open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buntvizaĝa sevsuĉulo

La **Buntvizaĝa sevsuĉulo** (*Sphyrapicus varius*) estas mezgranda sevsuĉulo, tio estas birdo de la familio de Pegedoj kaj genro *Sphyrapicus*, karakteraj laŭ la komuna nomo pro suĉi sevon de arboj , kiu reproduktiĝas en Nordameriko. La genro inkludas ankaŭ la speciojn de la Ruĝnuka sevsuĉulo, Ruĝbrusta sevsuĉulo kaj Nigroblanka sevsuĉulo.

## Habitato kaj distribuado 
Ties reprodukta habitato estas arbaraj areoj tra Kanado, orienta Alasko kaj nordokcidenta Usono. Ili preferas junajn, ĉefajn deciduajn arbarojn. Estas ankaŭ izolita populacio troviĝanta en altaj montoj de la Apalaĉaj Montoj en Virginio, Tenesio kaj Norda Karolino.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|200ra|Junulo, kun videblaj flavaj brusto kaj ventro kiuj nomigas la specion en kelkaj lingvoj. [Prospect Park, Broklino, Nov-Jorko, Usono]]
Plenkreskuloj estas nigraj en dorso kaj flugiloj kun blankaj zonoj; ili havas nigran kapon kun blankaj larĝaj strioj (tiom larĝaj ke same oni povus diri, ke ili havas blankan vizaĝon kun nigraj strioj) kaj **ruĝajn frunton kaj kronon**, flavajn bruston kaj supran ventron, blankan suban ventron kaj pugon kaj nigran voston kun blanka centra strio. Plenkreskaj maskloj havas ankaŭ ruĝan gorĝon, dum ino havas blankan gorĝon. Ambaŭ seksoj havas tre belan kaj **buntan vizaĝon**, kio nomigas komune la specion: kaze de maskloj, ili havas supran kaj suban ruĝajn partojn (krono kaj gorĝo) ĉirkaŭitajn de nigro kaj meze blankan vizaĝon, kiu meze montras nigran traokulan strion. Krome ankaŭ la okuloj kaj la beko estas nigraj.

### Voĉo 
Ili tamburas kaj elsendas katecan alvokon printempe por deklari posedon de la teritorio.

## Kutimaro 
### Dieto 
Kiel aliaj sevsuĉuloj, tiuj birdoj elfosas truojn en arboj kaj elsuĉas la sevon kaj la insektojn kiuj kaptiĝas en ĝi. Ili povas ankaŭ pluki insektojn el la arbotrunkoj aŭ kapti ilin dumfluge. Ili manĝas ankaŭ fruktojn kaj berojn.

### Reproduktado 
La Buntvizaĝa sevsuĉulo nestumas en granda kavaĵo elfosita en decidua arbo, ofte elektante unu malfortan pro malsano; la sama loko povas esti uzata dum kelkaj jaroj.

Ili kuniĝas kun la sama partnero jaron post jaroj, tiom longe kiom ambaŭ birdoj povos survivi. Ili foje hibridiĝas kun la Ruĝnuka sevsuĉulo aŭ kun la Ruĝbrusta sevsuĉulo kie iliaj reproduktaj teritorioj koincidas.

### Vintro kaj migrado 
Tiuj birdoj migras al sudorienta Usono, Karibio kaj Centrameriko, forlasante siajn somerajn teritoriojn. Ekzempleroj de tiu ĉi specio foje alvenis kiel tre raraj vaguloj ĝis Irlando kaj Britio.

## Subspecioj 
* *Sphyrapicus varius appalachiensis*
* *Sphyrapicus varius varius*

## Bildaro 

Image:Female Yellow-bellied Sapsucker-l.jpg|Ino de Buntvizaĝa sevsuĉulo - plumoŝanĝanta junulo.

## Eksteraj ligiloj 
* Specidatumbazo de Buntvizaĝa sevsuĉulo – Laboratorio Cornell de Ornitologio
* Informaro kaj Fotoj de Buntvizaĝa sevsuĉulo – Birdoj kaj Birdumo ĉe Suda Dakoto
* Poŝtmarkoj  (de Antigvo-Barbudo, Barbudo, Dominiko, Salvadoro, Neviso-(Sankta-Kito kaj Neviso), Turkoj kaj Kajkoj)
* Filmoj de Buntvizaĝa sevsuĉulo ĉe Interreta Birdokolekto
* Fotaro de Buntvizaĝa sevsuĉulo VIREO

Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Pegedoj
Kurd

**Kurd** estas vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár. La komunumo ne havas interrilatojn kun kurdoj, la simileco estas nur hazarda.

## Bazaj informoj 
* Areo: 31 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.4478/18.3189
* Loĝantaro: 1340
* Poŝtkodo: 7226
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Budapeŝto-Dombóvár. Tiu lasta urbo troviĝas 19, Bonyhád 28 km-ojn for.

## Historio 
Post la turkoj hungaroj kaj sudslavoj, poste germanoj alvenis. En 1790 incendio okazis.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, lernejo, infanĝardeno, gastejo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1763, pligrandiĝis en 1873

## Famuloj 
En Kurd naskiĝis fratoj Géza Sebestyén (aktoro) kaj Jenő Sebestyén (aktoro).

## Ĝemelkomunumo 
*  Nidderau, Germanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
György Bodor

**BODOR György** estis hungara juristo, ĉefsekretario de hungara radikalisma partio. Li naskiĝis en Kézdivásárhely la 24-an de aprilo 1904 kaj mortis en Budapeŝto la 8-an de septembro 1976.

## Biografio 
Bodor pristudis juron en Budapeŝto. Post sia juĝa kaj advokata ekzameno (1932) li malfermis advokatan oficejon. Li estis ano, mallongtempe ĉefsekretario de Asocio Miklós Bartha, ano kaj intermite ĉefsekretario de Magyar Radikális Párt (Hungara Radikala Partio) gvidite de Endre Bajcsy-Zsilinszky. En 1939 li estis ekonomidirektoro de Belvárosi Színház en Budapeŝto. Ekde 1940 li estis entreprenjuristo. En 1945 li estis unu el organizintoj de la Nemzeti Paraszt Párt (Nacia Kamparana Partio). Li partoprenis en la organizo de koloniigo de sikuloj el Bukovino en 1941 al Bácska, kaj en departementojn Baranya kaj Tolna. En 1962 oni arestis lin pro ofendo de eksterpolitikaj interesoj kaj oni kondamnis lin je tri jaroj kaj duono. Li liberiĝis publikamnestie (1963).

## Verkoj ĉefaj 
* *Kossuth Amerikában*. *Kossuth a magyar igazságért* (válogatta B. Gy., Bp., 1944).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Lajos Orbán

**ORBÁN Lajos** estis rumanuja hungara ĵurnalisto, tradukisto naskita en Turdeni la 18-an de septembro 1924, mortinta la 19-an de majo 1998.
## Biografio 
La mezlernejon Lajos Orbán finis en Sfântu Gheorghe kaj Cristuru Secuiesc (1940), li havigis diplomon de instruisto pri hungara-franca lingvoj en Universitato Bolyai (1945). Li iĝis ĵurnalisto ĉe la Világosság (1947-52), poste ĉe la Előre (1952-65) kaj Igazság (1965-84). 

