicino estas la sumo de la scioj, kompetentaj kaj praktikoj kiuj baziĝas sur la teorioj, kredoj kaj spertoj tipaj en iuj kulturoj kaj kiuj estas utiligataj por ke homoj restu en bona sano, samkiel por preventi, diagnozi, trakti kaj kuraci fizikajn kaj mensajn malsanojn. Inter la plej grandaj tradiciaj kurackulturoj ĉie en la mondo oni trovas tibetaj kuracistoj (amchis), filipinaj kuracistoj, brazilaj mediumoj, havajaj kuracistoj (kahuna) kaj ĉinaj tradiciaj kuracistoj.

En iuj aziaj kaj afrikaj landoj, pli ol 80% de la loĝantaro uzas tradiciajn medicinojn kiel iliajn ĉefajn sanajn servojn. Okcidentaj kulturoj, kiuj adoptis elementojn de tradicia medicino, nomas ĝin "alternativa medicino". La studo de tradicia medicino fokusiĝas al herbokuracado.

Moderna aspekto de popola medicino estas la Alternativa medicino kaj nemoderna estas "tradicia medicino".

## Per Esperanto 
* Universala Medicina Esperanto-Asocio (UMEA) ekzistas fakaj sekcioj pri Yumeiho, Tradicia Ĉina Medicino, neŭrologio, psikiatrio, bestkuracado kaj naturkuracado
* Internacia Naturkuraca Asocio

## Vidu ankaŭ 
* Kuraculo
* Tibeta medicino
* Ĉina tradicia medicino

## Referencoj
Súdovce

**Súdovce,** hungare **Szúd,** germane **Sudowatz** estas malgranda vilaĝeto en Slovakio.

## Situo 
Súdovce situas laŭ sakovojo. Šahy troviĝas je 22&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1256 en formo *"Zyud"*. En 1715 oni komputis tie 16 impostantajn familiojn kaj muelejon. En 1828 loĝis tie 334 vilaĝanoj en 55 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szúd 283 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Hont, al distrikto de Ipolyság, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Súdovce 211 homoj, (185 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika moderna preĝejo
* luterana preĝejo de 1932
* klasikisma kastelo el la 19-a jarcento, en 1944 detruiĝis, en 1961 parte renoviĝis

## Eksteraj ligiloj 
* Súdovce sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Krupina
Padina

eta|dekstra|Padina situas en la mapo en la verda municipo
eta|260px|Municipo de Kovaĉica
**Padina,** serbe **Падина,** hungare **Nagylajosfalva,** germane **Ludwigsdorf** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovaĉica.

## Bazaj informoj 
*Areo: 54 &nbsp;km²
*Alto super Marnivelo: 105 m
*Loĝantaro: 5760
*Poŝtkodo: 26215
*Telefonprefikso: 13
*Aŭtokodo: PA

## Situo 
## Historio 
Slovakoj fondis la vilaĝon en 1806 en tiutempa limgarda zono. Ili nomis ĝin *Padina*. La loĝantoj komence suferis pro manko de akvo. Ekde 1872 la zono ĉesis kaj la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Torontál. Post Traktato de Trianon Padina apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 al Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Padina  homoj, ( slovakoj, 55 serboj, 26 jugoslavianoj, 11 ciganoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* slovaka luterana preĝejo de 1841

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Partio por la Brazila Social-Demokratio

**Partio por la Brazila Social-Demokratio** (***Partido da Social-Democracia Brasileira*** en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **PSDB**. Komence de la jaro 2016 ĝi havis 10 senatanojn kaj 53 deputitojn.

De 1995 ĝis 2003 la partiano Fernando Henrique Cardoso estis la ŝtata prezidanto de Brazilo, do la partio en tiu periodo gvidis la ŝtatan politikon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  ()

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1988
Demokratoj

**Demokratoj** (***Democratas*** en la portugala lingvo), estis politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **DEM**.
Ĝi havas 6 senatanojn kaj 28 deputitojn.

En 2022, Demokratoj kaj Socia Liberala Partio kuniĝis por formi novan partion, nomigita Brazila Unio.

