open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zsigmond Czakó

**CZAKÓ Zsigmond** [cako'] estis hungara aktoro, dramverkisto naskita la 20-an de junio 1820 en Deĵo kaj mortinta la 14-an de decembro 1847 en Peŝto.

## Biografio 
Zsigmond Czakó estis elstara figuro de la hungara romantika dramliteraturo. Li pristudis filologion kaj juron en Koloĵvaro kaj Nagyenyed. Pro plimalriĉiĝo de sia patro li iĝis migrantaktoro ekde 1840, ekde 1842 ĥoristo en Nacia Teatro. Li mortpafis sin.

## Pli gravaj verkoj 
* *Kalmár és tengerész* (1844);
* *Szent László és kora* (1844);
* *Végrendelet* (1845);
* *Leona* (1846);
* *János lovag* (1847);
* *Könnyelműek* (1847);
* *Összes munkái* (Redaktis József Ferenczy, I-II, Bp., 1883-84).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Grand Coulee

eta|240ra|Grand Coulee
**Grand Coulee** estas la nomo de iama riverujo de la Kolumbio en la usona ŝtato Vaŝingtonio.

La ejo estas klasigita kiel *National Natural Landmark* kaj etendiĝas de la baraĵo de Grand Coulee sesdek mejlojn sudokcidenten al la lago Soap. La Dry Falls (*sekaj falejoj*) disigas ĝin al la supera *Upper Grand Coulee* kaj la malsupera *Lower Grand Coulee*.

## Eksteraj ligiloj 
* BPA: La geologia historio de la baseno de la Kolumbio 
* USGS: Tridimensiaj bildoj de Grand Coulee 
* WDFW - Wildlife of Eastside Shrubland and Grassland Habitats 
* University of Washington Libraries Digital Collections – Lawrence Denny Lindsley Photographs (kun 146 fotoj, ĉ. 1938 ĝis 1958, de la rivero Kolumbio, orienta Vaŝingtonio kaj la regiono de Grand Coulee)

Kategorio:Geografio de Vaŝingtonio
Kategorio:Riveroj en Vaŝingtonio
Ivan Demjanjuk

**Ivan DEMJANJUK** aŭ **John Demjanjuk** (; ; naskiĝis la  en Dubovi Maĉarinsji ĉe Koziatin en Ukrainujo, mortis la 17-an de marto 2012 en Bad Feilnbach apud Rosenheim), kromnomita ***Ivan la Terura*** (ruse: Иван Грозный), estis membro de Ukraina Helpa Polico kaj gardisto de koncentrejoj dum la dua mondmilito.

La 30-an de novembro 2009 en Munkeno (Germanujo) komenciĝis la juĝafero kontraŭ Ivan Demjanjuk. Oni akuzis lin pri militkrimoj dum la Dua mondmilito, kiam Demjanjuk, laŭ aserto de la akuzistoj, servis kiel gardisto en la naziaj koncentrejoj Sobibor, Treblinka, Flossenbürg (proksime al Weiden) k.a., kie priservis gaspereigejojn kaj havis la kromnomon *Ivan la Terura* pro sia krueleco.

## Bibliografio 
* Sergei Kudryashov (2004), "Ordinary Collaborators: The Case of the Travniki Guards", ien Erickson, Mark; Erickson, Ljubica, Russia War, Peace and Diplomacy Essays in Honour of John Erickson, London: Weidenfeld & Nicolson, p. 226–39
* Yoram Sheftel (1994). The Demjanjuk Affair: The Rise and Fall of a Show-Trial (Hardcover) (Revised ed.). London: Victor Gollancz. ISBN 0575057955. ISBN 9780575057951
* Yoram Sheftel, Haim Watzman, Translator (1 May 1996). Defending 'Ivan the Terrible': The Conspiracy to Convict John Demjanjuk (Hardcover) (1st ed.). Washington, D.C., Lanham, MD: Regnery Publishing Distributed to the trade by National Book Network. p. 445. ISBN 0895264587. ISBN 978-0895264589
* Willem A. Wagenaar, (March 1989), Identifying Ivan: A Case Study in Legal Psychology (hardcover), Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, ISBN 978-0-674-44285-6, 200 p.

## Fontoj 
* Artikolo pri lia translokigo al Germanujo

## Vidu ankaŭ 
* Jules Schelvis - atestanto pri holokaŭsto

Kategorio:Holokaŭsto
Kategorio:Ukrainaj usonanoj
Kategorio:Sovetiaj kunlaborantoj kun nazioj
Kategorio:Ukrainaj kunlaborantoj kun nazioj
Stiliko

**Stiliko** (latine **Flavius Stilicho**, n. ĉirkaŭ 359, m. la 22-an de aŭgusto 408) estis romia generalo kaj konsulo.

## Vivo 
[eta|maldekstre|300px|Bildo de Stiliko, de la pentristo [:en:Amédée Forestier|Amédée Forestier (1854-1930).]]

Stiliko naskiĝis en Germanio kaj estis filo de vandala patro kaj romia patrino. Probable, malkiel la plejparto de la germanoj, li aniĝis al la ortokdoksa katolika eklezio, ne al arianismo (tiutempe ne okazis la disiĝo de la romaktolika kaj ortodoksa eklezioj); kaj ne verŝajnas ke Ariano atingus la rangon de konsulo.

Li eniris la romian armeon, kaj, dum la regado de imperiestro Teodozo la 1-a, lia kariero antaŭeniris ĝis kiam li iĝis generalo. En 383 Teodozo sendis lin kiel diplomato al la kortego de la persa reĝo Ŝapur la 3-a por pridiskuti la partigon de Armenio. Teodozo tiom fidis al Stiliko ke li edzigis lin al sia nepino Serena.

Teodozo unue regis nur la orientan duonon de la romia imperio. En 392, post la morto de la okcidenta imperiestro Valentiniano la 2-a, Stiliko helpis kunigi la armeon kiu venkis dum la decida batalo en 394 per kiu Teodozo iĝis ankaŭ okcidenta imperiestro. Poste Teodozo nomumis Stilikon kuratoron de sia filo Honorio.

En 395 Teodozo mortis. Lia filo Honorio sekvis lin kiel reganto de la okcidenta duono de la romia imperio, kaj ties frato Arkadio kiel reganto de la orienta duono. Ambaŭ estis malfortaj imperiestroj. Okcidente Stiliko iĝis la fakta ĉefestro de la romia armeo kaj la neoficiala reganto de la okcidenta imperio. Li militis kontraŭ Alariko la 1-a, reĝo de la visigotoj, kiun li venkis en 397. La saman jaron li subpremis ribelon en Afriko. En 401 Stiliko forpelis pluan invadon de visigotoj sub Alariko kaj ties ostrogotaj alianculoj. En 402 Stiliko denove venkis Alarikon, kaptante ties edzinon: Alariko malfacile eskapis kun la plejparto de siaj batalistoj. Sekvis plua venko kontraŭ Alariko la sekvantan jaron.

En 405 Stiliko ordonis la detruon de la libroj sibilaj ĉar la enhavo instigis homojn kontraŭi lian registaron.

## Falo 
Stiliko havis multajn potencajn malamikojn. Fine de 406 lia milita bonŝanco ĉesiĝis: li malsukcesis kontraŭ gotan transiron de la Rejno. En 408 li malsukcesis subpremi ribelon de Konstanteno la 3-a (okcidenta imperiestro). La malamikoj de Stiliko kaptis la oportunon. La 13-an de aŭgusto tiun jaron romia armeo ĉe moderna Pavio mortigis sep superajn ŝtatoficistojn. Stiliko retiris sin al Raveno kie li kaptiĝis. Li ekzekutiĝis la 22-an de aŭgusto.

