Beranuy

**Beranuy**  (oficiale **Veracruz** ĝis 2011, kaj *Beranui* en ribagorza kataluna) estas loĝloko kaj municipo de Hispanio, en la centro de la komarko Ribagorza (kies ĉefurbo estas Graus) apartenanta al la nordoriento de la Provinco Huesko (regiono Aragono). Ĝi formas parton de la Aragona Strio.

## Geografio 
eta|maldekstre|240px|Ballabriga.
eta|maldekstre|240px|Monaĥejo de Sankta Maria de Obarra.
Ĝia municipa teritorio estas en la centro de la komarko Ribagorza, borde de la rivero Isábena. 

La municipa ĉefurbo estas en la kerno de Beranuy. 

Ĝi limas norde kun Laspaúles kaj Bonansa, oriente kun Sopeira kaj Arén, sude kun Isábena kaj okcidente kun Torre la Ribera. 

Oni parolas variaĵon de la kataluna. 

Aktuale la municipo estas formita per la jenaj loĝlokoj: 
* Ballabriga
* Beranuy (municipa ĉefurbo)
* Biascas de Obarra
* Calvera
* Castrocit
* Las Herrerías de Calvera
* Morens
* Pardinella
* Raluy

La klimato estas malvarma, nome montara. 

La loĝloko Beranuy mem kiel sidejo de la municipo (1 160 msm) estas je 123 km oriente de Huesca. Ĝi estas komunikata laŭ la ŝoseo A-1605 sude kun la cetero de la valo de la rivero Isábena kaj nordoriente kun Bonansa.

## Historio
eta|maldekstre|190px|Calvera.
La nuna municipo estis rezulto de la kunigo de ĝistiamaj municipoj Beranuy kaj Calvera en la 1960-aj jaroj. 

Beranuy aperis citita en la historia dokumentaro ekde 1052 kiel Baranui, Beranue, Bellanui, Ueranue, Ueranui kaj Veranui.

En Calvera estis monaĥejo eble jam en la 7-a kaj 8- jarcentoj. Ĝi estis fortikigita dum postaj jarcentoj kaj ĉirkaŭ la 10-a jarcento la Monaĥejo de Sankta Maria de Obarra estis grava centro eklezia en Ribagorza.

Biascas de Obarra aperis citita en la historia dokumentaro kiel Bescheras en 1085 kaj Bescharas en 1202. Castrocid estis citita en 990.

Komence de la 19-a jarcento la tuta komarko estis damaĝita pro la franca invado. 

Dum la Hispana Enlanda Milito la loĝloko suferis pro operacoj kadre de la atakoj de la respublikanoj klopode al konkero de la provinca ĉefurbo Ŭesko kaj fina kontraŭatako de frankistoj kiu rezultis en homamasa fuĝado de respublikanoj kaj de militrifuĝintoj en direkto al Francio. 

Multaj loĝlokoj de la areo perdis loĝantaron laŭlonge de la 20-a jarcento pro rura elmigrado, kaj same ĉe Beranuy kie oni malaltiĝis ĝis nunaj 72 loĝantoj (2022).

## Aktualo 
eta|dekstre|230px|Pardinella.
La loka ekonomio evoluis el la tradiciaj agrikulturo kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj) al natura, sporta, kultura, montara kaj rura turismo ĉefe rilate al la montaro. 

Ĉefaj vidindaĵoj estas la jenaj:
* La urba kerno.
* Monaĥejo de Sankta Maria de Obarra.
* Preĝejoj kaj romanikaj ermitejoj.
* Naturaj lokoj.

* En Biascas de Obarra estas arka fontan-bestotrinkujo kaj fontanoj de Sankta Kristoforo.

* En Calvera preĝejo de Sankta Andreo de la 11-a jarcento reformita en la 13-a kaj 16-a jarcentoj kaj restaŭrita en la 20-a jarcento; restaĵoj de la mezepoka kastelo; Ermitejo de Sankta Valero, romanika de la 11-a jarcento.
** Ermitejo de Sankta Maria *de la Cuadra*, de la 12-a jarcento, de lombard-romanika stilo, nuntempe stalo.
** Monaĥejo de Obarra.

* En Castrocid romanika preĝejo de Sankta Kristoforo.
* En Raluy romanika preĝejo kaj romanika ermitejo ruina.

## Bildoj de la Monaĥejo de Sankta Maria de Obarra

Obarra5.JPG|Absidoj.
Beranuy Santa María de Obarra 949.jpg|Interno.
Beranuy Santa María de Obarra 950.jpg|Santa María de Obarra, gotika skulptaĵo.
Obarra2.JPG|Blazono de la baroneco de Mur ĉe la renesanca pordego.
Obarra Crismón en san Pablo.jpg|Detalo de la fasado de Sankta Paŭlo.
Obarra. San Pablo ábside.jpg|Absido de Sankta Paŭlo.
Beranuy Santa María de Obarra 964.jpg|Ornamaĵoj en absido de Sankta Maria.
Ermita de Santa Maria d'Ovarra (Vall de l'Isàvena, Ribagorça).jpg|Ermitejo de Sankta MAria.
Beranuy Santa María de Obarra 980.jpg|Gotikaj ruinoj de la abata palaco.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Ŭesko

## Referencoj 
## Bibliografio
* *Aragón constante histórica*. Publicaciones de la Caja de Ahorros de Zaragoza, Aragón y Rioja. 1979.
* Ubieto Arteta, Antonio (1981-1989). *Historia de Aragón*. 6 vol. Zaragoza: Anubar.
* Ubieto Arteta, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados 1 (Eld. Anubar. Zaragoza, 1984)
* CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Eld. Librería General (Zaragoza 1981)

## Eksteraj ligiloj 
*  

* 

Kategorio:Municipoj de la provinco Ŭesko