open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kráľova hoľa

eta|maldekstra|250px|Kráľova hoľa el montpasejo Popová
**Kráľova hoľa** estas la plej alta monto de la orienta parto de Malaltaj Tatroj (Nízke Tatry). La monto estas volvata en legendoj, prikantata per poetoj (p.e. Ján Botto: Morto de Jánošík) kaj per popolo. Ĝi apartenas al la plej konataj kaj vizitataj montoj de Malaltaj Tatroj kaj ofertas  unikan panoramon al Altaj Tatroj, Liptov, Spiš,
Slovenské rudohorie, Horehronie. Sub la monto fontas Čierný Váh, Hron, Hnilec kaj Hornád.
De 1960 ekzistas sendostacio, kiu estis renovigita kaj prialtigita en 1979.

## Geologio 
## Historio 
## Turismo 
De vilaĝo Šumiac sur la montpinton kondukas asfalta vojo, kie troviĝas meteorologia stacio kaj sidejo de montara savservo. Montpinto estas elirpunkto je la montdorsa montmigrado okcidenten ĝis selo Čertovica, kun ebleco tranokti en turista rifuĝejo Andrejcová, kiu servas kiel neces-akomodado (dum tuta jaro malfermita, sen administrado). Kraľová Hoľa estas alirebla per du piedvojoj - el Telgárt, el Liptovská Teplička kaj el vilaĝo Vikartovce tra selo de Smrečiny.

## Vidu ankaŭ 
Kategorio:Montoj en Malaltaj Tatroj
Kategorio:Distrikto Brezno
Kategorio:Geografio de Regiono Banská Bystrica
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Nošovice

**Nošovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta 7&nbsp;km de la distrikta urbo Frýdek-Místek. Vivas ĉi tie  (). Tio estas refreŝigejo de ĉirkaŭa Morávka kaj Krásná kaj refreŝigejo por urboj Frýdek-Místek, Ostrava, Havířov kaj Karviná. La nomo de la vilaĝo estas daŭre kunigita kun nomo de mondkonata biero RADEGAST. Sufiĉo da eminenta fonta akvo estis unu el supozoj de konstruo de moderna uzino.

## Historio 
La unua skribmencio pri Nošovice estas el la jaro 1573. Tiutempe okazis forŝiro de lombarda frýdeka sinjorujo de princlando teŝina kaj al ties deviga foraĉeto. En la aĉetkontrakto Nošovice estas notitaj sub devena nomo Potměšovice.

Lasta lombarda sinjoro estis Jan Pukler, novaj posedantoj fariĝis Matyáš kaj Jiří z Lohova. La loĝantaro tiutempe ne estis apartigita je bienuloj, ĝardenistoj kaj domistoj. Ili havis eĉ ne destinitaj partajn devojn rilate al la superularo, en la vilaĝo estis ankaŭ neniu aloda bienulo.

En mezepoko, eble dum la tridekjara milito ĉi tie estis gvidita batalo, kiun rememorigas nomo "Piket" kaj kapeleto. Ĝi staras sur loko de sepultitaj falintaj soldatoj. En urba libro el 1664 estas jam indikata mallongigita nomo Nošovice. Dum jarcentoj de unuforma vivo sur kampoj kaj ĉe teksmaŝinoj la 19-a jarcento alportis en la vilaĝon iom da ekscitiĝo. En ties komenco funkciis vitrofarista laborejo, en kiu oni produktis kampajn botelojn.

En la jaro 1966 estis komencita konstruado de **bierfarejo Radegast**. Tiu ĉi biero estas en la mondo konata pro sia kvalito kaj modernigo de la bierfarejo senĉese daŭras.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Obecní úřad Nošovice.jpg| Municipa ofico
Nošovice, kaplička před čp. 245 (1).JPG| Kapeleto
Nošovice, hasičská zbrojnice.jpg| Fajroestingista armilejo
2022 Huyndai Nošovice.jpg| Aŭtomobilfabriko Hyundai


Kategorio:Municipoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Setlejoj en Subbeskida montetaro
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Dragon Ball

**Dragon Ball** (ドラゴンボール [doragon bōru], signifanta "drakopilko" en angla) estas originala japana mangao verkita de Torijama Akira. Ĝi estis eldonita en Japanio de 1984 ĝis 1995. La intrigo priskribas la aventurojn de Goku, saijano, kies celo estas protekti la Teron de aliaj estaĵoj, kiuj volas konkeri ĝin kaj ekstermi la homaron. Dum la intrigo disvolviĝas, li renkontas aliajn rolulojn, kiuj helpas lin tiucele. La nomo de la serio devenas de iuj magiaj pilkoj, kiuj kunvenas por alvoki drakon, kiu plenumas dezirojn. Plurfoje ili estas utilaj kaj por Goku kaj liaj amikoj kaj por la homaro, kvankam ankaŭ ilin konstante serĉas iuj malbonaj estaĵoj.

