open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Skarlatino

eta|Ruĝaj papuloj sur la dorso
**Skarlatino** estas infekta malsano kaŭzita de la bakterio *Streptococcus pyogenes*. Inkubacio daŭras ordinare 4-5 tagojn, kaj estas sensimptoma. Invado estas subita, intensa tuj de la komenco, karakterizita per 3 gravaj, preskaŭ samtempaj simptomoj: alta kaj kontinua febro kun tremoj kaj plirapidiĝo de la pulso; angino tre dolora, kiu malfaciligas la glutadon; oftaj naŭzoj kaj vomoj. Post okazas erupcio, en kies komenco la haŭto prezentiĝas punktita per tre etaj ruĝaj papuloj, invadanta unue la supran parton de la trunko, poste la antaŭan de la brusto, la radikojn de la supraj kaj malsupraj membroj, la kolon, kubutan faldon, vizaĝon, abdomenon, manojn, piedojn. Poste la erupcio, kiu entute daŭras 6 tagojn, alprenas la formon de grandaj makuloj skarlataj. Deskvamiĝo okazas laste.

La skarlatino estas serioza malsano, kaj ne malofte kondukas al komplikaĵoj ĉe tonsiloj, nazmukozo, orelo, adeno kaj renoj krom artrito. Strikta observado de la indikoj de kuracisto estas nepre necesa.

Kategorio:Bakteriaj malsanoj de homoj
Kategorio:Sindromoj en pediatrio
Malnovfranca lingvo

**Malnovfranca lingvo** estas latinida lingvo, per kiu oni parolis en regionoj de Belgio, Svislando kaj norda Francio proksimume en la jaroj 1000 - 1300, antaŭ ol ĝi fariĝis la meza franca lingvo. En mezepoko ĝi estis unu el la **lingvo de Oïl**, kiel la valona lingvo kaj la pikarda franca dialekto.

## Ĉefaj fonologikaj mutacioj 
Ŝanĝiĝo de vulgara latino en malnovfrancan lingvon karakteriziĝis de pli multaj fonetikaj forŝoviĝoj ol en aliaj latinidaj lingvaroj. Multaj konsonantoj malaperis, plozivoj mildiĝis: *habere* ("havi") > *aveir*. Precipe en apertaj silaboj, malnovaj latidinaj monoftongoj /a/, /e/, /i/, /o/, /u/ kaj /y/ fariĝis novaj malnovfrancaj diftongoj: *rē-ge(m)* ("rego") > *rei*,* mel(l)e* "mielo" > *miel*, *habēre* > *aveir*. En fermitaj silaboj nur formiĝis diftongoj *au* kaj *eu*, antaŭ *l*.

Sinkopo jam ekis en vulgara latino, sed sole en epoko de malnovfranca lingvo finiĝis (ekzemplo: *de-bet*, "li/ŝi/ĝi devas" *< dei(f)t*).

## Vidu ankaŭ 
* Historio de la franca lingvo
* Meza franca lingvo

Kategorio:Historio de la franca lingvo
Kategorio:Mortintaj latinidaj lingvoj
Ladako

**Ladako** (, , ) ekde oktobro 2919 estas unia teritorio de Barato, situanta en la nordorienta parto de la lando.

Laŭ stato de la censo de  en la teritorio vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Leh. Notindas ke ĝi estas la plej granda el la uniaj teritorioj kaj estas inter la plej malmulte loĝataj areoj en Barato. 

La kialo de tiu hommalmulteco estas la severeco de la medio, plejparte dezerta, kaj la ĝenerala alteco de la lando, tuj apud la himalaja montaro. Plejparto de la teritorio kuŝas sur altebenaĵo pli ol 3 000 metrojn alta. La plej alta pinto kulminas je 7.135 m (la ĝemelaj pintoj *Nun-Kun*).

Kelkfoje nomata *La malgranda tibeto*, ĝi estas fama pro siaj apartaj pejzaĝoj kaj gentoj, kies pluraj estas tre proksime al tibetanoj. La ĉefa religio estas tibeta budhismo. 

Ladako estis establita kiel unia teritorio de Barato la 31-an de oktobro 2019, post la paso de la leĝo pri reorganizado de Ĝamuo kaj Kaŝmira. Antaŭ tio, ĝi estis parto de la subŝtato Ĝamuo kaj Kaŝmiro.

## Bildaro 

dosiero:Moon desert in ladakh 001.jpg|Dezerto *Moon*
dosiero:Moonscape, Lunar landscape, Lamayuru, Ladakh, India.jpg|Dezerto *Moon*
dosiero:Tiksemonastery.jpg|Monaĥejo *Tikse*
dosiero:Street vendors in Leh, Ladakh, India (2001).jpg|Bazaro en Leh, la ĉefurbo
dosiero:White yack col.jpg|Blanka gjako

lang=eo|eta|330ra|maldekstra|

Kategorio:Ladako
Kategorio:Uniaj teritorioj de Barato
Felsőzsolca

**Felsőzsolca** [felŝOĵolca] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. En la loknomo felső signifas supra, zsolca ne havas sencon en la hungara.

## Situo
Felsőzsolca situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Sajó, laŭ ĉefvojoj Miskolc-Kassa kaj Miskolc-Sátoraljaújhely. La urbo kontaktiĝas kun Miskolc, kiu troviĝas 8, Alsózsolca 4, Szikszó 13, Edelény 28, Szerencs 29, Tiszaújváros 30, Budapeŝto 177 km.

## Historio
Antaŭ la hungaroj loĝadis en la neolitiko, bronzepoko, ferepoko, fine keltoj. La unua skriba mencio devenis el 1281, laŭ la dokumento inter Miskolc kaj Felsőzsolca la limo devas esti Sajó. Post la mezepoko la turkoj suferigis la loĝantojn. En 1849 la rusoj dufoje malutlis por la komunumo, kiu ricevis rangon urbo en 1997. Granda inundo okazis en 2010.

Felsőzsolca estas la unusola apud-Miskolc-a setlejo, kie trafikas ankaŭ loka aŭtobuso de Miskolc.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Johano Baptisto (Felsőzsolca) de 1900
* Grek-katolika preĝejo (Felsőzsolca) de 1851
* Kalvinana preĝejo (Felsőzsolca) de 1957
* Kastelo de Felsőzsolca, nuntempa biblioteko kaj muzeo
* ventocentralo

## Ĝemelurboj
*  Nyikómalomfalva, Rumanio
*  Kráľovský Chlmec, Slovakio
*  Olsztynek, Pollando
*  Viŝkove, Ukrainio
*  Gaziemir, Turkio

## Referencoj 
Kategorio:Felsőzsolca
Alsózsolca

**Alsózsolca** [alŝOĵolca] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. Alsó signifas malsupra, zsolca ne havas sencon en la hungara.
eta|maldekstre|Kalvinana kirko de Alsózsolca

## Bazaj informoj 
* Areo: 26&nbsp;km²
* Loĝantaro: 6100
* Poŝtkodo: 3571
* Telefonprefikso: 46

## Geografio 
Alsózsolca situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Sajó, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Szerencs. Miskolc kaj Felsőzsolca estas proksime.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1281, laŭ la dokumento tie estis ponto al Miskolc. Post la mezepoko la turkoj suferigis la loĝantojn. En 1849 la hungara armeo venkis la rusan armeon. La vilaĝo urbiĝis en 2007.

