open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dogmo 95

**Dogmo 95** (aŭ *Dogme 95* en la dana) estas kolektivo de film-direktoroj fondita en Kopenhago je la 13-a de marto 1995. Dogmo 95 estas ankaŭ manifesto de reguloj pri filmfarado, kiuj celas revenigi filmojn al la vero.

Dogmo 95 celas kontraŭi "difinitajn emojn" en la nuntempa kinarto. Ekzemple, ĝi kontraŭas la troan uzon de efektoj kaj la dependeco je teknologio. La reguloj nomiĝas "ĵuro de ĉasteco". Se oni volas fari filmon laŭ Dogmo 95, oni kontaktas la sekretariaron por ricevi akton kiu atestas la laŭregulecon de la filmo. Dogmo 95 celas ĉeffilmojn, do mallongaj filmoj aŭ dokumentaj filmoj ne povas ricevi akton. Sed tio ne signifas ke oni ne povas esti inspirita de la reguloj kaj sekvi ilin dum farado de aliaj specoj de filmoj.

## Trajtoj
### La ĵuro de ĉasteco
Mi ĵuras cedi al la jena regularo verkita kaj konfirmita de DOGME 95:

# Filmado devas okazi ĉe la lokalo. Rekvizitojn kaj scenojn oni devas ne alporti (se difinita rekvizito necesas por la rakonto, oni devas elekti lokon kie tiu rekvizito troviĝas).
# Oni devas neniam produkti la sonon aparte de la bildoj aŭ renversite. (Muzikon oni devas ne uzi krom se ĝi okazas kie la sceno filmiĝas.)
# La kamerao devas esti manportita. Iu ajn moviĝo aŭ nemoviĝo atingebla per la manoj estas permesita. (La filmo ne okazu kie la kamerao staras; filmado okazu kie la filmo okazas.)
# La filmo devas esti kolora. Special lumado ne estas akceptita. (Se estas tro malmulte da lumo por eksponado, la sceno devas esti tranĉita aŭ unu sola lampo fiksita al la kamerao.)
# Optikaj efektoj kaj filtriloj estas malpermesitaj.
# La filmo devas ne enhavi nenecesan perforton. (Murdojn, armilojn, ktp devas ne okazi.)
# Tempa kaj geografia fremdeco estas malpermesita. (Tio estas ke la filmo okazas ĉi tie kaj ĉi tiam.)
# Ĝenraj filmoj ne estas akceptitaj.
# La filmformato devas esti la Akademia 35 mm.
# La direktoro devas ne esti agnoskita.

Plue, mi ĵuras kiel direktoro sin deteni de persona gusto! Mi ne plu estas artisto. Mi ĵuras sin deteni de kreado de "verko", ĉar mi opinias la momenton pli grava ol la tuton. Mia supera celo estas devigi la veron el miaj personoj kaj lokaloj. Mi ĵuras fari per ĉiuj rimedoj haveblaj kaj je kosto de iu ajn bona gusto kaj iu ajn estetika konsidero. Tiel mi faras mian ĴURON DE ĈASTECO.

## Filmoj
Jen la filmoj faritaj laŭ la reguloj de Dogmo 95 (laŭorde):

# Festen (Danio)
# Idioterne (Danio)
# Mifunes Sidste Sang (Danio)
# The King is Alive (Danio)
# Lovers (Francio)
# Julien Donkey-Boy (Usono)
# Interview (Koreio)
# Fuckland (Argentino)
# Babylon (Svedio)
# Chetzemoka's Curse (Usono)
# Diapason (Italio)
# Italiensk For Begyndere (Danio)
# Amerikana (Usono)
# Joy Ride (Svisio)
# Camera (Usono)
# Bad Actors (Usono)
# Reunion (Usono)
# Et Rigtigt Menneske (Danio)
# Når Nettene Blir Lange (Norvegio)
# Strass (Belgio) 
# En Kærlighedshistorie (Danio) 
# Era Outra Vez (Hispanio) 
# Resin (Usono) 
# Security, Colorado (Usono) 
# Converging With Angels
# Dancer in the Dark

## Eksteraj ligiloj
* retejo de Dogmo 95 

Kategorio:Kino
Drako

**Drako** povas esti:
* mitologia besto, vidu Drako (mitologio)
* konstelacio, vidu Drako (konstelacio)
* rivero en Francio, vidu Drako (rivero)

## Vidu ankaŭ
* Mardrako
* Drakoreĝo
Plutono (dio)

**Plutono** estas la romia dio de la malluma, malvarma infero aŭ Hadeso.

Laŭ Francisko Azorín **Pluto** [tiele] estas *Mita dio de la riĉaĵo, filo de Cerera k. Jaso; reprezentita ikonografie per blindulo disdonante monerojn k. valoraĵon.* Li indikas etimologion el la greka *Hades, Pluton*, el *plusios* (riĉo) kaj de tie la latina *Plutus*.

## Priskribo
Laŭ la antikvaj Romanoj, la animoj de la mortintoj iras al la subtera regno de Plutono. La pramisto Karono kondukas la mortintojn trans la Riveron Stikson. Cerbero, feroca hundo kun tri kapoj, gardas Hadeson. La bela diino Prozerpina (aŭ Persefono pri la greka diino) loĝas kun Plutono dum la ses plej malvarmaj monatoj de la jaro, ĉar ŝi manĝis ses granato-semojn.

Plutono ne estas Pluto, la greka dio de riĉo, sed li similas la grekan dion Hadeson. Plutono donis sian nomon al la planedo Plutono. La luno de Plutono nomiĝas Karono, la pramisto de la romia dio.

## Referencoj 
Kategorio:Romia mitologio
Marso (dio)

**Marso** estis la romia dio de la milito kaj de la agrikulturo. Li estis filo de Jupitero kaj Junona. Li similas la grekan dion Areson.

Laŭ Francisko Azorín **Marso** estas *Militdio, protektanta dio, filo de Jupitro k. Junona, reprezentita ikonografie kiel fortika militisto armita per ŝildo, lanco k. kasko.* Li indikas etimologion el la latina *Mars*, el etruska *Maris*.eta|upright|Bronza statueto de *Mars Balearicus* (Baleara Marso).

## Priskribo 
Kiel *Mars Quinius*, la dio savis la ĝemelojn Romulon kaj Remon, kiuj dronis en la rivero Tibero iam antaŭ 753 a.K.. Marso prizorgis la fondintojn de la urbo de Romo kun la helpo de lupino. Pro tio, la romanoj konsideris lin la patro de sia urbo.

Li estis tre grava dio por la romianoj, kiuj festis la *Feriae Marti* je la 1-a de marto. La romianoj donis lian nomon al planedo Marso, la monato marto kaj la tago mardo.

Oni kutime imagas Marson portanta batalan kirason. Du ĉevaloj, *Timor* ("timo") kaj *Fuga* ("fuĝo") tiris lian ĉaron. Ankaŭ la planedon Marson akompanas duopo; la lunetoj, Fobo (*Phobos* greke) kaj Dejmo (*Deimos* greke).

## Bildaro 

Dosiero:Ares villa Hadriana.jpg|Skulptaĵo de Marso.
Dosiero:Antoninianus Aemilianus-RIC 0015.jpg|Marso paco-portanto en ĉi tiu monero.
Dosiero:Mars Poznań fontanna.JPG|Marso en fontano Poznano.
Dosiero:Mars symbol (heavy blue).svg|La marsa simbolo (simbolo de vira sekso).

