open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Géza Irányossy

**IRÁNYOSSY Géza** (ira:njoŝi ge:za), Knoblauch estis hungara remisto, trejnisto naskita en Nadjvarado la 1-an de aprilo 1903 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de oktobro 1978. Lia edzino estis la trejnistino pri atleto, instruistino Katalin Vértessy.

## Biografio 
Géza Irányossy kiel ano de la unuiĝo de Neptun Evezős Egylet de 1926 ĝis 1930 estis 5-foja hungara ĉampiono. En la 1950-aj jaroj li estis trejnisto de Vasas Sport Club kaj de la hungara virina remista selektitularo.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj remistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Orson Hyde

**Orson HYDE** (Oksfordo (Konektikuto), 8-a de januaro 1805 – Sanpete County, Utaho, 28-a de novembro 1878), estis unu el la ĉefoj en la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj kaj origina membro de la Kvorumo de la Dek du Apostoloj.

Kategorio:Usonaj Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
1665 Gaby

'*1665 *Gaby'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Gaby*", en honoro al *Gaby Reinmuth'', bofilino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
Hnilec

**Hnilec,** hungare **Nyilas** [njilaŝ], germane **Großeisenbach** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Hnilec situas en la plej griza parto

## Geografio 
Hnilec situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Brezno-Košice. Spišská Nová Ves troviĝas je 22&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1315 en formo *"Guylnicz"*. La unuaj loĝantoj estis precipe ministoj, kiuj minadis arĝenton. En 1828 loĝis tie 218 vilaĝanoj en 30 domoj. Tiutempe fandoforno por fero funkciis tie. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Nagy-Hnilecz,* poste ĝi ricevis tutan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyilas 408 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Igló, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Ĝis 1954 la municipo funkciis en Spišská Nová Ves. En 2001 vivis en Hnilec 545 homoj, (518 slovakoj, 20 ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1897
* baroka kastelo el la 18-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Hnilec sur mapo de Slovakio
* Fotoj kaj mallonga hungara teksto pri Hnilec

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Spišská Nová Ves
Ŝirvanŝahoj

**Ŝirvanŝahoj** (perse: شروانشاهان, azere: Şirvanşah) ankaŭ literumita kiel Shīrwān Shāh aŭ Sharwān Shāh, estis la titolo en mezepokaj islamaj tempoj (tamen, ĝi estas antaŭislama) de persigita dinastio de araba origino. La ŝirvanŝahoj establis ŝtaton en Ŝirvano (situanta en moderna Azerbajĝano). La ŝirvanŝahoj ankaŭ estis konataj per la titolo Kasranidoj en kelkaj periodoj. 400ra|eta|La ŝirvanŝaha palacoLa ŝirvanŝahoj konstruis multajn defensivajn kastelojn en Ŝirvano por rezisti multajn eksterlandajn invadojn. De la murigita urbo Bakuo kaj multaj mezepokaj kasteloj en Abŝerono ĝis nekonkereblaj fortikaĵoj sur montoj de Ŝirvano kaj Ŝakio, ekzistas multaj bonegaj ekzemploj de mezepoka armea arkitekturo. Tamen, Ŝirvano estis tre detruita pro mongola invado en 1235, de kiu povis ne plene renormaliĝi por la venonta jarcento.

Kategorio:Historio de Azerbajĝano

Kategorio:Azeraj dinastioj
Kategorio:Azeraj nobeloj
Monaĥejo Iviron

**Sankta Monaĥejo de Iviron** (greke: Ιερα Μονή Ιβήρων, kartvele: ივერთა მონასტერი) estas kartvela ortodoksa monaĥejo ĉe la monaĥa ŝtato Athos en Grekio. La monaĥejo estis konstruita sub la gvidado de Johano la Kartvela kaj Tornikios inter 980 - 983 kaj enhavinta kartvelan pastraron. La monaĥejo estas la tria en la hierarkio de la Athos-monaĥejoj. La biblioteko de Iviron enhavas 2000 manuskriptojn, 15 liturgiajn volvolibrojn, kaj 20,000 librojn, la plej granda parto el kiuj estas en kartvela, greka, hebrea kaj latina lingvoj.

La nomo Iviron originis de la antikva kartvela Regno de Iberio (Iverio) kies majstra arkitekto de la monaĥejo estis Ioannes.

La monaĥejo havas la restaĵojn de pli enkanonigitaj sanktuloj ol iu alia sur Athos. La Portaitissa, fama ikono de la 9-a jarcento, ankaŭ situas ĉe Iviron. La monaĥejo havas proksimume 30 laboraktivajn monaĥojn kaj novicojn.

En 1993, la Escala Kantaŭtoro Josep Tero estis forpelita el la monaĥejo de la Iberoj post identigi sin kiel kataluno, ĉar la memoro pri la abomenaĵoj de la Kataluna Venĝo ankoraŭ vivis en Grekio, kaj li estis devigita pasigi la nokton en la vetero inspirite de tiu ĉi sperto, kiam li revenis al Katalunio li senlace laboris por atingi repaciĝon inter katalunoj kaj grekoj. Iliaj klopodoj estis rekompencitaj en 2005, kiam la proparolanto de la Generalitat de Catalunya kaj Ministro pri Teritoria Politiko, Joaquim Nadal, kaj la hegumeno de la monaĥejo Vatopedi inaŭguris la restaŭron de la trezorturo de la monaĥejo, financita per 240.000 eŭroj de la Generalitat kiel pardonpeto. pro la masakroj kiujn la Almogavers faris tie en la 14-a jarcento. La trezorturo estas antikva trulo kiu enhavas la grandiozan kolekton de artaĵoj donacitaj al la monaĥejo tra la historio de romiaj imperiestroj, rusaj caroj kaj aliaj kristanaj monarkoj.

Iviron
Iviron
Kategorio:Athos
Hnilčík

**Hnilčík,** hungare **Szepespatak** [sepeŝpatak], germane **Eisenbach** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Hnilčík situas en la plej griza parto

## Geografio 
Hnilčík situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Spišská Nová Ves troviĝas je 15&nbsp;km-oj.

## Historio 
Hnilčík formiĝis en la nuna senco en 1961 el iamaj vilaĝoj Ráztoky/Iglórosztoka, Supra kaj Malsupra Hnilčík-oj kaj aliaj ministaj domaroj. La unua mencio okazis pri la loko en 1315 en formo *"Guylnitz"*. La unuaj loĝantoj estis ministoj, kiuj ricevis rajton ne pagi imposton dum 20 jaroj. Ili minadis kupron. En la 16-a jarcento ankaŭ fandejo ekfunkciis. En 1772 16 minejoj funkciis tie. En 1787 loĝis en la tiama Kishlinec 306 vilaĝanoj en 51 domoj, en 1828 343 vilaĝanoj en 47 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kis-Hnilecz,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szepespatak 945 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Igló, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Depost la socialismo la vilaĝo prosperas, kiel feriejo. En 2001 vivis en Hnilčík 487 homoj, (479 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Kruco de 1885
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1930
* romkatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Barbara de 1998
* tombeja kapelo omaĝe al Johano Nepomuko de 1819
* kapelo ĉe ponto omaĝe al Johano Nepomuko de 1886
* kapelo omaĝe al Sankta Barbara de 1912
* turisma centro kun skiejoj, skiliftoj, hoteloj kaj restoracioj