## Verkoj 
**Kitérő*, romano (1959). 

## Tradukaĵoj 
*Eusebiu Camilar:*A mag kicsírázik*. 1952;
*Francisc Munteanu: *A Maros menti város*. 1956).
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

 

Orban, L
Kapospula

**Kapospula** [kapoŝpula] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár.
eta|200px|Blazono de Kapospula

## Bazaj informoj 
* Areo: 20 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.3774/18.0948
* Loĝantaro: 1020
* Poŝtkodo: 7251
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Kapospula situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Kaposvár. La lasta urbo troviĝas 28, Dombóvár nur 5 km.

## Historio 
La plej frue romianoj vivis en tiu loko. La unua kirko en 1332 konstruiĝis. Inter 1775-1995 lernejo funkciis en la vilaĝo. En 1950 kulturdomo konstruiĝis. Dum la socialismo kolĥozo nomata "Arĝenta Spiko" formiĝis, kiu nuntempe iĝis kooperativo.

Vilaĝservoj estas poŝto, infanĝardeno.

## Vidindaĵoj 
* baroka katolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo el la 18-a jarcento

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kálmán Árkosi-Ferenczi

**ÁRKOSI FERENCZI Kálmán** [a:rkoŝi ferenci] estis hungara verkisto, poeto naskiĝinta en Medesér en 1877 kaj mortinta en 1918.

## Biografio 
Li estis ŝtatscienca doktoro, ekde 1897 en la ŝtata financa servo.

## Verkoj 
**Költemények*, poemoj, 1904;
**Rajongó*, romano en versoj, 1904;
**A pálfalvi szélmolnár*, romano, rakontoj, 1911;
**Guzsajasban* (!), rakontoj, 1914.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Libro de Enos

**La libro de Enos** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi havas  ĉapitron kiu parolas de la preĝo de Enos al la Sinjoro. Ĝi tamen diskutas pri la elaĉeto de la Nefiidoj kaj liaj malamikoj, la Lamanidoj.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Jakob (Libro de Mormono)

**La libro de Jakob: la frato de Nifai** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi estis verkita de la antikva profeto Jakob, frato de la profeto Nifai, kiu vivis ĉirkaŭ la jaro 600 a.K.Ĝi estas registraĵo de la paroloj de Jakob al lia popolo.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Elek Kiss

**KISS Elek** [kiŝ] estis rumanuja hungara eklezia verkisto, tradukisto, unitariisma episkopo naskiĝinta la 28-an de marto 1888 en Medesér kaj mortinta la 7-an de decembro 1971 en Kluĵo. 

## Biografio 
La mezlernejon Elek Kiss finis en Székelykeresztúr kaj Kolozsvár (1908). Li studis filologion en la kluĵa universitato Kolozsvári Ferenc József Tudományegyetem kaj li finis (1913), poste li pasigis du jarojn en Oxford en *Manchester College*. Li estis pastro en Kissolymos (1915–21), profesoro, dekano en la unitariisma teologio en Kluĵo (1921–26), ekde la 15-a de septembro 1946 ĝis sia morto li estis unitariisma episkopo de Transilvanujo.

## Verkoj
**A személyiség pedagogikájának alaptényezőiről*. Kv. 1913; 
**Az értelmi és erkölcsi nevelés viszonya*. Kv. I. 1916, II. 1917),
**Az isteni törvény útja* (Kv. 1924).
**A világ fejlődése az atom szemléletében* (Kv. 1946).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekleziaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Libro de Jarom

**La libro de Jarom** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi estis verkita de  Jarom. Ĝi temas pri la penado de la nefidaj profetoj montri la "korektan vojo" al la nefidaj popoloj.Tiu ĉi libro havas  ĉapitron kiu parolas pri la preĝo de Enos al la Sinjoro.

Ĝi estas registraĵo de la paroloj de Jakob al lia popolo.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Omni

**La libro de Omni** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi havas nur unu ĉapitron kvankam ĝi kovras pli ol du jarcentoj da nefida historio (ekde 323 a.K ĝis  130 a. K., laŭ la piednotoj).

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Paroloj de Mormono

**La paloroj de Mormono** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi havas nur unu ĉapitron. Ĝi estas kunmetaĵo de la Malgrandaj Platoj de Nifai kaj la Libro de Mormono.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Mosia

**La libro de Mosia** estas libro de la Libro de Mormono, publikigita de la Eklezio de Jesuo Kristo de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj kaj aliaj mormonaj konfesioj. La titolo temas pri Mosia la 2-a, unu el la nefidaj reĝoj de la urbo Zarahemla. Laŭ la kronologio de Libro de Mormono, la Libro de Mosia kovras la tempoperiodon de la jaroj 130 ĝis 91 a.K.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Alma

**La libro de Alma: La filo de Alma** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi estas la plej granda libro de la Libro de Mormono. Ĝi parolas pri 39 jaroj kie la Nifaiidoj nomiĝas "la reĝado de la juĝistoj", periodo en kiu la Nifaiida nacio havis  teokratian regadon. Oni povas diri ke ĝi estas libro pri la historio de la Nifaiida nacio.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Ostinato

**Ostinato** (latine *ostinatus*, obstina) en la muziko estas kontinue ripetiĝa muzika figuro, ĉu melodio, certa ritmo (vd. ekz. *Bolero* de Maurice Ravel) aŭ alia muzika elemento.

La principo de ostinato supozeble ekzistas, ekde kiam oni muzikas, unuaj fontoj retroetendiĝas ĝis en la alta mezepoko. La ostinato estis efektivigita precipe en la 17-a kaj 18-a jarcentoj, la t.n. ĝeneralbasa epoko, ĉefe de la baso (basostinato) kaj travivis, post kiam ĝi precipe dum la klasiko falintis en forgeson, dum la 19-a jarcento etan renaskiĝon.

Harmonia ostinato estas akorda sinsekvo kontinue ripetata.

En ĵazo tiajn ostinatojn oni nomas angle *vamp*, en la rok-muziko (angle) *riff*, en la kuba muziko (hispane) *montuno* aŭ *mambo*

## Vidu ankaŭ 
* Pasakaljo
* Ĉakono
* Foljo
* Basostinato

Kategorio:Muzikaj figuroj
Kategorio:Muzika teorio
Libro de Helaman

**La libro de Helaman** estas libro de la Libro de Mormono. La  Libro daŭrigas la historion de la nefidoj kaj lamanidoj "Akorde al la memoraĵo de Helaman, kiu estis filo de Helaman, kaj ankaŭ akorde al la memoraĵoj de liaj filoj, inkluzive de depost la alveno de Kristo" (Antaŭparolo de la Libro de Helaman). Laŭ la piednotoj, la libro kovras la tempoperiodon inter la jaroj  52 a. K. kaj  1 a. K.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Eter

**La libro de Eter** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi temas pri antikva popolo nomata Jaredidaj, filoj de Jared kaj liaj amikoj kiu estis gvidataj de Dio post la detruo de la Turo de Babelo. La titolo referencas al Eter, jaredida profeto kiu vivas en la fino de la tempo pri kiu parolas la libro.
## Vidu ankaŭ 
* Akiŝ

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Libro de Moroni

**La libro de Moroni** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi estis verkita de la profeto Moroni, filo de la profeto Mormon, kiu vivis en la 5-a jarcento en Ameriko. La plej grava parto aperas en la ĉapitro 10, versiklo 5. Mormonismo baziĝas en la promeso kiu diras ke, se iu persono, preĝas al Dio kaj legas la Libro de Mormono kaj demandas al Dio ĉu ĝi estas vera tiu persono ricevos respondon de Dio.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Irshad Manji

**Irshad Manji** (naskiĝis en 1968 en Ugando) estas kanada verkisto de egipta kaj guĝarata deveno, iama ĵurnalisto kaj televida produktanto. Ŝi pledas por la modernigo de sia kredo, la islamo, forte pledante samtempe por feminismo kaj GLAT-rajtoj. Inter 2006 kaj 2012 ŝi estis altranga membro de la Eŭropa Fondumo por Demokratio kun sidejo en Bruselo.