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* Venuso (diino)
* Afrodito (diino)
* Listo de Romiaj diaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20041110075654/http://www.angelfire.com/empire/martiana/mars/index.html
* http://usuarios.lycos.es/mythos2002/mythos/Textos-Mythos/Ares.htm  

Kategorio:Agrokulturaj dioj
Kategorio:Areso
Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Militaj dioj
Kategorio:Protektantaj dioj
Kategorio:Roluloj de la Eneado
Kategorio:Romiaj dioj
Neptuno (dio)

**Neptuno** estas dio en romia mitologio. [eta|dekstre|Mozaiko de Neptuno (*Museo Archeologico Regionale Antonio Salinas*, [Palermo).]]Laŭ Francisko Azorín **Neptuno** estis *Dio de la maro ĉe la romanoj, filo de Saturno kaj Gea, edzo de Anfitrita, ikonografie reprezentita, kiel la greka Posejdono, per viro kun tridento sur mara ĉaro.* Li indikas etimologion el la greka *Posejdon* kaj de tie la latina *Neptunus*.[eta|Neptuno sur kahelo en la [Monumento al la Malkovroj de Lisbono.]]

## Priskribo 
Same kiel la greka Posejdono, li estas dio de la maro. Li kaj liaj fratoj Jupitero kaj Plutono renversis la regadon de sia patro Saturno, la ĉefdio de la generacio de titanoj.

Neptuno donis al la homo la ĉevalon, kaj lia besto estas la ĉevalo. Sed ofte li rajdas la blankajn ondojn de la maro sur delfeno, tenante en la mano sian tridenton. Neptuno estis ankaŭ dio de tertremoj. Lia festotago en la antikva Romio estis la 23-a de julio.

Neptuno donis sian nomon al la planedo Neptuno. Du grandaj Neptunaj lunoj, Tritono kaj Nereido akompanas la planedon, kiel en la mitologio la tritonoj (marviroj) kaj la nereidoj (marvirinoj) iam akompanis la dion de la maro.

## Vidu ankaŭ 
* Neptunismo
* Neptuno-festo

## Notoj 
Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Maraj dioj
Kategorio:Romiaj dioj
Decembro

775ra

**Decembro** () estas la dekdua kaj lasta monato de la Gregoria kalendaro. Ĝi enhavas 31 tagojn. Ĝia nomo (de latina *decem* = 10) devenas de la fakto, ke ĝi estis la deka monato de la romia kalendaro, dum marto estis la unua, antaŭ la aldono de januaro kaj februaro.

Decembro estas monato de la vintro en la Norda hemisfero kaj de la somero en la Suda hemisfero. Unu el la du solsticoj estas en decembro. La signoj de la Zodiako en decembro estas Sagitario kaj Kaprikorno.

Decembro venas post novembro kaj antaŭ januaro.

Decembro komenciĝas per la sama semajntago kiel septembro en ĉiu jaro.

eta|maldekstra|240ra|Decembroel hor-libro de l' duko de Berry

eta|212ra|Kristnaska arbo

775ra


Kategorio:Monatoj
Merkuro (dio)

**Merkuro** estas la filo de Jupitero kaj de la filino de la titano Atlaso kaj la diino Maja. Li estas la romia dio de komerco (rilata kun la vorto *merkantilismo*) kaj de la veturo. Li portas ĉapelon kun flugiloj, la *pegasus*-on, kaj tial li estas la pli rapida mesaĝisto kaj tre fidela amiko de Jupitero. Li foje portas kaduceon, kiel simbolo de komerco.eta|Gaŭla reprezentaĵo de Merkuro, aktuale en la Muzeo Carnavalet de Parizo.Laŭ Francisko Azorín **Merkuro** estis *Romana dio, filo de Jupitro, komiso de la olimpaj dioj; simbolis la elokvento, la komerco kaj la rabo. Estis ikonografie reprezentita per junulo kun flugiloj ĉe la piedoj k. la kaduco ĉe la mano.* [tiele] Li indikas etimologion el la greka *Hermes* kaj el la latina *Mercurius*, el *merx* (varo, komercaĵo).

Merkuro inventis la liron, kaj lia birdo estas la koko. En Romo, lia tago estis la 15-an de majo.

Merkuro donis sian nomon ankaŭ al la planedo Merkuro kaj al la tago de la semajno merkredo (de la latina *Mercurii dies*). En iuj lingvoj, Merkuro donis sian nomon al la elemento hidrargo. En la greka mitologio, lia nomo estas Hermeso.

## Bildaro 

Dosiero:Mercurius.jpg|Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro de la flandra artisto Artus Quellinus de la 17-a jarcento.
Dosiero:Mercure by Augustin Pajou.jpg|Skulptaĵo de la Roma dio Merkuro portanta kaduceon.
Dosiero:Rome Mercury Relief.jpg|Reliefo reprezentanta la dion Merkuron, trovita en romia domo. Kasko kun flugiloj videblas.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Romiaj diaĵoj

## Notoj 
Kategorio:Dioj pri komerco
Kategorio:Dioj pri vivo, morto kaj reviviĝo
Kategorio:Hermeso
Kategorio:Mesaĝistaj dioj
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Romiaj dioj
Kategorio:Trompemaj dioj
Domajna nomo

**Domajna nomo** aŭ **nomregno** estas la Interreta nomo de komputilo. Propra nomo de la komputilo estas de komenco de la domajna nomo ĝis la unua punkto (" . "). Tio kio estas post la unua punkto estas nomo de domajno al kiu la komputilo apartenas.

Ekzemple:
* *"eo.wikipedia.com"*: komputilo *"eo"*, domajno *"wikipedia.com"*;
* *"groups.yahoo.com"*: komputilo *"groups"*, domajno *"yahoo.com"*.

Reta programo -- TTT-legilo, retpoŝtilo, ktp -- tradukas la nomon al uzebla IP-adreso por komuniki kun la komputilo tra la reto. La nomo estas tradukata per DNS.

En la hierarkio de la domajna nomsistemo (DNS), subdomajno estas domajno, kiu estas parto de alia (ĉefa) domajno.

## Vidu ankaŭ 
* Domajno de la alta nivelo
* Nacia domajno de la alta nivelo

Kategorio:Interreto
DES (kriptado)

**DES**, anglalingva mallongigo de ***Data Encryption Standard*** ("Normo de Datuma Kriptigado") estas simetria kriptiga algoritmo inventita en 1976 de IBM kaj la usona registaro. Ĝi estis la kriptiga algoritmo kiun usonaj bankoj uzis por intersendi monon (). Unikso uzis ĝin en la programo *crypt* por kriptigi pasvortojn.

DES devenas de la Lucifera kriptiga algoritmo de IBM de 1970. Ĝi uzas unu kaŝan ŝlosilon longan 56 bitojn. Malsame al algoritmo RSA, kun DES la ŝlosilo devas esti iel sekure komunikita al la ricevonto.

Oni diris ke la algoritmo estis tro fortika por kompanioj sed ne por la registaro. La manko de leĝo kontraŭ ĝi implicis tion. DES estas multe pli malforta ol pli novaj algoritmoj kiel AES AKK Rijndael aŭ Twofish ĉar inter aliaj la ŝlosilo estas pli mallonga. Laŭ Michael Wiener, oni povus rompi la kripigon kun komputilo kostanta 500 kilodenaroj dum 7 horoj. Laŭ Whitfield Diffie, la malforteco de DES ne estas komputika sed politika: la sistemestro rifuzus iri al malliberejo por protekti la informon de uzanto. Tamen post 20 jaroj kaj tutmonda uzo, ĝi ankoraŭ restas sana kaj sekura. Intertempe oni ankaŭ uzis DES trifoje (kun diversaj ŝlosiloj), sed tio sistemo, nomata 3DES, nur havas 112 bitojn de efika ŝlosila longeco.

Anstataŭigante DES en jaro 2001 estis adoptita nova simetria ĉifro: AES AKK Rijndael.