## Famuloj 
En la iama Blindtbánya (nuntempa apartenaĵo de Hnilčík) naskiĝis hungara geologo Pál Rozlozsnik.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Spišská Nová Ves
Simssee

**Simssee** estas lago en distrikto Rosenheim (Germanio).

La norda parto de Simssee apartenas al komunumo Bad Endorf, la suda al komunumo Stephanskirchen. Tri pliaj komunumoj limas al la laga bordo: Riedering (sud-oriente), Prutting (okcidente), Söchtenau (nord-okcidente).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* AZV Simssee, asocioj pri rubakvo ()

Kategorio:Lagoj en Bavario
Kategorio:Akvokolekta areo de Inn
Soninstalaĵo

**Soninstalaĵo** (an.: **public address**, mallonge **PA**) estas elektronikaj instalaĵoj, kiuj amplifikas sonsignalojn el mikrofonoj, elektronikaj aŭ elektromekanikaj muzikinstrumentoj aŭ sonregistriloj kaj perceptebligas ilin per laŭtparoliloj al la homa aŭdo. Je tio du specoj estas distingeblaj:
* Transporteblaj soninstalaĵoj por eventoj kiel diskludado kaj koncertoj.
* Lokfiksitaj soninstalaĵoj estas daŭre instalataj por la prisonigo de domoj, sportejoj kaj aliaj liberaeraj areoj.

## Literaturo 
* Wolfgang Ahnert u. Anselm Goertz: Beschallungstechnik. In: Stefan Weinzierl (Hrsg.): *Handbuch der Audiotechnik.* Springer Verlag, Berlin, 2008, ISBN 978-3540343004
* R. Beckmann: *Handbuch der PA-Technik, Grundlagen-Komponenten-Praxis.* 2. Auflage, Elektor-Verlag, Aachen, 1990, ISBN 3-921608-66-X
* Fritz Kühne: *Musikübertragungs-Anlagen, Planung, Aufbau und Wartung.* 5. Auflage, Franzis Verlag, München, 1968
* Siegfried Wirsum: *Praktische Beschallungstechnik, Gerätekonzepte, Installation, Optimierung.* 1. Auflage, Franzis Verlag GmbH, München, 1991, ISBN 3-7723-5862-4
* Michael Ebner:* Handbuch der PA Technik.* 1. Auflage, Elektor-Verlag, Aachen, 2002, ISBN 3-89576-114-1

Kategorio:Elektroakustiko
Kategorio:Sono
Batalo de Basian

La** Batalo de Basian** (kartvele: ) estis kontraŭbatalita, en la 13-a jarcento, inter la armeoj de la Kartvela reĝlando kaj la Ruma sultanlando en la valo Basian je 60 km nordoriente de la urbo Erzurum en kio nun estas Turkio. La batalo estas diverse datita inter 1202 kaj 1205, sed 1203 aŭ 1204 estis lastatempe donita kiel prefera dato. La nuntempa islama analizisto Ibn Bibi datigas la batalon en 598 a.H (1-an de oktobro 1201 - 19-an de septembro 1202).

La batalo estis unu el tiuj pluraj konfliktoj inter la kartvelaj monarkoj kaj la selĝukaj regantoj de Anatolio kiu plenigas la historion de la regiono de la 11-a kaj 13-a jarcentoj. Ĝi ankoraŭ markis plian provon de la selĝukoj por bremsi la kartvelajn progresojn suden. La rakonto de tiu konflikto estas rakontita en la tiutempaj kartvelaj, armenaj kaj islamaj fontoj.

La venko ĉe Basian permesis al Kartvelio sekurigi siajn poziciojn sur la sudokcidento kaj daŭrigi la selĝuk-revigliĝon, sed Erzurum restis en la posedaĵoj de la sultanoj de Rüm.

Kategorio:Milita historio de Kartvelio
Basian
Kategorio:1202
Stereoinstalaĵo

## Komponantoj 
[eta|Stereoinstalaĵo de [Sony el la malfruaj 1990-aj jaroj kun amplifikilo, KD-ludilo kaj kasedilo (ekde malsupre).]]
Stereoinstalaĵo konsistas almenaŭ el fonto- amplifiko- kaj laŭtparolilo-komponantoj:

*Fontokomponantoj* servas por la ellegado de la (analoga aŭ cifereca) sonsignalo.
* Je *ciferecaj fontoj* kiel KD- aŭ DVD-ludilo, MP3-Player same kiel ciferecaj sonbendoj kaj radioriceviloj analoga signalo devas estas rekonstruita.
* *Analogaj fonoj* estas ekz. diskludilo, analogaj radioaparatoj kaj (nun pli malofte) sonkasedo kaj sonbendaparatoj.

*Amplifikilokomponantoj* plifortigas la analogan signalon de la fontaparato kaj ŝanĝas ĝin eble. Krom plenamplifikiloj ekzistas ankaŭ antaŭamplifikiloj kaj finamplifikiloj kiel separaj aparatoj. Krome ekzistas la ebleco, adapti la sonon al personaj preferoj aŭ al la aŭdejakustiko per sonreguliloj.

La *laŭtparolilajkomponantoj* ŝanĝas la elektronikan signalon en sonon. Je tio estas necesaj – depende de la nombro de kanaloj – pluraj laŭtparoliloj.

## Literaturo 
* Robert Harley: *The Complete Guide to High-End Audio*. 3rd Edition, Acapella Publishing 2004
* Robert Harley: *Guide to High-Performance Audio Systems: Stereo - Surround Sound - Home Theater*, Acapella Publishing 2007

## Eksteraj ligiloj 
* Hifi-Wiki.de, Gerätedatenbank für Hi-Fi-Produkte

Kategorio:Muzika teknologio
Kategorio:Elektroakustiko
Monaĥejo de la Kruco

eta|300px|La monaĥejo en la neĝo
[eta|337x337ra|fama [fresko de Ŝota Rustaveli en la Monaĥejo de la Kruco en Jerusalemo.]]
La **Monaĥejo de la Kruco** (,  Minzar HaMatzlevah) estas monaĥejo proksime de la kvartalo Najoto de Jerusalemo, Israelo. Ĝi situas en la Valo de la Kruco, sub la Israela Muzeo kaj Kneset. La monaĥejo estis konstruita en la 11-a jarcento, dum la regado de reĝo Bagrato la 4-a, fare de la kartvela reganto de Ŝavŝeti. Oni kredas ke la ejo estis originale konsekrita en la 4-a jarcento sub la instrukcio de la romia imperiestro Konstantino la Granda, kiu poste donis la ejon al la kartvela reĝo Mirian la 3-a de Iberio post la konvertiĝo de lia lando al kristanismo en 327.

Legendo diras ke la monaĥejo estis konstruita en la entombigoloko de la kapo de Adamo, kvankam du aliaj lokoj en Jerusalemo ankaŭ postulas tiun honoron, de kiu kultivis la arbon kiu donis ĝian lignon por la kruco sur kiu Kristo estis krucumita. La monaĥejo estas nuntempe okupita de monaĥoj de la Ortodoksa Eklezio de Jerusalemo.

Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Jerusalemo
Kruco
Kruco
1666 van Gent

'*1666 *van Gent''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi estis tiel nomita en honoro de sia malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
Ĝenerala Konferenco

300ra|dekstra
**Ĝenerala Konferenco** estas monda konferenco de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj okazanta en aprilo kaj oktobro, kie membroj kunvenas dum du horoj por aŭskulti la instruon de la ekleziaj gvidantoj. Ĝenerale, la membroj de la eklezio ĉeestas kvar sesiojn (sabate matene kaj posttagmeze, dimanĉe matene kaj posttagmeze) kaj suplementaj sesioj okazas por viroj posedantoj de la Sacerdoteco (sabate vespere) kaj virinoj de la Societo de Helpo (en oktobro, la antaŭa sabato vespere) kaj la Fraŭlinoj (en aprilo, la antaŭa sabato vespere). Ĝenerala Konferenco estas elsendita de la Konferencejo en Sallagurbo, Utaho, satelite, radie, televide, kaj interrete por pliigi konferencan partoprenon.

Kategorio:Konferencoj
Kategorio:Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Vera Kruco

alternative=Weltliche Schatzkammer Wien (181).JPG|eta|Sekulara trezoro, Vieno (181)
[eta|280ra|*Kristo krucumita*, pentrita de [Giotto, ĉ. 1310.]]
eta|Antonello da Messina, Krucumado 1475
La **Vera Kruco** - aŭ *Sankta Kruco* - estas la nomo por la fizikaj restaĵoj kiuj, laŭ kristana tradicio, supozeble estas de la kruco sur kiu Jesuo Kristo estis krucumita.

Laŭ post-niceaj historiistoj, Sokrato de Konstantinopolo kaj aliaj, sankta Helena, patrino de Konstantino, la unua kristana imperiestro de Romo, en la dato post la jaro 312 kiam kristanismo estis leĝigita ĝenerale en la Imperio, vojaĝis al la Sankta Lando, fondante preĝejojn kaj establante helpejojn por la senhavuloj. En tiu tempo ŝi supoze malkovris la kaŝejon de tri krucoj uzitaj ĉe la krucumo de Jesuo kaj de la du ŝtelistoj, sankta Dimas kaj Gestas, kiuj estis ekzekutitaj kun li. Per miraklo estis rivelita kiu de la tri estis la Vera Kruco.

Multaj preĝejoj posedas fragmentajn restaĵojn laŭ kiu la tradicio apartenas al la Vera Kruco. Ilia aŭtenteco ne estas akceptita universale de ĉiuj kristanoj. La akcepto kaj kredo de tiu parto de la tradicio kiu apartenas al la Frua Kristana Eklezio estas ĝenerale restriktitaj al la Katolika kaj Ortodoksaj Eklezioj. La mezepokaj legendoj de ĝia deveno malsamas inter katolika kaj ortodoksa tradicio. Tiuj eklezioj honoras Helenan kiel sanktulinon, same kiel la anglikana eklezio.

## Citaĵo 
:*"Pecojn de la Sankta Kruco mi vidis en aliaj preĝejoj jam multajn. Se ĉi ĉiuj estus veraj, nia Savinto ne estus alnajlita sur du krucitaj traboj, sed sur tuta arbaro."*
::William de Baskerville en Umberto Eco: "Il nome della rosa". Esperantigita laŭ la germana tradukaĵo "Der Name der Rose", Carl Hanser Verlag, Munkeno, 1982, p.540

## Vidu ankaŭ 
* kristana kruco (pri la grafika simbolo plej ĝenerale)
* Laŭdego de la Sankta Kruco
* Festo de la Kruco
* Adorado de Kruco
* Katedralo de Orleano
* Kruca teologio

Kategorio:Kristanaj terminoj
Kategorio:Kristanismo en Jerusalemo
Kategorio:Jesuo
Kategorio:Krucoj
İspir

eta|300ra|dekstra| İspir
**Sper** aŭ **Speri** estis antikva kartvela princlando. Unu parto de tiu princlando, Malalta Sper estis distrikto de Armenio ĉ. 400 - 800. Situanta nordokcidente de moderna Erzurum (Turkio), en la montoj, proporcias al nuntempa turka distrikto de İspir kaj nordaj montaj areoj de Erzurum-provinco.

Sper foje estis ĉefregno de bagratida dinastio kaj de longe antaŭ kiam la bagratidoj iĝis reĝoj de Kartvelio (809) kaj pli posta Armenio (885).

Kategorio:Provinco Erzurum
Kategorio:Historio de Kartvelio
Bagrato la 3-a

**Bagrato la 3-a** (kartvele: ბაგრატ III) (ĉ. 960 - 7-an de majo 1014), estis reĝo de la kartvelbranĉa bagratida dinastio, estis *Reĝo de la abĥazoj* ekde 978 (kiel Bagrato la 2-a) kaj Reĝo de la kartveloj ekde 1008. Li unuigis tiujn du titolojn de dinastia heredo kaj, per konkero kaj diplomatio, aldonis kelkajn pliajn teritoriojn al lia sfero, efike iĝante la unua reĝo de tio kio estas ĝenerale konata kiel unuigita kartvela monarkio. Antaŭ ol Bagrato estis kronita kiel reĝo, li ankaŭ regis en Kartli de 976 al 978.

Li ankaŭ estas konata pro la konstruado de la katedralo de Kutaiso, okcidenta Kartvelio, kies ruinoj nun estas Monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Dinastio Bagration
Kategorio:Kartvelaj reĝoj
Kategorio:Abĥazaj reĝoj
Centro de Familia Historio

300px|dekstra|eta|La monda centralo de la CFH en Sallagurbo.
La **Centroj de Familia Historio** (CFH) estas lokaloj por genealogia esploro rilataj al la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj. Ankaŭ konataj per la sigloj, *CHF*, ĉi tiuj pli de 4.000 centroj estas etenditaj de ĉiuj, estante kunordigitaj de la Genealogia Societo de Utaho, kies sidejo troviĝas en Sallagurbo, en Usono.

Kategorio:Mormonismo
Kategorio:Genealogio
Adam-ondi-Ahman

300px|dekstra
**Adam-ondi-Ahman** estas loko de religia graveco en Daviess Gubernio, Misurio (Usono). Laŭ la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj, ĝi estas la ejo kie Adamo kaj Eva vivis post esti elpelitaj de la Edena ĝardeno kaj estos la renkontiĝo-punkto por kunsido de la sacerdota gvidantaro, inter ili profetoj de ĉiuj aĝoj kaj aliaj virtuloj, antaŭ la Reveno de Jesuo Kristo.