## Vivkuro 
Manji naskiĝis apud Kampalo en Ugando kaj venis kune kun sia familio al Kanado kiel rifuĝintoj kiam ŝi havis kvar jarojn. En tiu tempo la uganda diktatoro Idi Amin forpelis ĉiujn azianojn kaj aliajn ne-afrikanojn el Ugando.

Ŝi studis historion ĉe la Universitato de Brita Kolumbio. Inter 1998 kaj 2001 ŝi estis produktanto de televida programo, *Q Files* en la televida kanalo *Citytv* . Ŝi ankaŭ estis gastigantino kaj produktanto de aliaj programoj. Ŝi estas nuntempe direktoro de la kanada televida kanalo *VERB*, kiu fokusiĝas gejunulojn kaj kulturan diversecon. Ŝi ankaŭ havas sian propran televidan programon en *TVOntario.*

Manji estas la direktorino de la "*Moral Courage Project*" en la Universitato de Novjorko.

## Koncepto de la sendependa islama tradicio *Ijtihad* 
En la lastaj jaroj ŝi estis konata pro ia kritikema pozicio kontraŭ la islama fundamentismo kaj la ortodoksaj interpretoj de la Korano. La tagĵurnalo The New York Times priskribas ŝin kiel la plej malbona inkubo de Osama bin Laden.

En ŝia defendo de la kritika pensado, nomata ankaŭ *ijtihad* (araba por '*rajto je religiaj interpretadoj*'), Manji kreis organizaĵon dediĉitan al la starigo de reto por islamanoj kiuj interesiĝas pri liberala reformo de la islamo.

Irshad Manji ne surmetas hiĝabon ĉar ŝi interpretas la Koranon tiel ke hiĝabo estis nur surmetita de virinoj kaj filinoj de Profeto Mohamedo.

## Verkaro 
*Risking Utopia: On the Edge of a New Democracy* (1997)

''The Trouble with Islam: A Muslim's Call for Reform in Her Faith* (2002)

*Don't Label Me (2019)''

## Eksteraj ligiloj 
(angla) Oficiala retejo de Irshad Manji

(angla) Klarigoj pri la starpunktoj de Irshad Manji

## Referencoj 
Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:Islamo
Kategorio:Kanadaj verkistoj
Kategorio:Anglalingvaj verkistoj
Kategorio:Kanadaj feministoj
Kategorio:GLAT-aktivuloj
Kategorio:GLAT-ĵurnalistoj

Kategorio:Rifuĝintoj
Attala

**Attala** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Dombóvár.
[eta|Monumento pri [Johano Nepomuko en Attala]]

## Bazaj informoj 
* Areo: 43 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.3808/18.0635
* Loĝantaro: 890
* Poŝtkodo: 7252
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
Attala situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Kaposvár. La lasta troviĝas je 25, Dombóvár je 6 km-oj.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis en Attala. La unua mencio devenis el 1138 en formo *Atila*. Dum la turkoj la vilaĝo ne senhomiĝis, eĉ estis sudslava kaj hungara vilaĝpartoj. Stacidomo konstruiĝis nur en 1938, ĉar la terposedantoj ne donis parcelon por la haltejo.

Vilaĝservoj estas poŝto, kuracejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1867, la turo estas 33 m-ojn alta
* skulptaĵo de Johano Nepomuka de 1793

## Famuloj 
En Attala naskiĝis juristo József Földvári.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Libro de Mormono (la registraro de Mormono)

**La libro de Mormono** estas libro de la Libro de Mormono. Ĝi havas naŭ ĉapitrojn. Laŭ la Libro de Mormono, ĝi estis verkita de Mormono.

* La Libro de Mormono (PDF) 

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
András Arató

**ARATÓ András** [pr. arato:] estis hungara poeto, ĵurnalisto naskiĝinta en Kommandó la 18-an de julio 1913 kaj mortinta en Oradea la 14-an de majo 1945.

## Biografio 
András Arató iĝis ĵurnalisto ĉe la gazetoj en Oradea, poste ĉe la Független Újság, Brassói Lapok kaj li estis interna kunlaboranto de Korunk. Ekde 1940 li alvenis al Magyar Nemzet Budapeŝton.

## Verkoj 
* *Vállvetve* (rakontoj, Nagyvárad, 1932);
* *Töredelmes vallomás* (poemoj, Nagyvárad, 1938).

## Literaturo 
* Horváth Imre: *Szitálatlan homok között megcsillanó aranyszemek* (Igaz Szó, 1971. 10. sz.).

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Arato, A
Arato, A
Arato, A
Arato, A
Ĥano Bumin

Ĥano **Bumin** (mortis en 552) estis fondinto de la unua tjurka imperio, de la ĥanlando aŭ imperio de Gokturkoj. Ĝis malkovro de la Orĥona runoskribo en 1889 kaj ĝis deĉifrigo de tiuj en 1893 fare de la dana filologo Vilhelm Thomsen, la ĥano
Bumin estis konata nur kun ĉina nomo 土門 (''T'u-men*), kiel lin menciis la ĉinaj fontoj.

Bumin estis - laŭ ĉinaj fontoj - filo de *T'u-wu*, nepo de *A-hsien-ŝih* kaj pranepo de *Na-tu-liu''. Bumin estis nobelo kaj estis tribestro de la tjurkoj, kiuj vivis tiutempe sub ĉina regado, sub Juan-Juan. La tjurkoj sukcese venkis en 552 Juan-Juan kaj fondis poste propran ĥanlandon. Ĥano Bumin regis nur mallonge kaj mortis jam tiujare.

Lia frato estis Iştämi, kiu same regis regionon.

Kategorio:Mortintoj en 552
Kategorio:Gokturkoj
Cargolifter AG

eta|180px|Ekstera vido de hangaro konstruita por Cargolifter
eta|180px|Eno, notu la tri homojn je la subo-maldekstro
eta|180px|
eta|180px|

**Cargolifter AG** estis entrepreno kun la celo, evoluigi aerŝipon, kiu kapablas transporti kargon de ĝis 160 tunoj.

La entrepreno estis fondita en 1996 en Wiesbaden kaj konstruis la plej grandan senkolonan halon de la mondo. La aerŝipa halo (nomo Aerium) havas grandon de 360 x 210 x 107 m (longo x larĝo x alto). La halo devintus servi kiel aerŝipa konstruejo, riparejo. La halo estis konstruita dum du jaroj kaj inaŭgurita la 30-an de novembro 2000.

En majo de 2000 Cargolifter aperis en la borso (WKN 540 261), pli poste notiĝis ĝi en MDAX. Plimulton de akcioj posedis etakciuloj. La regiono Brandenburg subvenciis la konstruon de la halo per ĉ. 38 milionoj da eŭro kaj pruntis en 2002 pluan 4,15 milionojn da eŭro.

La prototipo de la pli malgranda transporta balono „CL&nbsp;75 Aircrane“ estis unuafoje testita en oktobro de 2001. Ĝi detruiĝis en 2002. La planita granda aerŝipo „CL160“ estis neniam konstruita pro financaj malfacilaĵoj.