Dragon Ball estis origine inspirita de la klasika 16-ajarcenta ĉina romano *Vojaĝo al la Okcidento*, kombinita kun elementoj de Honkongaj luktosportaj filmoj.

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Mangao
Kategorio:Animeo
Tunu

**Tunu** estas moderna apriora lingvo kreita de Mathias en 2000. Laŭ la aŭtoro, nur apriora lingvo estas sufiĉe neŭtrala por esti internacia. Ĉiuj radikaj vortoj havas du silabojn, kun malmultaj eblaj fonemoj. Vortordo estas SVO.

Ekzemploj:

*Kame yupani? (Kio tio estas?);
*Miki yukaku. (Estas du domoj).
*Pisu yulaikunu. (Birdo estas besto).
*Taka yutaisiko. (La homo laboras).
*Taka yutaitili wa seno. (La homo skribas dokumenton).

## Eksteraj ligiloj 
* Eksa oficiala retejo de la lingvo

Kategorio:Aprioraj lingvoj
Hala Stulecia

eta|300ra|Hala Ludowa / Jahrhunderthalle, nun nomata la *Jarcenta Halo*
**Hala Stulecia** (pole "jarcenta halo" aŭ, en tempoj de la socialisma ŝtato Pola Popola Respubliko – *Hala Ludowa*, "popola halo") estas historia konstruaĵo en Vroclavo, Pollando, kiu estis konstruita sub la germana nomo *Jahrhunderthalle* ("jarcenta halo") dum la jaroj 1911 ĝis 1913 laŭ planoj de Max Berg, tiama ĉefarkitekto de la urbo.

La konstruaĵo celis memorigi pri la kontraŭnapoleonaj bataloj, cent jarojn antaŭe kaj tiele estis nomita.

## Arĥitekturo 
La halo estas konstruita tute el ŝtalbetona, en simetria ronda formo kiu inkluzivas kvar "foliojn". En ĝia centro estas granda ronda spaco kun 65 metroj de diametro kaj 42 metroj de alto. La kupolo, kiu altas 23 metrojn, ankaŭ estas farita el ŝtalbetono kun 4 fenestroj, kiuj staras sur kvar etaĝoj unu super la alia, en formo rememoriga pri geedziĝa kuko. Per sia interna diametro de 69 metroj la kupolo siatempe estis la plej granda kupolo en Germanio.

La halo povas akcepti ĝis 8,000 sidlokojn kaj dum ĝia konstruo estis la plej granda tiaspeca strukturo en la mondo.

La konstruaĵo estas konsiderita mejloŝtono en la fako de moderna inĝenierado kaj arkitekturo en la frua 20-a jarcento kaj pioniro en la evoluo de ŝtalbetona konstruado. Pro ĉi tiuj la konstruaĵo estis akceptita la 13-an de julio 2006 sur listo de mondaj kulturaj heredaĵoj de Unesko – kun sia origina, germana nomo *Jahrhunderthalle*. Ene estis orgeno de Wilhelm Sauer.

Kategorio:Vroclavo
Kategorio:Sportejoj en Pollando
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Pollando
Kategorio:Ekspresionisma arkitekturo
Kategorio:Secesia arkitekturo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1913
Iglica

[eta|250px|Iglica, en la fono [Hala Ludowa]]
**Iglica** estas najloforma konstruaĵo en Vroclavo, Pollando. La ensemblo de Iglica kaj la Hala Ludowa apartenas al la simboloj de la urbo.

Laŭ la formo la turo similas al la monumento Turo de la Lumo en Dublino.

## Historio 
Iglica estis konstruita en 1948 laŭ planoj de inĝeniero *Stanisław Hempel* kaj originale estis 106 m alta. La celo estis fortiri la atenton de la germankonstruita Hala Ludowa (*Jahrhunderthalle*) kaj memorigi pri la novakiritaj teritorioj.

