open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stelŝprucilo

**Stelŝprucilo** (aŭ: **stelĵetilo**, **stelkraĉilo**, **mirakla torĉo**, …) estas piroteknikaĵo: sparkanta petardo tenebla permane.
En multaj landoj ĝi estas bruligata dum la festoj de kristnasko kaj Nova Jaro.

## Funkcio 
eta|Sparklanta
Klasika stelŝprucilo konsistas el oksidenzo (kutime baria nitrato - por certigi relative malrapidan bruladon), ligenzo kiel dekstrino, faruno aŭ amelo kaj miksaĵo el diversaj metalpulvoj.
La konsisto de la metalmiksaĵo influas kiel la amaso forbrulas: fero ŝprucas la longe brulantajn, flugantajn sparkojn, zinko donas blindige helan flamon, dum aluminio garantias konstantan bruladon kaj estas pli bone stokebla. Buntaj flamoj estas atingeblaj per nitratoj aŭ kloridoj de bario (helverda), kupro (blua/verda) aŭ stroncio (ruĝa).
Kutime fero kaj aluminio estas uzataj en stelŝpruciloj.

## Produktado 
**Atentu!!**

En diversaj landoj la produktado de piroteknikaĵoj sen licenco estas delikto laŭ la leĝo pri eksplodaĵoj. Eksperimentado kun kemiaj substancoj postulas sperton kaj respondecon. Bario estas venena pezmetalo, ĉiuj nitrogen-oksidoj akcelas brulon.

eta|*Mirakla torĉo*
Por mem fari stelŝprucilojn oni devas atenti pri la miksaĵo (ĉ. 50% da okzidenzo, 30% da fero, 10% da ligenzo, 10% da aluminio), pri la fajneco de la pulvograjnetoj kaj pri la tavoldikeco. Nur per granda sperto oni atingas bele ŝprucantan miksaĵon.
Plie oni atentu, ke oni ne tro grandkvante enspiru la estiĝantajn gasojn (inter ili estas la venenaj karbona monooksido kaj nitrogena oksidoj). La temperaturoj de la brulado atingas ĝis 1000&nbsp;°C.
Fakte ne eblas blovestingi stelŝprucilon, eĉ sub akvo ili povas bruli, se la amaso ne estas tro rapide malvarmigita.

Bezonataj iloj: porcelana bovlo, kirlilo, spatelo

Kemiaĵoj:
11 g Barionitrat-pulvo, 1 g Aluminio-pulvo, 5 g malfajna fero-pulvo kaj 3 g amelo estu miksataj. Oni aldonu iom da bolanta akvo kaj kirlu ĝis oni ricevas tre viskozan paston.
Per ĝi oni kovru fero-bastonetojn (ekzemple biciklo-spokojn, antaŭe senigitaj de eventuala graso) - lasu duonon senkovrita por povi teni ilin permane.
Sekigu ilin per harsekigilo. Poste lasu ilin finsekiĝi dum minimume unu tago. Poste ili pretas.

## Kemia reakcio 
:\mathrm{Ba(NO_3)_2 \longrightarrow BaO + N_2 + 5\ O}
:\mathrm{4\ Al + 3\ O_2 \longrightarrow 2\ Al_2O_3}
:\mathrm{4\ Fe + 3\ O_2 \longrightarrow 2\ Fe_2O_3}

## Vidu ankaŭ 
* pirotekniko
* petardo

Kategorio:Kemio
Viktimo

**Viktimo** estas persono, kiu persone suferas damaĝon. Persono, suferanta aŭ mortinta en strebado al ia celo aŭ rezulte de okazaĵoj kaj sekvojn de akcidento, katastrofo, kataklismo, ekonomia krizo, krimo, epidemio, milito aŭ ankoraŭ de siaj propraj mensaj malsanoj kiel ambicio, avareco, ĵaluzo ktp. 

## Vidu ankaŭ 
*Viktimismo
*Viktimkulpo
*Procento de civilaj viktimoj

Kategorio:Juro
Praarbaro Badínsky

eta|Praarbaro Badínsky
**Praarbaro Badínsky** aŭ *Badín-a praarbaro* (Slovake: Badinský prales) troviĝas en centrala Slovakio, sud-okcidente de urbo Banská Bystrica en montaro Kremnické vrchy. Oni ĝin protektas pro raraj fagaj arbaroj, kiuj ne estis ŝanĝitaj per homa agado. La naturrezervejo estis fondita jam en la jaro 1913. Hodiaŭ la protektita areo de ĉi-rezervejo estas 30,30 ha kaj ŝirma zono estas 123,43 ha.
Protektita areo de la praarbaro troviĝas en la marnivelo de 700-850 metroj, ŝirma zono en marnivelo de 620-1025 metroj. Mezproksima varmeco estas 5,5 - 6 Celziaj gradoj kaj kutima multeco de pluveroj atingas nivelon 800-1100 milimetroj.
Oni lasis praarbaron por evoluo sen kiaj ajn homaj trafoj (intervenoj). Do, en praarbaro eblas observi ĉiujn evoluajn stadiojn kaj fazojn- plenkreskado, optimo, malapero, aŭ renovigo, maljuniĝo, ĝisvivado. Ĉi-fazoj alternas kaj kreas etaĝajn strukturon de arbara kreskaĵaro. Parto de kreskaĵoj estis detruitaj per vent-kalamito en la jaro 1947- sur ĉi-lokoj kreskas la plej junaj arboj. En praarbaro dominas fagoj, abioj kaj malpli aceroj, fraksinoj kaj ulmoj. En praarbaro troviĝas 55 fagoj kaj 7 abioj pli dikaj ol 100 centimetroj.
Regule oni eblas vidi ĉi tie cervojn, ursojn kaj de tempo al tempo ankaŭ lupojn. Birdaro estas tre diversa kaj tre specioriĉa.

B
Kategorio:Distrikto Banská Bystrica
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Saarbrücken-Klarenthal

**Saarbrücken-Klarenthal** estas kvartalo en la okcidenta parto de Saarbrücken (Germanio) kaj la naskiĝloko de la germana esperantisto Josef Burger. 

La loko havas rektan konekton al la aŭtoŝoseo A 620. Okcidente de la kvartalo estas granda areo de karbominado, kies tera surfaco signife malaltiĝis pro la minado.

Kategorio:Saarbrücken
Hertog Jan

eta|dekstra|200px|Pokalo por Hertog Jan Tripel
**Hertog Jan** (Duko Jano) estas nederlanda bieromarko kiu ekde 1995 apartenas al la internacia Interbrew grupo (nun InBev).

La marko estas intense ligita kun la en Limburgo situanta Arcena Vaporbierfarejo, kvankam nombro da bieroj longtempe estis faritaj ĉe Dommelsch. En 1998 la nomo de la Arcena bierfarejo estis ŝanĝita en Hertog Jan Brouwerij (Duko Jano Bierfarejo). Hertog Jan estas nomita laŭ la duko el la 13-a jarcento Jan la 1-a de Brabanto kiu, laŭdire ŝatis festojn kie la biero abunde fluis.

Hertog Jan karakterizas sin per ĉefe levfermenta bieroj el la pli luksa segmento kiu ankoraŭ estas tradicie farataj.

