Verbo

**Verbo** estas vortospeco, kiu plej ofte signifas agon ("legi", "kuri"), okazon ("brili", "disiĝi") aŭ staton ("ekzisti", "vivi", "stari"). Depende de la lingvo, verbo povas varii forme laŭ multaj faktoroj, eble inkluzive de ĝia verbotempo, aspekto, gramatika modo kaj voĉo. Ĝi ankaŭ povas akordi kun la persono, genro kaj/aŭ pluraleco de kelkaj el ĝiaj argumentoj (kiujn ni normale nomas subjekton, objekton ktp.).

Oni povas klasifiki verbojn laŭ diversaj kriterioj. Laŭ valentecaj argumentoj ekzistas almenaŭ kvar tipoj. Iuj verboj havas specialan gramatikan uzon kaj komplementojn, ekzemple kopuloj kaj helpverboj. Multaj verboj povas partopreni en kompleksaj verboj. Plue, verboj povas esti nefinitaj, ne fleksitaj laŭ tenso kaj havas diversajn formojn, ekzemple infinitivo, participo aŭ gerundio.

## Valenteco 
La nombro de argumentoj, kiujn verbo povas havi, estas ĝia **valenteco**. Laŭ valenteco, oni povas klasifiki verbon kiel unu el:

* Netransitiva (valenteco = 1): la verbo havas nur subjekton: Ekzemple: "li kuras", "ĝi falas".
* Transitiva (valenteco = 2): la verbo havas subjekton kaj rektan objekton. Ekzemple: "ŝi manĝas fiŝaĵon", "ni ĉasas kuniklojn".
* Duoble transitiva (valenteco = 3): la verbo havas subjekton, rektan objekton kaj nerektan objekton. Ekzemple: "mi donis al ŝi libron", "ŝi sendis florojn al mi".

Lingvoj eĉ povas havi verbojn kun valenteco = 0. Ekzemple, en Esperanto, oni povas diri ke akveroj falas el la ĉielo per unu verbo, sen subjekto kaj sen objekto: "Pluvas". Oni kelkfoje nomas ĉi tiujn verbojn "senpersonaj verboj" aŭ "sensubjektaj verboj".

En Esperanto, verboj estas valentece flekseblaj, ĉar la sufiksoj "-ig" kaj "-iĝ" povas ŝanĝi la transitivecon de verbo.

En Esperanto verbo povas havi pli ol unu valentecon nur se ĝi havas pli ol unu signifon.
Ekzemple:
* *En ŝia brusto batas bona, varma koro!* (Kabe, 1907

* *...ĝi batas tiun termason per monstre potenca frapo.* (Monato, 1997-2003 pere de dialogo inter amikoj kiuj parolas pri seriozaj temoj, nome akuzativo kaj diversaj manieroj de transitiveco de verboj, sed kvazaŭ temus pri banala babilado trinkeje, prikomentas dekomence sufiĉe oftajn verbojn (skribi, konstrui, lerni), sed poste unu post alia precipe verbojn kiujn la parolantaro ne ĉiam utiligas ĝuste, kiel enui, ĵongli, kuri, fumi, lumi, pafi, miri, remi, movi, plori kaj pasi, inter kiuj ne ĉiuj funkciigas transitivecon same. La resumo de la esea sinteno estas ke *akuzativo estas signo de energia transigo*.
Helpverboj en diversaj lingvoj tipe helpas esprimi gramatikajn tenson, aspekton, modon kaj voĉon. Ili ĝenerale povas aperi kune kun participo aŭ baza verbformo, sed en Esperanto ili aperas nur kun participo. Oni konsideras ke *esti* estas la precipa kaj modela helpverbo en Esperanto, sed iuj aliaj kopulaj verboj ankaŭ povas funkcii tiel.
Verbotempoj kompleksaj (malsimplaj, kunmetitaj) formiĝas per la kunmeto de la aktivaj kaj pasivaj participoj kun la helpverbo *esti*.

Helpverboj en Esperanto helpas la participojn, kontribuante verbecon, tenson kaj modon. Ekzemple:

* *...ĉirkaŭ 1500-3000 ursoj estas kaptitaj kaj mortigitaj.* (Monato

## Vidu ankaŭ 
* Aplikativo
* Lingvistiko
* Gramatiko
* Sintakso
* -ig- verboj
* Gerundivo
* Konjugacio de la angla

## Referencoj 
Kategorio:Gramatiko
Kategorio:Vortospecoj
Kategorio:Vortoj