open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Căpud

**Căpud** [kəpud] (hungare: **Magyarkapud**, germane: **Thorenburg**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Aiud. Administre ĝi apartenas al Teiuş.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 525 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 369 (rumanoj, 8% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1264. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Coșlariu Nou

**Coșlariu Nou** [koŝlarju noŭ] (hungare: **Újkoslárd**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Teiuș.

## Historio 
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1733. Coșlariu Nou situas ĉ. 20 km norde de Coșlariu. La nom-epitetoj "Nou" kaj "Új" signifas "nova".
Ĉe Coșlariu Nou disbranĉiĝas la fervojaj linioj de Teiuș al Alba Iulia (suden) kaj al Mediaș (orienten). La vilaĝo ne havas propran stacion; la plej proksimaj estas en Teiuș kaj en Coșlariu. La nacia vojo DN14B iras tra la vilaĝo.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Kroataj aŭtovojoj

eta|La baldaŭa aŭtovoja reto
[eta|A1 inter [Zagreb und Split, sude de la tunelo Sveti Rok]]

## Eksteraj ligiloj 
* interaktiva mapo 
* Kroata mapo 
* Kroata ekspresstratkompanio 
* Kroataj trafikŝildoj 
* Motorways-Exits

!
Sânmiclăuș (Șona)

**Sânmiclăuș** [sınmikləuŝ] (, ) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Blaj. Ĝiaj rumana kaj hungara nomoj aludas al Sankta Nikolao. Administre ĝi apartenas al la komunumo Șona (hungare Szépmező, germane Schönau [ŜØNaŭ], laŭvorte "bela herbejo"). Ĝi estas parto de la regiono Transilvanio kaj de la distrikto Alba.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 522 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 1 462 (rumanoj, 62 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .

## Historio 
eta|maldekstra|
Ĝia unua mencio skriba estas el 1309. De 1332 ĝi estis ekleziejo. Ĝi estis vilaĝo de la transilvaniaj saksoj. En la vilaĝo estas la gastejo *Alexius kaj Georgius Bethlen*, konstruaĵo tipa por la malfrua renesanco de Transilvanio kaj fakte nominda kastelo. Ĝi estis konstruita inter 1668 kaj 1683 laŭ planoj de *Miklós Bethlen (Nikolaus Bethlen)*, kiu studis arĥitekturon en Utreĥto kaj Leiden (Nederlando). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Kis-Küküllő vármegye* ().

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Farkas Bethlen, *bethleni* (n. en 1639 – m. en Bethlenszentmiklós la 30-an de decembro 1679): kanceliero de Transilvanio kaj historiisto
* János Duka: (n. en 1899 — m. en Arcuș, 1973): muzikilfaristo.
* Rudolf Németi (n. la 6-an de aprilo 1948): poeto, tradukisto kaj redaktoro.
* Balázs Uzoni Sz. (n. en Uzon? – m. en Bethlenszentmiklós? antaŭ 1673): reformita eklezia verkisto.
* Henrik Wlislocki (n. en Brassó, 9-a de julio 1856 – m. en Bethlenszentmiklós la 19-an de februaro 1907): etnografo kaj instruisto.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo, *primariasona.ro*, ne plu aktiva sed arkivigita laŭ la stato de januaro 2020 ()
* historia retejo pri la komunumo ()
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Șona (Alba)

**Șona** [ŝona] (hungare: **Szépmező**, germane: **Schönau** [ŜØNaŭ], laŭvorte "bela herbejo", alternative ankaŭ *Schönen*) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Blaj. Ĝi estas parto de la regiono Transilvanio kaj de la distrikto Alba. Administre apartenas al ĝi la vilaĝetoj Alecuș, Biia, Lunca Târnavei, Sânmiclăuș kaj Valea Sasului.

## Loĝantaro 
La centra loĝloko en 1910 havis 1 430 loĝantojn (germanoj, malplimulte rumanoj, hungaroj), en 1992 979 (rumanoj, 4 % da hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la tuta komunumo vivis .

## Historio 
Ĝia unua dokumenta mencio estas el 1313. Ĝi estis vilaĝo de la transilvaniaj saksoj. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Kis-Küküllő vármegye* ().

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapeŝto.

## Renomaj personoj 
* István Baranyai (24-a de aprilo 1899 – ?): muzikkritikisto, paroĥestro en Tășnad.

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo, *primariasona.ro*, ne plu aktiva sed arkivigita laŭ la stato de januaro 2020 ()
* historia retejo ()
* Interaga mapo de distrikto Alba
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Sona jud Alba.png|Situo en la distrikto
Dosiero: RO_AB_Sona_4.jpg|Fortres-preĝejo en Șona

Kategorio:Komunumoj de distrikto Alba
Kategorio:Komunumoj de Rumanio
Tiranosaŭredoj

**Tyrannosaŭredoj** (*Tyrannosauridae*) estas familio de karnomanĝantaj dinosaŭroj, kies nomo venas de la malnovgrekaj vortoj *tyrannos* = 'tirano' kaj *sauros* = 'lacerto'.

Oni iam klasis tiranosaŭredojn kiel karnosaŭrojn kune kun la teropodoj, sed lastatempaj filogenetikaj studoj montris ke la tiranosaŭredoj estis celurosaŭroj, same kiel la ornitomimedoj kaj maniraptoroj. Sekve ili estas pli parencaj al la dromeosaŭredoj ol al aliaj grandaj dinosaŭraj rabobestoj kiel la alosaŭredoj. Malkovrado de bazaj 'celored'-similaj tiranosaŭroideoj helpis firmigi ĉi tiun ligon.

La trajtoj tipaj de tiranosaŭroj estas la larĝaj, masivaj kranioj, mallongaj, potencaj koloj, kaj reduktitaj 'brakoj' kun nur du fingroj. Inter lastaj malkovroj estas Jane, la plej kompleta juna T.Rex de la mondo.

* **Pezo:** ĝis 6,4 tonoj
* **Longeco:** ĝis 14 metroj
* **Situo:** Okcidenta Eŭropo, Nordameriko, Centra kaj Orienta Azio
* **Periodo:** Malfrua Kretaceo

## Listo de Specioj 
Inter la tiranosaŭredoj estas pluraj genroj kaj specioj, de kiuj *Tyrannosaurus rex* estas sendube la plej bone konata. Sekvas listo de ĉiuj konataj tiranosaŭraj genroj:

* **Superfamilio Tiranosaŭroideoj**
** (primitivaj tiranosaŭroj)
** **Familio Tiranosaŭredoj**
*** Aublisodonto *Aublysodon*
*** Deinodonto *Deinodon*
*** '*Subfamilio Albertosaŭrenoj (*Albertosaurinae*)*'
**** Gorgosaŭro *Gorgosaurus*
**** Albertosaŭro *Albertosaurus*
*** '*Subfamilio Tiranosaŭrenoj (*Tyrannosaurinae*)*'
**** Alioramo *Alioramus*
**** **Tribo Tyrannosaurini**
***** Daspletosaŭro *Daspletosaurus*
***** Tarbosaŭro *Tarbosaurus*
***** Nanotirano *Nanotyrannus*
***** Tiranosaŭro *Tyrannosaurus*
Aŭtovojoj en Germanio

eta|300ra
Jen tabelo de 219 germanaj aŭtovojoj grupigitaj laŭ la unua cifero de iliaj numeroj.