## Bieroj 
* Bockbier
* Dubbel
* Grand Prestige
* Janneke
* Karakter
* Meibock
* Oud Bruin
* Pilsener
* Primator
* Tripel
* Winterbier
* Kölsch
* Ale
* Kriek
* lambik
* Gueuze
kaj multaj aliaj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hertogjan.nl/ *(nederlandlingve)*

Kategorio:Biero
Kategorio:Bierspecoj
Kategorio:Ekonomio de Nederlando
Juliana (Nederlando)

**Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina van Oranje-Nassau van Mecklenburg** (Hago, 30-a de aprilo 1909 — Soestdijk, 20-a de marto 2004) estis Princino de Nederlando, Princino de Oranje-Nassau, Dukino de Mecklenburg kaj Princino de Lippe-Biesterfeld, kaj de la 6-a de septembro 1948 ĝis la 30-a de aprilo 1980 Reĝino de Nederlando.

## Naskiĝo kaj junaĝo 
Ŝi naskiĝis en palaco Noordeinde. Post nombro da abortoj de Vilhelmina oni timis ke ne estos tronheredonto. En tiu kazo la nederlanda trono irus, post la morto de Vilhelmina, al la posteuloj de la fratino de la patro de Vilhelmina Vilhelmo la 3-a, princino Sofia. La naskiĝo de Juliana estis por la tuta nacio granda senpezigo kaj ĉie oni celebre festis.

## Vidu ankaŭ 
* 816 Juliana

Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Reĝoj de Nederlando
Kategorio:Dukoj de Meklenburgo
Nuala Ní Dhomhnaill

**Nuala Ní Dhomhnaill** (n. 1952) estas, kun la pli maljuna Máire Mhac an tSaoi, la plej bone konata de la nunaj irlandlingvaj poetinoj. Ŝi naskiĝis en Lancashire, Anglio, en 1952 de irlandlingva gepatroj, kaj revenis al Irlando je la aĝo de 5, kaj poste vivis en Corca Dhuibhne, en la ekstrema sukokcidenta parto de Irlando, en la duoninsulo de An Daingean, kaj en an tAonach, en la Graflando de Tiobraid Árann-Tipperary.

Ŝi studis la anglan kaj la irlandan en la Universitato de Corcaigh/Cork, kaj aniĝis la 'Innti' skolon de poetoj. En 1973 ŝi edziniĝis kun la turka geologo, Dogan Leflef, kaj loĝis en Turkio kaj Nederlando dum sep jaroj.

Inter ŝiaj libroj de poezio estas:

   An Dealg Droighin (1981)
   Féar Suaithinseach (1984)
   Rogha Dánta/Selected Poems (1986, 1988, 1990);
   Pharaoh's Daughter (1990)
   Feis (1991)
   Cead Aighnis (1998).

Ní Dhomhnaill estas membro de Aosdána kaj multe verkis: krom la poezion, ŝi verkis teatraĵojn por infanoj, antologiojn artikolojn, recenzojn kaj eseojn.

Ŝi verkis nur irlande por lojaleco al la lingvo. Oni citas ŝin: "La irlanda estas lingvo de beleco, historia signifo, praradikoj kaj enorma taŭgeco por poezia esprimade tra ĝia ĉiutaga uzo". Ŝi ankaŭ flue parolas angle, turke, france, germane kaj nederlande.

La verkoj de Ní Dhomhnaill koncentriĝas je la riĉaj tradicioj kaj heredaĵo de Irlando, kaj kombinas prairlandajn temojn folklorajn kaj mitologiajn kun modernaj temoj el feminismo, sekseco kaj kulturo. Ŝi skribas: "La mito estas baza strukturigado de nia realeco, rakontmaniero kiun ni lokigas sur la kaoson de la sentoj por doni signifon al niaj vivoj".

Ní Dhomhnaill gajnis multajn premiojn kaj stipendiojn, kaj oni tradukis ŝiajn verkojn al la franca, germana, pola, itala, norvega, estona, japana, bretona kaj la angla.

Nuala nun loĝas apud Dublino kun sia edzo kaj kvar infanoj, kaj regule aŭskultebla en la irlanda radio kaj televido.

Ní Dhomhnaill
Ní Dhomhnaill
Gabriel Rosenstock

**Gabriel Rosenstock** estas irlanda poeto kaj hajko-verkisto. Li naskiĝis en Cill Fhionáin, Co. Luimnigh en 1949, al germana patro (de Schleswig-Holstein) kaj irlanda patrino, kaj nun loĝas en Dublino. Li studis en la universitato de Corcaigh.

Li estas verŝajne la plej aktiva poeto kiu verkas irlandlingve, kaj jam publikigis pli ol 100 librojn.

Rosenstock estas ano de la irlanda verkista institucio Aosdána, kaj du el liaj plej lastaj libroj estas 'Eachtraí Krishnamurphy' (La aventuroj de Krishnamurphy), 2003 kaj 'Krishnamurphy Ambaist'' (Krisnamurphy, ĉu vere?) 2004.

Lia vojaĝlibro 'Ólann mo mhiúil as an nGainséis' (Mia mulo trinkas el la Ganĝeso), 2003 iom montras liajn kredojn, intelektan vivon kaj filozofion.  Li multe tradukas irlanden el aliaj lingvoj.

Lia filo Tristan Rosenstock estas ano de la tradicia irlanda kvinopo 'Téada' (ŝnuroj).

Rosenstock, Gabriel

* Rogha Gabriel, Blog
Yngwie J. Malmsteen

**Yngwie MALMSTEEN**, arta nomo de **Lars Johan Yngve Lannerbäck**, (Stokholmo, 30-a de junio de 1963) estas sveda gitaristo .

## Historio 
eta|dekstra|Yngwie J. Malmsteen
### La Intereso pri Muziko 
Lars Johann Yngve Lannerbäck naskiĝis en Stokholmo, Svedio, la 30-an de junio 1963. Li havis lecionojn de piano kaj trumpeto kaj kiam li estis 5-jaraĝa gajnis sian unuan gitaron, kiu restis neuzata ĝis la 18-a de septembro 1970 kiam li vidis per televido specialan programon pri la forpaso de Jimi Hendrix. Kio pli multe prenis atenton de la knabo Malmsteen ne estis la tekniko mem de Hendrix, sed la momento kiam li rompis kaj poste bruligis la gitaron.

Malmsteen multe havis influon de Deep Purple precipe pro la klasikaj influoj de la gitaristo Ritchie Blackmore. Tio konatigis lin kun klasikaj komponistoj kiel Bach, Vivaldi, Beethoven, Mozart kaj Paganini, inter aliaj.

Li estis unu el la pioniroj en la komponado de muzikoj kun miksaĵoj inter klasika muziko kaj pezroko.

### Dediĉo al Muziko 
Kiam li estis 10-jaraĝa adoptis la familinomon de sia patrino, Malmsteen, kaj ekde tiam komenci dediĉi ĉiujn siajn energiojn al la muziko kaj ĉesis iri al la lernejo. En la lernejo li ĉiam estis konsiderita kiel "problemulo", kverelis ofte kaj bone sukcesadis nur en tiuj fakoj kiuj plaĉis al li: angla lingvo kaj artoj. Lia patrino, rimarkante liajn talentojn, permesis ke li restu hejme kun siaj kd-j kaj gitaro.

