open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joseph Franz von Lobkowitz

**Joseph Franz von LOBKOWITZ** (germane plennome *Joseph Franz Maximilian Ferdinand Karl Fürst von Lobkowitz*) aŭ Princo Lobkowitz (7a de decembro 1772 - 16a de decembro 1816), nobelo devena el Bohemio, de la familio Lobkowitz, amanto de muziko kaj elstara violonisto estis mecenato kaj protektanto de muzikistoj kiel Ludwig van Beethoven.

## Biografio
Li naskiĝis en Raudnitz (nuntempe Roudnice nad Labem, Ĉeĥio), kaj ĉiam suferis malsanon kiu lamigis lin. Ŝajne lia patro devigis lin lerni ludi violonon por trankviliĝi.

Li iĝis amiko de Beethoven kaj estis dua post la princo Lichnowsky en entuziasmo kaj patroneco. Lobkowitz patronis Daniel Steibelt en la fama defio de improvizado kontraŭ Beethoven, kiu — patronita de la princo Lichnowsky — estis venkita de Beethoven. Tio okazis en la palaco de Lobkowitz (kiu ankoraŭ ekzistas), ĉe la palaco Hofburg en Michaelerplatz. Tie Beethoven ankaŭ premieris en 1804 sian faman verkon Simfonio n-ro 3 (Beethoven) - kiu estis dediĉita al Lobkowitz danke, post forviŝi la antaŭan dediĉon al Napoleono Bonaparte. Beethoven dediĉis al li ankaŭ siajn Simfoniojn nr-o 5 kaj n-ro 6, krom la Arĉa kvarteto Op. 18, la Triobla Konĉerto, la kvarteto Op. 74 kaj la ciklo de *lieder* *An die ferne Geliebte*.

La Napoleonaj Militoj kontraŭ Francio kaj la multekosto de lia koncertejo krom la elteno de lia propra orkestro - malriĉigis lin kaj li vidiĝis devigita forlasi Vienon. Beethoven neniam revidis lin, kaj li mortis en Wittingau (nuna Třeboń, Ĉeĥio), trista kaj malriĉa.

Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Ludwig van Beethoven
Kategorio:Joseph Haydn
Joseph Franz
Kategorio:Ĉeĥaj filantropoj
Kategorio:Vienanoj
Simfonio n-ro 6 (Beethoven)

Ludwig van Beethoven finkompletigis en 1808 la **simfonion n-ro 6** en F-maĵoro, op. 68, "Pastorale". Ĝi estas unu de la malmultaj verkoj de Programmuziko de Beethoven, kaj la komponisto subtitolis ĝin *Memoroj de la kamparvivo*.

eta|Originala manuskripto de la simfonio.
Beethoven estis ŝatanto de la naturo, kaj pasigis grandparte tempon piedire trakampare. Ofte li forlasis Vienon pora labori en ruraj lokoj. Li fakte ne estis la unua komponisto kiu priskribis simfonie la naturon: por ekzemplo, en sia oratorio *La sezonoj*, premierita en 1802, Franz Joseph Haydn simile pentris amon por naturo, dancantajn kamparanojn, ŝtormon, trilantajn birdojn kaj aliajn similajn temojn.

Antaŭe, dum la franca kaj itala Baroko, oni komponis pecojn kiuj intencis imiti la Naturon, deziro tre propra de la Klerismo. La venecia Antonio Vivaldi estis komponinta siajn famegajn Koncertojn por violono RV 8, *La kvar sezonoj*, genia pentrarto de la naturo, kun ŝtormoj, birdotriloj, burdoj ktp.

Beethoven male komponis simfonion. Kiel li mem diris, la Sesa Simfonio estas «pli esprimo de sentoj ol pentraĵo de sonoj».

La Sesa Simfonio estis komponita samtempe kun la plej fama de Beethoven nome la Kvina Simfonio. Ĝi estis premierita kun tiu en tro longdaŭra koncerto en la Teatro ĉe la Vieno de Vieno, la 22-an de decembro 1808. Ĝi ne multe sukcesis, ĉar la publiko preferis la Kvinan. Spite tion, la peco iĝis iom post iom unu el la centraj verkoj de la simfonia repertorio. Ĝi estas la preferata de multaj aŭskultantoj kaj estas ofte ludita kaj registrita en la aktualo.

La verko daŭras ĉirkaŭ 40 minutojn.

6
Kategorio:Verkoj de 1808
Árpád Szabados (pentristo)

**Árpád Szabados** [sabadoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szabados Árpád** estis hungara pentristo, grafikisto, mezlerneja kaj altlerneja instruisto, ordinara membro de Hungara Arta Akademio (2013).

Árpád Szabados https://artportal.hu/lexikon-muvesz/szabados-arpad-232/  naskiĝis la  en Szeged, li mortis la  en Budapeŝto.
  
## Biografio 
Árpád Szabados akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1968. Lia plej grava instruisto estis Lajos Szentiványi (pentristo), Sándor Ék Károly Raszler. Inter 1968 kaj 1973 li instruis en gimnazio, li estis ankaŭ arta redaktoro inter 1970-1984. Li gvidis pentristan klubon inter 1975 kaj 1988. Li havis stipendiojn inter 1970-1973, 1987, 1991 kaj 1998. Li ekinstruis en 1984 en la menciita altlernejo, kie li estis rektoro inter 1995-2002 (eĉ en tiu periodo la altlernejo transformiĝis al universitato). Li ricevis premiojn inter 1973-2002. Li estis titulara profesoro de Universitato de Indianao. Li ofte ĉerpis temojn el infanaj desegnaĵoj.

## El solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1968, 1975, 1980, 1989, 1993, 2001, 2004)
* Szeged (1978, 1987)
* Hamburgo (1980)
* Arthalo Budapeŝto (1986)
* Romo (1989)
* Stuttgart (1992, 1993, 1994, 2002)
* Varsovio (1997)
* Salgótarján (2004)

## El grupaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1968, 1972, 1978, 1993, 1997, 2003)
* Miskolc (1975, 1989)
* Krakovo (1980, 1982, 1991, 1994)
* Stokholmo (1984)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Elefánt (tuĉa desegnaĵo)
* Fekete cicám (akrilo, 2001)
* Utak (pentraĵo)

## Elektitaj fakliteraturaj kontribuoj 
* Metszés és nyomtatás, Műhelytitkok (1972)
* Bukta (1981)
* Kicsit szárazon (1991)

## Elektitaj disĉiploj 
* Dóra Keresztes
* Sára Osgyányi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Johann Mäzel

**Johann Nepomuk MÄZEL** (Mazel, Mälzel, Malzel aŭ Maelzel) (15-a de aŭgusto 1772 - 21-a de julio 1838) estis germana mekaniko kaj inventisto de la kortego de Vieno al kiu oni ŝuldas inventaĵojn kiel la fonoforo dezajnita por Beethoven kaj la panharmonikon, nome muzikinstrumento por kiu li estis kompononta dekomence la verkon *La venko de Wellington* en 1813, kvankam finfine ĝi estis reskribita por orkestro.