Tendence eblas diri, ke la unuciferaj aŭtovojoj estas la plej gravaj kaj internacie signifaj, la duciferaj havas mezan gravecon kaj la triciferaj estas kompare malpli longaj, foje nur "urbaj aŭtovojoj". Krome aŭtovojoj kun para nombro tendence estas okcident-orientaj, kaj aŭtovojoj kun malpara nombro nord-sudaj (pli-malpli, ekzemple la ĉefa vojo A3 iras inter Nederlando kaj Aŭstrio de nordokcidento al sudoriento). La du- kaj triciferaj aŭtovojoj kun komenca cifero 1 tendence grupiĝas ĉirkaŭ la urbo Berlino, kaj tiuj kun cifero 9 tendence ĉirkaŭ la urbo Munkeno.

## Aŭtovojojoj 1 ĝis 143 
## Aŭtovojoj 2 ĝis 293 
## Aŭtovojoj 3 ĝis 395 
## Aŭtovojoj 4 ĝis 485 
## Aŭtovojoj 5 ĝis 573 
## Aŭtovojoj 6 ĝis 687 
## Aŭtovojoj 7 ĝis 753 
## Aŭtovojoj 8 ĝis 864 
## Aŭtovojoj 9 ĝis 999 
## Eksteraj ligiloj 
* Atlaso de germanaj aŭtovojoj

Kategorio:Ekspresstrato
Aŭstria Katolika Ligo Esperantista

**Aŭstria Katolika Ligo Esperantista**  (**AKLE**) estis intermilita organizaĵo de esperantistoj-katolikoj en Aŭstrio.

La katolika Esperanto-societo AKLE fondiĝis jam en 1924 kaj trovis simpation ĉe diversaj ekleziuloj, okazis diservoj en Esperanto - ĉe Minoritana preĝejo (Vieno) - kaj kelkfoje kursoj en teologiaj fakultatoj ktp. 

En la kadro de "Katholikentag" en Vieno en septembro 1933 la katolikaj esperantistoj havis apartan aranĝaĵon, kiun partoprenis ankaŭ episkopoj Gusztáv Károly Mailáth el Kluĵo kaj Johannes Maria Gföllner el Linz kaj anstataŭanto de kardinalo Theodor Innitzer. Multe klopodis prezidanto Leopold Chiba direktoro Hans Schiebl, Hugo Steiner. Oni reklamis por la aranĝoj ankaŭ per radio.
## Eksteraj ligiloj
*"Informoj por la anoj de la Austria Katolika Ligo Esperantista." - organo Inter 1914 kaj 1932

Kategorio:Aŭstriaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Katolikaj Esperanto-asocioj
Kastelo de Marly

[dekstra|200px|eta|La **kastelo de Marly-le-Roi** estis la plej intima loĝejo de la reĝo, celinta al portempa izoliteco el [Versailles.]]
La **kastelo de Marly-le-Roi** (), kune kun siaj ĝardenoj, estis konstruita je la fino de la 17-a jarcento en la nomo de la franca reĝo Ludoviko la 14-a. La plezurkastelo estis lokita en Marly-le-Roi, komunumo en la hodiaŭa franca departemento Yvelines. Tie la reĝo retiriĝis kiam li volis malproksimiĝi el la kortego de la kastelo de Versailles. Kelkaj estimitaj korteganoj plejofte akompanis lin. Tio estis elstara honoro: oni kutime devis atendi dum pluraj monatoj antaŭ ol ricevi oficialan inviton.

Marly estis la loko, kie la reĝo sentis sin la plej feliĉa. La kastelo estis pliposte detruita, kaj nenio restas hodiaŭ, escepte de la spuro de kelkaj fondaĵoj sur la grundo de la parko.

Ĉefa arkitekto estis Jules Hardouin-Mansart.

## Vidu ankaŭ 
* Ludoviko la 14-a (Francio)
* Kastelo de Versailles

Kategorio:Marly-le-Roi
Marly, Kastelo de
Ludoviko la 7-a (Francio)

**Ludoviko la 7-a de Francio** (naskiĝis en 1120 - mortis la 18-an de septembro 1180), kromnomita **Ludoviko la Juna** (franclingve *Louis VII de France* aŭ *Louis le Jeune*) estis la reĝo de Francio ekde 1137 ĝis 1180, kaj la sesa reĝo de la kapetida dinastio.

## Vivo 
Li naskiĝis en 1120. Ludoviko la 7-a estis la filo de Ludoviko la 6-a (alinomita Ludoviko la Dika) kaj de Adela de Savojo (ĉ. 1100-1154). Li edziĝis sinsekve kun Eleonora de Akvitanio, Konstanca de Kastilio kaj Adela de Ĉampanjo. Ludoviko la 7-a mortis en 1180 en Melun, kaj lia posteulo estis lia filo Filipo la 2-a Aŭgusto.

## Reĝado 
La reĝado de Ludoviko la 7-a estis sufiĉe grava por la historio de Francio. Tiu reĝo interalie plifortigis la reĝan potencon en pluraj provincoj de la reĝlando, kaj kontraŭis feŭdismon kiel eble plej ofte. Li sukcese elektis tre spertajn konsilistojn, kaj redaktis gravajn ediktojn por la administrado de la reĝlando. Francio videble pliriĉiĝis dum lia reĝado : pliiĝis la agrikultura produktokvanto, la loĝantaro, kaj eĉ komerco aŭ industrio. La dua krucmilito tamen montriĝis katastrofa, samkiel la divorco kun Eleanora de Akvitanio.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Rektaj kapetidoj
Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Dukoj de Akvitanio
Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio
Pontorson

**Pontorson** estas franca komunumo en la departemento Manche kaj la regiono Normandio.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Konsisto 
* Pontorson (sidejo)
* Macey
* Vessey

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Manche
Kategorio:Novaj komunumoj de Manche
Laborista Lukto

**Laborista Lukto** (france: "Lutte Ouvrière" aŭ LO) estas franca, internaciista kaj komunista partio. LO defendas la trockiismajn ideojn kaj akcentas pri la centra rolo de la laborista klaso.

Arlette Laguiller estis ties proparolanto de 1973 ĝis 2008, de tiam la rolon transprenis Nathalie Arthaud.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1939
Generacio Ekologio (Francio)

**Generacio Ekologio** (france: "Génération Écologie" aŭ GE) estas franca ekologia politika partio kreita de Brice Lalonde en 1990.