Kategorio:Interreto
Kategorio:Kriptografio
Daphne du Maurier

La angla verkistino **Daphne DU MAURIER** (naskiĝis la 13-an de majo 1907 en Londono, mortis la 19-an de aprilo 1989 en Par) famiĝis pro siaj psikologie profundaj romanoj kaj rakontoj. La preferata okazejo en ŝiaj verkoj estis la graflando Kornvalo.

Ŝia avo estis la desegnisto kaj verkisto George du Maurier.

## Famaj verkoj 
* The Loving Spirit (1931)
* Jamaica Inn (1936)
* Rebecca (1938, plurfoje filmigita, interalie de Alfred Hitchcock)
* Frenchman’s Creek (1942)
* My Cousin Rachel (1951)
* The Birds (1952, en 1963 filmigita de HITCHCOCK)

## En Esperanto aperis 
En novembro 2022 Esperanto-Asocio de Britio (EAB) anoncis, interalie per numero 99 de sia bulteno *Ĝisdate*, konkurson por trovi la tradukonton de la romano *Rebecca*, por kiu EAB jam aĉetis tradukrajton. La Esperanta traduko, farita de Malcolm Jones, aperis en 2025.

* Elŝuti specimenan tekston
* la libro en la libroserva retejo *Amazon* ( kaj )

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Verkistinoj
Domo de Faŭst

La **Domo de Faust** () en *Karlovo náměstí* ekestis dum la fondo de la Nova Urbo de Prago; la fasado estis alikonstruita en la dua duono de la 16-a jarcento renesancstile kaj ĉirkaŭ 1740 en alta baroko.

Multaj legendoj intermiksiĝas en la historio de la malnova Prago. Apenaŭ ekzistas domo, kiu ne havus iun misteron en sia historio, iun legendon, kiu dum jarcentoj ekzistis en memo-ro de la popolo. - Tio validas ankaŭ pri la domo de Faŭst. Kelkaj ĝiaj posedintoj okupis -sin pri la natursciencoj kaj -laŭ la tiutempa modo - pri alĥemio. La unua el ili estis Venceslao, princo de Opava en 14-a jarcento; pliaj estis: je la fino de la 16-a jarcento la konata angla alĥemiisto Eduard Kelly kaj en la 18-a Ferdinand Antonín kaj Josef Mladota de Solopysky. Sed la titolo "Faŭsta domo" ne estas pli aĝa ol el la kvardekaj jaroj de la 19-a jarcento kiam oni la unuan fojon publikigis legendon pri la ĉeĥa doktoro Faŭst", studento el Kutná Hora, nomita Jan Šťastný, kio en latina traduko estas: faustus - šťastný - -feliĉa. Jen unu el la multnombraj variaĵoj:

:*Venis al Prago malriĉa kampara studento kaj allogis lin la forlasita domo. Dum la detala trarigardo li en la biblio-teko trovis unu taleron. La morgaŭan tagon tamen la duan, kaj la trian tagon denove. La juna studento ekĝojis, ĉesis labori kaj tage nokte diboĉadis kun gaja kompanio. Kiam unu talero tage estis jam tro malmulte al li, la junulo komencis studi magion.
:*Iun vesperon li fanfaronis en gastejo, ke tiom da oro li povas havigi al si, kiom li nur deziras. Poste li foriris, sed neniam plu revenis. Kiam liaj amikoj lin serĉis hejme, ili trovis ĉion en terura malordo; sur la muroj estis sango kaj en la plafono faŭkis truo, tra kiu diablo forprenis la malfeliĉan studenton.''

Kategorio:Palacoj en Prago
Kategorio:Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago 2)
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Barokaj palacoj
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Prago
Kategorio:Faŭsto
Domo Ĉe la Tri Strutoj

**Domo Ĉe la Tri Strutoj** () en Prago apud la Karola ponto estas notinda renesanca domo, konstruita en la faro 1597; sur la fasado estas restoj de la freskaro el la jaro 1606.

Kategorio:Domoj en Prago
Kategorio:Konstruaĵoj en Malgranda Kvartalo (Prago)
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en la 16-a jarcento
Dvorak

Jen kelkaj homoj kaj aferoj kun la nomo **Dvorak**:

***Komponisto** Antonín Dvořák
***Klavaro** simpligita de Dvorak kaj sia kreinto, August Dvorak
*Komputika **ĵurnalisto** John C. Dvorak
Dua Burga kortego (Praga burgo)

eta|Dua Burga kortego en Prago
La **Dua Burga kortego** de la Praga burgo ekestis en la dua kvarono de la 16-a jarcento per tutplenigo de la dua kastela fosaĵo. La rekonstruadon de la aloj faris ankaŭ N. Pacassi. - En angulo inter la fronta kaj suda aloj troviĝas aliro al la loĝejo de la prezidento de la respubliko, kiun post la unua mondmilito adaptis arkitekto J. Plečník. - En la korto staras la kastela **kapelo de Sankta Kruco** el la jaro 1753 (konstruis A. Luragho), rekonstruita en la jaroj 1852-58. Meze de la korto staras **barokstila puto** el la jaro 1686, ornamita per skulptaĵoj de J. Kohl. En la nordflanko troviĝas pordego. Tuj malantaŭ ĝi, per la dua vojo maldekstren, oni aliras la **Cervan fosaĵon** (*Jelení příkop*), kiu dankas sian nomon al la fakto, ke dum la 16-a ĝis 18-a jarcentoj oni tie bredis cervojn. Hodiaŭ la supra parto estas adaptita al parko publike vizitebla.

Kategorio:Praga burgo
Kategorio:Placoj en Prago
Estragono

**Estragono**, ankaŭ **drakunkol-artemizio**, **drakunkola artemizio** aŭ mallonge **drakunkolo** (*Artemisia dracunculus*) botanike estas plantospecio el la familio de la asteracoj (*Asteraceae*).

En la kuirarto la folioj de la planto estas uzataj kiel spico. Estragono fajnigas ĉefe salatojn, supojn, saŭcojn, fiŝaĵojn, ovaĵojn, tomatojn, kukumojn kaj fazeolojn. Ankaŭ kelkaj specoj de mustardo kaj vinagro estas aromigitaj per estragono: **estragona mustardo** kaj **estragona vinagro**.

En la farmacio estragono estas konata kiel *Herba dracunculi*.

## Referencoj 
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Asteracoj
Dustin Hoffman

**Dustin HOFFMAN** (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1937 en Los Angeles, Kalifornio) estas usona aktoro, fama pro filmoj kaj teatraĵoj.

Rimarkinda estas lia granda varieco: En filmo *The Graduate* la tiutempe 30-jara aktoro konvinkis la publikon en la rolo de erotike sensperta junulo, en *Tootsie* li aperis en virinaj vestoj kaj en *Little Big Man* li eĉ prezentis 121-jarulon.

