open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
György Bognár

**György Bognár** [djordj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bognár György** estas hungara futbalisto (mezulo), trejnisto.

György Bognár naskiĝis la  en Baja.

## Biografio 
György Bognár futbalis en la loka junulara teamo inter 1974-1979, poste jam en ĉefurbaj kaj eksterlandaj futbalkluboj ĝis 1996 en 330 matĉoj kun 32 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono en 1986. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1985-1994 50-foje kun 7 goloj. Li estis ankaŭ futsalisto. Li estis trejnisto enlande inter 1997-2022. En 2006 li estis kondamnita pro trompo.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj futsalistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kálmán Kovács (futbalisto)

**Kálmán Kovács** [kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Kálmán** estas hungara futbalisto (avanulo), instruisto.

Kálmán Kovács naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kálmán Kovács futbalis en junulara teamo de Budapest Honvéd FC inter 1974-1983, poste jam en ties plenkreska futbalklubo inter 1983-1989, 1992, 1995 kaj 1998 en 185 matĉoj kun 69 goloj. En tiu periodo li estis hungara ĉampiono kvinfoje. Dum la interrompoj li ludis eksterlande, kie li estis kipra ĉampiono en 1996. Li estis ankaŭ membro de la nacia hungara teamo inter 1985–1996 56-foje kun 19 goloj. Li estis victrejnisto mallonge. Lia civila profesio estis instruisto pri gimnastiko.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* [hungarlingva biografio kun foto](https://www.electronica.hu/villamossagtan-alapfogalmak/index.php?pojem=Kov%C3%A1cs_K%C3%A1lm%C3%A1n_(labdar%C3%BAg%C3%B3,_1965))
* http://www.magyarvalogatott.hu/jatekosok/kovacs-kalman

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj futbalistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Reva

**Reva,** laŭ () estas urbego kaj municipo en centra Barato, en subŝtato Madja-Pradeŝo, en la samnoma distrikto, kie ĝi estas ties sidejo. Reva derivis sian nomon de la rivero Narmada, kies alia nomo estas Reva. 
eta|maldekstre|

## Demografio 
Reva havis populacion de  en 2011 kun legopovo de 86%, kiu estas signife pli alta, ol la landa mezumo.

## Geografio 
Reva situas sur montetaro 304 metrojn super la marnivelo. Satna troviĝas 48, Prajagraĝo 113, Katni 122, Singrauli kaj Banda (Utar-Pradeŝo) po 143, subŝtata ĉefurbo Bopalo 419, Indaur 591, tutlanda ĉefurbo Delhio 609, Kolkato 753, Mumbajo 1073 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|
eta|

## Historio 
Reva estis fondita ĉirkaŭ 1400 kaj ĝi estis sidejo de sia princlando ekde 1597. La aktuala princo en 1912 kompromise transdonis sian potencon al la britoj. Post formado de la sendependa Barato inter 1949-1956 la urbego estis ĉefurbo de la tiama subŝtato.

## Ekonomio 
Reva estas komerca urbo pri varoj de brikoj, grenoj (plej ofte rizoj) kaj konstruligno. Vestaĵteksado kaj lignoĉizado estas gravaj industrioj en la urbego. Kalkŝtonoj kaj karboj ankaŭ estas abundaj en la regiono, tial menciindas la cementproduktado.

## Lingvoj 
En Reva la ĉefa kaj oficiala lingvo estas la hindia lingvo.

## Religioj 
Plejparto de la populacio estas hinduoj.

## Trafiko 
Reva havas fervojan branĉan linion kun finhaltejo al la tutlanda fervojaro. Kuras al la urbego 7 ĉefvojoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Prajagraĝo, sed estas ankaŭ loka flughaveno kun hazardaj flugoj.

## Vidindaĵoj 
* precipe hinduaj temploj
* proksime bestoparko, kie estis trovita, poste kaptita kaj bredita la unua videbla blanka tigro.

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Madja-Pradeŝo
Pap Ndiaye

**Pap NDIAYE** (naskiĝis  en Antony) estas franca politikisto kaj historiisto.

En 2022 li estis nomumita franca ministro pri nacia edukado en la registaro de Élisabeth Borne. Antaŭe li estis lektoro ĉe École des hautes études en sciences sociales (EHESS) kaj poste profesoro pri historio ĉe Sciences Po.

## Biografio 
Post studado ĉe Lycée Lakanal en  kaj en la preparaj literaturaj klasoj de Liceo Henri-IV,  en 1986 li eniris en École normale supérieure de Saint-Cloud kaj trapasis la ''Agrégation d'histoire''.

De 1991 ĝis 1996 li studis ĉe la Universitato de Virginio en Usono por prepari historian tezon pri la petrolkemia firmao DuPont de Nemours.

Reveninte al Francio, li akiris instruan postenon ĉe École des hautes études en sciences sociales (EHESS) en Parizo, kie li ankaŭ doktoriĝis.

En 2021 li fariĝis direktoro de la Cité nationale de l'histoire de l'immigration en Parizo.

En 2022 li estis finfine nomumita nova franca ministro pri edukado fare de  Élisabeth Borne.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Marie NDiaye

## Fonto 
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Francaj ministroj pri nacia edukado
Kategorio:Francaj altlernejaj instruistoj
Transpersona psikologio

[eta|200ra|[Stanislav Grof, unu de la fondintoj de la transpersona psikologio kaj pionira esploristo pri terapeŭta apliko de ŝanĝitaj konsciostatoj.]]
La **transpersona psikologio** estas branĉo de la psikologio kiu integras la spiritajn kaj transcendajn aspektojn de la homa sperto kadre de la esplorado de la moderna psikologio. Ĝi estas nomata *la kvara forto en psikologio* krom psikanalizo, kondutismo kaj humanisma psikologio. La termino "transpersona" signifa “trans” aŭ “tra” tio persona, kaj referencas al la spertoj, procezoj kaj okazoj kiuj transcendas la kutiman senton de identeco, ebligante la eksperimenton de pli granda kaj grava realeco.​ Ties esploristoj studas tion kion ili konsideras la plej gravajn potencialojn de la homaro kaj de la agnosko, kompreno kaj ĝisdatigo de la modifitaj statoj de konscio, unuecaj, spiritaj kaj transcendaj.​ La Tago de la Transpersona Psikologio estas okazigita la 27an de februaro.​

## Notoj 
## Bibliografio 
* Daniels, M. (2008). Sombra, Yo y Espíritu. Ensayos de psicología transpersonal. Kairós: Barcelona.
* Ferrer, J. N. (2003). Espiritualidad creativa. Una visión participativa de lo transpersonal. Barcelona: Kairós.
* Friedman, H. & Hartelius, G. (2013). Handbook of Transpersonal Psychology. Somerset, NJ: Wiley-Blackwell.
* Grof, S. (2000). La psicología del futuro. Lecciones de la investigación moderna de la consciencia. Barcelona: La Liebre de Marzo.
* – (1998). El Juego Cósmico. Exploraciones en las fronteras de la conciencia humana. Barcelona: Kairós.
* – (1992). La Mente holotrópica. Los niveles de la conciencia humana. Barcelona: Kairós.
* – (1986). Psicología Transpersonal: Nacimiento, Muerte Y Trascendencia En Psicoterapia. Barcelona: Kairós.
* Lajoie, D. H. & Shapiro S. I. (1992). Definitions of Transpersonal Psychology: the first twenty-three years. The Journal of Transpersonal Psychology, Vol. 24, Nº 1, pp. 79-95.

