open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gábor Bánky

**Gábor Bánky** [bAnki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánky Gábor** estis hungara aktoro. Lia familia nomvarianto estis *Bánki,* lia patro estis Róbert Bánky, lia patrino estis Anna Jókai.

Gábor Bánky naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Bánky maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, iom poste li akiris aktoran diplomon en Altlernejon pri Teatro kaj Filmo en 1981. Lia ĉefinstruisto estis Károly Kazimir. Inter 1981-2018 li estis aktoro en Nacia Teatro (Pécs), sed foje li estis ankaŭ gvidanto de pupteatrejo. Li ricevis premiojn en 2002 kaj 2016. Lia edzino naskis 4 filojn.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Marcellus
** Romeo kaj Julieta - Escalus
** Rikardo la 3-a - Stanley
** La Dresado de la Megero - Baptista
** Otelo, la maŭro de Venecio - duko de Venecio
** *Antonio kaj Kleopatra* - Alexas
* Nikolaj Gogol: La Revizoro - Dobĉinskij
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Ragueneau
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - 2-a demagogo; Árus; Robespierre; sciencisto
* Ernő Szép: *Patika* - instruisto
* Ede Szigligeti: *Liliomfi* - Kányai
* Ferenc Molnár:
** *Liliom* - Esztergályos
** *Az üvegcipő* - ĉefpolicano
* Imre Kálmán:
** *Csárdáskirálynő* - Ferdinánd
** *A montmartre-i ibolya* - Henry
** *A bajadér* - Tardieux

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Zendül az osztály* (1975)
* *Mint oldott kéve* (1983)
* *Kisváros* (televízia serio, 1995-1999)

## Liaj pupteatraj reĝisoraĵoj (elekto) 
* István Csukás: *Ágacska*
* Gábor Bánky: *Mindent akaró Dániel*

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto
* https://web.archive.org/web/20190222152053/https://www.pnsz.hu/tarsulat/adatlap/7/banky-gabor
* https://port.hu/adatlap/szemely/banky-gabor/person-107806

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Preĝejo Sankta Petro (Weida)

La eksa **Preĝejo Sankta Petro** (germane: *Peterskirche*) troviĝas en Weida, Germanujo.

## Historio 
La Petro-kirko en Weida havis sian unuan mencion en 1267 en kunteksto kun priskribo de Katarino-altaro. La romanika ejo havis je la fino de la 12-a jarcento, kiel la ĝis hodiaŭ ruine konserviĝinta Widen-preĝejo, duon da turoj. Unu havis gotikan ogivan tegmenton. Antaŭula konstruaĵo pro malkonataj kaŭzoj malkonstruitis kaj la iama gotikaĵo novkonstruitis dum konservo de la romanika tur-duo laŭ la nuna stranga horizontala projekciaĵo. Kial oni elektis tian T-formon kun turoj sudaj de la navo malklaras. Sendubas ke tiaĵo maloftas.

En 1267 dokumentis la voktoj de Weida, Heinrich von Plauen kaj Heinrich von Gera, la donacon de Katarino-altaro en la Petro-kirko je Neustadt-Weida fare de paroĥestro Sibot konfirmante kiel feŭdigantaj la financan sekurigon de la altaro per bienhavaĵoj en Kunsdorf (Groß- kaj Kleinkunsdorf), Schömberg, Neundorf, Bocka (Groß- kaj Kleinbocka) kaj en la urbo Weida mem.
Ĝi submetitis en 1296 al la patroneco de la klostro dominikanina. Dum la Tridekjara milito la kirko detruitis; de tiam ĝi ruinas.

Post Reformacio starigitis sur la fundamentoj de la nova kirko lernejo. En 1829 oni forigis la nordan turon; la suda ĝis nun portas la sonorilojn. Subkirke estas kripto kiu parte ankoraŭ alireblas.

Antaŭreformacie temis pri la paroĥa kirko de Weida-Neustadt (nova urbo) kiun rolon ekludis poste la iama monaĥeja kirko de la franciskanoj. Kaj Petro-kirko kaj Widen-preĝejo perdis gravecon sian. Petro-kirko poste estis lernejo, loĝejo kaj simpla monumento. En 2020 la restaĵoj restaŭritis statike sekurigitis.

## Referencoj 
Weida
Kategorio:Weida
Weida
Weida
Weida
Dolní Novina

**Dolní Novina** (ankaŭ *Novina* aŭ *Česká Novina*, germane: *Neuland* aŭ *Böhmisch Neuland*) estas pereinta vilaĝo en Ĉeĥio, en distrikto Česká Lípa, en la nordorienta parto de eksa soldata ekzercspaco Ralsko, pro kies fondo ĝi pereis. Ĝi situis proksimume 9,5&nbsp;km nordoriente de Kuřívody kaj 5,5&nbsp;km sudokcidente de Osečná. Ĝi estis administre subigita al municipo Černá Novina kiel ĝia domaro. La devena prenita katastra teritorio estis *Černá Novina*, la nuntempa estas dislimejo *Svébořice* kaj *Náhlov* en la novepoka urbo Ralsko.
eta|maldekstra|Masonaĵo de domo en la eksa Dolní Novina
eta|maldekstra|Fiŝlageto en la eksa Dolní Novina

## Historio 
Fondo de la vilaĝo estas datita al la jaro 1604, sed jam post kvindek jaroj ĝi estas indikata kiel senhoma (verŝajne nerekta sekvo de la tridekjara milito).

Kategorio:Svébořice
Kategorio:Náhlov
Kategorio:Geoparko Ralsko
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Pereintaj setlejoj en armea spaco Ralsko
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Ralska montetaro
Kotelniki (apartigilo)

**Kotelniki** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:.
* **Kotelniki** estas urbo en Rusio
* **Kotelniki (stacio de Moskva metroo)** estas stacio de Moskva metroo en Rusio
Jabloneček

Nomo **Jabloneček** povas signifi:
* Jablonec nad Jizerou, distrikto Semily
* Jabloneček (Ralsko), katastra teritorio sub pereinta municipo Jablonec sur teritorio de urbo Ralsko, distrikto Česká Lípa
Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio

**Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio** () estas la dato markita internacie ĉiujare la 21-an de marto.

## Historio 
En 21-a de marto 1960, 69 nigraj manifestantoj en la sudafrika urbo Sharpeville estis mortpafitaj de la polico dum manifestacio de 20 000, kiel pruvo kontraŭ rasapartismo kaj la "transira leĝo" - leĝo, kiu postulis, ke nigraj civitanoj portu specialajn vojaĝdokumentojn faritajn de la aŭtoritatoj por kontroli iliajn movadojn en la lando. Ĉi tiu okazaĵo, nomata Sharpville-Masakro, instigis Unuiĝintajn Naciojn deklari en 1966 dum la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj la "Internacian Tagon por la Elimino de Rasa Diskriminacio" tutmonde. La konkludo de la amaskunveno estis, ke registaroj kaj la internacia komunumo indus duobligi siajn klopodojn ekstermi ĉian diskriminacion bazitan sur raso. 

## Celo 
Internacia Tago por la Elimino de Rasa Diskriminacio estas tago, kiu memorigas la vivojn de tiuj mortigitaj kaj murditaj dum ilia lukto por demokratio, egalaj rajtoj, forigo de rasa diskriminacio kaj la milito kontraŭ koruptaj reĝimoj.