## Diskografio 
* 1984 - Rising Force
* 1985 - Marching Out
* 1986 - Trilogy
* 1988 - Odyssey
* 1989 - Trial By Fire: Live in Leningrad
* 1990 - Eclipse
* 1991 - Collection
* 1992 - Fire and Ice
* 1994 - The Seventh Sign
* 1995 - Magnum Opus
* 1996 - Inspiration
* 1997 - Facing the Animal
* 1998 - LIVE!
* 1998 - Concerto Suite for Electric Guitar and Orchestra in Em, Opus 1
* 1999 - Alchemy (albumo)
* 2000 - War to End All Wars
* 2001 - Concerto Suite LIVE
* 2002 - The Genesis
* 2002 - Attack!!
* 2004 - G3 Live: Rockin' in the Free World
* 2005 - Unleash The Fury

## Eksteraj ligiloj 
* persona retejo

Kategorio:Gitaristoj
Kategorio:Svedaj muzikistoj
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 30-an de junio
Hiperikacoj

alternative=Hypericum montanum i02.jpg|eta|Hypericum montanum i02
La **hiperikacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 10 genrojn kaj preskaŭ 600 speciojn.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (28 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Hypericaceae* Juss. - hiperikacoj
*****Ascyrum* L. - asciro*
*****Cratoxylum* Blume - kratoksilo
*****Eliea* Cambess. - elieo
*****Harungana* Lam. - harungano
*****Hypericum* L. - hiperiko
*****Lianthus* N. Robson - lianto
*****Psorospermum* Spach - psorospermo
*****Santomasia* N. Robson - santomazio
*****Thornea* Breedlove & E.M. McClint. - torneo
*****Triadenum* Raf. - triadeno
*****Vismia* Vand. - vismio

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Máire Mhac an tSaoi

**Máire Mhac an tSaoi** (elparolata maa-re vak a tii), brila irlandlingva poetino (4-an de aprilo 1922 - 16-an de oktobro 2021).  Ŝi faris brilan akademian karieron, fariĝis diplomato kaj laboris en pluraj irlandaj ambasadoj.

Inter la libroj de poezio de Máire Mhac an tSaoi estas

**Margadh na Saoire* (La dunga foiro), 1956.
**Codladh an Gaisgígh* (La dormo de la heroo), 1973.
* *An Galar Dubhach* (La malhela/malĝoja malsano), 1980.
* *An Cion do dtí Seo* (Ĝisnuna Verkaro), 1987.
* *Trasládáil* (angligo de klasikaj irlandaj poemoj), 1997.
* *SHOA agus dánta eile* (SHOA kaj aliaj poemoj), 1999.

Ŝia unua romano estis verkita en 2001:  *A Bhean Óg Ón ...* (O, juna virino tiu ...)

Máire Mhac an tSaoi havas ankaŭ tre famajn parencojn: Ŝia patro, Seán Mac an tSaoi (angle Seán McEntee) estis longe financa ministro de Irlando. Unu onklo, Pádraig de Brún estis prezidanto de la universitato de Gaillimh (angle Galway), kaj eminenta klasika  fakulo, kiu multe tradukis de la helena, latina kaj aliaj lingvoj al la irlanda. Ŝia edzo, Conor Cruise O'Brien, estas verkisto, politikisto, diplomato, ĵurnalisto.

Kategorio:Irlandaj poetoj
Kategorio:Irlandlingvaj verkistoj
Internaciaj Ekzamenoj

**Internaciaj Ekzamenoj** de ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) kaj UEA (Universala Esperanto-Asocio) mezuras la kapablon praktike uzi Esperanton. Centoj da esperantistoj jam ekzameniĝis je elementa aŭ meza nivelo. Atestilo de la du plej prestiĝaj internaciaj Esperanto-organizaĵoj estas premio pro bona lernado kaj instigo por plua progreso.

La ekzamenoj konsistas el tri partoj: gramatika testo, skriba parto kaj parola parto. Nur sukcesintoj en la gramatika testo rajtas partopreni la skriban parton de la ekzameno kaj, atinginte en tiu skriba parto la sukceslimon de 60 poentoj (el 100), la parolan parton.

La estraro de UEA rekomendas, ke ties delegitoj "atingu almenaŭ la mezan nivelon de Internaciaj Ekzamenoj de ILEI / UEA". Simile, laŭ la regularo pri la nova ILEI/UEA ekzameno pri instru-kapablo, "kandidatoj devas posedi Esperanton minimume ĝis la nivelo de la meza ekzameno de ILEI/UEA".

Nuntempe estas eble esti ekzamenata nur ĉe oficiala ekzamensesio, kiu okazos kadre de UK aŭ aliaj Esperanto-aranĝoj, kies organizantoj petas kaj laŭregule prizorgas la aferon. La plenigita petilo devas alveni al IEK tri monatojn antaŭ la komenco de la sesio.

La plej detalajn informojn pri la ekzamenoj (postulojn, rekomendatan literaturon, specimenajn testojn ktp) oni trovas en la gvidilo "Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA (3a eld.)", 3 eŭroj, mendebla ĉe UEA.

Tiu broŝuro estas trovebla sur la retejo de ILEI kaj sur www.edukado.net

En la jaro 2009 estis aprobita regularo por ekzamensesio por blinduloj. La Komitatoj de UEA kaj de ILEI aprobis ĝin en la jubilea jaro de la naskiĝo de Louis Braille: 1809.

En la jaro 2011 Internacia Ekzamena Komisiono aprobis tri novajn regularojn:
1) Regularo por malĉeesta sesio.
2) Regularo por nivelo "Unua Kontakto".
3) Regularo por nivelo "Sojla Nivelo".

Vidu: Internacia Ekzamena Komisiono

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la retejo *edukado.net* 
* *Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA* en *LibraryThing*

Kategorio:Edukado de Esperanto
Irlando (apartigilo)

**Irlando** povas esti:

* Irlando, insulo en nordokcidenta Eŭropo.
* Respubliko Irlando, nuntempa ŝtato okupanta la plejparton de la insulo.
* Nord-Irlando, parto de la Unuiĝinta Reĝlando, okupanta la nordan sesonon de la insulo.
* Irlanda Libera Ŝtato (1922 -1937)

## Vidu ankaŭ 
* Irlanda lingvo
Coluna

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Guanhães*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* retejo pri la  kaŝaso *Coluninha'' de Belo Horizonte, nomata laŭ la loko Coluna (same ) 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Amboise

eta|dekstra|240ra|Amboise vidita de la reĝa kastelo
**Amboise** estas franca urbo ĉe la rivero Luaro, ĉirkaŭ 20&nbsp;km oriente de Tours. Ĝi situas en la departemento *Indre-et-Loire*, en la regiono Centro-Valo de Luaro ( ). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de 40.65 km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Loches* kaj al la kantono ''*.

## Ĉefaj monumentoj 
* Kastelo de Amboise
* Le Clos Lucé
* La pagodo de Chanteloup
* La fontano Max Ernst

## Famuloj 
Pro la reĝa kastelo, multaj famuloj vivis en Amboise, la plej fama certe estis Leonardo da Vinci, kiu mortis en Le Clos Lucé.

* La reĝo Karlo la 8-a naskiĝis kaj mortis tie.
* La poeto Jean Commire naskiĝis tie.
* La filozofo Louis-Claude de Saint-Martin, aŭtoro post Louis Blanc de la frafrazo « Liberté, Égalité, Fraternité » (libereco, egaleco, frateco) naskiĝis tie.

Inter nuntempaj famuloj oni povas mencii:
* Mick Jagger, kiu posedas bienon apude (en Pocé-sur-Cisse)
* Michel Debré, kiu estis urbestro de Amboise.

Artfamuloj el Amboise:
* Martine Le Coz, verkisto, premio *Renaudot* 2001.
* Camille Aubaude ttt-ejo , verkisto, poeto.
* Gonzague Saint Bris, verkisto, historiisto, premio *Interallié'' 2002.
* Armand Langlois, pentristo, freskisto, skulptisto.
* Jean Marc Doron, teatra surscenigisto.