## Eksteraj ligiloj 
* The Association for Transpersonal Psychology (ATP)
* European Transpersonal Association 
* Asociación Transpersonal Iberoamericana
* Enkonduko de la transpersona psikologio
* *Transpersonal* de Fernando Rodríguez Bornaetxea Universidad del País Vasco
* Kio estas la Transpersona psikologio
* Centro Transpersonal de Buenos Aires

Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Klinika psikologio
Empiriisma psikologio

**Empiriisma psikologio** (en germana lingvo: *empirische Psychologie*) estas branĉo de psikologio kaj la laboro kaj verkaro de nombraj ĉefe german-parolantaj pioniroj de eksperimenta psikologio de la 19-a jarcento, kiel William James, Wilhelm Wundt and others. Ĝi inkludas ankaŭ kelkajn filozofiajn teoriojn pri psikologio kiuj baziĝas sur la epistemologia elirpunkto de empiriismo, ekz., ĉe la verko de Franz Brentano nome *Psychologie vom empirischen Standpunkt* (1874). Laŭ Brentano ĉefa emo de psikaj agoj estas intencemo- direktado al objektoj. Tiuj objektoj - alie al agoj psikaj - estas transcendentemaj. La fenomenoj psikaj Brentano dividas al prezentoj, juĝoj kaj "agoj de amo kaj antipatio". Al ili respondas la estetiko, logiko kaj etiko kaj al ili ekvivalentoj estas beleco, vero kaj bono (tri perfektaĵoj laŭ Platono). 

## Notoj
## Eksteraj ligiloj 
* Ontologio de Franz Brentano

Kategorio:Germanaj psikologoj
Kategorio:Empiriistoj
Kategorio:Ontologoj
Kategorio:Filozofoj de la 19-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Germanaj filozofoj
Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kompara psikologio

**Kompara psikologio** estas la subfako de psikologio kiu studas la konduton de diversaj organismoj por kompreni iliajn funkcian signifon kaj iliajn rilaton al evoluo. Normale la termino *kompara psikologio* estas aplikata al la studo de la konduto kaj mensa vivo de homoj kompare kun nehomaj animaloj. Tamen, la sciencistoj de diversaj fakoj ne ĉiam konsentas kun tiu difino. Oni priskribis la komparan psikologion kiel branĉo de la psikologio en kiu oni emfazas al komparoj inter la specioj - inklude la komparojn hom-animaloj.​

Tamen estas esploristoj kiuj opinias, ke la rektaj komparoj ne devus esti la nura fokuso de la psikologio, ĉar la intensa fokuso en unusola organismo por kompreni ĝian konduton povas esti pli dezirebla. Donald Dewsbury ekzamenis la verkojn de kelkaj psikologoj kaj iliaj difinoj kaj konkludis, ke la celo de la kompara psikologio estas establi principojn de ĝeneraleco, koncentre en la proksima kaj fina kaŭzoj.​

La uzado de kompara fokuso al konduto metas la taksadon de la konduton laŭ kvar diversaj perspektivoj kiuj estas komplementaj, disvolvigitaj de Nikolaas Tinbergen.​

## Notoj 
Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Kompara metodiko
Benzila tiobenzoato

**S-Benzila tiobenzoato** aŭ **S-benzila tiofemilkarboksilato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la tiobenzoata acido kaj **benzila alkoholo**. Benzila tiobenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Benzila tiobenzoato prezentas benzilan grupon ligitan al tiobenzoata grupo. Ĝi konsistas je 14 karbonatomoj, 12 hidrogenatomo, 1 oksigenatomo, 1 sulfuratomo kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **benzila tiobenzoato** per traktado de **benzanolo** kun **tiobenzoata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **benzila tiobenzoato** per traktado de **tiobenzoata anhidrido** kun **benzanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **benzila tiobenzoato** per traktado de **tiobenzoata acido** kun **benzila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **benzila tiobenzoato** per traktado de **natria tiobenzoato** kun **benzila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Tiobenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Tiosalikatoj
Paul Watzlawick

**Paul WATZLAWICK** (25a de Julio, 1921 – 31a de Marto, 2007) estis aŭstri-usona psikologo pri familia terapio kaj komunikado kaj filozofo. Teoriulo pri komunikado kaj radikala konstruktivismo, li komentis en la fakoj de familia terapio kaj ĝenerala psikoterapio. Watzlawick kredis, ke la homoj kreas sian propran suferon en la ago mem klopodi fiksi siajn emociajn problemojn. Li estis unu el la plej influaj figuroj de la *Mental Research Institute* kaj loĝis kaj laboris en Palo Alto, Kalifornio.

Ekde 1967 li instruis psikiatrion en la Universitato Stanford. En la *Mental Research Institute* Watzlawick sekvis la verkaron de Gregory Bateson kaj de la esplorteamo (Don D. Jackson, John Weakland, Jay Haley) responsa pri la enkonduko de tio kio iĝis konata kiel la teorio de skizofrenio nomita de "duobla ligo".

## Verkoj 
Watzlawick verkis 22 librojn kiuj estis tradukitaj en 80 lingvojn por akademiaj kaj ĝenerala publiko kaj pli ol 150 sciencajn artikolojn kaj libroĉapitrojn. Libroj kiujn li verkis uax por kiuj li kunlaboris estas jenaj:
* *An Anthology of Human Communication*, 1964
* Watzlawick, P., Beavin-Bavelas, J., Jackson, D. 1967. Some Tentative Axioms of Communication. In *Pragmatics of Human Communication - A Study of Interactional Patterns, Pathologies and Paradoxes*. W. W. Norton, New York, 1967, 
* *Change: Principles of Problem Formation and Problem Resolution* (kun John Weakland kaj Richard Fisch), 1974, , retejo de W W Norton
* *How Real Is Real?*, 1976, 
* *The Language of Change*, 1977, , retejo de W W Norton
* *Gebrauchsanweisung für Amerika*, 1978
* *The Situation Is Hopeless, But Not Serious: The Pursuit of Unhappiness*, 1983, , retejo de W W Norton
* *The Invented Reality: How Do We Know What We Believe We Know? (Contributions to Constructivism)*, 1984, 
* *Ultra-Solutions, or, How to Fail Most Successfully*, 1988, 
* *The Interactional View: studies at the Mental Research Institute, Palo Alto, 1965–1974*, 1977
* ''Munchausen's Pigtail and other Essays'', 1990