Restis neniu generalo tiom kapabla kiom Stiliko. Lia morto plifaciligis la visigotan invadon de Italio kaj la 410-an disrabon de Romo fare de Alariko.

## Idoj 
Stiliko kaj lia edzino Serena havis tri idojn:
* Eŭkerio, filo kiu ekzekutiĝis kune kun siaj gepatroj en 408
* Maria, kiu estis la unua edzino de imperiestro Honorio
* Thermantia, kiu estis ties dua edzino

Kategorio:Generaloj
Kategorio:Romiaj politikistoj
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Mortintoj en 408
Sobibor (koncentrejo)

[250 px|eta|Memoraĵo en [Naziismo|nazia koncentrejo Sobibor]]
250ra|eta|
[eta|SS-ano [Odilo Globocnik, estro de *Operaco Reinhardt*]]
**Sobibor**, laŭ la iama oficiala germana nomo ***SS-Sonderkommando Sobibor***, estis germana-nazia koncentrejo en la nuntempa sudorienta Pollando.

La koncentrejo situis ĉe Włodawa borde de pinarbaro, 12&nbsp;km sude de la vilaĝo **Sobibor** en la arbaro, ĉe la loko nomita *Stara Kolonia Sobibór*, proksime al la fervoja linio Włodawa - Chełm.

De majo 1942 ĝis la somero 1943, la germanaj aŭtoritatoj masakrigis tie ĉirkaŭ 250 000 judojn. La koncentrejo fondiĝis kadre de la operaco Reinhardt, kiel aldonaĵo al la nazia ekstermejo Bełżec/Belzec.

## Ribelo de prizonuloj 
La 14-an de oktobro 1943 okazis sukcesa ribelo sub gvido de soveta soldato Aleksandr Peĉerskij. Post pafmortigo de 9 SS-anoj kaj du gardistoj de alia nacieco 300 personoj fuĝis (germanoj sukcesis kapti nur 53) - dum subpremado de la ribelo pereis ĉirkaŭ 150 judoj. Germana polico dum traserĉo de arbaro pafmortigis en Kaplonosy (proksime al Włodawa) 70 polojn kaj ĉirkaŭ 100 judojn forkurintajn de labortendaroj. La Duan Mondmiliton travivis ĉ. 50 ribelintoj. Pri tiu ĉi ribelo oni kreis filmon *Escape from Sobibor*.

## En literaturo kaj arto 
En 2018 aperis la rusia filmo "Sobibor", dediĉita al la ribelo en la koncentrejo.

## Fotogalerio 

Image:Wikipedia-sobibor-1.jpg|La stacidomo de Sobibor.
image:Wikipedia-sobibor-2.jpg|La *Ĉielstrato*.
Image:Wikipedia-sobibor-5.jpg|Memorŝtono ĉe la *Ĉielstrato*.
Image:Wikipedia-sobibor-3.jpg|Memorejo ĉe la enirejo.
Image:Wikipedia-sobibor-4.jpg|Ena memorejo.

## Citaĵo 
Eda Lichtman: *Celo de la ribelo ne estis savo de nia vivo (...). Nia celo estis (...) ke saviĝu manpleno, eĉ unu, kiu rakontos al la mondo pri tiu ĉi neaŭdebla barbareco.*

## Vidu ankaŭ 
* Listo de naziaj koncentrejoj
* Holokaŭsto
* Jules Schelvis
* Ivan Demjanjuk

## Bibliografio 
* MOLLA, Jean. *Sobibor*. Paris : Éditions Gallimard Jeunesse, 2003. 191 p. ISBN 2-07-054612-8
* Bogdan Musiał: *Przypadek modelowy dotyczący eksterminacji Żydów. Początki „akcji Reinhardt” – planowanie masowego mordu Żydów w Generalnym Gubernatorstwie* (Modela kazo pri ekstermo de judoj. Komencoj de "Operaco Reinhardt". Planado de amasa murdo de judoj en Ĝenerala Gubernio), en: Dariusz Libionka (red.): *Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie*. Varsovio, Instytut Pamięci Narodowej, 2004. ISBN 83-89078-68-6.
* Jules Schelvis: *Sobibor: A History of a Nazi Death Camp* Oxford, New York: Berg, 2007. ISBN 978-1-84520-419-8
* *80. rocznica powstania więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze* (80-a datreveno de la ribelo de malliberuloj en germana-nazia ekstermejo en Sobobór, ĉapitroj: Ribelo kontraŭ Holokaŭsto, Sobibór ĉiam postulis viktmojn, Spuroj de la vivo kaj morto, Heroa akto de rezisto), p. 35-38, "Rzeczpospolita" 14-15.10.2023

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la rusia filmo "Sobibor")*

## Referencoj 
Sobibor
Kriptorĥideco

La **kriptorĥideco** estas la halto de unu testiko, dum ĝia migrado
inter la ventra regiono, kie ĝi formiĝas, kaj ĝia natura loko en la skroto. Foje tiu anomalio koncernas ambaŭ testikojn.
Ĝi povas esti parto de la simptomaro de testika disgenezo.

Ne konfuzu kun la testika mispozicio (au testika ektopio), en kiu la testiko lokaloĝas
en malbonan lokon.

Ĝi trafas kaj homojn kaj virbestojn (hundon, katon, ĉevalon...).

## Incidenco 
Ĉe la homo, la incidenco de tiu anomalio kreskas pro nekonata kialo. Ĝi trafas nun
preskaŭ 5% el la naskintoj en Europo; sed ĉirkaŭ duono el la kazoj resaniĝas spontanee.
Je la aĝo de 1 jaro ĝi trafas 1% el la knaboj.

## Sekvoj 
La kriptorĥideco kuntrenas malkreskon de la spermatoformiĝo (formiĝo de spermatozooj) kaj
malbonan fekundecon, eĉ nefekundecon, ĉar la spermatoformiĝo estas malhelpata
en la korpa temperaturo (la temperaturo en la skroto estas  pli malalta ol
la korpa temperaturo. Ĝi ankaŭ kuntrenas pli granda danĝero de testika kancero.

En kazo de simptomaro de testika disgenezo, la nefekundeco povas esti kaŭzata de perturbo de la
produkto de testosterono antaŭ la nasko.

## Kuraco 
Ĉe la paciento aĝa de malpli ol unu jaro, oni povas uzi hormonoterapion per la
gonadotropina koriona hormono. En kazo de malsukceso, oni faras testikofiksado:
kirurgia operacio kies celo estas almeti la testikon en la skroton kaj tie
fiksi ĝin.

## Vidu ankaŭ 
* Kripto
* Orkido

## Eksteraj ligiloj 
*  Maldescendus testis
*  Kriptorĥideco, aŭ anomalio de la testika pozicio
*  Kriptorĥideco (dosiero PDF) 
*  Kriptorĥideco kaj testika mispozicio

Kategorio:Sindromoj en urologio
Kategorio:Sindromoj en infana kirurgio
Kategorio:Reproduktada medicino
Kategorio:Besta reproduktada medicino
Harmonia konsumpreza indico HVPI

La **harmonia konsumpreza indico HVPI** estas unu suplementa prezaltiĝoindikatoro. La eŭropaj membraj landoj faras la indicon HVPI laŭ komuna metodo.