En 1989 li kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

## Filmaro 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj teatruloj‎
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Listo de reĝisoroj

Jen listo kelkaj rimarkindaj **filmreĝisoroj**:

__NOTOC__

## A 
:Pedro Almodóvar
:Alejandro Amenábar
:Carlos Atanes

## B 
:Warren Beatty
:Jean Becker
:Bahram Bejzai
:Dev Benegal
:Ingmar Bergman
:Luc Besson
:Lidja Bobrova
:Laurent Boutonnat
:Klaus Maria Brandauer
:Luis Buñuel

## C 
:Claude Chabrol
:Jussef Chahine
:Charlie Chaplin
:Henri-Georges Clouzot
:Francis Ford Coppola
:Alain Corneau
:Kevin Costner
:Michael Curtiz

## D 
:Olivier Dahan
:Walt Disney
:Carl Theodor Dreyer

## E 
:Clint Eastwood
:Sergej Miĥailoviĉ Ejzjenŝtjejn

## F 
:Asgar Farhadi
:Bahman Farman-Ara
:Rainer Werner Fassbinder
:Federico Fellini
:Emilio 'Indio' Fernandez
:John FORD
:Miloš Forman

## G 
: Jean-Luc Godard

## Ĝ 
: Nana Ĝorĝadze

## H 
:Ebrahim Hatami-Kia
:Jim Henson
:Alfred Hitchcock
:Agnieszka Holland
:Dennis Hopper

## I 
## J 
:Jean-Pierre Jeunet

## K 
:Aki Kaurismäki
:Elia Kazan
:Buster Keaton
:Abbas Kiarostami
:KIM Ki-duk
:Elem Klimov
:Stanley Kubrick
:Kurosawa Akira
:Krzysztof Kieslowski

## L 
:Abdelmajid Lakhal
:Fritz Lang
:David Lean
:Claude Lelouch
:Sergio Leone
:Ken Loach
:Loriot
:Ernst Lubitsch
:George Lucas
:Auguste kaj Louis Lumière
:David Lynch

## M 
:Mohsen Maĥmalbaf
:Tonie Marshall
:Georges Méliès
:Jiří Menzel
:Fanny Mikey
:Tahmine Milani
:Claude Miller
:Vincente Minnelli
:Sejjed Reza Mir-Karimi
:Miyazaki Hayao
:Édouard Molinaro
:Michael Moore
:Friedrich Wilhelm Murnau
:Mihai Timofti

## N 
:Leonard Nimoy

## O 
:Laurence Olivier
:OSHII Mamoru

## P 
:Roman Polański

## Q 
## R 
:Atik Rahimi
:Satyajit Ray
:Robert Redford
:Leni Riefenstahl
:Guy Ritchie
:Éric Rohmer

## S 
:Maximilian Schell
:Volker Schlöndorff
:Daryush Shokof
:Iannis Smaragdis
:Steven Spielberg
:Szabó István

## T 
:Kamal Tabrizi
:Jacques Tati
:Bertrand Tavernier
:François Truffaut
:Tom Tykwer

## U 
:Liv Ullmann

## V 
:Roger Vadim
:Paul Verhoeven
:Henri Verneuil
:Dziga Vertov
:Riĉard Viktorov
:Luchino Visconti

## W 
:Andrzej Wajda
:Lothar Warneke
:Orson Welles
:Wim Wenders
:Billy Wilder
:Sönke Wortmann

## X 
## Y 
## Z 
:Zhang Yimou
:Claude Zidi

## Vidu ankaŭ 
* Listo de aktoroj
* *
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.imdb.com 
* http://www.dieterwunderlich.de/film_regisseure.htm  
* http://www.honeymood.com/hu/hak_enyedi.html  
* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06433.htm
Dialekto

**Dialekto** estas unu lingva variaĵo rilate al alia variaĵo, ekzemple la maniero en kiu estas parolata la angla en Aŭstralio kaj en Londono.

En **socia senco**, la ĉefa trajto de la dialektoj estas, ke oni povas rilati ilin al oficiala, norma aŭ ideala formo de lingvo.

## Lingvo kaj dialekto 
La limo inter kio estas plena lingvo kaj kio dialekto ofte dependas de la politika vidpunkto. Tamen, la ĉefaj kialoj estas:
* Politika sendependeco;
* La nombro da parolantoj;
* Sufiĉaj malsamecoj (gramatikaj aŭ vortaraj) kun la "patrina lingvo" aŭ kun "prestiĝa lingvo"
* Havas sufiĉajn verkojn.
* Ekzistas institucio kiu ĝin regulas.

Naciismo ofte preferas iun dialekton kiel propran kaj nomas ĝin "lingvo" kaj la parencajn "dialektoj".
Kiam regiono iĝas pli memrega, ofte oni kreas normon por loka dialekto kaj nomas ĝin "lingvo".
Ekzemple, la kazoj de:
* serbokroata lingvo, serba lingvo, kroata lingvo kaj bosna lingvo
* nederlanda lingvo kaj afrikansa lingvo.

Kiel studento de Max Weinreich cinike resumis: "Lingvo estas dialekto kun armeo kaj militŝiparo".

En **historia senco** preskaŭ ĉiu lingvo estas dialekto de iu antaŭa, el kiu ĝi evoluis. Tiel oni povas diri ke la franca, la hispana kaj la rumana estas dialektoj de la latina lingvo aŭ ke la esperantidoj estas dialektoj de Esperanto. El **socia senco** oni povus diri, ke parolantoj de malsamaj dialektoj de la sama lingvo pli malpli facile interkompreniĝas sen antaŭkono de la alia dialekto; tamen parolantoj de malsamaj lingvoj de la sama familio ne facile interkompreniĝas sen antaŭkono de la alia lingvo.

## Normo 
Nenormiga dialekto, nenorma dialekto aŭ regiona dialekto, estas dialekto aŭ lingvovario kiu historie ne profitis el la institucia subteno kiun havas norma dialekto. Kial ajna dialekto, nenorma dialekto havas interne koheran sistemon de gramatiko. Ĝi povas esti asocia kun partikulara enhavo de vortotrezoro, kaj parolata uzante varion de akĉentoj, stiloj, ĵargonoj kaj lingvotavoloj.

En dialekta komplekso la dialektoj de unu aŭ kelkaj lingvoj ĉiam estas reciproke interkompreneblaj kun siaj plej najbaraj dialektoj, sed tiuj kiuj estas pli malproksimaj plej ofte ne estas interkompreneblaj. Alivorte, temas pri aro de lingvovarioj parolataj en najbaraj teritorioj, kun malfortaj diferencoj en la samlimaj zonoj kaj konsekvence reciproka interkompreneblo kiu des pli malkreskas ju pli grandas la distanco, kaj eĉ malaperas. Tiel, du lingvoj akceptitaj kiel diferencaj povas havi inter si aron de intermezaj dialektoj sen perdi la sinsekvan interkompreneblon. Dialekta komplekso povas malaperi pro fragmentado pro la dialekta formorto, konsekvence de la plifortigo de unu aŭ variaj normaj lingvoj.

## Scienca fako 
Dialektologio estas la studo de la diskompono de lingvo en dialektoj, tiel ke lingvo havas plenan gramatikon, dum dialekto tute ne aŭ nur kelkaj apartajn diselementojn. Ĝi estas la studo de la variado kaj geografia kaj socilingvistika de la lingvo. Tiel ĝi estas subfako ne nur de la lingvoscienco, sed ankaŭ de la socilingvistiko.

## Vidu ankaŭ 
* Idiolekto
* Lingva atlaso
* Zubera dialekto (de la Eŭska lingvo)

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Lingvotipoj
*
Dua triumviraro

Historio > Romio > Romia Respubliko > triumviroj > dua triumviraro
----La **dua triumviraro** (43-33 a.K.) konsistis el tri viroj, kiuj dividis Romion inter si:

* Oktavio
* Marko Antonio
* Marko Lepido

Antonio klare estis la plej bona generalo inter la tri, sed lia amoro por Kleopatra sklavigis lin kaj nubigis lian juĝon. Oktavio estis la heredinto de Julio Cezaro. Lepido estis venkita de Oktavio, kiu tiam batalis kontraŭ Antonio pri la imperio kaj fine venkis lin en la Batalo de Aktio je -31. Kvar jarojn post la batalo Oktavio fariĝis Aŭgusto Cezaro kaj imperiestro.