Mäzel ne inventis la metronomon ĉar la reala inventisto estis Dietrich Nikolaus Windel sed Mäzel ja registris ĝin ĉar li estis samlandano de Dietrich. Li estis posedanto de la aŭtomato La Turko, post la morto de ties inventisto Wolfgang von Kempelen. Tiu aŭtomato estis supozeble kapabla ludi ŝakon, kaj estis fenomeno en sia epoko, kvankam finfine oni pruvis ke ĝi estas fraŭdo.

Kategorio:Aŭstraj inventistoj
Kategorio:Germanaj inventistoj
Kategorio:Ŝakistoj
Observatorio Desert Eagle

La '*Observatorio *Desert Eagle*** (Observatorio « Aglo de la Dezerto ») estas privata astronomia observatorio establita en Benson (Arizono, Usono), 65 km sudoriente de Tucson. Funkciigas ĝin la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung.

Ĝia MPC kodo estas **333*' ;.

Ĝi estis provizita per teleskopo * Centurion-18* de 455 mm de diametro kaj fokusa distanco de 1270 mm, kaj ŝargkuplita fotilo *Apogee*.

Elde tiu observatorio, la amatora astronomo William Kwong Yu Yeung malkovris
1732 asteroidojn.
Li malkovris ankaŭ la objekton J002E3, kiun oni kredis esti asteroideto en orbito ĉirkaŭ Tero, sed estis identigita kiel la tria etaĝo de la lanĉo-veturilo Saturn 5 de la misio Apollo 12.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Paĝaro de la Observatorio " Desert Eagle "

Desert Eagle
Simfonio n-ro 7 (Beethoven)

La **Simfonio n-ro 7** en A-maĵoro, op. 92, de Ludwig van Beethoven estis komponita en 1811, kiam la komponisto estis kuracante en Teplice. La verko estis finita en 1812 kaj dediĉita de la auztoro al la grafo Moritz von Fries.

La simfonio estis premierita en Vieno la 8an de decembro 1813 dum koncerto bonfara por la soldatoj vunditaj en la Batalo de Hanau. Beethoven mem dirigentis orkestron plenplena de elstaraj muzikistoj, kiaj Louis Spohr, Giacomo Meyerbeer, Mauro Giuliani, Johann Nepomuk Hummel, Ignaz Moscheles, Domenico Dragonetti, Andreas Romberg kaj Antonio Salieri.​ La peco estis tre bone akceptita de la tiama kritikistaro kaj la *allegretto* devis esti ripetita dum la premiero.

La orkestro necesa por ludi la verkon devas havi du flutojn, du hobojojn, du klarnetojn en *A*, du fagotojn, du kornojn en *A*, *mi* kaj *re*, du trumpetojn en *re*, timbalojn kaj arĉinstrumentojn.

La Sepa Simfonio havas kvar movimentojn:
* I. *Poco sostenuto — Vivace*;
* II. *Allegretto*;
* III. *Presto*;
* IV. *Allegro con brio*.

La ludado kutime daŭras 34 minutojn proksimume.

## Notoj 
7
Kategorio:Verkoj de 1811
Ferenc Jahn

**Ferenc Jahn** [jAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Jahn Ferenc** estis hungara kuracisto, komunisto.

Ferenc Jahn http://www.tankonyvtar.hu/en/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s14.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  (laŭ aliaj informoj la mortotago estas la 5-a) en Dachau (Nazia Germanio).

## Biografio 
Ferenc Jahn akiris medicinan diplomon en Reĝa Scienca Universitato Péter Pázmány en 1928. Post siaj studoj li iĝis privata kuracisto, li intence kuracadis malriĉulojn. En la sekva jaro li aliĝis al la socialdemokratoj en Kispest, kie li estis tre aktiva. Li aranĝis ankaŭ kuracistan sindikaton. En la fruaj 1930-aj jaroj li aliĝis al la malpermesitaj komunistoj. En 1936 li estis elektita deputito de urbestraro de Kispest, dume li donis medicinajn helpojn al la kaŝiĝantaj komunistoj. En 1940 li estis arestita, poste oni forprenis la diplomon kaj la mandaton. En 1943 li liberiĝis kaj sekrete li helpis la partizanojn. En la sekva jaro li denove estis arestita, fine li mortis pro tifo en koncentrejo.

## Elektitaj medicinaj kontribuoj 
* *Az orvos helye a társadalomban* (1931)
* *A szociálpolitika és a termelési viszonyok* (1933)
* *Hogyan élnek a kispesti téglagyári munkások?* (1938)
* *A toll fegyverével* (kolektitaj kontribuoj, 1968)
 
## Memorigiloj 
* strato kaj hospitalo en Budapeŝto
* 2 bustoj en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Konĉerto por piano n-ro 4 (Beethoven)

La **Konĉerto por piano kaj orkestro nr-o 4** en G-maĵoro, Opus 58 de Ludwig van Beethoven estis komponita inter 1805 kaj 1806; ne ekzistas kopioj aŭtografaj.

La verko estis planita por piano soloa kaj orkestro kiu enhavas: 1 fluton, 2 hobojojn, 2 klarnetojn, 2 fagotojn, 2 kornojn, 2 trumpetojn, timbalojn kaj kordinstrumentojn. Kiel kutime en la klasika konĉerto, ĝi havas tri movimentojn:
* *Allegro moderato*
* *Andante con moto*
* *Rondó (Vivace)*

Tiu kvara konĉerto estis premierita de Beethoven kiel soloisto en privata koncerto en marto 1807 en la palaco de sia patrono, la princo Lobkowitz. Tamen publika premiero ne okazis ĝis la 22a de decembro 1808 en la Teatro ĉe la Vieno de *Vieno* denove kun Beethoven al piano. Tio estis parto de koncertego kiu estis la lasta publika apero de Beethoven kiel soloisto kun orkestro.

4
Kategorio:Verkoj de 1806
Ferenc Chiovini

**Ferenc Chiovini,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Chiovini Ferenc** estis hungara pentristo. Lia filino estis Márta Chiovini, lia nepino estis Mária Aszódi.

Ferenc Chiovini http://www.besenyszogert.hu/sites/default/files/Chiovini%20Ferenc.pdf naskiĝis la  en Besenyszög, li mortis la  en Szolnok.

## Biografio 
Ferenc Chiovini frekventis gimnazion en Szolnok, ekde 1917 li batalis en la 1-a mondmilito. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1924, poste li plulernis en Romo kaj Florenco. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Rudnay kaj Pál Vágó (pentristo). En 1926 li aliĝis al Artistkolonio (Szolnok), ekde tiam li ankaŭ ekspoziciis. En la sekva jaro li edziĝis, baldaŭ li havis filinon. En la jaroj 1935 kaj 1936 li studis en Romo helpe de stipendio. Dum la 2-a mondmilito li kaŝiĝis, poste li partoprenis en rekonstruado de la artistkolonio. Li pentradis plej ofte pejzaĝojn. Li ricevis premiojn inter 1938-1974. 