Sur la turpinton oni almuntis spegulojn por efektivigi lumefektojn. Tiuj speguloj disrompiĝis dum malbona vetero, la 20-an de julio 1948. La restojn forigis du studentoj en oktobro de 1948.

Post parta malkonstruo de la turo, ekde 1964 la alto estas ankoraŭ 96 m.

Kategorio:Vroclavo
Kategorio:Monumentoj en Pollando
Marmaray

**Marmaray** estas la nomo de projekto konekti la eŭropan kaj anatolian parton de Istanbulo per subtera fervoja tunelo sub la Bosporo. La nomo *Marmaray* (Marmora fervojo) venas el la kombinado de la nomo Marmora maro (turke *Marmara Denizi*), kiu situas tuj sude de la projekta ejo, kun la turka vorto *ray* por fervojo.

## La projekto 
La projekto konsistas el &nbsp;km-a subtera fervojo ĉe la Bosporo kaj alia 63&nbsp;km-a trako kiel antaŭurba fervojo, tiel formante la grandkapacitan linion inter Gebze kaj Halkalı, longan je 76&nbsp;km.

La projekto startis en 2004 kaj oni origine celis finlaborojn en aprilo 2009. Post multnombraj malfruoj kaŭzitaj de arkeologiaj historiaj trovoj, la unua fazo de la projekto inaŭguriĝis la 29-an de oktobro 2013. Kerno de la projekto estas 1400-metra sismorezista tunelo, konsistanta el 11 elementoj (longaj 130&nbsp;m, altaj 9&nbsp;m, larĝaj &nbsp;m), kiuj pezas unuope  tunojn. Tiu ŝtaltunelo estis mergita je 54 ĝis 56 metroj en la maron kaj ĉirkaŭita per pluraj sekurigaj akvorezistaj tavoloj. La unua submara muntado okazis en septembro 2006.

centra|400ra|eta|Konstruado de la tunelo dum 2012.

## Financado 
La projekton financas la bankoj Japania Banko por Internacia Kunlaboro kaj Eŭropa Investa Banko. Kosto de la projekto estas ĉ.  miliardoj da eŭroj (kun kromaj elspezoj sume 4 miliardoj).

## Bildgalerio 

Marmaraystairs.JPG|Ŝtuparoj
Marmaraystation.JPG|Interno de Stacio
Marmaraytunnel.JPG|De Uskudar ĝis Cankurtaran unua faldo
Marmaraytunnel2.JPG|Vido de tunelo
Marmaraytunnel3.JPG|Vido de tunelo
Marmaraytunnel4.jpg|Vido de tunelo
Marmaraytunnel5.JPG|Vido de tunelo
Marmarayunderconstruction.jpg|Stacio
Marmarayunderconstruction2.JPG|Tunelo
Marmarayvehicle.JPG|Ekipaĵoj de turgruo kiu portas
Marmarayvehicle2.JPG|Ekipaĵoj de turgruo kiu portas
Marmaraytwotunnel.JPG|Du malsamaj tunelaj metodoj
Marmarayways.JPG|Ŝildo en tunelo
Twodifferenttube.jpg|N-ro 1 montras tunelon elfositan per TBM, n-ro 2 montras mergitan tunelon
MarmaraytunelTBM.JPG
Marmarayscrew.JPG|Ŝraŭbo en betono 30cm aŭ 11.81 coloj
MarmarayUskudarStationunderconstruction.JPG|En konstruado
RailworkMarmaray.JPG|Relo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Istanbulo
* Metroo de Istanbulo
* Tramtransporto en Istanbulo

## Eksteraj ligiloj 
* 
* UrbanRail.Net

Kategorio:Fervojo en Turkio
Kategorio:Tuneloj
Kategorio:Ŝpuro 1435 mm
Brebi

**Brebi** [brebj] (hungare: **Beréd**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 1 224 loĝantojn (rumanoj,); en 1992 614 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1385. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Creaca.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Crimestoppers

**Crimestoppers** aŭ **Crime Stoppers**(angla ~ *krimhaltigantoj*) estas parto de *Crime Stoppers International*, internacia sistemo por instigi anonime informi pri krimuloj, krimagoj.

