open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Komunumo Kazlų Rūda

**Kazlų Rūda** estas subdistrikta komunumo en la sudokcidento de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Kazlų Rūda*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Marijampolė. Ili troviĝas 27 kilometrojn norde de la distrikta centro Marijampolė. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo mem 5 539.

## Loĝlokoj 
En la komunumo ekzistas:
* 1 urbo - do *Kazlų Rūda* - kaj
* 183 vilaĝoj (ĉiuj kun po malpli ol 700 loĝantoj).

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj)

Kategorio:Distrikto Marijampolė
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Rombofiŝo

**Rombofiŝo** aŭ **rombo** (*Scophthalmus rhombus*) estas delikatgusta plata romboforma marfiŝo samorda kiel pleŭronekto.

Ĝi troviĝas en la nordorienta kaj orienta parto de la Atlantiko kaj la Mediteraneo kaj la sudokcidenta parto de la Pacifiko. Ĝi vivas sur silto, sablo kaj rulŝtonaĵo ĉe profundoj de ĉirkaŭ 5 ĝis 70 metroj.

## Priskribo 
Rombofiŝo havas maldikajn korpojn, brune kovrita de pli helaj kaj pli malhelaj koloraj punktoj; la malsupra flanko de la fiŝo estas kutime kremkolora aŭ rozkolore blanka. Ĝi havas asimetrian korpon, iliaj okuloj situas sur la maldekstra korpoflanko.

Kiel aliaj plataj fiŝoj la rombofiŝo havas la kapablon kongrui kun sia koloro al la ĉirkaŭaĵo. Rombofiŝo pezas ĝis 8 kg kaj povas atingi longon de 75 cm, sed averaĝe malpli ol duonon de tio. Ili foje estas konfuzitaj kun la turboto (*Scophthalmus maximus*), sed tiu estas pli romboforma. La du specioj estas parencaj kaj povas produkti hibridojn. Ĉe la okcidenta marbordo de Kanado (ekster la teritorio de *Scophthalmus rhombus*) lokaj fiŝkaptistoj nomas la fiŝon *Eopsetta jordani*, rombofiŝo.

## Vivmaniero 
La rombofiŝoj predas ĉefe malgrandajn fiŝojn, krabojn kaj moluskojn vivantaj sur la fundo.

De printempo ĝis somero la ino eligas siajn ovojn en la liberan akvon. Ĉi tiuj drivas tra stokitaj naftaj gutoj pelage en la mara akvo. Post ĉirkaŭ du semajnoj, la simetrie konstruitaj kvar milimetraj longaj fiŝidoj elkoviĝas kaj manĝas la malgrandajn krustacojn. De longo de du ĝis 3,5 centimetroj ekzistas metamorfozo, en kiu ili ricevas sian platfiŝan formon.

La masklaj fiŝoj atingas seksan maturiĝon de longo de ĉirkaŭ 25 centimetroj, la inoj de ĉirkaŭ 30 ĝis 40 centimetroj.

## Vidu ankaŭ 
* *Turboto*
* *Soleo*
* *Plateso*
* *Fleso*

Kategorio:Skoftalmedoj
Gado

**Gado** (*Gadus*) estas genro de marfiŝoj, el la familio gadedoj, kaj la ordo gadoformaj.

## Specioj de la genro *Gado*
Pasintece, granda nombro da specioj klasifikiĝis kiel "gadoj" - ĝenerale fiŝoj el la familio gadedoj. La granda plimulto el ili nun klasifikiĝis en aliaj genroj, aŭ rekoniĝis simplaj variaĵoj el unu el tri specioj. La moderna nomigo do rekonas nur tri speciojn de la genro:

* Moruo aŭ "atlantika gado", *Gadus morhua*
* Pacifika gado, *Gadus macrocephalus*
* Gronlanda gado, *Gadus ogac*

## Substancoj
Propilamino estas kemiaĵo kiu ĉeestas en la oleo de gado-hepato.

Kategorio:Gadedoj
Penco

[eta|300px|Penco de la [Viktoriana epoko|Viktoria epoko kaj la nacia figuro de britannia, 1858]]
**Penco** (el la angla: *pence*, pluralo de *penny*) estas mona subunuo, egala al centono de pundo. Antaŭe estis samnoma monunuo nedekona.

## Vidu ankaŭ 
* Sterlingo aŭ brita pundo
* Irlanda pundo
* Egipta pundo
* Aŭstralia dolaro

Kategorio:Monunuoj
Haringo

**Atlantika haringo** aŭ simple **haringo** estas specio (*Clupea harengus*) de klupeo, marfiŝo vivanta en la norda Atlantiko kaj grandkvante kaptata.

Ankaŭ alia specio de klupeo, pacifika haringo kaj aliaj fiŝoj el la familio Klapeedoj kelkfoje nomiĝas simple haringo.

[eta|maldekstra|250ra|[Svarmo de haringaro.]]
eta|250ra|maldekstra|*Clupea harengus*.
[eta|[Atlantika haringo (*Clupea harengus*).]]

En kuirarto, fumaĵita haringo estas fiŝaĵo, kiu konsistas el haringo, kutime kun kapo kaj kelkfoje ankaŭ kun intestoj, fumaĵita por konservado kaj gusto.

## Vidu ankaŭ 
* Fumaĵita haringo

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Klupeedoj
Komunumo Vilkaviškis

**Vilkaviškis** estas subdistrikta komunumo en la sudokcidento de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Vilkaviškis*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Marijampolė. En  en la komunumo vivis , el tio komence de 2020 en la urbo mem 9 444. 

## Loĝlokoj 
En la komunumo ekzistas:
* 3 urboj - Kybartai, Vilkaviškis kaj Virbalis;
* 5 urbetoj - Bartninkai, Gražiškiai, Keturvalakiai, Pilviškiai kaj Vištytis, plus aldone
* 384 vilaĝoj.

La plej grandaj loĝlokoj estas

Vilkaviškis - kun 13283 loĝantoj,
Kybartai - kun 6556,
Pilviškiai - kun 1493 kaj
Virbalis - kun 1351.

## Vidu ankaŭ 
* Pilviškiai (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj) 

Kategorio:Distrikto Marijampolė
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Fiŝkaptisto

[eta|Fiŝkaptistoj en [Bangladeŝo]]
**Fiŝkaptisto** estas tiu, kiu kaptas fiŝojn.
*Fiŝisto* estas pli ĝenerala termino, kiu povas signifi: *fiŝkaptisto* aŭ *fiŝbredisto* aŭ *fiŝvendisto*.

## Historio 
[dekstra|eta|Fiŝkaptisto el la [16-a jarcento]]
Fiŝkaptado estis okupo jam el la unuaj homaj socioj.

La profesio de fiŝkaptisto estas ofte ligita al kasto aŭ iu specifa etno. Ekzistas ekzemple en okcidenta Afriko, laŭ la Niĝero, la fiŝkaptistpopolo de la Bozoj. Ankaŭ en Hindio ekzistas fiŝkaptistaj kastoj kaj popoloj.

## Literaturo 
Ĉar dum jarmiloj fiŝkaptistoj kontribuadis al nutrado de la loĝantaro, oni ofte trovas ilin en literaraj verkoj. Tre konataj ekzemploj estas:
* Simon Petro en la Biblio,
* *La maljunulo kaj la maro* de Ernest Hemingway,
* *Navigado en krizo* de Gorch Fock pri la komenca industria germana fiŝkaptado je la fino de la 19-a jarcento,
* *Moby Dick* de Herman Melville.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de profesioj
* Fiŝkulturo
* Fiŝkaptado

## Eksteraj ligiloj 
* Verband der deutschen Binnenfischerei e.V. 
* Deutscher Anglerverband e.V. 
* Verband Deutscher Sportfischer e.V. 