## El solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1930, 1954, 1979, 1995, 1999, 2006, 2016)
* Romo (1934)
* Pécs (1959)
* Szolnok (1977) 
* Kopenhago (1980)
* Eger (2013)

## El grupaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1926, 1932, 2014)
* Arthalo Budapeŝto (1926, 1928)
* Nurenbergo (1929, kun granda sukceso)
* Barcelona (1931)
* Venecia Bienalo (1932)
* Romo (1934) • Nemzeti Szalon, Budapest
* Vieno (1936)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Csónakok a Tiszán
* Tehenek
* Abrakoló lovak
* Zagyvahíd építés
* freskoj en preĝejoj de Jászszentandrás, Békésszentandrás, Preĝejo Sankta Spirito (Szolnok), Cegléd

## Memorigiloj 
* bazlernejo de Besenyszög prenis la nomon Chiovini Ferenc

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
32621 Talcott

'*32621 *Talcott'''* estas malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Roy A. Tucker elde lia Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Richard Talcott*, kiu aliĝis al la estraro de la revuo *Astronomy'' en komenco de 1986. De tiam, li verkis centojn da artikoloj pri astronomio kaj observo de la nokta ĉielo, krome de eldoni la popularan rubrikon " Ĉielo Ĉi-tiu Monato ". Richard ankaŭ aŭtoris aŭ kunaŭtoris plurajn pri-astronomiajn librojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
32622 Yuewaichun

'*32622 *Yuewaichun'''* 余惠俊 estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Eagle* en Benson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Yue Wai-Chun*, veteranan amatoran astronomon kaj kunordiganton de la ĉina sekcio de *IOTA''. Li faris enorman kontribuon al la astronomio per multenombraj rimedoj, inklude ĉiutaga disdono de astronomiaj informoj per la poŝtelefona aplikaĵo de la Astronomia Societo de Honkongo al dek-miloj da astronomiaj amantoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Zsuzsa Péreli

**Zsuzsa Péreli** [ĵuĵa pEreli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Péreli Zsuzsa** estas hungara tekstilartisto, gobelinisto, restaŭristo. Ŝia edzo estas László Tolcsvay.

Zsuzsa Péreli http://www.mfa.gov.hu/NR/rdonlyres/AACCAF84-7BD0-4851-8746-C84C651942AC/0/pereli_zsuzsa_eletrajz.pdf  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zsuzsa Péreli frue frekventis klubon pri desegnado. Ŝi iĝis faklaboristo pri ceramiko en 1963, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1974. Intertempe en 1968 ŝi lernis la teksadon. Dum la studentaj jaroj ŝi estis ankaŭ restaŭristo en muzeo. Post la diplomo ŝi iĝis profesie tekstilartisto en propra ateliero. Ŝi ricevis premiojn ekde 1980, premion Kossuth en 2018.

## El solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1977, 1981, 1992, 1999, 2004)
* Balatonboglár (1985)
* Arthalo Budapeŝto (1987)
* Hamburgo (1991)
* Szentendre (1996)
* Sárvár (2001)

## El grupaj ekspozicioj 
* Szombathely (1975, 1980, 1990)
* Budapeŝto (1976, 1979, 1996)
* Parizo (1977, 1978, 1983)
* Novjorko (1979)
* Vieno (1981)
* Arthalo Budapeŝto (1985, 2001)
* Tokio (1993)

## Elektitaj artaĵoj 
* Fa (1974)
* Sarah Bernhardt (1977)
* Egy kercaszomori búcsú emlékére (gobelino, 1978)
* Amnézia (gobelino, 1980)
* Korcsolyázók (1986)
* 1989. karácsony (ikono sen ligna lameno, eĉ enhavas plurajn objektojn, 1990)
* Víz (1992)
* Éjjeli Nap, nappali Hold (1998)
* Imaszőnyeg (1999)
* Korcsolyázás Szent Iván éjjelén (lano, 2003)
* Illuminatio (2012-2013)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun bildoj 
* hungarlingva teksto kun foto kaj bildoj 

Kategorio:Hungaraj gobelinistoj
Kategorio:Hungaraj restaŭristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
32623 Samuelkahn

'*32623 *Samuelkahn'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Samuel Bennett Kahn*, finaliston de la *Broadcom MASTERS* de 2016, matematika kaj scienca konkurso por studentoj de meza lernejo, pro lia projekto pri scienco de la medio kaj terscienco. Li estis lernanto ĉe la *High Tech Middle'' de San-Diego (Kalifornio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Hiacynta Lula

**Joanna Józefa LULA**, en monaĥejo fratulino **Hiacynta** (naskiĝis la 21-an de marto 1915 en Czeluśnica (distrikto Jasło), mortis la 8-an de septembro 1943 en Aŭŝvico) estis pola monaĥino el kongregacio de servistinoj al Senmakula Maria Virgulino, servisto de Dio.

Ŝi eniris la kongregacion kaj laboris en monaĥeja domo en Jasionów. La 25-an de marto 1943 arestita. Malliberigata en Jasło kaj Tarnów. Poste veturigita al la koncentrejo KL Auschwitz-Birkenau. Ŝi ricevis koncentrejan numeron 47 624. Pafmortigita la 8-an de septembro 1943 en Aŭŝvico.

La 17-an de septembro 2003 episkopo de Pelplin Jan Bernard Szlaga komencis beatigon de la grupo de 122 polaj viktimoj de Nacisocialisma Germana Laborista Partio. Inter ili ektroviĝis fratulino Hiacynta Lula.

Ŝi estas patronino de strato en Jasło en la kvartalo Żółków.

## Vidu ankaŭ
* Józef Ulma

## Bibliografio
* Jan Jacewicz, Jan Woś, *Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945* (Martireco de la pola romkatolika animzorgantaro sub la germana okupado) , kajero V, Varsovio 1981

Kategorio:Mortintoj en Aŭŝvico
Kategorio:Polaj monaĥoj 
Kategorio:Polaj romkatolikoj
Kategorio:Servistoj de Dio
Simfonio n-ro 8 (Beethoven)

La **Simfonio n-ro 8** en F-maĵoro, op. 93, estas simfonio de kvar movimentoj de la germana komponisto Ludwig van Beethoven en 1812. Beethoven aludis al ŝi fiere kiel «malgranda simfonio en F», distingante ŝin el la Sesa Simfonio, verko pli daŭra ankaŭ en F-maĵoro.

La Oka Simfonio estis komencita fine de 1811 kaj finigita en oktobro 1812. Ĝia premiero okazis sub la dirigentado de la propra komponisto la 27an de februaro 1814, en Vieno.

La orkestro necesa por ludi la verkon devas havi du flutojn, du hobojojn, du klarnetojn en *si♭*, du fagotojn, du kornojn en *fa *kaj* si♭*, du trumpetojn en *fa*, timbalojn kaj arĉinstrumentojn.

La Oka Simfonio havas kvar movimentojn:
* I. *Allegro vivace e con brio*;
* II. *Allegretto scherzando*;
* III. *Tempo di Menuetto*;
* IV. *Allegro vivace*.