## Aktiveco 
Ĉiujare la Unuiĝintaj Nacioj dediĉas la Internacian Tagon por la Elimino de Rasa Diskriminacio al alia temo rilate al rasa diskriminacio:

* 2010 - Malakcepto de rasismo. 
* 2014 - La rolo de gvidantoj en la batalo kontraŭ rasismo kaj rasa diskriminacio. 
* 2015 - Studo pri tragedioj por kontraŭbatali rasan diskriminacion. 
* 2017 - Enmigrinta malamo. 
* 2018 - Antaŭenigante toleremon, inkluzivon, unuecon kaj respekton por diverseco kadre de la batalo kontraŭ rasa diskriminacio. 
* 2019 - Traktado de emerĝaj naciismaj populismoj kaj radikalaj ideologioj. 
* 2024 - Humaneco, non rasismo. 

## Eksteraj ligiloj 
## Piednotoj 
Kategorio:Diskriminacio
Kategorio:Internaciaj tagoj de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Rasismo en Afriko
Kotelniki

**Kotelniki** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46444.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 2004.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
240px|eta|maldekstra|Loĝeja areo ĉe la  metrostacio.
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio metro  (en jaro 2015).

En jaro 2021 la urbo havis 50,7 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Janiĉkino (stacidomo)


Kategorio:Urboj de Moskva provinco
Aŝarijo

**Aŝarijo**, literumita ankaŭ kiel *Ashariyyah*, *Ashʽariyyah*, teologio Aŝaria, teologio ''Ash'ari* aŭ nomita kiel skolo de Ĥorasano, estas skolo *Kalam'' de la islama teologio, fondita de la iraka teologo, Abu al-Hasan al-Aŝ'ari en la 10-a jarcento.

Tiu skolo estas partiana de la uzado de la racio kaj de la konjekta teologio jetural por defendi la kredaron, kvankam ne tion kiom la teologia skolo de la Mutazilistoj pri kvanto de raciismo. Ties simpatiantoj klopodis montri la esencon kaj ekziston de Dio pere de logika rezonado, dum konfirmis la naturon kaj nekreitan kaj eternan de la Korano.

Ili estis akuzitaj de la Mutazilistoj je kreado en antaŭdestinismo, ĉar ili defendis, ke la homa kapablo por konduto estas akirita nur en la momento mem agadi.

Inter plej elstaraj aŝarianoj menciindas: Al-Bajhaki, Al-Naŭaŭi, Algazelo, Izz al-Din ibn 'Abd al-Salam, Al-Suĝuti, Ibn 'Asakir, Ibn Hajar al-Askalani, Al-Kurtubi kaj Al-Subki. Tiel ĝi iĝis la pensoskolo kun pli granda nombro de sekvantoj inter la islamaj fakuloj. En Maroko la Aŝarijo, kun la jurskolo de Malikismo, estas la oficiala skolo adoptita de la ŝtato kaj menciita en ĝia konstitucio.

## Notoj 
Kategorio:Sunaismo
Kategorio:Islama teologio
Kategorio:Islama filozofio
Kategorio:Islamaj teologoj
Kategorio:Arabaj vortoj
Abu al-Hasan al-Aŝ'ari

'''Abu al-Hasan al-Aŝ'ari''', , (Basora, 874 - Bagdado, 936) estis iraka islama teologo.

Plej verŝajne li apartenis al la familio de Abu-Musa al-Aŝ'ari, nome unu de la Sahaboj. Li integriĝis al la teologia skolo de Mutazilismo kaj kompilis variajn intelektajn opiniojn en sia verko *Maqālāt al-Islāmīyīn* (*Teologia rezonado de islamanoj*).

Estante 40-jaraĝa, li konkludis, ke lia metodo induktis al nefruktodonaj konceptoj pri Dio kaj la homaro, kaj tial li ŝanĝis sian vojon al pli ortodoksa teologio. Poste li ampleksigis sian *Maqālāt al-Islāmīyīn* kaj la traktaton *Kitāb al-Lumaʽ* (*La luma libro*).

Per meditado pri la ideoj de al-Muhasibi kaj de aliaj dogmemaj gravuloj, li kreis sian propran religian tendencon, konata kiel ''teologio Aŝ'ari*, *Aŝarijo* aŭ *skolo de Ĥorasano*.

## Vidu ankaŭ 
* Abu Mansur al-Maturidi

## Bibliografio 
* Daniel Gimaret, *La doctrine d'al-Ash'ari*, Parizo: Cerf, 1990.
* Carlos A. Segovia, *Abu l-Hasan al-Ash'ari. Contra heterodoxos (al-Luma'), o lo que deben creer los musulmanes'', Madrido: Biblioteca Nueva, 2006.

## Referencoj 
Kategorio:Sunaismo
Kategorio:Islama teologio
Kategorio:Islama filozofio
Kategorio:Islamaj teologoj
Batalo de Karbalo

[eta|dekstre|320px|Pentraĵo de [Ĥusejn ibn Ali|Ĥusejn portanta sian infanan filon dum li direktas sin al la armeo de Jazid. La Batalo de Kerbala markis la definitivan apartigon de la du islamaj branĉoj.]]
La **Batalo de Karbalo** estis batalatako okazinta la 10an de Oktobro 680, fare de armeo de pli ol 4000 homoj sendita de Jazid la 1-a, de la Omajada kaliflando kontraŭ malgranda grupo de familianoj kaj sekvantoj kiuj estis la akompanantaro de Ĥusejn ibn Ali, nepo de la profeto Mahomedo.

Ĥusejn estis veturanta al Kufa, kien oni estis invitinta lin por kunhavi la povon de la kaliflando. La grupo de akompanantaro estis atakita proksime de la urbo Karbalo, en Irako, kaj estis mortigitaj ĉiuj 72 viroj inter kiuj Ĥusejn mem.

La majoritato de ŝijaistoj konsideras la datrevenon de la batalo kiel sankta funebra tago kaj en tiu dato ili rekreas rite la morton de Ĥusejn. Liaj restaĵoj kuŝas en Karbalo, urbo konsiderata de la kredantoj kiel sankta loko.

Kategorio:Ŝijaismo
Kategorio:Milita historio de Omajada kaliflando
Kategorio:Bataloj en la 7-a jarcento
Kategorio:680
Rilataj Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj (Eŭropa Unio)

La **Transoceanaj Landoj kaj Teritorioj** (mallongigita TLToj) estas dependoj de la membroŝtatoj de la Eŭropa Unio, sed kiuj tamen ne estas integra parto de la Eŭropa Unio mem. Iliaj statutoj kaj iliaj rilatoj kun EU regas laŭkaze en la Traktato pri Eŭropa Unio (TEU). La aŭtonomeco kaj individuaj privilegioj, kiujn ili ĝuas, dependas ankaŭ de la rilatoj, kiujn ili havas kun la landoj, al kiuj ili estas ligitaj.

Oni ne konfuzu la TLTojn kun la Eksteraj Regionoj (ERoj), kiuj havas alian statuson de transmaraj regionoj de la landoj de Eŭropa Unio. Ilia jura reĝimo estas difinita en Artikoloj 198 kaj sekvaj De la Traktato pri Funkciado de Eŭropa Unio).
La TLToj, kies statuto estis kreita ekde la Traktatoj de Romo en 1957, ne estas parto de la Eŭropa Unio kaj ne estas membroj de la Schengen-areo kvankam ili dependas de landoj, kiuj estas ties parto.