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Fiŝkaptado
Podkasto Roĝer Borĝes

**Podkasto Roĝer Borĝes** estas podkasto en esperanto. Ĝia enhavo parolas pri la plej malaĉaj aferoj de la vivo: homoj, lokoj kaj muziko, vizitante po unu landon epizode. La unua numero parolas pri Bosnio kaj la IJK 2006. Krom bosnan muzikon la programo enhavas intervjuojn kun Amir Hadziahmetovic (Esperanto Desperado), Haris Subaŝiĉ (LKK) kaj Leo Sakaguchi (dĵ).

Oni povas elŝuti ĝin laŭ MP3-dosiero, aŭ subskribi per iTunes, Yahoo Music, iPodder, Odeo, PodNova, NeVibes kaj multaj aliaj eblecoj. Ĝi estas farata de Roĝer Borĝes, brazila DĴ kaj muzik-produktisto.

## Eksteraj ligiloj 
* https://rogerborgespodkasto.blogspot.com/ - retejo de la podkasto

Kategorio:Podkasto en esperanto
Ĝermolisto de rumanaj esperantistoj

## C 
### Speranța-Eugenia Corâciu 
**Speranța-Eugenia CORÂCIU** (1937–2002) estis delegito kaj fakdelegito en Turda, Rumanio; mortis komence de 2002.

## F 
### Petro Firu 
**Petro FIRU**, pseŭdonimo de Henriko RABINOVICI, rumano, arkitekto. Naskita je la 10-a de julio 1907 en București. Esperantisto de 1924. Liaj tradukoj el la rumana literaturo aperis en diversaj Esperanto-gazetoj (1928–1932); en kunlaboro kun Pragano aperis de li en libroformo: *Rumana Bonhumoro*, 1932. Verkis la unuan rumanan-Esperantan vortaron, 1932. EdE-F

### Marta Frollo 
**Marta FROLLO**, rumanino. Mortis kiel monaĥino. E-isto de 1889, kiam verkis vortareton, la unuan rumanan E-presaĵon.

## K 
### Saul Kimel 
**Saul KIMEL** (1875-1930) estis rumana esperantisto kaj kuracisto. Esperantistiĝis en 1907. Kunfondinto de RES, gvidis la unuan publikan kurson en București, 1907, verkis la unuan rumanan lernolibron, 1908.

__
Verko:

* *Curs complect si practic pentru invâtarea limbii Esperanto in putine lectiuni*. Eld. Edituri Esperantista Româna, Galatz, 1908 (18X11) VIII+124 paĝoj, 2 volumoj.

## M 
### George Mahalu 
**George MAHALU** esperantistiĝis en 1971. Fondinto de A.S.T.R.O.(asocio de sindikataj tutmondaj rondoj kaj organizoj) en Kineskopa Entrepreno București kaj la unua prezidanto de ESPEMONT (Esperanto-turisma rondo) en 1985 București kaj Ploiești. Militanto por esperantistaj rajtoj antaŭ 1989.

## S 
### George Savopol 
**George SAVOPOL** estis rumana armea kapitano kaj esperantisto. Li mortis en 1916 dum la Unua Mondmilito, okaze de pulveja eksplodo en Bukareŝto. Esperantisto ekde 1906, li laboris multe por Esperanto kaj interalie estis vicprezidanto de Rumana Esperanto-Societo.

## T 
### Miĥaelo Timuș 
**Miĥaelo TIMUȘ**, rumano, instr. Esperantistiĝis en 1907. Kunlaboris je la organizo de l' unua E-kongreso en R. Fond. de la Societo de la R. Instruistoj E-istaj „Homaro“. Kunlaboris ĉe multaj E-gazetoj.

### Rodica Anișoara Todor 
### Mihai Trifoi 
**Mihai TRIFOI** (naskiĝis la ) estas rumana esperantisto. Membro de SAT, li interalie kontribuis en la tema programo de la 83-a SAT-Kongreso 2010.

### Alexandre Teodorescu 
**Alexandre Pr. TEODORESCU** (teodoresku) estis rumana advokato kaj esperantisto, kiu mortis kiel soldato en 1916 dum la Unua Mondmilito. Esperantisto ekde 1907, estis daŭriginto de la laboro de Gabrielo Robin ĝis la komenciĝo de la dua mondmilito.

## V 
### Paul Vatarescu
**Paul Vatarescu**, licea instruisto, estis esperantisto en Oltenița en la mezo de la 20-a jarcento.

### Marian Vochin 
**Marian VOCHIN** (naskiĝis la ) estas rumana esperantisto. Li lernis Esperanton en 1967, loĝas en Bukareŝto kaj tie funkcias kiel vicdelegito de UEA.
* tre kritika artikolo de Marian Vochin pri la Bulgara Esperanto-Kongreso de majo 2015 

## Referencoj 
Rumanaj
Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Rumanaj
Komunumo Šakiai

**Šakiai** estas subdistrikta komunumo, kaj ene de ĝi la plej granda loĝloko kaj unu el tri urboj, en la sudokcidento de Litovio - ĝia administra centro estas la samnoma urbo *Šakiai*. Komunumo kaj urbo ekde 1995 ĝis 2010 apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Marijampolė. En  en la komunumo vivis , el tio en la urbo proksimume 5 000.

## Loĝlokoj 
En la komunumo ekzistas:
* 3 urboj - Gelgaudiškis, Kudirkos Naumiestis kaj Šakiai;
* 8 urbetoj - Barzdai, Griškabūdis, Kriūkai, Lekėčiai, Lukšiai, Sintautai, Žemoji Panemunė kaj Žvirgždaičiai, plus aldone
* 533 vilaĝoj.

La plej grandaj loĝlokoj (ĝenerale laŭ loĝantara bilanco de 2020) estas:
* Šakiai - 4 998 loĝantoj
* Gelgaudiškis - 1552
* Kudirkos Naumiestis - 1444
* kaj Lukšiai - 1 485 (laŭ la censo de 2011).

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj) 

## Vidu ankaŭ 
* Zyplių dvaras


Kategorio:Distrikto Marijampolė
Kategorio:Komunumoj de Litovio
Jämsänkoski

eta|maldekstra|300px|
**Jämsänkoski** estas eksa urbo kaj komunumo en provinco Meza Finnlando. La nomo signifas kaskado de Jämsä, do la urbo situas ĉe la kaskadoj de Jämsä rivero. Jämsänkoski fariĝis propra komunumo en 1926, pli frue ĝi apartenis al apuda Jämsä kaj ekde la jaro 2009 denove estas tiel. En 1969 la norda kampara komunumo Koskenpää estis ligita kun Jämsänkoski.

Jämsänkoski estas industria urbo kies ĉefaj industrioj estas papera kaj celuloza. Pro sia industria laboristaro la urbo havas tradicie maldekstran plimulton. En parlamentaj elektoj de 1945 la *Finnlanda popoldemokrata ligo* (komunistoj) ricevis pli ol duonon el voĉoj en Jämsänkoski.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝoj de urbo Jämsänkoski (en la finna kaj la angla).

eta|centra|300px|

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Aŭstralia otido

La **Aŭstralia otido**, science *Ardeotis australis*, estas granda surterema birdo de familio otidedoj kaj ordo Otidoformaj. Ĝi vivas en herbejoj, maldensaj arbaroj aŭ terkultivejoj en norda Aŭstralio (jam ne tiom en sudoriento pro ĉasado kaj malgrandigo de la taŭga medio) kaj suda Novgvineo.