La ludado kutime daŭras 26 minutojn proksimume.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Hopkins, Antony The Nine Symphonies of Beethoven (1981, Pan Macmillian, ISBN 0-330-26670-5).
* Rosen, Charles Sonata Forms (revised edition 1988; New York: Norton. ISBN 0-393-30219-9).

8
Kategorio:Verkoj de 1812
Sonato por piano n-ro 29 (Beethoven)

La **Sonato por piano n-ro 29** en B♭-maĵoro Op. 106, subtitolita *Hammerklavier* estas unu de la lastaj sonatoj por piano de la germana komponisto Ludwig van Beethoven.

Laŭvorte, la esprimo *Hammerklavier* signifas pianon de marteloj, kaj estis uzita por diferencigi la pianon disde la klaviceno. La verko havas tiun kromnomon pro la titolo kiun Beethoven mem skribis titolpaĝe: *Große Sonate für das Hammerklavier* (nome Granda sonato por piano de marteloj).

Ĉar ĝi daŭras ĉirkaŭ 40 minutojn, ĝi estas unu de la sonatoj plej longaj iam kreitaj. Beethoven, kreinta ĝin, diris: "Mi jam scias komponi".

## Movimentoj 
La sonato havas kvar movimentojn:
* *Allegro*.
* *Scherzo. Assai vivace.*
* *Adagio sostenuto. Appassionato e con molto sentimento.*
* *Largo - Allegro risoluto.*

29
Kategorio:Verkoj de 1818
Lido (muziko)

[eta|Portreto de Franz Schubert, farita de [Franz Eybl (1827).]]
[eta|dekstra|Portreto de Beethoven, farita de [Joseph Willibrord Mähler.]]
**Lido** (germane '** ; plurale **' ) estas termino uzata en la historio de la klasika muziko por referenci al mallonga lirika kanto kies vortumado estas poeziaĵo al kiu oni aldonis muzikon kaj verkita por soloista voĉo kaj akompanantaro, ĝeneralmente de piano. Tiu muzika formo karakteriziĝas pro mallongeco, rezigno de virtuozismo belkanteca, forta rilato kun la poeziaĵo kaj forta influo de la popola germana kanto aŭ **popollido** (germane '**). Temas pri muzika formo tipa de la ĝermana landaro kaj propra de la Romantisma muziko.

Tiu tipo de komponaĵo aperis en la klasika epoko (1760-1820), floris dum la Romantismo kaj evoluis dum la 20a jarcento. Komponistoj kiel Beethoven, Schubert kaj Hugo Wolf komponis lidojn bazite sur geniuloj de la poezio kiel Goethe kaj Heine. Ĝi atingis altan gradon de disvolvigo kun la aŭstria komponisto Franz Schubert en 1814, kvankam li havis antaŭulojn en Mozart kaj Beethoven. En la okcidenta klasika muziko oni uzas la terminon en germana lingvo ĉar la komenco kaj unuaj lidoj estis verkoj de germanaj komponistoj. En Germanio oni uzas fakte la terminon **artlido** (**') por distingi la ĝenron disde la popollido. La disvolvigo de la formo kuniris kun la remalkovro de la popola germana kulturo kiel fonto de arta produktado, kiel estis la *Grimms Märchen* aŭ kolektoj de rakontoj (1812) de la Fratoj Grimm aŭ la kolekto de poeziaĵoj *Des Knaben Wunderhorn* (1805-1808) de Clemens Brentano kaj Achim von Arnim.

## Referencoj 
* Hallmark, Rufus, eld.: *German Lieder in the Nineteenth Century*. New York: Schirmer, 1996.
* Parsons, James, eld.: *The Cambridge Companion to the Lied*. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
* Fischer-Dieskau, Dietrich: *Schubert und seine Lieder*. Stuttgart: DVA, 1996. ISBN 3-458-34219-2

## Eksteraj ligiloj 
* *Lieder*  - Senpagaj registraĵoj de ĉiuj lidoj de Franz Schubert (farata)
* Dokumentaro de la Domo Beethoven en Bonn, Germanio, pri la ciklo "*An die ferne Geliebte*"
* Kolekto de germanaj, anglaj kaj francaj lidoj en retaj partituroj
* Tekstoj uzitaj en komponaĵoj de lidoj (angle) 


Kategorio:Germanaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Klasika muziko
Kategorio:Kulturo de Germanio
Kategorio:Mezepoka muziko
Kategorio:Romantika muziko
Kategorio:Romantikismo
Kategorio:Kantaj formoj
József Czauczik

**József Czauczik** [jOĵef caŭcik], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czauczik József** estis hungara pentristo. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Czausig, Caucig, Czauczik, Czauczig*.
eta|Fiŝistino fare de József Czauczik
József Czauczik http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02929.htm naskiĝis la  en Lőcse (Hungara reĝlando, nuntempa Levoča en Slovakio), li mortis la  en Lőcse.

## Biografio 
József Czauczik frekventis belartan akademion en Vieno (tiutempe simila lernejo ne ekzistis en Hungarlando). Post siaj studoj li hejmenvenis al sia naskiĝurbo, kie li pentradis ĝismorte. Li pentradis precipe altarajn bidojn, portretojn kaj pejzaĝojn. Laŭ la tiutempa kutimo li pentris homojn en mitologiaj vestoj.

## Elektitaj pentraĵoj 
* Halászleány (1818, vidu la apudan bildon)
* Három testvér (1828, vidu la suban bildon)
* Női portré
* Prihradny János Dániel és családja (dum la 2-a mondmilito neniiĝis)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Czauczik, József - Three Brothers (1828).jpg|Három testvér

Kategorio:Hungaraj pentristoj
István Kiss (skulptisto)