## Vidu ankaŭ 
* Unua triumviraro

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Aŭgusto Cezaro
Diana

**Diana** ( ) estis romia diino, la diino de luno kaj ĉaso. Ŝia kultu kunfandiĝis kun tiu de la helena diino Artemiso. Laŭ Francisko Azorín **Diana** estis *Romana diino, identigita je la greka Artemisa; simbolis la lumon, ikonografie ŝi estas prezentata per ĉasistino, krom en Efezo.* Kaj li indikas etimologion el la latina *Diana*.
200ra|eta

## Atributoj 
Diana estas la diino de la arbaro, ĉasado, luno, bestoj, virinoj dum akuŝo kaj de ĉio libera kaj sovaĝa.

## Kulto 
Iuj el ŝiaj sanktejoj ankoraŭ staras en Italio. Estis antikva templo de Diana sur la Aventino en Romo.

La kulto de Diana kunfandis kun la kulto de Artemisa, ŝia greka ekvivalento, kies centro estis en Efezo ĉe ŝia granda templo, unu el la sep mirindaĵoj de la antikva mondo.

Inter la keltoj, la kulto de Diana kunfandis kun la kulto de Abnoba kaj Arduinna.

La festotago en Romo estis la 13-a de aŭgusto.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ 
* 78 Diana
* Templo de Diana (Areo de Lednice-Valtice)
* Diana (Rozvadov)

Kategorio:Bestaj dioj
Kategorio:Dioj pri akuŝado kaj infanaĝo
Kategorio:Dioj pri ĉasado
Kategorio:Dioj pri naturo
Kategorio:Lunaj dioj
Kategorio:Diinoj de la romia mitologio
Kategorio:Virgaj dioj
Deklaro de Sendependeco

**Deklaro de Sendependeco** estas politika dokumento per kiu grupo, regiono aŭ popolo klarigas siajn motivojn por celi apartiĝon de alia, ofte rega, grupo.

Jen kelkaj deklaroj de sendependeco:
* Usona Deklaro de Sendependeco
* Deklaro de sendependo de Israelo
* Deklaro de Sendependo de Litovio
* Deklaro de Sendependeco de Katalunio
* Albana Deklaracio pri Sendependiĝo
* Finna Deklaro de Sendependo

Kategorio:Politiko
Kategorio:Internacia juro
Vulkano (dio)

**Vulkano** () estas la forĝisto de la romiaj gedioj.

Li estas la lama filo de Jupitero kaj Junono. Vulkano faras armilojn por dioj kaj herooj, kiel la jupiterajn fulmofrapojn. Lia forĝejo estas en la vulkano *Etna* en Sicilio. Li donis sian nomon al la vulkanoj de la tero.
Li estas edzo al Venuso (diino). Vulkano kreis Pandoran el tero kaj akvo. Li ankaŭ kreis metalajn virinojn el oro. La romianoj identigis lin kun la greka dio Hefesto.

Laŭ Francisko Azorín **Volkano** [tiel: li registras erare aŭ prae kun o] estas *Dio, kiu simbolis la fajron: filo de Jupitro k. Junona, li forĝis la skeptron k. la egidon de sia patro, la kirason de Herkuleso, la ĉaron de Apolo, la rotelon de Bakho, la sagojn de Diana...; ikonografie li estis reprezentata per lama viro kun forĝiloj.* Li indikas etimologion el la greka *Hefesto*, kaj de tie la latina *Volcanus, Vulcanus*. Kaj li aldonas la terminon *polikliniko*.

## Vidu ankaŭ 
* La forĝejo de Vulkano

## Notoj 
Kategorio:Fajrodioj
Kategorio:Forĝistaj dioj
Kategorio:Hefesto
Kategorio:Romiaj dioj
Dorothy Parker

**Dorothy PARKER** (naskiĝis la 22-an de aŭgusto, 1893, mortis la 7-an de junio, 1967) estis usona ĵurnalistino kaj verkistino.

Dorothy Parker naskiĝis en West End, Nov-Ĵerzejo. Ŝi komencis sian karieron verkante por revuoj kiel ekz. *Vogue* kaj *Vanity Fair*, poste fariĝis memstara verkistino.

Plej famaj estas ŝiaj rakontoj kaj poemoj, foje sarkaste humuraj, foje amare tristaj. Krome ŝi verkis dramojn, recenzojn kaj scenarojn. Ŝi mortis en Novjorko.

## Famaj verkoj 
* *Such a Pretty Little Picture* (rakonto, 1922)
* *Enough Rope* (poezio, 1926)
* *Sunset Gun* (poezio, 1928)
* *Big Blonde* (rakonto, 1929)
* *Close Harmony* (dramo, 1929 - kun Elmer RICE)
* *Laments for the Living* (rakontoj, 1930)
* *Death and Taxes* (poezio, 1931)
* *After such Pleasures* (rakontoj, 1933)
* *The Ladies of the Corridor* (dramo, 1953 - kun Arnaud D'Usseau)

## Eksteraj ligiloj 
Parker Parkere - Rete legeblaj verkoj tradukitaj de Mateo McLAUCHLIN

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj
Dennis Gabor

**Dennis GÁBOR**, laŭ la tradicia hungara literumo, **GÁBOR Dénes** (naskiĝis la 5-an de junio 1900, mortis la 9-an de februaro 1979 en Londono) estis hungardevena brita fizikisto, honora membro de Hungara Scienca Akademio (1964).

eta|Memortabulo pri Dennis Gabor

## Biografio 
*Günszberg Dénes* devenis el juda familio. Li naskiĝis en Budapeŝto, lia patro (GÜNSZBERG Bernát) estis oficisto. En 1902 la familio akiris permeson ŝanĝi la nomon el Günszberg al *Gábor*. *Dénes Gábor* frekventis gimnazion en Budapeŝto inter 1910-1918, poste li soldatiĝis. Baldaŭ li frekventis Teknikan Universitaton en Budapeŝto, poste li plustudis en Berlino. Tie li konatiĝis kun Leó Szilárd, Eugene Paul Wigner, János Neumann, Mihály Polányi, Arthur Koestler. Ekde 1927 li laboris en la firmao *Siemens & Halske* en Berlino. En 1933 li fuĝis de la nazioj al Hungario, sed en la sekva jaro li jam vivis en Britio kaj li fariĝis brita civitano. En 1936 li edziĝis. Inter 1949-1958 li edukis elektronikon, ĝis 1967 elektronfizikon, poste li emeritiĝis. En 1962 li vizitis Hungarion, post 2 jaroj li iĝis honora membro de Hungara Scienca Akademio.

Lia plej granda merito estas la invento kaj la evoluigo de la holografio en la jaro 1947. Pro ĝi li en 1971 estis honorata per la Nobel-premio pri fiziko.

## Memorigiloj 
* Medalo Gábor (Gabor Medal)
* ĉeflernejo *Gábor Dénes Főiskola*
* gimnazio en Szeged, faklernejo en Debrecen prenis la nomon Gábor Dénes
* 2 memortabuloj en Budapeŝto
* asteroido 72071 Gábor

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Hungardevenaj britoj
Kategorio:Teknologia Universitato Berlino
Kategorio:Britaj judoj
Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Hungaraj judoj
Demono

**Demono** (el la greka vorto  *daimon*) estas supernatura ento inter homo kaj la dioj (aŭ Dio). Demonoj rolis en la religioj de helena civilizo kaj eĉ hodiaŭ en kristanismo. "Diablo" estas sinonimo, sed tiu vorto kutime estas rezervata por Satano ("La Diablo"), la estro de la demonoj.[eta|180px|eta|La diablo [Bafometo laŭ Eliphas LEVI]]En la antikva greka religio, demonoj loĝis en la aero inter homo kaj la dioj. Iuj demonoj estas bonaj, aliaj malbonaj. Sokrato en la *Apologio* de Platono diris, ke li havis sian propran demonon, kiu gvidas lin kaj funkcias kiel gardanĝelo.