## Vidindaĵoj 
* Kalvinana preĝejo (Alsózsolca) de 1795
* Preĝejo Elizabeto de Hungario (Alsózsolca) de 1976
* moderna metodista preĝejo
* kastelo de Haller

## Famuloj 
En Alsózsolca naskiĝis:
* aktoro István Dankó
* bienulo Ábrahám Vay
* pentristo Miklós Mazsaroff
* politikistoj Miklós Vay kaj Lajos Horváth.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|Industria kvartalo de Alsózsolca
Sinuso (biologio)

**Sinusoj** (latine *sinus paranasales*) estas strukturoj, enostaj faciaj kavaĵoj, apud nazo. La sinusoj estas:
300ra|dekstra
* la fruntaj sinusoj, kiuj kuŝas en la fruntosto, super la nazradiko;
* la maksilaj sinusoj, en la maksiloj;
* la etmoidaj, ĉe la volbo de la nazkavoj, kaj
* la sfenoida sinuso, en sfenoido, nepara osto de la krania bazo.

Tiuj sinusoj, veraj aneksaĵoj de la nazkavoj, komunikiĝas kun tiuj ĉi pere de duktoj aŭ truoj; kaj sekve ofte inflamiĝas ĉe nazmalsanoj. Karia supra molaro povas kaŭzi maksilan sinusiton. **Sinusito**, konata ankaŭ kiel **sinusinfekto** aŭ **nazosinusito**, estas inflamo de sinusoj rezulte en simptomoj. Oftaj signoj kaj simptomoj estas dikigo de naza mukozo, ŝtopita nazo, kaj doloro ĉe la vizaĝo. Aliaj signoj kaj simptomoj povas esti febro, kapdoloro, malgrandigo de flarsento, gorĝodoloro, kaj tuso.

Kategorio:Anatomio
Anne Igartiburu

**Anne IGARTIBURU VERDES** (Elorrio, Biskajo, 16-a de februaro 1969) estas eŭska prezentistino de televido de Goiena Telebista, Euskal Telebista, Telecinco kaj TVE.

## Televido 
* *Una pareja feliz* (1994)
* *El imperdible* (1997)
* *Maridos y mujeres* (1997)
* *Corazón de…* (1997- 2008)
* *¡Mira quién baila!* (2005- 2009)
* *Cántame cómo pasó* (2010, La 1)
* *Un beso y una flor* (2010, Castilla-La Mancha Televisión)
* *+Gente*, (2012-2013) (La 1)

## Aktorino 
* *Luna negra* (2004).
* *El lápiz del carpintero* Antón Reixa (2002)
* *Star Trek:Insurrección* by Jonathan Frakes (1998).

## Premioj 
* *Antena de Oro* 2005

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en 1961
Kategorio:Hispanoj
Kategorio:Televido en Hispanio
Isabel Gemio

**Isabel GEMIO CARDOSO** (15-a de januaro 1961) estas hispana ĵurnalistino kaj prezentistino de televido.

Ŝi komencis en *Radio Extremadura*, kaj poste en *Radio Barcelona* kiel *Isabel Garbí*. Ŝi debuto en televido estis en 1983 kun *Los Sabios* (TVE).

## Premioj 
* TP de Oro (1994) *Mejor Presentadora*,*Lo que necesitas es amor*.
* TP de Oro (1996) *Mejor Presentadora*, *Sorpresa ¡Sorpresa!*.
* premio *Garbanzo de Plata* ("Arĝenta Kikero", 1996)
* Arĝenta Mikrofono (2005), *Te doy mi palabra*.
* Ora Anteno (2006), *Te doy mi palabra*.
* Premio de la Internacia Gazetara Klubo (2007)
* Ora Mikrofono (2009) por *Mi donas al vi mian vorton*.
* Premio Clara Campoamor (2014), pro ŝia kontribuo al la antaŭenigo de seksegaleco en la amaskomunikilaro.
* Premio *Ondas* (2017) pro la vivatingaĵo.
* Premio de Radio kaj Televido 2019, pro la kariero en radio.

## Televido 
* *Los Sabios* (1983-1984) TVE.
* *Tal Cual (TVE) (1989) TVE.
* *3X4* (1989-1990) TVE.
* *Arco de Triunfo* (1991) TVE.
* *Juegos sin fronteras* (1991) TVE.
* *Acompáñame* (1992) TVE.
* *Lo que necesitas es amor* (1993-1994) Antena 3.
* *Esta noche, sexo* (1995) Antena 3.
* *Hoy por ti* (1996) Antena 3.
* *Sorpresa ¡Sorpresa!* (1996-1998) Antena 3.
* *Hablemos claro* (1999-2000) Canal Sur.
* *Noche y día* (2001) Antena 3.
* *De buena mañana* (2002) Antena 3.
* *Hay una carta para ti* (2002-2004) Antena 3.
* *Sorpresa ¡Sorpresa!* (2007) Antena 3.
* *Cuéntaselo a Isabel* (2008-2009) Canal Extremadura TV.
* *Todos somos raros, todos somos únicos* (2014) TVE.

## Radio 
* *Radio Extremadura*
* *Radio Barcelona*: *La chica de la radio*, *Cita a las cinco*, *El Diván*…
* *Cadena Rato*
* *Radio Nacional de España''

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Televido en Hispanio
Hudba z Marsu

**Hudba z Marsu** povas esti:
* slovaka muzikgrupo, vidu Hudba z Marsu (muzikgrupo)
* ĉeĥa filmo, vidu Hudba z Marsu (filmo)
* muzika disko de ĉeĥa muzikgrupo Tři sestry (muzikgrupo)
Heuersdorf

[eta|180ra|transporto de la kompleta historia Emmaus-kirko al [Borna]]
eta|180ra|Taborkirche (2007)
eta|180ra|Heuersdorf (oktobro de 2006)

**Heuersdorf** estas urboparto de Regis-Breitingen en Saksio kaj al ĝi apartenas komunumo Großhermsdorf, sendependa ĝis 1935.

Grava konstruaĵo de la komunumo estis la romanika Emmaus-preĝejo el la 13-a jarcento. Ĝi estis unuafoje menciita en 1297 kaj estis transportita al Borna en 2007.

Heuersdorf kiel la komunumo estis unuafoje menciita en 1487 kiel *Heynnersdorff*.

En 1949 komenciĝis brunkarbo-minado sude de Heuersdorf, kio kondukis al tiu registara decido de 1994, ke la komunumo devas alisetliĝi pro la ampleksiĝanta minado. Post longa jura luktado kaj protestoj, la komunumo estis partigita al urbo Regis-Breitingen (2004). La komunumo perdis la lastan juran proceson la 25-an de novembro 2005.

La restaĵoj de la vilaĝo malaperis inter la jaroj 2007 kaj 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Heuersdorf.de 

Kategorio:Urboj de Saksio
Unuopaĵo

eta
**Unuopaĵo** aŭ **disketo** estas muzika eldonaĵo, kiu estas plej ofte uzata kiel reklamo por albumo. Tial, antaŭ ol eldoni albumon, unuopaĵo estas eldonata. Ĝi kutime enhavas muzikaĵon el albumo kaj aŭ aliajn versiojn de tiu ĉi muzikaĵo aŭ b-muzikaĵojn, kiuj ne estas sur la albumo.

Unuopaĵoj estas la plej malgrandaj aĉeteblaj muzikaj eldonaĵoj sur la merkato. Aliaj kutimaj eldonspecoj estas albumetoj kaj albumoj.

## Notoj
Karl Polányi

**POLÁNYI Károly** (naskiĝis la 25-an de oktobro 1886 en Vieno, mortis la 23-an de aprilo 1964 en Toronto, Kanado) estis hungara ekonomihistoriisto, socialfilozofo, socipolitikisto.

Li estis la unua prezidanto de la Rondo Galilei (1908). Li estis kunlaboranto de monata burĝa, radikala eldonaĵo *Szabadgondolat* (1911–14). Li estis ties redaktoro en 1918.

Li aktive partoprenis en la hungara burĝa revolucio de 1918. Dum la Hungara Konsilantara Respubliko li estis en Vieno kaj restis eĉ tie kiel eksterafera redaktoro de *Der Oesterreichische Volkswirt*.