**István Kiss** [iŝtvAn kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kiss István** estis hungara skulptisto, altlerneja instruisto, honora membro de Belarta Akademio de Sovetunio (1978).
[eta|Monumento pri [György Dózsa fare de István Kiss]]
István Kiss https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kiss-istvan-1927-1997-szobrasz-724/  naskiĝis la  en Ciumeghiu (Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Kiss apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li frekventis gimnaziojn komence en Salonta, ekde 1942 en Újpest. Li akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1953. Liaj plej gravaj instruistoj estis Zsigmond Kisfaludi Strobl, Sándor Mikus kaj Pál Pátzay. Intertempe ekde 1950 li jam ekspoziciis. Li ekspoziciis ekde 1954, lia unua skulptaĵo aperis en Budapeŝto en 1955. Li estis komunisto, kelkaj el la komunismaj skulptaĵoj estis forigitaj depost la socialismo. Li estis rektoro de la menciita altlernejo inter 1985–1989. Li ricevis premion Kossuth en 1970, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj skulptaĵoj 
* Békét akarunk (bronzo, 1955, Budapeŝto)
* Janus Pannonius (marmoro, 1961, Budapeŝto)
* Dózsa György-emlékmű (kalkoŝtono, 1961, Budapeŝto, vidu la apudan bildon!)
* Dobó sírja és pilonfigurák (kalkoŝtono, 1963, Eger) https://www.kozterkep.hu/a/860/kiss-istvan.html
* Petőfi (bronzo, 1963, Győr)
* Petőfi (busto, bronzo, 1967, Gödöllő)
* Lenino (bronzo, 1967, Szeged, en 1990 neniigita)
* Tinódi Lantos Sebestyén (bronzo, 1967, Szigetvár, vidu la unuan suban bildon!)
* Lovak (kupro, 1968, Debrecen)
* Tanácsköztársasági emlékmű (bronzo, 1969, Budapeŝto, ekde 1992 en alia loko, vidu la 6-an suban bildon!)
* Lenino (ŝtalo, 1970, Dunaújváros, en 1990 neniigita)
* Centenáriumi emlékmű (kupro, bronzo, 1972, Budapeŝto)
* Sejt (andezito, 1975, Budapeŝto)
* Munkástrón (kromo-ŝtalo, 1978, Miskolc, vidu la 3-an suban bildon!)
* Generációk (bronzo, 1979, Vaŝingtono)
* Ady Endre (bronzo, 1982, Budapeŝto, vidu la 4-an suban bildon!)
* Széchenyi István (bronzo, 1982, Kecskemét, vidu la 7-an suban bildon!)
* Szőlőlugas (bronzo, 1983, Szekszárd, vidu la 2-an suban bildon!)
* Arany János (bronzo, 1991, Salonta, vidu la 5-an suban bildon!).
* Galambok (Bakuo)
* Békét! (Moskvo)
* Kezek (Moskvo)

## Elektitaj disĉiploj 
* András Mohácsi
* Péter Párkányi Raab

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto

Tinódi Lantos Szigetvár.jpg|Sebestyén Tinódi (1967) Szigetvár
Kilátó Szekszárd.JPG|Elvidejo en Szekszárd (1983)
KissIstvanMunkastron.jpg|„Munkástrón” Miskolc, (1979)
Ady Endre Adyligeten.JPG|Endre Ady
Monument République des Conseils Budapest.jpg|Memormonumento pri la Hungara Sovetrespubliko
Kecskemét Széchenyi Kiss part.JPG|István Széchenyi en Kecskemét

Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
32720 Simoejsio

**32720 Simoejsio** estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas proksime la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do ano de la tiel nomata "Troja Tendaro".

## Malkovro 
Ĝi estis fotita la  de la usona astronomo Tom Gehrels elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" () kaj malkovrita de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando), kiuj ekzamenis la  senditaj en Nederlandon.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la juna troja heroo Simoejsio, mortigita de Ajakso dum la mita troja milito.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Simfonio n-ro 10 (Beethoven/Cooper)

La **Simfonio n-ro 10** en E♭-maĵoro de Ludwig van Beethoven estas nur hipoteza verko. La muzikologo Barry Cooper rekonstruis ĝin el skizoj kaj fragmentoj, kaj faris du registraĵojn en 1988, unu el ili dirigentita de Wyn Morris1​ kaj la alia de Walter Weller. Cooper refaris la unuan movimenton kiu konsistas en *Andante* en E♭-maĵoro kiu enhavas centre *Allegro* en C-minoro. Cooper asertis ke li trovis krome skizojn por *Scherzo* kiuj ne estis sufiĉe disvolvigitaj por rekrei version kiu estu ludebla.

Poste la germana komponisto Gerd Prengel realigis klopodon por disvolvigi tiujn skizojn de la *Scherzo* por ekhavi kompletan simfonian movimenton; sed oni ne faris publikan ludadon de tiu muzikpeco.

Beethoven neniam finkompletigis sian Dekan Simfonion. Post kompletigi sian Naŭan Simfonion, li dediĉis ĉiujn siajn energiojn al la komponado de arĉ-kvartetoj, kvankam ekzistas tiutempaj referencoj en iu verko pri la orkestra peco; supozeble li ludis iun el siaj ideoj por la peco por sia amiko Karl Holz.

La fakto nomigi la verkon de Cooper la *Deka Simfonio* rezultis polemika, ĉar oni ne povas pruvi ke ĉiuj la muntitaj skizoj estis intencitaj kiel parto de la sama peco. Cooper asertas ke li trovis ĉirkaŭ 50 fragmentojn kiuj estis separitaj kaj kiujn li kunigis por formi la movimenton de la simfonio.

Spite tiun polemikon, estas interkonsento ke Beethoven havis intencon kompletigi alian simfonion. Ekzistas nombraj referencoj al tio en lia korespondado. Dekomence li planis ke sia Naŭa Simfonio estu totale instrumenta, kaj la *Himno al la Ĝojo* estu separata kantato kaj la Deka Simfonio finu per alia voĉa verko.

10
10
Tabasara lingvo

**La tabasara** apartenas al unu de la sep branĉoj de la Naĥ-dagestana lingvaro (nordorienta kaŭkaza lingvaro), parenca al la lezga lingvo. Ambaŭ lingvoj estas literaturaj lingvoj. La tabasara estas parolata de la tabasaranoj en la suda parto de la rusia respubliko de Dagestano. Ekzistas du ĉefaj dialektoj: la norda tabasara (Khanag) kaj la suda tabasara. La tabasara estas unu el la oficialaj lingvoj de Dagestano.

## Vidu ankaŭ
* Latinliterigo en Sovetunio

Kategorio:Aglutinaj lingvoj
Kategorio:Lingvoj de Dagestano
Kategorio:Lingvoj de Rusio
Kategorio:Naĥ-dagestana lingvaro
Frigyes Kőnig

**Frigyes Kőnig** [fridjeŝ kOnig], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőnig Frigyes** estis hungara pentristo, grafikisto, altlerneja instruisto.

Frigyes Kőnig http://www.kieselbach.hu/muvesz/konig-frigyes_10328 naskiĝis la  en Székesfehérvár.

## Biografio 
Frigyes Kőnig akiris diplomon en Hungara Belarta Altlernejo en 1982. Lia plej grava instruisto estis Pál Gerzson kaj Károly Raszler. Li havis stipendiojn inter 1983–1985, en la jaroj 1988, 1991, 1995 kaj 2001. Li ekinstruis en 1990 en la menciita altlernejo (asistanto (1990), lektoro (1991), docento (1998), katedrestro (2003), rektoro (2005-2013)). Intertempe li akiris sciencan gradon DLA en 2000, la habilitiĝo okazis post 2 jaroj. Li ricevis premiojn inter 1981-2003.