Demonoj fifamiĝis sub kristanismo, kiu rigardis ilin kiel malbonaj anĝeloj, kiuj sekvis Satanon. En la Nova testamento, demonoj estas la kaŭzo de malsano, precipe de tiu, kiun ni nomas mensan malsanon -- por ekzemplo, Maria Magdalena. Jesuo Kristo, kaj poste kristanaj pastroj, famiĝis pro la elpelado de demonoj.

Dum la kristana Nova testamento mencias demonojn 61-foje, la juda Biblio nur mencias ilin dufoje.

Laŭ Justino Martiro, Aŭgusteno kaj aliaj kristanaj pensintoj, la romiaj kaj grekaj dioj estis en realo demonoj.

Ekde 1700, kredo pri demonoj ĝenerale velkis en la Okcidento, sed la kredo estas ankoraŭ forta inter kristanoj en la Antiloj kaj subsahara Afriko.

En japana mitologio, demonoj estas konataj kiel *oni*.

Laŭ Spiritismo, demono estas nomo donita de iuj popoloj al nepuraj spiritoj.

## Demonoj 
* Kali (demono)
* Mara (budhismo)

## Vidu ankaŭ 
* Anĝelo
* Dajmono
* Demonologio
* Demono Lucifero
* Diablo
* Dio
* Infero
* Lilit
* Mitologio
* Sorĉistino
* Fontano de la Falinta Anĝelo
* *Pseudomonarchia Daemonum*
* *Ars Goetia*
* Satano
* Sukubo
* Ŝtonumo de la diablo

Kategorio:Abrahama mitologio
Kategorio:Dajmonoj

Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Dioj, spiritoj kaj mitaj estaĵoj
Kategorio:Kristana mitologio
Kategorio:Okultismo
Kategorio:Spiritaj estaĵoj
Novbuŝulo

alternative=Deuterostomia.jpg|eta|Deuterostomia
**Novbuŝuloj** (latine *Deuterostomia*) estas grupo de animaloj kiun konsistigas:

* Ekinodermoj (eĥinoj, asterioj, ktp)

* Hemiĥorduloj

* Ĥorduloj (vertebruloj kaj aliaj).
eta|maldekstra|180px|
eta|maldekstra|180px|
Denaska metabola malsano

Multaj el la heredaj afekcioj (specifaj malsanoj) ŝajnas deveni de la foresto de enzimoj aŭ de la ĉeesto de difektitaj enzimoj. Tiuj malsanoj ofte nomiĝas denaskaj eraroj de metabolo, aŭ enzimopatio.
## Kelkaj afekcioj kaŭzitaj de enzim-difektoj 
## Enzimoj uzataj kiel diagnoziloj 
Fenil-ketonurio, kiu kaŭzas mensan malfruiĝon, rezultas el karenco de la enzimo fenilalanina hidroksilazo. Tiu ĉi enzimo partoprenas la
transformadon de fenilalanino en tirozinon. En foresto de la enzimo, fenilpiruvata acido (fenilketono) formiĝas anstataŭ tirozino. La fenilpiruvata acido akumuliĝas en la korpo kaj fine aperas en la urino. La sango-testo pri fenilketonurio estas rutina ekzameno ĉe novnaskitaj beboj. Trafitaj beboj devus esti nutrataj per dieto kun malgranda fenilalanina enhavo ĝis ĉ. la unua jaro de vivo. Se oni faras ĉi tion, estas alta probablo, ke ili ne plu suferos.
Dejmo (luno)

**Dejmo** estas la pli malproksima el la du naturaj satelitoj de Marso.

## Malkovro 
Ĝin malkovris la usona astronomo Asaph Hall, la .

## Nomo 
La nomo devenas el tiu de la helena mitologia persono Dejmo, la reĝo de teroro, filo de Areso (dio de la milito) kaj Afrodito.

## Ecoj 
Dejmo kredeble konsistas el ŝtonoj kaj glacioj. Ĝi havas malpli da krateroj ol la alia natura satelito de Marso, Fobo. Supozeble, ĉe ambaŭ temas pri iam kaptitaj asteroidoj.

## Referencoj 
Kategorio:Lunoj de Marso
Doris Day

**Doris Day**, origine: **Doris Mary Ann Kappelhoff** (naskiĝis la 3-a de aprilo 1922 en Cincinnati, Ohio kaj mortis la 13-a de majo 2019 en Carmel Valley, Kalifornio) estis usona aktorino, kantistino, kaj dancistino. La pseŭdonimon Day ŝi elektis laŭ la kanto *Day after Day*, kiu estis parto de ŝia repertuaro.

Doris Day komencis sian karieron kiel dancistino kaj kantistino, sed la dancadon ŝi devis forlasi, post kiam ŝi vundis sian gambon dum aŭtoakcidento. En la jaro 1948 ŝi komencis kinokarieron. Ŝi ĉefe aperis en muzikfilmoj kaj en komedioj, foje ankaŭ en krimfilmoj (ekz. *The man who knew too much* de Alfred Hitchcock). En siaj roloj ŝi plej ofte prezentis optimismajn, konservativajn, patrinecajn virinojn, kiuj konformis al la tiutempa bildo pri la ideala virino. Kiam en la 1960-aj jaroj tiu ĉi idealo iĝis malpli populara, ankaŭ ŝia kinokariero stagnis, sed ŝi sukcesis daŭrigi sian laboron en televidaj produktaĵoj. 

## Filmoj
* *Love Me or Leave Me (Usono, 1955)
* *The Man Who Knew Too Much* (Usono, 1956)
* *The Tunnel of Love* (Usono, 1958)
* *Teacher's Pet* (Usono, 1958)
* *Pillow Talk* (Usono, 1959)
* *That Touch of Mink* (Usono, 1962)
* *The Thrill of it All* (Usono, 1963)

 
Doris Day, Aquarium, gottlieb.01841.jpg|Doris Day (1946)
Doris Day - Romance on the High Seas.jpg|Doris Day (1948)
Doris Day Gordon MacRae - Tea for Two.jpg|Doris Day kun Gordon MacRae (1950)
Doris Day in Love Me or Leave Me trailer.jpg|Doris Day (1955)
DorisDay-midnightlace-full.jpg|Doris Day (1960)
Terry-Thomas & Doris Day in Where Were You When the Lights Went Out.jpg|Doris Day kun Terry-Thomas (1968)
Doris Day Lew Ayres The Doris Day Show 1970.JPG|Doris Day kun Lew Ayres (1970)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(recenzo pri la filmo, en kiu ŝi ludis)''
 	

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj dancistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 13-an de majo
DsRNA Viruso

**Ekzemploj de dsRNA Virusoj** (ds= duopa-ĉena – el la angla “double-stranded):
* envolvitaj fagoj (*Cystoviridae*),
* la animal- plant- kaj insekt-infectivaj *Reoviridae*,
* la vertebrul- kaj nevertebrul-infectivaj *Birnaviridae*,
* la *Totiviridae*, en pra-Eŭkariotoj (fungoj kaj protozouloj, kaj eble en insektoj)
* *Partitiviridae*, kiuj ĉefe infektas fungoj
* Kriptovirusoj (familio *Partitiviridae*), kiuj aperas en plantoj, transireblaj nur per semo aŭ poleno.

**Ĉi-virusoj havas:**
* unu-komponaĵ- (*Totiviridae*)
* du-komponaĵ- (*Birna*-, *Crypto*- kaj *Partitiviruses*)
* tri-komponaĵ- (*Cystoviridae*)
* kaj pluri-komponaĵo (*Reoviridae*, 10-12 segmentoj) genomojn

Ĉiu pluri-komponaĵ-genomo estas enkapsidiga en unu sola partiklo.