Kategorio:Adamo kaj Evo
Kategorio:Temploj de La Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj en Nordameriko
Kategorio:Gravaj lokoj rilate al mormonismo
Kategorio:Posedoj de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj
Kategorio:Misurio
Ahlatŝahoj

**Ahlahŝahoj** (ankaŭ konataj kiel Sökmenli) estis la regantoj de la 11-a kaj 12-a jarcentoj de anatoliaj bejlikoj de la unua periodo fondita post la Batalo de Manzikerto, kaj centrita en Ahlat sur la nordokcidenta marbordo de lago Van en Orienta Anatolio. Tiu regiono konsistis el la plej granda parto de la provincoj Bitlis kaj Van kaj partoj de Batman, Siirt, kaj Diyarbakır.
eta|Dom. of Shah Armen (Caucasus)
La dinastio foje estas ankaŭ nomita Sökmenli en referenco al la fondinto de la princlando, Sökmen el Kutbî, laŭlitere Sökmen la sklavo, unu el la komandantoj de la Granda Selĝuko Alp Arslan. Ahlatŝaho Sökmenli ne devus esti konfuzita kun la reganto de la saltukla dinastio Sökmenli kiu regis en Hasankejfo dum ĉirkaŭ la sama periodo. La Ahlatŝahoj atingis plej brilan periodon sub la 57-jara regado de Sökmen la Dua (1128-1185).

La Ahlatŝahoj lasis grandan nombron da historiaj tomboŝtonoj en kaj ĉirkaŭ la urbo Ahlat. Lokaj administrantoj nuntempe provas havi la tomboŝtonojn inkluditajn en la Monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Historio de Turkio
Kategorio:Dinastioj
Sankta Bosko

300ra|dekstra|eta|Areo de la Sankta Bosko en 1907.

La fond-evento de la Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj okazis en loko kutime nomata **Sankta Bosko**. Ĉi tiu Bosko estas arbara loko apud la landlimo de okcidenta Nov-Jorko apud la hejmo de Joseph Smith. Ĝi estas la loko kie Smith havis la Unuan Vizion, grava teofanio en la movada teologio okazinta en la printempo de la jaro 1820.

Kategorio:Mormonismo
1667 Pels

'*1667 *Pels''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Gerrit Pels.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1930
Movado por la Tibeta sendependeco

[eta|250px|La [Flago de Tibeto estis itermite uzita inter 1912 kaj 1950. Ĉi tiun version enkondukis la 13-a Dalai-lamao Thubten Gyatso en 1912. La flago estas malpermesita en Ĉinio.]]
La **Tibeta sendependeco movado** estas movado por la sendependeco de la landoj kie Tibetaj homoj vivas kaj la politika apartigo de tiuj landoj de la Ĉina Popola Respubliko. Estas ĉefe gvidata de la Tibeta diasporo en landoj kiel Barato kaj Usono, kaj de famuloj kaj Tibetaj Budhanoj en Usono kaj Eŭropo. La movado ne estis aprobita de la 14-a Dalai-lamao, kiu kvankam rekomendis ĝin de 1961 al fino de la 1970-aj jaroj, proponis specon de altnivela aŭtonomeco en parolado en Strasburgo en 1988, kaj jam estas restriktinta siaj proponoj al la Tibeta Memstara Regiono ene de Ĉinio.

## Vidu ankaŭ 
* Students for a Free Tibet

## Referencoj 
Tibeto
Kategorio:Movadoj pri sendependeco
Kategorio:Politiko de Ĉinio
Kategorio:Tibeto
Kategorio:Movadoj de nacia liberigo
Subarbaraĵo

[eta|220ra|Subarbaraĵo kun *Ranunculus ficaria* en Beith, North Ayrshire ( [Skotujo ).]]
La **subarbaraĵo** ampleksas la plantojn kaj la plantotavolojn sub la arba etaĝo. La ĉeesto de lumo dependas de la kanopeo de la arba stratumo kaj gravas por la disvolviĝ-eblecoj de la subarbaraĵaj plantoj.

## Faka terminologio 
En arbaristiko kaj forstumado oni uzas multecon de terminoj por priskribi la stratumojn en arbarero. Laŭ *Lexicon silvestre* , distingendas :

* La **supra etaĝo** : tiu parto de (samaĝa) arbarero, kiu konsistas el la dominantaj arboj kaj formas la plej supran kronetaĝon; ĝi ne apartenas al subarbaraĵo.
* La **suba etaĝo** : Tiu parto de arbarero, kiu ne partoprenas kun siaj arbokronoj en la kronetaĝo de la dominantaj kaj interetaĝaj arboj; ĝi ne apartenas al subarbaraĵo.
* La **suba kreskaĵaro** : (Pli junaj) arboj kaj arbedoj, evoluiĝantaj sub la krontegmento.
* La **herbotavolo** : Tiu plantotavolo (en la arbarero), kiu konsistas el herboj, filikoj kaj nanaj arbustoj.
* La **surgrunda flaŭro** : Tuto de ĉiuj plantoj - escepte de arboj kaj arbedoj -, kiuj formas certan vegetaĵaran tavolon proksime de la grundo.

## Strukturo de la subarbaraĵa vegetaĵaro 
Oni povas fari jenan klasifikon por la subarbaraĵo :

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Simon, Karl-Hermann (ed.) 1995 : Lexicon Silvestre. Prima Pars. Vortaro de forsta fako. Esperantlingva parto (I eo) kun difinoj. *Förderverein Lexicon Silvestre e.V.*, Eberswalde, 84 pp. 

Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Arbara mastrumado
Marakva forcejo

La **marakva forcejo** (angle *Seawater Greenhouse*) estas forcejo, kiu entenas sensaligan instalaĵon kaj kies akvobezono estas kovrita el la marakvo. La forcejo tiel imitas la naturan akvocirkuladon en pli malgranda versio. Ĝi uzas parte sun- kaj ventoenergion por la procezo, estas konstruita el ŝtalo.

La teknologion ellaboris, evoluigis ekde 1991 brita entrepreno (*Seawater Greenhouse Ltd.*) kaj estas ekde fino de la 1990-aj jaroj merkat-preta. Ĝis nun (2010) ekzistas tri forcejoj kun tiu teknologio: unu sur la kanaria insulo Tenerifo (1992, eksperimenta forcejo), unu en Omano (2006) kaj unu en emirlando Abu-Dabio (Unuiĝintaj Arabaj Emiratoj, 2000).

Kategorio:Akvo
Kategorio:Teknologio
Kategorio:Forcejoj
Montenegro de Cameros

**Montenegro de Cameros** [monteNEgro dekaMEros] estas municipo de Hispanio, en la regiono Kastilio kaj Leono, plej nordokcidente de la provinco Sorio kaj en la *Komarko Pinares* (Komarko Pinaroj) en la nordokcidento de la provinco. La loknomo *Montenegro de Cameros* estas etimologie komprenebla kiel *Nigra Monto de Cameros*, alude al la komarko Nova Kamero de Rioĥo.

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|*[Komarko Pinares|Komarko Pinaroj* en la nordokcidento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Montenegro de Cameros en la [provinco Sorio.]]
250px|eta|maldekstra|La preĝejo.
250px|eta|maldekstra|La ermitejo.
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 55,32 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 34651 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis preskaŭ 540 loĝantojn el 1877. 

Ĝi distas 63 km de Sorio, provinca ĉefurbo. Ĝi estas ĉe la montopasejo Santa Inés (1758 m), al la deklivaro de Ebro, kiu separas ĝin disde la cetero de la provinco, konstituante ĝi preskaŭ eksklavo. Ĝi estas la nura loĝloko de Cameros kiu ne apartenas al la provinco Rioĥo; por administraciaj kaj politikaj aferoj, ĝi formas parton de la provinco Sorio. 