## Ĝemelurboj 
Ekzistas jenaj ĝemelurboj:

* 20ra Vejer de la Frontera en Andaluzio, Hispanio
* 20ra Baleni en Rumanio
* 20ra Fana en Malio
* 20ra Boppard en Germanio
* kadra|20ra Suwa en Japanio
* 20ra Vinci en Italio

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Indre-et-Loire
* arondismento Loches

* Amboise (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo de la komunumo


Kategorio:Komunumoj de Indre-et-Loire
Le Clos Lucé

eta|dekstra|Le Clos Lucé
**Le Clos Lucé** estas vilao en Amboise, Francio, ĉirkaŭ 500 metrojn for de la reĝa kastelo de Amboise, al kiu ekzistas subtera pasejo.

Le Clos Lucé estis konstruita de Étienne le Loup meze de la 15-a jarcento. En 1490 la franca reĝo Karlo la 8-a aĉetis ĝin por sia edzino Ana de Bretonio. Poste uzis ĝin la reĝo Francisko la 1-a kaj ties fratino Margareta de Navaro, kiu tie ekverkis sian libron *Heptameron*.

En la jaro 1516 Francisko la 1-a de Francio invitis Leonardon da Vinci al Amboise kaj donis al li *Le Clos Lucé* kiel viv- kaj laborloko. Leonardo alvenis tie kunportante la pentraĵojn Mona Lisa, *La virgulino kaj la infano kun sankta Ana kaj Johano , la baptisto* kaj *Sankta Johano la baptisto*. Li vivis tie dum tri jaroj ĝis sia morto la 2-an de majo 1519.

Hodiaŭ Le Clos Lucé estas muzeo, kie videblas 40 modeloj de la maŝinoj inventitaj de Leonardo.

## Bildaro 

File:Clos_luce_05.jpg|La dormĉambro de Léonardo da Vinci
Image:Clos_luce_06.jpg|La dormĉambro de Margareta de Navaro
File:ClosLuce03.jpg|La granda ĉambro
File:ClosLuce08.jpg|La kuirejo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala ttt-ejo de La Clos Lucé

Kategorio:Amboise
Clos-Lucé
Genio

[right|thumb|[Germanio|Germana fizikisto Albert Einstein ofte estas citita kiel unu el la plej grandaj genioj en la historio]] 
**Genio** estas  la plej alta grado de la homaj kapabloj, superega inteligentulo.

La vorto devenas tra la franca *génie*, el la latina *genius* (komence: "la kreanto"), de la greka *γίγνομαι* ("iĝi", poste en romia religio *persona protektanta dio*, *talanto* kaj *talento*). Oni uzas ĝin por personoj kun eksterordinara krea spirita potenco (ekzemple *genia sciencisto*, *genia artisto*) aŭ persono kun eksterordinaraj kapabloj pri aliaj fakoj (*genia sportisto*).

Laŭ romia mitologio, **genio** estas diaĵo, kiu zorgas pri la destino, bona aŭ malbona, de ĉiu homo

## Vidu ankaŭ 
*Alta intelekto
*Intelekto
*Krepovo
*Majstro
*Multfakulo

Kategorio:Inteligenteco
Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Scienco
Indochine

**Indochine** estas franca muzikbando kies muzikaro komence posedis novondan influon, sed kiu poste fariĝis pli poproka kun kelkfoje gota kaj glama emo.

## Komencoj 
Ni tempas en majo 1981 kiam Nicola Sirkis kaj Dominique Nicolas, ambaŭ 22-jaraĝa, komencas marmeladi kaj kanti sub la nomo **Indochine**, referenco al la antaŭa franca kolonio Hindoĉinujo kiu grave impresis la du kunulojn, interalie pere de la verkoj de Marguerite Duras. En septembro de la sama jaro, alia membro, Dimitri Bodianski aliĝas al la duopa grupo kaj zorgas pri la saksofonio. Tuj poste ili sukcesas koncertumi sur malgranda pariza sceno. Dank'al tiu performanco kaj iliaj unuaj unuopaĵoj *Dizzidence Politik* kaj *Françoise* ili fariĝas iomete konita de la rokmuzikaj kritikoj. Post la veno de la frato de Nicola, Stéphane Sirkis, ili multobligas la scenajn spektaklojn. Ili akompanas la grupon Taxi girl kaj faras la unua parto de iliaj koncertoj dum la turneo, sed iompostiome Indochine fariĝas tiom fama ke la grupanoj de Taxi Girl timas ke Nicola Sirkis eklipsu iliajn proprajn performancojn kaj decidas ĉesi la aranĝon. Sur la pado de l'sukceso, Indochine aperigas en 1982 ilian unuan albumon, ''L'aventurier* kiu vere alceltrafas kaj fariĝas la ŝlagro de somero 1983.

## Sukcesa klimakso 
La venontaj jaroj, per albumoj kiel *Le Péril Jaune* aŭ *3*, Indochine trudos sin kiel unu el la ĉefaj rokbandoj de la franca sceno de la 1980-oj, kunlaborante kun famuloj kiel Serge Gainsbourg. La turneo en 1986 estos impresa sukceso, kaj la milda voĉo de Nicola Sirkis facile kres unuiĝon kun la publiko. La grupo bone eksportiĝos, kaj trafas notindan sukceson por franckantistoj en Skandinavio kaj cetera Eŭropo. Post kelkaj monatoj de ripozo en 1987, Indochine konscias ke ĉiuj malpaciencas pri ilia venontaĵo kaj proponas *7000 Danses''' kies kruda rokeco kaj nigreco tute kontrastas de la aliaj albumoj. La publika respondo estas ne tiom entuziasma. Dum la grupo monde turneas en Francio, Belgio, Svisio, Kebekio, kaj en Peruo kies koncerto en Limo arigas 48000 ŝatantojn, multaj voĉoj komencas klaĉi pri la sonĝiro de la grupo, taksante ĝin kiel malbona kopio de The Cure.

## Malfacilaj tempoj dum la 1990-oj 
## Granda reveno en 2002 
## Diskografio 
* L'aventurier (1982)
* Le péril jaune (1983)
* 3 (1985)
* Indochine au Zénith (live) (1986)
* 7000 danses (1987)
* Le baiser (1990)
* Le birthday album 1981-1991 (compilation) (1991)
* Un jour dans notre vie (1993)
* Radio Indochine (live) (1994)
* Unita (compilation) (1996)
* Les versions longues (compilation) (1996)
* Wax (1996)
* Indo-Live (live) (1997)
* Dancetaria (1999)
* Génération Indochine (compilation) (2000)
* Nuits intimes (2001)
* Paradize (2002)
* 3.6.3 (live) (2004)
* Le birthday album 1981-1996 (compilation) (2004)
* Alice & June (19-a de decembro 2005)
* Hanoï (live) (19-a de februaro 2007)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
* 

Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1981
Juvelisto

**Juvelisto** estas homo, kiu prilaboras aŭ vendas juvelojn, tio estas dediĉas sin al juvelarto aŭ juvelfabriko.

## Famaj juvelistoj 
* Peter Carl Fabergé
* Louis Cartier
* Frédéric Boucheron
* Sotirio Bulgari

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Juvelarto
Christian Gotthilf Salzmann

eta|Paroĥa domo de la Andreas-komunumo en Erfurto, kie deĵoris Salzmann; kun memorigtabulo.
**Christian Gotthilf SALZMANN** (naskiĝis la 1-an de junio 1744 en Sömmerda, mortis la 31-an de oktobro 1811 en Schnepfenthal) estis germana protestanta pastro kaj pedagogisto. Unu lia filo estis la geodeziisto kaj forsta fakulego Ernst Julius Theodor Salzmann.