**Virus-genom-longoj:**
* *Partitiviridae*: 4-9 kb
* *Birnaviridae*: about 6 kb
* *Totiviridae*: 4-7 kb
* *Hypoviridae*: 10-13 kb
* *Cystoviridae*: 13 kb
* *Reoviridae*: 20-27 kb

Ĉiuj genomoj verŝajne replikiĝas per **konservema mekanismo**, en kiu **ds ŝargiĝenda RNA transskribiĝas helpe de virusa enzimo al mRNA**, kiu kaj kodas por proteino kaj agas kiel ŝablono por sintezo de la dua ĉeno.

**Replikiĝo de dsRNA Virusoj (mi pardonpetas pro la anglaĵoj):**

http://www.uct.ac.za/microbiology/tutorial/bigiii6.gif

Kategorio:Virusoj
DsDNA Viruso

dsDNA Virusoj - dufadenaj DNA Virusoj - ekzemploj:
* virusoj infektantaj Eŭbakteriojn kaj Arkeojn, ankaŭ nomitaj bakteriofagoj/fagoj (ekz-e. la *Podoviridae*, fagoj de *E coli*);
* virusoj de superaj animaloj (*Pox*/Poks-, *Herpes*/Herpet-, *Adeno*-, *Papovaviridae*);
* virusoj de insektoj (*Baculo*/Bakulo- kaj *Irido*- kaj *Polydnaviridae*/Polidnaviridae);
* virusoj de eŭkariotaj algoj (*Phycodnaviridae*/Fikodnaviridae);
* virusoj de fungoj.
Ili varias laŭlonge:
* 5-8 kb (*Papovaviridae*) kb=kilobazoj (1000 bazoj) da DNA
* ĉirkaŭ 30-40 kb (fago lambda kaj *Adenoviridae*)
* ĝis ĉirkaŭ 200 kb (*Baculoviridae*/Bakuloviridae)
* ĝis/supren 300 kb (*Herpes*/Herpet- kaj *Pox*/Poks- kaj *Irido*- kaj *Phyco*/Fiko*dnaviridae*).
La plej malgranda prokariota genom-longo estas proksimume **600 kb** (*E coli* = 4000 kb)
Ili povas havi:
* **cirklajn** genomojn (*Papova*- kaj *Baculo*/Bakulo- kaj *Poly*/Poli*dnaviridae*);
* **liniajn** genomojn (*Adeno*- kaj *Herpesviridae*, kelkaj fagoj);
* **cirklajn-permut-liniajn** genomojn (fago T4, kelkaj *Iridoviridae*);
* aŭ **liniajn** genomojn kun kovalente **fermitaj ekstremaĵoj** (*Pox*- kaj *Phycodnaviridae*).

Ĉiuj virusoj escepte *Polydnaviridae* havas **unu-komponaĵ-genomojn**; la escepto havas **plurajn komponaĵojn** kun averaĝa longo inter **2 - 20 kb**.

Replikiĝo de la virusoj ĉiam okazas per **duon-konservema** maniero favore de la ĉelajn genojn; tamen, pli **etaj cirklaj genomoj** (ekz-e. *Papovaviridae*) replikiĝas per **bidirektaj replikiĝaj forkoj el komuna origino**, kiel kelkaj plasmidoj. Ĉe la **virusoj de Eŭkariotoj**, replikiĝo ĉefe okazas **en la nukleo**, helpe de ĉel-enzimoj kiel polimerazoj, **metilazoj**, ktp. Tamen, la replikiĝo de **Poksvirusoj**, de kelkaj **Bakulovirusoj** (granuloz-grupo), kaj **parto** de la replikiĝo de **iridovirusoj**, okazas en **virus-specifitaj "inklud-korpoj"** en la **citoplasmo**, helpe de virus-koditaj enzimoj, kies plej grava grupo estas tiu de DNA-dependaj DNA polimerazoj.

**Replikiĝo de dsDNA Virusoj (mi pardonpetas pro la anglaĵoj)**:

http://www.uct.ac.za/microbiology/tutorial/dsdnarep2.gif

Kategorio:Virusoj
Dipluro

|}

**Dipluroj** estas unu el tri ordoj de heksapodoj, kiuj ne estas veraj insektoj. Ĉi-tiuj artropodoj malgrandaj estas norme malpli ol 6mm longaj.

Kategorio:Dipluroj
Dwight D. Eisenhower

**Dwight David EISENHOWER** , la tridek-kvara prezidento de Usono, naskiĝis la 14-an de oktobro 1890, en Denison, Teksaso. Li mortis 78-jaraĝa, la 28-an de marto 1969, en la Hospitalo Walter Reed en Vaŝingtono, pro kongesta kora difektiĝo.

Eisenhower estis 178&nbsp;cm alta, kaj pezis 82&nbsp;kg. Li estis amikema kaj optimisma. Lia edzino estis Mary Geneva Doud, kaj la paro havis du filojn. Eisenhower estis presbiteriano.

Li estis usona generalo dum la Dua Mondmilito kaj de la malfruaj monatoj de 1943 ĝis la fino de la milito estris la *Aliancitan Ekspedician Forton de la Supera Ĉefsidejo* (angle mallongigata SHAEF).

Dum lia ŝtatprezidanteco (1953-1961) okazis;
* 1953 – Fino de la Korea milito
* 1954 – La Doktrino de Eisenhower en la Malvarma milito – la usona amasigo de nuklea armilaro
* 1956 – Landa Interŝtata Sistemo de Ekspresaj Ŝoseoj
* 1957 – kaj 1960- La Aktoj de Civilaj Rajtoj – lerneja malsegregacio en Little Rock, Arkansaso
* 1957 – Rusio lanĉis la unuan sateliton "Sputniko"
* 1959 – Alasko kaj Havajo iĝis ŝtatoj
* 1959 – Inaŭguro de la Marvojo Sankt-Laŭrenco
* 1960 – Usono rompis rilatojn kun la Kubo de Fidel Castro
* 1960 – Gary Powers kaj la usona spion-aviadilo U-2 en Rusio
* 1961 - Eisenhower - Farewell address (YouTube) 

Eisenhower rakontis, ke lia patrino deziris, ke oni ne mallongigu lian antaŭnomon; tial ŝi nomis lin *Dwight* (tiu nomo ne havas karesformon en la angla lingvo). "Kaj tial ĉiuj homoj nomis min *Ike* ."

## Referencoj 

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Mortintoj en Usono
Kategorio:Armeestroj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Grandaj krucoj de la Honora Legio
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Usonaj generaloj
Kategorio:Usonaj kristanoj
Kategorio:Usonanoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Usonanoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Usonaj presbiterianoj
Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time
Devizo

[eta|dekstra|170px|La plumoj de la [Princo de Kimrujo, kun persona devizo.]]
**Devizo** estas moto, kiu montras principon de la konduto de persono, firmao, urbo, ŝtato ktp. Devizoj ofte estas parto de blazono.

Laŭ Francisko Azorín **Devizo** estas *Sentenco akompananta ofte blazonon. Signo, moto, maksimo uzata kiel distingilo.* Kaj li indikas etimologion el la latina *de + visus* (de vidita =vidaĵo).

Tradicie katolikaj episkopoj elektas la devizon. Por nobelaj familioj, organizoj kaj landaj blazonoj devizo estas ofte grava ero de la propra kulturo.

Ekzemploj:
* *Libereco, egaleco, frateco* (france *Liberté, égalité, fraternité*) - devizo de la Franca Respubliko.
* *Verokunlaborantoj* (latine *Cooperatores veritatis*) - devizo elektita de Joseph Ratzinger (la posta papo Benedikto la 16-a) kiel episkopo de München-Freising

En ekonomiko, devizo estas kambio aŭ ĉeko en fremda valuto, pagebla ĉe difinita loko kaj negocata en borso. (PIV, 3-a signifo de devizo).