La entrepreno anoncis la 7-an de junio 2002 nesolventecon kaj la nesolventa procezo komenciĝis la 1-an de aŭgusto 2002.

Oni vendis en 2003 la halon kaj la ĉirkaŭan 500 hektarojn al malajzia koncerno Tanjong, kiu establis en la halo „artan tropikan paradizon“ (Tropical Islands) kun hotelfunkcio. Ĝi ekfunkciis ekde decembro de 2004.

## Eksteraj ligiloj 
* cargolifter.com - CargoLifter-paĝo

Kategorio:Brandenburgio
Kategorio:Germanaj firmaoj
Samu Barabás

**BARABÁS Samu** (baraba:ŝ) estis hungara historiisto, bibliotekisto, arkivisto, ano de Hungara Scienca Akademio naskita en  Papolc la 14-an de novembro 1855 kaj mortinta en Papolc la 18-an de novembro 1940. 

## Biografio 
Samu Barabás studis en universitatoj de Budapeŝto kaj Vieno. Ekde 1883 li estis kunlaboranto de la Universitata Biblioteko, poste inter 1885 kaj 1915 de la Landa Arkivejo. Li estis  helpsekretario apud Sándor Szilágyi, poste protokolisto de Hungara Historia Asocio, inter  1899 kaj 1914 li estis ties ĉefsekretario.

## Verkoj 
**Frater Martinuzzi György élete* (Pozsony, 1885); 
**I. Rákóczi György erdélyi fejedelem és a porta* (Dokumentpublikado kun Antal Beke, Bp., 1888); 
**A római szent birodalmi gróf széki Teleki-család oklevéltára* (I–II., Bp., 1895–96); 
**A Blagay-család oklevéltára* (kun Lajos Thallóczy, Monum. Hung. Hist. 1. oszt. XXIX–XXX., Bp., 1897); 
**Zrínyi Miklós, a szigetvári hős életére vonatkozó levelek és okiratok* (I–II., Bp., 1898–1899); 
**A Frangepán-családok levéltára* (kun Thallóczy Lajos, I–II. Scriptores Hungariae Historica 1. oszt. 35, 38. Bp., 1910–13);
**Székely oklevéltár* (Magy. Tört, Tár, XX., VIII., Bp., 1934).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gay Times

**Gay Times** (vendita kiel *GT*) estas la ĉefa geja revuo de Britio destinita al la geja kaj ambaŭseksema publikoj.

La revuo estas publikigata de la marko **Millivres Prowler Group Ltd**. kaj havas gefratan magazinon, *Diva (revuo)*, por lesbaninoj. La unua numero de *Gay Times* aperis en 1984 kiam aperis la magazino *HIM*, de la jaro 1975. AXM, pli juna revuo ol **Gay Times** kaj rivalo de *Attitude (revuo)*, estas eldonataj de la sama kompanio.

La magazino, maldekstre orientita, temas pri la geja aktualeco kaj ĝeneralaĵoj, publikigas intervjuojn, satirojn, viran arton, anoncetojn, recenzojn kaj rubrikojn pri muziko, filmoj, literaturo kaj interreto. Ĝi informas ankaŭ pri komercaĵoj rilataj al la geja kaj ambaŭseksema vivstiloj kaj ĉiujara "jarlibro" kune kun telefonreto.

Kategorio:GLAT-revuoj
Tropical Islands

eta|400ra|Rigardo desupre

**Tropical Islands** ("Tropikaj Insuloj") estas la plej granda tropikkopia ripozejo en Europa. Ĝi troviĝas en la iama aerŝiphalo de Cargolifter (nomata*Aerium*), la plej granda liberporta halo de la mondo. Ĝi situas ĉirkaŭ 60&nbsp;km sude de la centro kaj ĉirkaŭ 35&nbsp;km sude la urbolimo de Berlin. Ĝi situas okcidente de Krausnick ĉe A 13, elirejo Staakow. La halo povas akcepti maks. 6.000 vizitantojn tage. En la unua jaro vizitis la lokon 975.000 personoj. En Tropical Islands laboras ĉirkaŭ 500 homoj.

La halo longas 360&nbsp;m, larĝas 210&nbsp;m, altas 107&nbsp;m kaj entenas volumenon de 5,5&nbsp;mio.&nbsp;m³. La aĉetprezo estis ĉirkaŭ 17,5&nbsp;mio. eŭroj, dum la konstrukostoj estis ĉirkaŭ 78&nbsp;mio.eŭroj.

Interne estas varmo de 26&nbsp;°C kun 60 % aerhumideco. En la halo troviĝas tropikaj plantoj, multaj basenoj, amuzejoj, manĝejoj.

La pago por la vizito kaj servoj okazas poste, elektronike. Oni kolektas la pagindan sumon per elektronika brakĉeno.

Problemoj estis komence, ke la plantoj ne ricevis sufiĉan lumon. Tion oni solvis per ŝanĝo de partoj de la halosupro. Aliaj problemoj estas la nesufiĉa vizitanta nombro, neklara situo pro tio, ke la halo estas uzata alicele ol originale permesite.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Akvoparkoj
Diva (revuo)

***Diva*** estas ĉiumonata revuo de Britio por lesbaninoj. Ekpublikiĝis en 1994 de la kompanio Millivres Prowler Group, kiu ankaŭ publikigas *Gay Times* (ĝia frata ĵurnalo por gejoj). Ĝia direktorino estas Jane Czyselska.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:GLAT-revuoj
György Boros

**BOROS György** (boroŝ) estis hungara unitariisma episkopo, studverkisto, redaktoro, tradukisto. Li naskiĝis en Tordátfalva la 19-an de aprilo 1855 kaj mortis en Koloĵvaro la 26-an de januaro 1941.

## Biografio 
György Boros pristudis teologion en Kolozsvár, poste inter 1877 kaj 1879 en London. Reveninte, li iĝis teologiakademia profesoro en Koloĵvaro. Li travojaĝis grandparton de Nord-Ameriko. Inter 1928 kaj 1938 li estis episkopo, sekretario, poste afergvidanta vicprezidanto de la Dávid Ferenc Egylet. Ekde februaro de 1905 ĝis 1919 li estis la lektoro pri angla lingvo de la Kolozsvári Ferenc József Tudományegyetem. Kune kun Sámuel Brassai li redaktis la revuon *Fiatalság Barátja*; ĝis 1924 li estis redaktoro de la eklezia gazeto Unitárius Közlöny. Liaj eklezihistoriaj kaj dogmaj studoj aperis en revuo Keresztény Magvető.

## Verkoj ĉefaj 
* *Brassai Sámuel élete* (Kolozsvár, 1927);
* *Új teológia és unitárizmus* (Kolozsvár, 1937).

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj
Out (revuo)

***Out*** (ISSN 1062-7928) estas populara usona revuo dediĉata al la amuziĝo kaj vivstilo de gejoj. Ĝi estas la plej cirkulata el la ĉiumonataj gejaj revuoj en Usono. Ĝi stilo multe similas al aliaj revuoj kiaj: *Details* kaj *GQ*.

*Out* estas publikigita de "LPI Media", kiu apartenas 100% al "PlanetOut Inc." ekde la jaro 2005. LPI Media ankaŭ publikigas *The Advocate*, *HIV Plus*, *The Out Traveler* kaj "Alyson Books". PlanetOut Inc. ankaŭ mastras   Specialty Publications, kiu publikigas aron da gejaj adoltaj revuoj tiaj kiaj la pornaj Men, Freshmen kaj Unzipped.