## HVPI-indico 
Kun la HVPI-indico oni povas kompari la prezaltiĝon en Svislando kun la prezaltiĝo de eŭropaj landoj. La Eurostat, la statistika oficejo de Eŭropa Unio (EU) , publikigas la rezultojn laŭ fiksa tempoplano. En la oficiala retejo - www.hvpi.bfs.admin.ch - la BFS (svisa federacia statistika oficejo) publikas komparon de prezaltiĝo en Svislando kaj en Eŭropo. La oficiala retejo donas - kaj informojn pri metodo - kaj pezon en jaro 2009 de svisa HVPI-komercvarokorbo kaj eldonas la publikaĵon "BFS aktuala" («BFS Aktuell») pri temo HVPI. Eurostat publikis ekzemple la HVPI-n de marto 2009 de la restaj eŭropaj landoj la 16-an de aprilo 2009. Oni trovas ĉiujn HVPI-rezultojn en la Eurostat-retejo en superrigardo: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/eurostat/home

## Konduta kodekso de eŭropaj statistikoj 
Oni eksaminas la komunikoj laŭ la bazo de konduta kodekso de eŭropaj statistikoj. La konduta kodekso sekurigas la sendependeco, la integreco kaj lojala devo (germane: *Rechenschaftspflicht*) de naciaj kaj komunaj statistikaj ejoj. Oni kontrolas la privilegiajn alirejojn kaj oni metas embargon sur alirejoj.

## Eksteraj ligiloj 
* svisa federacia oficejo pri statistiko BFS de departamento pri internaj aferoj EDI
* Informo pri prezoj, sekcio prezoj BFS, info @bfs.admin.ch
* Gazetara oficejo de BFS, info@.bfs.admin.ch
* Mendi de publikaĵoj: order@.bfs.admin.ch
* Prezoj 
* pri prezoj: ampleksaj informoj kaj publikaĵoj en pdf de BFS
* registriĝo pri abono de pdf- publikaĵo de BFS
* HVPI-rezultoj de Eurostat-retejo en superrigardo

Kategorio:Statistiko
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Ekonomio de Svislando
Tupamaro

200ra|eta|Flago de la MLN.T
La **Tupamaroj** aŭ ***Tupamaros***, kompleta nomo en la hispana **Movimiento de Liberación Nacional – Tupamaros** (*MLN-T*, *Movado pri liberado nacia – Tupamaroj*) estis gerila movado de Urugvajo, estiĝinte el sindikatismo. De 1963 ĝis la 1970-aj jaroj la tupamaroj agis rezistance kaj kontraŭleĝe, ekde 1985 kiel politika partio.

La nomo de la movado omaĝis la insurekcion de Tupak-Amaru la 2-a kontraŭ la kolonia reĝimo de la Hispana Imperio en Peruo en 1780 kaj 1781.

Poste multaj eks-tupamaroj eniris en la normalan politikan agadon. La  la eks-tupamaro José Mujica estis elektita prezidanto de la respubliko de Urugvajo.

## Filmo 
* Costa-Gavras: *État de siège* (Stato de sieĝo, 1972)

## Bibliografio 
* Labrousse, Alain. *Die Tupamaros: Stadtguerilla in Uruguay* (La tupamaroj: urba gerilo en Urugvajo). Munkeno: Hanser 1971. ISBN 3-446-11419-X

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de la tupamaroj

Kategorio:Historio de Urugvajo
Kategorio:Politiko de Urugvajo
Kategorio:Politikaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1985
Porfirio Lobo Sosa

**Porfirio "Pepe" LOBO SOSA** (naskiĝis la  en Trujillo) estas agrikulturbienisto kaj politikisto en Honduro. La , li elektiĝis prezidanto de Honduro.

Ekde 1990 li estis deputito de la nacia kongreso de Honduro kaj prezidanto de la kongreso inter 2002 kaj 2006. Li rezultis dua en la prezidantaj balotadoj de 2005, kiam venkis Manuel Zelaya per 46% de la voĉoj.

Kategorio:Honduraj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Honduro
Treblinka (ekstermejo)

[eta|220ra|dekstra|Ŝildo de la stacidomo de Treblinka, ekspoziciata nun en [Jad Vaŝem]]
250ra|eta|
eta|220ra|dekstra|Memoraĵo de Treblinka
eta|220ra|dekstra|Memoraĵo de Treblinka

**Treblinka**, estis la nomo de du naziaj ejoj, koncentrejo kaj ekstermejo, la dua plej grava post la nazia ekstermejo Auschwitz (Aŭŝvico) en la okupita Eŭropo. Ĝi situis en la komunumo Małkinia Górna, en la nuna distrikto Ostrów en Mazovio de la provinco (historie vojevodio) Mazovio en Pollando.

La unua ejo konstruita en 1941 kiel laborejo por krimakuzitoj situis je cento da kilometroj nordoriente de Varsovio , proksime de la urbo Małkinia , en la okupita Pollando.

Iom malpli ol jaro post la malfermo de tiu ejo, kiu estis poste konata sub la nomo de Treblinka 1, dua ejo estis konstruita, kiu rapide iĝis grava ilo en la plano pri ekstermado de judoj elpensita de la tria imperio. Treblinka 2, konstruita de germanaj entreprenoj dungintaj judajn kaj polajn sklavmalliberulojn, iĝis ekstermejo por la judoj el centra Eŭropo. Je ĉirkaŭ du kilometroj de la unua ejo, Treblinka 2 iĝis rapide la plej granda ekstermejo en Ĝenerala Gubernio, kie estis murditaj judoj de polaj getoj kaj ankaŭ de Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato, Aŭstrio, Jugoslavio, Grekio kaj la Germana Regno. Ĉi tie pereis ankaŭ ĉirkaŭ 2 mil ciganoj. La nombro de la viktimoj de Treblinka atingis verŝajne 800 mil personojn. Inter ili estis la fratinoj Zofia kaj Lidja Zamenhof, filinoj de L. L. Zamenhof, Ida Zamenhof, lia plej juna fratino, kaj Janusz Korczak kun siaj infanoj el la Domo de Orfoj.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de naziaj koncentrejoj
* Varsovia geto
* Bjalistoka geto
* Radoma geto
* Porajmos
* Granda Kampanjo
* Operaco Reinhardt
* Ivan Demjanjuk

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Gitta Sereny, *Au fond des ténèbres* (Funde de la malheloj), éd. Denoël. La aŭtoro intervjuis Franz Stangl plurfoje en la malliberejo, kie li atendis sian verdikton.
* Richard Glazar, *Trap With a Green Fence*, (Kaptata de la verda barilo, ekzistas ankaŭ en la germana: *Falle mit dem grünen Zaun*). La aŭtoro, naskiĝinta en Prago en 1920 kaj supervivanto de Treblinka, esprimiĝis ankaŭ per la filmo *Shoah* de Claude Lanzmann.
* Samuel Willenberg, *Révolte à Treblinka* (Ribelo ĉe Treblinka), éd. Ramsay. La verko estas atesto: la aŭtoro estas unu el la supervivantoj de la koncentrejo.
* Martin Gray, *Au nom de tous les miens* (Nome de ĉiuj miaj). Aŭtobiografio romanigita en kiu la aŭtoro parolas pri tempo en Treblinka.
* Chil Rajchman, *Je suis le dernier juif* (Mi estas la lasta judo). Aparta atesto de eskapinto de Treblinka, verkita antaŭ la fino de la milito.