La internacia reto de *Crimestoppers* helpis kapti, aresti 500-600.000 krimulojn, trovi ŝtelitajn aĵojn, konfiski narkotaĵojn en valoro de 6-7 miliardoj da usonaj dolaroj.

## Historio 
La ideo venas de detektivo Greg MacAleese (Alberque, Nov-Meksiko), kiu detektivis en murd-priraba krimago okazinta ĉe benzinvendejo. Ĉar li ne trovis okulatestantojn, li konvinkis gvidantojn de televida kanalo por surekranigi filmeton pri krimago kaj li ofertis premion je 1000 da usonaj dolaroj por la helponto en la detektivado. Post kelkaj horoj alvenis la unuaj telefonvokoj, informeroj kaj li arestis la krimulojn post tri tagoj.

## Kritiko 
Oni atentigas pri malbonintencaj, falsaj informoj pri senkulpuloj.

## Eksteraj ligiloj 
* Crimestoppers International 
* UK Crime Stoppers

Kategorio:Neregistaraj organizaĵoj
Kategorio:Kriminaleco
Angela Beesley

**Angela Beesley** (n. 1977) estas brita interreta entreprenisto. Ŝi estas kunfondinto kaj vicprezidanto por la komunejaj rilatoj de *Wikia Inc.*.

Beesley naskiĝis en Norwich, Anglio. Ŝi ricevis bakalaŭran sciencan gradon pri psiĥologio en Aston University en 2000. Ŝi estis eduka esploristo kaj testa evoluigisto.

Ŝi fondis en oktobro de 2004 kun Jimmy Wales Wikia. Beesley estis elektita al gvidantaro de neprofita *Wikimedia Foundation*, sed demisiis en julio de 2006 pro la daŭraj personaj atakoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Persona retejo

Kategorio:Britaj vikimedianoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio
Uatakassi

**Uatakassi** estas arta lingvo kreita de Nik Taylor. Ĝi havas fantazian fonologion kaj originalan deklinacion. Ĝi estas ergativa lingvo. La vortprovizo ŝajnas apriora lingvo.

## Eksteraj ligiloj 
https://web.archive.org/web/20040319111850/http://members.tripod.com/~Nik_Taylor/Conlang/W.html

Kategorio:Artaj lingvoj
Tom Waddell

**Dr. Tom WADDELL**  estis samseksama usona sportisto, kiu fondis la Gejajn ludojn (1982), originale nomata Geja olimpiko. (Post longa juĝproceso, la supera kortumo malpermesis uzon de vorto Olimpiko por ili (1987)). 

Tom estis pilkoludisto kaj gimnastikisto en la kolegio. Li servis kiel armea kuracisto, estis paraŝutisto. Li reprezentis Usonon en la dekatlono en la Olimpikaj ludoj en Meksikurbo en 1968. Li esploris ankaŭ virusojn kaj laboris en la reĝa korto de Sauda Arabio.

Li mortis je aidoso en 1987.

Tom verkis aŭtobiografion, nomata *Gay Olympian*.

## Eksteraj ligiloj 
* mallonga biografio 

Kategorio:Usonaj sportistoj
Brooke Astor

**Brooke Astor** naskiĝis kiel **Roberta Brooke Russell** la 30-an de marto 1902 en Portsmouth, New Hampshire, kiel filino de John Henry Russell la juna kaj lia edzino Mabel Cecile Hornby (nask. Howard). Ŝia patro estis oficiro de la mararmeo kaj pensiuliĝis kiel generalmajoro kaj 16-a komandanto de la usona mararmeo.

Ŝi plenumis infanaĝon en Ĉinio, Dominiko, Haitio.

Ŝi trifoje geedziĝis. Unufoje en aĝo de 16 al J. Dryden Kuser, duafoje en 1932 al Charles Marshall (borsa komercisto, mortis en 1952).

Ŝia tria edziniĝo en 1953 al Vincent Astor (1891-1959), igis ŝin alt-socie konata persono. La edzo estis bonhava ano de la Astor-familio kaj filo de *Titanic*-viktimo kolonelo John Jacob Astor la 4-a.

Post morto de la edzo, ŝi akiris gard-rajtojn pri la posedaĵoj por bonfaraj agadoj, kiujn donis al ŝi la mortinta edzo en la testamento. Kvankam la posedaĵo en 1997 elĉerpiĝis (ŝi malfondis la fondaĵon, disdonante ĉiun monon), ŝi restis aktiva partoprenanto de la novjorka elit-socia vivo. El la mono ricevis la urba biblioteko, la zooparko de Bronx, Opero de Metropiltan, Muzeo de Modernaj Artoj ktp.