La revuo estis fondita en la jaro 1992 de Michael Goff, ĉefeldonisto kaj prezidanto. Li kaj la eldonistino Sarah Pettit, dungita dum la unuaj jaroj, atingis popularigi la revuon en la tuta Usono kaj superi ĝin super la aliaj gejaj revuoj je la cirkulado,  kaj unuafoje ĝi altiris aŭtorojn kaj mondfamaj kontribuantoj kiuj ne apartenas al la geja mondo.

## Gravaj kunlaborantoj 
**Aŭtoroj**
* Josh Kilmer-Purcell
* Dale Peck
* Dan Savage
* Mark Simpson
* Bart Boehlert
* Michael Joseph Gross
* Jesse Archer
* Bob Smith
* Tom Steele
* Barry Walters

**Fotistoj**
* François Rousseau
* Ben Watts
* Matthias Vriens
* Cass Bird
* Tony Dura
* Patrick McMullen
* Joe Opedisano
* Nicholas Wagner

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo (en)

Kategorio:GLAT-revuoj
Pikrito

**Pikrito** estas verdiĝintaj vulkanaĵoj de fajna ĝis grobkorna grando, kiuj apartenas al roka familio de la bazalto. Pikrito havas proporcion de pli ol 50 % je olivino.

Naturaj trovejoj estas en Hessisch Neugrün Hirzenhain en Hessen

----
eta|Slabo el pikrito
eta|Pykrete estas farita el 14-procenta segpolvo kaj 86-procenta akvo laŭ maso.
Pikrito aŭ pikreto (Angle: Pykrete) estas materialo konsistanta el ĉ. 14 % da segpolvo aŭ alia formo de lignopulpo (kiel papero) kaj 86 % da glacio je maso. La pikrito estis inventita en 1942 de angla inventisto Geoffrey Pyke.

Ĉi tiu materialo havas grandegan potencon kaj kapablon elteni altan premon ĝis 21 mega-Paskalo (21 milionoj da kilogramoj da potenco por kvadrata metro). Ekzemple, unu colo da ĉi tiu materialo povas teni averaĝan aŭton sur ĝi. Alia maniero fabriki pikrito estas uzante lignajn pecetojn anstataŭ segpolvon, kutime en 50% -50% miksaĵo kun akvo.

Hodiaŭ pikrito ne havas multajn uzojn. Ĝi estis inventita en la dua mondmilito kaj estis uzota en la projekto Habakuk, en la konstruado de grandega kaj malpeza aviadilŝipo, kiu povis transporti ĝis 600 aviadilojn. Fine la projekto ne realiĝis pro sia alta kosto, taksita je $ 70 milionoj da la valuprezo tiuj tagoj kaj ĉar la aviadilŝipo estis inventita unue pro manko de ŝtalo, tamen en la praktiko oni devis uzi pli da ŝtalo por konstrui la grandegaj ŝipfridujoj ol aviadilŝipa ŝtalo.

Kategorio:Materialoj
Pulso

eta|Lokoj por pulskontrolo.
**Pulso** estas batado de la arterioj, kaŭzita de la sangofluo. Ĝi redonas ritmon de la korobato.

## Indicoj 
La koro batas en ripoza, trankvila homo 50- ĝis 100-foje minute. Oni povas plej bone mezuri la pulsonombron matene.

La trankvila pulso de trejnita eltena sportisto estas de 32 ĝis 45 batoj po minuto. La koro, pulmovolumo de tiuj sportistoj estas pli granda ol normala.

Averaĝa trankvila pulso:
* ĉe fetoj: ĉirkaŭ 150/min
* ĉe suĉbeboj: ĉirkaŭ 130/min
* ĉe infanoj: ca. 100/min
* ĉe junuloj: ĉirkaŭ 85/min
* ĉe plenkreskuloj: ĉirkaŭ 70/min
* ĉe olduloj: ĉirkaŭ 90/min

Pli ĝenerale kaj figure oni uzas la vorton **pulso** samsignife al
* **ritma bato** (ekzemple: *pulsa lasero*)
* **vivoesenco** (ekzemple: *la pulso de la erao*)

eta|maldekstra|300ra|Pulskontrolo fare de kuracisto.

## Vidu ankaŭ 
* Porminuta korbatado
* Sangopremo
* Eltenivo

Kategorio:Klinikaj esploroprocedoj
Kategorio:Sporto
Caracena

**Caracena** [karaZEna] estas municipo de Hispanio, en la regiono de Kastilio kaj Leono, provinco Sorio kaj komarko *Tierras del Burgo*. 

## Geografio
[150px|eta|maldekstra|Komarko *[Tierras del Burgo* en la okcidento de la provinco Sorio.]]
[150px|eta|maldekstra|Loko de Caracena en la [provinco Sorio.]]
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 18,15 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 14 loĝantojn. Ĝi perdis loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono, fakte perdis 180 loĝantojn el la 1920-aj jaroj. 

Ĝi distas 84 km de Sorio, provinca ĉefurbo, kaj 30 km de El Burgo de Osma. Kaj limas kun Tarancueña, Cañicera, Valderromán, Hoz de Arriba, Hoz de Abajo, Carrascosa de Abajo, Pozuelo, La Perera kaj Madruédano. 

## Historio
200px|maldekstra|eta|Burgo Caracena
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado fine de la 9-a jarcento. En 939 oni plifortigis la fortikaĵon. Ŝajne en la jaro 981 Almanzoro rekaptis la lokon. En 1061 okazis la definitiva konkero de la loko kaj kastelo de Caracena fare de la trupoj de Fernando la 1-a, reĝo de Kastilio, Leono kaj Galegio. Ĉirkaŭ 1080 la reĝo Alfonso la 6-a de Kastilio kaj Leono ordonis la reloĝadon de Caracena. En postaj jarcentoj la loko estis aparteno al diversaj nobelaj senjoroj.

La 10an de septembro 1607 Filipo la 3-a faris la senjorlandon markizlando por don Luis Carrillo de Toledo, vicreĝo de la Regno Valencia, kie li superrigardis la forpelon de la moriskoj en 1609. Kiel kuriozaĵo, menciindas, ke unu de la nevinoj de la 2a Markizo de Caracena aperis en la fam pentraĵo de Diego Velázquez, nome Las Meninas. Temas pri Isabel de Velasco, filino de Don Bernardino de Velasco Ayala y Rojas (grafo de Fuensalida) kaj de lia unua edzino, Isabel de Velasco de Benavides (fratino de Don Luís de Benavides Carrillo de Toledo - 2a Markizo de Caracena). Isabel estas la *menina* kiu aperas maldekstre de la Infantino Doña Margarita. 

## Ekonomio 
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj), forstado kaj brutobredado (ŝafoj kaj bovoj). Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun kultura kaj rura turismo, piedirado tra naturaj lokoj. Inter vidindaĵoj estas la kastelo, la romanikaj preĝejoj de Sankta Maria kaj de Sankta Petro kaj ermitejo.

## Bildoj

CastilloDeCaracena1-rectangular.jpg|Kastelo
SantaMariaDeCaracena.jpg|Preĝejo de Sankta Maria
Caracena Ventana.jpg|Fenestro de la preĝejo de Sankta Maria
VentanaSantaMariaCaracena.jpg|Fenestro de la romanika absido de la preĝejo de Sankta Maria
IglesiaDeSanPedroCaracenaSinCielo.jpg|Preĝejo de Sankta Petro
Caracena SP interior.jpg|Arkaro de la preĝejo de Sankta Petro
CapitelSanPedroCaracenaTorneo.jpg|Kapitelo de la preĝejo de Sankta Petro

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de provinco Sorio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Municipoj de provinco Sorio
Paniko

**Paniko** estas subita teruro, ektimego, individua aŭ kolektiva, malhelpanta racian konduton. Ĝi okazas plej ofte ĉe katastrofoj, tiel oni jam devas analizo dum konstruado la eblan panikajn reagojn (ekz. pordoj devas malfermiĝi eksteren). 