La TLOToj estas:
* El Danio: Gronlando
* El Francio: Nov-Kaledonio, la Franca Polinezio, Sankta-Piero kaj Mikelono, la Francaj Sudaj kaj Antarktaj Teritorioj, Valiso kaj Futuno kaj Saint-Barthélemy
* El Nederlando: Arubo, Bonero, Kuracao, Saba, Sint Eustatius kaj Sint-Maarten

[eta|600ra|centre|Geografio de Eŭropa Unio

 Ĝisdatigita post [Briteliro.
]]

Kategorio:Eŭropunia juro
Marŭan la 1-a

**Marŭan la 1-a**,  (623-685) estis la kvara kalifo de la Omajada Kaliflando, kiu ekhavis la regadon de la dinastio post liam lia kvazaŭkuzo Mu'aŭija la 2-a abdikis en 684. La surtroniĝo de Marŭan, nome la plej influa membro de la klano, markis ŝanĝon en la branĉo de la omajada dinastio el posteuloj de Abu Sufjan ibn Harb por iĝi posteuloj de al-Hakam ibn Abi al-'As, estinte ambaŭ nepoj de Umaja ibn Abd Ŝams (kiu nomigis la dinastion). Al-Hakam estis nevo-kuzo de la tria el la Kvar Justaj Kalifoj nome Uthman ibn Affan.

La profeto Mahomedo sendis ambaŭ kaj ilian patron, Hakam ibn al-'As, al ekzilo, kun la ordono nereveni. Dum la regado de Uthman, li ordonis la revenon de Marŭan kaj eble de lia patro. Marŭan profitis sian rilaton kun la kalifo kaj estis nomumita guberniestro de Medino. Variaj postaj historiistoj kiel Ibn Tajmija kaj la sunaistoj ĝenerale demandas sin pri la aŭtenteco de tiu historio, ĉar ĝi ne venas de verkisto post la morto de Mahomedo.

Oni diras, ke dum la "Kamel-batalo" Marŭan ibn al-Hakam pafis sagon al la femuro de la generalo Talha, pro kio li mortis. Marŭan mortigis Talha revenĝe pro lia perfido al la tria kalifo Uthman.

Marŭan estis elpostenigita de Ali, kaj estis reenpostenigita de Mu'aŭija la 1-a. Marŭan perdis finfine sian urbon kiam Abd Allah ibn al-Zubajr ribelis kontraŭ Jazid la 1-a. De tie, Marŭan iris al Damasko, kie li estis proklamita kalifo post la abdiko de Mu'aŭija la 2-a.

La mallongdaŭra regado de Marŭan estis markita de interna milito inter la Omajadoj same kiel de milito kontraŭ Abd Allah ibn al-Zubajr kiu plue regis en Heĝazo, Irako, Egiptio kaj partoj de Sirio. Marŭan venkis en la interna milito de la Omajadoj, kies rezulto estis ke la nova dinastio de la Omajada Kaliflando venis al marŭanidoj, kiuj anstataŭis la linion de sufjanidoj. Li povis rekonkeri Egiption kaj Sirion el Abdullah, sed li ne povis definitive venki lin tute. La Ĥariĝistoj, dume, estis establintaj sendependan ŝtaton en Centra Arabio kaj estis okazintaj tumultoj en la teritorioj de la aktualaj Irano kaj Irako.

Li estis la patro de Abd al-Aziz (patro de Umar la 2-a), de Abd al-Malik, kiu sukcedis lin kaj de al-Himar (patro de Marŭan la 2-a).

Kategorio:Kalifoj de la 7-a jarcento
Kategorio:Personoj de Mekko
Kategorio:Mezepokaj islamanoj
Kategorio:Omajadaj kalifoj
133074 Kenshamordola

'*133074 *Kenshamordola'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ne malproksima de orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Kenneth Shamordola*, elektra inĝeniero por la instrumento *OTES* : Spektrometro por Termika Elsendo de la Asteroida Specimena Alveniga Misio *OSIRIS-REx*. Li provizas apogon al elektronika planado kaj provado de servo-kontroliloj kaj kanaloj por signaloj kun febla bruo por la instrumento *OTES''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Kalvinana malnova preĝejo (Csurgó)

La **Kalvinana malnova kirko** estas religia historia monumento en Hungario, ekde 1950 en urbo Csurgó (pli frue en vilaĝo Alsok).

## Historio 
La plej frua mencio pri kalvinanoj en Alsok okazis en 1634, tiam ili havis komunan eklezian grupon kun la najbara Csurgó. Depost liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a en Alsok kalvinana lernejo funkciis kun instruisto, kiu faris ankaŭ diservojn. La nun videbla preĝejo sen turo estis konstruita en 1784. La turo alkonstruiĝis en 1816.

## Konstruaĵo 
La kirko situas en korto for de la strato. La kvadrata turo plene reliefas, la turpinto estas bulba. La ĉefenirejo funkcias tra la turo, sed estas ankaŭ alia enirejo en la dekstra parto de la navo. Super la ĉefenirejo estas granda fenestro.

## Fontoj 
* https://www.muemlekem.hu/muemlek/show/15399
* https://reformacio.mnl.gov.hu/orokseg/csurgoi_reformatus_templom

Csurgó
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Csurgó
Pascale Casanova

**Pascale CASANOVA** estas franca literatura teoriistino kaj literatura recenzisto, naskiĝinta la 14-an de februaro 1959 kaj mortinta la 29-an de septembro 2018.

Ŝi estas konata ĉefe pro sia tezo pri la «*République mondiale des lettres*» [Monda respubliko de la beletro]. Casanova priskribas la aperon kaj disvolviĝon de aŭtonoma internacia literatura kampo kontraŭ la instrumentado de literaturo por la konstruado de naciaj identecoj. Literatura naciismo ankaŭ estis maniero por dominataj literaturoj batali superregadon en la internacia literatura kampo . Ŝi estis asociita esploristo ĉe CRAL-EFISAL (Parizo) kaj sponsoro de la SeuA aŭ la Eŭropa Societo de Aŭtoroj (kaj Tradukistoj) .

## Lingva kaj kultura malegalecoj 
Ĉiuj verkoj de Casanova traktas la demandon pri lingva superregado. En ŝia libro "La Langue mondiale. Traduction et domination" (Seuil, 2015) ŝi analizas la rolon de tradukado kiel armilo kontraŭ lingva superregado kaj kiel maniero amasigi simbolan kapitalon, en kiu ŝi ankaŭ pridiskutas la kreskantan regadon de la angla lingvo kaj ĝiaj implicoj de kiuj plej profitas la kulturoj delonge establitaj kiel la franca, la angla, la germana kaj rusa literaturoj. La libro havas iom komunan kun la libro *Forget English!* *- Orientalisms and World Literatures* de Aamir Mufti kiu notas ke malantaŭ la nocio de egaleca mondliteraturo sen landlimoj kuŝas ankaŭ la daŭranta superregado de la angla kiel literatura lingvo kaj kiel 'kultura sistemo'.

