Trießnitz

**Trießnitz** estas pejzaĝa kaj (eksa) akva protektzono ĉe la suda urborando de Jena, Germanujo, en la kvartalo Winzerla.

## Rolo akvoproviza  
La vilaĝo havigis sian akvon de 1894 el altprema tubaro el la rojo Trießnitz, kion sekvis la vilaĝo Burgau en la 1914-a jaro. Nuntempe la akvo de la menciita torento fluas neŭzata kaj malaperte ĝis *Burgauer Felsbach*, do finfine ĝis Saale. Centra fonto de Trießnitz iam nutris la iaman fajrestingan - kaj nunan fiŝkaptan - lageton apud la kirko de Winzerla. Ĝis la 1960-aj jaroj temis pri protektota akvo por trinkakva provizado (same kiel *Mühltal*  kaj *Coppanzer Grund*). Ĉi akvon uni uzis ankaŭ por fari tritikan bieron en Winzerla. En sablofoso de Trießnitz oni ekspluatis ĝis la 1950-aj jaroj rompiĝeman kalktravertinon. Superstiĉemuloj pensas ke Trießnitzwasser estas saniga. 

## Rolo ekskursocela 
En la 18-a kaj 19-a jarcentoj temis pri tre frekventata ekskursocelo de universitatanoj de Jena. Mencio  estas pri gastejo kiu malekfunkciis je la finiĝanta 19-a jarcento. Konserviĝis festoplaco kun fonto, bierkelo *(Brunnenhaus)* kaj dancogrundo.  Ĝin uzis ofte la lokuloj sub la organizo de la vira kantosocieto aŭ la fajroestingistoj, eĉ en la 20-a jarcento. La areon nomitan *Sängerplatz* estis restaŭrita jam en 1931.

Ĉi loko vere iĝis magneto post 1792, ĉar ĉe  Georg Friedrich Rebmann en la leteroj *Briefe über Jena* (1793) ankoraŭ prisilentatas aktiva vivo tiea: nur en Zwätzen estis, laŭ liaj asertoj, ofta kunveno de ekskursantoj pro elstara lokalo. Sed pejzaĝo laŭdis la Trießnitz-teritoriojn jam en 1785 Johann Ernst Basilius, ĉe  "Beschreibung der Stadt Jena" kaj ankaŭ Johann Adolph Leopold Faselius (1805). Informas Faselius pri ĵus starigita gastejo kun laŭboj kaj liberaeraj benkaro kun tabloj. La filozofo  Georg Wilhelm Friedrich Hegel ankaŭ kutimgastis tie (laŭ lia biografo Klaŭs Vieweg). Turisma gvidlibro de 1847, "Weimars Merkwürdigkeiten," laŭdegis la tuton kiel distradocentron. 

En la verko "Geschichte des Jenaischen Studentenlebens" de la fratoj Richard kaj Robert Keil (1858) legeblas la jena observo: *Normale dimanĉe oni organizis balojn je Trießnitz apud Winzerla; la studentoj alterne prenis kiel dancpartnerinojn aŭ filinojn de profesoroj kaj altaj oficistoj aŭ de burĝoj aŭ eĉ servistinojn.* Sed en Trießnitz ankaŭ okazis multaj dueloj inter studentoj, spade. En la 12.10.1806, do tuj malpost la batalo de Jena–Auerstedt, okazis malamika interpuŝiĝo inter la disde Saalfeld venantaj francaj trupoj kaj prusaj antaŭuloj.

## Rakontoj de elstaruloj  
Eĉ konataj homoj rakontis pri gajaj travivaĵoj en Winzerla, ekz. August Jäger, Ernst Moritz Arndt, Johann Wolfgang von Goethe,  August Wilhelm Schlegel. Inter la gastoj menciindas krome Gottlieb Hufeland, Heinrich Eberhard Gottlob Paulus, Justus Christian Loder, Johann Gottlieb Fichte, Carl Friedrich Ernst Frommann kaj  August von Kotzebue, Karl von Hase kaj Ernst Haeckel. Sur la malnova tombejo ĉirkaŭ la kirko de Winzerla tombo de pistole en Winzerla mortigita studento troviĝas: temas pri la studento Johann Paul von Villers (1826-1848) kiu duelis kun la samuniversitano Friedrich Schulze.

## Literaturo 
* August Jäger: *Felix Schnabels Universitätsjahre oder Der deutsche Student. Ein Beitrag zur Sittengeschichte des neunzehnten Jahrhunderts.* Stuttgart 1835; represo Berlin 1907 
* Adolf Schöll: ''Weimar's Merkwürdigkeiten einst und jetzt. Ein Führer für Fremde und Einheimische.* Weimar 1847. 
* Matthias Murko: Deutsche Einflüsse auf die Anfänge der Böhmischen Romantik. Mit einem Anhang: Kollár in Jena und beim Wartburgfest. Graz 1897.
* Walter Haeckel: *Alt-Jena. Jugend-Erinnerungen.* Jena 1931.
* Joachim H. Schultze (k. a.): *JENA. Werden, Wachstum und Entwicklungsmöglichkeiten der Universitäts- und Industriestadt.* Jena 1955.
* Deutscher Kulturbund Jena (eld.): *„Du mein Jena“. Ein Heimat-Almanach aus dem mittleren Saaletal.* Jena 1959 
* Reinhard Jonscher: *Von Ammerbach bis Zwätzen. Geschichte der Jenaer Vororte*. Jena 2012 (=Bausteine zur Jenaer Stadtgeschichte, 15). ISBN 978-3-942176-21-7
* Norbert Nail: "Ein tödliches Pistolenduell 1848 auf der Trießnitz in (Jena-)Winzerla". Ĉe: *Studenten-Kurier. Zeitschrift für Studentengeschichte, Hochschule und Korporationen'', jarkolekto 2019, kaj. 1–2, p. 12–17 (surrete). 
* Immanuel Voigt: "Ein vorzüglicher 'Lust- und Vergnügungsort' bei Jena." In: "Thüringische Landeszeitung" vom 14. September 2021.
* August Jäger: Felix Schnabels Universitätsjahre oder Der deutsche Student. Ein Beitrag zur Sittengeschichte des neunzehnten Jahrhunderts. Mit Anmerkungen aus dem *Burschicosen Wörterbuch*. Herausgegeben und mit einer Vorbemerkung von *Henning Kahmann*. Düsseldorf 2022. ISBN 978-3-946595-15-1

## Eksteraj ligiloj 
* bildo de la gastejo je Trießnitz
* Caroline Schelling und die Trießnitz
* Norbert Nail: Das Bierdorf Winzerla bei Jena https://norbert-nail.de/Bierdorf-Winzerla-bei-Jena.pdf

## Notoj 
Kategorio:Jena