Kategorio:Usonaj psikologoj
Politika psikologio

La **politika psikologio** estas branĉo de la psikologio kiu dediĉas sin al studo de la kondutaj praktikoj de politikaj enhavo kaj funkcio. Ĝi naskiĝis en Usono kaj en Eŭropo, ekde la pilieroj de la sociologia psikologio; en Latinameriko, ekde la komunuma psikologio. En la aktualo, la politika psikologio estas agnoskita kiel scienca fako, kies studobjektoj estas ĉio rilata al la politikaj subjektiveco kaj decidfarado, kaj ties studado kaj traktado. Laŭ Seoane (1988), citita en Garzón (1993) kaj en Ocampo (2013), la politika psikologio estas konsiderata areo relative nova de la psikologio, en kiu oni konceptas diversajn disvolvigojn, ekde akademiaj (teorioj, metodoj kaj esploroj), strukturaj (instituciigo de la fako), ĝis la plej sociologiaj kriterioj (sciencistoj kiuj stampas kaj difinas la fakon). 

La politika psikologio datas malproksime el la franca Gustave Le Bon, kiu verkis la unuan sisteman studon de la temo en 1910 nome «Psychologie politique». Por Le Bon, la politika psikologio estas scienco kiu povus eviti oftajn kaj kostegajn politikajn erarojn.

Unu de la ĉefaj karakteroj de la politika psikologio estas ties temara heterogeneco. La gamo povas enhavi ekde la klasika personeco de la estro ĝis la atombomba milito, tra militismo kaj milito,​ la internaciaj rilatoj, la terorismo, la politikaj grupoj, la balotkonduto, la amaskomunikiloj kaj similaj. 

## Notoj
## Vidu ankaŭ
*Politika filozofio
*Socia psikologio

Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Politiko
Koi Nobori

eta|300px| Karpaj flagoj|dekstra
**Koi Nobori** (japane: 鯉幟, esperanto *karpoflago* aŭ *karpokajto*) aŭ **sacuki nobori** (, esperanto maja flago) estas ventosakoj kiuj estas hisataj dum la japana Infana Tago (la 5-an de majo). Oni vidas ilin antaŭ la domoj. Ili estas konstruitaj kiel ventosakoj kaj, krom la gepatra karpo, uzas pli malgrandajn karpoflagojn por indiki kiom da gejunuloj la familio havas.

## Vidu ankaŭ 
Kulturo de Japanioeta|Koi Nobori enTokio|dekstra|300px

Kategorio:Teksuma arto
Kategorio:Infanaj festivaloj
Kategorio:Japanio
Hans Jürgen Eysenck

**Hans Jürgen EYSENCK** ([ˈ|aɪ|z|ɛ|ŋ|k]; 4a de Marto 1916 – 4a de Septembro 1997) estis german-devena brita psikologo kiu pasigis sian profesian karieron en Granda Britio. Li estas plej bone memorita pro sia verkaro pri inteligenteco kaj personeco, kvankam li laboris ankaŭ pri aliaj temoj en psikologio. Je la momento de lia morto, Eysenck estis la plej ofte citata vivanta psikologo en reviziita scienca gazetaro.

La esploroj de Eysenck ceis montri ke kelkaj tipoj de personeco kunhavas altan riskon al kancero kaj al korvaskula malsano. Fakuloj identigis erarojn kaj supozitajn datenmanipuladon en la laboro de Eysenck, kaj ampleksa revizio malsukcesis konfirmi la rilatojn kiujn li celis trovi. Esplorado ĉe la King's College London trovis, ke la artikoloj de Eysenck estas "nekongruaj kun la moderna klinika scienco".

En 2019, 26 de liaj artikoloj (ĉiu kunaŭtoritaj kun Ronald Grossarth-Maticek) estis konsideritaj "nesekuraj" fare de esploro de la King's College London. Dek kvar el tiuj artikoloj estis malpravigitaj en 2020, kaj gazetoj publikigis 64 asertojn pri liaj publikaĵoj.

Dum sia vivo, Eysenck postulis, ke la rilato inter raso kaj inteligenteco, por la unua fojo publikigite en 1971, estas grava parto de lia publika reputacio. Eysenck kredis, ke la inteligentindico estas hereda kaj genetike influita de la biologia raso. Li citis studojn kiuj postulis, ke la averaĝaj inteligentindicoj de nigrulaj infanoj estas 12 punktojn pli malaltaj ol tiuj de blankaj infanoj. La verkoj de Eysenck pri tiu kredo estis uzita kiel justigo por diskriminacia lernejigo en Britio en la 1970-aj jaroj. La kredoj de Eysenck pri raso estis disputitaj de posta esplorado, kaj jam ne plu estas akceptitaj kiel parto de ĉeftendenca psikologio.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Hans Eysenck:  (St Göran lecture, 1980).

Kategorio:Parapsikologoj
Kategorio:Britaj psikologoj
Kategorio:Pseŭdosciencistoj
Kategorio:Rasismo
Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj
Erik Erikson

**Erik Homburger ERiKSON** (denaske *Erik Salomonsen*; 15a de Junio 1902 – 12a de Majo 1994) estis german-usona disvolviĝ-psikologo kaj psikoanalizisto konata pro sia teorio pri psikologia disvolviĝo de homaj estaĵoj. Li stampis la esprimon "krizidenteco".

Spite manko de universitata gradigo, Erikson servis kiel profesoro de elstaraj institucioj, kiel ĉe Harvard, la Universitato de Kalifornio en Berkeley, kaj Yale. Esploro de *Review of General Psychology*, publikigita en 2002, rangigis Erikson kiel la 12a plej elstara psikologo de la 20-a jarcento.