## Eksteraj ligiloj 
* Treblinka, detala priskribo  
* La procesoj de Treblinka  
* L’Enfer de Treblinka, de Vassili Grossman, 1945, kompleta versio 
* Artikolo pri la ribelo de Treblinka de la 2-a de aŭgusto 1943
Narcisomuŝkaptulo

La **Narcisomuŝkaptulo** (*Ficedula narcissina*) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj.

## Aspekto 
Maskloj de Narcisomuŝkaptulo estas tre distingaj en kompleta reprodukta plumaro, kun **nigraj krono kaj dorso, briloranĝa gorĝo kun iom pli paloranĝa brusto, pli sulfurflava ventro** ĝis la kruroj kaj blankeca pli suba ventro, oranĝaflava superokula strio (“brovo”), nigrecaj flugiloj kun po blanka flugilmakulo, **oranĝaflava pugo** kaj nigra vosto. Nereproduktantaj maskloj havas variajn nivelojn de **flava koloro**. Tiom da flavaj partoj nomigas la specion per rilato al la floro Narciso, el kiu kelkaj specioj estas tre flavaj kaj aliaj montra flavajn partojn, kaj en Esperanto kaj en la latina scienca nomo *F. narcissina*. Inoj estas tute malsimilaj, kun ĝenerale sablobruna koloro, kun ruĝeckoloraj flugiloj kaj dunuancaj okulringoj. Temas pri evidenta kazo de seksa duformismo.

Tiu specio ĉefe manĝas insektojn, kaj loĝas en deciduaj arbaroj. Reproduktantaj maskloj kantas per ripetaj melodiaj fajfoj.

## Distribuado 
Ĝi estas indiĝena de orienta Azio, el Saĥalino norden tra Japanio, Koreio, kontinenta Ĉinio, kaj Tajvano, kaj vintras en sudorienta Azio, inllude Filipinoj kaj Borneo. Ĝi estas tre migranta, kaj eĉ oni trovis ĝin kiel vaganto el Aŭstralio sude al Alasko norde. http://www.birdskorea.org/narcissustypes.asp .

Estas kelkaj subspecioj, tre markataj laŭ plumaro kaj teritorioj, kelkaj el kiuj estis konsiderataj separataj specioj.

* *F. n. narcissina*, la nomiga raso, kiu troviĝas el Saĥalino sude al Filipinoj.
* *F. n. owstoni*, de malgranda teritorio ĉe baze en la Insuloj Rjukju, kies reproduktaj maskloj havas olivverdecajn kronojn kaj dorsojn anstataŭ nigrajn.
* *F. (n.) elisae*, pli kaj pli separata kiel **Ĉina muŝkaptulo** aŭ **Verdadorsa muŝkaptulo** (*Ficedula elisae*, Weigold, 1922), reproduktanta endemie en nordorienta Ĉinio, vintrumanta suden en Vjetnamio kaj Malajzio, kies reproduktantaj maskloj ne havas superokulan strion, havas olivverdecajn kronojn kaj dorsojn anstataŭ nigrajn, kaj citronflavajn subajn partojn.

"*F. beijingnica*", proponita kiel separata specio nomata **Pekina muŝkaptulo**, estas nuntempe konsiderata de fakuloj kiel la unusomera masklo de *F. (n.) elisae* kaj tiele ne plu valida taksono http://www.montereybay.com/creagrus/muscicapids.html.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

* Malkutima Narcisomuŝkaptulo en Sudkoreio analizo en Birds Korea
* Narcisomuŝkaptulo ĉe Avibase
* Narcisomuŝkaptulo  kantarkivoj

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Nara (rivero)

eta|Baraĵo sur rivero Nara en Serpuĥov

**Nara** () estas rivero en la Moskva provinco kaj Kaluga provinco en Rusio. Ĝi estas maldekstra alfluanto de Okao.

La longo de la rivero estas 158 km. La areo de ĝia akvokolekta areo estas 2030 km2. La averaĝa fluo de la akvo en la meza parto de la rivero estas 5 m3/s.

La rivero Nara frostiĝas en novembro aŭ decembro kaj restas sub la glacio ĝis aprilo. La urboj Naro-Fominsk kaj Serpuĥov situas sur la bordoj de la rivero Nara.

Kategorio:Riveroj en Moskva provinco
Kategorio:Riveroj en Kaluga provinco
Kategorio:Distrikto Odincovo
Kategorio:Distrikto Naro-Fominsk
Kategorio:Distrikto Serpuĥov
Kategorio:Serpuĥovo
Kategorio:Distrikto Ĵukov
Al Ĝauf

**Al Ĝauf** povas esti:

* Al Ĝaŭf (Sauda Arabio), urbo en Sauda Arabio, konata pro ties granda prizono
* Emirlando Ĝaŭfo aŭ *Al Ĝaŭf*, provinco en Sauda Arabio
* provinco Al Ĝaŭf, provinco en Jemeno
* Al Ĝaŭf (Libio), urbo en Libio
Gudrita kartono

eta|Forigo de tegmenta kartono
eta|180px|Demeto de kunluteblaj gudrokartonoj.
**Gudrita kartono** (gudra, bitumena, tegmenta papero, kartono; gudropapero, gudrokartono, bitumkartono) estas kartono, je kiu estas alsorbita bitumo kaj kiu tiel servas kiel malsekec-izolaĵo inter la konstruelementoj. Oni almiksas ankaŭ krudajn erojn de sablo, fajnan gruzon aŭ ardezosplitaĵojn, por atingi pli bonan rezistecon kontraŭ defrotado kaj ultraviola radiado.

## Malkovro 
La konstruisto Friedrich Wilhelm Buttel proponis en 1842 la gudritan kartonon por kovrado de la plataj tegmentoj.

## Tipoj 
* La normala gudrokartono, demetita nur simple, ne helpas kontraŭ akvopenetrado.
* La lutebla gudrokartono havas grandan centonon je bitumeno, tiel ĝi estas kunlutebla al akvorezista surfaco.

## Materialo 
Pro sandamaĝa kaj ekologiaj efikoj, oni ne plu uzas ŝtonkarban gudron tiucele. Tiu estas kanceriga materialo. Ekde komenco de la 1970-aj jaroj, oni uzas bitumon, precipe polimerbitumon. Tiel la gudrokartonoj estas tute liberaj de gudro.

## Referencoj 
Kategorio:Konstrumaterialoj
Kategorio:Paperoj
Kanopeo

eta|Kanopeo de arbaro
**Kanopeo** estas supra parto de la krono de arbo aŭ de la kronaro de arboj, kiu senpere ricevas la sunlumon (laŭ PIV). Ju pli ampleksa estas la kanopeo de arbo aŭ arbaro, des pli densa estas la ombro kiun povas profiti ĉu bestoj (homo) ĉu plantoj. Tamen en plej tropikaj arbaroj la fakto ke tro densa kanopeo malpermesas la eniron de la sunlumo ĝis la grundo okazigas malkreskon de plantoj kaj tro humida klimateto. La kanopeo de arboj estas plej taŭga loĝejo por multaj specioj de insektoj, birdoj, simioj kaj aliaj bestoj kiuj klopodas eviti surgrundajn predantojn. En biologio kaj en botaniko Kanopeo estas la vegetala komunumo formata de plantoj je alteco de la branĉoj de arboj.

