Abraham Sutzkever

[eta|Sutzkever atestas antaŭ la [Nurenbergaj procesoj|Internacia Milit-Tribunalo de la Nurenbergaj procesoj, 27-an de februaro 1946. Malgraŭ lia volo atesti en la jida, la tiamaj aŭtoritatoj ordonis lin atesti en la rusa.]]
**Abraham SUTZKEVER** (; en jida: אַבֿרהם סוצקעווער — *Avrom Sutzkever*; 15-an de julio, 1913 - 20-an de januaro, 2010) estis aklamita jidlingva poeto. Estis unu el la plej gravaj jidaj poetoj de la dua duono de la 20-a jarcento. La *Nov-Jorka Times* skribis, ke Sutzkever estis "la plej granda poeto de la Holokaŭsto."

## Vivo 
Abraham (Avrom) Sutzkever naskiĝis la 15an de julio, 1913, en Smorgon, Vilna Gubernio, Rusia Imperio, nuntempe Smarhon, Belorusio. Dum la Unua Mondmilito, lia familio estis movita al Omsko, Siberio, kie lia patro, Hertz Sutzkever mortis. En 1921, lia patrino, Rayne (denaske Fainberg), movis la familion al Vilno, kie Sutzkever ĉeestis en ĥedero.

Sutzkever ĉeestis la polan judan mezlernejon Herzliah, ricevis universitatajn klasojn pri la pola literaturo kaj estis enkondukita de amiko al rusa poezio. Liaj plej fruaj poemoj estis skribita en la hebrea.

En 1930 Sutzkever aliĝis la Judan skoltan organizon, Bin ("Abelo"), en kies revuo li eldonis sian unuan verkon. Tie li ankaŭ renkontiĝis kun sia edzino Freydke. En 1933, li fariĝis parto de la verkista grupo de artistoj nomata Jung-Vilne, kune kun kolegaj poetoj Shmerke Kaczerginski, Chaim Grado kaj Leyzer Volf.

Li geedziĝis kun Freydke en 1939, tagon antaŭ la komenco de la Dua Mondmilito. En 1941, sekve de la nazia okupacio de Vilno, Sutzkever kaj lia edzino estis sendita al la Vilna Geto. Lia patrino kaj novnaskita filo estis murditaj de la Nazioj..

Du famaj malhelepopeaj poemoj de Sutzkever de 1943, nome *Das Kever Kind* (La infano de la tombejo) kaj *Kol Nidre*, atingis la Judan Kontraŭfaŝisman Komitaton en Moskvo, kies membroj estis Ilja Ehrenburg kaj Solomon Mikhoels, tiel kiel la ekzilita estonta prezidanto de sovetia Litovio, Justas Paleckis. Ili imploris la Kremlon savi lin

Li skribis sian konatan kanton "אונטער דײַנע ווײַסע שטערן" (Unter dajne vajse ŝtern, sub viaj blankaj steloj), kiu iĝis la himno de la judoj en la Vilna geto kaj poste la kanto plej asociita kun holokaŭsta memoro en Israelo. Kaŝite en la arbaro, Sutzkober uzis kokan plumon kaj la sukon de elpremitaj ĉerizoj, tiel skribante en foresto de inko kaj plumo.

En februaro 1946, li estis vokita supre kiel atestanto, la nura juda atestanto nome de Sovetrusio, ĉe la Nurembergaj procesoj, atestante kontraŭ Franz Murer, la murdinto de lia patrino kaj filo. Post nelonga vojaĝo en Pollando kaj Parizo, li elmigris al Mandata Palestino, kaj alvenis en Tel Aviv en 1947.

La poezio de Sutzkever estis tradukita en hebrean fare de Natan Alterman, Abraham Ŝlonski kaj Leah Goldberg. Lia verko estis tradukita en la rusan fare de Boris Pasternak.

### Verkoj en la angla traduko 
* Siberia: Poemo, tradukita de Jakobo Sonntag en 1961, parto de la UNESCO Kolekto de Reprezentaj Laboroj .
* *Brulgustaj Perloj* : Ghetto Poemoj de Abraham Sutzkever, tradukita de la jida de Seymour Mayne; enkonduko de Ruth R. Wisse. Oakville, Ont.: Mozaika Gazetaro, 1981.
* La Violono Rose: Poemoj, 1970-1972, Abraham Sutzkever; elektita kaj tradukita de Ruth Whitman; tiradoj de Marc Chagall; enkonduko de Ruth R. Wisse. Detroit: Wayne Ŝtata Universitata Gazetaro, 1990. ISBN 0-8143-2001-5
* . Sutzkever: Elektita Poezion kaj Prozon, tradukita de la jida de Barbara kaj Benjamin Harshav; kun enkonduko de Benjamin Harshav. Berkeley: Universitato de Kalifornia Gazetaro, 1991. ISBN 0-520-06539-5
* *Rido Sub la Arbaro* : Poemoj de Malnovaj kaj Lastatempaj Manuskriptoj de Abraham Sutzkever; tradukita de la jida de Barnett Zumoff; kun enkonduka eseo de Emanuel S. Goldsmith. Hoboken, NJ: KTAVa Eldonado, 1996. ISBN 0-88125-555-6
* *Sutzkever Havenda Prozo*; tradukita de la jida de Zackary Sholem Berger (jida Libera Centro de Traduko); kun enkonduko de Heather Valencia. Amherst, MA: Blanka Kapra Gazetaro, 2020. ISBN 978-1-7343872-6-1

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Primo Levi

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Jidlingvaj verkistoj
Kategorio:Israelaj poetoj
Kategorio:Belorusaj judoj
Kategorio:Postvivintoj el la Holokaŭsto
Kategorio:Litovaj judoj