## El solaj ekspozicioj 
* 1980, 1989, 2001, 2007, 2010 Budapeŝto
* 1985, 1995, 2005 Székesfehérvár
* 1997 Miskolc
* 2006 Romo
* 2010 Pécs

## El grupaj ekspozicioj 
* 1980, 1997 Arthalo Budapeŝto
* 1986, 1989, 1992, 1999, 2003, 2009 Budapeŝto
* 1993, 1996 Székesfehérvár
* 2008 Pécs

## Elektitaj kontribuoj, verkoj 
* Kóborlovagok (1965, pentraĵo)
* De Humani Corporis Fabrica III. (1986, akvaforto)
* A két Vörösmarty (1990, pentraĵo)
* Fürdőzők (1999 pentraĵo)
* Várak és erődítmények a Kárpát-medencében (volumo pri desegnaĵoj, 2001)

## Fontoj 
* hungarlingva aprezo kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva datenaro 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
32731 Annaivanovna

'*32731 *Annaivanovna'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la rusaj astronomoj Gurij Antonoviĉ Pljugin kaj Jurij A. Beljaev elde la Observatorio de Cerro El Roble en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Anna Ivanovna Plyugina'', (1929–2009), kiu laboris dum pli ol 30 jaroj kiel fakulino pri fundamanta astrometrio ĉe la Observatorio de Pulkovo. En 1968 ŝi observis kaj organizis observadojn por la ekspedicio de Polkovo al Ĉilio. La nomo estis sugestita de la unua malkovrinto, kiu estis ŝia edzo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gurij Antonoviĉ Pljugin
Kategorio:Malkovrita de Jurij A. Beljaev
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
32724 Woerlitz

'*32724 *Woerlitz''''' estas malgranda malhela asteroido de la Hilda grupo, en la ekstera asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis fotita far'de la usona astronomo Tom Gehrels la  elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" (). La  tiam eksponitaj estis poste senditaj al la Observatorio de Leiden (Nederlando), kie la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten ekzamenis ilin.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la parko de Wörlitz, proksime de Dessau; escepta ekzemplo de germana pejzaĝa fasonado de la 18-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Turkia korilo

La **turkia korilo** aŭ **turkia avelarbo** (*Corylus colurna*) estas plantospecio el la genro *Corylus* (avelarboj) ene de la familio Betulacoj (*Betulaceae*). Ĝia natura disvastigejo estas de sudorienta Eŭropo kaj Malgrandazio trans suda Kaŭkazio kaj Kaŭkazio ĝis Himalajo.

## Priskribo 
eta|306x306ra|maldekstre|matura, jam faliĝinta fruktaro de arbo de la arba korilo
La turkia korilo kreskas kiel somerverda arbo kaj atingas alton ĝis 20 m. La planto formas tigon kaj piramidforman arbokronon. La alternestarantaj kaj duliniaj folioj havas tigon. La folioplato estas korforma, pinta kaj loba kaj duoble segiltenta.

La fruktoj staras dense kune kaj ĉirkaŭita de nur iom pli longa involukron. Ili kreskas en malsupra Aŭstrio, Hungarujo kaj en Banato en arbararoj. La nuksoj estas pli malgrandaj kaj pli malmolaj, ol la aliaj specioj. Kompare al la ordinara korilo (*Corylus avellana*) tiu specio havas iom pli malgrandajn nuksojn. La kromosomnombro estas 2n = 28.

## Bildaro 

Dosiero:TurkHazel.jpg|branĉeto kun tigaj folioj kaj fruktaro
Dosiero:Baumhasel Frucht-kl.jpg|fruktoj
Dosiero:Reife Baumhasel-Nüsse.jpg|maturaj fruktoj
Dosiero:Corylus-colurna-05-09-2009_099.jpg|arboŝelo de malnova arbo

## Devenado 
La Turkia korilo kreskas nature en sudorienta Eŭropo ĝis norda Irano. Ĝi bone kreskas en socioj de arbaroj de *Quercus pubescens*.
[eta|hochkant|makdekstre|ĉe la natura kreskejo en „monta [miksarbo kun blanka abio“ en Orjen, Montenegro]]
eta|hochkant|Turkia korilo kiel apudstrata arbo

## Uzado 
La nuksoj estas manĝeblaj kaj volonte estas uzataj por baki (nuksa kuko). Ili havas agrable mildan guston.
La ligno estas helbruna kaj taŭgas por fari meblojn kiaj skulptaĵojn.

Por la fortikeco kaj la maldika kresko la Turkia korilo estas uzata kiel stratarbo.

## Literaturo 
* R. Alteheld: *Die Baumhasel (*Corylus colurna* L.): Monographie einer Baumart*. In: Werner Koch (Hrsg.): *Baumkunde, Band 1*. IHW-Verlag, Eching 1996, ISBN 3-930167-15-8.
* T. Pauls: *Die Baumhasel (*Corylus colurna* L.) - mehr als ein Alleebaum*. In: *Mitteilungen der Deutschen Dendrologischen Gesellschaft* 91 (2006): S. 191–199, .
* Die Baumhasel auf *waldwissen.net*. 

## Vidu ankaŭ 
* Turkia korilo en la remparoj de Bremeno

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Thomas Meyer: Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei *Flora-de: Flora von Deutschland* (alter Name der Webseite: *Blumen in Schwaben*)
* Bochumer Botanischer Verein e. V.: *Unterschiede zwischen Gemeiner Hasel, Lambertshasel und Baumhasel*

Kategorio:Avelarboj
Kategorio:Arboj de Azio
Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj
Ŝanĉeng

**Ŝanĉeng** () estas distrikto ĉe la urbo Hopi en la provinco Henan de la Ĉina Popola Respubliko. Ŝanĉeng havas areon de 176&nbsp;km² kaj 250.000 loĝantojn. Karbo-minado estas ĉefa fonto de enspezoj. Estas bestoĝardeno, kaj sufiĉe pura rivero nome Qi kien homoj iras por malŝtreĉigo kaj plezura fiŝkaptado kaj naĝado en la varmaj someraj monatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 

Kategorio:Henano
Kategorio:Subprefektujoj de Ĉinio
Almozpetulo

[eta|almozpetulo en [Munkeno, Germanujo.]]
**Almozpetulo**, **almozulo**, aŭ **almozpetisto** estas homoj, kiuj vivtenas sin pere de almozo. Plej ofte ili petas monon.

## Kialoj 
La kialoj de la almozpetado, precipe en subevoluantaj landoj, povas esti variaj; tie kaj ĉie ekzistas multaj almozpetantoj. Senlaboreco, invalideco, malriĉeco, aĝo kaj la manko de sociala subvencio estas oftaj kialoj.

La vivo de la almozpetanto povas esti ankaŭ libervole elektita kaj povas havi mem sian propran dignon speciale, se temas pri ordenoj almozantaj aŭ ermitoj.

[eta|hochkant|almozpetanto en [Teherano ĉirkaŭ 1880.]]
[eta|hochkant|la monmalsaĝulo [lignogravuraĵo de Jost Amman, 1568.]]
eta|almozpetanto en Unna, Germanujo.

## Socia reago 
Almozpetuloj povas ricevi kontraŭajn reagojn. "Klientoj" povas doni monon pro solidarecaj aŭ ideologiaj tialoj, sed ankaŭ povas rifuzi fari tion pro dignodevenaj tialoj: ĉu ne reagi private al sociaj problemoj ĉu ne kontribui al "maldigna" situacio.