## Ĉefaj verkoj 
* Childhood and Society (1950)
* Young Man Luther: A Study in Psychoanalysis and History (1958)
* Insight and Responsibility (1966)
* Identity: Youth and Crisis (1968)
* Gandhi's Truth: On the Origins of Militant Nonviolence (1969)
* Life History and the Historical Moment (1975)
* Toys and Reasons: Stages in the Ritualization of Experience (1977)
* Adulthood (eld., 1978)
* Vital Involvement in Old Age (kun J. M. Erikson kaj H. Kivnick, 1986)
Erikson, Erik H.; Erikson, Joan M. (1997). The Life Cycle Completed (etenda eld.). New York: W. W. Norton & Company (publikigita 1998). ISBN 978-0-393-34743-2.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Erikson, Erik H. (1974). Dimensions of a New Identity. *Jefferson Lectures in the Humanities*. New York: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-00923-1.
* Erikson Bloland, Sue (2005). *In the Shadow of Fame: A Memoir by the Daughter of Erik H. Erikson*. New York: Viking Press. ISBN 978-0-670-03374-4.
* Fadiman, James; Frager, Robert (2002). *Personality and Personal Growth* (5a eld.). Upper Saddle River, New Jersey: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-040961-4.
* Friedman, Lawrence Jacob (2000). ''Identity's Architect: A Biography of Erik H. Erikson*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-00437-5.
* Haggbloom, Steven J.; Warnick, Renee; Warnick, Jason E.; Jones, Vinessa K.; Yarbrough, Gary L.; Russell, Tenea M.; Borecky, Chris M.; McGahhey, Reagan; Powell, John L., III; Beavers, Jamie; Monte, Emmanuelle (2002). "The 100 Most Eminent Psychologists of the 20th Century". *Review of General Psychology''. 6 (2): 139–152. doi:10.1037/1089-2680.6.2.139. ISSN 1939-1552. S2CID 145668721. Alirita la 20an de Oktobro 2017.

Kategorio:Usonaj psikologoj
Jacob L. Moreno

**Jacob Levy MORENO** (denaske *Jakob Levi*; 18a de Majo, 1889 – 14a de Majo, 1974) estis rumandevena usona psikiatro, psikosociologo kaj edukisto, fondanto de psikodramo, kaj frua pioniro de grupa psikoterapio. Dum sia vivodaŭro, li estis agnoskita kiel unu el ĉefaj socisciencistoj.

Li devenis el Sefardoj de Turkio-Rumanio-Bulgario, translokiĝis al Vieno kaj tie studis medicinon, matematikon, kaj filozofion en la Universitato de Vieno, kie doktoriĝis pri Medicino en 1917. Li malakceptis la teoriojn de Freud estante ankoraŭ medicina studento, kaj interesiĝis en la ebloj de grupoformado por terapeŭta praktiko.

Translokiĝinta al Usono en 1925, li eklaboris en Novjorko. Tie, Moreno laboris por sia teorio de interpersonaj rilatoj, kaj la disvolvigo de sia laboro en psikodramo, sociometrio, grupa psikoterapio, socidramo kaj sociatrio.

## Kelkaj verkoj 
* Moreno, J. L. (1932). *First Book on Group Therapy*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1934). *Who Shall Survive? A new Approach to the Problem of Human Interrelations*. Beacon House. 
* Moreno, J. L. (1941). *The Words of the Father*. Beacon House. 
* Moreno, J. L. (1946). *Psychodrama Volume 1*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1947). *The Theatre of Spontaneity* Beacon House. 
* Moreno, J. L. (1951). *Sociometry, Experimental Method and the Science of Society: An Approach to a New Political Orientation*. Beacon House. 
* Moreno, J. L. (1953). *Who Shall Survive? Foundations of Sociometry, Group Psychotherapy and Sociodrama*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1956). *Sociometry and the Science of Man*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1959). *Psychodrama Volume 2: Foundations of Psychodrama*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1960). *The Sociometry Reader*. Beacon House.
* Moreno, J. L., Zerka T. Moreno kaj Jonathan D. Moreno (1964). *The First Psychodramatic Family*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1966). *The International Handbook of Group Psychotherapy*. Philosophical Library.
* Moreno, J. L. (1969). *Psychodrama Volume 3: Action Therapy and Principles of Practice*. Beacon House.
* Moreno, J. L. (1989). *Preludes of my Autobiography*. Beacon House.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Marineau, René. (1992) *Jacob Levy Moreno 1889-1974: father of psychodrama, sociometry and group psychotherapy*. Create Space Independent Publishing Platform.
* Moreno, Jonathan D. (2014) *Impromptu Man: J.L. Moreno and the Origins of Psychodrama, Encounter Culture, and the Social Network*. Bellevue Literary Press.
* Nolte, John. (2014) *The Philosophy, Theory and Methods of J. L. Moreno: The Man Who Tried to Become God (Explorations in Mental Health)*. Routledge.

Kategorio:Usonaj psikiatroj
David McClelland

**David Clarence McClelland** (20a de Majo, 1917 – 27a de Marto, 1998) estis usona psikologo, fama pro sia laboro pri primotiviga *Necesteorio*. Li publikigis nombrajn verkojn inter la 1950-aj kaj la 1990-aj jaroj kaj disvolvis novajn kalkulsistemojn por la Tempercepta Testo (TPT) kaj ties sekvoj. McClelland estas konsiderata kiel disvolviganto de la Atingomotiviga Teorio, ofte referencata kiel "neceso por atingo" aŭ n-atingo-teorio. Esploro de *Review of General Psychology* publikigita en 2002, rangigis McClelland kiel la 15a plej citita psikologo de la 20-a jarcento. 

## Publikaĵoj
* McClelland, D.C. (1951). *Personality*. New York: William Sloane Associates.
* McClelland, D.C., Atkinson, J.W., Clark, R.A., and Lowell, E.L. (1953). *The Achievement Motive*. New York: Appleton-Century-Crofts.
* McClelland, D.C., Baldwin, A.L., Bronfenbrenner, and Strodbeck, F.L. (1958). *Talent and Society*. New York: Van Nostrand.
* McClelland, D.C. (1961). *The Achieving Society*.  New York: Van Nostrand.
* McClelland, D.C. (1964). *The Roots of Consciousness*.  New York: Van Nostrand.
* McClelland, D.C. kaj Winter, D.G. (1969). *Motivating Economic Achievement*. New York: Free Press.
* McClelland, D.C., Davis, W.N., Kalin, R., kaj Wanner, E. (1972). *The Drinking Man: Alcohol and Human Motivation*. New York: Free Press.
* McClelland, D.C. (1975). *Power: The Inner Experience*.  New York:  Irvington Publishers, Halstead Press.
* Winter, D.G., McClelland, D.G., kaj Stewart, A.J. (1981). *A New Case for the Liberal Arts: Assessing Institutional Goals and Student Development*.  San Francisco: Jossey-Bass.
* McClelland, D.C. (1984). *Motives, Personality, and Society: Selected Papers*. New York: Praeger.
*  McClelland, D.C. (1987). *Human motivation*. New York: University of Cambridge.
* Smith, C.P., with Atkinson, J.W., McClelland, D.C., kaj Veroff, J. (eld.) (1992). *Motivation and Personality: Handbook of Thematic Content Analysis*. New York: Cambridge University Press.

## Notoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Neal E. Miller

**Neal Elgar MILLER** (3a de Aŭgusto, 1909 – 23a de Marto, 2002) estis usona eksperimenta psikologo. Priskribita kiel energia homo kun vario de interesoj, kiel fiziko, biologio kaj verkado, Miller eniris en la fako de psikologio cele al tiuj. Kun fono de trejnado en sciencoj, li estis inspirita de profesoroj kaj gravaj tiamaj psikologoj por labori pri variaj areoj en konduta psikologio kaj fiziologia psikologio, specife, rezulte en ŝlosilaj temoj pro konduto.

