open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kordo (apartigilo)

**Kordo** havas plurajn signifojn:
* En muziko, **kordo** estas maldika vibranta fadeno el bestaj intestoj, plantaj fibroj,  besta haro aŭ alia materialo, streĉita sur kordinstrumento.
* En anatomio, **voĉkordoj** estas laringaj muskoloj kaj ligamentoj.
* En geometrio, **ĥordo** estas streko, kiu kunligas du punktojn de cirklo aŭ de alia kurbo.
* En mekaniko, **vibrada kordo** estas modelo kiu permesas studi la principo de ondojn kreitajn de muzikaj kordoj per variado de longeco aŭ streĉeco.
* En fiziko, **kordo** estas la baza objekto de la kordoteorio.
* En taksonomio, **notokordo** estas la praa interna aksoskeleto de ĥorduloj.
(99321) 2001 TT113

**(99321) 2001 TT113** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:3 kun la Tero.

Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,211785 astronomia unuo, tie estas 31,683 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Listo de asteroidoj (100001–101000)

Jen la listo de la **asteroidoj kun numeroj 100001 ĝis 101000**.La asteroidoj ricevas numeron nur kiam ilia orbito estas konfirmita ; tio, kio povas okazi tre longtempe post ilia malkovro. Estas nenia kongruo inter la numero kaj la dato de la malkovro.

Krom numeron, okazas, ke kelkaj raraj asteroidoj ricevas nomon. Plejparte el la aliaj asteroidoj havas nenian menciindecon.

## Plena listo (100001-101000) 
### 100001-100050 
### 100051-100100 
### 100101-100150 
### 100151-100200 
### 100201-100250 
### 100251-100300 
### 100301-100350 
### 100351-100400 
### 100401-100450 
### 100451-100500 
### 100501-100550 
### 100551-100600 
### 100601-100650 
### 100651-100700 
### 100701-100750 
### 100751-100800 
### 100801-100850 
### 100851-100900 
### 100901-100950 
### 100951-101000 
## Eksteraj ligiloj 
 Cirkonstancoj de malkovro de la planedetoj 100 001 - 105 000
Sarkolenacoj

La **sarkolenacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malvaloj (*Malvales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 10 genrojn kaj preskaŭ 70 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malvales* Juss. - malvaloj
****Sarcolaenaceae* Caruel - sarkolenacoj
*****Eremolaena* Baill. - eremoleno
*****Leptolaena* Thouars - leptoleno
*****Mediusella* (Cavaco) Hutch. - mediuzelo
*****Pentachlaena* H. Perrier - pentakleno
*****Perrierodendron* Cavaco - perierodendro
*****Rhodolaena* Thouars - rodoleno
*****Sarcolaena* Thouars - sarkoleno
*****Schizolaena* Thouars - skizoleno
*****Xerochlamys* Baker - kseroklamido*
*****Xyloolaena* Baill. - ksilooleno

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Heliotropo

**Heliotropo** (de la greka Ἥλιος „suno“ kaj τροπή „turno“, do „sunturnanto“) povas esti:
* Heliotropo (mineralo) estas variaĵo de kalcedono.
* Heliotropo (ilo)  estas ilo kiu uzas spegulon por reflekti la sunlumon je grandaj distancoj por marki la poziciojn de partoprenantoj en termezurado. 
* Heliotropo estas genro de plantoj *Heliotropium* de la familio Boragacoj.
Rudolf Wagner

**Rudolf Friedrich Johann Heinrich WAGNER** (30a de julio 1805 – 13a de majo 1864) estis germana anatomiisto kaj fiziologo kaj kunmalkovrinto de la oocito. Li faris gravan esploradon pri ganglioj, nervo-finaĵoj kaj simpataj nervoj. Li studis en Erlangen kaj Würzburg. Li dediĉis sin al praktiko de medicino en Augsburg kaj poste estis profesoro en Erlangen.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Rines, George Edwin, eld. (1920). ["Wagner, Rudolf".](https://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Wagner,_Rudolf) Encyclopedia Americana.

Kategorio:Germanaj antropologoj
Kategorio:Germanaj anatomoj
Kategorio:Germanaj fiziologoj
Kategorio:Germanaj zoologoj
Josh Hutcherson

**Joshua Ryan "Josh" HUTCHERSON** naskiĝis  estas usona aktoro. Hutcherson komencis sian karieron en la fruaj 2000-aj jaroj kaj aperis en pluraj reklamvideoj kaj televidroloj antaŭ akiro de sia unua grava rolo en 2002 en epizodo de *House Blend*. Lia unua filmrolo estis en *Miracle Dogs* (2003) ĉe Animal Planet, sekvita de prezento en The Polar Express (2004) kaj voĉoaktorado en ''Howl's Moving Castle* (2005).

La aliaj fruaj filmroloj de Hutcherson inkludas *Little Manhattan* kaj *Zathura: A Space Adventure* (2005), *RV* (2006), *Bridge to Terabithia* (2007), *Journey to the Center of the Earth* (2008) kaj *The Kids Are All Right* (2010). En 2011 li ĉefrolis kiel Peeta Mellark en la filmaj serioj *The Hunger Games*, por kiuj li gajnis tri MTV filmo-premiojn kaj *People's Choice Award*. Dum la sama periodo li ankaŭ ludis rolon en *Journey 2: The Mysterious Island* (2012) kaj voĉrolon en la desegnofilmo *Epic* (2013).

Dum lia kariero, Hutcherson esprimis intereson en reĝisorado kaj kinproduktado. Li laboris kiel administra produktanto en *Detention* (2011), *The Forger* (2012) kaj *Escobar: Paradise Lost'' (2015).

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Personoj de Kentukio‎
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj infanaj aktoroj
Kategorio:Usonaj GLAT-aktivuloj
Projekcia geometrio

eta|279ra|La lumo de la objekto alvenas al la okulo de la observanto, pasinte trs la ebeo de la desegno. La projekcia geometrio analizas tion matematike, studante la proprecojn de efiko.
**Projekcia geometrio** estas la branĉo de matematiko kiu studas la proprecojn de efiko de la geometriaj figuroj, sed sendepende totale de la koncepto de mezuro. Ofte oni uzas tiun vorton ankaŭ por paroli pri la teorio de la projekcio nomita priskriba geometrio.

Gérard Desargues estis la iniciatinto de la projekcia geometrio, ĉar li fundamentis matematike la metodojn de la perspektivo kiujn estis disvolvigintaj la artistoj de la Renesanco, kaj kvankam lia verko estis publikigita en 1639, ĝi restis neatentita dum du jarcentoj (escepte du teoremoj), kaŝita de la influa verkaro de Descartes.