Generacio Ekologio estas apud politika dekstro. De 2002, la partio estas asociito kun UMP, sed post la regionaj balotadoj en 2004, GE foriris de UMP.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990
Liberala Alternativo

**Liberala Alternativo** (france: "Alternative Libérale") estas franca liberala politika partio kreita en 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2006
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2011
Maldekstra Radikala Partio (Francio)

La **Maldekstra Radikala Partio** (france "Parti Radical de Gauche" aŭ PRG) estis franca maldekstra partio. La organizaĵo fondiĝis en 1972, kaj dissolviĝis en 2017. Ĝi postvenis de unu el la plej maljunaj francaj partioj: la respublika, radikala kaj radikalsocialista partio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (Francio)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1972
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2017
Partio de Laboristoj

**Partio de Laboristoj** (france: "Parti des Travailleurs" aŭ PT) estis franca politika partio, de kiu la plimulto de la anoj estas trockiisto. Kreita en 1991, ĝia nacia sekretario estas Daniel Gluckstein. La PT ofte estas nomigata "lambertista partio", kaj ĝiaj anoj "lambertistoj", ĉar PT idas de Internaciista Komunista Organizo, kiu estis kreita de Lambert (kaŝnomo de Pierre Boussel).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1991
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2008
Nacia Respublikana Movado (Francio)

**Nacia Respublika Movado** (france: "Mouvement National Républicain" aŭ MNR) estas franca ekstremdekstra partio, kreita en 1999 de la amikaro de Bruno Mégret, eksa ĝenerala delegito de Nacia Fronto (FN), post la disfendo de la partio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1999
Reĝa Alianco (Francio)

**Reĝa Alianco** () estas franca reĝisma partio fondita en 2001. Ĝi celas restarigi francan konstitucian monarkion "demokratia".

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001
Sendependa Ekologia Movado (Francio)

**Sendependa Ekologia Movado** (france: "Mouvement Écologiste Indépendant" aŭ MEI) estas franca politika partio, kreita de Antoine Waechter (ankaŭ kreinto de La Verduloj).eta|MEIĜi konsideriĝas kiel partio nura ekologia, kontraŭe de maldekstraj ekologiaj partioj (kiel La Verduloj) aŭ dekstraj ekologiaj partioj (kiel Generacio Ekologio). Ili pensas, ke la kontraŭstaro maldekstro/dekstro ne devas ekzisti pri ekologiismo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Movado de Konkreta Utopio

**Movado de Konkreta Utopio** (france: "Mouvement de l'Utopie Concrète" aŭ MUC) estas franca civitana politika partio kreita de la arkitekto Roland Castro kaj lia amikaro en 2003.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2003
Kolbertismo

dekstra|eta|150px|Jean-Baptiste Colbert
**Kolbertismo** (franclingve *Colbertisme*) estas ekonomia-politika doktrino ellaborita de Jean-Baptiste Colbert dum la reĝado de la franca reĝo Ludoviko la 14-a. Ĝi estas unu el la plej frutempaj skoloj en ekonomio, kaj estas fakte la franca interpretado de merkantilismo.

Jen ĝiaj ĉefaj proprecoj :

* Amaso de riĉaĵoj (oro, arĝento...)
* Protektado de la franca interna merkato
* Helpmono por faciligi eksportaĵojn
* Ŝtataj mendoj

## Vidu ankaŭ 
* Merkantilismo
* Jean-Baptiste Colbert
* Ludoviko la 14-a

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiaj teoremoj
Kategorio:Ismoj
Edouard Corroyer

**Edouard CORROYER** (naskiĝis en 1837; mortis en 1904) estis franca arkitekto.

Li estis lernanto de Viollet-le-Duc.

En 1874 li estas nomumita dioceza arkitekto de Soissons kaj en la sama jaro ŝarĝita de la laboroj de la Monto Sankta Mikaelo kiu ĵus iĝis oficiala belartaĵo.

Li supervidos la laborojn de la Monto Sankta Mikaelo ĝis 1888.

En 1885, li estas nomumita ĝenerala inspektoro pri diocezaj laboroj.

## Verkoj 
* *Guide descriptif du Mont Saint-Michel*, 1883 (gvidlibro priskriba de la Monto Sankta Mikaelo - vidu suban ligilon)

## Eksteraj ligiloj 
Fonto de tiu artikolo:
* Biografieto de Edouard Corroyer 
* Edouard Corroyer: Gvidlibro de Monto Sankta-Mikaelo 

Kategorio:Francaj arkitektoj
Balustrado

eta|Ŝtona balustrado
**Balustrado** (el la franca: *balustrade*) estas vico da balustroj kun supra breto, ĉe la rando de teraso, balkono kaj similaj. Ĝi estas ankaŭ analoga barilo aŭ apogilo, starigita por eviti defalon. 

Laŭ Francisko Azorín **balustrado** estas *Vico da balustroj kunfiksitaj de la ekstremoj, servanta kiel barilo ĉe teraso, balkono, ŝtuparo k.c.* Kaj li indikas etimologion el greka *balaystion* kaj latina *balaustium*, nome *propra nomo de la granatarba floro*.

## Bildaro 

Image:Balustrad med dockor 1700-talet , Nordisk familjebok.png|Balustrado
Image:Baluster, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad, gotisk, från Notre Dame i Paris, Nordisk familjebok.png|gotika balustrado
Image:Balustrad, gotisk, från katedralen i Carcassone 1300-talet, Nordisk familjebok.png|gotika balustrado
Image:Balustrad från slottet St Germain 1500-talet, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från slottet Maison sur Seine 1600-talet, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från Sofiakyrkan i Konstantinopel 2, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från Sofiakyrkan i Konstantinopel 1, Nordisk familjebok.png

## Vidu ankaŭ 
* Parapeto

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Balustro

eta
**Balustro** estas ĉiu el la kolonetoj, ordinare vazoformaj en sia mezo kaj artisme fasonitaj, el kiuj konsistas balustrado.

Laŭ Francisko Azorín **balustro** estas *Koloneto aŭ paliseto por formi barantilon.* Kaj li indikas etimologion el greka *balaystion* nome *propra nomo de la granatarba floro* kaj el la latina *balastium*.

Balustroj estas uzitaj ankaŭ por fabriki meblojn, ekzemple kiel piedoj por tabloj aŭ seĝoj.

## Bildaro 

Image:Baluster, Nordisk familjebok.png

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Édouard Detaille

Jean Baptiste **Edouard DETAILLE** (naskiĝis la 5-an de oktobro 1874 en Parizo; mortis la 23-an de decembro 1912 en Parizo) estis franca pentristo.