La kariero de Miller pri psikologio startis per esplorado pri "timo kiel lernita tialo kaj ties rolo en konflikto". Laboro en konduta medicino kondukis lin al lia plej elstara verko en retronutrado.

## Verkoj
* 
* 
* 
* 
* 
*  Republished as:
** 
** 
* 

## Notoj
Kategorio:Usonaj psikologoj
Delphine Lecompte

**Delphine LECOMPTE**, naskiĝinta la 22-an de januaro 1978 en Gent (Belgio), estas flandra verkistino kaj poetino. Ŝi estis poetino de la flandra mezepokstila urbo Damme kaj muzea poeto en Brugge dum unu jaro (2021), kadre de festivalo "*Mind the artist*".

En 2010, ŝi gajnis la premion C. Buddingh por ŝia unua poemkolekto ''* (La bestoj en mi). La sekvanta jaro, ŝi ricevas la literaturan premion de la provinco Okcidenta Flandrio.

Ŝi nomas sin *Patronino de la Forpelitoj.* Pro sia partopreno en la belga tv-kvizo *De slimste mens*, ŝi iĝis konata flandrino.

## Biografio 
Delphine Lecompte entreprenis studojn por iĝi interpretistino (franca-rusa), sed devis ĉesigi sian trejnadon pro psikaj problemoj. Post tio ŝi eklaboris dum kelka tempo en la kampo de prizorgado de maljunuloj.

En 2004 ŝi publikigis sian debuton, anglalingvan romanon kiu estis publikigita en Usono, *Kittens in the Boiler*.

En 2008 ŝi debutis kiel poeto per la poemo *De Dieren in mij* (La bestoj en mi) en la flandra literatura revuo *De Brakke Hond''.

En 2009 ŝia unua poemkolekto estis publikigita sub la sama titolo ('De Dieren in mij').

En 2010 Lecompte gajnis la premion C. Buddingh' pro sia poeziodebuto *De Dieren in mij*. En 2019 ŝi ankaŭ gajnis la *Premion por Literaturo* de la Provinco de Okcidenta Flandrio kun tiu sama kolekto.  

## Publikaĵoj 
Multe de ŝia poemaro temas pri vundiĝoj: timigado, seksa subpremo, perforto kaj negativa membildo kion ŝi priskribas kun multe da humoro kaj fantazio, inventante vortojn kaj kreante strangajn vortkombinaĵojn. Tiujn vortojn ŝi ŝatas pro ilia sono kaj muzikaleco.
* (nl) *De dieren in mij* (La bestoj en mi), 2009
* (nl) *Verzonnen prooi* (Imagita predo), 2010
* (nl) *Blinde gedichten* (Blindaj poemoj), 2012
* (nl) *Schachten en amuletten* (studentaranoj kaj amuletoj), 2013
* (nl) *De baldadige walvis* (La tumultema baleno), 2014
* (nl) *Dichter, bokser, koningsdochter* (Poeto, boksisto, reĝidino), 2015
* (nl) Ouest (Serĉo), 2017
* (nl) *The best of Delphine Lecompte*, De Bezige Bij, 2018
* (nl) *Vrolijke verwoesting*. *Gedichten* (Ĝoja detruado. Poemoj), De Bezige Bij, Amsterdam, 2019
* (nl) *Beschermvrouwe van de verschoppelingen (Patronino de la Forpelitoj)*. prozo, De Bezige Bij, Amsterdam, 2021

## Polemiko 
Ŝi ankaŭ ne timas doni provokajn opiniojn pri temoj kiel ekzemple pedofilio kaj la movado *Woke,* kiun ŝi riproĉas puritanismo kaj mankon de humoro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bruĝo

Kategorio:Belgaj verkistoj
Kategorio:Belgaj poetoj
4-Vinilbenzoata acido

**4-Vinilbenzoata acido** aŭ **karbokso-stireno** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la acidoj, rezultanta el oksidado de la **4-Vinilbenzila alkoholo** aŭ hidrolizo de la **4-vinilbenzoila klorido**. 4-Vinilbenzoata acido estas blanka aŭ flaveca, lumsensiva, senodora solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 4-Vinilbenzoata acido prezentas vinilan grupon kaj metanatan grupon ligitajn al la 1-a kaj 4-a karbonatomo de la benzena grupo. Ĝi konsistas je 9 karbonatomoj, 8 hidrogenatomo, 2 oksigenatomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado de la **4-vinilbenzoato** per oksidado de la *4-vinilbenzila alkoholo** en ĉeesto de kalia permanganato:

### Sintezo 2 
* Preparado de la **4-vinilbenzoato** per hidrolizo de la **4-vinilbenzoila klorido**:

### Sintezo 3 
* Preparado de la **4-vinilbenzoato** per oksidado de la **4-vinilbenzaldehido** en ĉeesto de **kalia dukromiato**:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la "4-vinilbenzamido" per interagado de la **4-vinilbenzoato*' kaj amoniako:

## Vidu ankaŭ 
* Vinilbenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Vinilbenzoatoj
Skisaltada stadiono de Saalfelden

eta|la skisaltejoj en Uttenhofen
La **Felix-Gottwald-skisaltostadiono** (germane: **Felix-Gottwald-Schisprungstadion**) troviĝas en Saalfelden, Aŭstrujo, pli konkrete en ties urbokvartalo Uttenhofen. Staras tie nuntempe kvar saltejo de la kategorioj K 15, 30, 60 kaj 85 (K=konstrupunkto). La kapacito de la stadiono koncerne spektemulojn estas de ĉ. mil vizitantoj.

## Historio 
Ĉe Biberg-monto estis du skisaltejoj el la 1970-a jaroj; en Saalfelden mem estis estinta inter 1950 kaj 1980 la tiufunkciaj lokoj *Ritzenseeschanze* kaj *Drei-Tannen-Schanze* sub la zorgado de la skiklubo *SK Saalfelden* respektive de la armea sportklubo *Heeressportverein*. Biberg-skisaltejo do aldonitis en 1986. En la 2004-a jaro oni alikontruis la K-45-saltejon al K-60-saltejo kaj la du pli malgrandaj ricevis matojn por somera funkciiĝo. Inaŭguro de la nova K-60-institucio estis en la 10.10.2004; nomiĝo de la tuto iĝis honore al Felix Gottwald, sportisto de nordia kombino kaj iama memgro de la saalfelden-a skiklubo.. Krome organizitis tie ĉi nordiaj junulaj mondĉampionadoj en 1988 kaj 1999. Inter 2005 kaj 2007 okazis surloke saltadoj en la kadro de la interkontintenaj skisaltaj ĉampionadoj de virinoj.