La masklo estas ĝis 1,2 m granda kun enverguro de 2,3 m. La ino estas iom pli malgranda (0,8 m), sed kolore simila. Dorso, flugiloj kaj vosto estas helbrunaj kun punktecaj nigraj kaj blankaj partoj en la supra flanko de flugiloj. Kolo kaj kapo aperas blankoflavecaj kun nigra krono. Kruroj estas flavaj aŭ flavecaj.

Kiam ili sentas danĝeron, aŭstraliaj otidoj ofte montras sinkaŝan pozon kun rekta kolo kaj beko ĉielen. Ili povas forkuri aŭ ekflugi kiel lasta eblo.

Plejparte aŭstraliaj otidoj vagas sekvante pluvon kaj manĝaĵojn, kiuj konsistas el semoj, fruktoj, insektoj, lacertoj, etaj birdoj kaj ronĝuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Grava Birda Areo Wyperfeld, Granda Dezerto kaj Ngarkat

Kategorio:Otidedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Natascha Kampusch

**Natascha Maria Kampusch** [naTAŝa KAMpuŝ] (naskiĝis la 17-an de februaro 1988) estas aŭstrino kiu estis forkaptita kiam dekjaraĝa la  dum sia piediro al la lernejo. Ŝi restis kaptita, je kelkaj kilometroj for de la familia domo, en la antaŭurbo de Strasshof an der Nordbahn apud Vieno fare de sia forkaptinto, Wolfgang Přiklopil, dum pli ol ok jaroj, ĝis ŝi sukcesis fuĝi la 23-an de aŭgusto 2006. La 44-jara forkaptinto estis teĥnikisto pri telekomunikado. Li sin mortigis la saman tagon kelkajn horojn post la fuĝo de Natascha per salto antaŭ rapidtrajnon.

La patro de Natascha tamen asertas, ke ne temas pri kidnapado, sed ke ŝi memvole loĝis ĉe Přiklopil, por povi fuĝi de la gepatroj.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstroj
Jurij Vinniĉuk

**VINNIĈUK Jurij** ukraine **Юрій Винничук** (n. 18-a de marto 1952) estas ukraina lingvisto, ĵurnalisto, redaktoro, populara nuntempa verkisto. Li ricevis fakon de ukraina filologo en Ĉekarpata universitato nome de Vasil Stefanik (Ivano-Frankivsko). Redaktis diversajn periodaĵojn en Lvivo. Aperigis pli ol 10 librojn de poezio, fantasto, rakontoj. Multaj verkoj estis tradukitaj angle, germane, france, hispane, hungare, kroate, pole, ruse. Li mem tradukas de la pola kaj la ĉeĥa.

En 2005 lia romano "*Printempaj ludoj en aŭtunaj ĝardenoj*" (Весняні ігри в осінніх садах) gajnis la unuan premion inter aŭskultantoj de ukraina servo de BBC, en 2012 la saman premion gajnis romano "*Tango de morto*" (Танґо смерті).

2012 - estis ricevinta titolon "Ora verkisto de Ukrainio" (la titolo estas aljuĝata al verkisto, kies romanoj aperis en eldonkvanto pli ol 100 000 ekzempleroj).

Du liajn rakontojn esperantigis Viktor Pajuk: "*La brodita mondo*" (aperis en sveda Esperanto-organo "La Espero", 5, 2005); "*La insulo Zizo*" (La Kancerkliniko, 119, 2006). En la Interreto oni povas trovi esperantan tradukon de la skandala poemo "Mortigu pederaston". Unu kanto de Majdano - lulkaknto "Dormas kovroj" - aperis en Beletra Almanako (n-ro 19, februaro 2014), tradukis - Kris Long.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Adresaro

eta|Blanka paĝo en tipa papera adresaro.
[eta|Adresaro de Jack L. Warner ekspoziciata ĉe la [Nacia Muzeo de Usona Historio.]]
**Adresaro** (ankaŭ **Adreslibro**) estas kolekto de adresoj, kiuj havas ion komunan. Ili povas esti adresoj de konatoj, klientoj, telefon-posedantoj, korespondemuloj, membroj de organizaĵoj aŭ adresoj de organizoj, de firmaoj, institucioj k.s. Pluraj organizaĵoj aŭ unuopuloj eldonas adresarojn de korespondemuloj.

La adresaro povas havi formon de folio, kajero, libro aŭ komputila dosiero.

Kolektado de adresoj estas iomete tikla afero, ĉar adresaroj estas facile misuzeblaj. En pluraj landoj ekzistas specialaj leĝoj pri protektado de personoj, kiuj ankaŭ diras, sub kiaj kondiĉoj oni povas adresojn kolekti, teni, respektive publikigi. Nuntempe la eldonado de adresaroj estas limigita de la supre menciitaj leĝoj.

## En Esperanto-movado 
La Esperanto-movado de sia komenco eldonadis adresarojn por esperigi kaj kuraĝigi esperantistojn, montri al ili, ke ili ne estas solaj kaj izolaj, ebligi al ili reciprokan korespondadon, vizitadon, kunlaboron (vidu: Unua adresaro, Adresaro de Esperantistoj, Adreslibro de Pollandaj Esperantistoj, BES-a Adresaro).

Adresaro de la nuntempa movado de Jarlibro de UEA, kiu enhavas adresarojn de esperantistaj organizoj kaj de la Delegita reto de UEA.

Pasporta Servo prezentas adresaron de personoj, kiuj volontas loĝigi en sia hejmo vojaĝantajn esperantistoj (malmultekoste aŭ senkoste, sed ĉiam post antaŭa interkonsento).

Fine de oktobro 2012 aperis reta adresaro de la fondaĵo Esperanto Internacia. La adresaro troviĝas ĉe http://www.adresaro.org. La adresaro iom diferencas de aliaj adresaroj, ĉar temas pri kombinita adresaro, kiu enhavas parton por vojaĝemuloj, parton por korespondemuloj kaj ĝeneralan adresaron.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Adreso

Kategorio:Libroj laŭ temoj
Kategorio:Adresaroj
Makkvina otido

La **Makkvina otido**, *Chlamydotis macqueenii*, estas granda birdo de la familio de Otidedoj kaj ordo de Otidoformaj. Ĝi estis ĵus apartigita kiel memstara specio disde la Hubarao aŭ Koluma otido, *Chlamydotis undulata* de la Kanaria Insularo kaj norda Afriko. Tiuj du specioj estas la nuraj membroj de la genro *Chlamydotis*.

## Disvastiĝo 
La limo inter la du specioj estas la duoninsulo Sinajo. Makkvina otido reproduktiĝas en sudokcidenta Azio -ekde Sinajo ĝis Barato kaj sudokcidenta Ĉinio- kaj estas prefere vaganta, dum la Hubarao aŭ Koluma otido estas ĉefe loĝantaj. Tiel kelkaj *Chlamydotis* otidoj atingis iam Brition, ĉefe dum la 19a jarcento, ŝajne ili estis Makkvinaj, kvankam devenas de pli malproksima regiono.