[eta|maldekstra|300ra|*La Revo* ([1888), far Detaille (Musée d'Orsay)]]
El familio de militistoj Edouard Detaille deziris iĝi pentristo kaj studi kun Alexandre Cabanel, sed li fine studis en la ateliero de Meissonier kaj ekspoziciis sian unuan pentraĵon en 1867. La postan jaron li ekspoziciis militistan pentraĵon pri la Franca Revolucio, *Le Repos du Tambour* (ripozo de la tamburisto). Tiu verko estis la unua el multaj kreitaj dum longa kaj brila kariero de historia pentristo pri prefere militistaj scenoj.
[300ra|eta|maldekstra|4a Husara Regimento ĉe la [Batalo de Friedland. "Vive l'Empereur!" de Édouard Detaille, 1891.]]

Kategorio:Francaj pentristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1847
Kategorio:Mortintoj en 1912
Rikardo la 2-a (Normandio)

**Rikardo la 2-a** kromnomita **la bonulo** () (naskiĝis la 23-an de aŭgusto 966; mortis en 1027 en Fécamp) estis dua duko de Normandio.

Li estis filo de Rikardo la 1-a kaj de ties edzino Gunnor. Li sukcedis kiel duko al sia patro en 996. Li defendis siajn posedaĵojn kontraŭ ribelo de kampuloj, subtenita de la franca reĝo Roberto la 2-a kontraŭ la duko de Burgonjo.

Li edziĝis ĉirkaŭ la jaro 996 al Judith, filino de la duko Konan la 1-a. Post la morto de Judith en 1017 li edziĝis al Papia.

Judith estis patrino de:

* Rikardo la 3-a
* Roberto la 1-a
* Vilhelmo, monaĥo en Fécamp, kiu mortis en 1025.
* Adelheid, kiu edziniĝis al Rajnaldo la 1-a de Burgonjo
* Eleonore (aŭ Ainor aŭ Judith), kiu edziniĝis al Balduin la 4-a de Flandrio
* Matilde, kiu mortis en 1033.

Papia estis patrino de:

* Mauger, episkopo de Rouen.
* Vilhelmo, grafo de Arques.

Kategorio:Dukoj de Normandio
Kategorio:Normandoj
Kategorio:Viroj
Valea Sasului

**Valea Sasului** [valja sasuluj] (hungare: **Szászvölgy** [SASføldj], germane: **Deutschbach** [DOJĈbaĥ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Blaj. Administre ĝi apartenas al la komunumo Șona (hungare Szépmező, germane Schönau [ŜØNaŭ], laŭvorte "bela herbejo"). Ĝi estas parto de la regiono Transilvanio kaj de la distrikto Alba.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 358 loĝantojn (plejparte rumanoj), en 1992 estis nur 39 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis .  

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1503. Origine ĝi estis vilaĝo de la transilvaniaj saksoj, sed ĝia germana loĝantaro en la 17-a jarcento pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Kis-Küküllő vármegye* (). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo, *primariasona.ro*, ne plu aktiva sed arkivigita laŭ la stato de januaro 2020 ()
* historia retejo pri la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Vilhelmo de Volpiano

**Vilhelmo de Volpiano** () (naskiĝis ĉirkaŭ 960, verŝajne apud Torino, mortis en 1031 en Fécamp) estis religiulo kaj reformisto liturgia el Piemonto.

Post multaj vojaĝoj tra Italio kaj restado en Venecio, Vilhelmo restis longtempe en Burgonjo, kie li iĝis en 990 abato de Saint-Bénigne en Dijon. Li ankaŭ restadis en Cluny.

En 1001, Vilhelmo iris al Normandio, vokite de la juna duko Rikardo la 2-a por renovigi inter aliaj la abatejon de Fécamp, loĝejo kaj tombejo dukaj.

Kiel reformisto li agis pri pli ol 80 monaĥejoj, ĉefe en Normandio (Fécamp, Jumièges, Troarn). Kio poste influis la monaĥejojn anglajn kaj danajn (ekzemple Winchcombe kaj Gloucester).

Li kunportis samtempe arkitekturajn ideojn de la norda Italio.

## Eksteraj ligiloj 
* Historiaj dosieroj de la Universitato de Caen  (france)
* Vilhelmo de Volpiano en Normandio: demandoj  (france kaj angle)

Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Naskiĝintoj en 960
Jourdain

**Jourdain** estis abato de la Monto Sankta Mikaelo de 1191 ĝis 1212.

Sub lia gvidado ekis la grandaj renoviglaboroj, post kiam bretonaj militistoj sub Guy de Thouars bruligis la monton. La monon necesan - *grandegan sumon* - al la rekonstrulaboroj, kiuj daŭris entute 30 jarojn, disponigis Filipo-Aŭgusto. 

## Referencoj 
Kategorio:Abatoj
Kategorio:Francaj benediktanoj
Raŝid Nurgalijev

**Raŝid Nurgalijev** (; naskiĝis en 1956) estas ministro pri internaj aferoj de Rusio, armea generalo (2005). Li havas sciencan gradon *kandidato pri ekonomiko* (rusa nivelo *kandidato* pli-malpli egalas al *Ph. D.* en anglalingvaj landoj).eta|250raNurgalijev naskiĝis en Kazaĥio, al familio de policanoj. En 1974 li finis mezlernejon en Petrozavodsk (ĉefurbo de Karelio) kaj ekis studon en la Petrozavodska Ŝtata Universitato. Post fino de la studo, ekde 1979 ĝis 1981, li laboris kiel instruisto de fiziko en karelia setlejo Nadvoici.

En la jaro 1981 Nurgalijev komencis servi en sistemo de KGB. Lia pinta posteno en karelia KGB estis ĉefo de kontraŭterorisma departamento. Ekde 1995 li servis en Moskvo.

En 2002 li iĝis la unua vicestro de la ministro pri internaj aferoj. La  li estis enpostenigita kiel ministro.

Edziĝinta, li havas du idojn.

Kategorio:Ministroj pri internaj aferoj de Rusio
Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Rusiaj vegetaranoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1956
Paul Gout

**Paul GOUT** (naskiĝis en 1852; mortis en 1923) estis franca arkitekto.

Li studis al la *École des Beaux-arts (lernejo pri belartoj)*, kie li estis lernanto de Constant-Dufeux, Laisné kaj Viollet-le-Duc.

Li eniras la administracion pri historiaj monumentoj en 1879 kaj renovigas la ponton *Valentré* de Cahors (palaco de Johano la 22-a), la preĝejon de Souillac, Aveyron (malnova kartuzianejo de Villefranche-de-Rouergue). Dum kelka tempo li laboras en la sudokcidenta parto de Francio antaŭ ol iĝi ĉefarkitekto de la bretonaj departementoj. En Bretonio li organizas multajn renovigojn, kiel ekzemple tiun de la preĝejo *Notre-Dame du Kreisker*, Saint-Pol-de-Léon, Finistère.

En 1898, post la morto de Petitgrand, li iĝis ĉefarkitekto de la Monto Sankta Mikaelo ĝis sia morto.