Oni uzas la vorton ankaŭ en la psiĥologio kaj en la sociologio kiel sinonimo de la ne-trapensita, histeria agado ("pordoferma paniko", "borsa paniko" ktp. – vidu ankaŭ histerio).

La vorto *paniko* venas verŝajne el la greka mitologio, de la dio Pajno, kiu onidire kapablis kaŭzi timegon en koroj de malamikoj de siaj apogitoj. 

## Vidu ankaŭ 
* amaspaniko
* bankopaniko
* ekpaniko
* paniksturmo
* geja paniko
* Ruĝa Paniko (1918–1920)

Kategorio:Emocioj
Alaskan Independence Party

La **Alaskan Independence Party** (Alaska Sendependeca Partio) estas politika partio en la usona ŝtato de Alasko. La partio voke serĉas ŝtatvoton, kiu inkluzivas multajn opciojn, ekzemple plialtigitan ŝtataŭtonomion kaj malfideliĝon de Usono kaj, sed se la malfideliĝklopodo malsukcesas, plialtigitan Alaskan regadon de Alaska lando, pafilrajtojn, privatigadon, dominstruadon, kaj redukton de registara entrudo en la privatajn vivojn de ĝiaj civitanoj laŭ la fondigantaj dokumentoj de Usono. La partio aperas sur la baloto en Alasko en ĉiuj ŝtatelektoj ekde 1970.

Alitempe, partimembroj proponis, ke la ŝtato esploru la eblecon de kuniĝi kun Kanado. Aliaj membroj kontraŭis kuniĝi kun Kanado en ĝia nuna formo sed estas malfermitaj al la ebleco de kuniĝi kun sendependa Okcidenta Kanada ŝtato, kiu konsistus de la Teritorioj Jukon kaj Nordokcidenta. Nenia ebleco estas proponita en la nuna platformo de la partio.

Ĉe la nacia nivelo, la partio filiiĝas kun la konservativa Konstitucia Partio.

Todd Palin, la edzo de la usona vicprezidanta kandidato de la Respublikana Partio, Sarah Palin, estis membro de ĉi tiu partio de 1995 al 2002.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.akip.org/ - oficiala retejo (anglalingva)

Kategorio:Politikaj partioj de Usono
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1974
Kategorio:Movadoj pri sendependeco
Bikács

**Bikács** [bikAĉ] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en Distrikto Paks.
eta|maldekstre|Aerpanoramo pri Bikács
eta|Luterana preĝejo en Bikács

## Bazaj informoj 
* Areo: 35 &nbsp;km²
* koordinatoj de Tutmonda loktrova sistemo: 46.6768/18.6676
* Loĝantaro: 470
* Poŝtkodo: 7043
* Telefonprefikso: 74

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Szekszárd. Paks troviĝas 15, Simontornya 12 km-ojn for.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste keltoj kaj romianoj alvenis. La unua mencio devenis el 1147. Post la turkoj la vilaĝo refondiĝis.

Vilaĝservoj estas poŝto, hotelo.

## Vidindaĵoj 
* baroka luterana preĝejo de 1736, pligrandiĝis en la 19-a jarcento
* protektata kampo
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
En Bikács naskiĝis skulptisto György Galántai.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Ferenc Szilágyi (historiisto)

**SZILÁGYI Ferenc** (sila:dji) estis hungara historiisto, ĵurnalisto, ano korespondanta de la MTA (1833) naskita en Koloĵvaro la 14-an de aprilo 1797 kaj mortinta en Budapeŝto la 20-an de majo 1876. Li estis la filo de klasikfilologo Ferenc Szilágyi kaj la patro de historiisto Sándor Szilágyi.

## Biografio 
Ferenc Szilágyi estis inter 1803 kaj 1815 instruisto de la reformita kolegio de Koloĵvaro. Li studis en la universitatoj de Vieno (1818 – 1820) kaj de Göttingen. Ekde 1821 li estis instruisto pri klasikfilogio en la reformita kolegio de Koloĵvaro. Ekde 1823 ĝis 1836 li redaktis la historiteman poŝlibron *Klio*. Inter 1841 kaj 1848 li estis la redaktoro de la registarpartia gazeto *Múlt és Jelen* (Estinto kaj Estanto). Ekde novembro de 1849 ĝis la fino de 1856 li redaktis la duonoficialan gazeton de la registaro (ĝis la fino 1852! kun titolo *Magyar Hírlap*, poste titolita *Budapesti Hírlap*).

## Verkoj ĉefaj 
* *A Hóra-világ Erdélyben* (Pest, 1871);
* *Rajzok Erdély államéletéből a XVIII. században* (Bp., 1874).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Chuck Baldwin

**Charles "Chuck" BALDWIN** (nask. la 3-an de majo 1952) estas predikisto de la Krucvoja Baptista Preĝejo en Pensacola, Florido, kaj prezidenta nomumito de la usona Konstitucia Partio. Baldwin estis la vicprezidanta nomumulo de la partio en 2004. Balwin estas la gastiganto de ĉiusemajna radioprogramo kaj skribas ĉiusemajnan novaĵkolumnon disponeblajn ĉe chuckbaldwinlive.com kaj VDARE.com.

Estante eksa membro de la Respublikana Partio, Baldwin estas longtempa kritikulo de Usona Prezidanto George W. Bush. Baldwin estas forta kontraŭulo de tio, kiun li vokas la "Nova Monda Ordo", la "Nordamerika Kuniĝo", kaj amnestio por sendokumentaj enmigrantoj. Baldwin proponis remalfermi la esploron pri la atencoj de la 11-a de septembro 2001, kredante, ke la "Veromovado 9/11" rajtas esplori siajn teoriojn, inkluzive de la eblo, ke la usona registaro engaĝis en la atakoj.

Kategorio:Pastoroj
Pordoferma paniko

**Pordoferma paniko** aŭ **Pordoferma krizo** aŭ **Mezaĝa krizo** (krizo de la mezaĝuloj) estas ĉiutaga esprimo por tio, kiam ĉe viroj aŭ virinoj aperas krizo pro la ŝanĝiĝanta aĝo. Ĝi estas karakterizita per timo pro malfruo pri la ĝis tiam neatingitaj celoj - precipe en la partnerserĉado (amikeco, geedzeco, infanoj) aŭ pri memefektivigo — ĉefe pro la maljuniĝo.

## Origino de la metaforo 
Dum la mezepoko, oni fermis la urbopordon ĉe alveno de la sunsubiro, por la sekureco de la urbo. La urbanoj, kiuj ne alvenis ĝis tiu tempo, devis tranokti ekster la urbomuroj. Tiuj homoj estis ne nur facilaj predoj de la rabistoj, sed ili timis iĝi viktimoj de malbonintencaj spiritoj aŭ iĝi kaptitaj de aliaj supernaturaj estaĵoj.

## Vidu ankaŭ
*pordo-malferma paniko de junuloj

Kategorio:Psikologio
Sándor Szilágyi (historiisto)

**SZILÁGYI Sándor** (sila:dji) estis hungara historiisto, akademiano naskita en Koloĵvaro la 20-an de aŭgusto 1827 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de januaro 1899. Li estis la filo de historiisto Ferenc Szilágyi.

## Biografio 
Sándor Szilágyi pristudis juron kaj filologion en Koloĵvaro. Dum la revolucio (1848-1849) en Pest li estis kunlaboranto de *Pesti Hírlap* kaj *Életképek*. En 1852 li estis matematikinstruisto en Kecskemét, ekde 1853 en Nagykőrös. Ekde 1878 li estis direktoro de la Universitata Biblioteko de Budapeŝto. Ekde 1875 li redaktis la revuojn *Századok*, poste *Történeti Tár* (1878) kaj la serion *Hungaraj Historiaj Biografioj* (1885). Li eldonis la serion *Erdélyi Országgyűlési Emlékek* (Transilvanujaj Landkunvenaj Memoraĵoj) (1540 – 1699), li redaktis la dekvoluman *Magyar nemzet története* (Historio de hungara nacio).

Li estis membro de Hungara Scienca Akademio.

## Verkoj 
* *Erdélyország története* (I – II., Pest, 1866);
* *Báthory Gábor fejedelem* (Pest, 1867);
* *A Rákócziak kora Erdélyben* (Pest, 1868);
* *Történeti rajzok* (Bp., 1880);
* *Bethlen Gábor és a svéd diplomácia* (Bp., 1882);
* *II. Rákóczi György* (Bp., 1891);
* *I. Rákóczi György* (Bp., 1893).
* *Erdély és az északkeleti háború* http://mek.oszk.hu/06500/06508.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon.

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Sándor Szilágyi (ĵurnalisto)

estis hungara verkisto, ĵurnalisto naskita en Arado la 18-an de decembro 1883 kaj mortinta en Budapeŝto en decembro de 1944.

## Biografio 
Sándor Szilágyi estis instruisto kaj vivis longtempe eksterlande. Hejmenveninte li estis la sekretario de Landa Publikkultura Konsilio, la prezidanto de Asocio Vajda János. Li redaktis la gazeton *Műveltség* (Erudicio) kaj inter 1921 kaj 1944  la sciencdisvastigan semajngazeton *Vasárnapi Könyv* (Dimanĉa libro). La 10-an de novembro 1944 la Gestapo arestis lin kaj en la unuaj tagoj de decembro oni murdis lin.

## Verkaro 
**Mint a főnixmadár* (romano, Bp. 1920);
**Lavotta János. A kor és az ember* (Bp., 1930);
**Apák és fiúk a válság viharában* (Bp., 1942).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
The Advocate

**The Advocate** (***La Advokato***) (ISSN 0001-8996) estas dumonata usona revuo pri GLAT-aj temoj. Ĝi estas la geja revuo pli malnova el la hodiaŭaj gejaj revuoj publikitaj en Usono.

La hejmpaĝo de la revuo enhavas proksimume 30% de la presita versio kaj estas aktualigata ĉiutage. La arkivoj de la revuo estas konsulteblaj en kelkaj datenbazoj nur de la abonantoj.

## Historio 
Komence publikigita de Dick Michaels kaj Bill Rand, la aktivula grupo de Los-Anĝeleso PRIDE, en 1967 kiel loka novaĵbulteno titolita ***The Los Angeles Advocate***. En 1969 retitoliĝis *The Advocate* kaj ekcirkulis la tutan landon.. Ĉirkaŭ 1974 cirkulis 40.000 ekzempleroj po eldono. Altiris la atenton de David Goodstein, bankisto de Sankta Francisko (Kalifornio) kiu aĉetis ĝin en 1974.

### Influo de Goodstein 
Goodstein enkondukis diversajn ŝanĝojn en la revuo. La renovigo inkludis la transformiĝon de la formato de ĵurnalo al revuo. Sub lia direkcio, *The Advocate* konvertiĝis en novaĵrevuo naciskale kiu informis pri la gravaj okazintaĵoj por la geja komunumo, inkluzive de la liberiga geja movado, arto kaj kulturo. Goodstein ankaŭ laboris por malpliigi la anoncojn pri seksaj aferoj kaj anstataŭi ilin per aliaj plej akceptataj de la socio.

### Notindaj Aŭtoroj 
* Chastity Bono
* Kate Clinton
* Janis Ian
* Steve Gunderson, politikisto
* B. Ruby Rich
* Gabriel Rotello
* Tully Satre, ĵurnalisto
* Urvashi Vaid

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Hejmpaĝo (en la angla)
* Historio de *The Advocate* en PlanetOut.com  (en la angla)

Kategorio:GLAT-revuoj
Stalin kaj Esperanto

En diversaj skribaĵoj oni trovas aserton laŭ kiu **Stalino iam studis Esperanton**.  Malofte estas indikita el kiu fonto estis elĉerpita tiu informo. 
  
En la jaro 2007, la aŭtoro Simon Sebag Montefiore gajnis plurajn premiojn por sia biografio *Young Stalin* (“La juna Stalino”).  Li jam estis renoma kiel bibliografo pri la sovetia diktatoro, pro sia antaŭa verko *Stalin: The Court of the Red Tsar* (“Stalino: la kortego de la ruĝa caro”), al kiu estis aljuĝita en 2004 la brita premio Historia libro de la jaro. En la verko *La juna Stalino*, p. 212, Montefiore skribas: “Dum siaj sep monatoj en la fama malliberejo Bajlovka en Baku... Stalino legis (kaj) studis Esperanton, kiun li rigardis kiel la lingvon de la estonteco.”  En piednoto, li aldonas la frazon: “Post kiam li atingis la potencon, li persekutis kaj arestis Esperanto-parolantojn.” (Vidu "Granda purigo"). Konsultante la plenan notojn pri la libro sur la retpaĝo de Montefiore (http://www.simonsebagmontefiore.com), oni konstatas, ke la fonto de ĉi tiu informo estis iu goriano nome Ilia P. Nadiradze, kiu dividis liton kun Stalino en la malliberejo. Montefiore trovis tiun citaĵon en la Kartvela ŝtata filio de la instituto de marksismo-leninismo en Tbilisi, Kartvelujo, GF IML 8.2.1.35-49.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto en Sovetunio
Kategorio:Josif Stalin
Krizo

**Krizo** estas grava danĝera fazo, decidiga momento en iu afero ekz. politika, financa, komerca, morala, sanstata krizo.

* Kariba krizo
* Oktobra krizo
* Sueza krizo
* Dua maroka krizo
* Unua maroka krizo
* Usona hipoteka krizo
* Granda ekonomia krizo
* Financa krizo de 1997 en Azio
* Ĝenerala krizo de la 17-a jarcento

## Krizo kiel ekonomia termino 
IKEV difinas la vorton jene: "grava malordiĝo de la ekonomia vivo, speciale ŝanĝiĝo de alta konjunkturo. Grava kaj danĝera fazo, decida momento en iu afero. 

* Ekonomia krizo de 1929
* Ekonomia krizo de 2008

## Vidu ankaŭ 
* kraŝo
* krizostato
* regreso

## Referencoj 
Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Tria mondmilito

[altdekstre|eta|300ra|[Atomholokaŭsto estas ofte kunigata kun la tria mondmilito]]
**Tria mondmilito** estas termino markanta hipoteze planedan militon en batalskalo pli granda ol la unua mondmilito kaj la Dua Mondmilito kun probabla uzo de la armiloj de amasa detruo, kiel nukleaj armiloj kaj specife la atombombo en nekonvencia milito.

