Vagjuo

[eta|Japana [Ŭagju|vagjua virbovo el farmo norde de Kobeo.|alt=Japanese wagyu bull]]
**Vagjuo** () estas komuna nomo de porviandaj rasoj de bovoj devenaj de Japanio. Ĝia viando distingiĝas per alta kvalito kaj multekosteco. Vagjuo estas japana nomo kiu konsistas el la kanĝioj  (*ŭa*, kiu signifas "harmonio", sed historie estas tre ligita al Japanio) kaj  (*uŝi* aŭ *gju:*, bovo). Do la signifo estas, laŭvorte, "japana bovo".

Vagjua viando estas tre aprezata pro siaj bongusteco, mildeco kaj sukeco. Tial ĝi ĉiam estas multekosta. La tranĉaĵoj de vagjuaĵo identigeblas pro sia intensa marmoreco, tio estas, la enfiltrado de graso inter la muskolaj fibroj, kio havigas ties partikularajn trajtojn de gusto kiam ĝi estas kuirata.

## Vagjuaj rasoj 
eta|224x224ra|Japana nigra bovino
Al vagjuoj apartenas kvar bovaj rasoj: japana nigra (), japana bruna (aŭ japana ruĝa) (), japana senkorna () kaj japana kurtkorna ().

En la jaro 2007 oni taksis la kvanton de la vagjuaj bovoj je 1,74 milionoj. Inter ili la plejmulto (96%) estas japanaj nigraj bovoj, kaj da la japanaj kurtkornaj estas malplej multe (malpli ol 1%).

La japanajn bovajn rasojn oni kreis en la lasta triono de la 19a jarcento (post Mejĝi-reformoj en 1868) per krucado de la indiĝena japana bovo kun popularaj eŭropaj kaj amerikaj rasoj. Ekde la 1910a jaro la krucadon oni ne plu rajtis okazigi, kaj la rasoj evoluis pure.

### La japana nigra 
eta|Japana bruna bovino
La raso estas kreita per krucado de la indiĝenaj japanaj bovoj kun la kurtkornaj, la ŝvicaj kaj la devonaj kaj per alfluado de sango de la simentala kaj la ajrŝira. La specoj de la japana nigra bovo estas kagoŝimo, miŝimao, curuo, taĝimao, totorio, simaneo, okajamo. La bovaj haroj estas nigraj kun brunaj pintoj.

### La japana bruna 
La bovoj de la raso havas helan ruĝbrunan koloron. Ĝi estas kreita per krucado de la indiĝenaj japanaj bovoj kun la simentala kaj la korea kaj per alfluado de sango de la devonaj. La plej popularaj specoj estas koŝio kaj kumamoto. La japanaj brunaj bovoj estas la plej popularaj vagjuoj post la nigraj. La viando estas mezmarmora, ĝi havas pli facilan guston kaj pli malmultan grason, danke al tio ĝi estas pli konsilinda por sana nutrado.

Vagjuaĵo havas altan koston, en la Eŭropa kaj la Amerika merkato ĝi kostas mezume po 800 dolaroj por kilogramo. En la konkurso World Steak Challenge, kiu okazis en Londono en la jaro 2016, Aŭstralian vagjuaĵon oni konsideris la plej bona, ĝi superis 82 konkurantojn.

Iuj opinias, ke la kvaliton de vagjuo kaŭzas ne rasaj ecoj, sed la kielo de kreskigado de la bestoj, kaj se oni nutrus kutiman bovon ne per herbo, sed per grajnoj, ĝia viando iĝus "vagjua". Sed laŭ esploroj, elcentaĵo de graso kaj marmoreco de viando de la bestoj, kiujn oni kreis per krucado de limoĝiaj kaj vagjuaj bovoj, estas ege pli alta ol tiuj de la puraj limoĝiaj bovoj.