## Verkaro 
* '''''Beckett l'abstracteur. Anatomie d'une révolution littéraire'''*, Éditions du Seuil, 1997 kaj Editions Points, 2008; Titolo da la angla traduko : *Beckett. Anatomy of a Literary Revolution*. Introduction de Terry Eagleton, Londres / New York : Verso Books, 2007.

* *'L*a République mondiale des Lettres***, Editions du Seuil, 1999. Tiu libro estis tradukita en 12 lingvoj. Koreio (parta traduko, paĝoj 119-227, en: World Fiction, n-ro 101, Seulo, 2001), Hispanio: Anagrama Editorial, Barcelono, septembro 2001, Brazilo: Editora Estaçao Liberdade, Sao Paulo, marto 2002, Japanio: Eldonejo Fujiwara, Tokio, decembro 2002. Egipto: Eldonejo de la Supera Konsilio pri Kulturo, Kairo, novembro 2003. Usono kaj Unuiĝinta Reĝlando: Harvard University Press, 2005. Rumanio: Eldonejo Univers, Bukareŝto, 2007

* ***Kafka en colère***, Éditions du Seuil, 2011
* ***La langue mondiale*''', Éditions du Seuil, 2015.

## Vidu ankaŭ 
UNESKO-kolekto de reprezentaj verkoj

Literatura tradukado

Tradukscienco

Franco Moretti

Minea Mizumura

## Eksteraj ligiloj 
(angla) Recenzo de David Mulrooney pri 'The World Republic of Letters', Academie.edu

(angla) Recenzo de David Mulrooney pri 'The World Republic of Letters', Researchgate

(angla) Recenzo de William Deresiewicz: *The Literary World System*

(angla) T*he Princeton Sourcebook in Comparative Literature* (PDF)

## Referencoj 
Kategorio:59-jaraj mortintoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj literaturkritikistoj
Gilsfjörður

''''* estas fjordo en Islando.

## Geografio 
 situas en la okcidenta parto de Islando. Ĝi estas parto de la duoninsulo , kiu konsideriĝas unu el la ok regionoj de Islando (islande plurale *landsvæði*, singulare *landsvæðið''), kaj same estas parto de la Atlantiko.

Kategorio:Fjordoj en Islando
Kategorio:Golfoj de Atlantiko
Kamel-batalo

eta|Ali kaj Aiŝa en la Batalo de la Kamelo.
La **Kamel-batalo**, *batalo de Ĝamal* aŭ *batalo de Basoro* (en araba موقعة الجمل, mawqiʿa al-ŷamal) estis batalo okazinta la 7an/8an de Decembro 656 proksime de Basoro inter la kalifo Ali unuflanke kaj la vidvino de Mahomedo, nome Aiŝa, kun la "kunuloj de la Profeto" (sahaboj) Talha ibn Ubajd-Allah at-Tajmi kaj Az-Zubajr ibn al-Avŭam, konsiderataj kiel la plej influaj islamanoj post la propra kalifo mem.

La batalo estis luktita inter Ali ibn Abi Talib, kiu estis kuzo kaj bofilo de la mortinta islama profeto Mahomedo, kaj estis konsiderata la kvara kalifa Raŝiduno kaj la unua Imamo ŝijaista, kaj Aiŝa (vidvino de Mahomedo), Talhah kaj Zubajr kiuj estris la kampanjon kontraŭ Ali cele al la venĝo de la morto de la tria kalifo, nome Utman, kiu estis ĵus murdita kiel rezulto de la Unua Fitna, nome ribelo de la opoziciantoj. Markante la duan epizodon de la Unua Fitna, la terura batalo finiĝis per la venko de Ali kaj la malvenko de Aiŝa. Kompreneble, la rigardoj al la okazaĵo kaj la rolo de ĝiaj partoprenanto diferencas inter la du ĉefaj islamaj tendencoj, nome sunaistoj kaj ŝijaistoj. La sunaistoj eltenas, ke neniu el la du partioj, nome Ali kaj Aiŝa kaj iliaj respektivaj sekvantoj, havis veran intencon startigi batalon dekomence, kaj ke la batalo estis neatendita konsekvenco de la interfero fare de dua partio. Aliflanke, la ŝijaistoj kredas, ke la murdo de Utman estis preteksto por ke Aiŝa kaj ŝiaj sekvantoj faru militon kontraŭ Ali.

Oni ĉirkaŭkalkulas, ke kvankam la fortoj de Aiŝa estis preskaŭ duoble grandaj, estis simile po 5000 mortoj en ĉiu flanko.

## Bibliografio 
* Ali ibn Abi Talib (1984). Nahj al-Balagha (La pinto de la elokvento), kompilita de ash-Sharif ar-Radi. Alhoda UK. SBN 0940368439.
* Al-Tabari, Muhammad ibn Jarir (1990). History of the Prophets and Kings, eldono de R. Stephen Humphreys. SUNY Press. ISBN 0-7914-0154-5. (volumo XV.)
* Holt, Bernard; Lewis (1977). Cambridge History of Islam, Vol. 1. Cambridge University Press. ISBN 0-521-29136-4.
* Madelung, Wilferd (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press. ISBN 0-521-64696-0.
* Muir, William. The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall.

Kategorio:Ŝijaismo
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Bataloj de Raŝiduna kaliflando
Kategorio:Enlandaj militoj
Kategorio:656
Kategorio:Bataloj en la 7-a jarcento
Danjoutin

**Danjoutin** estas franca  situanta en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Danjoutinois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Territoire de Belfort
* Danjoutin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Territoire-de-Belfort
Universitato de la Subŝtato Rio-de-Ĵanejro

La **Universitato de la Subŝtato Rio-de-Ĵanejro** (, **UERJ**) estas subŝtata publika universitato de la brazila subŝtato Rio-de-Ĵanejro. Ĝi estis fondita per dekreto de la 4-a de decembro 1950, kiu kunigis kelkajn pli antikvajn fakultatojn de la urbo Rio-de-Ĵanejro, la plej malnova inter ili la Fakultato de Ekonomikaj Sciencoj (*Faculdade de Ciências Econômicas*), fondita la 12-an de oktobro 1930.

En 1950 Rio-de-Ĵanejro estis la ĉefurbo de Brazilo kaj tiam troviĝis en la Federacia Distrikto, kiu, post transiro de la ĉefurbo al Braziljo en 1960, dum iom da tempo nomiĝis Subŝtato Gvanabaro. Pro tio antaŭaj nomoj de la universitato estis "Universitato de la Federacia Distrikto" (*Universidade do Distrito Federal*), "Universitato de Rio-de-Ĵanejro" (*Universidade do Rio de Janeiro*) kaj "Universitato de la Subŝtato Gvanabaro" (*Universidade do Estado da Guanabara*).