## Vidu ankaŭ 
* Pluvarbaro

Kategorio:Biologio
Kategorio:Arboj
Talusrompiĝo

eta|dekstra|Talusrompiĝo, observita modele de fluaĵeto.
**Talusrompiĝo** aŭ **eskarporompiĝo** nomiĝas deglito de glitkorpo sur glitebeno, en kiu la ŝerrezisto de la grundo estas transpasita. Ĝi estas la fiasko de la stabileco de taluso. Talusrompiĝo povas esti kaŭzita per:
* tro granda talusangulo
* tro granda talusalteco
* tro malgranda ŝerrezisto de la grundo
* ŝarĝado supre de la taluso
* skuiĝoj
* ŝanĝiĝo de la akvokondiĉoj

**Terenrompiĝo** nomiĝas la sama fenomeno; talusrompiĝo kaj terenrompiĝo distingiĝas per la apogkonstruaĵo.

Kiel preventaj aranĝaĵoj servas deklivofortikigoj, ekzemple bermoj. Por kalkuli la stabilecon de taluso servas la glitcirklometodo.

## Vidu ankaŭ 
Grundrompiĝo

Kategorio:Erozio
Kategorio:Terkonstruado
Mugimakia muŝkaptulo

La **Mugimakia muŝkaptulo** (*Ficedula mugimaki*) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj indiĝena de orienta Azio.

La nomo "mugimaki" devenas el la japana kaj signifas "tritikosemisto". Tiu birdo estas konata ankaŭ kiel la *Ruĝgorĝa muŝkaptulo*.

maldekstra|eta|masklo
Ĝi estas 13 al 13.5&nbsp;cm longa. Ĝi havas vibrantan alvokon kaj ofte aerfrapas per siaj flugiloj kaj vosto. Maskla plenkreskulo havas nigrecajn suprajn partojn kun mallonga blanka superokula strio malantaŭ la okulo, blankan flugilmakulon, blankajn bordojn de flugilplumoj kaj blankon ĉe la bazo de la eksteraj vostoplumoj. La **brusto kaj gorĝo estas ruĝoranĝaj** dum la ventro kaj subvostaj kovriloj estas blankaj. La ino estas grizbruna supre kun paloranĝabrunaj brusto kaj gorĝo. Ŝi ne havas blankon en vosto, havas unu aŭ du palajn flugilstriojn pli ol la blanka makulo kaj havas superokulan strion kiu estas ne tre markata aŭ eĉ nevidebla. Junaj maskloj estas similaj al inoj sed havas briloranĝan bruston, blankon en vosto kaj pli videblan superokulan strion.

Ili reproduktiĝas en orienta Siberio kaj nordorienta Ĉinio. Migrantaj birdoj trapasas orientan Ĉinion, Koreion kaj Japanion printempe kaj aŭtune. Tiu specio vintrumas en Sudorienta Azio, atingante okcidentan Indonezion kaj Filipinojn. Estas ununura informo pri vaganta birdo en Alasko; ĉe insulo Ŝemja en 1985. Iu birdo ĉe Humberside, Anglio en 1991 ne estis akceptata en kategorio A, tio estas de natura birdo, sed enmetita en kategorion D, tio estas plej verŝajne de kaptiva deveno. Ties statuso eble estos reviziita future kiel pruvo esti natura birdo rilate ekzempleron de Bruna muŝkaptulo ĉeeste en Orienta Yorkshire ĉar ambaŭ specioj havas similajn distribuojn.

La ĉefa habitato estas arbaroj, ĉefe je pli altaj lokoj. Ili troviĝas ankaŭ en parkoj kaj ĝardenoj dum migrado. Ili kutime ĉeestas ĉu sole ĉu en malgrandaj grupoj, manĝantaj preterflugantajn insektojn en la kanopeo.

## Literaturo 
* Kennedy, Robert S.; Gonzales, Pedro C.; Dickinson, Edward C.; Miranda, Hector C. & Fisher, Timothy H. (2000) *A Guide to the Birds of the Philippines*, Oxford University Press, Oxford.
* MacKinnon, John Ramsay, Phillipps, Karen & He, Fen-qi (2000): *A Field Guide to the Birds of China*. Oxford University Press. ISBN 0-19-854940-7
* Robson, Craig (2002): *A guide to the birds of Southeast Asia: Thailand, Peninsular Malaysia, Singapore, Myanmar, Laos, Vietnam, Cambodia*. New Holland, London. ISBN 1-85368-313-2

## Eksteraj ligiloj 
* Oriental Bird Images: Mugimaki Flycatcher 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kunposedo

En juro, la kunposedo estas la posedo de ono de unu nedividita havaĵo, aŭ havaĵaro, far grupo da posedantoj. La sumo de la onaj rajtoj egalas al la posedo de la tuto.

La onoj estas abstraktaj frakcioj, kiujn oni povas esprimi per onado (duono, triono ktp) per procento aŭ promilo de la tuta havaĵo.

Tiu sistemo faciligas la posedon kaj uzon de komunaj havaĵoj (ŝtuparo aŭ tegmento de plurloĝejo) aŭ de havaĵo uzebla laŭvice (kampardomo aŭ feridomo uzebla unumonate de dekdu posedantoj.

## Vidu ankaŭ 
*Georgismo
*Komuna bono kaj naturaj bonoj
*Kunlaboreca ekonomio

Kategorio:Juro
Kategorio:Posedo
Ruĝecgorĝa muŝkaptulo

La **Ruĝecgorĝa muŝkaptulo** (***Ficedula strophiata***) estas paserina birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj genro de Ficeduloj indiĝena de sudorienta Azio.

Ĝi troviĝas en Bangladeŝo, Butano, Ĉinio, Hongkongo, Barato, Laoso, Birmo, Nepalo, Tajlando kaj Vjetnamio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj.

La masklo de tiu specio havas **verdecbrunajn kronon kaj dorson kaj malhelbluajn vizaĝon kaj bruston** inter kiuj elstaras **ruĝoranĝa malgranda makulo en gorĝo** kio nomigas la specion ĉar estas klara distingilo. Estas blanka superokula strio el la beko al antaŭokulo, kiu estas pli rimarkinda en kelkaj ekzempleroj. La flugiloj estas malhelbrunaj kun malhelbluaj nuancoj borde. La ventro estas helgriza kaj la vosto malhelblua kiel la vizaĝo.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Ficedula strophiata. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
SNARE

**SNARE** estas granda familio de proteinoj, troveblaj en eŭkariotaj ĉeloj. Ili estas tre gravaj pri veziket-transportado (unu el la plej gravaj ĉel-aktivecoj), pro tio ke ili partoprenas en la kunfandiĝo de veziketoj kun la ĉelmembrano aŭ aliaj elementoj (kiel ekzemple lizosomoj). Sen tiuj ĉi proteinoj, transportado de substancoj al la ĉel-supraĵo (aŭ inter organetoj) ne eblus, aŭ devus esti ege malsimila.

Ekzemple, lizosomaj enzimoj devas esti transportitaj de la golĝa aparato al la lizosomoj, kaj ne al la endoplasma retikulo aŭ al mitokondrio. Por ke tio ĉi okazu, la veziketoj devas identigi la membranon de lizosomo, kaj poste kunfandiĝi kun ĝi. La SNARE-proteinoj plenigas tiun ĉi taskon.