Pro ŝiaj agadoj, ŝi ricevis la premion *Presidential Medal of Freedom Award* en 1998.

Ŝi havas unu filon el la unua geedzeco, Anthony Dryden Marshall. Ĉar la posedaĵojn de la virino prizorgas la filo, tio kaŭzis konfliktojn en 2006. La nepo de Brooke decidis eki juĝproceson kontraŭ la patro pro la nemerititaj cirkonstancoj de la patrino. Onidire ŝi devas vivi kiel malriĉulo sen la necesaj kremaĵoj, necesaj medikamentoj, vestaĵoj ktp.

Kategorio:Usonaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Boeing YAL-1

La **Boeing YAL-1** Airborne Laser Testbed (ABL) estas aerdevena lasera kontraŭbalistika armila sistemo por defendo de misilo (MD: Missile Defense). Surbaze de Boeing 747-400F, en kies interno enkonstruita aparato povas produkti grandenergian laseran faskon kaj povas trafi flugantan celon.

Laŭ la planoj, la aviadilo povas eligi radiojn kun ondolongo de 1,3-3,8 mikronoj, kun povumo de 20 megavattoj, je maks. 250 km. Tiu povumo sufiĉas eksplodigi raketojn post 5-8-sekunda radiado. La energion donas gaso da 106 tunoj.

La direktadon de la laser-radioj helpas 341 hidraŭlikaj pivotoj, kiuj ebligas eĉ 1000-fojan direktadon en unu sekundo.

## Specifaĵo 
## Vidu ankaŭ 
* Boeing
* **Boeing 747** : Originala modelo de YAL-1

Kategorio:Militaj aviadiloj
Kategorio:Aviadiloj de Boeing
Vabungula

**Vabungula** estas arta lingvo kreita de Bill Price ekde 1965. La vortprovizo estas apriora, kaj ĝi havas vortordon SVO. Ĝi havas propran alfabeton, ne tre kuriozan. Glebo Malica de la grupo Piĉismo registris tekston en Vabungula sur KD.

Specimeno (Babela Turo, Gen 11:1-9):

1. I mna dwajên mala sa sêna mugola i sêna agulan.
2. I ofûmna del mala masa su misahado, ketudzz del mala galic jakrûla fla ênsolam su Ssinar, i del mala lami lag.
3. I del mala agula la ssaze, "Mazz masa i famêlêt holegmêle i onûn hamêko del." I del mala sa holegmêle pro kaklege i del mala sa dwakalira pro mêlilar.
4. I del mala agula, "Mazz masa i famêlêt jansukan i dotesuk sase dotsol fla muhuli, i mazz sol famêlêt aman pro solske, ilu sol mulun ûnlûgke tênag saj vakan su mna dwajên."
5. I Jahwêh mala krêmê pro alega jansukan i dotesuk okam sumice su sumi malass famêlêt.
6. I Jahwêh mala agula, "Alega, sumi co sêna, i mna del sa sêna mugola, i del lonoêm tulafe falê, i fûn fwilagê okam del cu mulu njamuf falê mulu mulun fianke su del.
7. Mazz masa i krêmê i lag mazz fanamêk mugola su del, pro vi del cu fwil cabuda agulan su ssaze."
8. I Jahwêh mala ûnlûg del su lag tênag saj vakan su mna dwajên, i del mala fwa famêlêt jansukan.
9. Tudzz tê solam aman Babêl, zzi lag Jahwêh mala fanamêk mugola su mna dwajên, i su lag Jahwêh mala ûnlûg del tênag saj vakan su mna dwajên.