De 1904 ĝis 1915 li supervidis la laborojn de la katedralo de Reims.
En 1913 li iĝis ĉefarkitekto de la katedralo de Parizo, anstataŭigante M. Selmersheim mortinta.

Li estis ankaŭ dioceza arkitekto de Vannes, Soissons, Troyes kaj Reims.

## Laboroj 
Paul Gout direktis inter aliaj jenajn renovigajn laborojn ĉe:
* la urbodomo de Cordes
* la kartuzianejo de Villefranche-de-Rouergue
* la kastelo de Bonaguil
* la katedralo de Saint-Pol-de-Léon
* la preĝejo de Quimper

## Verkoj 
Paul Gout verkis plurajn librojn, inter ili:
* ''L'œuvre de Viollet-le-Duc* (verko de Viollet-le-Duc)
* *Histoire de l'architecture française au Mont Saint-Michel*, (historio pri la franca arkitekturo sur la Monto Sankta Mikaelo)
* *Le Mont Saint-Michel'' (historio de la abatejo kaj de la urbo)

## Eksteraj ligiloj 
Fonto de tiu artikolo:
* Biografieto de Paul Gout 

Francaj arkitektoj
Volodimir Vinniĉenko

**Volodimir VINNIĈENKO** (, naskiĝis la , mortis la ) estis ukraina politikisto, ŝtatfunkciulo, verkisto, pentristo. Fininte gimnazion en Elizavetgrado (nun - Kropivnicko, Ukrainio), li ekstudis juron en Kijiva Universitato. Tie ĉi li aliĝis al la movado pro liberigo de Ukrainio el-sub rusia jugo. Membro de Revolucia Ukraina partio (poste - Ukraina social-demokrata laborista partio). En 1903 li estis arestita kaj forigita de la universitato. Ĝis Februara revolucio 1917 en Rusio li loĝis en Moskvo, post la revolucio - revenis al Ukrainio. Vic-prezidanto de ukraina parlamento, aŭtoro de ĉiuj legitimaj aktoj de Ukraina Popola Respubliko (UPR). De 1920, kiam bolŝevikoj okupis Ukrainion, li elmigris eksterlanden - Aŭstrio, Francio. Mortis en Francio.eta|dekstra|Volodimir Vinniĉenko

V. Vinniĉenko estas aŭtoro de multaj dramoj, rakontoj, noveloj, kiuj estis tradukitaj en multajn lingvojn. Ĉefa verko de lia vivo estis *Renaskiĝo de la Nacio*.

Por Ukraina Antologio lian rakonton *Soldatetoj* esperantigis *Ihor Drul* (Ігор Друль).

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Prezidantoj de Ukrainio
Kategorio:Ukrainaj politikistoj
Maynard la 1-a

**Maynard** estis la 1-a abato de la Monto Sankta Mikaelo de 966 ĝis sia morto en 991.

En 960 Maynard estis abato de Fontenelle, kie li renovigas la abatejon kaj rekonstruas la preĝejon.

En 966 li forlasis Fontenelle por translokiĝi al Monto Sankta Mikaelo kun aliaj monaĥoj. Li estas elektita unua abato de la fama normanda abatejo.

Li estis entombigita en ĝardeneto apud la ĥorejo de la preĝejo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la abatoj de la Monto Sankta Mikaelo
* Monto Sankta Mikaelo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.st-wandrille.com/fr/abbaye/histoire/hist_2.php 
* http://www.normannia.info/pdf/bouree1856.pdf 

Kategorio:Abatoj de la Monto Sankta Mikaelo
Edmontonio

***Edmontonio*** estis kirasa dinosaŭro, parto de la nodosaŭra familio de la Malfrua Kretaceo. La nomo venas de la loko kie oni malkovris ĝin, Edmontono en Alberto (Kanado).

## Malkovrado kaj specioj 
La tipan specion de *Edmontonio*, *E. longiceps*, malkovris en 1924 George Paterson, sed daŭris ĝis 1928 ke C. M. Sternberg nomis ĝin. La specion *E. rugosidens*, formale nomita far Gilmore en 1930, oni trovis en la Aguja formacio en Teksaso.

Specioj de *Edmontonia*:
* *E. longiceps* (tipa)
* *E. rugosidens*

*Edmontonia australis*, konata nur laŭ cervikaj restaĵoj, estas dubinda nomo.

## Paleobiologio 
*Edmontonio* estis masa kaj tankeca, plenkreske 7 metrojn longa kaj 2 metrojn alta. Ĝi havis ostecajn platojn surdorse kaj surkape, multajn pikajn spikojn laŭ la dorso kaj vosto, kaj 4 grandajn spikojn kiuj elstaris de la ŝultroj ambaŭflanke. Ĉi tiujn grandajn spikojn ĝi verŝajne uzis en konkursoj de forteco. Por protekti sin kontraŭ rabobestoj, edmontonio verŝajne kaŭris proksime al la tero por minimumigis la atakeblon de sia sendefenda ventro.

## Referencoj 
Kategorio:Kretaceaj dinosaŭroj
Kategorio:Nordamerikaj dinosaŭroj
Kategorio:Ankilosaŭroj
Ĉasado - Fiŝkaptado - Naturo - Tradicioj (Francio)

**Ĉasado - Fiŝkaptado - Naturo - Tradicioj** ( aŭ **CPNT**) estas franca politika partio, kreita en 1989 de Jean Saint-Josse. Ĝi celas defendi iujn valorojn de kampara Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1989
Federalista Partio (Francio)

**Federalista Partio** ( *Parti Fédéraliste*) estas franca politika partio, kies celoj estas transformo de Francio al federala respubliko kaj federala Eŭropa Unio proksima al ĝia anaro. Ĝi estas la nura franca politika partio, kies sidejo ne situas en Parizo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (france)

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1995
VIA, la voie du peuple

***VIA, la voie du peuple*** (**VIA, la vojo de la popolo**) estas la nuna nomo, ekde 2020, de la antaŭa partio **Kristana Demokrata Partio** ( aŭ **PDC**). La signifo de *VIA* en la latina lingvo estas VOJO.

En 2002, **Forumo de Sociaj Respublikanoj** ( aŭ FRS) estis franca politika partio kreita de Christine Boutin. Ĝi estis asociita kun UMP. Ĉi tiu partio rilatis al la kristana demokratia tendenco, kaj metas fortan emfazon al socia konservativismo.

La 20an de junio 2009, la membroj de la FRS adoptis la novan nomon, **Kristana Demokrata Partio** ( aŭ **PCD**), proponita de Christine Boutin.

La 10an de julio 2013, Christine Boutin anoncis, ke ŝi eksiĝas el la prezidanteco. Ĉi tiu estas akceptita unuanime. Charles-Henri Jamin tiam transprenas la provizoran estron de la partio ĝis la elekto de Jean-Frédéric Poisson ĉe la Partia nacia konvencio de la 16-a de novembro 2013.