## Vidu ankaŭ 
* Nigrokulaj infanoj

## Literaturo 
* Dieter Bindzus, Jerome Lange: *Ist Betteln rechtswidrig? – Ein historischer Abriß mit Ausblick.* In: *JuS.* 1996, S. 482–486.
* Arwed Emminghaus: *Das Armenwesen und die Armengesetzgebung in europäischen Staaten.* Berlin 1870.
* Wolfram Fischer: *Armut in der Geschichte. Erscheinungsformen und Lösungsversuche der "Sozialen Frage" in Europa seit dem. Mittelalter.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1982, ISBN 3-525-33465-6.
* Bronislaw Geremek: *Geschichte der Armut. Elend und Barmherzigkeit in Europa.* Artemis, München / Zürich 1988.
* Mathias Kautzky: *Menschenrechte am Prüfstand: Bettelverbote – Betrachtungen aus rechtlicher, soziologischer & politikwissenschaftlicher Perspektive.* AV Akademikerverlag, Saarbrücken 2013, ISBN 978-3-639-46866-3.
* Alexander Klein: *Armenfürsorge und Bettelbekämpfung in Vorderösterreich 1753–1806 unter besonderer Berücksichtigung der Städte Freiburg und Konstanz*. Alber, Freiburg 1994, ISBN 3-495-49938-5.
* Ferdinand Koller (Hrsg.): *Betteln in Wien: Fakten und Analysen aus unterschiedlichen Wissenschaftsdisziplinen.* Lit, Wien 2012, ISBN 978-3-643-50387-9.
* Andreas Voß: *Betteln und Spenden: Eine soziologische Studie über Rituale freiwilliger Armenunterstützung, ihre historischen und aktuellen Formen sowie ihre sozialen Leistungen.* De Gruyter, Berlin 1992, ISBN 3-11-013578-7.
* Wolfgang Wüst: *Die gezüchtigte Armut. Sozialer Disziplinierungsanspruch in den Arbeits- und Armenanstalten der „vorderen“ Reichskreise.* In: *Zeitschrift des Historischen Vereins für Schwaben 89.* 1996, S. 95–124.

Kategorio:Malriĉeco
Kategorio:Senhejmeco
Kategorio:Homa konduto
Jan Stanisław Amor Tarnowski

**Jan Stanisław Amor Tarnowski**, nomata ankaŭ **Jean Tarnowski** (naskiĝis la 20-an de aprilo 1860 en Krasnobród, mortis la 21-an de marto 1928 en Krakovo) – pola diplomato, politikisto kaj publicisto.

## Vivo 
Filo de grafo Jan Aleksander, (el Krasnobród kaj Łabunie, distrikto Zamojski) kaj Natalia el domo Drzewicka, blazono *Ciołek*. Li estis la lasta reprezentanto de Lublina-Volinia linio el Krasnobród. Studis en Jagelona Universitato en Filozofia Fakultato kaj en la Lernejo de Politika scienco, sed ankaŭ en Universitato en Halle kaj Agrikultura Akademio en Hohenheim.

En la jaroj 1919-1921 multe publikigis en Francio (ofte sub la franca ekvivalento de la nomo , t.e. "Jean").

Li ripozis en la familia tombo en Rakowicki-Tombejo en Krakovo.

## Publikaĵoj 
**En la franca lingvo**

Ĉefe diplomatiaj skribaĵoj aŭ apogantaj linion de la pola diplomatio dum la Konferenco de Parizo kaj la pola-bolŝevika milito en 1920:
* „Dépêche télégraphique, adressée au Conseil des Quatre, aux Parlaments Français et Anglais et à la Presse. ”, 
* „Les deux masques", , (sub la tradukita nomo Jean), preso: Imprimerie Moderne, Biarritz, 1919.
* „La menace Allemande et le Péril Russe. ”, ,
* „La Mutilation de la victoire. ... ”, , Imprerie Moderne,
* „La Politique de Bismarck et la Question Polonaise. ”, ,
* „La politique russe des alliés.”, , 1919. Biblioteko de Varsovia Universitato, signaturo 9.31.3.702.
* „La Pologne et la paix mondiale.”, 
* „La Pologne rempart de la civilisation. ”, ,
* „La question juive en Pologne.”, ,
* „ La Société des Nations et l’équilibre du Monde. ”, ,
* „Le Traité de Paix et la Pologne.”, ,
* „Le Traité de Versailles et la sécurité de l’Europe.”, ,
* „ Appel de la nation polonaise à la justice divine. ”, , Biaritz, 1919
* „La Change français et la cause réelle de sa baisse. ”, ,
* „La Menace Bolcheviste et la Pologne. ”, , Biarritz, 1920.
* „Une Erreur qui ne devrait pas se prolonger.”,
* „La Pologne Verdun de l’Europe. ”, ,
* „La République de Pologne. Son rôle dans le passé et dans l’avenir. ”, , eldono: Association France-Pologne, preso: Imprimerie Levé, Parizo, 1921.

**En la pola lingvo**

* *Nasze przedstawicielstwo polityczne w Paryżu i Petersburgu 1905-1919* (Nia politika reprezentantaro en Parizo kaj Peterburgo, preso: J. Czernecki, Warszawa, 1923
* *Projekt nowej ustawy konstytucyjnej (z komentarzem)* (Projekto de la nova konstitucio (kun komentarioj), (postmorta eldono kun antaŭparolo de d-ro Stanisław Tyszkiewicz, preso: „Czas”, Krakovo, 1928

## Vidu ankaŭ 
* Ignacy Jan Paderewski
* Roman Dmowski

## Bibliografio 
* Jan Stanisław Amor Tarnowski – kolekto de laboraĵoj de Jan Stanisław Amor Tarnowski

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj diplomatoj
Kategorio:Polaj publicistoj
Kategorio:Polaj nobeloj
CREDO

**Cosmic-Ray Extremely Distributed Observatory (CREDO**) (Ekstreme dissemita kosma radia observatorio) estas scienca projekto komencita fine de aŭgusto 2016 fare de polaj sciencistoj de la Instituto de Nukleaj Fizikoj PAS en Krakovo (sciencistoj de Ĉeĥio, Slovakio kaj Hungario ankaŭ partoprenis la projekton) por detekti kosmajn radiojn kaj serĉi malluman materion. Ĝia celo estas impliki laŭeble multajn homojn en la konstruo de tutmonda sistemo de kosmaj radi-detektiloj. Danke al fotoplena sensoro kaj GPS-modulo, inteligenta telefono funkcias plej bone kiel detektilo atinganta erojn de spaco

## Eksteraj ligiloj 
* projekta paĝo
* retejo "malluma universo"
* pola retejo 
* angla retejo 
* filmeto pri la projekto

## Referencoj 
Kategorio:Astronomio en Pollando
Kategorio:Astronomiaj projektoj
Preobraĵenskoje (distrikto de Moskvo)

**Preobraĵenskoje** () estas urbodistrikto (aŭ rajono) de Moskvo, la ĉefurbo de Rusio. Ĝi situas en la orienta administra arondismento de la urbo (en la kolora skema mapo dekstre en la informkesto la arondismento estas signita per la numero "4", kaj la urbodistrikto estas markita per ruĝa punkto, respektive en la pli supra mapo la areo kolorigita malhelruĝe). Laŭ la stato de 2010 en la komunumo vivis  sur areo de 5,62 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km², kaj laŭ la stato de  estis , kio signifas loĝdenson de  loĝantoj/km². En la distrikto situas la historia tombejo Preobraĵenka, inaŭgurita fare de komercisto en 1777 kiel pandemia kvaranteno kamuflanta kaj kaŝanta monaĥejon de "senpastraj malnovritanoj" - la monaĥejo malaperis post la oktobra revolucio, sed la tombejo daŭre ekzistas.