## Eksteraj ligiloj 
*Hejmpaĝo de la kreinto (*angle*)

Kategorio:Artaj lingvoj
Valara lingvo

**Valara lingvo** (aŭ **valarin**) estas unu el fikcilingvoj kreitaj de J.R.R. Tolkien, parolata de *Valaroj*. Ĝi estas pra-lingvo de Noldor kaj influis la Kvenian vortprovizon. Valarin estus ĉefe telepatia lingvo, sekve la fonologio estas tre kompleksa kaj nefiksita. La vortprovizo kaj gramatiko estas malmulte konataj.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.uib.no/People/hnohf/valarin.htm

Kategorio:Fikcilingvoj
Valavya

**Valavya** estas arta lingvo. La vortprovizo estas apriora, la morfologio estas simpla sed fantazia. Ĝi ankoraŭ ne estas finita projekto.
## Eksteraj ligiloj 
https://web.archive.org/web/20091021112607/http://geocities.com/carinlambi/index.html

Kategorio:Artaj lingvoj
Devon (apartigilo)

La nomo **Devon** povas referenci al:

* Devon (Devono) estas angla graflando
** Flago de Devon
* Devon (Pensilvanio) estas loko en Usono
* Devon (Kanado) estas loko en Kanado
* Devon (insulo) estas insulo en Kanado
* Devon (nomo) estas virina nomo
* Devon Aoki
* Devon (pornografio) estas virina pornolaboristino
* Devon Rex, Devon Avenue
* Rivero Devon (Skotlando)
* Rivero Devon (Anglio)
* Radiko de la esperanta vorto devono (geologio) (la preferinda varianto de ĉi tiu vorto estas "devonio")
* Akuzativa formo de la esperanta vorto devo
Konkubineco

**Konkubineco** signifas daŭran kaj seksan kunvivadon de viro(j) kaj virino(j) sen geedziĝo. Tiu formo de kunvivado estas ne aŭ apenaŭ leĝe reguligita. Oni nomas la virinan partneron de la rilato **konkubino**, sed ĝi ankaŭ signifas **kromvirino** (krom ekz. la laŭleĝa edzino). 

## Vidu ankaŭ 
* Mut'a


Kategorio:Interpersona rilatado
Buderus

La familia entrepreno **Buderus**, poste **Buderus AG**, estis fondita la 14-an de marto 1731 fare de Johann Wilhelm Buderus (1-a) kaj iĝis dum la jarcentoj la plej granda fandeja entrepreno de Germanio kaj Eŭropo. (Menciindas, ke la familio Buderus konstruis jam en 1678 altfornojn.)

La sidejo de Buderus AG estas en la hesa urbo Veclaro. Hodiaŭ - post transpreno fare de Robert Bosch GmbH en la jaro 2003, ĝi agadas sub la nomo BBT (Bosch-Buderus-Thermotechnik GmbH), kun ĉefsidejo en Veclaro.

Fine de la 20-a jarcento, la entrepreno estis grava en la hejtada teknologio.

## Eksteraj ligiloj 
* Buderus AG
* http://www.buderus-guss.de 

Kategorio:Wetzlar
Aŭgusteno

**Aŭgusteno** estas latindevena vira persona nomo. Ĝi venas el derivaĵo de la latina *Augustus* , la nomo *Augustinus*. Kelkaj preferas uzi en Esperanto ankaŭ la formon Aŭgustino.
La ina varianto estas Aŭgustena aŭ Aŭgustenino.

## Tradukoj 
*Germana: Augustin
*Hispana: Agustín
*Hungara: Ágoston, Ágost
*Kataluna: Agustí
*Eŭska: Augustin
*Franca: Augustin
*Galega: Agostiño
*Angla: Austin *aŭ* Augustine
*Itala: Agostino
*Pola: Augustyn

## Famaj nomportantoj 
* Aŭgusteno de Hippo (Sankta Aŭgusteno), prakristana teologo
* Augustinus Bea, germana jezuito, kardinalo
* Augustin Louis Cauchy, franca matematikisto
* Charles Augustin de Coulomb, franca fizikisto
* Jean Augustin Franquelin, franca pentristo
* Augustin Jean Fresnel, franca fizikisto
* Ágoston Trefort, hungara eduka politikisto
* Agustín Ibarrola, eŭska pentristo kaj skulptisto

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Bad Ischl

**Bad Ischl** [bat iŝl] estas kuracloko en la sudo de Supra Aŭstrio en la centro de regiono Salzkammergut.

Ĝia longo nord-suda estas 19,6 km, okcident-orienta 17,8 km. Ĝia areo estas 162,85 km², el kiuj 71,9 % estas arbaraj kaj 7,9 % agraj. La unua dokumento pri la urbo estas el 1262 kaj nomas ĝin "Iselen". Urbajn rajtojn ĝi akiris nur en 1940.