## Nomo 
* La nomo *SNARE* estas mallongigo de la angla ***SNA**P **Re**ceptors* (SNAP-receptiloj).
* Samtempe *SNAP* estas mallongigo de la angla ***s**oluble **N**SF **a**ttachment **p**rotein* (solvebla proteino ligita al NSF).
* *NSF* estas mallongigo de la angla ***N**-ethylmaleimide **s**ensitive **f**usion protein* (proteino influebla de N-etilmaleimido).
* *N-etilmaleimido* estas ĥemia kompozito el maleika acido.

## Kategorioj 
Distingeblas du kategorioj de SNARE-proteinoj (depende de ilia loko):

* **v-SNARE** (aŭ veziketaj SNARE-proteinoj), kiuj estas proteinoj asociitaj al membrano de transport-veziketoj, kaj
* **t-SNARE** (kie *t* venas el la angla *target* = *celo*), kiu estas proteinoj asociitaj al membrano de la celita elemento.

Kategorio:Proteinoj
Reala rajto

**Realaj rajtoj** estas aro da rajtoj kun ekonomia enhavo kies respekton la havanto povas postuli de ĉiuj aliaj socianoj. Tiuj rajtoj efektiviĝas super la havaĵoj. Ili devenas el la Romia juro.

Kategorio:Rajtoj
Kategorio:Posedjuro
Kategorio:Juraj terminoj
Sankta Gajane

200ra|dekstra|eta|Preĝejo Sankta Gajane en Eĉmiadzin
Intérieur de Sainte-Gayané.|dekstra|eta|200ra|Interno de la preĝejo al Sankta Gajane
**Sankta Gajane** estis « romia » virgulino martirigita kun siaj samreligianinoj en la jaro en 301 en Armenujo. Kune kun Sankta Gregorio la Iluminanto kaj Sankta Ripsime, Gajane estas unu el la tri plej reprezentitaj sanktuloj de la Armena Apostola Eklezio

## Biografio 
Agathange estas la ĉefa historia fonto pri la historio de Gajane, Ripsime kaj la aliaj 40 samreligianoj, konataj kiel virgulinoj romiaj sed pli verŝajne originaj el unu el la orientaj provincoj de la Imperio. Laŭ la tradicio, la romia imperiestro Diokleciano profunde enamiĝis pro la beleco de Ripsime, okazigante la fuĝon al Armenujo de la abatino Gajane kaj de la aliaj virgulinoj inkluzive de Ripsime; la armena reĝo Tiridates la 3-a ankaŭ enamiĝis je Ripsime, kaj pro ŝia malakcepto, li mortigis ŝin en la jaro 301. Tre probable la armena reĝo mortigis ilin post la denuncado de la provincestro el kie fuĝis la virgulinoj. Gajane estis torturita kaj senkapigita.

Ĉiam laŭ Agathange, la reĝo transformiĝis en apro ĝis lia propra kristaniĝo pere de la sanktulo Gregorio la Iluminanto. Laŭ la tradicio Kristo aperis al la sanktulo kaj indikis la lokon kie la virgulino estis martirigita, kie Gregorio konstruigis *maŭzoleon*, detruita en la 7-a jarcento kaj anstataŭita de la nuna preĝejo Sankta Gajane en Eĉmiadzin.

## Kulto 
Gajane kaj siaj samreligianinoj estis la unuaj kristanaj martiroj (almenaŭ la konataj) de Armenio. Ŝia kultado disvolviĝis ĉefe ekde la 7-a jarcento, per la rimarkinda konstruado de pluraj religiaj konstruaĵoj longe de Vagharchapat, kiel ekzemple Varagavank.

Sankta Gajane estas memorigata (kune kun la aliaj martiroj) 8 semajnojn post Pasko (Armena Apostola Eklezio, kaj la 29-a de septembro la Romkatolika Eklezio.

Kategorio:Armenaj sanktuloj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Armena Apostola Eklezio
Jenő Deési

**DEÉSI Jenő** [de'ĵi] (naskiĝinta en 1889 en Koloĵvaro, mortinta la  en Satu Mare) estis hungara aktoro kaj reĝisoro.

## Premioj, distingoj
*Meritartisto de Rumanujo (1959).

## Biografio
Jenő Deési komencis sian karieron en 1909, kaj kun diversaj trupoj li trairis la tutan Transsilvanujon. Deési ludis longtempe en Koloĵvaro. Inter la du mondmilitoj li ankaŭ reĝizoris amatore. Li fondis teatron en Nagybánya kun junaj aktorfinstudantoj (1952), kaj poste ludis kun ili en Satu Mare. Li ludis tre diversajn rolojn.

## Roloj ĉefaj
*Faun (Knoblauch: A faun); 
*Bankó Béni (Csiky G.: Ingyenélők);
*Von Walter (Schiller: Ármány és szerelem [Kabale und Liebe]); 
*Manders tiszteletes (Ibsen: Kísértetek [Gengangere]); 
*Szilvai professzor (Szigligeti E.: Liliomfi); 
*Polonius (Shakespeare: Hamlet); 
*Lajos bácsi (Móricz Zs.: Nem élhetek muzsikaszó nélkül); 
*Kalmár (Vörösmarty M.: Csongor és Tünde).

## Bibliografio
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
András Daday

**DADAY András** [dadai], *Deési* estis hungara kuracisto, medicinhistoriisto naskita la 28-an de oktobro 1889 en Dés (Hungara reĝlando, nuntempa Dej en Rumanio) kaj mortinta la 20-an de junio 1973 en Budapeŝto.

## Biografio 
Li finis siajn medicinajn studojn en Scienca Universitato Ferenc József. Li translokiĝis Budapeŝton (1920), kie unue en malsanulejo, poste en kabineto de kuracisto li estis fak-, respektive ĉefkuracisto pri haŭtkuracado. Oni kvalifikis lin en Szeged privatprofesoro pri medicinhistorio (1934). Li esploris ĉefe la historion de bestmedicino. Li organizis plurajn ekspoziciojn medicinhistoriajn kaj li estis la fondinto de la unua muzeo pri la historio de bestmedicino en la mondo. Oni distingis lin kun memormedalo István Weszprémi (1958).

## Fontoj 
* Magyar Életrajzi Lexikon
* http://konyvtar.univet.hu/sirok/node33.html

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Glitebeno

**Glitebeno**  estas nocio el la geologio. Temas pri tavoloj sub la tersurfaco (proksimume en profundo de 0,5-200 m) kun malpli da frotrezisto ol en la ĉirkaŭaj tavoloj. Kiam la frotrezisto pli malgrandiĝas ol la gravitofortoj de la superkuŝantaj petro- kaj teramasoj, tiam glitebenoj povas ebligi degliton de deklivoj aŭ grundrompiĝojn. Enpenetro de akvo en la glitebenon dum fortaj pluvperiodoj kaj je kontakto kun la grundakvo povas plifaciligi tion.

Kategorio:Erozio
Kategorio:Geofiziko
Zsolt Erőss

**ERŐSS Zsolt** (eroeŝ) estas hungara montgrimpanto, la unua hungara civitano surgrimpinta la monton Ĉomolungmon en 2002. Li naskiĝis en Miercurea Ciuc la 7-an de marto 1968 kaj li mortis ? la 21-an de majo 2013 en Kangchenjunga.