## Vivo 
Kritikante la edukadosistemon de la 18-a jarcento, la paroĥestro de Sömmerda kaj profesoro ĉe la *Philanthropinum* de Dessau impresis la kortegon de Gotha. Salzmann propagandis naturan evoluon de korpo kaj spirito kaj fidoplenan kunlaboron inter lernantoj kaj instruistoj. La kortego en Gotha permesis al li realigi lian programon, kiun li teorie priskribis en sia pamfleto *Anweisung zu einer zwar nicht vernünftigen, aber doch modischen Erziehung der Kinder*. La titolo en traduko: "Instrukcio al se ne racia tamen moderna eduko de infanoj". Li aĉetis la bienon Schnepfenthal por elstarigi la edukejon.

Li fondis en 1784 la filantropan edukadan instituton Schnepfenthal, apud Gotha.

Salzmann studadis teologion en la universitato de Jena, kaj fariĝis pastro en 1768. Tiufunkcie li deĵoris de 1772-81 ankaŭ en Erfurto, ĉe la Preĝejo Sankta Andreo.

## Pedagogo praktika kaj teoria 
Ekde 1781 ĝis 1784, li laboradis ene de la filantropa instituto fondita de Johann Bernhard Basedow en Dessau. Li finfine fondis sian propran instituton en 1784 en Schnepfenthal. Inter la kunlaborantoj de Salzmann, oni povas mencii Johann Christoph Friedrich GutsMuths aŭ Johann Matthäus Bechstein.

En sia verko *Krebsbüchlein* (1780), Salzmann kritikis per nekutima maniero la edukadajn metodojn de sia tempo. Pro *Conrad Kiefer*, oni sekve kromnomis lin la germana Jean-Jacques Rousseau, ĉar li same apogis romantikan vidpunkton pri edukado.

Unu lia adepto estis Friedrich Fröbel.

## Vidu ankaŭ 
*Christian Ludwig Lenz, instruisto kaj bofilo de Salzmann
*Salzmann-lernejo (Schnepfenthal)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Homoj rilataj al Gotha
Kategorio:Philanthropinum (Dessau)
Geosfero

[eta|250px|Kvin subterenoj de la geosfero: [atmosfero, biosfero, atmosfero, litosfero, hidrosfero (kun kriosfero).]]
La **geosfero** estas la regiono de la tersurfaco, en kiu ĉiuj sferoj tuŝas kaj enpenetras unu la alian.

La sferoj (= ŝeloj en la regiono de la Tero) estas:
* atmosfero - gasosfero, konsistanta el unuopaj sferoj: troposfero, stratosfero, mezosfero, termosfero kaj ekzosfero,
* biosfero - flaŭro kaj faŭno,
* litosfero - petra sfero,
* hidrosfero - akva sfero, inkluzive de la kriosfero (glacio).

Aliaj nocioj, ofte en tiu kunteksto uzataj, estas noosfero kaj antroposfero.

eta|maldekstra|380px|Strukturo de la teratmosfero (germanlingva)

Kategorio:Geografia terminologio
Endre Tóth

**Endre TÓTH** (1931-1981) estis hungaro, pianisto kaj aŭtoro de rakontoj en Esperanto kaj en la hungara. Li blindiĝis kiel infano pro eksplodo de mino. En 1982 aperis lia novelaro *Lappar, la Antikristo*, kiu envicigas lin inter la plej gravajn Esperanto-prozistojn de la 20-a jarcento. La samnoman rakonton el la novelaro ukrainigis Viktor Pajuk (*Literaturnyj Ternopilo*, n-ro 1, 2012).

## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de kaj pri Endre Tóth en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Tóth, Endre
Tóth, Endre
Tóth, Endre
Tóth, Endre
Conceição do Pará

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Divinópolis''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Andrea del Verrocchio

** Andrea di Michele di Cione** nomita **Le Verrocchio** (naskiĝis en 1435 en Florenco, Italio; mortis la 10-an de oktobro 1488 en Venecio, Italio) estis skulptisto, pentristo, juvelisto kaj arkitekto itala, kiu laboris ĉe la kortego de Lorenco de la Mediĉoj, *la Grandioza*.

Li pentris plurajn famajn verkojn, kiel la *bapton de Kristo*, verkita dum 10 jaroj kun lia lernanto Leonardo da Vinci. Oni diras, ke ĝi estas lia lasta pentraĵo, ĉar vidinte ke la lernanto superregis lin, li ĉesis pentri kaj okupiĝis poste nur pri skulptado. Por respekti sian majstron, Leonardo finis neniun el siaj skulptaĵoj.

Verrocchio havas tre personan stilon, sed multajn ideojn, li elĉerpis el la skulptaĵoj de Donatello. Famaj skulptaĵoj liaj estas:
* la fama *Davido*, reprezentante eble la junan Leonardon,
* la *Colleone* en Venecio.
Li estis profesoro ĉe la plej fama ateliero en Florenco kaj estis instruisto de Leonardo da Vinci kaj Botticelli.

## Vidu ankaŭ 
* Leonardo da Vinci
* *NNDB Tracking the entire world*
* *Pitoresco.com* 
* *Infopedia*
* *Catholic Encyclopedia*
* *Yesnet.yk.ca*

Kategorio:Renesancaj skulptistoj
Kategorio:Italaj renesancaj arkitektoj
Kategorio:Italaj renesancaj pentristoj
Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Italaj skulptistoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Viroj
Arcen

eta|200px|Arcen: Municipejo
**Arcen** estas fortresurbeto, kaj formas unu el ĉefloĝejoj de la municipo Arcen en Velden en Limburgo Nederlando, ĉ. 12 kilometroj norde de Venlo.

Laŭlonge la Mozo oni dragas por la elfosado de sablo. Pro tio ekestis kelkaj lagoj. Krom la termobanejo, kaj bangaloparko kaj la t.n. "kastelĝardenoj" de kastelo Arcen Arcen ankaŭ altiras turistojn pro la loka bierfarejo, kie oni faras la bieron Hertog Jan. Pliaj monumentaj konstruaĵoj estas la kirko, formplanita de H.W. Valk, kaj la municipejo laŭ plano de A.J. Kropholler.

## Historio 
Arcen apartenis al la "Overkwartier van Gelre" aŭ hispana Opper-Gelre. Dum la sukceda milito de Hispanio ĝi estis okupita de prusiaj trupoj, kaj tiel ĝi restis germana kiel parto de prusia Opper-Gelre dum ĉ. unu jarcento (ĝis 1814).

## Eksteraj ligiloj 
* retejo pri Arcen 
* mapo el 1868 kaj satelitfoto el 2006

Geografia pozicio:
()

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Venlo
Antroposfero

La **antroposfero** (greke: anthropos - *homo*; sfera *globo*) estas vivspaco kreita de la homo.

Ekzemploj por ĝi estas agraraj, kulturaj kaj industriaj pejzaĝoj en urboj kaj vilaĝoj.

## Vidu ankaŭ 
* antropogena pejzaĝo
* Teknosfero
* Antropoceno
* Kosmorubo

Kategorio:Homa ekologio
Kategorio:Geografia terminologio
Kategorio:Artefaritaĵoj
Paolo Uccello

[eta|300px|La batalo ĉe San Romano, kontraŭatako de Micheletto da Cotignola,  [1455, Luvro, Parizo.]]
**Paolo di Dono**, pli bone konata kiel **Paolo Uccello**, (naskiĝis en 1397 en Florenco, Italio; mortis la 10-an de decembro 1475 en Florenco) estis itala pentristo kaj mozaikisto, historie fama pro sia pionira laboro pri lineara perspektivo. Li estis subtenata de la potenca familio de Mediĉoj.