En ĝia teritorio inklude en la Reto Natura 2000 estas la Loko de Komunuma Intereso konata kiel *Sierra de Urbión y Sierra de Cebollera *, okupanta 35 516 hektarojn, nome 99 % de la teritorio kaj la Birdoprotekta Areo ZEPA konata kiel *Sierra de Urbión*, okupanta 5 523 hektarojn, nome 100 % de la teritorio.

## Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 10-a jarcento.

De tiu municipo devenis parto de la familio López de Tejada, kiu dediĉis sin al transmigra brutobredado, kiu instaliĝis komence de la 19-a jarcento en Ekstremaduro, kien ili alportis ŝafojn ĉiujare, precize al la municipoj Brozas kaj Navas del Madroño, kie ili atingis gravan socian kaj ekonomian pozicion. 

## Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado, manĝoproduktado kaj transmigra brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la preĝejo kaj la ermitejo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Notoj
## Bibliografio
Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
1668 Hanna

'*1668 *Hanna'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Hanna*" en honoro al *Hanna Reinmuth'', bofilino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Tein Sein

**Tein SEIN**, ankaŭ literumata *Thein Sein* (birme သိန်းစိန်‎, naskiĝis , do nun -jara) estas birma politikisto. Oficiale ekde oktobro 2007, fakte jam ekde aprilo de tiu jaro, li estis la ĉefministro de la lando, ĝis la 4-an de februaro 2011, la parlamento de Birmo elektis lin ŝtata prezidanto. Por li voĉdonis 408 parlamentanoj el 659.

## Ĉefministro 
Thein Sein estis nomumita transira ĉefministro de Birmo en aprilo 2007 fare de la rega armea ĥunto, anstataŭigante la malsaniĝintan politikiston Soe Ŭin. La 24-an de oktobro de tiu jaro, li iĝis la oficiala posteulo de Soe Ŭin, post kiam la antaŭulo mortis la 12-an de oktobro.

Sein havis la postenon de unua sekretario en la rega Ŝtata Paca kaj Evolua Konsilio, la nacia registaro. Li estas la kvara plej altranga generalo de Birmo, kaj ankaŭ funkcias kiel estro de la registare subtenata Nacia Konferenca Kunvena Komisiono. Tein Sein gvidis altnivelajn traktadojn kun la registaroj de Bangladeŝo kaj Kamboĝo, en sia unua eksterlanda vojaĝo post la nomumo kiel ĉefministro, ankaŭ kun tiuj de Laoso kaj Vjetnamo.

## Baloto de 2010 
Kiel gvidanto de la Unia Solidara kaj Evolua Partio, unu el la partioj konkurantaj en la ĝenerala baloto de 2010, li kaj sia partio gajnis tiun baloton. La 4-an de februaro 2011, li sekve estis nomumita ŝtata prezidanto.

Kategorio:Birmaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Birmo
Kategorio:Prezidantoj de Birmo
Unia Solidara kaj Evolua Partio

La **Unia Solidara kaj Evolua Partio**, kiu fondiĝis en marto 2010 kaj registriĝis la 2-an de junio 2010 en la balota komisiono de Birmo kiel politika partio, estas la sekvaĵo de la birma registara masorganizaĵo, la Unia Solidara kaj Evolua Asocio. Ĝia gvidanto estas la politikisto Tein Sein, en la momento de la partia fondiĝo la ĉefministro de Birmo kaj ekde la 4-a de februaro 2011 ties ŝtata prezidanto. Laŭ la ŝtata konstitucio de 2008, ŝtataj oficialuloj inkluzive de naciaj ministroj kaj ĉefministroj ne rajtas fondi politikan partion, kvankam la balota komisiono tamen akceptis la novan partion, kaj ĝi poste gajnis la ĝeneralan baloton de 2010.

La partio kolektis partianojn interalie per la oferto de malaltinterezaj kreditoj, aparte en centra Birmo kaj en la provinco *Raĥajn*.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala partia retejo 

Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2010
Unia Solidara kaj Evolua Asocio

La **Unia Solidara kaj Evolua Asocio** (, prononco []; mallongigite **USDA**) estis birma masorganizaĵo kreita de la reta armea junto] de la ŝtato. La organizaĵo havis 1 centran oficejon, 17 provincaj, 66 distriktaj kaj 320 urbaj asocioj. La 30-an de aprilo 2010, la organizaĵo havis 24 milionojn da membroj.

La 29-an de marto 2010 fondiĝis la politika partio Unia Solidara kaj Evolua Partio, pluevoluaĵo de la masorganizaĵo - tiu nova partio partoprenis la ĝeneralan baloton de 2010 kaj gajnis ĝin. Ĉiuj ŝtataj oficistoj kaj membroj sub 25 jaroj estis prenitaj el la organizaĵo, kaj la restintaj membroj transigitaj al la nova partio. Ĉiuj infrastrukturaĵoj kaj financoj de la organizaĵo estis same transigitaj al la partio, kaj sekve la organizaĵo estis malfondita en julio 2010.

Htaj Oo estis la ĝenerala sekretario de la organizaĵo. La moto de la organizaĵo estis "Moralo, Disciplino, Solidaro, Unueco." La 1-an de julio 2008, malgranda bombo eksplodis en urba oficejo de la organizaĵo - krome en la diktatora reĝimo de Birmo dum la vivtempo de la organizaĵo apenaŭ senteblis malferma civitana protesto.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala anglalingva retejo 
* informo pri la organizaĵo en la ŝtata retejo 

Kategorio:Politiko de Birmo
Kategorio:Organizaĵoj en Birmo
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1993
Masaniello

**Masaniello**, alnomo de '''Tommaso Aniello d'Amalfi''' (Napolo, 29a de junio 1620 – 16a de julio 1647), estis fiŝisto kaj revolucia homo. Li iĝis la ĉefo de la napola ribelo inter la 7a kaj 16a de julio 1647 per kiu la popolo insurekciis kontraŭ la ŝarĝoj postulitaj de la hispana vicreĝlando.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1622
Kategorio:Italaj revoluciuloj
Kategorio:Napolo
Hispana markio

La **Hispana Marko** (aŭ **Hispana Markio**, laŭ NPIV), ) estis la komprenita teritorio inter la politika-milita limo de la Karolida Imperio kun Al-Andalus kaj Pireneoj, de finoj de la 8-a jarcento ĝis ties efektiva sendependeco en diversaj reĝlandoj kaj graflandoj. Kontraste kun aliaj karolidaj mark(i)oj, la Hispana Marko ne havis propran unuigitan administran strukturon.

Kategorio:Frankoj
Kategorio:Mezepoka Hispanio
Kategorio:Historio de Aragono
Kategorio:Historio de Katalunio
1671 Chaika

'*1671 *Chaika'''* estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Ĉaika*" (*Чайка*: *mevo'' en rusa lingvo) estis la voksigno de la sovetunia kosmonaŭtino Valentina Tereŝkova dum ŝia kosma flugo de la .