## Bibliografio 
* Bachmann, F. (2013) [1959]. Aufbau der Geometrie aus dem Spiegelungsbegriff (2nd ed.). Springer-Verlag. ISBN 978-3-642-65537-1.
* Baer, Reinhold (2005). Linear Algebra and Projective Geometry. Mineola NY: Dover. ISBN 0-486-44565-8.
* Bennett, M.K. (1995). Affine and Projective Geometry. New York: Wiley. ISBN 0-471-11315-8.
* Beutelspacher, Albrecht; Rosenbaum, Ute (1998). Projective Geometry: From Foundations to Applications. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-48277-1.
* Casse, Rey (2006). Projective Geometry: An Introduction. Oxford University Press. ISBN 0-19-929886-6.
* Cederberg, Judith N. (2001). A Course in Modern Geometries. Springer-Verlag. ISBN 0-387-98972-2.

Kategorio:Geometrio
James Cooley

**James William COOLEY** (1926 – 29a de junio, 2016) estis usona matematikisto. Cooley ricevis B.A. gradon en 1949 el Manhattan College, Bronx, Novjorkio, M.A. gradon en 1951 el Universitato Kolumbio, Novjorko, Novjorkio, kaj Ph.D. gradon en 1961 en aplika matematiko el Universitato Kolumbio. Li estis programisto per la komputilo de John von Neumann en la *Institute for Advanced Study*, Princeton, Nov-Ĵerzejo, el 1953 ĝis 1956. Li laboris pri kvantumaj mekanikaj kalkuloj en la *Courant Institute*, de la Novjorka Universitato, el 1956 ĝis 1962, kiam li aliĝis al la esploristaro de la Esplorcentro Watson de IBM, Yorktown Heights, Novjorkio. Retiriĝinta el IBM en 1991, li aliĝis al la Departemento de Elektra Inĝenierado, Universitato de Rhode Island, Kingston, kie li servis por la komputilinĝeniera programo.

Lia plej grava kontribuo al la mondo de matematiko kaj de cifereca signalprocesado estas la rapida transformo de Fourier, kiun li disvolvigis kun John Tukey (Algoritmo FFT Cooley–Tukey) dum laborado por la esplordivizio de IBM en 1965.

La motivigo por tio estis havigita de la Dro. Richard L. Garwin de la Esplorcentro Watson de IBM kiu interesiĝis pri la certigo pri la plenumo de la Traktato pri Atomarmiloj kun Sovetunio por la negocado SALT. Garwin pensis, ke se li havus tre multe pli rapidan transformon Fourier li povus meti sensilojn surgrunde en landoj ĉirkaŭ Sovetunio. Li sugestis la ideon kiel la transformoj Fourier povus esti programita multe pli rapide al kaj Cooley kaj Tukey. Ili faris la laboron, la sensiloj estis instalitaj, kaj li kapablis lokigi atomeksplodojn el 15 kilometroj de kie ili okazas.

J. W. Cooley estis membro de la komitato por cifereca signalprocesado de la IEEE, estis elektita membro de IEEE pro sia laboro pri FFT, kaj ricevis la *IEEE Centennial Medal*. En 2002 li ricevis la *IEEE Jack S. Kilby Signal Processing Medal*. Li konsiderinde kontribuis al la establado de terminaro en cifereca signalprocesado.

## Verkoj 
* James W. Cooley (1961): "An improved eigenvalue corrector formula for solving the Schrödinger equation for central fields", Math. Comput. 15, 363–374. DOI: 10.1090/S0025-5718-1961-0129566-X.
* James W. Cooley & John W. Tukey (1965): "An algorithm for the machine calculation of complex Fourier series", Math. Comput. 19, 297–301.
* Cooley, James W., Timothy M. Toolan kaj Donald W. Tufts. "A Subspace Tracking Algorithm Using the Fast Fourier Transform." IEEE Signal Processing Letters. 11(1):30–32. Januaro 2004.
* Real, Edward C., Donald W. Tufts kaj James W. Cooley. "Two Algorithms for Fast Approximate Subspace Tracking." IEEE Transactions on Signal Processing. 47(7):1936–1945. Julio 1999.
* Tufts, D. W., E. C. Real kaj J. W. Cooley. "Fast Approximate Subspace Tracking (FAST)." IN: Proceedings of the 1997 IEEE International Conference on Acoustics, Speech, and Signal Processing. IEEE. 1997. I:547–550.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj matematikistoj
Heliotropo (ilo)

eta|300px|dekstra|Heliotropo de Gauss (ĉirkaŭ 1822).
La **heliotropo** estas ilo kiu uzas spegulon por reflekti la sunlumon je grandaj distancoj por marki la poziciojn de partoprenantoj en termezurado. La heliotropo estis inventita en 1821 de la germana matematikisto Carl Friedrich Gauss. La vorto "heliotropo" estas derivita el la greka: *helios* (), signife "suno", kaj *tropos* (), signife "turno". Estas taŭga nomo por ilo kiu povas esti uzata por "turnigi" venantan sunlumon (pere de reflekto).

## Vidu ankaŭ 
* Heliografo

## Notoj 
Kategorio:Mezuriloj
Stanley Tucci

**Stanley TUCCI** naskiĝis  estas usona aktoro, verkisto, kinproduktoro kaj reĝisoro.

Tucci estis nomumita por Akademia premio pro sia laboro en *The Lovely Bones* (2009). Li gajnis du Premiojn Emmy pro siaj prezentoj en *Winchell* kaj *Monk*. Li estis nomumita por Grammy premio por *Best Spoken Word Album* por Infanoj, por *The One and Only Shrek!*.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Naskiĝintoj en Usono
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj televidaktoroj
Kategorio:Usonaj voĉaktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj kinproduktoroj
Kategorio:Premiitoj de Ora Globo
Ŝaksimboloj en Unikodo

**Ŝaksimboloj** estas parto de Unikodo. Anstataŭ uzi bildojn oni povas reprezenti ŝakpecojn per simboloj, kiuj estas difinitaj en la Unikoda karaktraro. Tio ebligas:
* Uzi statuetan algebran notadon, kiu anstataŭigas la literon por memstaraj simboloj, ekz. **♘c6** anstataŭ **Nc6**. Tio ebligas ke la movoj estu legebla sendepende de lingvo (la litermallongigoj de pecoj en algebra notado varias de lingvo al lingvo).
* Produkti la simbolojn uzante tekstredaktilon aŭ tekstprilaborilon prefere ol grafikredaktilo.
Por montri aŭ presi tiujn simbolojn, oni devas havi unu aŭ plurajn tiparojn kun bona Unikoda subteno instalita en la komputilo, kaj la dokumento (retpaĝo, tekstprilaborilo-dokumento, ktp.) devas uzi unu el tiuj tiparoj.

## Unikodaj kaj HTML simboloj 
## Ŝaktabulo 
## Referencoj 
Kategorio:Ŝako
Kategorio:Unikodo
Liam Hemsworth

**Liam HEMSWORTH** naskiĝis  estas aŭstralia aktoro. Li rolis kiel Josh Taylor en *Neighbours* kaj kiel Marcus sur la porinfana televida serio *The Elephant Princess*. En usonaj filmoj Hemsworth ĉefrolis en *The Last Song* (2010), kiel Gale Hawthorne en *The Hunger Games* filmserioj (2012-2015) kaj kiel Jake Morrison en *Independence Day: Resurgence* (2016).

Ankaŭ la pli aĝaj fratoj de Hemsworth, Luko kaj Chris, estas aktoroj.

## Filmaro 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Liam Hemsworth  ĉe Digital Spy
* Liam Hemsworth ĉe Zimbio

Kategorio:Naskiĝintoj en Aŭstralio
Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj televidaktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj aktivuloj
Mauritius Hieronymus Kimakowicz

**Mauritius Hieronymus Kimakowicz,** plennome *Mauritius Hieronymus von Kimakowicz-Winnicki* estis arkitekto, biologo, muzeestro. Lia nacieco estas nekonata, sed dum la hungara dominado lia nomo estis laŭ hungarlingve kutima nomordo *Kimakowicz Móric.*

Mauritius Kimakowicz naskiĝis la  en Klobouk (Moravio, Aŭstra Imperio, nuntempe Klobouky u Brna en Ĉeĥio), li mortis la  en Sibiu (Rumanio).

## Biografio 
Tuj post la naskiĝo de Mauritius lia patro ricevis postenon en Hermannstadt (Transilvanio). La juna Mauritius post la necesaj lernejoj studis en Vieno ekde 1868 kaj li akiris arkitekturan diplomon en 1873. Dum liaj teknikaj studoj lia amo al la natursciencoj kreskis, tial poste li dediĉis sin ankaŭ al scienca esplorado. Li laboris kiel arkitekto kaj malkovris historiajn valorojn de malnovaj domoj en Hermannstadt (tiutempe konata ankaŭ Nagyszeben [Nadjseben]. En 1886 li fariĝis kuratoro de la zoologia kolekto de la loka muzeo kaj li laboris precipe pri renovigo kaj plivastigo de la kolektoj. En 1887 li metis la fundamentojn de la malakologia kolekto. En 1895 li estis nomumita muzeestro, post kvar jaroj li donacis al la muzeo 300 pecojn apartenantajn al 180 specioj. Post sia morto lia filo daŭris la muzeajn laborojn. 

## Fontoj 
* rumanlingva biografio kun bildo
* germanlingva nekrologo

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Hungaraj muzeestroj
György Kővári

**György Kővári** [djordj kOvAri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kővári György** estis hungara arkitekto, arkitekto pri eksteraj spacoj.

György Kővári naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
eta|Vendejego Skála Metro fare de Kővári
## Biografio 
György Kővári maturiĝis en sia naskiĝurbo, poste li akiris arkitekturan diplomon en Konstrua kaj Trafika Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1957. Post siaj studoj li laboris ĝismorte en arkitektura instituto de Hungaraj Ŝtatfervojoj. Okazis escepto: en la 1970-aj jaroj li laboris en konstruado de metroo en Budapeŝto. Li ricevis solan premion en 1964.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* stacidomo Déli (Budapeŝto, (1961–1962, plena trakonstruo en 1969)
* stacidomo en Balatonfüred (1967-72)
* kontakto inter Stacidomo Keleti kaj metroo (1967-1970)
* stacidomo en Kazincbarcika (1959–1960)
* vendejego Skála Metró (1982)
* apudaĵo de Stacidomo Nyugati
   
## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri eksteraj spacoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Šumbark

**Šumbark** (, ) estas urba parto de urbo Havířov en&nbsp;distrikto Karviná en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas nordokcidente de Havířov kaj sudokcidente ĝi najbaras kun Šenov. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 1 020&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Šumbark** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,797&nbsp;km².

## Historio 
Unuafoje ĝi estas menciata en la jaro 1438. La estiĝo de municipo Šumbark estas taksata verŝajne en la tempoj de granda koloniigo de Teŝinio, do fine de la 13-a jarcento. Sed la unuaj skribmencioj aperas nur en la unua duono de la 15-a jarcento, kiam ĉi tie alternis diversaj posedantoj nomataj *el Szumberk*. Tio estis ekz. Zbyněk en la jaro 1438, Jan kaj Petr en la jaro 1476, aŭ Pavel en la jaro 1482. Ilia devena sidejo estis laŭ arkeologiaj esploroj mezepoka burgejo.

En la jaro 1947 oni ĉi tie komencis kun konstruado de la unua loĝdomaro en Havířov. Konstruado de nova loĝdomaro okazis en la jaroj 1986–1990.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
Situas ĉi tie kastelo Šumbark el jarcentŝanĝo de la 18-a kaj la 19-a jarcentoj kun fragmentoj de devenaj fasadoj kaj torso de pejzaĝa parko el komenco de la 19-a jarcento. Plu empira preĝejo de santa Anna el la jaroj 1841–1845 (alkonstruo de antaŭaltaro en la jaroj 1969–1971). En la eksa tombejo antaŭ la preĝejo estas tomboŝtono de Friedrich von Arco el la jaro 1835.

## Personecoj 
* František Chlebus (1847–1916), politikisto, moravia landa deputito

## Pluaj fotoj 

Havířov, Friedrich von Arco - náhrobek v areálu kostela sv. Anny (3).JPG|tomboŝtono de Friedrich von Arco en areo de preĝejo de sankta Anna
Zámek v Šumbarku 1908.jpg|Kastelo en Šumbark en 1908
Národní škola Šumbark.jpg|Nacia lernejo Šumbark

Kategorio:Havířov
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Ĉasrezervejo Selous

La **Ĉasrezervejo Selous** () estas unu el la plej grandaj ĉas- kaj sovaĝbestaj rezervejoj en la mondo, situanta sudoriente de Tanzanio. La nomo donita al la rezervejo honorigas la faman anglan ĉasiston Frederick Selous, kiu mortis en 1917 batalante kontraŭ la germanoj dum la Unua mondmilito. La rezervejo estis deklarita monda heredaĵo de Unesko en 1982 pro ĝia granda biodiverseco kaj ĝiaj netuŝitaj naturaj areoj.

Ĝi enhavas areon de ĉirkaŭ , ĝia norda sektoro estante tiu, kie centriĝas la malmulta turismo okazanta en ĉi tiu protektita areo.

En junio 2014, Unesko inkluzivis la rezervejon en la liston de Monda Heredaĵo en danĝero pro grandskala ŝtelĉasado.

## Bildgalerio 

Selous Game Reserve-2.jpg|Aerfoto
TZ Selous Giraffes and Gnu.jpg|Ĝirafoj kaj gnuo
Elephants, Selous Game Reserve.jpg|Elefantoj
Selous Game Reserve-8.jpg|Bestoj
Bee eater in Selous Game Reserve.jpg|Blankfrunta abelmanĝulo
Selous Game Reserve-7.jpg|Selous
Watching a pair of lions.jpg|Turistoj kaj leonoj
Selous Game Reserve-5.jpg|Lago

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Monda heredaĵo de Unesko
* Naciaj parkoj de Tanzanio
* Sovaĝbestoj de Tanzanio
* Listo de mondaj heredaĵoj en Tanzanio
* Ĉasrezervejo

## Tradukfonto 
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en danĝero
Kategorio:Protektitaj areoj en Tanzanio
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1922
(99323) 2001 TE205

**(99323) 2001 TE205** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun ioma orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Dolní Suchá

Nomon **Dolní Suchá** havas pluraj setlejoj:
* Dolní Suchá (Havířov), parto de urbo Havířov en distrikto Karviná.
** Dolní Suchá (kastelo), kastelo en pli supre menciita setlejo
* Dolní Suchá (Hrádek nad Nisou), parto de urbo Hrádek nad Nisou en distrikto Liberec

## Vidu ankaŭ
* Prostřední Suchá
* Horní Suchá
Prostřední Suchá

**Prostřední Suchá** (, ) estas devene memstara vilaĝo en Ĉeĥio, nun parto de urbo Havířov en&nbsp;distrikto Karviná (sur teritorio de iama Teŝinia princlando). Ĝi troviĝas norde de Havířov. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 961&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Prostřední Suchá** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 5,956&nbsp;km².

## Historio 
Jaro de la estiĝo de la municipo ne estas konata. Laŭ kroniko de Prostřední Suchá estas la unua mencio pri la municipo el "Historio de ĉefepiskopejo vroclava". Kiam Henriko la 1-a estis elektita en la jaro 1302 vroclava episkopo, li lasis skribi liston de dekonaĵoj sur teritorio de sia diocezo. En tiu ĉi dokumento unuafoje estas menciataj municipoj kun nomo Suchá. Eblas konjekti, ke tri najbaraj municipoj, te. Horní Suchá, Prostřední Suchá kaj Dolní Suchá, kreis foje unu tutaĵon.

## Loĝantaro
## Personecoj 
* Gustaw Ożana (* 1909 en Prostřední Suchá – † 1945 en malliberejo en Stein and der Donau), evangelia katekisto, viktimo de naziismo
* Rudolf Jasiok (* 1919 en Dolní Suchá), komandanto de la unua roto de la ĉeĥoslovaka bataliono en Sovetunio. Li mortis en 1944 en batalo ĉe Dukla.
* Miroslav Matušovič (* 1980 en Havířov), eksa ĉeĥa futbala reprezentanto (AC Sparta Praha, poste MFK Havířov)
* Franz Pacher (* 1919 en Prostřední Suchá - 2018 en Salzburgo), aŭstria inĝeniero, pioniro de moderna profundigado de tuneloj kaj koridoroj kaj Nova austra metodo, dum kiu estas uzata geologia streĉo de ĉirkaŭa rokmasivo al memstara stabiligo de la tunelo.
* Eva Vejmělková (* 1969 en Karviná), ĉeĥa kaj slovaka aktorino, poetino kaj psikoterapeŭtino
* Simona Krainová (* 1973 en Havířov), ĉeĥa modelulino kaj aktorino.
* Pavel Maslák (*1991 en Havířov), ĉeĥa atleto.

## Pluaj fotoj 

House 09 - panoramio - Karla Karla (4).jpg|Prostřední Suchá
House 09 - panoramio - Karla Karla (2).jpg|Prostřední Suchá
Prostřední Suchá - panoramio (5).jpg|Prostřední Suchá
Prostřední Suchá - panoramio (6).jpg|Prostřední Suchá
Prostřední Suchá - panoramio (2).jpg|Prostřední Suchá

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karviná
Kategorio:Havířov
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Dolní Suchá (Havířov)

**Dolní Suchá** (, ) estas devene memstara vilaĝo en Ĉeĥio, nun parto de urbo Havířov en&nbsp;distrikto Karviná (sur teritorio de iama Teŝinia princlando). Ĝi troviĝas nordoriente de Havířov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/475. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 247&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Dolní Suchá** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,37&nbsp;km².

## Historio 
La municipo estis unuafoje menciata en latin dokumento *Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis* (Pola libro de pagoj de vroclava episkopujo), enskribita en la tempo de episkopo Henriko Wierzbno ĉirkaŭ la jaro 1305 en formo de konsistero *Sucha utraque*, kiu estas kunigita kun granda enloĝiga agado farita fine de la 13-a jarcento sur teritorio de pli posta Supra Silezio.

## Loĝantaro
## Personecoj 
* **Jiří Sarganek**, ankaŭ **Jerzy Sarganek** aŭ **Georg Sarganeck** (27-a de januaro 1702 Dolní Suchá – 24-a de majo 1743, Neustadt an der Aisch, Elektoprinclando Bavario), silezia verkisto de nekatolika ekzila literaturo, evangelia teologo de pietisma direkto kaj pedagogo.

## Rilataj artikoloj 
* Minejo Dukla
* Kastelo Dolní Suchá

## Pluaj fotoj 

Dolni sucha 08.jpg|Dolní Suchá, Centra nutraĵa asociiĝo en la jaro 1935
Dolni sucha 04.jpg|Dolní Suchá, Nacia domo, nedatita
Dolni sucha 01.jpg|Dolní Suchá, bildkarto

Kategorio:Havířov
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Raŭpa ŝtupiranto

**Raŭpa ŝtupiranto** estas mobila ilo por alirado, kiu povas grimpi sur randoj de ŝtuparo per ĝia ĉenbendo (raŭpo), kaj transporti rulseĝon tra ŝtuparo. Ĝi povas transporti pliajn rulseĝojn samtempe. Ĝi povas veturigi 130 kg. Ĝi funkcias per akumulatoroj. La helpanto metas ĝin al ŝtuparo, kaj puŝas butonon, kiu orientigas ĝin supren aŭ malsupren. Ĝi havas du partojn, kaj estas transportebla per aŭto en lokon de uzado.

Per kontrolo de butonoj la helpanto turnigas la dentaran zonon. Tiu difinas direkton de movo. Dum veturado supren la helpanto malantaŭeniras supren. Oni devas multe praktiki, por povi uzi la ilon profesie kaj koni etajn detalojn. Atinginte la celon, la rulseĝo devas esti detirita.

## Literaturo
* https://web.archive.org/web/20100603203256/http://www.freeweb.hu/akadalylinktar/lepcsokuli/index.htm
## Traduko
Kategorio:Ŝtuparoj
Kategorio:Veturiloj
Kalvinana preĝejo (Konyár)

La **Kalvinana preĝejo** estas eklezia Monumento historia en vilaĝo Konyár (Hungario).

## Historio 
La katolika romanika kirko estis konstruita en Konyár en fino de 12-a jarcento aŭ en komenco de la sekvanta jarcento. El tio restis nun nur la turo. La navo estis konstruita en la 15-a jarcento, sed li barokiĝis inter 1741-1744. Intertempe en la dua duono de la 16-a jarcento la loĝantoj sekvis jam la kalvinismon. Ĉirkaŭ 1600 Stefano Bocskai transdonis la preĝejon al la kalvinanoj. En 1660 la turkoj bruldetruis la kirkon, tamen la muroj restis. Oni kovris ĝin per kanoj kaj tiel ili uzis ĝin. La renovigaj laboroj okazis inter 1741-1744. Pluraj renovigaj aŭ pligrandigaj laboroj okazis en 1780, 1855, 1888, 1893 fine en 2006. La orgeno estis farita en 1908.

## Konstruaĵo 
La kirko situas en korto. La kvadrata turo havas barokan bulboforman turopinton. La turo havas supre ankaŭ terasojn en ĉiuj flankoj, ili estis rigardejo por la fajrobrigado. La internaj instalaĵoj estas barokaj. La predikejo estis farita en 1893.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://derefem.hu/konyari-reformatus-egyhazkozseg/
* https://www.berettyokk.hu/page/konyar
* http://kirandulastervezo.hu/celpont/konyar/reformatus-templom

Konyár
Životice (Havířov)

**Životice** (, , antaŭe *Ziwotitz*) estas devene memstara vilaĝo, nun parto de urbo Havířov en&nbsp;distrikto Karviná en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas oriente de Havířov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/475. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 373&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis . Životice estis alligita al Havířov en la jaro 1960.

Životice situas en katastra teritorio **Bludovice** kun areo 9,35&nbsp;km².

## Historio 
En la urban parton enveturas linioj de UAT Havířov n-roj 402, 413 kaj 420. La orientan parton de la municipo tranĉas ŝoseo II/474 kaj la okcidentan parton ŝoseo III/4742, kiu estas en la tuta sia longeco konsisto de la tn. Rondo de Těrlicko, sur kiu ĉiujare en aŭgusto okazas motorciklaj konkursoj je Ora minista lampo de Havířov. Životice estas ankaŭ konata pro tradicia kulturado de pomoj kaj pluaj fruktoj.

Ĉi tie okazis la tn. tragedio de Životice, kiam la 6-an de aŭgusto 1944 germanaj soldatoj murdis 36 vilaĝanojn, plimulte lokajn polojn.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kastelo Životice
* Lutera kapelo en evangelia tombejo
* Statuo de Johano Nepomuka
* Monumento al Tragedio de Životice
* Krucifikso kun reliefo

## Pluaj fotoj 

Havířov, Životice (1).JPG|Životice
Havířov, Životice (6).JPG|Životice
Havířov, Životice, zámek (1).JPG|Kastelo en Životice
Havířov, Životice (5).JPG|Životice

Kategorio:Havířov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karviná
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Podlesí (Havířov)

**Podlesí** () situas en Ĉeĥio kaj ĝi estas parto de urbo Havířov en distrikto Karviná. Ĝi troviĝas oriente de Havířov. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 422 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Podlesí situas en katastra teritorio **Bludovice** kun areo 9,35&nbsp;km².

Loĝdomaro Podlesí post sia konstruo figuris en administra membrigo de Havířov kiel urba parto Havířov XIII, post redkto de obro de rbaj partoj ekde la 1-a de januaro 1970 Podlesí fariĝis konsisto de Havířov 2-Bludovice. Kiel memstara urba parto ĝi denove fariĝis en la jaro 1992, kiam okazis divido de la devena urba parto Havířov 2-Bludovice en du partojn: ties sudorienta parto lasis nomon Havířov-Bludovice kaj la nordokcidenta parto portas nomon Havířov-Podlesí, sed kiu estas el vidpunkto de katastra aranĝo (ankaŭ komune kun la urba parto Havířov-Životice) senĉese konsisto de katastra teritorio Bludovice.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
* Lignodomo de Kotula

## Pluaj fotoj 

Havířov - Podlesí, Na Terase.jpg|La tn. Placo Na Terase
Havířov - Podlesí, Dlouhá třída.jpg|Avenuo Dlouhá
Havířov - Podlesí, autobusové nádraží.jpg|Aŭtobusa stacidomo

Kategorio:Havířov
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
László Káldor

**László Káldor** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Káldor László** estis hungara arkitekto pri internaj spacoj, grafikisto, fotisto. Lia origina familia nomo estis *Klein* ĝis 1919.

László Káldor naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
László Káldor devenis el juda familio. Li lernis dum la Hungara Sovetrespubliko en proleta arta lernejo, poste en laborista lernejo, pli poste en libera lernejo, fine li akiris diplomon en Reĝa Industriarta Lernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Uitz, Artúr Podolini-Volkmann kaj Gyula Kaesz. Ekde 1925 li plurfoje studvojaĝis al Parizo. En Budapeŝto li komence estis arkitekto pri internaj spacoj kaj grafikisto ĉefe inter 1935 - 1960. En la 1930-aj jaroj li ankaŭ estis talenta fotisto. Dum la nazia erao (1944) li kaŝiĝis. Inter 1945-1949 li kreis politikajn afiŝojn, pli poste komercajn, ili estis humuraj kaj karikaturismaj afiŝoj. Li ricevis ŝtatan premion. Li edziĝis en 1935, lia edzino naskis filinon.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1948)
* Arthalo Budapeŝto (1953, 1955, 1960, 1986)
* Székesfehérvár (1995)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj pri internaj spacoj
Kategorio:Hungaraj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj fotistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mistřovice

(pole: , ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Český Těšín en&nbsp;distrikto Karviná. Ĝi troviĝas okcidente de Český Těšín. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/11. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 160&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Mistřovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,14&nbsp;km².

## Historio 
Vilaĝo Mistřovice apartenis dum jarcentoj al kamero teŝina; grunta registro el la 16-a jarcento estis farita en ĉeĥa. En la jaro 1910 vivis en Mistřovice 213 katolíkoj, 445 evangelikoj kaj 7 personoj de alia konfeso.

## Loĝantaro
## Signifaj naskiĝintoj 
* Jerzy Cienciała, pola politikisto kaj nacia renaskiginto
* Karol Daniel Kadłubiec, pola sciencisto, konata klerulo de lingvistiko
* Theofil Halama, ĉeĥa poeto, pedagogo, filologo kaj katolika teologo

## Kulturo 
En Mistřovice agadas loka asocio de Pola kulture-eduka asocio.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karviná
Kategorio:Český Těšín
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Žukov

**Žukov** povas esti:

* Dolní Žukov – parto de urbo Český Těšín
* Horní Žukov – parto de urbo Český Těšín

;familia nomo
* Georgij Konstantinoviĉ Ĵukov (1896–1974) – rusa armeestro
L'Argentière-la-Bessée

'''L'Argentière-la-Bessée'* (jen france, okcitane *L'Argentièra*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Altaj Alpoj (france *Hautes-Alpes*, okcitane *Auts Aups*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . La komunumo estas parto de la Nacia Parko Écrins en montara regiono de la Dofinaj Alpoj; ĝia nomo devenas de historia arĝenta minejo loka. Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Briançon* kaj estas la centro de samnoma kantono *''. 

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Hautes-Alpes
* L'Argentière-les-Écrins (stacidomo)


Kategorio:Komunumoj de Hautes-Alpes
Malsupra kastelo (Stedtfeld)

La **Malsupra kastelo** () estas la iama bienejo de frua farmego en Stedtfeld, nuntempe urbokvartalo de Eisenach, Germanujo.

## Historio 
eta|La Malsupra kastelo en 1858
La kastelo kun la kuna bienejo konstruitis en 1667 laŭ komisio de Hans Joost la 2-a de Boyneburgk kiel anstataŭon de dum la Tridekjara milito malkonstruita akvokastelo. Ĝi servis al la sinjoroj de Boyneburgk jarcentojn loĝeje ĝis la ŝtatigo en 1945 fare de la sovetiaj okupantoj.

Post la senproprietigo germanaj forpelintoj el Orienta Eŭropo surloke gastigitis kaj la ĉambroj dividitis. Ĝis hodiaŭ la kastelo servas loĝeje. Krome ene estas la buroo de la urbokvartala urbestro kaj muzeo vilaĝa. Redono al la eksaj posedantoj ne okazis dum la 1990-aj jaroj; la nuna posedanto estas la urbo Eisenach. Je la fino de la jaro 2015-a la konstruaĵo aĉeteblis.

## Arkitekturo kaj ekipaĵaro 
La kastelo estas trietaĝa, pucita trabfakaĵo kun groptegmento. Ĉe la suduesta angulo troviĝas okangula turo kun pinta spajro. Ekzistas parta keleco kun barelvolbo. En la interno oni havas krome ŝtonan helikan ŝtuparo kun blazonoj. En la unua supra etaĝo disponeblas fortimpresa salonego kun ĉirkaŭantaj plafonpentraĵoj el la 18-a kaj 19-a jarcentoj.

eta|*Dancado sub la tilio* - eltiraĵo el al planfonpentraĵo de la festa salono
En 1755 pentris I. E. Schuchmann el Eisenach artaĵon de kulturhistoria valoro. La muroj salonaj kovritis per vandtapiŝo montranta panoramon de la medio kastela. Krom la vidojn je la ĉirkaŭaĵoj (kun rigardo al Wartburg oni havas scenojn el la vilaĝa vivo de ĉ. 1855, ekz. subtilian dancon aŭ ĉasadscenojn. En la 1990-a jaroj ekis restaŭradlaboroj.

Ĉe la ŝtuparo estas historiaj blazonoj kiuj parte forigitis en 1946 laŭ ordono de la sovietiaj okupantoj. Ili ankaŭ volis ke ĉiuj boyneburgk-aĵoj ĉe la ekstera fasado malaperu.

Multon de la internaĵoj, ekz. mebloj el la 16-a jarcento, perdiĝis post 1945.

## Kastelokorto 
eta|Kastela korto kun puto
En 1754 starigitis puto rokoko-stila sur la kastela korto. Ĝin ornamis blazonoj de la konstrukomisiintoj. La putocentro havis du vizaĝmaskojn kaj delfenoskulptaĵojn. Kelkaj ekonomiejoj devis malkonstruiĝi pro kadukeco troa en la 1990-aj jaroj kiel ankaŭ la norde la de la kastela korto situinta *Posta Kastelo*.

## Literaturo 
* Voss, Georg (eld.): Großherzogthum Sachsen-Weimar-Eisenach. Amtsgerichtsbezirk Eisenach. In: Lehfeldt, Paul/Voss, Georg (Hrsg.): Bau- und Kunst-Denkmäler Thüringens. Heft XL. Jena 1915 p.274 ss.

## Eksteraj ligiloj 
* Schloss Stedtfeld  ĉe viaregia.org
* Prie sur privata paĝo de burgemulo

## Notoj 
Stedtfeld
Aiglun (Marbordaj Alpoj)

**Aiglun** (jen france kaj okcitane) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Grasse* kaj al la kantono ''''.  

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Alpes-Maritimes
* Aiglun (Alpoj de Alta Provenco)

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
Aiglun

La nomo *Aiglun* povas rilati al la franciaj komunumoj
* Aiglun (Alpes-de-Haute-Provence) kaj
* Aiglun (Alpes-Maritimes), ambaŭ en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( , okcitane ''Provença-Aups-Còsta d'Azur'').
(99328) 2001 UY123

**(99328) 2001 UY123** estas malgranda, ne tre hela, troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT (*Near Earth Asteroid Tracking*) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

Ĝi orbitas, kun ioma orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero; ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Envulto

eta|Envelta pupo, en Muzeo de Sorĉo kaj Magio (), Boscastle, Anglio
En folkloro, **envulto** estas magia metodo suferigi aliulojn. Por similaj aferoj, oni uzas ankaŭ la esprimon *simpatia magio*.

## Priskribo 
En magio, oni envultas per diversaj manieroj kaj metodoj. Unu metodo, ofte konata en filmoj ktp, estas uzo de pupeto, kiu prezentas aŭ simbolas la viktimon. Do, laŭ la magia kredo, suferigo de la pupo (tranĉado, pikado ktp) kaŭzas, per magia rito, analogajn suferojn de la reala viktimo.

En kelkaj antaŭindustriaj kulturoj, oni supozas, ke se iu havas portreton de supozebla viktimo, tiu povas uzi ĝin kiel envultaĵo, kaj tiel oni malakceptas esti fotita.

## Etimologio 
La termino devenas de la franca vorto , el '''' “en” kaj  “mieno, vizaĝo”, montranta la ago piki la vizaĝon de la pupeto per pinglo ktp. 

## Referencoj 
## Bibliografio
* AILTON, D. Anésia Cauaçu. Itabuna, BA: Via Litterarum, 2011.
* ALBUQUERQUE, M. A. dos S. Jurema: raízes etéreas (documentário). Filme independente, 2003.
* BRASIL. Revista brasileira de folclore. Edições 17-25. Campanha de Defensa do Folclore Brasileiro, Ministério da Educação e Cultura, 1967.
* PÓVOA DO VARZIM. Revista de etnografia. Volumes 1-2. Museu de Etnografia e História, 1963
* SOUTO MAIOR, M. Orações que o povo reza. São Paulo: IBRASA, 1998.

Kategorio:Magio
Inversita mampinto

[eta|Inversita [mampinto]]
**Inversitaj mampintoj** aŭ **mampintretiro** estas la priskribo de anatomia aŭ medicina kondiĉo ĉe la virino. Tiu kondiĉo estas, se ĉeesta, ofte denaska aŭ ekestis tuj post mamoperacio kaj aperas kiam la laktoduktoj interne de la mamo estas pli mallongaj ol la dikeco de la mamo. La sekvo de tio estas ke la mampinto estas tirata internen. Kvankam denaska mampintretiro plej ofte estas sendanĝera, nur kosmetika devio, ĝi tamen povas kaŭzi ĉe virinoj multajn psikajn problemojn (minuskomplekso).

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Mamo
Neŭrolepto

**Trankviligaĵo** aŭ **neŭrolepto** (de la grekaj vortoj *neuron*, nervo kaj *leptos*, kiu malfortigas), nomata ankaŭ *kontraŭpsikozilo* (kontraŭ la simptomoj de la psikozo), estas kuraciloj uzataj kiel trankviligoj kaj kontraŭdeliroj. Ili estas uzataj por la kuracado de la skizofreno kaj de la halucinoj. La unua neŭrolepto, kiu estis malkovrata de Henri Laborit en 1951, nomiĝas klorpromazino.

## Referencoj 
Kategorio:Medikamentoj
Kategorio:Psikiatrio
Lemniskato

eta|La lemniskato estas la aro de punktoj *P*, la produto de kies distancoj al la du fokusoj *F*₁, *F*₂ egalas la kvadraton de la distancoduono inter la du fokusoj
En geometrio, la **lemniskato** estas algebra ebena kurbo, kies formo similas la ciferon 8 aŭ la simbolon ∞.

## Difino 
Vastasence, leminiskato estas ajna kurbo de la formo “8” aŭ “∞”. Pli specife, la termino signifas la **lemniskato de Bernoulli**, kiu estas difinita jene. Supozu eŭklidan ebenon \mathbb R^2 kun karteziaj koordinatoj (x,y). Do, la **lemniskato (de Bernoulli)** estas la ĉi-suba kurbo, parametrigita de pozitiva reelo a\in\mathbb R^+:
:\{(x,y)\in\mathbb R^2\colon (x^2+y^2)^2 = 2a^2(x^2-y^2)\}
Parametre, oni povas priskribi la lemniskaton jene:
:x=\frac{a\sqrt2\cos t}{1+\sin^2t}
:y=\frac {a\sqrt2\cos t\sin t}{1+\sin^2(t)}

### Geometria interpreto 
Ĉi tiu ekvacio povas esti skribita pli geometrie. Konsideru du punktojn (la **fokusojn**)
:(\pm a,0)
sur la *x*-akso, de distanco a for de la origino. Do, la difinanta ekvacio estas ekvivalente
:((x-a)^2+y^2)((x+a)^2+y^2) = a^4,
aŭ
:\sqrt{(x-a)^2+y^2} \cdot \sqrt{(x+a)^2+y^2} = a^2,
t.e. la produto de la du distancoj de (x,y) al la du fokusoj egalas la kvadraton de la distancoduono inter la du fokusoj.

## Historio 
La lemniskato estis unue priskribita de la svisa matematikisto Jakob Bernoulli en 1694. La elipso estas priskribebla kiel la aro de punktoj, la sumo de kies distancoj al la du fokusoj estas fiksita; se oni ŝanĝas la sumon al produto, do oni difinas familion de kurboj, en kiu la lemniskato estas speciala kazo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kurboj
(99368) 2001 XE221

**(99368) 2001 XE221** estas malgranda, ne tre hela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas ĉe la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Konstruado per rektilo kaj cirkelo

[eta|dekstra|Kreado de regula [seslatero per rektilo kaj cirkelo.]]
**Konstruado per rektilo kaj cirkelo**, konata ankaŭ kiel *klasika geometrio* aŭ *klasika konstruado*, estas la geometria konstruado de longoj, anguloj kaj aliaj geometriaj figuroj kiu uzas nur idealigitajn rektilon kaj cirkelon.

La idealigita rektilo supozeble estas senfina laŭ longo, havas nur unu randon, kaj neniujn markojn. La cirkelo supozeble ne havas maksimuman aŭ minimuman radiuson, kaj supozeble "falas" kiam eliras el la paĝo, kaj tiel ne povas esti rekte uzata por transmeti distancojn. (Tiu estas negrava limigo ĉar, uzante mult-ŝtupan proceduron, distanco povas esti transmetita eĉ per falanta (foriranta) cirkelo.) Pli formale, la nuraj permeseblaj konstruoj estas tiuj garantiitaj de la unuaj tri postulatoj de Eŭklido.

La matematikistoj de Antikva Grekio estis la unuaj, kiuj imagis la konstruadon per rektilo kaj cirkelo, kaj nombraj antikvaj problemoj pri geometrio de ebenoj metas tiun limigon. La antikvaj grekoj disvolvigis multajn konstruojn, sed en kelkaj okazoj estis malkapablaj fari tion. Gauss pruvis, ke kelkaj plurlateroj estas konstrueblaj sed plej ne. Kelkaj el la plej famaj problemoj per rektilo kaj cirkelo estis pruvitaj maleblaj fare de Pierre Wantzel en 1837, uzante la matematikan teorion de kampoj.

Spite la ekziston de pruvoj de maleblo, kelkaj insistas en klopodoj solvi tiujn problemojn. Multaj el tiuj problemoj estas facile solveblaj kondiĉe ke oni rajtas al aliaj geometriaj transformoj: por ekzemplo, duobligo de kubo estas ebla uzante geometriajn konstruojn, sed ne ebla uzante nur konstruadon per rektilo kaj cirkelo.

En terminoj de algebro, longo estas konstruebla se kaj nur se ĝi reprezentas konstrueblan nombron, kaj angulo estas konstruebla se kaj nur se ties kosinuso estas konstruebla nombro. Nombro estas konstruebla se kaj nur se ĝi povas esti verkita uzante kvar bazajn aritmetikajn operaciojn kaj la kalkulon de kvadrataj radikoj sed ne de pli alt-ordaj radikoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Konstruado de regula plurlatero de Dro. Math en *The Math Forum @ Drexel*
* Konstruado nur per cirkelo
* Angula Trisekcio de Hipokrato

Kategorio:Geometrio
Sophus Lie

**Marius Sophus LIE**  (17a de decembro 1842 – 18a de februaro 1899) estis norvega matematikisto. Li kreis la teorion de kontinua simetrio kaj aplikis ĝin al la studo de geometrio kaj de diferencialaj ekvacioj.

Li estis amiko kaj kolego de Felix Klein en Parizo, el kiu ili separiĝis pro la Francia-Prusia Milito. Lia plej grava traktaĵo, *Theorie der Transformationsgruppen*, estis publikigita en Leipzig en tri volumoj el 1888 ĝis 1893. En 1886 Lie iĝis profesoro en Leipzig, anstataŭ Klein, kiu estis irinta al Gotingeno. En novembro 1889 li komencis suferi diversajn malsanojn.

## Verkoj 
* Lie, Sophus (1888), Theorie der Transformationsgruppen I, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel. ISBN 978-3-662-46210-2 kaj arXiv:1003.3202
* Lie, Sophus (1890), Theorie der Transformationsgruppen II, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel.
* Lie, Sophus (1891), Vorlesungen über differentialgleichungen mit bekannten infinitesimalen transformationen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.
* Lie, Sophus (1893), Vorlesungen über continuierliche Gruppen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.
* Lie, Sophus (1893), Theorie der Transformationsgruppen III, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Friedrich Engel.
* Lie, Sophus (1896), Geometrie der Berührungstransformationen, Leipzig: B. G. Teubner. Kun helpo de Georg Scheffers.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Fritzsche, Bernd (1999), "Sophus Lie: A Sketch of his Life and Work", Journal of Lie Theory, 9 (1), pp. 1–38, ISSN 0949-5932, MR 1680023, Zbl 0927.01029, Alirita la 8an de junio 2020
* Freudenthal, Hans (1970–1980), "Lie, Marius Sophus", Dictionary of Scientific Biography, Charles Scribner's Sons
* Stubhaug, Arild (2002), The mathematician Sophus Lie: It was the audacity of my thinking, Springer-Verlag, ISBN 3-540-42137-8
* Yaglom, Isaak Moiseevich (1988), Grant, Hardy; Shenitzer, Abe (eld.), Felix Klein and Sophus Lie: Evolution of the idea of symmetry in the nineteenth century, Birkhäuser, ISBN 3-7643-3316-2

Kategorio:Norvegaj matematikistoj
Kategorio:Grupoteoriistoj
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
*
*
Pál Lipták (entreprenisto)

**Pál Lipták,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lipták Pál** estis hungara entreprenisto, arkitekto, subministro, parlamenta deputito, ĉarpentisto.

Pál Lipták naskiĝis la  en Békéscsaba, li mortis la  en Balatonfüred.
eta|maldekstre|Memortabulo pri Pál Lipták
eta|Vilao de Pál Lipták

## Biografio 
Pál Lipták plej frue estis ĉarpentisto. Li laboris en reguligaj laboroj de Fera Pordo (1889–1892), kiam eĉ Gábor Baross ekvidis lian talenton. Intertempe Lipták maturiĝis, poste helpe de ŝtata apogo li akiris arkitekturan diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József en 1901. Post la diplomo li estis asistanto samloke, en 1907 li doktoriĝis en la teknikuniversitato. En 1908 li fondis firmaon, kiun li gvidis ĝis 1916. En la sekvaj jaroj li estis entreprenisto, inter 1920-1922 parlamenta deputito, fine subministro en la komerca ministerio.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* loĝkolonio en Józsefváros
* banko en Budapeŝto
* domo Golberger
* domo Angelina
* propra vilao (1925, Zugló)

Kolónia, Vajda Péter utca, nyugati rész, 2016 Józsefváros.jpg|Domo en la loĝkolonio
Saint Angelina House. By architect Pál Lipták.- 63, Váci Street, Budapest District V, Hungary.JPG|Domo Angelina

## Lia artikolo 
* *Adalék a vasbeton szerkezetek elméletéhez* (1906)

## Memorigiloj 
* la iama vilao, nun infana kulturdomo prenis la nomon "Lipták Pál" en 2011

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo L, poste serĉu la nomon)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj entreprenistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ĉarpentistoj
Melastomacoj

La **melastomacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo mirtaloj (*Myrtales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 160 genrojn kaj pli ol 4000 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Csaba Nagy (politikisto)

**Csaba Nagy** [ĉaba nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Csaba** estas hungara politikisto, arkitekto.

Csaba Nagy naskiĝis en 1970 en Pécs.

## Biografio 
Csaba Nagy maturiĝis en mezlernejo en sia naskiĝurbo en 1989, en la sekvanta jaro li akiris diplometon samloke kaj li estis teknikisto. Li akiris arkitekturan diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1997. Li aliĝis al Fidesz jam en 1988 kaj inter 1990 kaj 2010 li estis municipa deputito en sia naskiĝurbo. En la jaroj 2009 kaj 2010 li estis vicurbestro. Inter 2010-2014 kaj ekde 2018 li estis parlamenta deputito. Li estis nomumita prezidanto de la kunsido de Baranya en 2014. Li havas edzinon, kiu naskis dufoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj teknikistoj