Oni nomas Uccellon la patro de perspektiva pentrado.
Verkoj kiel *La batalo ĉe San Romano* (ĉirkaŭ 1456) montras novajn eblojn pri spaca prezentaĵo.
Ankaŭ sur la pentraĵo *Ĉasado* (ĉirkaŭ 1460), kiel li provas prezenti la hundojn tridimensie, ĉar li scias, ke la profundeco estas grava por la impreso de la rigardanto.

Ocello estis edziĝinta al Tomasa Malifichi, la paro havis filon kaj filinon. Laŭ Giorgio Vazari, en sia libro "Vivoj de la plej grandaj pentristoj, skulptistoj kaj arkitektoj", sia filino Antonia ankaŭ estis pentristino.

## Eksteraj ligiloj 
* Senpagaj videoj pri la batalo ĉe San Romano de Uccello (ttt-ejo de CED)
eta|maldekstra|*Nokta ĉasado*, detalo
eta|center|*Epizodoj de ermita vivo*

Kategorio:Italaj pentristoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Gotikaj pentristoj
Kategorio:Florencaj pentristoj
Lorenzo de Mediĉo

**Lorenzo de la Mediĉoj** kromnomita **Lorenzo la Grandioza**, filo de **Piero de Cosimo de la Mediĉoj** (naskiĝis la 1-an de januaro 1449 en Florenco; mortis la 8-an de aprilo 1492 en la vilao de Careggi, Florenco) estis itala politikisto kaj la estro de la senjorlando de Florenco dum la itala Renesanco.

Komence li regis kun sia frato Giuliano de Mediĉoj, ĝis ties murdo en la jaro 1478 en la katedralo de Florenco, dum la konspiro de la Pazzi, el kiu li mem eskapis.

## Vidu ankaŭ 
* Girolamo Savonarola
* *La Princo*

Kategorio:Italoj de la 15-a jarcento
Kategorio:Mediĉoj
Kategorio:Italaj renesancaj humanistoj
Kategorio:Mecenatoj
Kategorio:Florencanoj
Retpaĝo

eta|Ekzempla retpaĝo en la esperantalingva vikipedio.
**Retpaĝo** aŭ kelkfoje **TTT-paĝo** estas aro de dokumentoj, bildoj, taŭgaj dokumentoj. Estas informo-provizo kiu taŭgas por TTT kaj kiun oni povas aliri per TTT-legilo. Ĉi tiaj dokumentoj estas kutime en HTML-a aŭ XHTML-a formato, kaj provizas hipertekstajn navigilojn al aliaj TTT-paĝoj per hiperligiloj.

Retpaĝoj povas ekstraktiĝi aŭ el surloka komputilo aŭ el fora servilo. Oni povas agordigi Retservilon por ke ĝi nur donu aliron al privata reto (ekz. al la intrareto de iu komerca kompanio), aŭ por ke la paĝoj estu publikaj sur TTT. Retpaĝoj estas petataj kaj servataj de retservilo per Hiperteksto-Transiga Protokolo (HTTP).

Retpaĝoj povas konsisti el dosieroj da senŝanĝa teksto tenata ene de la retservilo (t.e. statika retpaĝo), aŭ la servilo mem povas konstrui la (X)HTML-on aparte por ĉiu retpaĝo kiam ajn TTT-legilo petas tion (t.e. dinamika retpaĝo).

Retpaĝo estas speco de TTT-dokumento.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefpaĝo
* Alteriĝa paĝo
* TTT-ejo
* Interreto

Kategorio:Interreto
Kategorio:Komputiko
Siksto la 4-a

**Siksto la 4-a**, **Francesco della Rovere** **OFM Conv.** (naskiĝis la 21-an de julio 1414 en Celle Ligure ĉe Savona, Ligurio; mortis la 12-an de aŭgusto 1484 en Romo) estis papo de la 9-a de aŭgusto 1471 ĝis la 12-a de aŭgusto 1484.

Siksto la 4-a estis onklo de Julio la 2-a.

Kategorio:Papoj
Kategorio:Viroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1414
Kategorio:Mortintoj en 1484
Kategorio:Minoritanoj
Antropogena pejzaĝo

**Antropogena pejzaĝo** estas pejzaĝo influita de la homo, ekestinta per homa agado. Escepte de malmultaj praarbaraj regionoj kaj nealireblaj regionoj kiel dezertoj, altmontaroj kaj polusregionoj hodiaŭ preskaŭ ĉiuj pejzaĝoj estas forte antropogene influitaj.

Ekzemploj:
* La kalvaj altaĵoj de Skotlando, kiuj origine estis arbarkovritaj
* La parkpejzaĝo de la regiono Münster en Germanio
* La erikejo de Lüneburg en Germanio, kiu ekestis per senarbigo por la salproduktado
* La alpoj (montarpaŝtejoj) de la eŭropaj altmontaroj
* La germanaj arbaroj, preskaŭ senescepte en la 19-a jarcento plantitaj forstoj
* Holando en Nederlando, kiu origine estis marfundo
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Kulturaj pejzaĝoj
Kategorio:Homa geografio
Kategorio:Kultura geografio
Lorenzo di Credi

**Lorenzo di Credi**, fakte '''Lorenzo di Andrea d'Oderigo'*, (naskiĝis ĉirkaŭ 1459 en Florenco, Italio; mortis la 12-an de januaro 1537 en Florenco) estis itala pentristo, juvelisto kaj skulptisto.[eta|600|Lorenzo di Credi: Maria kun la infano kaj du sanktuloj, [Dresdeno, Gemäldegalerie Alte Meister ]]

## Literaturo 
* *Kindlers Malereilexikon*, Kindler Verlag AG, Zürich 1964-1971
* Franziska Windt, *Andrea del Verrocchio und Leonardo da Vinci'', Münster, 2003, ISBN 3-930454-39-4

Kategorio:Italaj pentristoj
Kategorio:Italaj skulptistoj
Confins

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* (Granda Belo-Horizonto) kaj en la mikroregiono *Belo Horizonte''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun . En la municipo situas la Internacia Flughaveno de Belo Horizonto.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Kriosfero

La **Kriosfero** estas la regiono de la surfaco de planedo, kiu estas kovrita per glacio. Al tio apartenas la marglacio, la glaĉerŝildoj, la glaĉersokloj, la montaraj glaĉeroj kaj la areoj kovritaj de la neĝo.

La kriosfero estas decide grava por la klimatosistemo de planedo, ĉar ĝi havas grandan reflektokapablon (albedo).

## Vidu ankaŭ 
* Glaciepoko
Maria Edgeworth

**Maria EDGEWORTH** (naskiĝis la 1-an de januaro 1767 en Oxfordshire - mortis la 22-an de majo 1849) estis angla-irlanda romanverkistino kaj moralisto. Ŝi estis la filino de Richard Lovell Edgeworth.

Edgeworth dediĉis plejofte siajn verkojn al la edukado de infanoj, kaj al la moraladmono de la popolo. Ŝi tial redaktis multajn malgrandajn kaj popularajn tekstojn, kies signifoj estis tuj kompreneblaj per la legado de la faktoj.

Ŝi ankaŭ verkis interesajn romanojn pri Irlando, kiuj inspiris al Walter Scott fariĝi sammaniere la romanverkisto de Skotlando. Preskaŭ ĉiuj romanoj de Maria Edgeworth estis tradukitaj al la franca lingvo per Louise Swanton, Elise Voïart, Élisabeth de Bon, Augustine Gottis, Eugénie Niboyet, Adèle Sobry, ktp...

## Nekompleta listo de verkoj 
* *Letters for Literary Ladies* - 1795
* ''The Parent's Assistant* - 1796
* *Practical Education* - 1798
* *Castle Rackrent* (1800) (romano)
* *Early Lessons* - 1801
* *Belinda* (1801) (romano)
* *Essay on Irish Bulls* - 1802 (politika teksto)
* *Popular Tales* - 1804
* *The Modern Griselda* - 1804
* *Moral Tales for Young People* - 1805 (6 vols)
* *Leonora* - 1806
* *Tales of Fashionable Life* - 1809
* *Ennui* - 1809 (romano)
* *The Absentee* (1812)
* *Patronage* - 1814 (romano)
* *Harrington, a tale* - 1817
* *Ormond, a tale* - 1817
* *Comic Dramas* - 1817
* *Memoirs* - 1820
* *Early Lessons* - 1822
* *Helen'' - 1834

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Irlandaj verkistoj
Kategorio:Virinoj
Robert Southey

**Robert SOUTHEY** (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1774 - mortis la 21-an de marto 1843) estis angla poeto de la romantika movado. Li estis unu el la famaj "*Lake Poets*" (Poetoj de la Lago) kaj cetere fariĝis Poeto Laŭreata. Kvankam lia fameco hodiaŭ malfortiĝas kompare kun siaj samtempuloj kaj amikoj (precipe William Wordsworth kaj Samuel Taylor Coleridge), la versoj de Southey ankoraŭ ĝuas sufiĉe grandan popularecon.

Southey estis plie literatura klerulo, kaj verkis plurajn biografiojn hodiaŭ havantajn historian intereson, ekzemple pri la vivoj kaj verkoj de John Bunyan aŭ John Wesley.

## Vidu ankaŭ 
* Orbuklulino

Southey, Robert
Southey, Robert
Southey, Robert
Edmund Burke

eta|maldekstra|225px|Edmund Burke
**Edmund BURKE** [Edmund bœrk] (naskiĝis la 12-an de januaro 1729 - mortis la 9-an de julio 1797) estis angla-irlanda politikisto, verkisto, oratoro, politika teoriisto kaj filozofo. Li restis longatempe membro de la brita malalta ĉambro (House of Commons), en la politika partio Whig. Oni memoras pri Burke ĉefe pro sia subteno de la amerikaj kolonioj kontraŭ la reĝo Georgo la 3-a, antaŭ la Usona Revolucio.

Li estas ankaŭ konata pro sia firma kritiko de la franca revolucio de 1789 en sia verko *Pensoj pri la Revolucio en Francio*. Pro tio li fariĝis unu el la plej gravaj personoj inter la plej konservataj membroj de la partio Whig, al kiuj tiam oponis la membrojn favorajn al revolucio, gviditaj de Charles James Fox. Oni ofte rigardas Burke kiel unu el la fondintoj de angla-usona konservativismo.

En lia *Filozofa Enketo pri la Origino de Niaj Ideoj de la Sublimo kaj de la Belo* (1756), li opinias ke la belon oni asocias kun febleco kaj virineco, dum la sublimon oni asocias kun forto kaj vireco.

## Vidu ankaŭ 
* Mary Wollstonecraft

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Anglaj filozofoj
Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Membroj de la brita parlamento
Kategorio:Filozofoj de edukado
Nederlanda Esperanto-Asocio

eta|Partumo de L.E.E.N al Beneluksa Kongreso en 1953.
**Nederlanda Esperanto-Asocio "La Estonto Estas Nia"** aŭ  **Nederlandse Esperantisten-Vereniging "La Estonto Estas Nia"** (mallonge **LEEN**) estis nederlanda Esperanto-asocio. En 1994 LEEN kunfandiĝis al Esperanto Nederland.

LEEN ankaŭ uzis la nomon **Nederlanda Societo Esperantista "La Estonto Estas Nia"**.

## Historio 
[eta|La estraro de LEEN en 1907: [Dirk Frans Romein, Heiman Blok, A. M. Valeton kaj Dreves Uitterdijk.]]
eta|*Ledenlijst der Nederlandsche Esperantisten-Vereeniging*, 1909.
eta|Regularoj LEEN, 1907.
LEEN fondiĝis en 1905 kiel neŭtrala Esperanto-asocio. Kunfondantoj estis pioniroj Dreves Uitterdijk kaj Dirk Frank Romein. LEEN aliĝis en 1934 al Universala Esperanto-Asocio kaj en 1936 al Internacia Esperanto-Ligo.

### Periodaĵoj 
Ekde 1908, la organo de LEEN estis *La Holanda Pioniro: Monata oficiala organo de la Holanda societo Esperantista "La Estonto estas Nia"*.

En 1918, Jacob Leendert Bruijn fondis la gazeton *Nederland-Esperanto*, kiu akceptis kontribuojn de ĉiuj nederlanda Esperanto-asocioj. Ekde 1919, la gazeto kune apartenis al LEEN kaj la Federacio de Laboristaj Esperantistoj.

## Lokaj sekcioj 
Jen nekompleta listo de lokaj sekcioj de LEEN:

* Delftsche Esperantovereniging "La Espero" en Delft (1932-1949).
* Vereeniging "Tra la Mondo" en Dordrecht.
** Organo: *La Dordrechta Esperantisto: Organo de la Dordrechta Esperanto-Unuigo „Tra la Mondo”*.
* Rotterdamsche Esperantisten-Vereeniging "Merkurio" en Roterdamo (de 1906).

## Referencoj 
Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Nederlandaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto Nederland
Tradiciaj vestoj

**Tradiciaj vestoj** estas specifaj vestoj, kiuj estas karakterizaj por apartaj kulturoj, regionoj, aŭ landoj. Ili ofte havas historiajn, religiajn, aŭ sociajn signifojn kaj povas varii laŭ la okazo aŭ ceremonio, por kiu ili estas portataj. En multaj kulturoj, tradiciaj vestoj estas esprimo de identeco kaj heredaĵo, kaj ili ofte estas portataj dum specialaj eventoj, festoj, aŭ religiaj ritoj. Tiuj vestoj reflektas la lokajn klimaton, materialojn, kaj modojn, kiuj evoluis tra la jarcentoj kaj estis transdonitaj de generacio al generacio.

## Afriko 
* Nuntempa Afrika virina vesto
* Nuntempa Afrika vira vesto
* bubuo
* kaftano

## Azio 
* *Arabaj landoj*
** burnuso
** ĉadoro
** fezo
** kaftano
* *Irano*
** Tradiciaj vestoj de Irano
* *Barato*
** *Dhoti*
** sario
* *Indonezio*
** kebajo
** sarongo
** songkok
* *Ĉinio*
** hanfu
* *Japanio*
** kimono
* *Nepalo*
** Dhaka topi
* *Tibeto*
** Tradiciaj vestoj de Tibeto
* *Uzbekio*
** Tradiciaj vestoj de Uzbekio