La aktualan saltejrekordon (pri 68 metroj) starigis Christian Reiter en la 19.3.2005.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* la saltejoj saalfelden-aj sur internacia listo

Kategorio:Saalfelden
Kategorio:Skisaltejoj
Kategorio:Aperis en 1970
34856 Savithas

'*34856 *Savithas'''* estas tre malgranda, treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Savitha Srinivasan*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2018 pro sia projekto pri robotiko kaj artefarita intelekto. Ŝi estis lernantino ĉe la Duagrada Lernejo *Interlake'' de Bellevue (Vaŝingtonio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Virginia Satir

**Virginia SATIR** (26a de Junio 1916 – 10a de Septembro 1988) estis usona verkisto kaj psikoterapiisto, agnoskita pro sia alproksimiĝo al la familia terapio. Ŝia pionira verkaro en la fako de familirekonstrua terapio honoris ŝin per la titolo Ŝiaj plej bone konataj libroj estas *Conjoint Family Therapy*, 1964, *Peoplemaking*, 1972, kaj *The New Peoplemaking*, 1988.

Ŝi estas konata ankaŭ pro la kreado de la Ŝanĝoproceza Modelo Virginia Satir, psikologia modelo disvolvigita tra klinikaj studoj. Ŝanĝadministraj kaj organizaj guruoj de la 1990-aj kaj 2000-aj jaroj akceptis tiun modelon difini kiel ŝanĝoj efikas super organizoj.

## Verkoj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Englander-Golden; P; Satir, V. Say It Straight: From Compulsions to Choices, Science and Behavior Books, Palo Alto, CA 1991. 
* 

## Referencoj 
## Literaturo 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* http://satir.web.unc.edu/about-virginia-satir/
* Obituary in the Los Angeles Times, 12a Sept., 1988
* https://totallyhistory.com/virginia-satir/. Brief biography at Webster University
* The Virginia Satir Global Network
* Satir Institute of the Pacific
* Say It Straight Foundation

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj psikoterapiistoj
Kristala vitro

La **kristala vitro** estas tre altkvalita vitro kun malalta ferenhavo, al kiu aldoniĝas materialoj, kiuj plibonigas refrakton (pliigas la refraktan indicon). Metodo de la preparado estas konata ekde 1600. Ĝia tradicia aldonaĵo estas plumbooksido (PbO), tial ĝi foje estas ankoraŭ nomita **plumba vitro**. Ĝin ne konfuzu kun la koloraj vitrobildoj kaj fenestroj faritaj per la plumba relo, kiuj ankaŭ estas nomataj vitraloj.
eta|maldekstre|
La esprimo plumba kristalo estas teknike ne preciza esprimo, ĉar en la vitro mankas la kristala strukturo kaj estas anstataŭe amorfa solido. La vortuzo restas populara pro historiaj kaj komercaj kialoj. Nuntempe plumbo sonas toksa por la konsumantoj, tial iuj fabrikantoj plibonigas la refrakton per oksidoj de aliaj ekologiemaj metaloj (titanio, zirkonio, zinko, kalio) anstataŭ plumbo kaj bario.

## Historio 
Vitroj faritaj kun aldono de plumbooksido jam estas konata jam en la mezepokoj. Veneciaj speguloj estas produktitaj ekde la 16-a jarcento, angla vitralo ekde la sekva jarcento.

## Klasifiko 
* La plumba oksidenhavo de duonkristala vitro estas relative malgranda (kelkaj procentoj)
* Vitralo enhavas proksimume 10% plumbooksidon (tipe proksimume 24%)
* Ĉeĥa kristala vitro estas kalcia-kalia vitro (la unuaj apartenas al kalcia-natria vitro). Por produkti tion, kalko kaj kalio estas aldonitaj al la sablo. La kalia vitro estas pli pure blanka, ol la natria vitro.
* Peza plumba kristalo estas kristala vitro kiu enhavas almenaŭ 30% plumbooksidon kaj havas densecon de almenaŭ 3 g/cm³.
La plumba kristalo enhavas almenaŭ 24% plumbooksidon kaj havas densecon de almenaŭ 2.9 g/cm³.
eta|

## Uzo 
* lustroj
* vazoj
* pluraj tablaj vitrovaroj

## Fontoj 
* WikiTrans
* http://www.kislexikon.hu/fenytani_uveg.html

Kategorio:Vitro
Trafika psikologio

**Trafika psikologio** estas branĉo de psikologio kiu studas la rilatojn inter psikologiaj procezoj kaj la konduto de trafikantoj kaj cirkulantoj, ĉefe laŭ ŝoseoj. Ĝenerala, la trafika psikologio celas apliki teoriajn aspektojn de psikologio por plibonigi la trafikan moveblon helpante la disvolvigon kaj aplikadon de decidoj kontraŭ akcidentoj, same kiel gvidante deziratajn kondutojn pere de edukado kaj motivigo de ŝoseuzantoj.

[eta|200ra|dekstra|trafikakcidento sur vojkruciĝo en [Tokio.]]
Konduto estas ofte studita kongrue kun la esplorado pri trafikakcidentoj por pritaksi kaŭzojn kaj diferencojn en akcidentoj. sens-movajn kaj neŭrologiajn aspektojn de psikologio al la fako de la trafika psikologio. Studoj pri faktoroj kiaj atento, memoro, spaca kognado, spertomanko, streso, ebrio, malatentigaj/ambigua stimuloj, laceco, kaj duarangaj taskoj kiel telefonado estas uzataj por kompreni kaj esplori la spertojn kaj agadojn de ŝoseuzantoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Traffic and transportation psychology
* PASS - Psychological and medical assistance for safe mobility . An interdisciplinary model to promote and secure mobility competence in Europe.
* Barjonet, P. E. (Hrsg). (2001). *Traffic psychology today*. Boston, London: Kluwer Academic Publishers.
* 
* James, Leon and Nahl, Diane. Road Rage and Aggressive Driving (Amherst, N.Y.: Prometheus Books, 2000.)
* Novaco, R. W. (2001). Psychology of Transportation. *International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences*, 15878-15882.
* Rothengatter, T. & Huguenin, D. (eds.) (2004). *Traffic and Transport Psychology. Theory and Application. Proceedings of the ICTTP 2000*. Oxford: Elsevier.
* Underwood, G. (ed.) (2005). *Traffic and Transport Psychology. Theory and Application. Proceedings of the ICTTP 2004*. Oxford: Elsevier.
* Wilde G. J. S. (1994). *Target risk: dealing with the danger of death, disease and damage in everyday decisions*. Toronto: PDE Publ.

Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Trafiko
Disvolviĝa psikologio

eta|altdekstre|dekstra|La disvolviĝa psikologio studas la ŝanĝojn kiuj okazas en la menso de persono. Tie kontrasto inter 95-jara maljunulino kaj kvinmonata bebo.
**Disvolviĝa psikologio** aŭ *evolua psikologio* estas la subfako de la psikologio kiu studas la disvolviĝadon, maturadon de psiko de individuoj kaj foje ankaŭ de grupoj. Ĝi studas la formon laŭ kiu la homaj estaĵoj laŭlonge de sia vivo, enhavas la studon de la viva ciklo, observas kiel ŝanĝiĝas kontinue la agoj de individuo kaj kiel tiu reagas al medio, kiu same estas en konstanta ŝanĝo. Psikologoj nomas "disvolviĝo" la psikologia sistema ŝanĝo kiu okazas laŭlonge de la vivo. Dum tiu procezo la persono aliras al pli kompleksaj statoj kaj pli "bonaj" ol tiuj antaŭaj.​ Tiu estas branĉo de la psikologio jam centjara. La psikologio de la disvolviĝo estas interesata en la klarigo de la ŝanĝoj kiuj okazas en la personoj dum la tempopaso, tio estas, laŭ la aĝo. Tiu subfako estas konata ankaŭ kiel “psikologio de la viva ciklo”, ĉar ĝi studas la psikologiajn ŝanĝojn laŭlonge de la tuta vivo de la personoj.

Aparte influa teorio estas la genetika psikologio de Jean Piaget. Laŭ genetika psikologio, beboj atingas la mejloŝtonan komprenon de la permanenteco de objektoj per la tuŝado kaj traktado de fizikaj aĵoj. Inter aliaj plej gravaj modeloj menciendas la psikoanalizo; la socikultura modelo de Lev Vigockij apogita en la teorio de la vakuaj spacoj de Mercedes Chaves Jaime; la teorioj de lernado; la modelo de la procezado de la informado; kaj pli ĵuse la ekologia kaj etologia modeloj. Laŭ Erik Erikson, estas serio de nepraj taskoj en la disvolviĝo de la homa estaĵo, propraj de la sinsekvaj etapoj. Tiuj taskoj estas grandparte, truditaj de la socio kaj de la kulturo. Pere de la procezo de sociiĝo la plenumo de tiuj taskoj iĝas aspiro de la propra individuo, kaj tio markas definitive ĝian konduton en difinitaj momentoj de ĝia vivo.

Formadromano aŭ laŭ la germana termino uzata tiele originallingve en multaj lingvoj *Bildungsroman* (kun signifo romano pri formado aŭ lernado) estas tiu, kiu montras la fizikan, moralan, psikologian aŭ socian disvolviĝon de rolulo de romano, ĝenerale ekde la infanaĝo ĝis la maturaĝo. Tial tiu literatura ĝenro estas arta adapto de la intencoj de la disvolviĝa psikologio.

## Referencoj 
Kategorio:Studfakoj de psikologio
Kategorio:Homa disvolvo
Ciklobutila 4-vinilbenzoato

**Ciklobutila 4-vinilbenzoato** aŭ **ciklobutila 4-stireno-karboksilato** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la 4-Vinilbenzoata acido kaj ciklobutanolo. Ciklobutila 4-vinilbenzoato estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ciklobutila 4-vinilbenzoato prezentas ciklobutilan grupon ligitan al 4-vinilbenzoata grupo. Ĝi konsistas je 13 karbonatomoj, 16 hidrogenatomo, 1 oksigenatomo, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **ciklobutila 4-vinilbenzoato** per traktado de **ciklobutanolo** kun **4-vinilbenzoata acido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **ciklobutila 4-vinilbenzoato** per traktado de **4-vinilbenzoata anhidrido** kun **ciklobutanolo**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **ciklobutila 4-vinilbenzoato** per traktado de **4-vinilbenzoata acido** kun **ciklociklobutila klorido**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **ciklobutila 4-vinilbenzoato** per traktado de **natria 4-vinilbenzoato** kun **ciklociklobutila klorido**:

## Vidu ankaŭ 
* Vinilbenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Vinilbenzoatoj
4-Vinilbenzoata anhidrido

**4-Vinilbenzoata anhidrido** aŭ **bis-karbokso-stireno** estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la anhidridoj, rezultanta el senhidratigado de la 4-Vinilbenzoata acido. 4-Vinilbenzoata anhidrido estas blanka solidaĵo, malmulte solvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. 4-Vinilbenzoata anhidrido prezentas du 4-vinilbenzoatajn grupojn ligitajn al oksigenatomo. Ĝi konsistas je 18 karbonatomoj, 14 hidrogenatomo, 3 oksigenatomo, kaj uzatas en kemiaj sintezoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **4-vinilbenzoata anhidrido** per senhidratigo de la **4-vinilbenzoata acido** en ĉeesto de **fosfora pentoksido**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **4-vinilbenzoata anhidrido** per traktado de **4-vinilbenzoila klorido** kun **4-vinilbenzoata acido**:

### Reakcio 3 
* Preparado de **4-vinilbenzoata anhidrido** per traktado de **4-vinilbenzoila klorido** kun **natria 4-vinilbenzoato**:

### Reakcio 4 
* Preparado de **4-vinilbenzamido** per traktado de **amonia klorido** kun **4-vinilbenzoata anhidrido**:

## Vidu ankaŭ 
* Vinilbenzoatoj

## Referencoj 
Kategorio:Vinilbenzoatoj
Distimio

La **distimio** (en greka, *dis* «nenormala» kaj *thimós* «humoro»), nomita ankaŭ *distimia perturbo* kaj *deprima persista perturbo*, estas kronika perturbo de la animstato kun similaj karakteroj sed malpli severaj ol tiuj de la plejgranda deprima perturbo. Kompare kun tiu lasta, la plej grandaj deprimepizodoj de la distimia perturbo estas pli maloftaj, malpli intensaj kaj pli persistaj.​

La kaŭzo de la distimio estas plurfaktora. Ties deveno indikas al organika kaŭzo, aktivata per psikosociaj faktoroj kiel la streso, la elradikigo, la morala ĉikanado, la manko de stimuloj kaj premioj en la infanaĝo, personecoj kaj mempostulaj kaj perfektemaj.

La termino estis uzita por la unua fojo de James Kocsis, de la Universitato Cornell, dum la 1970-aj jaroj.

Ĵusa ŝanĝo en la kvina eldono de la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj (DSM-5) estas la modifo de kategorio de la distimio, kies nomo estis anstataŭita per tiu de *deprima persista perturbo*. 