## Historio 
Jam la sepjara milito estis fakte mondmilito, ĉar tiu milito ne nur disvolviĝis inter la tiamaj grandpotencoj sed ankaŭ eksplodis en iliaj kolonioj tra la mondo.

En la dua duono de la 20-a jarcento, dum la malvarma milito, super la mondo ŝvebis minaco, konata kiel reciproke garantiita neniigo, de la armila konfronto inter du mondpotencoj: Usono kaj Sovetunio. Ilian ŝtatan armean forton plifortigis respektive NATO kaj Varsovia Traktato. Tiutempe oni ĝenerale opiniis, ke pliintensigo de la konflikto inter la du ŝtatoj alkondukos al eksplodo de la tria mondmilito, en kiu homperdoj povus superi unu miliardon da personoj. La tria mondmilito estus unu el ĉefaj kaŭzoj de malapero de la homaro kaj eĉ de la tuta vivo sur la Tero

## Analizoj 
Samuel Huntington en sia hipotezo pri kontraŭstaro inter Civilizacioj skribis, ke la venontaj armilaj konfliktoj dependos ne de la ideologiaj aŭ ekonomiaj konfliktoj, sed de la kulturaj.

La tria mondmilito estas ofte utiligata motivo en postapokalipsa spekulativa fikcio.

Estas multaj referencoj al la eblo ke tia milito okazu. Unu el la famaj deklaroj pri tia milito estis farita de Albert Einstein, kiu diris, ke li ne scias, kiajn armilojn oni uzos en la tria mondmilito, sed en la kvara ili uzos bastonojn kaj ŝtonojn. Ĉi tiu deklaro esprimis lian opinion, ke la tria mondmilito kondukos al detruo de la monda-homara civilizo. Ĉi tiu vidpunkto estis kontraŭdirita de artikoloj de fakuloj, kiuj efektive partoprenis en la usona nuklea programo, argumentante, ke la amplekso de la detruo de nekonvencia milito estus sendube, sed estus malproksima de la detruo de civilizo.

La franca filozofo Jean Baudrillard en sia libro *La Spirito de Teruro* argumentis, ke la Malvarma Milito estis la Tria Mondmilito, kaj la milito kontraŭ teroro estas la Kvara Mondmilito. Sed ĉi tiuj asertoj ne oftas inter esploristoj nek ĉe publiko.

## Vidu ankaŭ 
* Kariba krizo
* Ion Mihai Pacepa
* Ryszard Kukliński
* Armagedono
* Gog kaj Magog

Kategorio:Militoj
Kategorio:Futurologio
Basostinato

**Basostinato** estas variaĵo de la muzika formprincipo ostinato, kiu atingis relative plej grandan plivastiĝon kaj popularecon. La basostinato ekestis fine de la 16-a jarcento, pli malpli kune kun la ekesto de la muzika baroko kaj estis ofte kaj volonte utiligata kompozicia rimedo.

Dum kiam *ostinato* celas ajnan ĉiam denove revenantan muzikan elementon, la basostinato ricevas pli grandan gravecon precipe dum la barokepoko. En la baroko, ankaŭ nomata ĝeneralbasa epoko, la baso fariĝas la fundamenta voĉo de la muziko, en kiu sin montras la harmonia strukturo. Simile al nuntempaj akordsignoj, kiuj montras ekz. al akompana gitaristo aŭ pianisto la harmonian pason de muzikaĵo, tiun ĉi funkcion tiam transprenis la basvoĉo ekipita per numerado. Sur la baso fundamentis do finfine la kompleta muzikado.

La per basostinato treege reglamentata paso de la basvoĉo kreas fundamento, sur kiu eblas al la supra voĉoj, des pli libere moviĝi. Ofte do komponaĵoj, kiuj baziĝas sur basostinato, staras proksimege al muzikaj variacioj.

## Ekzemploj
* Johann Sebastian Bach, *crucifixus* el la b-minora-meso
* Johann Pachelbel, *kanono kaj ĝigo en D-maĵoro*
* Heinrich Ignaz Franz Biber, *sonato no. 7* el 12 sonatoj por trumpetoj, violonoj, timpanoj kaj kontinua baso („Sonatae tam aris, quam aulis servientes“)
* Henry Purcell, *ĉakono en g*
* Claudio Monteverdi

Kategorio:Baroka muziko
1-a Nifai

**La unua libro de Nifai: Lia reĝado kaj ministerio**, mallongige nomita **Unua Nifai** aŭ **1-a Nifai**, estas la unua libro de la Libro de Mormono. Ĝi estas rakontita unuapersone (interna rakontisto) kaj komencas ĉirkaŭ la jaro 600 a.K., kun la profeto nomata Nifai kaj lia familio. 2-a Nifai estas daŭrigo de la rakontado, de la sama aŭtoro.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
2-a Nifai

**La dua libro de Nifai**, mallongige nomita **Dua Nifai** aŭ **2-a Nifai**, estas la dua libro de la Libro de Mormono. Laŭ la libro, ĝi estis verkita de la profeto Nifai, kiu vivis ĉirkaŭ la jaro 600 a.K. Kontraste kun 1-a Nifai, la libro enhavas viziojn kaj profetaĵojn de Nifai mem kaj de aliaj antikvaj profetoj kiaj Libro de Jesaja.

Kategorio:Libroj de la Libro de Mormono
Malgrandaj Platoj de Nifai

Laŭ la Libro de Mormono, la **Malgrandaj Planĉoj de Nifai** estas parto de kolekto de la oraj platoj gravuritaj, kiuj konformas la historion de la nefidoj. Ĉi historio iom pli malfrue estis mallongigita de Mormono kaj gravurita sur oraj platoj el kiuj Joseph Smith tradukis la Libro de Mormono.La unuaj sep libroj de la Libro de Mormono, ekde 1-a Nifai ĝis la Libro de Omni, estas tradukaĵoj el la Malgrandaj Platoj de Nifai.

Kategorio:Religio
Grandaj Platoj de Nifai

La **Grandaj Platoj de Nifai**, laŭ la historio rakontita en la Libro de Mormono, estis konservitaj ĝis la jaro 385 p.K, kiam la profeto Mormono, vidis la baldaŭan detruon de la nefida nacio, tial li mallongigis la Grandajn Platojn de Nifai. Tiu ĉi kompendio, kun aldonaĵoj de la filo de Mormono, Moroni, estis parto el aro da oraj planĉoj kiujn Moroni donis al Joseph Smith en 1827.

La libroj de la Libro de Mormono ekde la Paroloj de Mormono ĝis la Kvara Nifai, estas prenitaj el la kompendio de Mormono de la Grandaj Platoj.

Kategorio:Religio
Kim Chaek

**KIM Chaek** [kim ĉek] (naskiĝis la 14-an de aŭgusto 1903, mortis la 31-an de januaro 1951) estas elstara korea politika kaj milita aganto, heroo de la nacio.

Naskiĝinte en malriĉa kampara familio, li aliĝis al la korea komunista partio en 1925. Ekde 1932 li estis en la estraro de la ribela movado kontraŭ japanaj okupantoj en norda Koreio kaj nord-orienta Ĉinio.

Aktive partoprenis la Korean militon (1950-1953) kiel komandanto de fronto.

Omaĝe al Kim Chaek estis nomitaj Kimĉekurbo kaj teknologia universitato en Pjongjango.

Kategorio:Nordkoreaj politikistoj