Bedaŭrinde neniu atingis okcidentan Eŭropon kaj en Mezoriento preskaŭ formortiĝis pro ĉasado farita de arabaj falkistoj. Konservadaj klopodoj de ŝajko Zayed bin Sultan Al Nahyan en la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj promesas esperon por pli sekura estonteco de tiu specio. Tiu specio reproduktiĝas en dezertoj kaj aliaj tre sekaj sablaj zonoj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|Makkvina otido en bestoĝardeno de Parizo.
Ĝi estas 60&nbsp;cm longa kun enverguro de 140&nbsp;cm. Ĝi estas pli granda ol Malgranda otido kaj pli malgranda ol Granda otido. Ĝi estas brunflava supre kaj blanka sube, kun nigra strio laŭlonge kaj ambaŭflanke de la longa kolo. La cetero de la kolo kaj gorĝo estas grizaj. Dumfluge la longaj flugiloj montras grandajn brunajn kaj nigrajn partojn. La Makkvina otido, *Chlamydotis macqueenii* estas iome pli granda kaj hela ol Koluma otido.

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la femalo estas pli malgranda kaj griza sube. Laŭ voĉo tiu birdo estas preskaŭ silenta.

## Kutimoj 
Ili estas solemaj dum reproduktado kaj sociemaj en aliaj epokoj.

Kiel aliaj otidoj, tiu specio organizas specialan pariĝadan ceremonion per gonflado kaj montrado de blanka plumaro ĉefe de kapo kaj gorĝo dum ili subenkaŝas la kapon kaj solene promenadas cirkle aŭ surloke.

La ino demetas 2 ĝis 4 ovojn surgrunde protektite de herbo. Kovado daŭras ĉ. 24 tagojn.

Tiu palearktisa specio estas ĉiomanĝanta, ĉefe semojn, insektojn -saltulojn- kaj aliajn etajn bestetojn -lacertojn-.

## Aliaj 
La nomo devenas de la brita soldato kaj kolektanto Generalo Thomas MacQueen.

## Vidu ankaŭ 
* Zagros-montara arbarstepo

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Otidedoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Mez-Oriento
Eglefino

**Eglefino** (*Melanogrammus aeglefinus*) estas de genro *Melanogrammus* el familio gadedoj kaj iĝas ĝis 1 m longa kaj ĝis 12 kg peza. Ĝi vivas ĉefe en la Norda Maro kaj en la norda Atlantiko, kaj naĝas prefer en aroj je profundeco de 40 ĝis 300 metroj super ŝlima grundo. Per siaj malsupramakzelaj barbofadenoj ĝi trovas je la margrundo vermojn, konkojn kaj krabetojn, per kiuj ĝi nutras sin.

Kategorio:Gadedoj
Deklinacio (astronomio)

lang=eo|eta|dekstre|300px|Prezento de la deklinacio sur sferosurfaco
**Deklinacio** estas unu el la du anguloj uzataj en astronomio kiel koordinato por indiki pozicion de astro. Ĝi  estas mezurata norden laŭ la ĉielekvatoro inter la printempa ekvinoksa punkto kaj la latitudo de la astro,kaj respondas al la projekcio de la latitudo de la tero al (imaga) ĉielosfero. La deklinacio indikas do la angulodistancon de iu astro de la ĉielekvatoro. Valoroj norde de la ekvatoro estas pozitivaj, valoroj sude de ĝi negativaj. Kiel simbolo oni uzas astronomie la literon δ.

La deklinacio dependegas de la astronomia altitudo, sed dependas nek de la observoloko, nek de la observomomento. Ĉe norda poluso la deklinacio egalas la maksimuman altitudon.

## Vidu ankaŭ 
* Ekliptiko
* Rektascensio
* Solstico

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Ĉiela koordinatsistemo
Orientfrisaj insuloj

La **Orientfrisaj insuloj** (, , ) estas barieraj insuloj en la Norda Maro, antaŭ la plej okcidenta parto de la germana marbordo. Ili situas 5 ĝis 10 kilometrojn norde de la kontinento, inter la enfluejoj de la riveretoj Emso okcidente kaj Jade oriente, kaj apartenas al la germana federacia lando Malsupra Saksio.

La sep loĝataj insuloj estas (de okcidento al oriento): *Borkum, Juist, Norderney, Baltrum, Langeoog, Spiekeroog* kaj *Wangerooge*. El ili la insulo Borkum estas laŭ areo la plej granda.

El la sep loĝataj insuloj, la plej orienta apartenas al la historia regiono Oldenburgio, la aliaj ses al la historia regiono Orientfrislando.

eta|300px
eta|300px|

Aparte de la orientfrisaj insuloj, ekzistas insularo kun la nomo okcidentfrisaj insuloj ĉe la norda marbordo de Nederlando, kaj plia insularo kun la nomo nordfrisaj insuloj ĉe la okcidenta marbordo de la plej norda parto de Germanio (Ŝlesvig-Holstinio), tutproksime al la transiro al la kontinenta parto de Danio (Jutlando).

## Vidu ankaŭ 
* Okcidentfrisaj insuloj
* Frisaj Insuloj


Kategorio:Insularoj en Germanio
Kategorio:Orientfrislando
Kategorio:Oldenburgio
Plato (rivero)

La rivero **Plato** estas font-rivero de la Misuro (Rivero) en okcidenta Usono. La rivero daŭras proksimume ĝis 499 kilometroj. 

300px|maldekstra|eta|Mapo de Rivero Plato
Ĝi estas unu el la plej grandaj river-sistemoj por gvidi akvon el centraj partoj de la grandaj ebenaĵoj en Nebrasko kaj la orientaj partoj de la Roka Montaro en Koloradio kaj Vajomingo. Kvankam la rivero ne estas navigebla, ĝi estis grava en la kreskiĝo okcidenten de Usono, montrante la vojon por vojaĝintoj laŭ la Oregona Vojo kaj la Mormona Vojo.

Kategorio:Riveroj en Koloradio
Kategorio:Riveroj en Nebrasko
Kategorio:Riveroj en Vajomingo
Kategato

eta|250px|Satelita foto de Kategato.

**Kategato** ( aŭ ) estas mareto inter Danio kaj Svedio, havanta areon de pli-malpli 30.000 km². Norde ĝin ligas mareto *Skagerrak* al Norda maro, kaj sude *Lillebælt*, *Storebælt* kaj Sundo kondukas al Balta maro. Ĝi ankaŭ havas okcidentan ligon al Norda maro, pere de kanaliĝinta fjordo *Limfjorden*.

Kategato estas flankata de Svedio oriente, Jutlando okcidente, kaj insulo *Sjælland* sude. Ĝi enhavas plurajn mezmalgrandajn insulojn.

## Insuloj 
* Æbelø
* Anholt
* Hesselø
* Læsø
* Samsø

## Alfluaj riveroj 
:**De Jutlando:**
* Gudenåen

:**De Svedio:**
* Rivero Göta
* Ätran
* Lagan
* Nissan
* Viskan

## Prononco kaj etimo 
La Danan prononcon de ĉi nomo oni povas redoni esperantlitere kiel [KETeget], la Svedan kiel [KAT:egat].

La nomo venas de la platdiĉa lingvo, kie ĝi signifas "Kata Truo".

Kategorio:Markoloj
Kategorio:Maroj
Kategorio:Svedio
Kategorio:Danio
Rektascensio

lang=eo|eta|dekstre|280ra|Prezento de deklinacio δ kaj de rektascensio α sur sferosurfaco
**Rektascensio** aŭ **rekta ascensio** (mallongigo RA) estas la angula distanco, mezurata orienten laŭ la ĉielekvatoro inter la printempa ekvinoksa punkto kaj la meridiano de la astro, kaj respondas al la projekcio de longitudo de la Tero al (imaga) ĉielosfero. Kiel simbolo oni uzas astronomie la grekan literon α.

La alia angulo, kiu permesas determini la pozicion de astro estas la deklinacio.

## Vidu ankaŭ 
* Ekliptiko
* Deklinacio
* Solstico

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Ĉiela koordinatsistemo
Ukraina Stelo

La revuo **Ukraina Stelo** en unua periodo aperis en Kolomeo en la jaroj 1913-14 kaj 1922-30; redaktisto en tiu unua periodo estis Orest Kuzma. Darija-Eva Jurkiv en la stalinisma epoko de Sovetunio zorgeme kaŝis la historian heredaĵon de la originaj presaĵoj el tiu periodo, timante konfiskon kaj sekvan detruon de la materialo fare de la KGB.

Ĝi estis renovigita en 1991 en Ternopilo, kiam redaktis ĝin Volodimir Pacjurko, direktoro estis Viktor Pajuk kaj desegnistoj la fratoj Lukaŝidoj. Estis preparitaj 11 numeroj, el kiuj 10 aperis en tipografio. Tiam ĝi jam aperis sub la aŭspicio de la ĵus fondita Ukrainia Esperanto-Asocio.

Ankoraŭfoje renovigis ĝin en Drohobiĉo redaktoro-fotisto Vasil Stanoviĉ: en la Esperanto-eldonejo Bona Koro aperis du jaraj plenkoloraj almanakoj en 1994 kaj 1995.

Celo de la revuo ekde la fondiĝo estis ne nur diskonigi la kulturon de la internacia lingvo Esperanto en Aŭstrio-Hungario kaj en la ukrainlingva parto de Polujo (de 1920), sed aparte en la komencaj jaroj ankaŭ diskonigi la kulturon de la ukraina lingvo inter eksterlandaj esperantistoj. La suba citaĵo el la enkonduka artikolo de la unua numero de la gazeto, la eldono de januaro 1913, reflektas tion.

La 12-an kaj 13-an de oktobro 2013 en la urbo Kolomeo okazis sciencpraktika konferenco, dediĉita al la 100-jariĝo de la revuo.

2024 - nova nuntempa renovigo: trimonatan revuon redaktas Ihor Glagolevskij kaj Viktor Pajuk.

## Referencoj 
## Eksteraj rilatoj 
* ligilo al la unua numero de januaro 1913, skanita kaj komplete rete legebla, en la Kolekto por Planlingvoj de la Aŭstria Nacia Biblioteko, Vieno - same ankaŭ legeblas ses aliaj numeroj de 1913, tri de 1914, tri de 1922 kaj unu de 1923

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Ukrainaj periodaĵoj
Kategorio:Bibliografio de Esperanto
Kategorio:Ukrainia Esperanto-Asocio
Fratoj Lukaŝidoj

**Fratoj Lukaŝidoj** estas pseŭdonimo de du fratoj-pentristoj el Lucko - Niko Voloŝin kaj Oleksandr Voloŝin.

Lukaŝidoj
Lukaŝidoj
Ĉiela ekvatoro

La **ĉielekvatoro** aŭ **ĉiela ekvatoro** estas ĉefa cirklo, kie la ebeno de la tera ekvatoro tranĉas la imagan ĉielosferon por difini la "sudan ĉielan hemisferon" kaj la "nordan ĉielan hemisferon".
Alimaniere: se en la centra punkto de supozita vitra terglobo oni starigus lumon, do la ĉielekvatoro ĝuste la projekcio de la terekvatoro sur la imagan ĉielosferon.

Ĉar la terakso estas klinigita kompare al la ebeno de la sunsistemo, la ĉielekvatoro tranĉas la ekliptikon - la ebeno de la orbito de la tero ĉirkaŭ la suno - sub angulo de 23° 27' (ekliptikoblikvo). La du tranĉopunktoj estas nomataj printempa kaj aŭtuna ekvinoksaj punktoj, ĉar tie troviĝas la suno dum la printempa kaj aŭtuna ekvinoksoj.

Lokoj sur la ĉielekvatoro havas laŭ la ekvatora koordinatosistemo la deklinacion 0°, polusodistancon je 90°, ilia rektascensio estas mezurata komence de la printempa ekvinoksa punkto.

## Vidu ankaŭ
* Hemisfero

Kategorio:Astronomio
Ĉielosfero

dekstra|200ra
La **ĉielosfero** (aŭ **ĉielsfero**, **ĉiela sfero**, **ĉiela volbo**, **firmamento**) estas imaga, maldika sferoŝelo kun senfina diametro, t.e. *direkta* aŭ *unueca* sfero ĉirkaŭ la Tero.

Oni nomas ĝin ankaŭ *firmamento*. Tiu nomo devenas de la antikva ideo de sfero: oni imagis, ke la astroj estis pendigitaj de nevidebla ĉielosfero (, fiksilo).

La sfero estas difinita tiel, ke ambaŭ polusoj troviĝas en la plilongigo de la terakso, vertikale super la terpolusoj. La ĉielekvatoro estas la projekcio de la terekvatoro sur la sferon.

Ne ekzistas en la universo absolutaj koordinatoj, ĉar ne ekzistas referencpunkto, de kie eblus kalkuli. Por tamen indiki pozicion de iuj astronomaj objektoj, ekzemple por katalogi ilin en astrokatalogo, por facile trovi ilin per teleskopo, oni difinis la teron kiel referencpunkton. Post tio eblas indiki koordinaton sur la ĉielsfero por indiki iun direkton vidita el la tero. La nulpunkto estas la printempa ekvinoksa punkto.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉiela ekvatoro
* Nadiro
* Zenito

Kategorio:Astronomio
Tătârlaua

**Tătârlaua** [tətırlaŭa] (hungare: **Felsőtatárlaka**, germane: **Taterloch**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Blaj.

En 1910 ĝi havis 1 169 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 785 (rumanoj, ciganoj).

Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Kis-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Cetatea de Baltă.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Decea

**Decea** [deĉa] (hungare: **Marosdécse** maroŝde:ĉe) estas vilaĝo en Rumanio norde de Aiud.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 883 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 727 (rumanoj, 46% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1339. Ĝis 1919 Marosdécse apartenis al Hungario, (*Torda-Aranyos*). Administre ĝi apartenas al Mirăslău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Mária Turzai (*15-a de oktobro 1929): historiistino, ĉefesploristino.
* Zsigmond Varga (5-a de februaro 1886 – Debrecen, 20-a de aprilo 1956): reformita teologia verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Lopadea Veche

**Lopadea Veche** [lopadja veke] (hungare: **Oláhlapád**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Aiud. En 1910 ĝi havis 724 loĝantojn (rumanoj); en 1992 417 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1299. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Mirăslău.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Kannonkoski

**Kannonkoski** estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la areo, 102,22 km² estas akvo. La teritorio havas komunan limon kun . 

Kannonkoski estas la plej juna komunumo de Finnlando, fondita en 1934 el sudaj kaj orientaj vilaĝoj de Kivijärvi kaj okcidentaj vilaĝoj de Viitasaari.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* oficiala paĝo en la retejo *Facebook* (precipe )

Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Rachiș

**Rachiș** [rakiŝ] (hungare: **Oláhrákos**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Aiud. En 1910 ĝi havis 204 loĝantojn (rumanoj); en 1992 40 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1357 (laŭ aliaj: 1299). Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Mirăslău.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Rachiș situas en valeto atingebla nur per malgranda vojo, kiu en Mirăslău debranĉiĝas de nacia vojo DN1 kaj iras tra Lopadea Veche.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Spado

eta|280ra|Sportospado kun franca tenilo
**Spado** (, angle same, , ) estas glavo konsistanta el longa, rekta, mallarĝa, pinta, kaj unuflanke aŭ ambaŭflanke tranĉa klingo kun tenilo.
La spado evoluis ĉirkaŭ 1500 el la glavo de la kavaliroj kaj estis disvastigita ne nur inter militistoj, sed ankaŭ inter riĉaj burĝoj kaj nobeloj. De la komenco oni uzis ĝin por skermado.

Post la komenco de la 19-a jarcento portis spadojn nur oficiroj kaj membroj de la kavalerio. Ankoraŭ hodiaŭ ekzistas je iuj armeoj kaj militaj akademioj ceremoniaj uniformaj spadoj.

*Spadoskermado* estas fako de la sporta skermado. Tie ĉi, kontraŭe al aliaj armiloj (rapiro, sabro), oni rajtas tuŝi la tutan korpon. La klingolongo kun la tenilo estas 110 cm, el kiuj inter 18 kaj 20 cm estas por la tenilo. La tuta armilo pezas maksimume 770 g. La spadokablo estas tripolusa kaj havas do plusan poluson, kompare al rapirokablo.

Ne nur spadoskermsdo, sed ankaŭ surscena skermado iĝas pli kaj pli populara.

## Vidu ankaŭ 
* rapiro kaj sabro, la aliaj du normaj bataliloj en moderna sporta skermado
* bajoneto
* glaveto
* glavo
* jatagano
* ponardo
* bastonspado
* ksifio, spadfiŝo
* pomelo

Kategorio:Klingaj armiloj
Kategorio:Skermo
Kampara komunumo de Jyväskylä

**Kampara komunumo de Jyväskylä** estis, ĝis la jaro 2009, komunumo kiu situis norde kaj oriente de urbo Jyväskylä, en Meza Finnlando. Malgraŭ sia nomo la komunumo estis industriĝinta eĉ pli ol la apuda urbo. La areo de la komunumo estis 534,34 km², el kio 85,05 km² estis akvo. La komunumo havis 34 779 loĝantojn.

La du plej grandaj setleja areoj de la komunumo estis serva kaj loĝeja Palokka kaj industria Vaajakoski, kioj estas parto de sama setlejo ol la urbo Jyväskylä. La plej granda setlejo, kio estis komplete en Kampara komunumo de Jyväskylä estis militara setlejo Tikkakoski.

En 1911 sudaj areoj de kampara komunumo de Jyväskylä estis ligita al Toivakka. En 1941 kaj 1965 partoj de kampara komunumo de Jyväskylä estis ligita al urbo de Jyväskylä. En 2009 Kampara komunumo de Jyväskylä kaj Korpilahti estas ligita al Jyväskylä. La lasta komunestro de Kampara komunumo de Jyväskylä estis Arto Lepistö.

Kampara komunumo de Jyväskylä estis la lasta finna komunumo, kio uzis en sia nomo vortojn kampara komunumo (finne *maalaiskunta*).

## Eksteraj ligiloj 
* eksa retejo de la kampara komunumo de Jyväskylä, arkivigita en junio 2004 ()

Kategorio:Jyväskylä
Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Bloemfontein

eta|270ra|Mapo de Sud-Afriko, kie Blumfontejno situas en la meza landparto
350ra|eta|Dumnokta panoramo de Blumfontejno
**Blumfontejno**, esperantigita el *Bloemfontein* (/ˈblumfontəɪ̯n, ˈblomfontəɪ̯n/), estas la sesa plej granda urbo en la respubliko Sudafriko kaj ĉefurbo de la provinco Liberŝtato. Aldone ĝi estas sidejo de la plej alta kortumo de Sudafriko. La urbo troviĝas je 29° suda latitudo kaj je 26° orienta longitudo, ĉirkaŭ 1.395 m super la maro; ĝi sterniĝas sur 46.550 ha kaj havas ĉirkaŭ 500.000 loĝantoj.

La nomo signifas "Florfontanto". Tamen en la lingvoj Sotho kaj Pedi la urbo nomiĝas *Mangaung* (/maŋaˈuːŋ̩/), kiu signifas "hejmo de gepardoj".

## Historio 
Antaŭ la alveno de blankaj koloniistoj dum la granda migrado de 1836 vivis ĉirkaŭ Blumfontejno Boŝmanoj kaj la popoloj Griqua kaj Sotho.

Ekde 1846 alvenis anglaj enmigrintoj sub majoro Henry Douglas Warden. En 1850 fondiĝis oficiale la komunumo Blumfontejno, kvar jarojn antaŭ la oficiala fondiĝo de la respubliko de la Oranĝa Liberŝtato.

La 13-an de marto 1900 dum la brita-bura milito la urbo falis en la manojn de la britaj trupoj. Dek jarojn poste Blumfontejno iĝis parto de la Sudafrika Unio kaj en 1945 ricevis urban statuson.

En 1994 okazis la unuaj demokratiaj balotoj.

## Servoj 
* Universitato de Liberŝtato

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de la urbo Blumfontejno 

Kategorio:Urboj de Sud-Afriko
François Duvalier

**François DUVALIER** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1907 en Port-au-Prince, mortis la 21-an de aprilo 1971), nomita "Papa Dòk", estis prezidento de Haitio de 1957 ĝis 1964 kaj poste diktatoro ("ĝisvivofina prezidento") de 1964 ĝis sia morto. Lia regno estis epoko de koruptado kaj de privataj milicoj, la *"tontons macoutes"*.

Post lia morto prezidentiĝis lia filo Jean-Claude Duvalier.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Haitio

Kategorio:Haitiaj kuracistoj
Kategorio:Haitiaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Haitiaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Haitio
Kategorio:Historio de Haitio
Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Kategorio:Dumvivaj prezidantoj
Kategorio:Haitiaj vuduistoj
Kategorio:Haitiaj malfikciaj verkistoj
Kategorio:Duvalier-familio
Salzbach

**Salzbach** estas nomo de akvejo: 
* Salzbach (Ahse) maldekstra alfluanto de la rivero Ahse apud Dinker en la komunumo Welver, distrikto Soest, Nordrejn-Vestfalio
* Salzbach (Alf) flankrivero de la river  Alf, REjnlando-Palatinato
* Salzbach (Bever) dekstra fontrivero de la rivero  Bever (Ems) apud Schloss Harkotten, komunumparto Füchtorf de la urbo Sassenberg, distrikto Warendorf, Nordrejn-Vestfalio
* Salzbach (Elbbach) dekstra alfluanto de la rivero Elbbach en la mezmontaro  Westerwald apud Hadamar-Niederzeuzheim en la distrikto Limburg-Weilburg, Heslando
* Salzbach (Genfbach) flankrivero de la rivero Genfbach apud la komunumparto  Tondorf de la komunumo Nettersheim en la distrikto Euskirchen, Nordrejn-Vestfalio
* Salzbach (Holzbach) maldekstra alfluanto de la rivero  Holzbach en Warendorf, distrikto Warendorf, Nordrejn-Vestfalio 
* Salzbach (Lauter) dekstra alfluanto de la rivero  Lauter en la Palatinata Arbaro, en la komunumparto Kaltenbach de la komunumo Hinterweidenthal, distrikto Südwestpfalz, Rejnlsndo-Palatinato
* Salzbach (Loosbach) dekstra alfluanto de la rivero Loosbach apud la komunumo Rohrmünz de la komunumo Grafling, distrikto Deggendorf, Bavario, en la rivera sistemo de la  Kollbach
* Salzbach (Nidda)dekstra alfluanto de la rivero Nidda en Vogelsberg en la komunumparto  Geiß-Nidda de la komunumo Nidda en la distrikto Wetterau, Heslando
* Salzbach (Rhein) dekstra alfluanto de la rivero Rejno en la urboparto  Biebrich de Wiesbaden, Heslando
* Salzbach (Saale) maldekstra alfluanto de la rivero Saale apud la urboparto Gnölbzig de la urbo Alsleben en la distrikto Salzland, Saksio-Anhaltio
* Salzbach (Seemenbach) maldekstra alfluanto de la rivero  Seemenbach,  em Büdingen en la distrikto  Wetterau, Heslando
* Salzbach (Sulzbach) dekstra alfluanto de la rivero   Sulzbach apud  Hohenroth. distrikto Rhön-Grabfeld, Bavario
* *Salzbach*, kromnomo de la supera parto de la rivero  Wachenbach en Spessart, Bavario

**Vidu ankaŭ:**

* Salzach
* Salzgraben
Moreno

[eta|dekstra|Flanka moreno de [glaĉero apud Zermatt, Svislando]]
eta
[eta|maldekstra|Moreno de [Garda-Lago]]
**Moreno** (el la franca: *moraine*, rulitaĵo) estas deponaĵo, kiun glaĉeroj movante kunportas kaj amasigas. Komence tiun terminon uzis la loĝantoj de la regiono de Chamonix por la rokmuroj, kiujn la glaĉero amasigintis. En la sciencan literaturon endkondukis la terminon en 1799 la glaĉeresploristo Horace Bénédict de Saussure.

Oni distingas plurajn specojn de morenoj:
* Finmorenoj kreiĝas je la fino de la glaĉero. Ili bonege vidigas la grandecon de la glaĉero.
* Flankmorenoj kreiĝas laŭ la flankoj de la glaĉero.
* Fundmorenoj kreiĝas el la materialo, kiun la glaĉero kunportas el sia fundo.
* Surfacmorenoj kreiĝas el la materialo, kiu falas de rokmuroj sur la glaĉeron kaj deponiĝas, kiam la glaĉero fandiĝas.
* Mezmorenoj kreiĝas pro kuniĝo de flankmorenoj de du najbaraj glaĉeroj.

Laŭ la epoko de estiĝo oni distingas junajn kaj maljunajn morenojn.
Georges Eekhoud

**Georges Eekhoud** (naskiĝis en Antverpeno la , mortis la  en Schaarbeek) estis belga verkisto, kiu, kvankam denaske flandra, ricevis franclingvan instruadon, same kiel la samtempaj verkistoj Maurice Maeterlinck, Émile Verhaeren kaj Georges Rodenbach. Li ĉefe skribis france, ĉar en tiu periodo la franclingva literaturo estis pli prestiĝa ol la nederlandlingva. Pro ekonomiaj kialoj li tamen ankaŭ verkis popularajn romanojn en la nederlanda lingvo.

eta|dekstra|Georges Eekhoud

## Kelkaj liaj verkoj 
* *Myrtes et Cyprès*, 1877
* *Kermesses*, 1881
* *Kees Doorik*, 1883
* *la Nouvelle Carthage*, 1888
* *Mes Communions*, 1894
* *Voyous de Velours*, 1904-1926
* *La danse macabre du Pont de Lucerne*, 1920
* *Dernières Kermesses*, 1920
* *Magrice en Flandre ou le Buisson des Mendiants*, 1928

## En Esperanto aperis 
* *Servokapabla!*, tradukis Léon Bergiers (1927) (eldonis Ferdinand Hirt und Sohn)
* *Marcus Tybout*, tradukis Léon Bergiers (1927) (eldonis Ferdinand Hirt und Sohn)
* *La servistineto*, tradukis Amatus van der Biest-Andelhof, aperis en Belga Antologio, franclingva parto, p.&nbsp;92 (1928)
* *Amata regiono*, tradukis Jeanne Van Bockel, aperis en Belga Antologio, franclingva parto, p.&nbsp;97 (1928)

Kategorio:Belgaj verkistoj
Vilaĝestro

**Vilaĝestro** estas politikisto kiu laboras kiel la estro de vilaĝo. Vilaĝestro povas agi kiel la ĉefano de konsilantaro, aŭ eble esti unua estro. La vilaĝestro povas esti elektita oficialulo, aŭ povas temi pri nur ceremonia ofico.

## Vidu ankaŭ
* Vokto
* Urbo
* Urbestro
* Gentestro

Kategorio:Politikistoj laŭ postenoj
Nov-Amsterdamo

[eta|360px|dekstra|Nov-Amsterdamo en [1664 konkerita de la britoj, pentraĵo de Johannes Vingboon]]
**Nov-Amsterdamo** () estis de 1624 ĝis 1664 registarejo de la nederlanda kolonio Nova Nederlando (*Nieuw Nederland*) en la ĉirkaŭo de la hodiaŭa Manhatano. Post konkero fare de la britoj la nomo estis ŝanĝita al Novjorko.

Kategorio:Manhatano
Kategorio:Historio de Usono
Jef Beeckmans

**Jef Aloïs BEECKMANS** (1906-1975) estis flandra esperantisto kaj verkisto, unu el la triopo, kiu verkis sub la pseŭdonimo Deck Dorval. Li lernis Esperanton en 1934 kaj sin dediĉis al la Esperantistaj Naturamikoj, interalie prizorgante la gazeton *La migranto*.

Beeckmans, Jos
Beeckmans, Jos
Aŭtobiografio

**Aŭtobiografio** (el la greka *autos*, mem; *βíος*, vivo kaj *γραφή*, skribo) aŭ **membiografio** estas priskribo de la propra vivo.

## Famaj aŭtobiografioj 
En la antikvo tiuj verkoj nomiĝis *apologia*. Temas pli precize pri pravigaĵo ol pri introspekto. La aŭtobiografio de John Henry Newman estas *"Apologia pro vita sua"*. Augustinus uzis la titolon *"Confessiones"* (konfeso) por sia aŭtobiografa verko kaj Jean-Jacques Rousseau transprenis tiun titolon en la francan: *"Confessions"*.

*"The Autobiography of Benjamin Franklin"*, la unua laika biografio publikigita en Usono, estis modelo por plipostaj usonaj aŭtobiografioj. La plej fama germanlingva aŭtobiografio estas ĉiam *"Poezio kaj vero"* de Goethe.

Mark Twain verŝajne estis la unua homo, kiu aldonis fotojn al sia aŭtobiografio.

## En Esperanto 
* *Ĉiu-Ĉiun. Sep jardekojn en la Esperanto-movado. Memoraĵoj de 86-jara optimisto* de Teo Jung
* *El verva vivo ĵurnalista* de Stefan Maul
* *Maskerado ĉirkaŭ la morto* de Tivadar Soros

## Vidu ankaŭ 
* Membiografia romano
* Ŝlosilromano

## Literaturo 
* Kloth, Nicole: *Die (auto-)biographischen Inschriften des ägyptischen Alten Reiches: Untersuchungen zu Phraseologie und Entwicklung*, Hamburg: Buske-Verlag, 2002. *(Aŭto)biografiaj enskribaĵoj de la malnova egipta regno*
* Lejeune, Philippe: ''L'autobiographie en France*, Paris: Colin, 1971. *Aŭtobiografio en Francio*
* Stover, Johnnie M., *Rhetoric and resistance in black women's autobiography*. Gainesville, Fla. [u.a.]: Univ. Press of Florida, 2003. *Retoriko kaj rezistanco en aŭtobiografioj de nigraj virinoj''

Kategorio:Biografio
Sântămărie

**Sântămărie** [sıntəmərie] (hungare: **Boldogfalva**, germane: **Treukirch**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Blaj.

En 1910 ĝi havis 419 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 348 (rumanoj, 56% hungaroj).

Ĝia unua mencio skribe estas en 1448. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Kis-Küküllő vármegye). Administre ĝi apartenas al Cetatea de Baltă.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest. 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Emile Van Damme

**Emile VAN DAMME** (naskiĝis en Sint-Gillis apud Bruselo la , mortis en Schepdaal la ) estis belga esperantisto kaj verkisto. Li estis instruisto pri ĝermanaj lingvoj en tiu urbo, aktiva kunlaboranto de la loka verdula partio kaj de *Oxfam*-mondkomerco. Li verkis Esperanto-kurson por afrikanoj. Li estis konstanta kunlaboranto de la revuoj *Horizontaal* kaj *Monato*.

## Verkoj 
* ''Grammaire ABC d'Espéranto*, franclingva Esperanto-gramatiko, kune kun Christiane De Vleminck, eldonis Flandra Esperanto-Ligo, 1989 (plurfoje reeldonita).
* *Dolĉe-amare*, originala poemaro en la Serio Stafeto, eldonis Flandra Esperanto-Ligo, 1990.
* *Gramatika ABC-mempraktikilo*, eldonis Flandra Esperanto-Ligo, 1993.
* *ABC-gramatiko de Esperanto*, kune kun Christiane De Vleminck, eldonis Flandra Esperanto-Ligo, 1994.
* *Leksikaj Ekskursoj'', kune kun Christiane De Vleminck, eldonis Flandra Esperanto-Ligo, 1997 (plurfoje reeldonita).

Kategorio:Belgaj instruistoj
Kategorio:Belgaj esperantistoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Șeușa

**Șeușa** [ŝeuŝa] (hungare: **Sóspatak**, germane: **Salzbach**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 788 loĝantojn (rumanoj); en 1992 606 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Ciugud.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Fre:ac

**fre:ac** (ante **BonkEnc**) estas libera aŭdio-ripilo kaj konvertilo por Vindozo en Esperanto kaj en 36 aliaj lingvoj.

Kun tiu programo vi povas ripi KDojn / konverti dosierojn al:

* MP3
* Vorbis
* MP4/M4A
* WMA
* FLAC
* AAC
* Bonk
* ankoraŭ pli da formatoj per kromaĵoj

Kompreneble vi povas rete demandi al CDDB-datumbazon la titolojn de la trakoj, kaj la programo ankoraŭ legas KD-titolinformojn. Tiuj povas konservigi sin kiel ID3v2- aŭ VorbisComment-etiketoj.

Vidu ankaŭ: esperantolingvaj programoj.

## Retpaĝo 
* Oficiala retpaĝo de BonkEnc

Kategorio:Programaro
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Libera programaro
Karstula

**Karstula** estas komunumo en la provinco Meza Finnlando de Finnlando. Ĝis la jaro 2009 ĝi ankaŭ apartenis al la tiutempa gubernio Okcidenta Finnlando. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El la areo, 73,69 km² (7,6 %) estas akvo. La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Meza Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Komunumoj de Okcidenta Finnlando
Korpilahti

**Korpilahti** estas eksa komunumo en Meza Finnlando, en eksa gubernio Okcidenta Finnlando. La areo de Korpilahti estas 794,62&nbsp;km², el kiu 177,44&nbsp;km² estas akvo. En 2009 la komunumo estis ligita al Jyväskylä. Korpilahti situas ambaŭflanke de lago Päijänne kaj ĝi havas entute 200 lagojn.

La komunumo havas 5014 loĝantojn. Krome somere en la komunumo partatempe vivas ĉirkaŭ 4500 loĝantoj de somerdometoj.

Korpilahti estas fondita en jaro 1867. En 1911 la vilaĝo Haukanmaa estis ligita el Korpilahti al la komunumo Toivakka, kaj en 1921 estis fondita la komunumo Muurame distinginte el Korpilahti.

Okcidentflanke de Päijänne situanta parto de Korpilahti estas konata kiel *Maapuoli* ("terflanko") kaj la orientflankem situanta parto *Vespuoli* (akvoflanko).

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝoj de komunumo Korpilahti 

Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando
Kategorio:Korpilahti
Jos Deckkers

**Jos DECKKERS** (1903-1979) estis flandra esperantisto kaj verkisto, unu el la triopo, kiu verkis sub la pseŭdonimo Deck Dorval. Li esperantistiĝis en 1941 kaj laboris en la maldekstra Internacia Proleta Esperantistaro (IPE). Krom Esperanto, li perfekte regis la nederlandan, francan, germanan kaj anglan.

Deckkers, Jos
Deckkers, Jos
Deckkers, Jos
Gubernio Vaasa

**Gubernio Vaasa** estas eksa gubernio de Finnlando, formita en 1775 en tiama Svedio, kaj malfondita en granda reformo de gubernioj en 1997. La ĉefurbo estis Vaasa (). La areo de la gubernio konsistis plejparte el sudaj partoj de Ostrobotnio. La gubernio estis dulingva.

Post 1997 la areo de gubernio Vaasa apartenas al gubernio Okcidenta Finnlando, kaj ĝi konsistas el tri provincoj, (Okcidenta) Ostrobotnio, Suda Ostrobotnio kaj Meza Ostrobotnio. La eksa teritorio de la gubernio Vaasa formas ankoraŭ elektodistrikton por parlamentaj elektoj, el kiu estas nuntempe elektitaj 18 parlamentanoj.

Ĝis 1960 la gubernio Vaasa estis pli granda kaj ĝi enhavis ankaŭ parton el la regiono Meza Finnlando, kiu tiam iĝis Gubernio Meza Finnlando.

[eta|maldekstre|Gubernio de Vaasa 1775–1997. 1960 la verda areo kuniĝis al nova gubernio de Meza Finnlando kaj en 1969 la flava areo, [Virrat, al gubernio Tavastio.]]

Kategorio:Eksaj gubernioj de Finnlando
*
ORF

**ORF** estas mallongigo de **Österreichischer Rundfunk** (aŭstria radio kaj televido). ÖRF estas fondaĵo de publika juro. Ĝi estas la plej granda aŭstria amaskomunikila korporacio kaj havas sian ĉefan sidejon en Vieno.

ÖRF estis fondita en la 1-a de aŭgusto 1955 postante al RAVAG. Ĉefredaktisto estis inter 1967 kaj 1974 la kroato Alfons Dalma. La sukcesa radifonia kulturkanalo de ÖRF nomiĝas Österreich 1. Grava ĵurnalistino kiu laboris por la televido de ÖRF estis ekz. Trautl Brandstaller.
## Programoj (elekto) 
* Autofahrer unterwegs
* Der Guglhupf
* Guten Abend am Samstag
* Kottan ermittelt
* Seniorenclub

## Ĝeneralaj direktoroj (elekto)
*1967-1974: Gerd Bacher
*1974–1978: Otto Oberhammer
*1978-1986: Gerd Bacher
*1986-1990: Thaddäus Podgorski
*1990-1994: Gerd Bacher
*1994–1998: Gerhard Zeiler
*1998–2001: Gerhard Weis
*2002–2006: Monika Lindner
*2007–2021: Alexander Wrabetz
*de 1.1.2022: Roland Weißmann

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝaro de ORF

## Notoj 
Kategorio:Aŭstriaj radiostacioj
Kategorio:Aŭstria televido
Kategorio:Televidkanaloj en Aŭstrio