En julio 2020, Jean-Frédéric Poisson anoncis sian kandidatecon por la prezidantaj elektoj en 2022. Prezentante sin kiel "konservativa" kandidato, li intencis defendi "francan suverenecon", malcentralizadon kaj "francan kulturon" . La sekvan oktobron, PCD fariĝis "VIA, la vojo de la popolo", kies li estas la partioprezidanto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo (france) 

Kategorio:Konservativaj partioj en Eŭropo
Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2002
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2009
Hildebert la 2-a

**Hildebert la 2-a** estis la 4-a abato de la Monto Sankta Mikaelo de 1017 ĝis 1023.
## Internaj ligiloj
* Listo de la abatoj de la Monto Sankta Mikaelo
* Monto Sankta Mikaelo
 
## Referencoj
* http://www.inxl6.org/article1073.php 
* http://medieval.mrugala.net/Gothique/Mont%20Saint%20Michel/Mont%20Saint%20Michel.html 

Kategorio:Abatoj de la Monto Sankta Mikaelo
Kategorio:Mortintoj en 991
Kompanio de Nova Francio

[eta|dekstra|275px|Franclingva karto de [Nordameriko datiĝanta de 1681, fare de iu abato Claude Bernou.]]
La **Kompanio de Nova Francio**, alinomita **Kompanio de la Cent Asociuloj** (franclingve *Compagnie de la Nouvelle-France* aŭ *Compagnie des Cent-Associés*) estis la unua franca komerca kompanio celinta al la sistema koloniigo de Ameriko. Ĝi naskiĝis en 1627. La cent akciuloj, interalie Samuel de Champlain kaj la kardinalo Richelieu, ĉiuj investis kapitalon da 3000 pundoj : tio konstituis grandegan sumon.

La kompanio ricevis monopolon pri peltoj dum dekkvin jaroj, dum kiuj ĝi ankaŭ devis enloĝigi 4000 koloniulojn kaj zorgi pri la religia konvertiĝo de la Indianoj, sed ankaŭ pri la defendo kaj la administrado de siaj teritorioj.

Ekde 1628, la kompanio elkondukis 400 koloniulojn al Ameriko, sed ili estis interkaptitaj de angla ŝiparo sur la rivero Sankt-Laŭrenco. Pliposte, la malamikeco de la Haudenosaunee plie malfaciligis la verkon de la kompanio. En 1663, Ludoviko la 14-a malfondis la Kompanion de Nova Francio kaj prenis sur sin mem la administradon de la kolonio (danke al la konsiloj Jean-Baptiste Colbert).

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Kebekio
Kategorio:Historio de Kanado
Ĥampsosaŭro

**Ĥampsosaŭro** (*Champsosaurus*) estas formortinta genro de diapsida reptilio apartenanta al la ĥoristodera ordo. Ĝi estis ĉ. 1,5 metrojn longa plenkreske.

*Ĥampsosaŭro* similis krokodilon kaj, same kiel ĉi tiuj, ĉasis en riveroj kaj marĉoj, kaptante fiŝojn per siaj longaj, dentoplenaj makzeloj. Ĝi verŝajne naĝis movante la korpon de unu flanko al la alia, tenante la krurojn ĉe sia korpo por plibonigi sian flulinion, same kiel krokodiloj kaj la mar-igvano. Malantaŭ la okuloj Ĥampsosaŭro havis kranion tre larĝa ĉar tie alligiĝis la potencaj makzelomuskoloj.

Kategorio:Prahistoriaj reptilioj
Esperanto-Grupo Alena

**Esperanto-Grupo Alena** (EGA) estas la loka grupo de esperantistoj en la urbo Aleno (Aalen), urbo en la germana federacia lando Baden-Virtembergo. La grupo prizorgas la tiean Germanan Esperanto-Bibliotekon.

## Historio 
La Esperanto-Grupo Alena fondiĝis en la jaro 1948 per iniciato de *Fritz Betzler*. En la 1950-aj jaroj ĝi pli kaj pli ĝi malaperis post grava malsano de la fondinto. Ĝi estis refondita en la jaro 1982 pere de *Franz Zeller* kaj Karl Heinz Schaeffer, kiu ekde tiam estas ĝia prezidanto. Inter la pliaj membroj aparte elstarigindas Utho Maier, grupe aktiva almenaŭ ekde la 1990-aj jaroj.

Membroj de la grupo respondecas pri la Esperantokursoj kadre de la popola altlernejo de Aalen. Kelkaj membroj estas kunlaborantoj en la Germana Esperanto-Biblioteko. Aliaj grupomembroj estas en la komitato por la dujara premio de la FAME-fondaĵo, subtenata de la administracio de urbo Aalen.

Fine de 1980-aj jaroj la grupo tradukis la germanan urboprospekton de Aalen Esperanten, aperinta en la 4-a eldono. La grupo proponas ankaŭ ĉiĉeronadojn tra la urbo kaj regiono.

1992, okaze de 10-a jubileo de la refondiĝo – anstataŭ diboĉi bufede – la grupo tradukis la libron de Peter Härtling: *Das war der Hirbel*. 

1994 ricevis la grupo la Zamenhof-Medalon pro ĝiaj meritoj.

## Ĝemela grupo 
Ekde la 13-a de Aprilo 1987 la Esperanto-Grupo Alena havas ĝemeliĝon kun Esperantista Esperanto-Grupo en la hungara urbo Tatabánya. La ĝemeligan dokumenton subskribis la du prezidantoj Péter Tihany kaj Karl Heinz Schaeffer en Tatabánya. En la sekvantaj jaroj reciprokaj vizitoj de la grupoj aŭ de unuopaj grupanoj firmigis la interligon. Menciinda estas, ke la ĝemeliĝo povis okazi duonan jaron pli rapide ol la oficiala ĝemeliĝo inter la urboj mem, ĉar ne ekzistis lingvaj malfacilaĵoj.

## Pliaj agadoj 
* Instruado de Esperanto laŭ Esperanto programita de Hermann Behrmann
* Informstando okaze de urba festo *Reichsstädter Tage*, foje kun aktiva partopreno en la plurlingva Diservo.
* Ekumenaj Diservoj en Esperanto, kutime en la preĝejo laŭ Sankta Johano
* Ekde 2006 partopreno en la urba adventa kantado: la esperantistoj preparas esperantajn kantojn por komuna kantado kun ne-esperantistoj

## Eksteraj ligiloj 
## Notoj 
Kategorio:Germanaj Esperanto-asocioj
Ciugudul de Jos

**Ciugudul de Jos** [ĉugudul de ĵos] (hungare **Alsófüged** germane *Unterfigid*) estas vilaĝo en Rumanio norde de Aiud. Administre ĝi apartenas al Unirea (Alba).
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 585 loĝantojn (rumanoj); en 1992 estis 664 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest. 
## Gravaj personoj 
* Sámuel Domokos (16-a de marto 1913 - ? februaro 1995): hungara literaturhistoriisto, tradukisto, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Val-de-Grâce

eta|Jen la plej malnovaj konstruaĵoj de Val-de-Grâce
**Val-de-Grâce** [val de gras] (esperante « Gracia Valo ») estas franca militista malsanulejo lokita en la 5-a arondismento de Parizo. Ĝi troviĝas ene de samnoma eks-monaĥinejo kaj en la eks-preĝejo de tiu ĉi. Ĝi fariĝis militista malsanulejo dum la Franca revolucio de 1789.