## Biografio 
Zsolt Erőss infaniĝis en Jolotca kaj Lacul Roşu, la liceon li finis en Gheorgheni. Li komencis montgrimpi en 1981 en Cheile Bicazului. En 1988 li translokiĝis kun sia patrino kaj pli aĝa frato en Hungarujon. Li estis la gvidanto de ekspedicio, kiu unuafoje en la historio de la hungara montgrimpado surgrimpis en 2002 la Ĉomolungmon. La 2-an de januaro 2010 li suferis akcidenton en Magas-Tátra, kaj oni devis amputi lian dekstran kruron sub genuo. En marto 2010 li komencis iri per protezo kaj en junio li revenis al montgrimpado. La 20-an de majo 2013 Zsolt Erőss kune kun Péter Kiss atingis la Kangchenjungan (Kangchendzonga), sed dum la revenado ili malaperis. La 22-an de majo la gvidantaro de la ekspedicio sekve de malsukcesa serĉado anoncis ilin malaperintojn.

## Ĉefaj plenumaĵoj 
* 1990 - Elbrus 5642m, Usba 4695m kaj 4710m (Kaŭkazo - Kartvelujo)
* 1991 - Ĥan Tengri 6995m, Pobeda (montpinto) 7439m (Tjanŝano - Kazaĥstano)
* 1993 - Lenin 7134m (Pamir - Kirgizistano)
* 1994 - Ĉitirjok 6400m, Korĵanjevskoj 7106m, Komunismo 7495m, Nekonata noma 6200 m (Pamir - Taĝikio)
* 1995 - provado: Ogre 7000 m (Karakorum Himalajo - Pakistano)
* 1996 - 2 provoj en Everest sur 2 vojlinioj, 8300 m (Centra Himalajo - Tibeto)
* 1997 - Satopant transgrimpodo de suda muro 7050 m (7075m - Garwhal Himalajo - Barato)
* 1999 - Ganalo 6606m, Nanga Parbat 8126m (Pakistano)
* 2000 - Distagil Sar 7885m, nova vojlinio (Karakorum - Pakistano)
* 2001 - Aconcagua 6960m (Argentino)
* 2002 - Everest 8850m, (Nepalo)
* 2003 - Gaŝerbrum 2. 8035m, nova vojlinio al Hidden Peak proks. 8000 m - sen pinto (Karakorum - Pakistano)
* 2004 - Kilimanĝaro 5895m (Tanzanio)
* 2005 - provado sur K2 ĝis 8300m
* 2006 - Dhaulagiri 8167m
* 2007 - Hidden Peak 8068m, Broad Peak 8047m
* 2008 - Makalu 8463m
* 2009 – Manaslu 8156m
* 2011 – Lhotse 8516m – proteze
* 2013 - Kangchenjunga (Barato) 8 598m

## Verkoj 
* *A Békás-szorostól a Mount Everestig*, Fotoalbumo de Zsolt Erőss, Budapest, 2002, ISBN 9638627565

## Literaturo 
* Földes András: *Erőss Zsolt, a Mount Everest első magyar megmászójának története*, Jaffa Kiadó, Budapest, 2002, ISBN 9638627557

## Fonto 
* Retpaĝo de Zsolt Erőss

Eross, Zs
Havaĵo (juro)

En juro, **havaĵo** estas aĵo kun ekonomia valoro kiu povas esti objekto de reala rajto, kiel proprieto, vendo, donaco, ĝurajto, hipoteko, loĝrajto. Plej bazaj kaj kutimaj aĵoj pri kiuj juro de antikvaj tempoj priokupiĝis estas teroj, bienoj kaj pri ili temas la plej antikvaj dokumentoj konservitaj; duarange eble estas domoj.

Juro komencas funkcii ĉefe kiam ekas konflikto inter diversaj kandidatoj al posedo de havaĵo.

Kategorio:Bazaj terminoj de juro
Stetten AG

** Stetten** (prononcu: *ŝtetn*) estas komunumo en la distrikto Baden de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 1547 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstre|150ra|Komunuma domo
La komunumo Stetten situas ĉe la orienta bordo de la rivero Reuss. La vilaĝa centro troviĝas en distanco de proksimume 500 metroj de la rivero.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,41&nbsp;km², de kiuj 1,23&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,74&nbsp;km² de konstruaĵoj. La tuta komunumo troviĝas en la ebenaĵo de Reuss kaj ĝia teritorio estas preskaŭ ebena. La plej alta punkto de la komunumo situas sura alteco de 420 m s.m kaj ĝia plej malalta punkto je 348 m s.m. ĉe la borod de la rivero Reuss.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Stetten limas en nordo al Niederrohrdorf, en oriento al Remetschwil, en sudoriento al Künten, en sudo al Niederwil, en okcidento al Tägerig, kaj en nordokcidento al Mellingen.

## Trafiko 
Stetten situas ĉe la kantona ĉefvojo de Bremgarten al Baden kaj estas konektita al la publika trafikreto per du poŝtaŭtolinioj.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 7 kilometrojn norde en Dättwil.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Stetten datiĝas el la jaro 998. La vilaĝo en tiu tempo estis plej parte posedaĵo de la Monaĥejo Einsiedeln.

En mezepoko en Stetten regis la Habsburgoj. En la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris la regionon, kaj Stetten fariĝis parto de la voktejo Rohrdorf en la Grafejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 la vilaĝo apartenis dum kvin jaroj al la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la hodiaŭa Kantono Argovio, Niederrohrdorf fariĝis politika komunumo de la argovia distrikto Baden.

## Vidu ankaŭ 
* Stetten

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Stetten
Amedeo Avogadro

**Lorenzo Romano Amedeo Carlo AVOGADRO** (grafo de Quaregna kaj de Cerreto; naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1776 en Torino, mortis la 9-an de julio 1856 en Torino) estis itala fizikisto kaj kemiisto.

## Biografio 
### Lernado 
Filo de torina magistrato, li lernis pri kanona juro en Torino,
pasas en 1795 licencion pri juro kaj komencis praktiki. Sed tuj poste, li
interesiĝis pri fiziko kaj matematiko, pri kiuj li komencis lerni en 1809, en la liceo de Verĉelo.

Estas notinde, ke inter 1802 kaj 1814, tiu ĉi urbo, en la departemento de Sesia, estis franca (sub la regado de Napoléon Bonaparte). Konsekvence iuj el la verkoj de Avogadro estos franclingvaj.

### Laboroj 
eta|*Mémoire*
En 1811, li formulas hipotezon
konata kiel la leĝo de Avogadro (aŭ leĝo pri
la idealaj gasoj). Baziĝinte sur la atoma teorio, la
leĝo de Dalton kaj la leĝo de Gay-Lussac, li malkovris ke du egalaj
volumenoj da gaso en sama kondiĉoj de temperaturo kaj premo, entenas
saman nombron da molekuloj. Li ankaŭ enkondukas distingon inter molekulo
kaj atomo.

La konstanto de Avogadro estos unue mezurita de la aŭstria fizikisto
Johann Josef Loschmidt en 1865. Ĝi estos tiel nomita honore al Amedeo
Avogadro far de la franca fizikisto Jean Baptiste Perrin en 1909.