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Gyula Istvánffi

**ISTVÁNFFI Gyula** (iŝtva:nfi djula), ĝis 1886 **Schaarschmidt Gyula**, estis hungara botanikisto, mikologo, vinberkulturisto, universitata profesoro, ano de MTA naskita en Koloĵvaro la 5-an de aprilo 1860 kaj mortinta en Budapeŝto la 16-an de aŭgusto 1930.

## Biografio 
Gyula Istvánffi studis en la universitatoj de Koloĵvaro kaj Bonn, doktoriĝis en 1881 en Koloĵvaro, en 1882 li havigis diplomon de instruisto. En jaroj 1881–85, poste inter 1887–89 li estis asistanto pri botaniko, en 1883 privatprofesoro. Inter 1885–87 li estis asistanto en la akademio de Münster apud Brefeld. En 1889 li estis gvidanto de la plantokolektaro de Hungara Nacia Muzeo, profesoro en Budapeŝto kaj Koloĵbaro. En 1902 kaj 1905 li ricevis la premion Thore de franca scienca akademio. Li aperigis preskaŭ 200 laboraĵojn. Li redaktis la periodaĵojn *Központi Szőlészeti Kísérleti Állomás és Ampelológiai Intézet Közleményei* (1900–14); *Évkönyvei* (1900–14) kaj franclingvan *Annales* (1900–14).

## Verkoj 
* *A magyar ehető és mérges gombák könyve* (Bp., 1899);
* *A Clusius-codex mykológiai méltatása* (Bp., 1899–1900; distingita ankaŭ de la franca akademio).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj fungosciencistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Botanikistoj
Balnibarbio

**Balnibarbio** () estas fikcia lando de la libro *La vojaĝoj de Gulivero* de brita verkisto Jonathan Swift. Laŭ la libro, Gulivero vizitis ĉi tiun landon en la jaro 1708. La ĉefurbo de Balnibarbio estas Lagado. Sed la reĝo de Balnibarbio vivas ne en Lagado, sed sur fluganta insulo Laputo. Lingvoj de Balnibarbio kaj de Laputo estas la samaj.

Loĝantoj de Balnibarbio estas tre forlogitaj pri variaj projektoj pri reorganizo de tekniko kaj aliaj sferoj de vivo. La projektoj estas tre stultaj, sed la homoj esperas pri grandiozaj efektoj de la projektoj en estonto kaj vivas tre malriĉe, ĉar direktas multajn penojn al la projektoj kaj neglektas kutiman laboron.

## Loko 
Laŭ la libro, Balnibarbio situas en nordorienta parto de Pacifiko.

## Formo de regado 
Balnibarbio estas monarkio regata de la reĝo de Laputo (fluganta insulo kapabla flugi super Balnibarbio). Probable, ekzistas parlamento de Balnibarbio, ĉar en la libro de tempo al tempo oni mencias pri senatanoj; sed estas ne konata, kie la parlamento situas: en Balnibarbio aŭ sur Laputo.

Administrejoj de urboj estas enoficigata, probable, de la reĝo.

De tempo al tempo la reĝo uzas la flugantan insulon por ke sufoki ribelojn en Balnibarbio: la insulo stopas super ribelanta urbo ŝirmante Sunon kaj pluvojn; okazas ke ŝtonoj estas ĵetata al domoj de ribelantoj; se la ribelo daŭras, la reĝo povas decidi dispremi la urbon mallevante la insulon sur ĝin, sed ĉi tio okazas tre malofte.

Ĉirkaŭ la jaro 1705 aŭ 1706 la reĝo provis uzi ĉi tiujn metodojn por ke sufoki ribelon en urbo Lindalino. Sed loĝantoj de la urbo provis detrui diamantan bazon de Laputo plirapidigante ĝian malleviĝon per 5 magnetoj starigitaj por ĉi tio sur 4 turoj kaj roko. Sekve la reĝo lasis Lindalinon trankvila, kaj ĉi tiu urbo fakte restis sendependa ŝtato.

## Projektado 
Ĉirkaŭ la jaro 1668 iuj loĝantoj de Balnibarbio vizitis Laputon kaj parte adoptis pensmanieron de laputanoj. Ili komencis sin okupi en Balnibarbio pri tiel nomata Projektado - specifa tipo de projektado. Estis organizata Akademio de Projektistoj en la ĉefurbo Lagado; pli malfrue samaj akademioj estis organizataj en aliaj urboj de Balnibarbio. Projektoj prilaboratoj dum la Projektado estas nomataj Projektoj. Ili estas tre stultaj.

Ekzemploj de la Projektoj: ricevi lumon el kukumoj; ricevi nutraĵon el ekskremento; konstrui domojn komencante de tegmento; utiligi araneojn por produktado de ŝtofoj.

Loĝantoj de Balnibarbio estas tre forlogitaj pri ĉi tiu Projektado kaj estas tre malriĉa. Profesoroj de Akademio de Projektistoj ofte petas vizitantojn doni monon por ilia "scienco". Sed la homoj esperas pri grandiozaj efektoj de la projektoj en estonto. Nur malmultaj loĝantoj de Balnibarbio ne okupas sin pri Projektoj; ilia reputacio en la lando estas malbona.

## Fontoj 
* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la angla, Projekto Gutenbergo)
* La vojaĝoj de Gulivero (kompleta teksto en la rusa)

Kategorio:Fikciaj landoj
Kategorio:La vojaĝoj de Gulivero
Szilárd Iván

**IVÁN Szilárd** (iva:n sila:rd) estis hungara pentristo naskita en Újarad la 8-an de majo 1912 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de aŭgusto 1988. 

## Premioj, distingoj
*1932: rekono distinga de Szinyei Társaság; 
*1935-1936: estipendio de Romo de Magyar Akadémia; 
*1937: Nemes Marcell-premio; 
*1941: Káldi Jenő-premio; 
*1944: pejzaĝpremio de Szinyei Társaság; 
*1945: grandpremio de Szinyei Társaság; 
*1947: Székely Bertalan-premio; 
*1953: a Munkácsy-premio díj; 
*1972: grado ora de Munka Érdemrend.

## Biografio
Szilárd Iván studis grafikon en 1927; en 1928-29 en privatlernejo de István Szőnyi; en jaroj 1930-37 en la Belarta Altlernejo. Inter 1940-44 li laboris an Nagybánya. Li faris studvojaĝon en Nederlando, Parizo. De 1962 ĝis 1984 li instruis en la Hungara Belarta Altlernejo. Liaj majstroj estis István Szőnyi, István Réti, Nándor Lajos Varga.

## Elektitaj disĉiploj 
* Gábor Dienes
* András Koncz
* Ernő Tóth
* László Valkó

## Fonto
* Artportal.hu 

Ivan, Sz.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1670 Minnaert

'*1670 *Minnaert''''' estas malgranda asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la suda stacio de la observatorio de Leiden, en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la belgan-nederlandan astronomon (kaj esperantiston) Marcel Minnaert (1893 — 1970).