## Devizoj en Esperanto 
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 48an ĉapitron "Devizoj" al komentoj pri tiuj iloj; poste ŝi listigas multajn.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de naciaj devizoj
* moto
* slogano

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Heraldiko
Dashiell Hammett

**Samuel Dashiell HAMMETT** (naskiĝis la 27-an de majo 1894 en St. Mary’s County (Marilando), mortis la 10-an de januaro 1961 en Novjorko) estis usona verkisto.

En la aĝo de 13 jaroj li ĉesigis la lernadon, laboris i.a. kiel gazetportisto kaj varbisto kaj finfine en detektiva agentejo. Post sia partopreno en la Unua mondmilito li komencis verki krimliteraturon. Ekde la 1930-aj jaroj li ankaŭ verkis filmscenarojn.

Inspirite de Ernest Hemingway Dashiell Hammett en konciza, senemocia lingvaĵo priskribis la grandurban krimularon. Kune kun Raymond Chandler li kontribuis al la modernigo de la usona krimliteraturo.

## Famaj verkoj 
* *Red Harvest* (romano, 1929)
* *The Dain Curse* (romano, 1929)
* *The Maltese Falcon* (romano, 1930)
* *The Glass Key* (romano, 1931)
* *The Thin Man* (romano, 1934)

## Vidu ankaŭ 
* *The Maltese Falcon*, 1941
* *Yojimbo*, 1961

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Enciklopedio Kalblanda

***Enciklopedio Kalblanda*** (redaktita de 1996 ĝis 2001) estis la unua reta enciklopedio en Esperanto. Ĝi estis fondita la 11-an de januaro 1996 de Stefano Kalb, kiu estis la redaktoro. La enciklopedio enhavis 139 internajn artikolojn kaj ligilojn al 85 aliaj temoj. La teksto estas sub GFDL, sed ne la bildoj. 

En decembro de 2001, Kalb donis la 139 artikolojn al la Esperanta Vikipedio por provizi ĝian originalan stokon. Ekde tiam li kontribuis rekte al Vikipedio anstataŭ al *Enciklopedio Kalblanda* ĝis sia malaktiviĝo kiel vikipediisto en 2007.

## Artikoloj devenintaj el la *Enciklopedio Kalblanda* 
## Eksteraj ligiloj 
* Encikopledio Kalblanda (arĥiva kopio)

Kalblanda
Egipto

La vorto **Egipto** povas rilati al:

* egipto, ano de Egiptio, lando en Nordorienta Afriko;
* Egipto, diversaj roluloj de la helena mitologio.

En iuj sudeŭropaj lingvoj la vorto ankaŭ signas la landon mem, la modernan Egiption, sed ankaŭ aludas historie pri antikva Egiptio kaj la romia provinco Aegyptus kaj pli poste la Mamluka Sultanlando kun centro e Kairo, sed en Esperanto la vorto nur signifas individuajn homojn.
Epikuro

**Epikuro** (341 a. K. ĝis 270 a. K.) (; ) estis helena filozofo de Ateno kiu fondis epikurismon, unu el la kvin ĉefaj skoloj de helena filozofio.  Laŭ Epikuro, la celo de la vivo estas trankvilo, kiu estas atingita per la evito de doloro kaj la malevito de plezuro.

Por sciiĝi pri la filozofio de Epikuro, vidu la artikolon pri epikurismo.

Epikuro ne edziĝis kaj vivis simple kun siaj studentoj en la Ĝardeno en Ateno. La Ĝardeno, ĝardeno kaj domo kiujn Epikuro aĉetis, fariĝis la centra lernejo de epikurismo de jaroj ek -310 ĝis 529.

Epikuro verkis almenaŭ 42 librojn, sed el lia plumo, oni nur havas parton de du libroj kaj kelkajn leterojn. Kvankam la epikura skolo daŭre disvastiĝis eĉ post lia morto, gajnante multajn anojn, kaj iĝis unu el la plej popularaj filozofiaj disciplinoj en la helenisma mondo kaj precipe en Romio, tamen poste lia famo malkreskis kune kun la disvastiĝo de kristanismo kaj la kolapso de helenisma-romia klera socio tiele ke ĝis la fino de la mezepoko li restis tute ne konata. Pro tio, la majstra verko de epikurismo ne estas fare de Epikuro, sed de la bela poemo fare de Lukrecio, *De Rerum Natura* (de la jaro 50 a.K.) sed retrovita nur en 1417.

## La vivo kaj klerigado de Epikuro 
Laŭ la pli komuna opinio, kiun rakontis Diogeno Laertio, Epikuro naskiĝis en Ateno, en la Dimo de Gargettios. Lia patro, Neocles instruis la gramatikon, kaj lia patrino, Ĉerestrate estis magiistino. Epikuro eble edukiĝis en Samoso, ĝi eblas ke li eĉ naskiĝis en la insulo, ĉar lia patro estis atenia koloniano. Li devenis en Ateno por efektivigi sian militan servon kiam li havis ĉirkaŭ 18 jarojn. Post, li foriris kunigi sian patron al Kolopho, en la nordo de Samoso en -323. Li restadis tie de -323 ĝis -321 kaj li aŭdis la lecionojn de Naŭsifano.

## Verkoj 
* 'Letero al Herodoto'
* 'Letero al Pitokleo'
* 'Letero al Menekeo' aŭ 'Pri la feliĉo'
* Ĉefaj Maksimoj
* Sentencoj de la Vatikano

Kategorio:Helenaj filozofoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.
DsDNA retroidoviruso

**RNA-viruso** (aŭ **dsDNA retroidoviruso**) estas viruso kun enkapsidigitaj cirklaj dsDNA genomoj (kutime duon- aŭ entute pecetigita), kiuj replikiĝas per RNA.

## Ekzemploj
*	vertebrul-infektivaj virusoj (*Hepadnaviridae*) 
*	plant-infektivaj izometraj virusoj (Kaŭlimovirusoj) 
*	plant-infektivaj bacilformaj virusoj ("Badnavirusoj") 
*	infektiva gypsy-tipo retrotranspozono de *Petunia* (petuni-vejn-heliganta viruso)
 
## Ĉi-virusoj havas
*	parte duop-ĉena ne-kovalente malfermita cirkla DNA, 3.2 kb (*Hepadnaviridae*) 
*	cirkla dsDNA kun unuopa-ĉen-interrompo(j) en ambaŭ ĉenoj, ĉirkaŭ 8 kb (Kaŭlimovirusoj kaj Badnavirusoj kaj petunio-viruso) 

Eble ili havas komunan originon kiel iu alia, kiel la Retroviridae: tial, klas- VII virusoj estis sugestitaj kiel estante "*Pararetroviridae*".  

Kategorio:Virusoj
Kategorio:RNA
Enciklopedio Cigneta

**Enciklopedio Cigneta** estis projekto de interreta enciklopedio realigata de Liland Brajant Ros. Post kiam en 2001 fondiĝis Vikipedio en Esperanto, li donis permeson transpreni la enhavon tien. La enciklopedio malaperis kune kun la fermo de la retgastigejo Geocities en 2009.

## Vikipediaj artikoloj kiuj originas en Enciklopedio Cigneta 
La komenca versio de la jenaj artikoloj en la Vikipedio devenis de Enciklopedio Cigneta:

*Aachen
*Daniel Boone
*Johnny Appleseed
*Orikteropo
*Protelo
*Silvestro 

Materialo el la jena artikolo estis aldonita al la Vikipedio:

* Darvino

## Eksteraj ligiloj
* Arĥiva kopio de Enciklopedio Cigneta

Kategorio:Vikipedio