Li translokiĝis en 1933 al Anglio kaj iĝis invitita prelegisto en la Oksforda Universitato. Li estis politika amiko de Mihály Károlyi kaj partoprenis en la kontraŭfaŝisma kaj demokratia movadoj de la hungaraj elmigrantoj.

Li setlis en Kanado post la dua mondmilito kaj iĝis ekstera prelega profesoro en la Novjorka Universitato Columbia, en la ekonomika katedro.

En siaj lastaj jaroj, li kompilis kun lia edzino - Ilona Duczynska - anglalingvan antologion el verkoj de la moderna hungara literaturo.

## Verkoj 
* Radikális párt és polgári párt (Bp., 1918)
* The great transformation (New York – Toronto, 1957)
* Origins of our time (The great transformation, London, 1945)
* Trade and markel in the early empires (Economies in history and theory, London, 1957)
* The plough and the pen (Writings from Hungary 1830 – 1956. kun Ilona Duczynska, Londono, 1963)

## Vidu ankau 
Alessandra Madella, "El Kanado kontraŭ novliberalismo: *La granda transformado* de Karl Polanyi kaj *La ŝok-doktrino* de Naomi Klein", en Internacia Kongresa Universitato 75-a sesio

Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ekonomihistoriistoj
Putnok

**Putnok** estas urbo en Hungario, en nordokcidento de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Putnok, kies administra centro ĝi estas. Ĝi situas proksime al Slovakio, nur 8 km for de la bordo.

Putnok situas en valo kaj sur deklivoj, en maldekstra bordo de la rivero Sajó, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Bánréve. Ózd estas proksime, kaj Miskolc troviĝas ĉirkaŭ 40 km for.

## Historio 
La urbonomo troviĝas en Gömör, en historia regiono Gömör kaj Kis-Hont, laŭ historia komerca vojo. La unua konata mencio de Putnok datiĝas de 1283, kiam la reĝo László la 4-a prezentis ĝin al la familio Rátholth. La familio Putnoky estris Putnok dum tri jarcentoj. Putnok degradiĝis al grandvilaĝo en 1881. Inter 1920 kaj 1923 ĝi estis departementejo, kaj ĝi urbiĝis en 1989.

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Serényi
* romkatolika Preĝejo de Sankta Triunuo
* Kalvinana preĝejo
* muzeo
* fiŝkaptista lago

### Bildoj

Serényi-kastély, Putnok.JPG|Kastelo en Putnok
Putnok római katolikus templom.JPG|Romkatolika preĝejo
Gömöri Múzeum Putnokon.jpg|Muzeo en Putnok

## Famuloj 
En Putnok naskiĝis:
* biologo József Becze
* dramisto Ede Tóth
* ministro Ferenc Kárpáti
* rabeno Lajos Blau
* terposedanto László Serényi

## Famaj nomportantoj 
* Gyula Putnoky
* Jenő Putnoky
* László Putnoky

## Ĝemelurboj 
*  Fécamp, Francio
*  Tisovec, Slovakio
*  Tornaľa, Slovakio
*  Nowy Żmigród, Pollando
*  Ludgerovice, Ĉeĥio

## Referencoj 
Kategorio:Putnok
Thomas Barnett

**Thomas P.M. Barnett** (1962, Chilton, Wisconsin) estas usona militista geostrategiisto. Lia malproksima parenco George Barnett estis komandanto de la usona mararmeo dum la unua mondmilito.

Li diplomiĝis en *Boscobel High School*, poste Barnett ricevis B.A. de la *University of Wisconsin-Madison* pri Rusa lingvo kaj Literaturo, kaj pri Internaciaj kontaktoj precipe en la usona eksterafera politiko. La titolon MA li ricevis pri regionaj studoj (Rusio, Orienta Eŭropo kaj Centra Azio). Li akiris Ph.D en politika scienco ĉe Harvard.

Inter 1998 kaj 2004, Barnett estis strategia esploristo kaj profesoro pri milit-analiza kaj esplora departemento, laborios kiel direktoro ĉe *Center for Naval Warfare Studies*, *U.S. Naval War College*, Newport (Rhode Island).

Post la teroratakoj de 2001 en Usono, li laboris por la registaro (2001-03 en *Office of Force Transformation* en *United States Department of Defense*).

Li estas forta apoganto de la novkonservatisma, militisma ideo de Usono.

## Bibliografio 
* Thomas P.M. Barnett (September 30, 1992). *Romanian and East German Policies in the Third World*. Praeger Publishers. ISBN 0-275-94117-5
* Thomas P.M. Barnett (April 22, 2004). ''The Pentagon's New Map*. Putnam Publishing Group. ISBN 0-399-15175-3
* Thomas P.M. Barnett (October 20, 2005). *Blueprint for Action''. Putnam Publishing Group. ISBN 0-399-15312-8

Barnett, Thomas
Messerschmitt Bf 109

eta|250px|Me 109 G-6
eta|dekstra|Bf 109 E-3
La **Messerschmitt Bf 109** (aŭ kelkfoje nomiĝas **Me 109**) estis germana ĉasaviadilo dum la dua mondmilito. Ĝi estis la unua moderna ĉasaviadilo, kun subaj flugiloj, plenmetala ŝelo, fermita pilotejo, entireblaj radoj. La **Bf 109** estis la baza aviadilo de la Luftwaffe dum la mondmilito, el kiu oni produktis 31-30.000 ekzemplerojn en diversaj celformoj, laŭ celo.

La malforteco de la Bf 109 estis la mallonga atingopovo, malbona elvida kapableco. Ĝi havis ankaŭ malfortan armilaron.

La aviadilon ekplanis *Wilhelm Emil "Willy" Messerschmitt* kiel dungito de Bayerische Flugzeugwerke AG (Bf) en 1934, sed ekde la 1-a de julio de 1938, la firmao ŝanĝis la nomon al Messerschmitt AG (Me). Tiel ĉiu evoluigo komencita antaŭ tiu tempo daŭris sub nomo **Bf**, la novaj evoluigoj do sub **Me**.

## Specifikaĵo 
* longo: 8,5-9 m
* enverguro: 9,5-10 m
* alto: 2,5-2,6 m
* piloto: 1
* povejo: Daimler-Benz DB 601 A, 1100-1350 ĈP; Daimler-Benz DB 605 A, 1475 ĈP;Daimler-Benz DB 605 D, 1800 ĈP;
* maksimuma rapido: 575-685 km/h
* armiloj: 1-2 pecoj 20 mm-a MG FF/M maŝinkanono en la flugiloj, 2 pecoj da 7,92 mm-a MG 17-a maŝinpafilo; 1 pc. 30 mm-a MK 108 maŝinkanono, 2 pecoj da 13 mm-a MG 131-a maŝinpafilo
* maso: 2000-2300 kg (malplene); 2500-3300 kg (batalprete)
* flugpinto: 11000-11500 m
* atingopovo: 560-650 km

## Famaj pilotoj 
* Erich Hartmann

## Radinstalaĵo 
La aviadilo havis strangan manieron kaŝi la antaŭajn du radojn. Krome, kaŝo ne malofte rompiĝis kaj aviadilo katastrofis jam kiam ĝi sukcesis flugon kaj moviĝis hejmen.

## Ligoj 
* Falcon's Messerschmitt Bf 109 Hangar
* filmeto Bf 109

Kategorio:Germanaj ĉasaviadiloj
Vortonubo

[250ra|eta|dekstra|**Vortonubo** kun terminoj ligitaj al la [reto 2.0|reto.2.]]

**Vortonubo** (*tag cloud* en la angla) estas vida maniero prezenti la etikedojn plej uzatajn ĉe retejo por klasifiki bitajn (ciferecajn) entojn.

## Koncepto 
Ĝenerale, la plej uzataj etikedoj aperas per literoj pli grandaj ol malpli uzataj. Tradicie, cele facilan trovon de la plej popularaj etikedoj, la vortoj viciĝas alfabet-orde. Klaki sur vorto kondukos vin rekte al paĝoj tem-ligitaj kun tiu vorto. Male, en *vortonubo*, vortoj ordiĝas laŭ kriterioj ne alfabetaj.
La plej unua kaj plej fama *vortonubo* aperis ĉe la retejo Flickr, retejo kiu ebligas fotopartumadon. Tiu unua provo estis bazita sur la serĉilo Referral Zeitgeist de Jim Flanagran kiu ebligas vidadon de retejoj trafantaj aliajn retejojn. La blogserĉilo Technorati poste popularigis tiajn *vortonubojn*.

## Litertipo 
Du grandajn familiojn de *vortonuboj* oni povas distingi. Ili pli distingiĝas laŭ sia semantika valoro ol laŭ sia aspekto:
* La unua familio de vortonubo klasifikas konceptojn laŭ tio, kiom ofte ripetiĝas vorto en artikolo. Tio ebligas simboligi laŭ ordo de graveco konceptojn, kiujn tuŝas artikolo.
* La dua, pli transversa, kunigas en *vortonubo* etikedojn plej ofte ripetiĝantajn ĉe la tuta retejo aŭ en retligilaro. Temas ĉi-foje pri emfazo de la populareco de koncepto, kiu arigas plurajn ligojn al retejo aŭ retejaro. Tio estas aparte utila por transversa retumado, kiu ebligas kribri la tutan enhavon de retejoj tiaj, kiaj Flickr aŭ Technorati. La *vortonubo* tiam ebligas mezuri per unu rigardo la ĉi momentajn tendencojn tra terminoj plej ofte uzataj en la abonrilatigitaj retejoj.
* En modernaj tempoj, vortnuboj povas esti uzataj por kolekti vivajn balotenketojn kaj engaĝi partoprenantojn en reala tempo.

## Vidu ankaŭ 
* Semantika reto
* Retetikedo

Kategorio:Interreto
Reta etikedo

[250ra|eta|dekstra|[Vortonubo kun **etikedoj** rilataj kun la reto 2.0.]]
**Reta etikedo** estas signifplena ŝlosilvorto aŭ termino ligita kun informero pri bita ento (bildo, mapo, rettaglibro, aŭdvidaĵo), tiel priskribanta tiun enton kaj ebliganta laŭŝlosilvortan klasifikon kaj informserĉon.
*Etikedoj* estas kutime elektitaj senformale kaj memstare de la aŭtoro/kreinto aŭ de la konsumantoj/retumantoj/komunumanoj. *Etikedoj* estas tipe uzataj por rimedoj kiaj dosieroj, retpaĝoj, bitaj bildoj kaj retaj legosignoj. Tial « etikedado » estas asociita kun la fenomeno reto 2.0.
Multaj homoj ankaŭ asocias etikedadon kun la ideo pri semantika reto, tamen iuj kredas ke etikedado ne havas pozitivan efikon koncerne paŝon al plena semantika reto.
Kutime, ento havas po unu aŭ pliaj etikedoj ligitaj kun ĝi.

Vidu ankaŭ:
* Semantika reto
* Vortonubo
* Kradvorto

Kategorio:Interreto
Szendrő

**Szendrő** [sendrO] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Edelény. Ne miskomprenu kun urbo Szendrő ĉe malsupra Danubo.
eta|maldekstre|Katolika kirko de Szendrő
## Situo
Szendrő situas sur malebenaĵo en valo (ĝuste tie estas striktaĵo, kiu donas al la loko strategian avantaĝon), laŭ ĉefvojo Sajószentpéter-Slovakio, laŭ fervojo Miskolc-Tornanádaska. Edelény troviĝas 15, Miskolc 42, Budapeŝto 208 km.

## Historio
La komunumo estis menciita unufoje en 1317. Dum la 14-a jarcento grava fortikaĵo konstruiĝis, kiun Francisko Rákóczi la 2-a eksplodigis en 1707. La vilaĝo iĝis kampurbo en 1544, inter 1613-1680 departementejo, inter 1615-1930 distriktejo, en 1996 urbo. La fervojo konstruiĝis en 1896. En 2010 inundo okazis.
eta|Kalvinana kirko de Szendrő

## Vidindaĵoj
* Kalvinana preĝejo (Szendrő) kune kun kampanilo
* romkatolika Kirko Sankta Francisko el Asizo (Szendrő) iam kune kun abatejo el 1635
* grekokatolika kapelo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo
* kastelo de Csáky [ĉAki] el la 17-a jarcento, nun biblioteko kaj kulturdomo

## Famaj nomportantoj 
* József Szendrő
* Zsolt Szendrő

## Ĝemelurboj
*  Leutershausen, Germanio
*  Turňa nad Bodvou, Slovakio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* distancoj

Kategorio:Szendrő
Ladinio

**Ladinio** estas la alpa regiono en norda Italio, kie loĝas la Ladinoj, homoj parolantaj la ladinan lingvon. Partoj de Ladinio troviĝas en la provincoj Sudtirolo, Trento kaj Belluno.

La areo prenas la nomon de siaj loĝantoj, la ladinoj, montara popolo kiu parolas plejparte la ladinan lingvon. Ĉilasta apartenas al la romanĉa grupo de la latinidaj lingvoj.

La tuta Ladinio ne ĝuas oficialan agnoskon kiel administra komunumo, sed la ladinoj estas oficiale agnoskitaj kiel etna minoritato. En la ladinaj komunumoj de la regiono Trentino-Sudtirolo la ladina estas oficiala lingvo uzata kaj en administracioj kaj en lernejoj. Tio ne okazas en la komunumoj de la provinco de Beluno.
[eta|200px|Ladina vilaĝo de [La Val]]

## Teritorio 
La teritorio de Ladinio okupas proksimume ĉirkaŭ 1.200 km2, en la zono de la Dolomitoj, kie ĉiam estis la *kvin ladinaj valoj*: Val di Fassa ("*Fascia*") en la Trentino, Val Gardena ("*Gherdëina*") kaj Val Badia ("*Gran Ega*") en la provinco de Bolzano (Sudtirolo), kaj Livinnalongo ("*Fodom*") kaj Ampezzo ("*Anpezo*") en la provinco de Beluno.

Administre, Ladinio estas dividita inter du italiaj regionoj, tri provincoj kaj 18 municipoj, ĉiuj malgrandaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri ladinoj kaj ties teritorio

Kategorio:Alpoj
Kategorio:Geografio de Italio
Kategorio:Geografio de Sudtirolo
Tokio Hotel

**Tokio Hotel** estas germana rok-muzika grupo fondita en 2001 en Magdeburg de kvar knaboj 12 ĝis 14-jaraj.

La grupo estas kvarmembra : Bill KAULITZ (kantisto), Tom KAULITZ) (drumisto) kaj Georg LISTING  (basisto). La grupo originale nomiĝis *Devilish* (*Diabla* anglalingve). Ĝi nomiĝis *Tokio Hotel* nur ĉar ili sentis la Japanan lingvon bonege, ĝi ne devenas el "Hotelo de Tokio".
Ili fojfoje uzas japanajn vortojn por siaj tekstoj de kantoj. Ĝia muzika stilo estas influita de Visual Kei.

## Diskografio 
### Singloj 
* Durch den Monsun (Tra la musono)
* Schrei (Kriu)
* Rette Mich (Savu min)
* Der Letzte Tag (La Lasta Tago)
* Übers Ende der Welt (Pri la fino de la mondo)
* Spring Nicht (Ne saltu)
* Monsoon (Musono)
* Ready, set, go! (Atentu, pretu, ek!)
* By your side (Ĉe via flanko)
* Scream [en angla, nur por Ameriko kaj Kanado]
* 1000 Meere (1000 maroj)
* 1000 Oceans (1000 oceanoj)
* Don't jump (Ne saltu)
* An deiner Seite

### Albumoj 
* **Devilish** (Diabla)
* **Schrei** (Kriu)
* **Schrei so laut du kannst** (Kriu tiel laŭta kiel vi povas)
* **Zimmer 483** (Ĉambro 483)
* **Scream** aŭ **Room 483** (anglalingva albumo)
* **Humanoid German Version** (Humanoide germana Versio)
* **Humanoid English Version** (Humanoid angla Versio)
* **Humanoid City Live** (Humanoide Urbo Viva)
* **Best of German Version** (Bona de Germana Versio)
* **Best of English Version** (Bona de Angla Versio)
* **Kings of Suburbia** (Reĝoj de Suburbia)
* **Dream Machine** (Sonĝi Maŝino)

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Oficiala retejo *(multlingva/multlanda)*

Kategorio:Germanaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2001
Živé kvety

**Živé kvety** () estas slovaka alternativ-roka muzikgrupo fondita en Bratislava en 1994 ĉirkaŭ Lucia PIUSSI kaj Peter BáLIK. La grupo estis unuiĝinta kun, nun jam aboligita, teatro Stoka. Ili nomigis grupon laŭ parfemo populara en tempo de fondo.

Živé kvety kantas pri gravaj temoj kaj problemoj, pri iliaj sentoj. La grupo ne estas en Slovakio tre konata, sed en Ĉeĥio estas relative populara. En Ĉeĥio estas bona medio farita de Jaromír Nohavica kaj Karel Kryl tiel ĉeĥoj komprenas iliajn kantojn pli bone ol slovakoj. Ili ne kantas pro radioj kaj nomo sed ĉar muziko estas arto. Pro direktaj kaj atakaj textoj, aliaj ol normalo, grupo apartenas al alternativa muziko.

## Diskografio 
* 2000 - Živé kvety (Mediálny inštitút)
* 2003 - V dobrom kaj v zlom (Pavian records)
* 2004 - Na mojej ulici (Slnko records)
* 2005 - Sloboda (Slnko records)
* 2007 - Bez konca (Slnko records)
* 2008 - 12+1 (Slnko records)
* 2009 - Zlaté časy (Slnko records)
* 2010 - Spúšť (Slnko records) (albumeto)
* 2011 - Perute (Slnko records) (vivaj DVD kaj KD)
* 2012 - Oľga, ideš svojím tempom! (Slnko records)
* 2016 - Nové poschodia (Slnko records)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Slovakaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1994
Kategorio:Alternativrokaj muzikaj grupoj
Interkonsento de Dayton

alternative=Signing the Dayton Agreement|eta|Subskriba ceremonio
La **Interkonsento de Dayton** estis plurŝtata interkonsento aprobita la  en Dayton (Ohio, Usono) kaj subskribita la  en Parizo. Ĝi finis pli-ol-tri-jaran militon en Bosnio kaj Hercegovino kaj Kroatio.

## Subskribintoj 
* 20px| Alija Izetbegović, prezidento de Bosnio kaj Hercegovino
* 20px| Franjo Tuđman, prezidento de Respubliko Kroatio
* 20px 20px Slobodan Milošević, prezidento de Serbio (tiam Federacia Respubliko Jugoslavio)

eta
eta|Bosnio kaj Hercegovino post la interkonsento

## Plej gravaj rezultoj 
* Bosnio kaj Hercegovino, deklarinta sendependecon de Jugoslavio en 1992, restas suverena, integra ŝtato kun internacie agnoskitaj limoj.
* Sarajevo restas ĉefurbo de Bosnio kaj Hercegovino.
* Kroatio kaj Federacia Respubliko Jugoslavio agnoskas Bosnion kaj Hercegovinon.
* Bosnio kaj Hercegovino konsistas el du partaj respublikoj:
** la Serba Respubliko kun 49 % de la teritorio kaj
** la bosnia-kroata Federacio Bosnio kaj Hercegovino kun 51 %.
* Decido pri la aparteno de distrikto Brčko estas prokrastita.
Intertempe oni decidis, ke Brčko estu komuna administraĵo de la du partaj respublikoj; ĝi estas fakte administrata de la centra registaro de la lando.

## Eksteraj ligiloj 
* The General Framework Agreement for Peace in Bosnia and Herzegovina  (angla teksto de la interkonsento)

## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Bosnio kaj Hercegovino

Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Bosnio kaj Hercegovino
Kategorio:Politiko en 1995
Fargo (filmo)

***Fargo*** (nomata laŭ la plej granda urbo en Norda Dakoto: Fargo) estas 1996-jara murdara-komedia-drama filmo verkita, direktita, kaj produktita de Ethan kaj Joel Coen. La rakonto lokita en norda Usona Mez-Okcidento temas pri aŭto-vendisto (William H. Macy), kiu dungas du virojn por homforkapti lian edzinon por elaĉetsumo de unu miliono da dolaroj. La krimo spronas ĉenon da murdoj, kiujn esploras la graveda policanino Marge Gunderson (Frances McDormand).

La filmo gajnis du Akademiajn Premiojn, por plej bona scenaro kaj plej bona aktorino por Frances McDormand. Ĝi ankaŭ gajnis la britan Premion BAFTA kaj plurajn aliajn internaciajn premiojn, inkluzivante Premion por plej bona reĝisoro (Joel Coen) ĉe la Festivalo de Cannes de 1996.

Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Misteraj filmoj
Kategorio:Usonaj dramaj filmoj
Kategorio:Usonaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1996
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Akademia Premio
Dayton (Ohio)

eta|dekstra|250px|Urbocentro de Dayton
**Dayton** (en Esperanto **Dajtono**) estas urbo en  en Ohio en Usono, administra centro de la kantono. Dum la censo de aprilo 2000 oni registris  loĝantojn; la  oni nombris  kaj la  .

Dayton situas en la valo de rivero *Great Miami River*, ĉe la enfluejo de *Stillwater River*, *Mad River* kaj *Wolf Creek*. La riveroj en 1913 kaŭzis seriozan inundon, post kiu oni konstruis digojn.

## Urboĝemelecoj 
Dayton ĝemeliĝis kun jenaj urboj:
* 
* 
* 
* 
* 

## Interkonsento de Dayton 
Inter la 1-a kaj la 21-a de novembro 1995 en la aer-armea bazo *Wright Patterson* okazis traktadoj por fini la jugoslavian militon, daŭrintan jam pli ol tri jarojn. Ili rezultigis la Interkonsenton de Dayton, subskribitan la  en Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Dayton

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Ohio
Rawalpindi

**Rawalpindi** [ravalPIndi] estas urbo en provinco Panĝabo en Pakistano, industria urbo kun ĉirkaŭ 1.400.000 loĝantoj. Inter 1958 kaj 1967 ĝi estis provizora sidejo de la pakistana registaro.

Oni taksas, ke la loĝantaro jam transpasis la nombron de tri milionoj.

## Historio 
La urbo, nomata ankaŭ *Pindi* aŭ *Fatehpur Baori*, estis detruita en la 16-a jarcento kaj rekonstruita de *Jhanda Khan*. Ĉirkaŭ 1700 la aventuristo *Sardar Milka Singh* igis ĝin grava komerca centro. En 1849, post la batalo de Gujarat, ĝi estis scenejo de la kapitulaco de la *Singh*.

Ĝia strategia situo en la valo de Induso kaŭzis la atenton de la Brita Imperio, kiu en 1851 igis ĝin grava armea centro; eĉ nun ĝi estas sidejo de la pakistana armeo. En 1919 tie estis subskribita la traktato pri la sendependeco de Afganio.

Pakistano post sia sendependiĝo igis la urbon Rawalpindi unue sidejo de la armea ĉefkvartiro, pro ĝia proksimeco al Kaŝmiro, pridisputata kun Barato. Poste, en 1958/59, ĝi anstataŭis al Karaĉio kiel ĉefurbo, ĝis pretigo de la registarejo en Islamabado en 1967/68.

En 1951 en Rawalpindi estis murdita Liaquat Ali Khan, la unua elektita ĉefministro de Pakistano. En 2007 tie estis murdita Benazir Bhutto, estro de la pakistana opozicio.

Kategorio:Urboj de Pakistano
Kategorio:Iamaj ĉefurboj
Kategorio:Milionurboj
Incidenco

**Incidenco** estas ofteca nocio el la epidemiologio.
 
La incidenco estas difinita kiel la nombro da *novaj* okazoj de malsano dum tempounuo, po nombro de la popolo. Plejofte la incidenco estas po mil jare, kelkfoje po centmil jare. 

La incidenco ne konfuzendu kun la prevalenco kiu indikas kiom da homoj el donita nombro je iu momento havas tiun malsanon.

Kategorio:Epidemiologio
Kontrafakturo

La **kontrafakturo** (el latine *contra* „kontraŭ“ kaj *facere* „fari“) estas la transverŝigado de profana poemo por sakralaj (ekleziaj, religiaj) celoj – procedo tre ofte aplikata je preĝokantoj, plejparte kun daŭrigo de la melodio.

Laŭ la moderna muzikteorio oni ankaŭ parolas pri kontrafakturo, se oni komponas novan melodion pri la harmonia skemo de muzikaĵo. Tiu ĉipraktiko antaŭ ĉio troviĝas en la moderna ĵazo.

Ankaŭ la kontraŭa procedo estas kontrafakturo: La transversigado resp. la (banala, triviala) uzado de religiaj tekstoj por profanaj celoj. Parencaj nocioj estas parodio, palinodio kaj travestio

## Vd.ankaŭ
*muzikteorio
*ĝenro
*retoriko

Kategorio:Muzika teorio
Kategorio:Literaturo laŭ formoj
The God Delusion

***The God Delusion*** (Esperante: *La Dio-Ensorĉo*) estas libro, en kiu la aŭtoro klarigas, *kial oni ne devas kredi je Dio*. Ĝi estis verkita de brita ateista sciencisto, Richard Dawkins. Eldonejo Bantam Books publikigis la libron en 2006.

Ekde novembro 2007 la anglalingva eldono vendiĝis pli ol 1,5 millionojn da fojoj, kaj ĝi estis la dua plej populara libro de Amazon.com dum novembro 2006. En decembro 2006, ĝi estis la kvara libro de la listo de New York Times. Multe da libroj estis skribitaj kontraŭ ĉi tiu libro.

Kategorio:Libroj aperintaj en 2006
Kategorio:Ateismo
Palinodio

**Palinodio** (el greke *palinodia* = *revoko*) estas poeta procedo evoluigita en la antikvo, en kiu la enhavaj informoj de jam ekzistanta alia versaĵo je ekzakta daŭrigo de ties formaj distingiloj estas renversitaj en sian malon. 

Famis en la antikvo la palinodio de Stesiĥoro, kiu laŭ la legendo pro poeziaĵo ofendanta la diinon Helena estis punita per blindeco, tamen pro sia revoko reakiris la vidpovon. 

Poste oni uzis la nocion palinodio ĝenerale por la revoko de ĉiaspecaj ofendoj.

## Vidu ankaŭ 
* parodio
* travestio (literaturo)
* kontrafakturo

Kategorio:Liriko
Rudolf-insulo

La **Rudolf-insulo** () estas la plej norda insulo de la Lando Francisko Jozefo kaj kun surfaco de 297&nbsp;km² la 7-a plej granda insulo de la insularo. Ĝi estis malkovrita dum la aŭstra-hungara nordpolusa ekspedicio (1872-1874) kaj estis nomita por la kronprinco Rudolfo de Habsburgo-Loreno, originale fare de Julius Payer *Kronprinz-Rudolph-Land*. Sur la insulo troviĝas Kabo Fligeli, plej norda punkto de Eŭrazio.

La insulo estis elirpunkto por polusaj ekspedicioj fine de la 19a jarcento kaj komence de la 20a jarcento (Teplic-golfo). Umberto Cagni (1863-1932) eliris el tiu insulo en Aprilo 1900 kun la celo atingi la punkton de la Norda Poluso; lia ekspedicio malsukcesis en sia celo atingi ĝin, sed la 25an de aprilo 1900 Cagni kaj liaj subuloj atingis la plej nordan punkton atingitan de esplorado ĝis tiam, nome 86° 34′ N.

La rusa polusesploristo Georgij Sedov (1877-1914) mortis proksime al la Rudolf-insulo kaj estis tie entombigita.

## Polusa stacio 
En somero de 1932, en kadro de la Dua Internacia Polusjaro, oni konstruis en okcidento de la insulo meteologian (veteran) stacion sur kabo, norde de la Teplic-golfo. Tie travintrumis kvar personoj (inter ili N.F. Balabin). La stacio funkciis ekde somero de 1936 ĝis 1942 kaj de 1947 ĝis 1995. La stacio servis en 1937 kiel bazo de la rusa polusa ekspedicio Ivan Papanin. Okaze de tie, oni konstruis alflugejon por Tupolev-ANT-6-avuiadiloj.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Insuloj en Rusio

## Eksteraj ligiloj 
* mapo, 1:200.000
* mapo, 1:1.000.000
* fotoj de Flickr

Kategorio:Neloĝataj insuloj de Rusio
Kategorio:Lando de Francisko Jozefo
Lando Georgo

La **Lando Georgo** () estas insulo lokita ĉe 80,5 (norda latitudo) kaj 49 (orienta langitudo). Ĝi estas parto de la insularo Lando Francisko Jozefo, Rusio.

Ĝi havas la surfacon de , tiel ĝi estas la plej granda insulo de la insularo. Ĝi havas tri kabajn punktojn sudokcidente ĉe ties suda bordo: Kabo Neale, Kabo Crowther kaj Cape Grant. La plej alta pinto de la insulo estas 416 m.

La Kembriĝa kanalo situas inter la Lando Georgo kaj Lando Aleksandra.

La Najtingala kanalo situas oriente de Lando Georgo kaj dividas al Insulo Bruce.

La Lando Georgo estis nomumita je honoro al Princo Georgo de Hesse-Darmstadt, kiu estis *Generalfeldwachtmeister* en la Aŭstra armeo en 1694 kaj ties kampomarŝalo ekde 1699.

Insulo David (lat. 80.15 N long. 47.33 E) estas malgranda insuleto, situanta ĉe la sudokcidenta punkto de la Lando Georgo.

## Vidu ankaŭ 
* Insuloj en Rusio

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.oceandots.com/arctic/russia/franz-josef.htm 

Kategorio:Lando de Francisko Jozefo
Kategorio:Neloĝataj insuloj de Rusio
Individuaj olimpikaj atletoj en la Somera Olimpiko 2000

eta|Individuaj olimpikaj atletoj sub la olimpia flago

Kvar atletoj el Orienta Timoro partoprenis kiel **individuaj olimpikaj atletoj** en la **Somera Olimpiko 2000** en Sidnejo, Aŭstralio. La landokodo uzita de la Internacia Olimpia Komitato por tiuj atletoj estas **IOA**.

Kategorio:Somera Olimpiko 2000
Kategorio:Orienta Timoro en Olimpikoj
La diluvo (romano de Henriko Ŝenkjeviĉ)

[eta|dekstra|Kmiĉic kun Aleksanjo sur sledo-rajdo – pentro de [Juliusz Kossak|Julio Kossak (1885)]]
**La diluvo** () estas romano de la pola verkisto Henriko Ŝenkjeviĉ, dua parto de ties *Trilogio*. Ĝia intrigo okazas en 1655/56 kaj koncernas la tiutempan "svedan diluvon" - invadon de svedoj en Pollando. Protagonisto estas la pola nobelo kaj soldato *Andrzej Kmicic*.

Georgo Hoffman filmigis adapton de la romano kaj en 1974 tiu gajnis la ĉefan premion en la unua pola filma festivalo en Gdansko.

## Eksteraj ligiloj 
* *La diluvo* ĉe «Wolne Lektury» (pole)

Kategorio:Literaturo de Pollando
Kategorio:Verkoj el la pollingva literaturo
Kategorio:Historiaj romanoj
Kategorio:17-a jarcento en fikcio
Olimpika Stadiono de Ateno

La **Olimpika Stadiono** (), estas stadiono kiu estas parto de la *Olimpika Sporta Komplekso de Ateno*. Ĝi situas en la areo *Marusi* de la greka ĉefurbo kaj estas la plej granda stadiono de Grekio; ĝi gastigis la atletikajn konkursojn kaj la futbalan finalon de la Somera Olimpiko 2004, samkiel la oficialajn malferman kaj malferman ceremoniojn de la olimpikoj.

La stadiono konceptiĝis dum la jaro 1979 kaj konstruiĝis origine inter la jaroj 1980 kaj 1982, sed amplekse renoviĝis dum 2004 je kosto de 260 milionoj da eŭroj. La rekorda nombro de spektantoj en la stadiono estas 74.473, sed dum la Somera Olimpiko 2004 ĝi estis planata por maksimume 72.000 dum la olimpikoj.

La 23-an de majo 2007 la stadiono gastigis la finalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA inter la teamoj AC Milano kaj Liverpool FC, kiun la teamo de AC Milano gajnis je 2 goloj kontraŭ 1. La stadiono antaŭe interalie jam gastigis la finalon de la Ligo de Ĉampionoj de UEFA dum 1994.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj 
* Multaj fotoj kaj detala historio

Kategorio:Somera Olimpiko 2004
György Felvinczi

**FELVINCZI György** (felvinci) estis hungara verkisto, tradukisto, teatrestro naskita en Torda ?, Felvinc?,  ĉirkaŭ 1650 kaj mortinta en  fino de 1715).

## Biografio
György Felvinczi studis en la unitariisma altlernejo de Koloĵvaro. En 1669 li instruis en Torocko, en 1672 en Koloĵvaro. En 1696 en Vieno li petis permesilon disde Leopoldo la 1-a por fondi aktortrupon. Laŭ la reĝa dokumentilo li havis rajton prezenti teatraĵojn en Transilvanujo ekde 23-a de oktobro 1696. Sed hejmenveninte li forlasis siajn planojn kaj servis plue la urbon Koloĵvaro. En 1708 li estis (elektita) juĝisto.

## Verkoj
**Comico-Tragoedia…* (h. n. 1693, új kiadása: Alszeghy Zsolt: Magyar drámai emlékek a középkortól Bessenyeiig, Bp., 1914).

## Bibliografio
* Ferenczi Zoltán: Adatok az iskolai színjáték és F. Gy. életéhez (Irod. tört. Közl. 1897);
*Szabó T. Attila: Adatok F. Gy. életéhez (Irod. tört. Közl., 1932);
*Kárpáti Aurél: Az első magyar színigazgató (Színház és Filmműv., 1955).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

F
Emőd

**Emőd** [emOd] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. Emőd en la hungara estas ankaŭ malofta praa vira persona nomo.

## Situo
* Supermara alteco: 107 m
La urbo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Budapeŝto, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras. Nyékládháza estas proksime.

## Historio
En la 14-a jarcento la komunumo iĝis kampurbo. Dum la historio la vinkulturo estis grave. Dum la turkoj Emőd multe suferis. En 1871 ĝi degradiĝis al grandvilaĝo, urbiĝis en 2001. Incendio okazis en 1882. En la urbo funkcias aŭtonomioj de ciganoj, poloj kaj armenoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Ĉieliro (Emőd)
* Kalvinana preĝejo (Emőd)
* Grek-katolika preĝejo Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Emőd)
* Kastelo de Emőd

## Famuloj 
En Emőd naskiĝis pentristo Géza Starmüller.

## Referencoj 
eta|maldekstre|Kastelo en Emőd

Kategorio:Emőd
Kategorio:Vinvilaĝoj
Sajószentpéter

**Sajószentpéter**  estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika. La loknomo signifas: Sajó-Sankta Petro. La komunumo ricevis sian nomon pri la preĝejo.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Sajószentpéter

## Situo
Sajószentpéter situas en valo sur deklivoj, en dekstra bordo de Sajó ĉe kunfluejo de rojo Bódva, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Putnok. Ĝi kontaktiĝas kun Kazincbarcika. Centro de Kazincbarcika troviĝas 7, Edelény 12, Miskolc 18, Budapeŝto 187 km.

## Historio
La loknomo estis menciita unufoje en 1281. En la 15-a jarcento ĝi detruiĝis pro la konstanta batalo kontraŭ husanoj, sed en 1466 ĝi refondiĝis. Poste ankaŭ la turkoj suferigis la vilaĝon, kiu iĝis grandvilaĝo en 1873. Ekfunkciis karbonominejo en 1888, pli poste vitrofabriko. Ili jam ne funkciis en la 21-a jarcento. La grandvilaĝo urbiĝis en 1989.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Sajószentpéter)
* Kalvinana preĝejo (Sajószentpéter)
* Grek-katolika preĝejo Sankta Petro (Sajószentpéter)

## Famuloj 
* en Sajószentpéter naskiĝis kaj mortis:
** kalvinana episkopo Gábor Fülep
* en Sajószentpéter naskiĝis:
** aktoro Sándor Pécsi
** bestkuracisto Gyula Zoltán Feledy
** grafikistoj Pál Barczi kaj Gyula Feledy
** kuracisto László Csiba
** István Varga (ministro)
** poeto József Lévay

## Ĝemelurboj
*  Kobiór, Pollando
*  Dobšiná, Slovakio

## Komunumoj de Sankta Petro en Hungara reĝlando
Pro grandeco de la tabelo vidu la ceterajn komunumojn en Transilvanio: Barcaszentpéter!   

## Referencoj 
Kategorio:Sajószentpéter
Farkas Bethlen

dekstra|eta
**BETHLEN Farkas**, *bethleni* (betlen) estis hungara kanceliero de Transilvanujo, historiverkisto naskita en 1639 kaj mortinta en Betlenszentmiklós la 30-an de decembro 1679.

## Biografio 
Farkas Bethlen lernis en unitariisma kolegio de Kolozsvár kaj en reformita kolegio de Gyulafehérvár. En 1657 li revenis el manovro de Pollando akompanante la reganton Georgo Rákóczi la 2-a. En majo 1658 komisiite de reganto traktis en Pozsony kaj Vieno pri la milita helpo de imperiestro. En 1661 li estis adepto de Johano Kemény, tial la landkunveno en marto 1662 kondamnis lin je konfisko de liaj havaĵoj. En 1663 li aliĝis al Apafi la 1-a kaj la juĝon pli fruan oni senvalidigis. En 1666 li estis regantkonsilanto, ekde 1667 li estis ĉefprefekto de departemento Fejér. En 1676 li aliĝis al ligo kontraŭ Pál Béldi. Provizore ekde 1678 li estis nomumita kanceliero. En februaro de 1678 li estis sendito al kortego turka pri afero Béldi. Lia historiverko pri periodo de Transsilvanujo inter 1525-1609 estas grava fontoverko.

## Verko 
* *Historia de rebus Transylvanicis* (teljes kiadása: Benkő József, Nagyszeben, 1782-93. I-VI)

## Bibliografio 
* Svéda Pál: B. F. históriája (Pécs, 1938).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Kancelieroj de Transilvanujo
Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Nyékládháza

**Nyékládháza** [njEklAdhAza] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Miskolc. En la loknomo háza signifas: ies domo.
eta|maldekstre|Kastelo en Nyékládháza

## Situo
Nyékládháza situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Miskolc-Budapeŝto, aŭtoŝoseo M3 en la sama direkto preteriras, krome estas fervojaj linioj al Tiszaújváros kaj Mezőcsát. Emőd troviĝas 10, Miskolc 15, Mezőcsát kaj Tiszaújváros po 22, Budapeŝto 166 km.

## Historio
La komunumo estis loĝata dum la bronzepoko kaj ferepoko, de skitoj, keltoj, sarmatoj kaj avaroj. La hungaroj fondis du vilaĝojn: **Mezőnyék** kaj **Ládháza**, kiuj unuiĝis en 1932. La unua mencio pri la vilaĝoj devenis el 1270. Dum la turkoj la vilaĝoj senhomiĝis. En la 19-a jarcento oni surface minis gruzojn. Nuntempe tie estas fiŝkaptista lago. Nyékládháza urbiĝis en 2003.

## Vidindaĵoj
* kalvinana preĝejo
* Preĝejo Senmakula Koro de Sankta Maria (Nyékládháza)
* kastelo de Szepessy (sepeŝi)
* Minejlagoj de Nyékládháza

## Famuloj 
En Mezőnyék naskiĝis:
* animaciisto Attila Dargay
* bibliografo János Bak.

## Komunumoj pri *Nyék* en Hungara reĝlando
Nyék (njEk) apartenas al la 7 hungaraj triboj.    

## Fontoj 
* distancoj

Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Nyékládháza
Kata Szidónia Petrőczi

**PETRŐCZI Kata Szidónia** (petroczi), *baronino Petrőczy*, *grafino Pekry Lőrincné* estis "la unua hungara poetino", tradukistino naskita en Kaszavára, 1658 (?) aŭ 1659 (?) kaj mortinta en Beregsentmikloŝo la 21-an de oktobro 1708.

## Biografio 
Petrőczi restis duonorfino, ĉar ŝia patrino la 22-an de marto 1662 mortis. En 1670 post la falo de Komploto Wesselényi la familio fuĝis al Partiumon, poste Transilvanujon kaj en 1671 Pollandon supozeble al Gedow, kie ili restis dek jarojn. Verŝajne en julio-aŭgusto 1681 ŝi edziniĝis kun grafo Lőrinc Pekry kaj forlasis Pollandon kaj ili alvenis Transilvanujon kaj loĝis en kastelo de Magyarózd. Ŝia geedzeco estis malfeliĉa. El ŝiaj 11 gefiloj 6 mortis. Ŝi malfartis tie. En 1686 ili translokiĝis departementon Trencsén. Kiam 1703 Pekry iĝis adepto de Francisko Rákóczi la 2-a ŝi estis en 1704 por dek monatojn kaj dek tagojn gardata en Sibio kun ŝiaj kvin filinoj. Poste ili loksidiĝis en Husto kaj en printempo de 1708 ŝi translokiĝis en Beregsentmikloŝo. Ŝi estis entombigita la 23-an de decembro en Husto.

## Verko 
* *Petrőczi Kata Szidónia tulajdon kezével írt énekei* (Közlés: Harsányi István – Gulyás József: P. K. Sz. versei, Irod. tört. Közl. 1915. évf.;
* Magyar költők XVII. sz., Bp., 1956).

## Tradukaĵoj 
* *A pápista vallásra halott lutheranusok lelkek isméretének kínja* H. n. 1690;
* *A kereszt nehéz terhe alatt elbágyadt szíveket élesztő, jóillatú, XII. liliom*, Kolozsvár, 1705;
* *Jó illattal füstölgő igaz szív*, Lőcse, 1708).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Petrőczy Kata Szidónia művei 

Kategorio:Hungaraj poetoj
Borsodnádasd

**Borsodnádasd** [borŝodnAdaŝd] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Ózd.

## Situo
Borsodnádasd situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Bátonyterenye-Ózd, la lasta urbo estas proksime.

## Historio
La unua skriba mencio devenis el 1210, laŭ la pli mallonga formo *Nádasd*. Ĝi jam havis en 1241 burgon, en 1332 preĝejon. La turkoj ofte forbruligis la komunumon. En 1840 oni trovis brunan karbonon, baze de tio ferofabriko konstruiĝis en 1864, dume alvenis hungaroj, slovakoj, ĉeĥoj, prusoj. Ili funkciis ĝis 1992. La vilaĝo ricevis la distingan antaŭnomon *Borsod* en 1903 kaj urbiĝis en 2001. En la urbo cigana aŭtonomio funkcias.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Stefano la 1-a (Borsodnádasd) de 1859 (la turo estas 41 m-ojn alta)
* Preĝejo Koro de Jesuo (Borsodnádasd) de 1934
* Luterana preĝejo (Borsodnádasd) de 1934

## Komunumoj *Nádasd* en Hungara reĝlando
En la nomo oni rekonas la vorto nád (=kano), pri kio oni nomumis komunumojn. Pro la tutlanda poŝta servo oni distingis ilin: Abaújnádasd, Árvanádasd, Csallóköznádasd, Egyházasnádas, Szepesnádasd, nun en Slovakio, Fraknónádasd nun en Aŭstrio, Borsodnádasd kaj Tornanádaska en Borsod-Abaúj-Zemplén, Mecseknádasd en Baranya, Nádasdladány en Fejér, Nádasd en Vas (Hungario), Alsónádasd, Felsőnádasd, Görgénynádas, Hadadnádasd, Nádasdia, Nádaspapfalva, Szilágynádasd nun en Rumanio.

## Referencoj
Johannes Stockem

**Johannes Stockem** (**Stokem**, **Stokhem**, **Jean de Prato alias Stochem**) (*ĉ. 1445  Flandrio - † ĉ. 1500 en Hungario?, estis nederlanda polifoniisto, kantisto kaj komponisto.

Li aktivis ekde 1487 ĝis 1489 kiel kantisto ĉe la papa kapelo. Poste li troviĝis ĉe la hungara reĝokortego. Pro la geedziĝo de reĝino Beatrix, filino de reĝo Ferdinando la 1-a de Napolo, kun la hungra reĝo Matiaso Korvinuso, muzikistoj el okcidenta Eŭropo akiris pli kaj pli influon ĉe la hungara kortego. Evoluo, kiu tiam montriĝis ankaŭ en aliaj orienteŭropaj princodomoj. Nur malvigle tie evoluis aparta muzika tradicio. 

Stockem kreis serion da muzike elstaraj kanzonoj en la nederlanda polifonia stilo. Siatempe li ĝuis altan reputacion. Tion atestas la enprenon de verko lia en la plej fruaj muzikpresaĵoj de Ottaviano Petrucci. 

## Fontoj
Johannes Stokem en la germanlingva vikipedio

Stockem, Johannes
Stockem, Johannes
Stockem, Johannes
Stockem, Johannes
Ovario

**Ovario** estas unu el la du inaj organoj, kiuj entenas la ovolojn.

Maturiĝinta ovolo estas periode demetata. Se ĝi kuniĝas kun spermatozoo (maskla seksa ĉelo), feto formiĝas. En superaj mamuloj, la formiĝo de ovolo en ovario estas iom malsimpla.

## Vidu ankaŭ
* Epooforo
* Virinaj seksorganoj
* Ovaria tordo

Kategorio:Besta anatomio
Kategorio:Glandoj
Kategorio:Reproduktado
Kategorio:Endokrinaj glandoj