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Dolmo

eta|250ra|Armena dolmo
250ra|eta|Azera dolmo
**Dolmo** (, venas de la verbo  (dolmɑkʴ) "ŝtopi"; ) estas aro de ŝtopitaj vegetaĵaj pladoj en la kuirartoj de la antaŭa Otomana Imperio kaj ĉirkaŭaj regionoj, inkluzive de Turkio kaj Kipro, Balkanio, multaj sudokcident-aziaj landoj, Irano kaj Kaŭkazio kaj centra kaj suda Azio. Eble la plejbone konata estas la vinberfolia dolmo, aŭ *sarma*. Oftaj legomoj ŝtopitaj inkludas kukurbon, melongenon, tomaton kaj pipron. La farĉo povas aŭ ne inkludi viandon. Dolmo kun viando estas ĝenerale servita varme, ofte kun saŭco. Senviandaj dolmoj estas ĝenerale servitaj malvarme, kvankam senvianda dolmo estas manĝita laŭ ambaŭ manieroj en Irano. Ambaŭ estas ofte manĝitaj kun jogurto.

Kategorio:Armena kuirarto
Kategorio:Azeria kuirarto
Kategorio:Balkana kuirarto
Kategorio:Mezorienta kuirarto
Kategorio:Turkaj vortoj kaj esprimoj
Baklavo

Turka baklavo|250ra|eta|dekstra
[Azerbajĝana baklavo el [Ganĝa|250ra|eta|dekstra]]
**Baklavo** estas riĉa, dolĉa bakaĵo farita el tavoloj de filpasto plenigita per tranĉitaj nuksoj kaj dolĉigita per siropo aŭ mielo. Ĝi estas karakterizaĵo de la kuirartoj de la iama Otomana Imperio kaj en multaj landoj de centra kaj sudokcidenta Azio.

La historio de baklavo ne estas bone dokumentita. Multaj etnoj asertas ke ĝi estas ĝia propra dolĉaĵo, sed ekzistas forta indico ke ĝi estas de tjurka centrazia origino, kie ĝia nuna formo estas evoluigita en la imperiaj kuirejoj de la Palaco de Topkapi.

Multaj otomanaj dolĉaĵoj estas similaj al bizancaj, uzas paston, sezamon, tritikon, nuksojn kaj fruktojn, kaj kelkaj estis similaj al la otomana börek, halvao ktp.

Efektive, Vryonis identigas la malnovgreka *gastris* (γάστρις), kopte (κοπτὴ σησαμίς), kopton (κοπτόν), aŭ koptoplakous (κοπτοπλακοῦς), menciitaj en Deipnosofisteo, kiel baklavo, kaj nomataj kiel "Bizanca favorato".

## Lokaj versioj 
En Turkio, baklavo estas tipe servata kun ŝaŭmkremo kaj pistakujoj. En Azerbajĝano, baklavo estas plejparte farata dum festado de Novruzo. Post preparado, baklavo estas tranĉita en diamantoformoj kaj ĉiu peco estas garnita per migdalo aŭ juglando.

En Bosnio kaj Hercegovino baklavo estas ĝenerale riĉa je nuksoj kaj farĉaĵo kaj estas manĝata nur dum specialaj okazoj, plejparte en la sanktaj monatoj de Ramadano kaj Eid.

En Irano, pli seka versio de baklavo estas kuirita kaj prezentita en pli malgrandaj rombaj tranĉoj spicitaj kun rozakvo. Ankaŭ en Armenio ĝi estas populara dolĉaĵo.

En Afganio kaj Kipro, baklavo estas kuirita en triangul-formaj pecoj kaj estas malpeze kovrita per dispremitaj pistaknuksoj.

En Albanio, baklavo estas la plej populara deserto, kutime servata dum la novjara festo kaj la sekvaj tagoj. En ĉi tiu lando ĝi ankaŭ havas propran version kun vanilo kiel distingaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Desertoj
Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Balkana kuirarto
Kategorio:Mezorienta kuirarto
Kategorio:Turkaj vortoj kaj esprimoj
Tatara viandaĵo

eta
**Tatara viandaĵo** estas produktita de fajne muelita kruda bovaĵo. Ĝi ankaŭ povas esti farata per maldikaj tranĉaĵoj, marinante ĝin en vino aŭ spicante ĝin por gustigi, kaj poste ĝi estas malvarmigata. Ĝi ofte estas servita kun cepoj, kaporo kaj spicoj, foje kun kruda ovo, kaj ofte sur sekalpano.

Populara legendo diras, ke la plado estas nomita laŭ la nomadaj tataroj de la stepoj de Centra Azio, kiuj manĝis krudan viandon kiam ili rajdis siajn ĉevalojn ĉar ili ne havis tempon halti kaj kuiri. Vario de tiu rakonto estas ke la viando estis konservita sub la seloj de la ĉevaloj por esti moligita de la rajdado de la tago.

Fakte, tatara viandaĵo ricevis sian nomon de tatara saŭco. Ĝi unue estis servita en francaj restoracioj frue en la 20-a jarcento. Kio nun estas ĝenerale konata kiel "tataraĵo", tiam estis nomita usona bifsteko.

Sanzorgoj reduktis la popularecon de tiu viandaĵo en kelkaj mondopartoj pro la danĝero je kontaminado de bakterioj kaj parazitoj. Tamen, kiam bazaj higienaj reguloj estas sekvitaj kaj kiam freŝa viando estas uzita, la risko estas malalta. Ĝi ne estas rekomendita por homoj havantaj malfortigitan imunan sistemon aŭ suferantaj kronikan malsanon.

Kategorio:Krudviandaj pladoj
Kategorio:Viandaĵoj
Viandaĵo
Kongrio

[eta|Tipa kuba manĝaĵo: kongrio kun platanoj maldekstre kaj *[malnova vestaĵo* dekstre.]]
**Kongrio** (hispane congrí, moros y cristianos aŭ arroz moro) estas fama plado de Kubo. Ĝi estas versio de la plado rizo kaj fazeoloj, kombinaĵo trovita ĝenerale en Karibio kaj Brazilo. "Moros y Cristianos" tradukata kiel *Maŭroj kaj Kristanoj*. La "Maŭroj" estas la nigraj fazeoloj, kaj "Kristanoj" la blanka rizo, referenco de la fruaj setlejanoj de Kubo por kiuj la Reconquista de Hispanio estis lastatempa memoro.

La kuirado ĝenerale implikas kuiri la nigrajn fazeolojn en bona kvanto de akvo, kaj tiam kuirinta la rizon en la akvo de la fazeoloj en alia poto. La rizo ankaŭ povas esti kuirita aparte kun fazeoloj simple servita aldone al la rizo, kvankam tio ne estas la plado "kongrio". Cepoj, ajlo, dolĉa papriko, origano kaj laŭrofolio estas ordinaraj gustigaĵoj por tiu plado, ĝenerale kuirita kun sofrito anticipe.

## Referencoj 
Kategorio:Kuba kuirarto
Sigelo de Malio

La **blazono de Malio** aŭ formale **sigelo de Malio** estis oficialigita la 20-an de oktobro 1973, post kiam la ŝtato Malio en 1960 ekestis post la epoko de franca koloniado kadre de Ekvatora Franca Afriko.

Sur ĝi legeblas la moto de la lando – *Un peuple, un but, une foi* (franca por: „Unu popolo, unu celo, unu kredo“) – kiu aperas en artikolo 25 de la konstitucio. La moto formas duonrondan arkon kaj estas en majusklo, en la suba duono, apud rando de la blazono. La rondon formas la vortoj *Republique du Mali* en la supra duono.