## Vidu ankaŭ 
* tombejo Preobraĵenka
* Administra divido de Moskvo
* Listo de distriktoj de Moskvo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|300ra|
32734 Kryukov

'*32734 *Kryukov'''* estas malgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

Kun granda duonakso de 3,197168 , ĝi orbitas je ĉ. 423&nbsp;600&nbsp;km cis la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la elektran inĝenieron *Vladimir Vladimirovicx Krjukov* (*Владимир Владимирович Крюков''), fakulon pri media kaj teknologia sekureco en povuma elektra industrio. Li estas unu el la gvidantoj de la federacia servo pri ekologia, teknologia kaj nuklea regado de la Rostova provinco en Rusio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Preobraĵenka

eta|260ra|malnovrita kapelo en la tombejo
La **tombejo Preobraĵenka** (, , laŭnome "tombejo de transfiguriĝo") estas tombejo en la Distrikto Preobraĵenskoje en orienta parto de Moskvo, longe asociita kun la malnovritanoj. Ĝi estis inaŭgurita fare de komercisto en 1777 kiel pandemia kvaranteno kamuflanta kaj kaŝanta monaĥejon de "senpastraj malnovritanoj". En tiu tempo la teritorio de la tombejo situis ekster Moskvo, sed proksime de ĝia limo. La tombejo frue fariĝis la spirita kaj administra centro de ĉiuj malnovritanoj de grupiĝo *Fedosejevci* en Rusio (same kiel la tombejo de *Rogoĵskoje* iĝis administra kaj kultura centro por la plej multaj "pastraj malnovritanoj").

La klostro konsistis el du egalaj kvadrataj areoj, monaĥejo por viroj kaj manĝejo por virinoj, disigitaj laŭ vojo al la tombejo. Konstrua laboro estis progresinta dum la 1790-aj kaj daŭrigita dum la 1900-aj jaroj. En tiu tempo, la monaĥejo estis hejmo de 1 500 homoj, dum la kapelajn diservojn ĉeestis 10 000 kredantoj. Ĉiuj preĝejoj ene de la monaĥejo nomiĝis kapelo; la senpastraj malnovritanoj en siaj preĝejoj ne havis altaron, kaj tiel modeste nomis eĉ siajn plej grandajn templojn "kapeloj". La areo estis ĉirkaŭita de brikaj muroj kun ornamaj turoj pseŭdo-gotikaj.

## Vidu ankaŭ 
* Preobraĵenskaja ploŝĉad (stacio de Moskva metroo)

Kategorio:Tombejoj en Moskvo

Kategorio:Malnovritanoj
Kategorio:Vizitindaĵoj en Moskvo
Ferenc Czinke

**Ferenc Czinke** [cinke], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czinke Ferenc** estis hungara pentristo, mezlerneja instruisto.

Ferenc Czinke https://artportal.hu/lexikon-muvesz/czinke-ferenc-446/  naskiĝis la  en Nagyrozvágy, li mortis la  (laŭ alia informo la mortotago estas la 1-a) en Salgótarján.

## Biografio 
Ferenc Czinke frekventis mezlernejon en Sárospatak, poste en 1947 li akiris pedagogian diplomon en la sama urbo. En 1956 li akiris plian diplomon en Hungara Belarta Altlernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis István Szőnyi kaj János Jakuba. Inter 1960 kaj 1964 li havis stipendion, en 1964 li studvojaĝis al Romo. Ekde 1964 li instruis en Salgótarján, baldaŭ li studvojaĝis al Italio, Aŭstrio, Turkio, Ĉeĥoslovakio, Pollando, Sovetunio, Bulgario. Li kreis plej ofte akvafortojn, litografiaĵojn, ksilografiaĵojn, kolaĝojn, komputilajn grafikaĵojn; pli malofte pentraĵojn, skulptaĵojn, sekpentraĵojn, mozaikojn. Li ricevis premiojn inter 1957-1988.

## El solaj ekspozicioj 
* 1954, 1978 Balassagyarmat
* 1957, 1982, 1985 Salgótarján
* 1963 Romo
* 1969 Arthalo Budapeŝto
* 1973 Linz
* 1976 Venecia Bienalo
* 1977, 1986 Budapeŝto

## El grupaj ekspozicioj 
* 1968 Moskvo
* 1971 Venecia Bienalo
* 1972, 1974, 1976 Banská Bystrica

## Elektitaj artaĵoj 
* Lajos Kossuth (reliefo, Pácin, 1948) https://www.kozterkep.hu/a/4875/czinke-ferenc.html
* A balatoni rege (Tihany, 1978, murpentraĵo)
* Városköszöntő térplasztika (Salgótarján, 1983)
* I. és II. világháborús emlékmű (Pácin, 1992 monumento-reliefo)
* Radnóti eclogák (grafika serio)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva teksto kun foto kaj bildoj

Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Gyula Czimra

**Gyula Czimra** [djula cimra], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Czimra Gyula** estis hungara pentristo.

Gyula Czimra http://czimra.com/nevadonk/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Czimra laboris en fabriko, poste en la sama loko li estis industria desegnisto. Vespere li frekventis kurson de Industriarta Altlernejo. En 1923 li translokiĝis al Parizo, kie li lernis en arta altlernejo de Lucien Simon. Li konatiĝis kun Jenő Paizs Goebel kaj ili kune pentradis en Barbizon. En 1928 li hejmenvenis kaj aliĝis al Artistkolonio (Szentendre). En 1930 li edziĝis, ekde 1933 li vivis en Rákoshegy (apud Budapeŝto). Li ricevis postmortan premion en 2007.

## Liaj ekspozicioj 
* Parizo (1926)
* Budapeŝto (1964)
* Budapeŝto (postmortaj: 1967, 1973, 1993, 1998)

## Elektitaj pentraĵoj 
eta|Lernejo pri Gyula Czimra
* Barbizon (desegnaĵo, 1924)
* Szentendrei táj (Gőzhajó utca) (1932)
* Önarckép szalmakalappal (1934)
* Az alkotó szobája 1957
* Komód kerámia tárgyakkal (Csendélet komódon) (1959)
* Halcsendélet. Csendélet a sárga asztalon (1963)

## Memorigiloj 
* lernejo en Rákosmente prenis la nomon "Czimra Gyula"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj