Seria murdisto

[eta|*La Nemezo de Neglekto* - karikaturo prezentanta [Joĉjo la Buĉisto kiel fantomon plagantan Whitechapel kaj personigantan socian neglekton, 1888.]]
**Seria murdisto** estas tipe difinita kiel persono, kiu murdis tri aŭ plu homojn dum pli ol monato da tempo kun "malvarmiĝa periodo" inter la murdoj, kaj kies motivo por murdi ĝenerale baziĝas sur psikologia gratifiko. Kelkaj fontoj refutas "tri aŭ plu"-kriterion kaj difinas la termon kiel "serio da du aŭ plu murdoj, faritaj kiel apartaj eventoj, ĝenerale, sed ne ĉiam, de sola atakanto" aŭ, inkludante vivkarakterizaĵojn, minimumo de du murdoj. Ofte seksa elemento envolvas en murdojn, sed la FBI deklaras, ke motivoj por seria murdo inkludas "koleron, afekcion, financan profiton kaj allogon de atento". La murdoj eblas esti provitaj aŭ plenumitaj en simila stilo kaj la viktimoj povas havi ion komunan, ekzemple, okupon, rason, aspekton, sekson aŭ aĝan grupon.

Seria murdisto ne signifas saman kiel amasmurdisto, nek kiel amokmurdisto, kiu faras murdojn en du aŭ pli lokoj preskaŭ sen paŭzo inter ili.

## Klasifiko 
### Konduto 
La "Manlibro pri klasifiko de krimoj" de FBI dividas seriajn murdistojn laŭ konduto al tri tipoj: *organizitaj*, *disorganizitaj* kaj *miksitaj* murdistoj.

**Organizitaj/nesocialaj murdistoj** kutime havas intelekton pli altan ol mezumo. Ili planas siajn krimojn skrupule, murdas viktimojn en unu loko, lasante kadavron en alia loko. Ili kutime bone komprenas homan psikologion, konas metodon kiel allogi viktimon al loko kie ili povas murdi ĝin nerimarkeble. Ekzemple, Ted Bundy prezentis al viktimo sian handon envolvitan en gipso, reprentante vundon, kaj petis helpi ĝisporti ion ĝis lia aŭto, kie li senigis viktimon de konscio kaj veturigis ĝin for. Aliuloj celas en prostitutinojn, kiuj estas pretaj foriri kun nekonato. Organizitaj murdistoj bone kontrolas krimscenon, ofte havas profundan scion de juĝa scienco, danke al kio ili povas sukcese kaŝi spurojn de siaj krimoj, ekzemple enfosi kadavron en teron aŭ deĵeti en riveron. Ili observas siajn krimojn en novaĵoj kaj ofte fieras pri tio, kiel tio estus "granda projekto". La organizita murdisto ordinare estas sociale adaptita, havas familion, amikojn. Se tia murdisto estas kaptita, ĝiaj konantoj ofte priskribas ĝin kiel bona kaj neofenda homo. Ekzemploj de organizitaj murdistoj estas Ted Bundy, John Wayne Gacy, Sergej Tkaĉ.

**Disorganizitaj/malsocialaj murdistoj** kutime havas fortan mensan malsanon aŭ demencon. Ili ne spuras siajn viktimojn, murdas "unuan trafitan", ne penas kaŝi konviktaĵojn kaj kadavron. Ili estas sociale neadaptitaj, senlaboraj aŭ havas laboron nepostulantan altan kvalifikon aŭ komunikadon kun homoj. La ekzemplo estas Richard Chase.

## Filmo kaj romano 
Seriaj murdoj ĉiam okupas la fantazion de la socio kaj tial ankaŭ estas ofta motivo de filmo kiel ekzemple Ĵakvo la Buĉisto.

## Listo de seriaj murdistoj 
* Dr John Bodkin Adams
* Harold Shipman
* Joĉjo la Buĉisto ("Jack the Ripper")
* la cincinnata strangolisto
* Charles Manson
* Henri Désiré Landru
* Marcel Petiot

## Vidu ankaŭ 
* Amasmurdisto
* Amoko
* Linĉado
* Masakro
* Murdo
* Seria seksperfortisto
* Pogromo
* Terorismo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.crimelibrary.com/serial_killers/index.html  
* http://www.mayhem.net/Crime/serial.html 
* http://forensic.to/webhome/venoutsos/Serial_Killer_Thesis.htm  
* http://fi.wikipedia.org/wiki/Luokka:Sarjamurhaajat