## Eŭropo 
* *Estonio*
tradiciaj vesto de Estonio
* *Francio*
** Tradiciaj vestoj de Batz
** Tradiciaj vestoj de Bulonjo-ĉe-Maro
** Tradiciaj vestoj de Piktavio
* *Germanio kaj germankulturaj regionoj*
** Tradiciaj vestoj de Alta-Silezio
** Diandlo
** Gamsbart
** Lederhosen
* *Hispanio*
** tradiciaj vestoj de Katalunio
** mantilo
* *Italio*
** Abruzoj: tradiciaj vestoj de Abruzoj
** Basilikato: tradiciaj vestoj de bazilikato 
** Kalabrio: tradiciaj vestoj de Kalabrio 
** Sardio: tradiciaj vestoj de Sardio; Elmas
** Triesto: tradiciaj vestoj de Triesta regiono
* *Judoj*
** Tradiciaj judaj vestoj
* *Kimrio*
** Tradiciaj vestoj de Kimrio
* *Nederlando*
** Tradiciaj vestoj de Nederlando
** Marken
* Tradiciaj vestoj de Osetio: vidu Osetoj
* *Pollando*
* *Rumanio*
** Tradiciaj vestoj de Rumanio
* *Rusio*
** http://gcon.perm.ru/foto/news/2006-07-31b.jpg
* en 18-a jarcento la popoloj de Eŭropo
Jérémy Chatelain

**Jérémy CHATELAIN** (naskiĝis  en Créteil) estas franca kantisto, partopreninto al "Star Academy&nbsp;2".

## Biografio 
**Jérémy** pasigis infanecon en Draveil, en ĉirkaŭaĵo de Parizo, en konkorda familio: lia patro estas garaĝestro, lia frato Julien pasiiĝas por modo kaj lia pli juna fratino Amandine, naskiĝinta en 1990, ŝategas teatron.

Li komencis ekludi pianon kiam li estis 5-jaraĝa, kaj poste lernis ludi perkutinstrumentojn. Estas notinde, ke li estis provizora basisto de la *hard-rock* bando Helmet.

Estante 10-jaraĝa, li ekverkis siajn unuajn tekstojn, kaj, kapon razitan, li provis *deejaying hip hop*. "En mia kvartalo, pop-muziko estis malestimata. Tamen miaj proksimaj amikoj kromnomis min Pascal Obispo! Ili sciis, ke tiu muziko plej interesis min." Malgraŭ bonaj notoj (12 kaj 13 en provekzameno de franca lingvo), Jérémy forlasis sian liceon en 2002 por partopreni la 2-an elsendon de "Star Academy". Post unua promesplena unuopaĵo "Laisse-moi" (Lasu min), kiun li mem verkis, aperis en 2003 lia unua albumo "Nouveau-né" (Nov-naskito).

Li edziĝis kun kantistino Alizée la , en Las Vegas. La  ŝi naskis ilian filinon nomitan Annie-Lee (aŭ Annily).

En marto 2006 aperis lia dua albumo, kun pli elektraj tonoj: "Variétés françaises" (Francaj varieteoj).

## Unuopaĵoj 
* 2003: "Laisse-moi" (Lasu min)

## Albumoj 
* 2003: "Nouveau-né" (Nov-naskito)
* 2006: "Variétés françaises" (Francaj varieteoj)

## Internaj ligiloj 
* Alizée
* Nolwenn Leroy, gajninto de "Star Academy 2"
* Emma Daumas, partopreninto al "Star Academy 2"
* Georges-Alain Jones, partopreninto al "Star Academy 2"

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo 

Kategorio:Francaj kantistoj
Kategorio:Franclingvaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Esperanto Nederland

**Esperanto Nederland** estas tutlanda Esperanto-asocio de Nederlando, kiu estas landa asocio de la Universala Esperanto-Asocio. Ĝi havas lokajn klubojn en multaj urboj, kiel Amsterdamo, Groningen kaj Eindhoven.

## Misio 
La  celo de la organizo estas faciligi la lingvan komunikadon en internaciaj rilatoj per pli facile lernebla kaj pli justa, transnacia lingvo. La idealo tradicie estis tiu de multlingva kaj plurforma eŭropa socio, kun egala traktado de ĉies lingvo kaj kulturo. 

La asocio subtenas la dotitan katedron pri Interlingvistiko kaj Esperanto ĉe la Universitato de Amsterdamo. Ĝi eldonas dulingvan (nederlandan-Esperantan) revuon *Fenikso* ĉiun duan monaton. Ĝi organizas du studsemajnfinojn ĉiujare por lernantoj je ĉiu nivelo. Ekde 2021 ankaǔ organizas jaran 'kulturan tagon', ĉiam en alia urbo. 

## Historio 
Esperanto Nederland estiĝis en 1994 el fuzio de Nederlanda Esperanto-Asocio "La Estonto Estas Nia" kaj Federacio de Laboristaj Esperantistoj.  La nomo Esperanto Nederland estas komprenebla same en Esperanto kiel en la nederlanda. Kelkajn jarojn poste aliĝis ankaŭ la *Nederlanda Grupo de Geinstruistoj pri Esperanto* — la nederlanda branĉo de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj — kaj la *Kristana Unuiĝo de Nederlandaj Esperantistoj.* Per tio la nederlanda movado supervenkis la malnovan disiĝon socian, kiu estis tipa por Nederlando. La nederlanda branĉo de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista ne aliĝis.  

Ekde la komenco de la 20-a jarcento la Esperanto-movado havis aparte fortan pozicion en Nederlando. Oni povas konstati tion ekzemple el la fakto ke en la lando ekde 1930 situas la Internacia Esperanto-Instituto, ekde 1993 en propra domo en Hago, kaj ekde 1955 en Roterdamo la Centra Oficejo de UEA. Kaj eksterlandaj esperantistoj estis ĉiam denove impresitaj, kiam ili ankoraŭ en la 1980-aj jaroj telefonis el telefonbudoj de la ŝtata nederlanda poŝto (antaŭ ol poŝtelefonoj iom post iom anstataŭis la telefonbudojn) kaj tie ĉiuj instrukciojn legis en la nederlanda, franca, angla, germana kaj en Esperanto.

## Eldonado 
Membroj de Esperanto Nederland ricevas dumonatan asocian gazeton. De 1994 ĝis almenaŭ 2010, la gazeto nomiĝis *FEN’X* [FENiks], kiel aludo al la origina asocia mallongigo FEN (Federacio Esperantista Nederlanda) kaj al la mitologia birdo Fenikso, kiu ĉiun kvinan jaron bruliĝas kaj rejuniĝinta leviĝas el sia cindro. De plej malfrue la jaro 2014 ĝi simple nomiĝas *Fenikso*.

## Estraro 
En la jaro 2024, la estraro de Esperanto Nederland konsistas el:
* Prezidanto: Marc van Oostendorp
* Sekretario: Rob Groeneveld
* Kasisto: Loes Demmendaal
* Membro: Peter van Noorden
* Membro pri informado: Ineke Emmelkamp

## Eksteraj ligiloj 
*    La oficiala retejo de Esperanto Nederland
*  Pluraj numeroj de la asocia gazeto *Fenikso* ekde la jarokolekto 2008, komplete elŝuteblaj en formato PDF
* (nederlanda) Drongo lingvofestivalo

## Referencoj 

Kategorio:Nederlandaj Esperanto-asocioj
Meznivelnutra

En geografio, **meznivelnutra** estas termino uzata por lagoj kun lito de subakvigitaj akvaj plantoj kaj meza nivelo de nutraĵoj. Ĉi tiuj lagoj estas ankaŭ de meza travidebleco, profundo kaj temperaturo. La termino estas uzata por distingi la specon de akvo de la aliaj specoj: saleta akvo, plantoza akvo, pura akvo, peza akvo, malmultvivsubtena akvo, reuzata akvo, antikva akvo, sala akvo. La termino estas ankaŭ uzata por plantoj, signifante ke ili estas bazitaj sur grundoj enhavantaj mezajn kvantojn de nutraĵaj.

Kategorio:Akvo
Kategorio:Geografio
Kategorio:Lagoj