Pli ol 70-jara, kun 8 kampusoj, pli ol 90 bakalaŭraj aŭ licenciaj kursoj, 60 magistriĝaj kursoj kaj pli ol 45 doktoriĝaj kursoj, pli ol 2 800 profesoroj kaj 43 mil studentoj, UERJ estas nuntempe unu el la plej grandaj kaj plej renomaj de sia lando kaj de Latinameriko.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Brazilaj universitatoj
133077 Jirsík

'*133077 *Jirsík''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 5:9 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, proksime de České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa pastro Jan Valerián Jirsík (1798–1883), teologiisto, verkisto kaj naciisma reviviĝisto. Li servis kiel episkopo de la diocezo de České Budějovice de 1851 ĝis sia morto. Li estis fervora subtenanto de la ĉeĥa eduka sistemo en Sudbohemio kaj fondinto de la Instituto por surd-mutuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Vazačka

**Vazačka** (germane: *Wasatschka* aŭ *Wassatschka* kaj *Wasačka*) estas pereinta domaro en Ĉeĥio, en distrikto Mladá Boleslav, en la suda parto de eksa soldata ekzercspaco Ralsko, pro kies fondo ĝi pereis. Ĝi situis proksimume 2&nbsp;km nordokcidente de Bělá pod Bezdězem, al kiu ĝi estis administre subigita. La devena prenita katastra teritorio estis *Bělá pod Bezdězem*, la nuntempa estas *Vrchbělá* en la novepoka urbo Ralsko.

## Priskribo kaj historio 
[eta|maldekstra|altdekstre=1.1|Areo Vazačka kaj [Bezděz (burgo)|burgo Bezděz]]
Tempo de la estiĝo verŝajne ne estas konata. Mencias ĝin *Historia leksikono de municipoj de Ĉeĥio* komencante de popolnombrado en la jaro 1869, sed ĝi aperas sur mapo de unua soldata mapigado el la jaroj 1764–1768.

Ĝis la jaro 1950 ĝi apartenis en la eksan distrikton Mnichovo Hradiště. Envicigo en la armean spacon post la jaro 1945 signifis ĝian pereon. En la loko de la domaro estis konstruita areo de kazerno.

Post foriro de la sovetaj soldataroj la soldatan objekton transprenis Ministerio de defendo, kiu transgvidis ĝin en la jaro 2007 en proprumadon de Bělá pod Bezdězem. La urbo sekve la konstruaĵojn kaj parcelojn proponis al vendo por entreprenistoj kaj firmaoj. Estis ĉi tie konstruita industria zono kun nova priserva komunikilo.

Post kelke da domoj de la devena domaro restis kelke da rimarkeblaj restaĵoj en aspekto de metro altaj perimetraj muroj. La lokon de Vazačka parte rememorigas proksima masonita niĉa kapeleto en soliĝinta grupeto de kvar eskuloj, kiu estis en bedaŭrinda stato riparita en la jaro 2012.

Kategorio:Bělá pod Bezdězem
Kategorio:Setlejoj en Jizera tabulo
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Pereintaj setlejoj en armea spaco Ralsko
Barðaströnd

eta|
eta|
**Barðaströnd** estas la nomo de marbordo en la sudo de la duoninsulo Vestfirðir de Islando. Ĝi bordas la fjordon Breiðafjörður de la Atlantiko kaj etendiĝas inter fjordo *Vatnsfjörður* oriente kaj la monteto *Sigluneshlíð* okcidente.

La vikingo Flóki Vilgerðarson prenis teron tie kaj donis al Islando sian nomon post surgrimpado de monto (eble la monto *Lónfell* - 752 m) kaj vidado de fjordo (eble Arnarfjörður) plena de flosglacio.

Kategorio:Geografio de Islando
Olšina (Ralsko)

**Olšina** (antaŭe *Volšina*, germane: *Wolschen* aŭ *Wolsina*) estas pereinta municipo en Ĉeĥio, en distrikto Česká Lípa, en la orienta rando de eksa soldata ekzercspaco Ralsko, pro kies fondo ĝi pereis. Ĝi situis proksimume 7&nbsp;km nordoriente de Kuřívody. La devena prenita katastra teritorio estis *Olšina*, la nuntempa estas dislimejo *Jabloneček*, *Svébořice* kaj *Náhlov* en la novepoka urbo Ralsko.

eta|maldekstra|Rezervujo por la akvo en la eksa Olšina

## Historio 
El la municipo devenas trovaĵo de proksimume 1500 moneroj el la 15-a jarcento.

En la municipo estis establita ĝendarmejo (en&nbsp;1909), telefona (en&nbsp;1902) kaj poŝta stacioj – ĉiuj havis vastajn administrajn rondojn por multe da ĉirkaŭaj setlejoj. En trafiko estis vapora laktejo kun alta fumtubo el la jaro 1908 (kamparanoj eĉ el la ĉirkaŭaj vilaĝoj kreis Laktejan kooperativon), brikfarejo kaj vapora segejo, kiu sekurigis elektran kurenton ĝis elektrifigo de la municipo en la jaro 1922. Inter signifaj konstruaĵoj apartenis ankaŭ lernejo el la jaro 1890. En la loko estis tri gastejoj, du vendejoj kaj kelke da komercistoj kaj metiistoj. Kamparanado kaj bredado de brutaro estis ĉefa fonto de enspezoj por vivtenado de la loĝantoj.

## Referencoj 
Kategorio:Jabloneček (Ralsko)
Kategorio:Svébořice
Kategorio:Náhlov
Kategorio:Geoparko Ralsko
Kategorio:Pereintaj setlejoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Pereintaj setlejoj en armea spaco Ralsko
Kategorio:Pereintaj setlejoj en Ralska montetaro
Danjoutin (stacidomo)

**Danjoutin** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Danjoutin, en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Belfort - Delle (854000).

## Vidu ankaŭ 
* Danjoutin

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Territoire de Belfort
Kategorio:Danjoutin
Superkruciĝa nukleo

eta|la superkruĉiĝa nukleo, verda
La **superkruciĝa nukleo**, **superkruciĝaj nukleoj**, aŭ **superkiasma(j) nukleo(j)** (**SKN**) estas malgranda parto de cerbo en la hipotalamo, rekte super la opta kruciĝo. En mamuloj, ĝi estas la "estra biologia horloĝo" kaj regas tagnoktajn ritmojn, la korpaj funkcioj kiuj havas 24-horan ciklon. La SKN de muso havas ĉirkaŭ 20,000 neŭronojn.

## Neŭroanatomio 
La SKN troviĝas en la antaŭa parto de hipotalamo, rekte dorsa (supera) de la opta kruciĝo. La SKN havas ventraflankan kaj dorsaflankan partojn, ankaŭ nomitaj kerno kaj ŝelo. La du partoj havas malsamajn genesprimon de horloĝaj genoj.

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Dormo
Geografia Instituto de Vajmaro

La **Geografia Instituto** (germane: *Geographisches Institut*) en Vajmaro, Germanujo, estis grava germana eldonejo por kartoj kaj globusoj.eta|Mondokarto pri registaraj formoj, 1817

## Historio 
Ĝi fonditis en la 1.4.1804 fare de Friedrich Justin Bertuch estante filia eldonejo de ties ampleksa entreprenaro *(Landes-Industrie-Comptoir)* por antaŭenpuŝado de ekonomio kaj socio en Saksio-Vajmaro. Tie ĉi laboris kuprogravuristoj kaj kartografoj (ekz. la konata Franz Ludwig Güssefeld) kiuj fabrikis atlasojn, ĝeneralajn kaj specialajn mapojn de ĉiuj kontinentoj kaj multaj landoj, manajn kaj kunfaldeblajn vojaĝajn kartojn, lunkartojn kiel ankaŭ terajn respektive ĉielajn globusojn. Krome tiu ĉi instituto publikigis fakgazetojn kaj jarlibrojn geografiajn-statistikajn. Gravegis tiukuntekste la ekde 1798 jam ĉe *Landes-Industrie-Comptoir* eldonita unua scienca geografia gazeto "Allgemeine Geographische Ephemeriden".