La malsanulejo gastigas ĉiujn, kaj ne nur militistajn pacientojn. Ĝi plejofte gastigas la plej gravajn francajn oficialulojn de la Franca Respubliko, kiam ili bezonas medicinan helpon.

La preĝejo de Val-de-Grâce estis konstruita pro ordo de la reĝino Anna de Aŭstrio, edzino de Ludoviko la 13-a: post la naskiĝo de sia filo Ludoviko la 14-a, Anna (antaŭe sen infano post 23 edzinecaj jaroj) manifestis sian dankemon per la konstruo de tiu preĝejo. Ludoviko la 14-a mem verŝajne metis la unuan ŝtonon de Val-de-Grâce, dum ceremonio je la 1-a de aprilo 1645, kiam li estis 7 jarojn aĝa.

Kategorio:Malsanulejoj de Parizo
Michel Riquet

**Michel Riquet** estis franca katolika pastro, ekleziulo kaj verkisto. (naskiĝis je 1898 en Parizo, mortis la  en Parizo).

Li partoprenis du mondmilitojn. Li laboris por la kunigo de judoj, kristanoj, islamanoj kaj framasonoj

Je 1973, li ricevis la premion *Constant Dauguet*, por sia verko ''Chrétiens de France dans l'Europe enchaînée''.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.humanite.presse.fr/journal/1993-03-06/1993-03-06-672156
* http://www.jesuites.com/histoire/riquet.htm 
* http://www.v1.paris.fr/CARTO/nomenclature/8168.nom.htm

RIQUET Michel
Făget (Timiș)

**Făget** [fəĝet] ( **Facsád** [faĉa:d],  **Fatschet** [faĉet]) estas urbo en Rumanio nordoriente de Lugoj. Administre apartenas al ĝi Brănești, Bătești, Begheiu Mic, Bichigi, Bunea Mare, Bunea Mică, Colonia Mică, Jupănești, Povârgina, Temerești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 323 loĝantojn (hungaroj, rumanoj, germanoj) kaj en 1992 4 279 (rumanoj, 10 % hungaroj). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1529. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Krassó-Szörény*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* László Ferencz (28-a de junio 1933): kuracisto, docento.
* András Kiss (5-a de oktobro 1922): kulturhistoriisto, arkivisto.
* Ernő Nagy (Facsád, 2-a de aŭgusto 1898 – Budapest, 8-a de decembro 1977): skermisto, skerminstruisto, olimpika ĉampiono (1932).
* Alajos Orthmayr (Facsád, 24-a de septembro 1917 – Eger, 19-a de februaro 1971): neŭrologiisto-psikiatro, kandidato pri medicinaj sciencoj (1968).
* Eugen Schlosser (8-a de aprilo 1897 - mortojaro nekonata): dekoraciartisto.
* Elek Szokoly (2-a de oktobro 1939): ĵurnalisto, civilrajta militisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Faget jud Timis.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Timiș
Făget (Valea Lungă)

**Făget (Valea Lungă)** [fəĝet] (hungare: **Oláhbükkös** olabukoŝ, germane:**Birkenwald**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Blaj. Administre ĝi apartenas al Valea Lungă.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 506 loĝantojn (rumanoj); en 1992 96 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1296. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Birkenwald

**Birkenwald** povas esti
****Birkenwald*** estas la germanlingva nomo de **Făget (Valea Lungă)**.
***Birkenwald** estas franca komunumo en Bas-Rhin.
Glogoveț

**Glogoveț** [glogovec] (, ) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Blaj. Administre ĝi apartenas al Valea Lungă.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 509 loĝantojn (rumanoj); en 1992 226 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1356. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Vasile Aaron (ĉ. 1770 – Sibiu, 1822): rumana poeto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Langendorf

**Langendorf** havas diversajn signifojn:

* **Langendorf SO** estas komunumo de la distrikto Lebern en Kantono Soloturno en Svislando.
** **Langendorf (stacidomo)** estas fervoja stacio en Langendorf SO.
* **Langendorf (apud Weißenfels)** estas komunumo de la distrikto Weißenfels en Saksio-Anhalto en Germanio.
* **Langendorf (Elbo)** estas komunumo de la distrikto Lüchow-Dannenberg en Malsupra Saksio en Germanio.
* Langendorf estas la germanlingva nomo de la vilaĝo **Lunca (Valea Lungă)** en Rumanio.
Inuri

**Inuri** [inurj] (hungare: **Borsómező**, germane: **Lilienfeld**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Alba Iulia. Administre ĝi apartenas al Vinţu de Jos.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 248 loĝantojn (rumanoj); en 1992 563 (rumanoj, hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1526. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Basshunter

eta|253ra|Basshunter (2007)
**Basshunter** estas la artistnomo de la sveda kantisto, muzikproduktisto kaj diskĵokeo **Jonas Erik Altberg**, naskigita  en Halmstad, Svedio.

Li priskribas sian propran muzikon kiel eŭrodancan muzikon, sed aliaj ankaŭ klasifigas ĝin kiel ŝtonrokdancan muzikon. Laŭ li mem, li faras la muzikon per komputilo per la programo Fruity Loops. Li ekis fari muzikon en 2001, kaj publikigis sian unuan albumon – *The Bassmachine* – en sia propra hejmpaĝo en 2004.

## Diskaro 
### Albumoj en studio 
* *The Bassmachine* (2004)
* *LOL * (2006)
* ''Now You're Gone - The Album* (2008)
* *Bass Generation* (2009)
* *Calling Time* (2013)

### Kompila albumo 
* *The Old Shit* (2006)
* *The Early Bedroom Sessions'' (2012)

### Kantoj 
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies"  (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)"  (2023)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Svedaj muzikistoj
Kategorio:Svedaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Svedio
Kategorio:Basshunter
Lilienfeld

:Vidu ankaŭ la paĝon Inuri.

**Lilienfeld** estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Aŭstrio kaj estas la administra centro de la samnoma distrikto Lilienfeld. La komunumo situas en la sudokcidenta parto de la federacia lando kaj estas parto de la historia regiono *Mostviertel*  (mosta regiono). Komence de la jaro  en la komunumo vivis  loĝantoj. 