## Gravaj membroj 
* José Agripino - prezidento de partio, senatano per Norda Rio-Grando
* Ronaldo Caiado - ĉefo de partio en Federacia Senato, senatano per Gojaso;
* Mendonça Filho - ĉefo de partio en Domo de Deputitoj, deputito per Pernambuko;
* ACM Neto - urbestro de Salvador, Bahio;
* João Alves Filho - urbestro de Aracaju, Serĝipo;

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Skandalo de mensalão

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2007
Luzono

**Luzono** estas la nomo de la plej granda kaj plej grava, tiom politike kiom ekonomie, insulo de Filipinoj kaj unu el la tri grandaj grupoj de insuloj de la lando, dum la aliaj du estas Bisajoj kaj Mindanao. Kiel grupo de insuloj inkludas la propra insulo de Luzono, Batanoj kaj Babujano norde, la insuloj de Katanduanoj, Marinduko, Masbato, Romblono kaj Mindoro sude. La insuloj de Palavano, kiu historie apartenis al la regiono de Luzono, estis transpasata al la Regiono VI Okcidentaj Bisajoj) en 2005.

maldekstre|eta|250px|Mapo de Filipinoj kun la administra regiono Luzono norde
Luzono havas areon de 104.688 km², pro kio ĝi estas la 15a plej granda insulo en la mondo. En ĝi estas kaj la landa ĉefurbo, Manilo, kaj la plej loĝata urbo, Kezonurbo, dum alia tre loĝata urbo estas Baguio. Ĝi enhavas 39.500.000 loĝantojn kaj pro tio estas la kvina insulo plej loĝata de la planedo. Temas pri montara insulo. Okcidente troviĝas la Sudĉina Maro, oriente la Filipina Maro kaj norde la Luzona Markolo.

La plej parto de la insulo estas preskaŭ rektangula krom sudoriente la duoninsulo de Bikolo. Norde de la insulo troviĝas la plej granda montoĉeno de la lando, la *Cordillera Central*; la monto Pulago troviĝas en ĝi kaj altas 2.923 metrojn. Oriente de la *Cordillera Central* troviĝas la Valo de Kagajano produktita de la rivero Kagajano, la plej granda rivero de Filipinoj. Oriente de la valo troviĝas la *Sierra Madre*, unu el la plej longaj montoĉenoj de la lando. Monto Pinatubo estas vulkano situanta en la centro de la insulo Luzono, alta 1486 m (1741 m ĝis 1991, kiam ĝi ekestis grandan erupcion).

Biogeografie la insulo apartenas al la sundalanda-filipina ekoprovinco de la orientalisa ekozono, laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). La insulo entenas, inter aliaj ekoregionoj, la luzonajn tropikajn pinarojn.

## Vidu ankaŭ 
* Luzón (Guadalajara)
* Manila Metro Rail Transit System

## Notoj
Jasenovo (Bela Crkva)

eta|dekstra|Jasenovo situas en la mapo en la verda municipo
eta|250px|Municipo de Bela Crkva
eta|270px|Serba preĝejo de Jasenovo
**Jasenovo,** serbe **Јасеново,** hungare **Karasjeszenő** [karaŝjesenO] estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Bela Crkva (Serbio).

## Bazaj informoj 
* Areo: 32 &nbsp;km²
* Alto super Marnivelo: 73 m
* Loĝantaro: 1440
* Poŝtkodo: 26346
* Telefonprefikso: 13
* Aŭtokodo: VŠ

## Situo 
## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1717, havanta tiam 110 domojn. Ekde 1770 ĝi apartenis al limgarda zono. Ekde 1873 la zono ĉesis kaj la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento). Post Traktato de Trianon Jasenovo apartenis al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon ĝis 1944. En 2002 loĝis en Jasenovo 1446 homoj, (1220 serboj (84 %), 93 ciganoj, 18 hungaroj, 15 rumanoj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* serba preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Brazila Demokrata Movado (1985)

**Brazila Demokrata Movado** (***Movimento Democrático Brasileiro*** en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **MDB**.
Ĝi havas 14 senatanojn kaj 33 deputitojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1965
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1980
Demokrata Laborista Partio

**Demokrata Laborista Partio** (***Partido Democrático Trabalhista*** en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **PDT.** Ĝi havas 4 senatanojn kaj 28 deputitojn.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1979
Brazila Socialista Partio