La sigelo de Malio estas rondforma kun helblua fono. En ties mezo troviĝas la skizo de la Granda Moskeo de Djenné en orkoloro, super kiu – same en orkoloro – ŝvebas vulturo (kelkfoje priskribita kiel kolombo) rigardante maldekstre. Sube de la moskeo aperas simbolo de la suno, same en orkoloro. Ambaŭflanke de tiu troviĝas du blankaj pafarkoj kun sago.

Ĝis 1981 ekzistis blazono kun samaj simboloj, sed en alia aranĝo kaj koloro.

## Vidu ankaŭ 
* Flago de Malio

Malio
Kategorio:Naciaj simboloj de Malio
Lofoforoj

**Lofoforoj** aŭ **Monaloj** estas birdoj de la genro *Lophophorus* de la familio de Fazanedoj. Estas tri specioj kaj kelkaj subspecioj ene de la genro *Lophophorus*. *Lofoforoj* estas adapto de la latina scienca nomo, dum *Monaloj* estas adapto de la nomo en multaj nacilingvoj.

La tri specioj estas la jenaj:

* Himalaja monalo *Lophophorus impejanus*
* Sklatera monalo *Lophophorus sclateri*
* Ĉina monalo *Lophophorus lhuysii*

Temas pri specioj kun metalecaj bluaj, verdaj aŭ purpuraj partoj.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
David Salo

[eta|David Salo dum parolado en Bloomington, [Ilinojso, la 30an de aprilo de 2005]]
**David SALO** (naskiĝinta en 1969) estas lingvisto, kiu laboris pri la lingvoj verkitaj de J. R. R. Tolkien por la filma serio de „La Mastro de l' Ringoj“, elvolvante la elfajn lingvojn (ĉefe Sindarinon) konstruante vortaron bazitan sur la jam konataj vortoj en la eldonitaj verkoj, kaj rekreante kelkajn lingvojn, kiu havis malabundan eldonitan vortaron kiel la nigran lingvon kaj kuzdulon.

## Salo kaj la lingvoj de Tolkien 
La intereso de David Salo pri la lingvoj de Tolkien komenciĝis ekde li legis la verkojn kiam infano. Ĉe Macalaster College li studis la latinan, la grekan kaj lingvosciencon, kaj uzis tion ĉi por plibonigi sian komprenon de la lingvoj de Tolkien. Poste, li finis siajn studojn pri lingvoscienco ĉe Wisconsin–Madison Universitato.

Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Usonaj lingvistoj
Kategorio:J. R. R. Tolkien
Ali Abdula Saleh

**Ali Abdula Saleh**, ankaŭ latinliterigita *Ali Abdullah Saleh* aŭ *Salih* (arabeعلي عبد الله صالح ‏, latinliterigo laŭ sistemo DMG ʿAlī ʿAbdullāh Ṣāliḥ, naskiĝis  en Bajt al-Ahmar, Norda Jemeno; mortinta la  en Sanao) estis jemena politikisto. De 1990 ĝis 2012 li estis la unua prezidanto de la unuiĝinta ŝtato Respubliko Jemeno, kiu kreiĝis en 1990. Jam antaŭe li de 1978 ĝis la ŝtata unuiĝo estis la prezidanto de Norda Jemeno.

Sekve de la politikaj perturboj en Tunizio kaj Egiptio komence de la jaro 2011, ankaŭ en Jemeno ekestis tumultoj: Ekzemple la 3-an de februaro 2011, pli ol 20 miloj da homoj manifestacias en la nacia ĉefurbo Sanao, postulante tujan eksiĝon de la prezidanto. Samtempe ĉirkaŭ 2 miloj da liaj subtenantoj kolektiĝis ĉe la randoj de la ĉefurbo. La antaŭan tagon, do la 2-an de februaro, li estis anoncinta ke li ne rekandidatos kiel ŝtata prezidanto fine de la nuna oficperiodo en 2013, kaj ke li ankaŭ ne transdonus la potencon al sia filo. En prezidanta baloto de 2012 elektiĝis nova prezidanto *Mansur Hadi*. Ekde 2013 ribeluloj de la grupiĝo *Huthi* (ŝijaismaj membroj de zajdisma islamo), subtenantoj de la nuna eksprezidanto Ali Abdula Saleh, subtenantoj de separatisma suda Jemeno, kaj landa branĉo de la terorisma movado Al-Kaida batalas kontraŭ la armeo de la centra registaro pri al potenco en la ŝtato. La Huthi-ribeluloj sukcesis okupi la ĉefurbon Sanao kaj grandajn partojn de la ŝtato, kaj ili jam proksimis al konkero de la provizora ĉefurbo Adeno, kiam la armeo de Sauda Arabio kun partopreno de la armeoj de ok pliaj ŝtatoj la 25-an de marto 2015 komencis armeon intervenon favore al la elektita ŝtata prezidanto *Mansur Hadi* kaj ties ĉefministro *Ĥalid Bahah*.

[eta|maldekstra|280px|Saleh kun [George W. Bush]]

## Eksteraj ligiloj 
* privata retejo de la prezidanto (arabe) 
* retejo de la parlamento de Jemeno 

Kategorio:Jemenaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Jemeno
Kategorio:Prezidantoj de Norda Jemeno
Sofrito

[eta|dekstra|Kataluna sofrito por [paelo.]]
**Sofrito** estas hispana vorto rilate al la kuirarata kombino de aromaj ingrediencoj tranĉitaj en pecetoj, iom post iom, frititaj en oleo. En la kunteksto de la hispana kuirarto, sofrito konsistas el ajlo, cepo, tomatoj kaj olivoleo kaj estas la bazo por multaj pladoj.

Ĝi estas tipaĵo de la landoj ĉe la Mediteraneo, kaj adaptita de kelkaj landoj de Latinameriko pro historiaj kialoj. En portugallingvaj landoj ĝi estas konata kiel *refogado*, *sofrito* en la valencia, *sofregida* en la kataluna kaj *ginisá* en la filipina kuirarto.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝafvianda raguo

Kategorio:Hispana kuirarto
Kategorio:Kuba kuirarto
Kategorio:Latinamerika kuirarto
Kategorio:Greka kuirarto
Kategorio:Sefarda kuirarto
Joseph City (Arizono)

**Joseph City** estas nekorporacia komunumo en Kantono Navajo, Arizono, Usono. Ĝi estas ĉirkaŭ okdek mejlojn (130 kilometrojn) orienten de Flagstaff ĉe Interŝtata Ŝoseo 40.

Mormonaj setlintoj fondis ĝin en 1876 kiel ''Allen's Camp* (Kampo de Allen), sed ĝi renomiĝis St. Joseph por St. Joseph (Misurio). En 1923, la nomo de la urbeto estis renomiĝinta denove al Joseph City.

La urbeto estas la loko de la *Jack Rabbit Trading Post'' (Leporo Komerca Butiko), fama butiko ĉe Ŝoseo 66.

Kategorio:Geografio de Arizono
Kategorio:Mormonismo