## Vidu ankaŭ
* Ciklotimio

## Notoj
Kategorio:Afekciaj perturboj
Ciklotimio

La **ciklotimio** estas la psikiatria diagnozo kiu priskribas perturbon de la animstato nome konsideratan mildan formon de dupolusa perturbo (iam konata kiel *mani-deprima psikozo*). Ĝi karakteriziĝas per la okazo de multaj epizodoj de *hipomanio* (troa animeco kaj energio) kun aŭ sen iritiĝo, kun epizodoj alternaj de mildaj aŭ mezmildaj deprimo kiuj ne plenumas la bazajn kriteriojn por la diagnozo de pli granda deprimepizodo. La ciklotimio, same kiel aliaj perturboj de la animstato, povas esti akompanata de anksio. Ĝi estas la plej milda variaĵo de la dupolusa gamo, malantaŭ la dupolusaj perturboj de la tipoj 1a kaj 2a. La ciklotimia perturbo, krom okazo en 0,4 - 1% de la tutmonda loĝantaro, kutime estas kronika perturbo, kiu povas daŭri multajn jarojn kaj eĉ la tutan vivon; tamen, se oni diagnozas kaj traktas ĝin ĝustatempe, estas eblo ke, en kelkaj kazoj, malaperas komplete. La indico ŝajnas sama ĉe viroj kaj virinoj, kvankam oni konstatis, ke la virinoj klopodas traktadon pli ofte, kio nepras por eviti, ke la ciklotimio evoluu al plej grava formo de dupoluseco. 

## Notoj
Kategorio:Afekciaj perturboj
Woke

[eta|Usona politikisto Marcia Fudge tenanta [T-ĉemizo|t-ĉemizon kun la titolo "Restu Woke, Voĉdonu" en 2018]]
[eta|Usona kantisto [Lead Belly uzis la frazon "Stay woke" en kanto, kiun li  aŭtoris en 1938 pro la afero de *Scottsboro Boys*.]]
[eta|[Donald Trump ĉe la Konservativa Konferenca Konvencio (CPAC) okazigita en Florido en 2022.]]
***Woke*** [elp. ŭoŭk] derivita de la afro-usonangla slanga esprimo "*staying woke*" (*resti vekita*, origine en la senco "*esti vekiĝinta*", konscia pri la sociaj cirkonstancoj de sia socia grupo*) kaj rilatas al konscio aŭ sentemo pri homaj rajtoj aŭ problemoj rilate al sociaj maljustaĵoj kiel diskriminacio kaj rasismo kontraŭ malplimultoj en la socio . En tiu kunteksto la vorto estas ofte uzata fare de aktivuloj okupiĝantaj pri socia justeco kiel virinaj rajtoj kaj rajtoj de malplimultoj.

La termino estas uzata malsame. Ekde ĉirkaŭ 2020, la esprimo "*woke''" ĉiam pli evoluis al negative ŝargita esprimo, kiel akuzo de troa politika korekteco aŭ asociata kun nuliga kulturo (angle: cancel culture) kaj malvolan memcenzuron. Ĝi estis temo de interretaj memeoj, sarkasma vortumo kaj kritiko. Tamen la Woke-movadon ankaŭ havas pozitivajn aspektojn kiel ekzemple la konscion pri povostrukturoj kiuj entrudiĝis en iuj lingvoj kiel ekzemple la vorto 'homme' kiu en la franca lingvo kaj signifas 'viro' kaj 'homo'.

## Historio 
[eta|330x330px| Protesto [Black Lives Matter kontraŭ usona polica brutaleco en 2015]]
La termino estas uzata malsame.

*Woke* estas varianto de la pasiva participo de la angla verbo , veki, en la afro-amerikana angla lingvo-vario. Komence, la esprimo ne estis uzata en politika kunteksto, sed ĝenerale rilatis al iu, kiu estis "bone informita". En la kontraŭrasisma movado, la esprimo prenis la pli specifan signifon de iu, kiu estis bone konscia pri rasismo en la usona socio.

En la 21-a jarcento, la esprimo estis ĉiam pli uzata en la signifo de "esti atente kaj konscie pri socia malegaleco". Precipe rilate al socia malegaleco kaj rasismo, la esprimo rapide akiris popularecon en sociaj amaskomunikiloj. Ĝi estis precipe vaste uzata post la morto de Michael Brown en 2014 kaj la ekesto de la movado Black Lives Matter (BLM)

Depost ĉ. 2020, la esprimo "*woke*" ĉiam pli evoluas al politika etikedo implicanta akuzon pri troigita politika korekteco kaj rilatas al la tiel-nomata nuliga kulturo kaj deviga memcenzuro . Ĝi estis la temo de interretaj memeoj, sarkasma uzo kaj kritiko.

## Referencoj 
Kategorio:Interreta slango
Kategorio:Neologismoj
La vento kiu ebenigas

***La vento kiu ebenigas*** (hispane *El viento que arrasa*) estas la unua romano de la argentina verkisto , eldonita en 2012 de Mardulce.

La loko estas la argentina provinco Ĉako. La intrigo temas pri la veno de la evangelia predikisto Pearson kaj lia filino Leni al la garaĝo de la meĥanikisto Brauer kaj lia adoleska protektato Tapioca kiam ilia veturilo difektiĝis. 

## Verkiĝo 
En intervjuo por la prilibra retejo Ojo en Tinta, Almada komentis rilate la ekeston de la ĉefideo de *La vento kiu ebenigas*:

## Akcepto 
La romano estis vaste laŭdita kaj de kritikistoj kaj de legintoj, kaj portis Almada en literaturan famon. En la sama jaro, kiam ĝi publikiĝis, ĝin elstarigis* Revuo Ñ* kiel "romanon de la jaro" kaj en 2019, post tradukiĝo en la anglan, ĝi ricevis la First Book Award de Edinburgo. Ĝi estis reeldonita plurajn fojojn, kaj tradukita en la lingvojn francan, portugalan, nederlandan kaj germanan.

Isaac Rosa, en artikolo en *El País*, skribis ke "*La vento kiu ebenigas* ne estas stilekzerco, sed male: ĝi estas matura verko, kun lerta rego de la parola lingvo kaj priskriba senseco malproksima de tiu esprima minimumismo tiel aktuala en la lastaj jaroj". La eseisto  skribis en la ĵurnalo *Perfil* ke "*La vento kiu ebenigas* estas romano, kiu elektas en originala maniero ene de la lingvo, sen grandaj gestoj aŭ anoncoj, nur ĉar ĝi rakontas alian aferon". La ĵurio de la First Book Award de Edinburgo taksis ĝin "libro zorgege desegnita", kiu havigas "profundan, poezian, kaj senseblan sperton de la pejzaĝo. Oni disponas pri la kina precizo de nemoviĝanta *road movie*. Ĝi estas malsama romano signanta la alvenon en la anglan de verkisto kun neneebla talento".

### Adaptoj 
En 2016, oni surscenigis operon bazitan sur la romano fare de Beatriz Catani kaj Luis Menacho. En 2021, la argentina reĝisoro Paula Hernández anoncis, ke ŝi reĝisoros adapton de la teksto.

## Notoj 
Kategorio:Hispanlingvaj romanoj