## Vidu ankaŭ
* Leopoldo la 6-a (Aŭstrio)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Lilienfeld
Dealu Ferului

**Dealu Ferului** [djalu feruluj] (hungare: **Vashegy**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Vinţu de Jos. 
## Loĝantaro
Ĝi havis 53 hungarajn loĝantojn en 1992.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Endre Makkai (*31-a de majo 1914): reformita pastro, etnografia verkisto, redaktoro.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Alba
Valea Vințului

**Valea Vințului** [valja vinculuj] (hungare: **Vincipatak**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Vințu de Jos.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Listo de programistoj

Jen **listo de programistoj**, kiu estas remarkinda pro siaj kontribuoj al signifa programo, programaro, aŭ komputilsistemo. 

* Paul Allen - Altair BASIC, Applesoft II BASIC, kunfondinto de Microsoft
* Brian Behlendorf - Apache
* Tim Berners-Lee, inventisto de la Tut-Tera Teksaĵo
* John Carmack, programisto de komputilludoj Doom kaj Quake
* Ward Cunningham, inventisto de la Vikio
* Larry Ellison, Oracle
* Malcolm Evans - 3D Monster Maze
* Bill Gates - Altair BASIC, Apple II BASIC, kunfondinto de Microsoft
* Grace Hopper, FLOW-MATIC (pralingvo de COBOL)
* Bill Joy, programisto kaj kunfondinto de Sun Microsystems (n. 1954)
* Matsumoto Yukihiro, programlingvo Ruby
* Aleksej Paĵtnov - inventinto de Tetriso
* Dennis Ritchie - C, Unikso
* Guido Van Rossum - Python
* Richard Stallman - Emacs, GCC, GDB, kaj fondinto de Projekto GNU
* Bjarne Stroustrup - C++
* Linus Torvalds, originala verkisto kaj nuna gvidanto de la Linukso-kerno.
* Larry Wall - rn, patch, Perl
* Steve Wozniak - Breakout, kunfondinto de Apple Computer

Kategorio:Komputiko
Ĉarelo

dekstra|eta|350ra|Viro stiras levĉaron
**Levĉaro** (aŭ **ĉarelo**) estas motora veturilo servanta en fabrikoj al metado de diversa materialo en altecojn aŭ el altecoj. Kelkaj tipoj havas fruntajn forkojn por transportata materialo, kelkaj tipoj povas havi ilin sur flanko.

La unuan ĉarelon konstruis Eugene Clark en 1917.

vidu ankaŭ: paletĉaro

## Eksteraj ligiloj 
en Eo pri ĉarela fabriko de Linde

Kategorio:Veturiloj
!!!

**!!!** (prononcu **ĉk ĉk ĉk** ([])) estas usona muzika grupo. !!! estiĝis en 1995, kaj ankoraŭ aktivas en 2006. Ĝi formiĝis per kunfandiĝo de la antaŭaj grupoj Black Liquorice kaj Popesmashers. Ĝi produktas muzikon en la ĝenro "Danca Punko".

Inter la plej rimarkataj aferoj pri la grupo estas ĝia nomo, "!!!", kiun oni prononcas "kiel iu ajn silabo trifoje ripetita". Ĉar Google kaj similaj serĉiloj malatentas interpunkcion, ne facilas elserĉi "!!!". La plej ofta literigo de la nomo, tamen, estas "chk chk chk", kaj serĉante tion oni povas trovi multajn retejojn pri la grupo.

## Diskaro 
* !!! (2001)4​
* Louden Up Now (2004)
* Myth Takes (2007)
* Strange Weather, Isn't It? (2010)
* THR!!!ER (2013)
* As If (2015)
* Shake The Shudder (2017)
* Wallop (2019)

## Vidu ankaŭ 
* !!! (muzikalbumo)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* !!! ĉe Touch and Go records (en la angla)

Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Usonaj muzikaj grupoj
Kategorio:Usonaj punkaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1996
Giroskopo

eta|La akso de la giroskopo restas fiksita en la spaco, sendepende de la pozicio de la eksteraj kadroj.
[eta|Giroskopo en [precesio]]
eta|dekstra|220ra
**Giroskopo** estas aparato konsistanta el objekto rotacianta ĉirkaŭ sia akso. La akso de rivoluado estas libera. Giroskopo estas uzebla por mezuri aŭ konservi orientiĝon.
Giroskopoj estas uzataj en konstruado de girokompasoj, kio havas multajn aplikojn por navigado, precipe en aviado.

## Vidu ankaŭ 
* Tesla Kolumba Ovo

Kategorio:Aparatoj
A&A (komputila viruso)

**A&A** (angle **A and A**, t.e. "A kaj A") estas komputviruso infektanta dosierojn *.COM. Ĝi ŝanĝas la tempomarkon (horon kaj daton) de infektita programo al la dato kaj horo de la infektiĝo. Aktivigite, la viruso malplenigas kaj reaperigas blokojn sur la ekrano. La infekta kodo enhavas la karakterosinsekvon:

{A&A}

Kategorio:Malicaj programoj
A (muzika tono)

**A** aŭ **La** estas la sesa noto en la gamo C-maĵora. Ĝi estas tradicie uzata kiel baza tono por agordado. Kiam orkestro sin agordas, la hobojo ludas la tonon "A" kaj la ceteraj instrumentoj agordiĝas al ties tonalto. Ĉiu kordinstrumento orkestra havas A-kordon, laŭ kiu ĉiu povas agordi siajn ceterajn kordojn.

En la tononomaj sistemoj kies baza gamo komenciĝas per "Ut" aŭ "Do", **A** respondas al la silabo "La".

"**A**" estas uzata kombine kun numeralo (ekz-e A-440) por indiki la tonaltan normon. La numeralo montras la frekvencon de la sonaj ondoj (en hercoj). Malpli alta numeralo signifas malpli altan tonon.

Laŭ internacia traktato de 1939, la oficiala tonalta normo estas A-440. Tio tamen estas pli alta ol la tipa tonalto de antaŭaj tempoj; ekzemple, en Eŭropo en la 17-a jarcento oni scias, ke la tonalto variis inter ĉ. A-374 kaj A-403, kaj ekzistas atestoj historiaj pri variado inter A-309 kaj A-455.3. Malgraŭ la oficiala normo (A-440) iuj orkestroj preferas iomete pli altan tonon (ĝis A-444), kaj tiuj, kiuj celas aŭtentan ludadon de baroka muziko ofte uzas A-415.

A0 estas la plej malalta klavo de la piano. Sekvas la oktavoj A1, A2 ktp ĝis A7; la plej alta klavo estas la C super A7.

## Ofte renkontataj gamoj komenciĝantaj ĉe A 
* A-maĵora: A B C# D E F# G# A G# F# E D C# B A
* A-minora natura: A B C D E F G A G F E D C B A
* A-minora harmonia: A B C D E F G# A G# F E D C B A
* A-minora melodia: A B C D E F# G# A G F E D C B A

## Vidu ankaŭ 
* Diapazono
* Naturtonserio

Kategorio:Muzikaj tonoj