## Kreskigado 
Marmorecon de vagjuaĵo kaŭzas ne nur genetiko, sed ankaŭ apartaĵoj de kreskigado kaj grasigado de la bovoj. La legendoj pri paradizeca vivo de vagjuoj en Japanio, ke oni trinkigas bovojn per biero kaj masaĝas ilin, estas parte veraj. Por saneco kaj bona disvolviĝo la bestoj bezonas sufiĉe multe moviĝi kaj esti bone nutrataj. En la plejparto de Japanio tereno estas malebena kaj ne taŭga por paŝtado de bovaroj. Multan terenon oni uzas por semi rizon. Tial la bestoj ne povas sufiĉe promeni, la plejparton de la vivo ili staras en staloj kaj suferas pro manko de aktiveco, pro tio la muskoloj ricevas malpli multan sangon kaj la bovoj povas havi apetitmankon. Por apetitveki, kiam paŝtado ne eblas, oni aldonas en la nutrosistemon bieron, kaj foje eĉ sakeon. Por preventi konvulsiojn oni masaĝas la bestojn per krudaj gantoj aŭ brosoj aŭ uzas masaĝilojn.

## Kobea vagjuaĵo 
"Kobeo" estas bovaĵo de supera kvalito, kiun oni akiras per japanaj nigraj virbovoj de la speco taĝimao, kreskigataj en la prefektujo Hiogo. La specon oni kreis en la 1970-aj jaroj. La markon "Kobeo" oni registris en la jaro 1983, kaj la organizacio "Kobe Beef Marketing & Distribution Promotion Association" () kontrolas kvaliton kaj vendadon. Por la bonkvalita viando oni uzas virgajn kaj kastritajn bovojn de la aĝo de 9 ĝis 30 monatoj kaj la pezo malplia ol 47 kilogramoj. La markon "Kobeo" oni proprigas nur al la bestoj, buĉitaj en Kobeo, Niŝinomijo, Sando, Kakogaŭo kaj Himeĵio. La viando devas havi takson A4 aŭ A5 laŭ la japana klasifiko, t.e. ĝi devas esti treege grasa.

Tiu viando degelas en manoj kaj oni ĝin kuiras tre rapide ĉe altega temperaturo. En Japanio kilogramo da Kobeo povas kosti pli ol 500 sterlingaj pundoj.

Ĉiujare oni buĉas ne pli ol tri mil bovoj de la marko Kobeo, la eksporto eksterlanden estas sufiĉe limigita. Ekde la jaro 2012 ĉiuj eksportadoj estas registrataj en la oficiala retejo de "Kobe Beef Marketing & Distribution Promotion Association". Sufiĉe ofte la viando nomata "Kobeo" kaj vendata en Eŭropo kaj Ameriko estas fakte fabrikata en Usono, Aŭstralio aŭ Eŭropo kaj ne similas al la efektiva bovaĵo Kobeo.
eta|Vagjuaĵo kun rizo

## Fabrikado de vagjuaĵo ekster Japanio 
La marmoran vagjuaĵon oni fabrikas en ekonomio de Aŭstralio, Eŭropo, Nord- kaj Sudameriko. Alta prezo kaj granda konstanta postulateco kompensas elspezojn kaj malfacilaĵojn de la fabrikado. Ne ĉiu bovaĵo, nomata "vagjuaĵo" kaj vendada en la merkato, estas akirita de puraj vagjuoj. Por purrasa aŭ miksrasa kreskigado ekster Japanujo oni uzas japanajn nigrajn kaj japanajn brunajn bovojn. Japanaj kurtkornaj kaj japanaj senkornaj bovoj loĝas kaj brediĝas nur en Japanio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Japana kuirarto
* Bovo
* Bredado

## Eksteraj ligiloj 
# Usona Asocio de **Vagjuo** 
# Aŭstralia Asocio de **Vagjuo**  
# Kanada Asocio de **Vagjuo**  
# Eŭropa Asocio de **Vagjuo**  
# Serbia Asocio de **Vagjuo**  

Kategorio:Bovorasoj
Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Faŭno de Japanio
Kategorio:Agrikulturo en Japanio