## Honoro 
Oni donis lian nomon al kratero sur Luno kaj al asteroido 12294 Avogadro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Verkoj de Avogadro (Franca, Itala): el Gallica (BnF)
* Fisica de' corpi ponderabili (Volumoj 1 al 4): Dokumenta servo de la Universitato de Strasburgo .
*  La hipotezo de Avogadro (de Etienne Chartier et Valérie Sauvé) 
*  Biografio de Amedeo Avogadro

Kategorio:Italaj fizikistoj
Kategorio:Italaj kemiistoj
Kategorio:Italaj nobeloj
Baksa

**Baksa** [bakŝa] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécs. Ankaŭ vilaĝeto **Rádfa** apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 770
* Poŝtkodo: 7834
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°57′33″N 18°05'38″E

## Situo 
Baksa situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ flankovojoj. Szentlőrinc troviĝas 15, Harkány 20, Pécs 22, Siklós 24, Sellye 26, Szigetvár 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1247 en formo *"Baxa"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. Vilaĝservoj estas infanĝardeno kaj lernejo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Marteno

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Hulringo

eta|Infanoj kun hulringoj
eta|Jelena Larkina kun hulringoj

**Hulringo** estas sporta ekzercilo. Oni uzas ĝin kiel unu el sportiloj dum ekzercado pri ritma gimnastiko, kalisteno aŭ kiel amuzilo.

La nomo hulringo devenas el havaja danco Hulo.

## Vidu ankaŭ 
* Filmo *The Hudsucker Proxy* de la Fratoj Coen
* Ludo
* Ringo
* Sporto

Kategorio:Sportiloj
Havaĵo

eta|255x255px|Havaĵoj (tie varoj) stokitaj en stokejo.
En ekonomio, **havaĵoj** estas ĝenerale tiuj akiritaj aŭ akireblaj en la merkato, pagante prezon por tiuj kaj kiuj kontentigas rekte aŭ nerekte neceson aŭ bezonon. Tio estas, temas pri materiaj aŭ nemateriaj havaĵoj kiuj posedas ekonomian valoron kaj kiu, pro tio povas esti taksitaj en monvaloraj terminoj. Tiusence, la termino "havaĵo" estas uzata por nomi aĵojn kiuj estas utilaj al tiuj kiuj uzas aŭ posedas ilin. En la medio de la merkato, la havaĵoj estas varoj kaj aliaj aĵoj interŝanĝeblaj kiuj havas ian peton fare de personoj aŭ organizoj kiuj konsideras, ke ili ricevas iun profiton kiam oni akiras kaj konsumas ilin.

Ili povas esti moveblaĵoj aŭ nemoveblaĵoj. Estas ankaŭ liberaj havaĵoj, kiuj disponeblas senpage (ekzemple aero, pejzaĝoj, naturo, urbaj medioj).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Havajo

Kategorio:Ekonomio
Romia juro

La esprimo «**Romia juro**» indikas la juran sistemon, kiu regis super la civitanoj de Romo kaj poste sur tiuj setlitaj en diversaj regionoj de ties Imperio, dum historia epoko kies komenco situas ĉe la fondo de Romo (ĉ. 753 a.K.) kaj kiu etendiĝis ĝis mezo de la 6-a jarcento, kiam okazis la kompila tasko de la imperiestro Justiniano la 1-a, konata ekde la Renesanco kiel *Corpus iuris civilis*. Tamen la remalkovro de la justinianaj tekstoj en epoko de la malsupra Mezepoko permesis kelkajn fakulojn paroli ankaŭ pri «Romia juro de la Mezepoko».

Granda parto de la postaj juraj sistemoj de la landoj de Eŭropo baziĝis sur la fundamentoj de la Romia juro. Tiu fako studiĝas en multaj altlernejoj pri Juro en la mondo. Ties konceptoj ricevas nomojn en la latina.

La reskripto (*Rescriptum principis*) estis unu el la fontoj de la romia juro. Praktike temis pri respondo al problemo, koncernanta jurajn aferojn, adresita al la imperiestro flanke de privatulo aŭ de publika funkciulo. La opinio, almetita funde de la postulo, fariĝis “ŝtata” kaj ĝenerala “jura fonto”. Ĝenerale en ĝi estis entenata la klaŭzo *Si vera sunt ea quae complexa es* ("Se estas veraj la asertoj kiujn vi resumis"). Do la reskripto fariĝis aplikebla, kaj jura fonto, nur se la skribitaĵoj estos konstatitaj veraj.

## Vidu ankaŭ 
* Dekdu-tabula leĝo
* Kodo de Justiniano
* Persona posedo


Kategorio:Italaj inventoj
Sheila Mello

**Sheila MELLO** (naskiĝis la  en San-Paŭlo, Brazilo) estas brazila dancistino, aktorino kaj manekeno.

## Teatro 
* *Herótica – Cartilha Feminina Para Homens Machos* (ĉefa: Darson Ribeiro)
* *Caldé e os Peixes Que Aprendem a Nadar no Ar* (ĉefa: Marcelo Lazzaratti)
* *Gretta Garbo Quem Diria, Acabou no Irajá* (ĉefa: Hilton Have)
* *O Santo e a Porca* (ĉefa: Ednaldo Freire)
* *Viúva, Porém Honesta* (ĉefa: Fábio Marcof)
* *A Invasão* (ĉefa: Gabriel Carmona)
* *Caminhos da Independência*
* *Uma Empregada Quase Perfeita* (ĉefa: Mirian Lins)
* *2/4 no Motel* (ĉefa: Flávio Colatrello)

## Filmografio 
* 2007: *Segurança Nacional*
* 2007: *Alphaville 2007 d.C.*

## Televido 
* 2009: *A Fazenda* (Reality show)

## Diskografio 
### Unuopaĵo 
* 2003: Água
* 2009: Tic Tac
* 2009: Renascerá

## Eksteraj ligiloj 
* Sheila Mello en Internet Movie Database
* Oficiala retejo 

Kategorio:Brazilaj aktoroj
Kategorio:Brazilaj fotomodeloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Pevensey

240px|eta|dekstra|Ĉefstrato de Pevensey
**Pevensey** estas vilaĝo de Sussex, Anglio. En 2007 ĝi enhavis ĉirkaŭ 3,150 loĝantojn.

La vilaĝo situas proksime al la marbordo ok kilometrojn nordoriente de Eastbourne. Ĝi estas ĉirkaŭata de marĉoj kiu, ĝis la 13-a jarcento, estis markreko. La marĉoj, nomataj *Pevensey Levels*, estas grava nevizitebla naturrezervejo kie troveblas multaj raraj plantoj kaj senvertebruloj. Apud la nuna marbordo situas **Pevensey Bay**, vilaĝeto kiu estis ene de la paroĥo Pevensey.

Vilhelmo la konkerinto alteriĝis proksime al Pevensey en 1006.

La ĉefa vizintindaĵo estas Kastelo Pevensey. Fortikaĵoj unue konstruiĝis ĉe Pevensey dum la 4-a jarcento.

Kategorio:Vilaĝoj de Anglio
Tengeri

**Tengeri,** kroate **Tengarin** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas hungare: mara kaj ankaŭ maizo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 58
* Poŝtkodo: 7834
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 45°55′32″N 18°05'26″E

## Situo 
Tengeri situas sur ebenaĵo, fine de sakovojo. Harkány troviĝas 17, Szentlőrinc 18, Siklós 22, Sellye 24, Pécs 26&nbsp;km-ojn. La komunumo havas nur unu straton.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la keltoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1428 en formo *"Tengeren"*. Post la mezepoko la vilaĝo apartenis al la Osmana Imperio, tamen ne senhomiĝis. En 1909 la vilaĝnomo prenis la hodiaŭan nomon. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Tengeri migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya