open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cincinnata strangolisto

La **cincinnata strangolisto**  [angle *The Cincinnati Strangler*] estas la kromnomo donita al la seria murdisto kiu seksperfortis kaj strangolis sep maljunajn virinojn apud Cincinnati, Ohio inter 1965 kaj 1966.  Estis ofta supozo, ke la identeco de la cincinnata strangolisto estas Posteal Laskey, ekstaksiisto.

Kvankam li arestiĝis pro nur unu murdo, la murdoj finiĝis kiam Posteal Laskey kaptiĝis.  

Li estis origine kondamnita al morto. Tamen la Usona Suverena Kortumo aboliciis la mortopunon, kaj lia puno reduktiĝis al dumviva mallibero. (Poste la Suverena Kortumo restarigis la mortopunon). Laskey mortis en prizono la  de naturaj kaŭzoj.

Kategorio:Usonaj seriaj murdistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1938
Kategorio:Mortintoj en 2007
Universitato de Friburgo

eta|300ra|dekstra|Ĉefkonstruaĵo de la Universitato de Friburgo
La **Universitato de Friburgo** fondiĝis la 4-an de oktobro 1889. Ĝi estas la ununura komplete dulingva universitato de Svislando. La plej multaj kursoj okazas kaj en la germana kaj en la franca lingvo.

La universitato havis 2007 proksimume 10'000 studantojn kaj laborigis proksimume 1100 personojn inter kiuj 210 profesoroj. La universitato havas relative grandan kvanton da studantoj el aliaj kantonoj kaj de eksterlando.

La universitato posedas kvin fakultatojn, nome la filozofian fakultaton, la jursciencan fakultaton, la teologian fakultaton, la faklutaton por ekonomiaj kaj sociaj sciencoj kaj la matematik-natursciencan fakultaton.

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Friburgo

Kategorio:Friburgo
Friburgo
Eurostat

dekstra
La **Eŭropa Statistika Oficejo**, mallonge **Eurostat**, estas la oficejo pri statistiko de la Eŭropa Unio. Ĝia sidejo estas en Luksemburgio.

La oficejo produktas statistikojn por la ŝtatoj de la Eŭropa Unio, kies datumoj kolektiĝis de la naciaj statistikaj oficejoj de la membroŝtatoj. Gravan rolon la institucio havas por la harmoniigo de statistikaj difinoj kaj kalkulaj metodoj. Tiel estas garantiata, ke eblas kompari la unuopajn membroŝtatojn kaj aparte ilian ekonomian evoluon.

La oficejo ne nur kreas komparojn de la kompletaj ŝtatoj, sed ankaŭ de unuopaj regionoj. Por tio ĝi uzas la nomenklaturon NUTS. Kadre de la tiel nomata "Urba Aŭdito" (angle "Urban Audit") aldone kreiĝas urbaj statistikoj.

En Eurostat interalie laboras la litova esperantistino *Valdonė Kasperiūnienė*.

## Vidu ankaŭ 
* Internacia Statistika Instituto

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj retaj paĝoj de la oficejo

Kategorio:Eŭropa Unio
Kategorio:Eŭropa Komisiono
Kategorio:Statistiko
Damaoj

eta|dekstra|300px|Damaa familio en la agrikulturo
La **damaoj** (aliaj nomoj: **damara, bergdamara, bergdama**) estas afrika etna grupo interalie en Namibio (la nomformo *damara* estas ina dualformo). Ili parolas lingvon similan al tiu de la namoj kaj la sanoj (boŝmanoj). Kune kun la sanoj ili estas taksataj la plej fruaj setlantoj de suda Afriko.
maldekstra|eta|150px|tradicia setlejo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de afrikaj etnoj

Kategorio:Etnoj en Namibio
Kategorio:Etnoj en Afriko
Universitato de Itala Svislando

maldekstra|100ra
La **Universitato de Itala Svislando** fondiĝis 1996 kiel unua ŝtata universitato en Kantono Tiĉino. Ĝi havas sian sidejon en Lugano. Kun proksimume 3350 studantoj en 2020 ĝi estas la plej malgranda de la svisaj universitatoj. Multaj de la studantoj venas el Italio. La universitato estas fifama pro siaj altaj studkostoj (po semestro po 2000.- CHF por svisoj kaj 4000.- CHF por eksterlandanoj).
__NOTOC__

## Programo 
La universitato ofertas bakalaŭrajn kaj magististrajn studojn kaj doktoriĝojn en ekonomiaj sciencoj, komunikadsciencoj, informatiko kaj arkitekturo (en Mendrisio). Krome al la universitato apartenas la sekvantaj institutoj:
300ra|eta|maldekstra|
300ra|eta|maldekstra|
* Instituto por alpa historio
* Instituto por la esplorado de la mediteranea regiono
* Progresita lern- kaj esplorinstituto pri elektronikaj sistemoj
* Instituto por la esplorado de arta inteligento
* Eŭropa ĵurnalismo-observejo (EJO)
* Suna Esplorinstituto Locarno (IRSOL)

## Elektitaj instruistoj 
* Mario Botta, arkitekto
* Chris Dawson, filozofo kaj esperantisto
* Luca Maria Gambardella
* Gilles Kepel
* Olaf Schenk
* Jürgen Schmidhuber
* Mauro Pezzè

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Itala Svislando

Kategorio:Kantono Tiĉino
Kategorio:Lugano
Itallingva Svislando
Epiro (administra regiono)

La regiono **Epiro** () estas moderna administra regiono en la nordokcidento de Grekio. La regiono sude limas kun la *Ambraka Golfo* kaj la regiono Etolio-Akarnanio, oriente kun Tesalio kaj Makedonio, de kio ĝi estas dividita per la Pindos-montaro. Norde Epiro limas al Albanio, kaj okcidente ĝi limiĝas per la Ionia Maro, kio estas parto de la Mediteranea Maro. Administra centro de la regiono ekde la mezepoko estas la urbo *Ioanina*. La administra regiono ampleksas areon de 9.200 kvadrataj kilometroj kaj havas proksimume 350.000 loĝantojn.

Ĝi dividiĝas en kvar provincojn ("prefektujojn", νομοί - *nomí*):
* Artao,
* Ioanino,
* Prevezo kaj
* Tesprotio.

Dum antaŭaj jarcentoj la historia regno Epiro ankaŭ ampleksis pli nordan teritorion, kiu nun estas parto de Albanio. En tiu regiono, kiun la grekoj nomas Norda Epiro (Βόρεια Ήπειρος), vivas signifa greklingva malplimulto.
maldekstra|eta|satelita bildo de la regiono

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj pri la regiono (en la greka) 
* germanlingva paĝaro pri Epiro

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano

eta|250ra|Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano

La **Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano** (france: **École polytechnique fédérale de Lausanne**, mallongigo: EPF Laŭzano aŭ EPFL) estas politeknika altlernejo de la Svisa Federacio en Laŭzano. Ĝi estis fondita 1968 el partoj de la iama kantona universitato en la komunumo Ecublens VD. Ĝi estas la franclingva frata altlernejo de la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko

En 2019, ĉirkaŭ 12,000 studentoj el 125 landoj studis en la politeknika lernejo. La universitato estas membro de la World University Leaders Forum kaj en 2011 aliĝis al la Euro-Tech University Alliance.

La politeknika lernejo situas en la franclingva parto de Svislando, kaj ĝia germanlingva ekvivalento estas la ETH Zurika Instituto pri Teknologio.

Inter la elstaraj profesoroj kiuj instruis en la institucio, oni povas nomi Martin Odersky, Alvaro Siza kaj Henry Markram. Kelkaj el la famaj diplomiĝintoj estas Jacques Dubois kaj Georges de Mestral. Tra la jaroj, la universitato aljuĝis honordoktorecojn multajn fojojn, inter aliaj al Ahmed Zewail, Françoise Barra-Sinoussi kaj Daphne Koller.

## Historio 
La radikoj de la institucio troveblas en 1853 kaj komence nur proksimume 11 studentoj studis en la institucio. En 1969 la lernejo iĝis sendependa akademia institucio en sia nuna formo.

## Akademia organizo 
EPFL estas organizita en ok lernejojn, kiuj mem konsistas el institutoj kiuj grupigas esplorsekciojn ĉirkaŭ oftaj temoj:
* lernejo de Bazaj Sciencoj
* lernejo de Inĝenierio
* lernejo de Arkitekturo, Civila kaj Media Inĝenierado
* lernejo de Komputado kaj Komunikado
* lernejo de Vivsciencoj
* kolegio pri Teknologia Administrado
* kolegio de Homaroj
* EPFL Mezoriento

Aldone al la ok lernejoj, ekzistas sep rilataj institucioj:
* Svisa Kancero-Centro
* centro por Biomedicina Bildigo
* centro por Altnivela Scienca Bildigo
* artlernejo de Laŭzano
* kampuso Biotech
* Weiss Centro por Bio kaj Neŭro-Inĝenierado
* Nacia Centro por Superkomputado de Svislando

## Elektitaj instruistoj 
* Éva Bayer Fluckiger
* Gábor Laurenczy
* János Pach

## Vidu ankaŭ 
* Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando
* EPFL (metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano, EPFL
* Radio-prelego de d-ro Arthur Baur pri la du najbaraj universitatoj en Laŭzano (pdf)
* Radio-prelego de d-ro Arthur Baur pri la du najbaraj universitatoj en Laŭzano (mp3)

EPFL
Laŭzano
Ioniaj Insuloj (administra regiono)

La regiono **Ioniaj Insuloj** () estas unu el 13 administraj regionoj ("periferioj", περιφέρειες - *periféries*) de Grekio. La regiono konsistas el la teritorio de la nordaj insuloj de la samnoma insularo en la Ionia Maro, proksimaj al la okcidenta marbordo de Grekio, ekskluzive de la insulo Kitero, kiu laŭ **geografia** difino do jes ja estas parto de la insularo.

## Historio 
Ĝis la jaro 1797 la insularo apartenis al la Respubliko Venecio. Tiujare la insulo Korfuo, kiu ĝis 1805 iĝis "protekta areo" de Rusio, kaj la aliaj insuloj iĝis konkeritaj de la napoleona armeo de Francio. Jam dum la jaro 1800 la armeo de Britio transprenis la potencon. Sub brita "protekto" el la insularo inkluzive de Kitero kaj Antikitero kreiĝis "Respubliko de la Ioniaj Insuloj". Dum 1864 la ioniaj insuloj, post voĉdono en la respublika parlamento, aliĝis al la ŝtato Grekio.

## Provincoj 
La administra regiono Ioniaj Insuloj konsistas el la provincoj ("prefektujoj", νομοί - *nomí*):
* Korfuo
* Lefkado
* Kefalonio, konsistanta el la insuloj Kefalonio kaj Itako
* Zakinto
La nomoj Korfuo, Lefkado kaj Zakinto poe *kaj* signas geografian insulon, administran provincon *kaj* la ĉefan loĝlokon sur la koncerna insulo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la administra regiono Ioniaj Insuloj 
* pliaj paĝoj de la administra regiono 
* turismaj informoj pri la Ioniaj Insuloj 

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Reflekto

[eta|dekstra|Akva reflektiĝo de la alpa monto [Materhorno]]
**Reflekto** (de la latina vorto *reflectere*: re-klini, re-turni) en fizika senco estas fenomeno, per kiu radio (luma, akustika, elektrona kaj simile) trafanta la surfacon de korpo, estas reflektata de ĉi tiu en direkto simetria al sia antaŭa rilate al la normalo al la surfaco. Se temas pri luma radio, por la rigardanto en la surfaco ekestas la impreso de spegula bildo.

## Priskribo 
Se la surfaco estas glata aŭ kompare al la radia ondolongo malsignife malglata, validas la "leĝo de reflekto": radio, kiu alvenas en certa angulo de la surfaco, reflektiĝas de la surfaco en ekzakte la sama angulo. Se la surfaco malglatas, la lumo dise reflektiĝas kaj ofte priskribeblas per la fizila "radia leĝo de Lambert".

*Retroreflekto* estas la nomo por reflekto, kiu plejparte redirektiĝas al la direkto de la radia fonto.

Multaj historiaj kaj modernaj palacoj, monumentoj aŭ aliaj reprezentaj konstruaĵoj havas reflektobasenon, do areon plenan je akvo, kiu arkitekture tiel poziciiĝis, ke ĝi por la rigardantoj reflektas la bildon de la konstruaĵa fasado kaj pliimpresigas ties aspekton.
[eta|350ra|[Siosepolo|Si-o-se Pol, ponto de Esfahano (Irano).]]

En probabloteorio kaj stokastikaj procezoj, la principo de reflektado por Wiener-procezo deklaras, ke se la vojo de Wiener-procezo f(t) atingas valoron f(s)=a en tempo t=s, tiam la posta vojo post tempo s havas la saman distribuon kiel la reflektado de la posta vojo sur la valoro a. Pli formale, la principo de reflektado rilatas al lemo koncerne la distribuadon de la suprema de la Wiener-procezo, ankaŭ nomita Browniana moviĝo. La rezulto rilatigas la distribuadon de la supremo de la Browniana movo al la tempo t kun la distribuo de la procezo en tempo t. Ĝi estas konsekvenco de la forta Markov-posedaĵo de Brownia moviĝo. 

[eta|dekstra|Principo de la 90°-angula reflektilo: iu ajn estu la incida angulo de [lumradio en ebeno orta al la ebenoj de la du speguloj, la reflekta radio estas paralela al la incida radio (iasence *retroreflekto*).]]
[eta|centre|350ra|Reflekta angulo θr egalas incidan angulon θi, θi = θr, θt estas transmisiita [refrakto|refrakta angulo θt.]]

## Vidu ankaŭ 
* Difrakto
* Prisma ortilo
* Miraĝo
* Polarizado
* Refrakto
* Spegulo

## Reflekto de elektra ondo 
## Reflekto de sona ondo 
## Referencoj 
Kategorio:Akustiko
Kategorio:Elektro
Kategorio:Optiko
Universitato de Bazelo

La **Universitato de Bazelo** () estis fondita en la 4-a de aprilo 1460 kaj do la plej malnova altlernejo de Svislando. Ĝi posedas unu el la plej renomaj bibliotekoj de Svislando. La nuna ĉefkonstruaĵo troviĝas ĉe Petersplatz kaj estis inaŭgurita en la jaro 1939.
eta|160ra|

## Historio 
La universitato estis fondita okaze de la Koncilio de Bazelo per la Papo Pio la 2-a. La fondodokumento datiĝas de la 12-a de novembro 1459, la oficiala inaŭguro okazis la 4-an de aprilo 1460.

## Fakultatoj 
Komence la universitato posedis kvar fakultatojn (arto, teologio, medicino, jurisprudenco. 1937 estis aldonita naturscienca fakultato kaj 1971 aldoniĝis la Biocentro de la Universitato de Bazelo. En 2003 estis kreita fakultato pri psikologio.

## Konataj profesoroj, kiuj instruis ĉe la Universitato de Bazelo 
Inter aliaj ĉe la Bazela Universitato instruis:
* Johano Boano
* Bonifacius Amerbach
* Karl Barth
* Philipp Bechius (1521–1560)
* Daniel Bernoulli
* Jakob Bernoulli
* Sebastian Brant
* Jacob Burckhardt
* Ernst Ludwig Ehrlich
* Adolf Gasser
* Karl Jaspers
* Peter Luder (1468)
* Sebastian Münster
* Friedrich Nietzsche
* Johannes Oekolampad
* Franz Overbeck
* Alexander Markowitsch Ostrowski
* Paracelsus
* Adolf Portmann
* Botond Roska
* Christian Friedrich Schönbein
* August Socin
* Johann Jacob Spreng
* Hermann von der Goltz
* Jacob Achilles Mähly 1864
* Carl Albrecht Bernoulli
* Johann Jakob Bachofen
* Wilhelm Vischer-Bilfinger
* Rudolf Massini, la Maljuna
* Rudolf Massini, la Juna
* Karl Meuli
* Walter Muschg
* Hans-Peter Tschudi
* Georg Balthasar Metzger

## Nobelpremiitoj 
Du nobelpremiitoj pri medicino laboris ĉe la Universitato de Bazelo, nome Tadeus Reichstein (1950) kaj Werner Arber (1978).

## Vidu ankaŭ 
* Kunstmuseum Basel
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Universitato de Bazelo (germane).
* Rektoroj de la Universitato de Bazelo (germane).
Sukumoj

La **sukumoj** estas afrika popolo kies setlejo situas je la suda bordo de la Viktoria lago en Tanzanio. Tie vivas proksimume 3 milionoj da sukumoj. Ili estas unu el la plej grandaj etnoj en Tanzanio, ili kontribuas 13 procentojn de la tuta loĝantaro. La sukumoj estas parencaj al la popolo de la njamvezoj. La plej grava centro de la sukumoj estas Muanzo. La sukuma lingvo estas bantua lingvo.

## Ekonomio 
La sukumoj plejparte kultivas agrojn, kaptas fiŝojn kaj bredas bestojn.

## Eksteraj ligiloj 
* *The Sukuma Museum Tanzania Africa* , privata fotopaĝo

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Pano Kufonisi

[eta|150px|situo de ambaŭ Kufonisi-insuloj en la [Egea Maro]]
**Pano Kufonisi** (, "Supra Kufonisi") estas insuleto en la Egea Maro, inter la kontinenta parto de Grekio kaj tiu de Turkio. La insulo apartenas al la administra regiono Suda Egeo de Grekio, kaj al la insularo kaj provinco Cikladoj. Administra centro de la insulo estas la samnoma havena urbo *Pano Kufonisi*.

La insulo troviĝas tuj najbare de la insulo Kato Kufonisi, kaj proksimume 5 kilometrojn sudoriente de Naksoso. Kun amplekso de pli-malpli 4 oble 3 kilometroj la preskaŭ ronda insulo estas malgranda, kaj kun alteco de ne pli ol 110 metroj ankaŭ relative ebena.

Dum la jaro 2001, sur la insulo vivis 270 loĝantoj, preskaŭ ĉiuj en la ĉefa loĝloko. Ĉefaj enspezoj estas fiŝkaptado, ne plu multe da agrikulturo, sed kompense pli kaj pli da ĝermanta turismo. Intertempe pramoj regule alvojaĝas la insulon, kaj ekzistas tranokteblecoj por feriantoj. Ankaŭ iuj tavernoj ekzistas sur la insulo.

Kategorio:Insuloj en Grekio
Kato Kufonisi

[eta|150px|situo de ambaŭ Kufonisi-insuloj en la [Egea Maro]]
**Kato Kufonisi** (, "Malsupra Kufonisi") estas insuleto en la Egea Maro, inter la kontinenta parto de Grekio kaj tiu de Turkio. La insulo apartenas al la administra regiono Suda Egeo de Grekio, kaj al la insularo kaj provinco Cikladoj. Administra centro de la insulo estas la samnoma havena urbo *Pano Kufonisi*.

La insulo troviĝas en distanco de nur 300 metroj de la iom pli eta insulo Pano Kufonisi, kaj proksimume 6 kilometrojn sudoriente de Naksoso. Kun longo de 6 kilometroj kaj maksimuma larĝo de 2 kilometroj la insulo havas areon de 4,3&nbsp;km², kaj kun alteco de maksimume ol 121 metroj ankaŭ relative ebena.

Kontraste al la najbara insuleto Pano Kufonisi, Kato Kufonisi estas baze neloĝata, se ne konsideri iujn paŝtistojn, kiuj dum la someroj kampadas sur ĝi kaj paŝtas siajn kaprojn. Feriantoj de la insuleto Pano Kufonisi ŝatas kaj rajtas dumtage viziti la neloĝatan insuleton per fiŝistaj boatoj.

Kategorio:Insuloj en Grekio
Periodoj de literaturo

**Periodoj de literaturo**, **literaturaj periodoj** aŭ **literaturaj epokoj** (ankaŭ nomitaj movadoj) estas mensaj dividoj per kiuj la pristudanto aŭ simpla ŝatanto de literaturo povas ordigi, klasifiki kaj lokigi la diversajn literaturajn produktaĵojn laŭlonge de la historio. La bazo de tiu sistemo kuŝas sur la supozo, ke de tempo al tempo la komuna modo aŭ mondokoncepto varias en difinita mondoregiono kaj tiamaniere ŝanĝas ankaŭ la literaturan produkton. Tio taŭgas ne nur por literaturo, sed ankaŭ por aliaj artaj produktaĵoj (muziko, arkitekturo, ktp) kaj eĉ aliaj kulturaj kamparoj (religio, filozofio, moroj, ktp.).

## En Eŭropo 
Ekzemple en Eŭropo oni kutimas pripensi la kulturan historion de la kontinento post la klasika erao laŭ jenaj periodoj:
* Mezepoko
* Renesanco
* Klasikismo
* Baroko
* Romantismo
* Modernismo

## En Japanio 
* Antikva
* Klasika
* Mezepoka
* Fruamoderna
* Moderna

## En Turkio 
* Antaŭislama periodo
* Islama periodo
* Respublika periodo

## Subdividoj 
Kompreneble la multnombraj verkoj eblas klasigi nur en plej kompleksa ordigo. Tiele en tiuj ampleksaj periodoj eblas diferencigi inter pli precizaj epokoj, inter stilaj skoloj, foje laŭgeografiaj skoloj, ktp. Krome kaj ĉefe dum la 20-a jarcento la granda kvanto de literaturo verkita kaj konsumita en ĉiuj landoj permesas la subdiferencigon de plej precizaj grupoj de verkistoj: konatuloj, samideanoj, ktp., kiuj tre ofte verkas similmaniere.

Kategorio:Literaturo
Suda Egeo

**Suda Egeo** ( []) estas unu el la 13 regionoj de Grekio, kiu ampleksas la pli sudajn grekajn insulojn de la Egea Maro. Ĝi havas proksimume 300.000 loĝantojn kaj konsistas el la insularoj Dodekanesoj (kiu laŭ geografia vidpunkto apartenas al la sud-sporadaj insuloj), kaj Cikladoj, kiuj ambaŭ estas memstaraj provincoj ("prefektujoj", νομοί - *nomí*). Administra centro estas la urbo *Ermupoli* (Ερμούπολη) sur la insulo Siros.

El la insuloj de la du insularoj iuj el la pli grandaj - ekzemple Deloso, Rodiso aŭ en la najbara Norda Egeo la insuloj Lesbo kaj Samoso - havas tradiciajn esperantajn nomojn, listigatajn ekzemple en la esperanta vortaro PIV, aliaj ne estas oficiale listigataj en la esperantaj vortaroj. Estas iom strange nomi iujn (ĝenerale la pli grandajn) insulojn el la grupoj per esperanta o-finaĵo kaj aliajn (tendence la pli etajn) per simpla transliterigo de la greka nomo, sed por ne krei tro da novaj esperantaj vortoj, sekviĝis tiu principo.

## La provincoj kaj iliaj insuloj 
* Provinco Dodekanesoj
** Agatonisi
** Alimia
** Arki
** Astipalea
** Ĥalki
** Giali
** Imia
** Kalimnos
** Karpatos
** Kasos
** Kastelorico
** Kos
** Leros
** Lipsi
** Nisiros
** Patmos
** Prasoniso
** Pserimos
** Rodiso *(Rodos)*
** Ro
** Saria
** Strogili
** Simi
** Telendos
** Tilos

* Provinco Cikladoj
** Amorgos
** Anafi
** Andros
** Antikeros
** Antiparos
** Antimilos
** Aspronis
** Deloso *(Delos)*
** Donusos
** Drimos
** Pano Kufonisi
** Folegandros
** Glaros
** Giaros
** Ios
** Iraklio
** Kato Kufonisi
** Kea
** Keros
** Kimolos
** Kitnos
** Makronisos
** Milos
** Mikonos
** Naksoso (*Naksos*)
** Nova Kamenio *(Nea Kameni)*
** Malnova Kamenio *(Palea Kameni)*
** Paroso (*Paros*)
** Poliegos
** Rineio
** Saliagos
** Santorino *(Santorini)*
** Ŝinusa
** Serifos
** Sifnos
** Sikinos
** Siros
** Tirasia
** Tinos

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la regiono Norda Egeo


Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Norda Egeo

**Norda Egeo** () estas unu el la 13 administraj regionoj en Grekio, kiu ampleksas la pli nordajn grekajn insulojn de la Egea Maro. La regiono havas proksimume 210.000 loĝantojn kaj ĝiaj insuloj el geografia vidpunkto apartenas al la nord-egeaj, orient-egeaj kaj sud-sporadaj insuloj. La administra centro estas la urbo Mitilini sur la insulo Lesbo.

eta|maldekstra|eta haveno de la insulo Lesbo

La regiono dividiĝas en tri provincojn ("prefektujojn", νομοί - *nomí*):

* Lesbo
** Limnos
** Agios Efstratios
** Lesbo

* Ĥio
** Psara
** Ĥio
** Inuses

* Samoso
** Ikaria
** insularo Furni
** Samoso

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la regiono Suda Egeo

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Orienta Makedonio kaj Trakio

**Orienta Makedonio kaj Trakio** () estas unu el la 13 administraj regionoj de Grekio. Ĝi konsistas el la orienta parto de la greka Makedonio kaj la greka (suda) parto de la historia regno Trakio.

Al la historia parto de la greka Makedonio apartenas la provincoj ("prefektujoj",  - *nomí*):

:1. Dramo (/Dráma), administra centro estas la samnoma urbo *Dramo* (/Dráma)
:2. Kavalo (/Kavála), administra centro la samnoma urbo *Kavalo*(/Kavála)

Al la greka parto de la historia regno Trakio apartenas la provincoj:
:3. Ksantio (/Xánthi), administra centro *Ksantio* (/Xánthi)
:4. Rodopo (/Rodópi, nomata laŭ la montaro Rodopo, kies plej granda parto situas en Bulgario), administra centro *Komotini* (/Komotiní) kaj
:5. Evroso (/Évros), administra centro *Alexandrupolis* (/Alexandrúpoli)

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Okcidenta Makedonio

**Okcidenta Makedonio** () estas unu el la 13 administraj regionoj de Grekio. Ĝi konsistigas la okcidentan parton de la greka Makedonio.

## Administracio
Ĝi dividiĝas en kvar provincojn ("prefektujojn", νομοί - *nomí*):
* Kastorio (Καστοριά/Kastoriá), administra centro la samnoma urbo *Kastoria* (Καστοριά/Kastoriá)
* Florino (Φλώρινα/Flórina), administra centro la samnoma urbo *Florino* (Φλώρινα/Flórina)
* Kozano (Κοζάνη/Kozáni), administra centro la samnoma urbo *Kozano* (Κοζάνη/Kozani)
* Greveno (Γρεβενά/Grevená), administra centro la samnoma urbo *Greveno* (Γρεβενά/Grevená)

## Geografiaj elementoj
* Lago Orestiada

Kategorio:Administraj regionoj de Grekio
Universitato de Berno

eta|Universitato de Berno

La **Universitato de Berno** estas fondita en la jaro 1834 el malnova jam en la 16-a jarcento kreita teologia fakultato, kiu ĝis la komenco de la 19-a jarcento estis ampleksigita al akademio. Kiel klasika kompletuniversitato la universitato de Berno ofertas tutan serion da studkursaroj en ĉiuj fakultatoj. Ĉe la universitato de Berno habilitiĝis en 1907 inter aliaj Albert Einstein.

La nuna ĉefkonstruaĵo sur la **Grosse Schanze** estis inaŭgurita en 1903. Hodiaŭ (2007) la universitato havas proksimume 13'000 studantojn. Kun la Insel-hospitalo la universitato disponas ankaŭ pri renomita universitata kliniko.

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Berno

Kategorio:Kantono Berno
Berno
Dikbeka grundokolombo

La **Dikbeka grundokolombo** (*Trugon terrestris*) estas tre specifa birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Ĝi estas monotipa specio ene de la genro *Trugon*. Ĝi estas endemio de Nov-Gvineo. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj malaltaj arbaroj.

## Aspekto
Tiu ĉi fortika specio kreskas ĝis longo de 33 cm; ambaŭ seksoj aspektas similaj. La supraj partoj estas unuformaj bluet-grizaj aŭ brunet-grizaj, la brusto estas griza kaj la ventro oranĝec-flavbruna. La beko estas larĝa kun pala pinto, la orelkovriloj estas palaj kaj estas mallonga kresto sur la nuko. La subflugilaj kovriloj estas klare striecaj nigreblanke, sed la vosto estas sen strioj. La kruroj estas rozkoloraj.

## Distribuado kaj habitato
Ilia teritorio estas limigita al la insulego Nov-Gvineo. Ĝia vivejo estas malaltebenaĵaj arbaroj je altitudoj ĝis ĉirkaŭ 650 m. Kvankam kutime trovebla en primara humida arbaro, ĝi ŝajne kapablas uzi parte senarbarigitajn areojn.

## Ekologio
La dikbeka terkolombo kutime manĝas sola, sed foje videblas en paroj. Ĝi estas ĝenerale timema, restante ĉefe sur la tero kaj forkurante en la subkreskaĵaron kiam ĝenata, sed lanĉante sin vigle en la aeron per rapide batantaj flugiloj kiam ĝi sentas sin minacata. Ĝi ofte batas sian voston malsupren dum ĝi marŝas. Ĝi manĝas fruktojn kaj semojn, kiuj falis sur la teron. Ĝi prenas fruktojn per sia beko kaj martelas ilin sur la teron por fendi ilin, kaj malkaŝi kaj manĝi la semojn. Malgrandajn objektojn ĝi englutas tutaj. Ĝi foje vizitas la ekspoziciajn arenojn de la grandioza paradizeo por manĝi vomitajn semojn.

Tiu ĉi birdo ripozas nokte sur malaltaj branĉoj. Reproduktado ŝajne okazas en ajna tempo de la jaro, kaj nestoj estis trovitaj inter februaro kaj oktobro. La nesto estas kavaĵo en la tero, eble kaŝita inter la apogilaj radikoj de granda arbo. Ĝi povas esti sen tegaĵo aŭ povas inkluzivi kelkajn branĉetojn aŭ foliojn, aŭ povas esti iom pli kompleksa. Ununura blanka ovo estas demetita kaj kovata de ambaŭ gepatroj, la masklo rutine sidas dumtage. La elfluginta kokido restas en la teritorio de siaj gepatroj dum ĉirkaŭ unu monato.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Trugon terrestris.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. 24a de Julio 2007.

Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Meza Makedonio

**Meza Makedonio** (aŭ **Centra Makedonio**, ) estas unu el la 13 administraj regionoj de Grekio kaj konsistigas la centran parton de la greka Makedonio.

La regiono dividiĝas en sep regionajn distriktojn, kiuj ĝis 2010 havis statuson de prefektujoj (νομοί - *nomí*):

:1. Ĥalkidiko (Χαλκιδική - *Ĥalkidikí*), administra centro la urbo *Polígiros* (Πολύγυρος)
:2. Imatio (Ημαθία - *Imathía*), administra centro la urbo *Véria* (Βέροια)
:3. Kilkiso (Κιλκίς - *Kilkís*), administra centro la samnoma urbo *Kilkiso* (Κιλκίς - *Kilkís*)
:4. Pelao (Πέλλα - *Pélla*), administra centro la urbo *Edesa* (Έδεσσα/Édessa)
:5. Pierio (Πιερία - *Piería*), administra centro la urbo *Kateríni* (Κατερίνη)
:6. Sereso (Σέρρες - *Sérres*), administra centro la samnoma urbo *Sereso*
:7. Tesaloniko (Θεσσαλονίκη - *Thesaloníki*), administra centro la samnoma urbo Tesaloniko (aŭ historie Saloniko, greke Θεσσαλονίκη - *Thesaloniki*)

## Setlejoj 
* Pella (Makedonio)
Dentobeka kolombo

La **Dentobeka kolombo**, *Didunculus strigirostris*, konata ankaŭ kiel **Samoa kolombo** estas mezgranda birdo de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn.

Temas pri mezgranda kolombo, ĉirkaŭ 34&nbsp;cm longa, malhelverda kun ruĝa nuda okulringo, avelkoloraj flugiloj, malhelruĝaj kruroj kaj malhelbrunaj supraj partoj. Ĝi havas grandan, kurvan kaj hokoforman oranĝan bekon kun dentosimilaj elstaraĵoj en suba makzelo. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas pli senkolora kun pli malhela beko.

[eta|200px|maldekstra|Ilustraĵo de [John Gould (probable el remburitaj specimenoj).]]
Kiel unika vivanta membro de la monotipa genro *Didunculus*, la Dikbeka grundokolombo estas limigita ene de neĝenataj arbaroj de Samoo en la Pacifiko. Ĝi manĝas preskaŭ nur la fruktojn de *Dysoxylum*, arbo de la familio de Meliacoj.

La Dentobeka kolombo estas la nacia birdo de Samoo kaj estas surloke konata kiel *Manumea*.

Tiu birdo el la Pacifika ekozono ne havas proksimajn parencojn vivantajn, kaj povas konsistigi ununuran ligon inter kolomboj kaj la formortinta Dido (*Didunculus* signifas "eta Dido"). La strukturo de makzeloj kaj lango kaj la surfaca beko simila al tiu de papago sugestis rilaton kun tiuj, sed tiuj ecoj aperis nur pro ĝia speciala dieto pli ol pro iu ajn reala rilato.

Pro perdomedio, eta teritorio, eta populacio kaj eventualaj naturaj katastrofoj, la Dentobeka kolombo estas konsiderata kiel Endanĝerita ĉe la IUCN Ruĝa Listo de minacataj specioj.

## Vidu ankaŭ 
* Samoaj tropikaj humidaj arbaroj

## Referencoj 
*  Endanĝerita
* Gibbs, Barnes kaj Cox, *Pigeons and Doves* (Pica Press 2001) ISBN 1-873403-60-7

## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Specidatumbazo 
* IUCN Ruĝa Listo
* Registaro de Samoo 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Bestoj el la Pacifika ekozono
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Universitato de Lucerno

eta|300ra|dekstra|Ĉapelponto de Lucerno (La Universitato videblas maldekstre sur la bildo)
La **Universitato de Lucerno** fondiĝis en la jaro 2000. Ĝi estas la plej juna universitato de Svislando. Kun nur 1851 studantoj en la jaro 2006 ĝi apartenas al la plej malgrandaj universitatoj de Svislando.

## Historio 
Jam ekde la fino de la 16-a jarcento en Lucerno ekzistis teologia kaj filozofia fakultato ĉefe por la edukado de katolikaj pastoroj. Ekde la jaro 2001 en Lucerno ekzistas krom la filozofia ankaŭ jurisprudenca fakultato. En ĉi-lasto hodiaŭ lernas du trionoj de la studantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retejo de la Universitato de Lucerno

Kategorio:Kantono Lucerno
Lucerno
Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

300ra|eta|
300ra|eta|
300ra|eta|

## Enkonduko 
Svislando en la mondo estas konata kiel lando de horloĝoj, montoj, ĉokolado kaj bankoj. Svislando tamen estas ĉefe lando de scienco kaj esplorado. Svislando estas la lando kun la plej granda nombro da patentoj kaj nobelpremiitoj po loĝanto. Gravan rolon en tio ludas la svisaj Universitatoj kaj universitataj altlernejoj.

## Eduka sistemo 
Nuntempe la svisa eduka sistemo distingas en la tria eduksektoro ankoraŭ inter *universitatoj* unuflanke kaj *universitataj altlernejoj* aŭ *fakaj altlernejoj* aliflanke, kvankam la tendenco estas egaligi tiujn du liniojn.
La plej multaj universitatoj kaj fakaj altlernejoj en Svislando estas organizitaj de la kantonoj. Laŭ la konstitucio ankaŭ la federacio havas la rajton havi universitatojn aŭ politeknikojn. Laŭ tiu artikolo la federacio kreis la mondfaman Svisan Federacian Instituton pri Teknologio.

## Listo de la Svisaj Universitatoj 
* Universitato de Bazelo
* Universitato de Berno
* Universitato de Friburgo
* Universitato de Ĝenevo
* Universitato de Itala Svislando en Lugano
* Universitato de Laŭzano
* Universitato de Lucerno
* Universitato de Neŭŝatelo
* Universitato de Sankt-Galo
* Universitato de Zuriko

## Svisa Federacia Instituto pri Teknologio 
* Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano
* Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Zuriko

## Listo de universitataj altlernejoj de Svislando 
(Tiu-ĉi lasta listo ne estas kompleta)
* Zurika Universitata Lernejo de Aplikataj Sciencoj en Vinterturo
* Pedagogio Altlernejo Zuriko
* Lernejo pri Aplikata Lingvistiko (Zuriko)
* Zurika Universitata Lernejo de Artoj

## Eksteraj ligiloj 
* Konferenco de la rektoroj de la Svisaj universitatoj (CRUS)
* CRUS Portalo de la svisaj universitatoj
* Informejo pri demandoj de rekono (de diplomoj) / Swiss ENIC
* Swiss Universities Handbook
* Konferenco de la fakaltlernejoj de Svislando (KFH)
* Svisa konferenco de la gerektoroj de la pedagogiaj fakaltlernejoj (SPKH) 
* Fakaltlernejoj de Svislando

Kategorio:Listoj
Universitato de Laŭzano

eta|
eta|Universitato de Laŭzano
eta|

La **Universitato de Laŭzano** fondiĝis en la jaro 1890. Ĝi estiĝis el la Akademio de Laŭzano, fondita en la jaro 1537. En la universitato lernis en la jaro 2007  studentoj kaj laboris 2975 dungitoj, el inter kiuj 472 profesoroj.

La universitato translokiĝis en la jaro 1970 el la urbocentro al la nova universitatejo proksime de la lago tuj apud la Svisa Federacia Instituto pri Teknologio Laŭzano. Kune kun ĝi, ĝi formas nuntempe la plej grandan esplorcentron de Svislando.

## Institucioj 
* Fondaĵo Jean Monnet por Eŭropo

## Famaj studintoj 
Famaj studintoj de la Universitato de Laŭzano estis:
* Charles-Ferdinand Ramuz

## Famaj instruistoj 
* Gábor Laurenczy

## Bildoj 

Dosiero:University-of-lausanne-extranef.jpg|
Dosiero:UNIL-p1010659.jpg|
|
Dosiero:UNIL-p1010650.jpg|
Dosiero:UNIL-p1010656.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando
* Metroo de Laŭzano
** UNIL-Chamberonne (metrostacio)
** UNIL-Mouline (metrostacio)
** UNIL-Sorge (metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la universitato de Laŭzano
* Radio-prelego de d-ro Arthur Baur pri la du najbaraj universitatoj en Laŭzano (pdf)
* Radio-prelego de d-ro Arthur Baur pri la du najbaraj universitatoj en Laŭzano (mp3)

Kategorio:Kantono Vaŭdo
Laŭzano
Hajdúbagos

**Hajdúbagos** [hajdUbagoŝ] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Derecske.
eta|150ra|maldekstre|Blazono de Hajdúbagos
eta|La iama stacidomo de Hajdúbagos

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 37&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1980
* Poŝtkodo: 4273
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
Hajdúbagos situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Debrecen-Létavértes. Ekde 2009 la fervojo ne trafikas.

## Historio 
Pli frue avaroj kaj slavoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1214 pri la setlejo. En la 17-a jarcento la kampoj apartenis al familio Bocskay (boĉkai). Stefano Bocskay nomumis la vilaĝon hajduka komunumo. En 1919 la rumanoj okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon.

Vilaĝservoj estas poŝto, domo de gemaljunuloj.

## Vidindaĵoj 
La nun kalvinana preĝejo (Hajdúbagos) konstruiĝis en la 15-a jarcento, plurfoje trakonstruita.

## Famuloj 
En Hajdúbagos naskiĝis:
* kalvinana episkopo Miklós Sinai
* István Jakab (agronomo).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Monostorpályi

**Monostorpályi** [monoŝtorpAji] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Derecske. Monostor signifas abatejo, kies restaĵojn oni trovis.
eta|dekstra|300px|Grenejoj en Monostorpályi

## Bazaj informoj 
* Areo: 44&nbsp;km²
* Loĝantaro: 2230
* Poŝtkodo: 4275
* Telefonprefikso: 52

## Situo 
Monostorpályi situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Debrecen-Létavértes, la lasta estas proksime.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj avaroj loĝis tie. Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo senhomiĝis. Pesto okazis en 1738. En 1826 ankaŭ nun videblaj grenejoj konstruiĝis. En 1919 la rumanoj okupis la regionon. La judoj estis forigitaj en 1944. En 1960 kolĥozoj Tritikospiko kaj Konstitucio formiĝis.

Ne menciita vidindaĵo estas la kalvinana preĝejo. Apud la vilaĝo monto Bónis (bOniŝ) 138 m-ojn alta troviĝas. Vilaĝservoj estas poŝto, apoteko, lernejo.

## Famuloj 
En Monostorpályi naskiĝis fifama revoluciulo en 1849 Imre Hatvani.

## Komunumoj pri *monostor* en Hungara reĝlando 
(Monostor signifas: abatejo.)

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Universitato de Ĝenevo

La **Universitato de Ĝenevo** fondiĝis en la jaro 1559 de Jean Calvin (Johano Kalvino) sub la nomo Akademio de Ĝenevo kiel teologia kaj humanisma seminario. La institucio apartenas al la Koimbra Grupo, internacia asocio de 41 universitatoj en Eŭropo, kaj ankaŭ membras en la Ligo de Eŭropaj Esploraj Universitatoj.

## Ciferoj 
En la jaro 2005 la universitato havis 14 600 studentojn (de ili estis 59% virinoj kaj 38% eksterlandanoj), 750 profesoroj kaj 2500 aliaj dungitoj en instruado kaj esplorado.

## Fakultatoj 
La Universitato de Ĝenevo konsistas el 8 fakultatoj (natursciencoj, medicino, jurisprudenco, filozofiaj sciencoj, ekonomiaj kaj sociaj sciencoj, psikologio kaj eduksciencoj, protestanta teologio, Fakultato de tradukado kaj interpretado), la Instituto por eŭropo-sciencoj (france ''Institut Européen de l'Université de Genève'', mallongigo IEUG) kaj aŭtonomaj institutoj (arkitekturo kaj aliaj).

## Elektitaj studentoj 
* Éva Bayer Fluckiger
* Kurt Tucholsky

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Ĝenevo

Kategorio:Edukado en Ĝenevo
Ĝenevo
Universitato de Neŭŝatelo

eta|Rigardo al la urbo kaj lago de Neŭŝatelo (la konstruaĵoj de la universitato rekoneblas dekstre en la bildo)
eta|

La **Universitato de Neŭŝatelo** estis oficiale fondita en la jaro 1909. En la universitato en la jaro 2007 studis proksimume 3'600 lernantoj kaj laboris 587 akademiaj kunlaborantoj de inter ili 117 ordaj profesoroj.

## Historio 
La historiaj radikoj de la Universitato de Neŭŝatelo reiras al akademio, kiun fondis en 1838 Frederiko Vilhelmo la 4-a de Prusio, kiu tiam estis la princo de Neŭŝatelo. La akademio estis fermita en la jara 1848 per la granda konsilantaro kaj remalfermita en la jaro 1866. En 1909 ĝi estis transformita al universitato.

## Fakultatoj 
La universitato de Neŭŝatelo disponas pri kvin fakultatoj. Nome la *falkultato pri literaturo kaj homaj sciencoj*, la *fakultato pri natursciencoj*, la *fakultato pri juro*, la *fakultato pri teologio* kaj la *fakultato pri ekonomiaj sciencoj*. Kun proksimume 1400 studantoj la fakultato pri literaturo kaj homaj sciencoj estas la plej granda fakultato de la universitato.

## Esperanto en la Universitato de Neŭŝatelo 
De la 13-a ĝis la 16-a de majo 2015 okazos en la Aula des Jeunes-Rives de la Universitato de Neŭŝatelo kaj en CDELI en la urba biblioteko de La Chaux-de-Fonds la Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto, organizita de ILEI.

## Famaj personecoj 
Ĉe la Universitato de Neŭŝatelo inter aliaj doktoriĝis Jean Piaget, Alain Berset (angla lingvo), kaj Pierre Bovet kaj instruis Edmond Privat kaj Max Petitpierre (juro).

## Vidu ankaŭ 
* Universitatoj kaj universitataj altlernejoj de Svislando

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Universitato de Neŭŝatelo

Kategorio:Neŭŝatelo
Neŭŝatelo
Aĥeo

**Aĥeo ** () estas historia pejzaĝo de Grekio. Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Aĥeo krome ĝis administra reformo efektivita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). Ĉefa loĝloko estas la urbo *Patraso*.

La provinco **Aĥeo** troviĝas sur la preskaŭinsulo Peloponezo, sude de la kontinenta parto de Grekio, sed ne apartenas al la administra regiono Peloponezo, sed kune kun la najbara provinco Eliso al la administra regiono Okcidenta Grekio.

300px|eta|maldekstra|

## Historio 
### Romia provinco Achaea 
La romia provinco Achaea, kiu ricevis sian nomon de la historia greka pejzaĝo, kovris multe pli grandan areon. Pri ĝi legu en aparta artikolo.

### Princlando Aĥeo 
eta|Blazono de la Princlando Aĥeo
De 1204 ĝis 1432 ekzistis la Princlando Aĥeo, unu el la Krucmilitistaj ŝtatoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la insulo respektive provinco 

eta|centra|280ra|


Kategorio:Provincoj de Grekio
Ĥalkidiko

eta|
**Ĥalkidiko** () estas historia tereno kaj moderna regiona distrikto de Grekio (unu el sume 74 regionaj distriktoj), kiu situas en la sudoriento de la (ene de Grekio norda) moderna administra regiono Meza Makedonio. Ĝis administra reformo de la jaro 2010 la distrikto havis la statuson de provinco, "prefektujo", kiuj greke nomiĝis  [nomós].

La teritorio kovras la samnoman duoninsulon en la Egea Maro, kiu iom similas al "mano" kun tri "fingroj". La tri "fingroj", do duoninsuletoj de Ĥalkidiko estas *Kasandra*, *Sitonia* kaj *Atos*. La greke ortodoksaj monaĥejoj de Atos troviĝas en la centro kaj sudo de la plej orienta duoninsuleto, Atos, ekster la teritorio de la provinco, sed estas aŭtonoma ero de la greka ŝtato. La provinco entute kovras areon de 2.918&nbsp;km² kaj dum la jaro 2001 havis proksimume 105.000&nbsp;loĝantojn. Ĉefa loĝloko estas la urbo *Poligiros*.

eta|maldekstra|

## Nunaj setlejoj 
* Nova Marmaro

## Iamaj setlejoj 
* Olinto
* Potidea
* Stagira

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la duoninsulo respektive distrikto
Eliso

**Eliso** ( - *Eleia*, nov - *Ilia* aŭ *Ileia*, tradicie en plej multaj eŭropaj lingvoj nomata per la radiko "Elis-", kvankam en Esperanto ĝi ankaŭ povus nomiĝi "Elio" aŭ "Ilio") estas historia pejzaĝo de Grekio. Ĝi kovras areon de  kaj dum la jaro 2001 havis proksimume  loĝantojn. Eliso krome ĝis administra reformo efektivigita komence de 2011 estis unu el la 51 grekaj provincoj ("prefektujoj", kiuj greke nomiĝas , do "nomos"). Ĉefa loĝloko nuntempe estas la urbo *Pirgos*.

La provinco **Eliso** troviĝas sur la preskaŭinsulo Peloponezo, sude de la kontinenta parto de Grekio, sed ne apartenas al la administra regiono Peloponezo, sed kune kun la najbara provinco Aĥeo al la administra regiono Okcidenta Grekio.

Sur la teritorio de la provinco interalie troviĝas la loko Olimpio, kie dum la epoko de antikva Grekio troviĝis grava sankejo de la dio Zeŭso kaj kie okazis la Antikvaj Olimpiaj Ludoj.

Ĉefurbo de la antikva regno Eliso estis samnoma antikva urbo Eliso (greke en antikva atika dialekto Ἤλις, antikva doria dialekto Ἄλις, novgreke Ήλις - *Ilis*, egipte Ŭeleja aŭ Ŭelja). La ruinoj de tiu urbo situas proksimume de la moderna urbeto *Gastruni*. La historia urbo Eliso estis la formala organizanto de la antikvaj Olimpiaj ludoj, kaj ĉi tie la atletoj trejniĝis, antaŭ ol ili konkursis en Olimpio.