La **Brazila Socialista Partio** (***Partido Socialista Brasileiro*** en la portugala lingvo), estas politika partio de Brazilo, ankaŭ konata kiel **PSB**. Ĝi komence de la jaro 2016 havis 7 senatanojn kaj 34 deputitojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo  ()

Kategorio:Politikaj partioj de Brazilo
Kategorio:Socialismaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1947
Skorenovac

eta|300ra|Panoramo de Skorenovac

**Skorenovac,** serbe **Скореновац,** hungare **Székelykeve** [sEkejkeve], germane **Skorenowatz** estas vilaĝo en Serbio, en aŭtonomio Vojvodino, en distrikto **Suda** Banato, en municipo de Kovin.

## Bazaj informoj 
* Areo: 55 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2570
* Poŝtkodo: 26228
* Telefonprefikso: +381 13

## Situo 
Skorenovac situas proksime de Danubo. Kovin troviĝas 6, Panĉevo 30, Beogrado 46 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1412 laŭ latina formo *"Zkorenovetz Terra"*. Fine de la 19-a jarcento hungaroj el trans Karpatoj, germanoj kaj bulgaroj refondis la vilaĝon. En 1888 inundo okazis. En 1910 vivis en Székelykeve 4541 homoj en 685 domoj (hungaroj 73 %, germanoj 12 %, serboj 1 %). Ĝis 1918 ĝi apartenis al Hungara reĝlando, al Temes (reĝa departemento), al distrikto de Kevevára. Poste Skorenovac apartenis al estonta Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la germana armeo okupis la vilaĝon.

En 2002 loĝis 2&nbsp;574 homoj (2232 (87 %) hungaroj, 141 serboj kaj aliaj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1892

## Vidu ankaŭ 
* Strukturo de Vojvodino

Kategorio:Vilaĝoj de Serbio
Juho Kusti Paasikivi

**Juho Kusti PAASIKIVI** [] (naskiĝis la 27-an de novembro 1870 en Koski Hl. (Suda Finnlando), mortis la 14-an de decembro 1956 en Helsinko, nomo ĝis 1885 svede *Johan Gustav Hellsten*) estis finna politikisto. Li dufoje estis ĉefministro de Finnlando: unuafoje de la 27-a de majo 1918 ĝis la 26-a de novembro 1918 kaj duafoje de la 17-a de novembro 1944 ĝis la 26-a de majo 1946. Sekve, de 1946 ĝis 1956 li estis la ŝtata prezidanto de Finnlando.

## Vivo 
Juho Paasikivi jam frue partoprenis en la politika vivo de Finnlando. Jam antaŭ la Unua Mondmilito li estis membro en la parlamento de la lando, kiu tiam enestas en la Rusian Imperion. En 1918 li estis ĉefministro de la sendependiĝinta ŝtato kaj ambasadoro de Finnlando en Svedio inter la jaroj 1936 kaj 1939, kie li reprezentis la tiel nomatan "skandinavian orientiĝon" de la tiama finna politiko. Li estis la gvidanto de la finna delegacio en la pripacaj traktatoj kun la Sovetunio en la estona urbo Tartu en 1920 kaj ankaŭ partoprenis en pliaj traktatoj kun reprezentantoj de Sovetunio: en aŭtuno 1939 antaŭ la Vintra milito kaj en la traktatoj pri armistico en printempo 1944. Post la demisio de la ĝis-tiama prezidento Gustaf Mannerheim en 1946 la tiama ĉefministro Juho Paasikivi transprenis la oficon de prezidento kaj plenumis tiun oficon ĝis sia morto en 1956. Kiel politikisto li reprezentis linion de interkonciliĝo kun Sovetunio (kiun liaj kontraŭantoj nomis "servuteco al Sovetunio") – tiu politiko certigis "limigitan ŝtatan suverenecon" de Finnlando.

[eta|maldekstre|300px|Iama finna [Finna marko|10-marka monbileto el 1980. Prezidento J. K. Paasikivi bildaperas en la bileto.]]

## Vidu ankaŭ 
* la liston de la ĉefministroj de Finnlando.
* Prezidanto de Finnlando

Kategorio:Prezidantoj de Finnlando
Kategorio:Ĉefministroj de Finnlando
Kategorio:Finnaj politikistoj