La eldonon sciencan prizorgis i.a. Franz Xaver von Zach, Adam Christian Gaspari, Heinrich Kiepert, Karl kaj Adolf Gräf, Carl Ferdinand Weiland, Julius Kettler, Carl Riemer kaj Karl Christian Bruhns.

Post la morto de Bertuch la instituton transprenis en 1822 Friedrich von Froriep kaj en 1845 ties filo Robert Froriep; finfine en 1855 Ludwig Denicke el Lüneburg, en 1858 Voigt & Günther, poste F. Arnd (ĝis 1883), pli malfrue inter 1890 kaj 1893 Julius Kettler, en 1903 Max Wedekind: sub Wedekind la instituto malaperis en la jaro 1905-a.

## Literaturo 
* Katharina Middell, *"Dann wird es wiederum ein Popanz für Otto-- ": das Weimarer Landes-Industrie-Comptoir als Familienbetrieb (1800–1830)*, p.&nbsp;295 ss.

Kategorio:Vajmaro
Kategorio:Kartografio
Kategorio:Germanaj eldonejoj
Kategorio:Aperis en 1804
Kategorio:Malaperis en 1905
Przemysław Czarnek

**Przemysław Czarnek** (naskiĝis la 11-an de junio 1977 en Koło) – pola juristo kaj konservisma politikisto, altlerneja instruisto.

Doktoro habilita de jurisprudenco, lekciisto de Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a". Estro de Lublina provinco (2015–2019), delegito al Sejmo de la 9-a oficperiodo (de 2019), ministro pri edukado kaj scienco en la dua registaro de Mateusz Morawiecki (de 2020).

## Vivo 
Infanaĝon pasigis en Goszczanów (distrikto Sieradz). Lia patrino estis flegistino, la patro ŝoforo. En la aĝo de 15 jaroj ekloĝis en Lublin, kie finis liceon je la nomo al Jan Zamoyski, kaj en 2001 juron en la Fakultato de Juro, Kanona juro kaj Administrado ĉe KUL. Samloke doktoriĝis.

En 2006 akiris gradon de doktoro pri jurisprudenco surbaze de la disertaĵo titolita *Principoj de la jura ŝtato de socia justeco en la reĝima praktiko de la Tria Pola Respubliko*. Ankaŭ ĉi tie habilitiĝis en 2015 baze de la sciencaj atingoj kaj la disertaĵo *Ekonomia libereco. Unua apogilo de la socia merkata ekonomio*.

Li specialiĝas pri konstitucia juro.

Kategorio:Naskiĝintoj en 1977
Kategorio:Polaj juristoj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj ministroj pri edukado
Kategorio:Polaj ministroj pri scienco
Hornstrandir

eta|
eta|
**Hornstrandir** () estas la plej norda duoninsulo de Islando, kovranta 580 kvadratajn kilometrojn ĉe la norda fino de la duoninsulo Vestfirðir, la "okcidenta fjordaro", norde de la fjordaro Jökulfirðir kaj nordokcidente de la glaĉero Drangajökull.

## Ekosistemo 
La areo kovras kvadratajn kilometrojn  de tundro, fjordoj, glaĉeroj kaj alpa tero kun riĉa sed delikata vegetaĵaro, kaj protektita kiel naturrezervejo ekde 1975, laŭ iuj el la plej striktaj konservadaj reguloj en Islando. La naturo de la areo prosperis kun tre malmultaj homoj loĝantaj ĝin. En la 1950-aj jaroj ankaŭ la manpleno da ĝiaj loĝantoj, kiuj baziĝis sur agrikultura vivtenado, foriris. Tamen, jardekojn poste iuj el iliaj posteuloj revenis kaj rekonstruis siajn malnovajn domojn, kaj granda parto de la tero estas private posedata. 

Jökulfirðir, kun la signifo "glaĉeraj fjordoj", estas la formado de kvin fjordoj kaj golfoj, el kiuj kvar konsistas el la tuta suda marbordo de Hornstrandir dum la kvina situas ĵus sude de la duoninsulo. De okcidento ĝis oriento, la kvar fjordoj konsistantaj el la suda bordo estas *Hesteyrarfjörður* (en Esperanto fjordo de ĉevala sablejo), *Veiðileysufjörður* (en Esperanto fjordo sen fiŝkaptado), *Lónafjörður* (en Esperanto laguna fjordo), *Hrafnsfjörður* (en Esperanto korva fjordo), kun la lasta apartiganta Hornstrandir de la resto de la duoninsulo Vestfirðir.

Hornstrandir - Iceland - 2017 (36590305800).jpg
Hornstrandir - Iceland - 2017 (36179154843).jpg
Hornstrandir - Iceland - 2017 (36179159543).jpg
Hornstrandir - Iceland - 2017 (36179258593).jpg

Kategorio:Geografio de Islando
Trbovlje

**Trbovlje** (jen slovene, germane *Trifail*) estas urbo de Slovenio. Laŭ stato de la jaro  ĝi havis  loĝantojn. La urbo estas la administra centro samnoma municipo kaj de statistika regiono nomata Zasavska (Centra Savo). 	

## Vidu ankaŭ 
* Trbovlje (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Slovenio
Jorge Carlos Della Fávera

**Jorge Carlos DELLA FÁVERA** (naskiĝis en Bagé, forpasis la 15-an de majo 2021) estis brazila geologo kaj emerita profesoro de la Universitato de la Subŝtato Rio-de-Ĵanejro (UERJ).

## Kariero
Jorge Carlos Della Fávera diplomiĝis pri Geologio ĉe la Federacia Universitato de Suda Riogrando (UFRGS) (1958-1963) kaj doktoriĝis pri Sedimentologio kaj Stratigrafio ĉe la sama universitato (1989-1990). Li eklaboris en la brazila nafto-kompanio Petrobras en 1964 kaj dum sia kariero aktivis kiel unu el la ĉefaj referencoj de Brazilo pri Stratigrafio, enkondukinte la konceptojn de la moderna Sekvenco-stratigrafio, kiujn li aplikis en analizado de la brazilaj sedimentaj basenoj. Della Favera estis unu el la plej renomaj kampinstruistoj de Brazilo, ĉefe pri la Baseno de Parnaibo, kaj unu el la ĉefaj teknikaj referencoj de la Postdiplomiĝa Kurso pri Stratigrafio de UFRGS, pro kio li respondecas pri specialistiĝo de pli ol 80 fakuloj kaj revizio de pli ol 50 tezoj, disertacioj aŭ kursfinaj laboraĵoj.

Della Fávera finis sian karieron ĉe Petrobras en 1990. Ekde 1994 ĝis la lastaj jaroj de sia vivo, li dediĉis sin al kundivido de siaj vastaj scioj kiel profesoro ĉe la Geologia Fakultato (FGEL) de UERJ. Li ankaŭ laboris kiel konsultisto por la angola nafto-kompanio Sonangol pri la brazilaj sedimentaj basenoj Santos, Campos, Espírito Santo, Recôncavo, Sergipe-Alagoas kaj Potiguar.

Pro sia kariero de preskaŭ 60 jaroj, li fariĝis brazila kaj internacia referenco pri Sedimentologio kaj Stratigrafio, ĉefe se oni konsideras, ke la studado de Geologio formale strukturiĝis en Brazilo dum la mandato de la Prezidento Juscelino Kubitschek (1956-1961), kiu per dekreto kreis la "Kampanjon por Formado de Geologoj" (en la portugala *Campanha de Formação de Geólogos*, CAGE). Pri tiu strukturigo ankaŭ forte rolis Petrobras, fondita la 3-an de oktobro 1953, kiu inaŭguris trejnpolitikon pri Nafto-geologio. La juna Della Fávera aktive atestis tiun periodon kaj konkretigis ĝiajn celojn.

Kategorio:Brazilaj geologoj
Jazid la 1-a

eta|maldekstre|230px|Jazīd ibn Muaŭija
'''Abu Ĥalid Jazid ibn Mu'aŭija** (, ankaŭ nomata **Jazid la 1-a''', (naskiĝis en 644; mortis la  ĉe Damasko) estis de 680 ĝis sia morto la dua Omajada kalifo, kiu ekhavis la regadon de la dinastio post la morto de sia patro Mu'aŭija la 1-a en 680. Lia kaliflando estis agnoskita nek de Ĥusejn ibn Ali nek de Abd Allah ibn al-Zubajr.

Li batalis kontraŭ Ĥusejn ibn Ali, filo de Ali kaj nepo de Mahomedo, kaj venkis super li en la batalo de Karbalo en la jaro 680. Post la morto de Ĥusejn, Karbalo iĝis pilgrimejo por la venkitoj, la ŝijaistoj, kiuj rememoras la funebran tagon aŭ "Aŝuro" ĉiujare, la 10-an de la monato *al-muharram*.

Zubajr, antaŭ la malkontento kontraŭ la Omajadoj, deklariĝis ribele kaj rifuĝiĝis en Medino, kie li proklamiĝis kalifo. Jazid klopodis finigi la ribelon, sendante al Mekko Ŭalid ibn Utbah por aresti Zubajr. Ŭalid invadis Heĝazon, kaj konkeris Medino post la sangelverŝa batalo de al-Harra de la jaro 683 sekvita de la sieĝo al Mekko. La subita morto de Jazid la 11-an de novembro 683 metis finon al la kampanjo, kaj la Omajadoj eniris en ĥaoson. Jazid estis entombigita en Damasko kaj estis sukcedita de sia filo Mu'aŭija la 2-a.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Michael Jan de Goeje (1911). Encyclopædia Britannica, eld. «Caliphate. The Ommayad Dynasty; Rule of Yazid»

Kategorio:Kalifoj de la 7-a jarcento
Kategorio:Damaskanoj
Kategorio:Omajadaj kalifoj
Administra divido de Slovenio

La **statistikaj regionoj de Slovenio** estas 12 administraj unuoj kreitaj en 2000 por juraj kaj statistikaj celoj.

Per dekreto en 2000, Slovenio estis dividita en 12 statistikajn regionojn (NUTS-3-nivelo), kiuj estas grupigitaj en du makroregionoj (NUTS-2-nivelo). Tiuj statistikaj regionoj anstataŭas la historiajn regionojn de la lando.

La statistikaj regionoj estis grupigitaj en du makroregionoj:

* Orienta Slovenio (*Vzhodna Slovenija* - SI01), kiu grupigas la regionojn Mura, Drava, Karintio, Savinjo, Centra Sava, Malsupra Sava, Sudorienta Slovenio, kaj Marborda - Interna Karniola.
* Okcidenta Slovenio (*Zahodna Slovenija* - SI02), kiu grupigas la regionojn Centra Slovenio, Supra Karniolo, Gorizia kaj Marborda - Karsta. 

Tamen, ekde 2002 laŭ la EU-statistikoj Slovenio rekte dividiĝas en (laŭ la stato de 2021) 212 **municipoj** (slovene: občine, singularo - občina), el kiuj 11 havas la statuson de urbaj municipoj kun plia aŭtonomeco. Municipoj estas plu dividitaj en lokajn komunumojn kaj municipaj distriktojn. 

Ĉiu municipo en Slovenio havas sian blazonon, flagon kaj publikan feston. 

Por plena listo de la municipoj vidu la jenan liston.

La slovena estas oficiala lingvo de ĉiuj municipoj. La hungara estas dua oficiala lingvo de tri municipoj en Prekmurje: Dobrovnik / Dobronak, Hodoš / Hodos kaj Lendava / Lendva. La itala estas dua oficiala lingvo de kvar municipoj (el kiuj unu havas urban statuson) en la slovena marbordo: Ankaran / Ancarano, Izola / Isola, Koper / Capodistria, kaj Piran / Pirano.

En la EU-statistikoj la municipoj de Slovenio estas klasifikitaj kiel "loka administra unuo 2" (LAU 2), sub 58 administraj unuoj (upravne enote), kiuj estas LAU 1. 

Kategorio:Regionoj de Slovenio
Imamaho

**Imamaho** aŭ *Imamah* (en araba: إِمامة imāma, imāmat) estas la termino uzata por priskribi la postenon de la imamo en la diversaj branĉoj de Islamo. En la verkoj de la islama jurisprudenco, kaj de Ŝijaismo kaj de Sunaismo, la vorto "imamo" referencas al la estro de islama ŝtato. Sed la sama termino povas esti uzata ankaŭ en aliaj religiaj kuntekstoj (por ekzemplo, kiel estro por la preĝado).

La plej ofta uzo de la termino okazas en la ŝijaisma islamo. Por la Ŝijaismo, la imamaho estas doktrino kiu asertas, ke kelkaj individuoj de la stirpo de la islama profeto Mahomedo devas esti akceptitaj kiel estroj kaj gvidistoj de la ummao (islama komunumo) post la morto de Mahomedo. La doktrino de la Imamaho asertas krome ke la imamoj posedas diecajn konon kaj aŭtoritaton (*Ismah*), kaj krome ili estas parto de Ahl al-Bajt, la familio de Mahomedo.​ Tiuj imamoj havas la funkcion havigi komentariojn kaj interpretadon de la Korano.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Momen, Moojan (1985). An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelve. Yale University Press. ISBN 0-300-03531-4.
* Motahhari, Morteza. Master and Mastership. Islamic Seminary Publications.
* Nasr, Seyyed Hossein (2007). «Ali». Encyclopædia Britannica Online.
* Nasr, Seyyed Hossein (2013). Islamic Spirituality: Foundations. Routledge. ISBN 978-1-134-53895-9.
* Nasr, Seyyed Vali Reza (2006). The Shia Revival: How Conflicts Within Islam Will Shape the Future (1a eldono). New York: Norton. ISBN 0-393-06211-2.