## Vidu ankaŭ 
* Koroibos de Elis
* Pirono de Elis

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la provinco


Kategorio:Provincoj de Grekio
Ilio

**Ilio** (latine *os ilium*) laŭ PIV estas la supra, plata parto de la koksosto de homoj. Ĝi estas parto de la pelvo, la korpa areo inter ventro kaj kruroj. Ĉe homoj estas du koksostoj, kaj do ankaŭ du, pli-malpli simetriaj, ilioj. En la komencaj jaroj de Esperanto, la osto ankaŭ nomiĝis laŭ la alternativaj nomoj **iljo** kaj **iliumo**.

La ambaŭflanke tri ostoj de la koksosto de homo nur kunfandiĝas ĉirkaŭ la 15-a vivojaro. Antaŭe, dum la infanaĝo la du ilioj estas memstaraj ostoj.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolojn pri pubio kaj iskio

Kategorio:Skeleta sistemo
Kokad

**Kokad** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Norda Ebenaĵo*, en departemento Hajdú-Bihar, en subregiono de Derecske-Létavértes. La nomo ne havas sencon en la hungara.
eta|220px|Blazono de Kokad

## Bazaj informoj 
* Areo: 16&nbsp;km²
* Loĝantaro: 670
* Poŝtkodo: 4284
* Telefonprefikso: 52

## Geografio 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉe la hungara-rumana ŝtatlimo. Létavértes estas proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la komunumo el 1219. En 1919 la rumanoj okupis la regionon.

Vilaĝservoj estas poŝto, sportejo, lernejo.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas kalvinana kaj grekokatolika paroĥa preĝejoj. Tiu lasta en 1801 konstruiĝis. Apud la vilaĝo lago troviĝas.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* http://lexikon.katolikus.hu/K/Kokad.html

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Dorio

**Dorio**:

* Dorio — malgranda montara regiono en centra Grekio.
* Dorio — komunumo en la provinco de Lecco en norda Italio.
Bagdada fervojo

|}
La **bagdada fervojo** estas fervoja ĉeflinio, kiu interligas Istanbulon kun regiono de la Persa golfo. La Otomana Imperio ekkonstruis ĝin en 1888 helpe de germana financa helpo. La unua parto de la konstruoj etendis ĝis Ankaro kiel flankvojo rilate al la posta ĉeflinio. La otomana registaro en 1902 donis koncesion al germana entrepreno por establi novan fervojan linion de oriente de Ankaro, ĝis Bagdado. La konstruon malfaciligis la financaj problemoj kaj teknikaj problemoj en la Toros-montaro por konstrui tunelojn. 

Post kiam Turkio eniris la unuan mondmiliton, la Bagdada fervoja linio iĝis grava el strategia vidpunkto, pro tio oni akceligis la laborojn. Ĝis fino de la milito (1918) la linio estis elkonstruita de la Bosporo ĝis Nusajbin, sed mankis ankoraŭ kelkcent kilometroj ĝis Bagdado. La pluajn konstruojn efektivigis la nove estiĝintaj landoj (Sirio kaj Irako), ĝis haveno Basra en la Persa golfo.

Kategorio:Fervojaj linioj en Azio
Kategorio:Konstruaĵoj en Irako
Kategorio:Konstruaĵoj en Sirio
Kategorio:Konstruaĵoj en Turkio
Kategorio:Otomana Imperio
Hehoj

La **hehoj** (Wahehe) estas etno en Tanzanio, kiu per sia longa persista rezisto kontraŭ la germana imperiisma dominado konatiĝis.

## Ekesto de la hehoj 
La heha socio, kies setleja gravitpunkto situas ĉirkaŭ la urbo Iringa, evoluis per kunfandiĝo de pluraj origine memstaraj, sed parencaj unuoj, kiuj meze de la 19-a jarcento de la tribestro Munyingumba el la dinastio Muyinga estis unuigitaj. En tiu tempo la hehoj evoluadis al la plej grava potencfaktoro de la regiono. Sub la tribestro Mkwawa ili longe kaj vehemente rezistadis kontraŭ la germana kolonia potenco. En 1891 ili sukcesis venki kontraŭ germana milita ekspedicio komandandata de Emil von Zelewski, kio kaŭzis longdaŭran impreson en la germana publiko. Nur en oktobro 1894 ilin perforte subigis la germana tielnomata Schutztruppe ("protektotaĉmento") komandita de Friedrich von Schele.

## Lingvo 
La **heha lingvo, kiheha**, apartenas al la Niger-Kongo-lingvoj, subgrupo bantuaj lingvoj. La nombro de la parolantoj estas taksata 750.000 (en 1994).

## Eksteraj ligiloj 
* Hehe in der Online-Ausgabe des Ethnologue 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Álmosd

**Álmosd** [Almoŝd] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Hajdú-Bihar, en Distrikto Nyíradony. Álmos signifas dormema aŭ vidinte sonĝon, sed estas ankaŭ historia baptonomo kaj Álmos estis hungara tribestro.
[eta|Fresko pri batalo en Álmosd fare de [István Kurucz D.]]
eta|Preĝejo en Álmosd

## Bazaj informoj 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1670
* Poŝtkodo: 4285
* Telefonprefikso: 52

## Geografio 
Álmosd situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, ĉe la hungara-rumana landlimo sen limpasejo. Létavértes estas proksime.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la komunumo el 1261. En 1604 Stefano Bocskay kun la hajdukoj venkis armeon de aŭstra Basta. En la vilaĝo vivis Ferenc Kölcsey inter 1812-1815. En 1919 la rumanoj okupis ankaŭ tiu ĉi vilaĝon.

Apud la vilaĝo akvorezervujo (lago) troviĝas. Vidindaĵoj estas kalvinana preĝejo (Álmosd) kaj grekokatolika preĝejo kaj baroka pastrejo el la 18-a jarcento.

Vilaĝservoj estas poŝto, infanĝardeno, lernejo, biblioteko.

## Famuloj 
En Álmosd naskiĝis:
* akvopilkisto István Barta (akvopilkisto)
* oficiro-inĝeniero Mihály Péchy (laŭ necerta informo).
* vicpalatino Imre Péchy

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Hajdú-Bihar
Normo

**Normo** havas diversajn signifojn:

* Ĝeneralsence, **normo** estas principo aŭ tipo starigita kiel regulo aŭ modelo; ordinara laŭregula stato.
* En filozofio, **normo** indikas regulon, kriterion aŭ juĝon.
* En lineara algebro, funkcionala analitiko kaj rilatantaj areoj de matematiko, **normo** estas funkcio kiu asignas pozitivan *longon* aŭ *amplekson* al ĉiu vektoroj en vektora spaco, escepte la nula vektoro.
** **Matrica normo** estas vastigaĵo de nocio de vektora normo al matricoj.
* **Norma modelo** estas teorio en partikla fiziko, kiu priskribas elektromagnetan, malfortan kaj fortan interagojn inter bazaj partikloj.
* **Normigado**
* **Internacia Organizaĵo por Normigado**

## Vidu ankaŭ 
* Norma
* Normala distribuo
* Surfaca normalo
* Standardo - kvankam en multaj la aliaj lingvoj ĉi tiu vorto estas sinonimo por *normo*, en Esperanto ĝi havas tute malsaman signifon.