Kategorio:Ŝijaismo
Kategorio:Islamo
Kategorio:Islama terminologio
133243 Essen

'*133243 *Essen''''' estas  asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 2-an de septembro 2003 de la germana astronomo Thomas Payer elde la Observatorio Walter Hohmann en Essen (Nordrejn-Vestfalio, Germanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbo Essen en Ruhr-regiono, iama centro de la germania peza industrio, kiu elmergiĝis kiel moderna urbo kun diversaj sciencaj kaj kulturaj agadoj. En Essen estas la observatorio, elde kiu la asteroido estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Petit-Croix

**Petit-Croix** estas franca  situanta en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Petitcruciens*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Territoire de Belfort
* Petit-Croix (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Territoire-de-Belfort
Petit-Croix (stacidomo)

**Petit-Croix** estas franca stacidomo sur linio Paris-Est - , situanta en  Montreux-Château, apud Petit-Croix, en departemento Territoire de Belfort, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Burgonjo-Franĉkonteo.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio Paris-Est - Mulhouse-Ville (001000).

## Vidu ankaŭ 
* Petit-Croix
* Montreux-Château

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Territoire de Belfort
Kategorio:Montreux-Château
Vervins (stacidomo)

**Vervins** estas franca stacidomo sur linio La Plaine -  -  (landlimo), situanta en  Vervins, en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Hauts-de-France.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de linio La Plaine - Hirson - Anor (frontière) (229000).

## Vidu ankaŭ 
* Vervins

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Aisne
Kategorio:Vervins
133161 Ruttkai

'*133161 *Ruttkai''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la hungaraj geastronomoj Sipőcz Brigitta kaj Sárneczky Krisztián elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio, proksime de Mátraszentimre en Hungario.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hungara aktorino Ruttkai Éva (1927–1986). Dum sia kariero de kvar jardekoj, ŝi fariĝis unu el plej plurvaloraj aktorinoj de sia tempo, gajnante la laŭdojn de la kritikistoj en kaj klasikaj kaj modernaj, kaj naciaj kaj fremlandaj scenaj roloj, kaj en larĝa gamo da filmoj kaj telefilmoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Krisztián Sárneczky
Kategorio:Malkovrita de Brigitta Sipőcz
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Ĝaʿfar as-Sadik

**Ĝaʿfar as-Sadik** (; naskiĝis 699/700 aŭ 702/703 en Medino; mortis 765) estis sesa imamo de la ŝijaisma branĉo de Islamo. Lia kompleta nomo estas Ĝaʿfar Ibn Muhammad Ibn ʿAli Ibn Husejn Ibn ʿAli. Li estis pranepo de Husejn, unu de la filoj de Fatima, filino de la Profeto Mahomedo kaj de Ali, kvara kalifo de la nomitaj "Raŝidunoj" (bone gviditaj).

Li vivis en Medino trankvilan ekzistadon kaj kiel siaj avo kaj patro li studis la haditojn kaj la fikhon. Li mortis ĉirkaŭ la jaro 765 kaj lia morto estis iom mistera; eble li estis venenigita pro ordono de la kalifo Al-Mansur.

Ĝafar estis tre saĝa fakulo, fondis universitaton, havis milojn da lernantoj kaj fondis la jurskolon Ĝafario, propra de la ŝijaistoj dekduimamistoj, kiu estas tre simila al la jurskolo de Sunaismo nome Hanafismo, ĉar fakte Abu Hanifah estis lernanto de Ĝafar.

Kategorio:Klerikaro de la 8-a jarcento
Kategorio:Islamaj teologoj
Kategorio:Omajada kaliflando
Kategorio:Personoj de la Abasida Kaliflando
Kategorio:Teologoj de la 8-a jarcento
Kategorio:Ŝijaistoj
Kategorio:Imamoj
Permana reaktiva grenado

dekstra|eta|
**Permana reaktiva grenado** (ankaŭ **PRG**, *permana kontraŭtanka grenadĵetilo*, , , *ручной противотанковый гранатомёт*) estas senglita armilo, ĉe kiu por transporto de pafaĵo al celo estas uzita reaktiva movumo laŭ principo de leĝo de agado kaj reagado. Inter la ĉefaj partoj de la armilo apartenas pafaĵo kaj forpafekipaĵo, do la grenadĵetilo mem. En kelkaj okazoj la nocio reaktiva grenado estas uzata sole por la pafaĵo mem. La armilo estas destinita ekz. por batalo kontraŭ kirasita tekniko. do kontraŭ tankoj, kaj por neniigi diversan fortikaĵoj, aŭ okaze de grapolbombo por neniigi molajn celojn kiel infanterio aŭ nekirasitajn veturilojn.

La reaktivaj grenadoj estas uzataj de ĉiuj armeoj tra la tuta mondo, ili ludas signifan rolon en nuntempaj militaj konfliktoj kaj ili estas tre ofte uzataj ankaŭ de ekribelintoj kaj teroristaj grupoj.

## Rilataj artikoloj 
* Bazuko
* Blendita pugno
* bombaŭto
* eksploda zono
* grenado (eksplodaĵo) kun grenadĵetilo
* *TM 31-210 Improvised Munitions Handbook*

Kategorio: armiloj
Longpont

**Longpont** estas franca  situanta en departemento Aisne, regiono Hauts-de-France.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Longipontains*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Aisne
* Longpont (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Aisne
Dezső Bánóczi

**Dezső Bánóczi** [deĵO bAnOci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bánóczi Dezső** estis hungara aktoro, reĝisoro. Lia familia nomvarianto estis *Bánóczy,* lia edzino estis Ilona Dajbukát inter 1911 kaj 1924.

Dezső Bánóczi naskiĝis la  en Veszprém (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Dezső Bánóczi akiris juran diplomon en Scienca Universitato de Budapeŝto, poste li estis juristo. Tamen li aliĝis al teatra trupo kaj en 1906 li debutis sur scenejo. Post kvar jaroj li aliĝis al trupo de Jenő Janovics en Kolozsvár. En 1916 li revenis al Budapeŝto kaj estis membro de teatra trupo de Artúr Bárdos. En la sekvaj jaroj li havis rolojn en pluraj ĉefurbaj teatrejoj (ekzemple Teatro Renaissance, Operetoteatro (Budapeŝto), Teatro Városi), kelkfoje li estis reĝisoro (ekde 1926 ankaŭ en Hungara Radio). Li estis elstara en dramoj, same en kabaredoj. Post la 2-a mondmilito li apartenis al migra teatro.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Hebbel: *Mária Magdolna* - majstro Antal
* Ernő Szép: *Patika* - instruisto
* M. Gáspár: *Új Isten Thébában* - Mikon
* Henrik Ibsen *Nora* - Krogstadt (vidu la foton!)

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* Ernő Szép: *Patika*
* S. Benamy: *Kajüt*
* J. Hunyady: *Bányászbecsület*

## Lia libro 
* „Rendezte: Dr. Bánóczi Dezső” (1943)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Cetorino

La **cetorino** (*Cetorhinus maximus*), ankaŭ nomata *pilgrima ŝarko* aŭ *elefanta ŝarko*, estas la plej granda lamnoforma ŝarko kaj la dua plej granda el ĉiuj fiŝoj post la balenŝarko. Plenkreskuloj longas kutime inter 6m kaj 9m, malofte eĉ pli ol 10m.

Ĝi estas la ununura vivanta specio en la genro *Cetorhinus* kaj en la tuta familio Cetorinedoj (*Cetorhinidae*).

## Vivareo 
Cetorinoj vivas en Atlantiko, Pacifiko kaj Mediteraneo, precipe en malvarmetaj kaj mezvarmaj akvoj.

## Notoj kaj fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Ŝarkoj