En la regiono ĉirkaŭ Bad Ischl oni jam antaŭ jarcentoj minis salon, kies alta valoro certigis prosperon. En 1823 estis instalita la unua kuraca sal-banejo, kaj Bad Ischl iĝis kuracloko tut-eŭrope konata. En la jaroj 1849 – 1914 ĝi eĉ estis la somera rezidejo de imperiestro Francisko Jozefo la 1-a. Lia tiama vilao, nomata *Kaiservilla* (imperiestra vilao), ankoraŭ ekzistas. Ĝi estis donaco de lia patrino okaze de lia edziĝo en 1854, kaj li nomis ĝin "ĉielo surtera".

## Vidindaĵoj 
* Imperiestra Vilao

## Famuloj rilataj al Bad Ischl 
eta|Mapo el 1890
* Cornelia Richter, episkopino
* Ferenc Lehár, komponisto (tombo)
* Franz Josef Altenburg, ceramikisto
* Johannes Brahms (kiel turisto)
* Pál Ordódy, ministro (morto)

Kategorio:Kuraclokoj de Aŭstrio
Daigo

**Daigo** povas referenci al:
* Daigo Umehara, japana pafludisto.
* Imperiestro Daigo, imperiestro de Japanio.
* Daigo-familio, japana nobla familio
* Daigo (Ibaraki), urbo en gubernio Ibaraki.
* Daigo estas japana nomo
Tonsilo

eta|Vido de malfermita buŝo:    .
**Tonsilo** estas migdalforma glando, troviĝanta malantaŭ la buŝo, pare sur du flankoj de la faringokavo.

Ĝi situas en la mamuloj en muro de la faringo, proksime al la gorĝo. Ĝi estas limfoorgano, foliklo (tri paroj), ĉirkaŭante ringe la faringan aperturon de la buŝkavo kaj la nazkavo. (Antaŭuloj de la tonsilo estas la malgrandaj limfonodoj ĉe la amfibioj, birdoj.

La tasko de la tonsiloj estas la protekto de la spira kaj digesta sistemo je la bakterioj. Ili produktas antikorpojn, kiuj helpas neniigi la penetrantajn mikroorganismojn. La palataj tonsiloj ofte mem iĝas fontoj de la infekto, se ili inflamas. Se tio okazas ofte kaj kronike, oni forigas tiujn tonsilojn. La tonsilito trafas plej ofte la infanojn, ĉe maljunuloj la palataj tonsiloj dekonstruiĝas sed malgrandiĝas.

La dua paro de la tonsiloj estas la para faringa tonsilo (naztonsilo), kiu situas en supra muro de la naza faringo. Ĝi konsistas el dise situantaj limfohistoj. Ŝveliĝo de tiuj tonsiloj ĝenas la spiradon tra la naztruo, malhelpas la naturan puriĝon de la kraniaj kavoj (frunto, nazo, vango), kio povas kaŭzi inflamon en la mezorelo kaj en la menciitaj kavoj. Pro maleblo spiri tra la nazo, la malsanulo spiras tra la buŝo. Oni povas forigi ĉi tiujn tonsilojn, sed ili ankaŭ rudimentiĝas ĉe maljunuloj.

La langaj tonsiloj (langradikaj limfofolikloj) situas ĉe bazo de la lango kaj formas unuon kun la limfohistoj en la epitelio. Ĉar ili estas ofte tralavitaj per salivo, ili malofte infektiĝas.

## Vidu ankaŭ 
* tonsilito

Kategorio:Homa anatomio
Kategorio:Imuna sistemo
Bratislava pordego (Komárno)

eta|dekstra|280px|La Bratislava Pordo
La **Bratislava Pordo** (slovake **Bratislavská brána**, ) estas klasikisma konstruaĵo ĉe la sud-okcidenta fino de la urba muro de Komárno. Ĝi estis konstruita en 1844.

Konstruita tie, kie la mura duon-ringo trafas Danubon, ĝi prenis la lokon de la unua el dek-unu iamaj bastionoj, kiuj defendis la urbon kaj grandparte ankoraŭ ekzistas. La volbaĵoj de ĝiaj tri arkoj estas el brikoj.

La urbomura duonringo nomiĝas la "Palatina Linio", laŭ arkiduko Joseph Anton Johann de Aŭstrio, kiu estis palatino de Hungario de 1796 ĝis sia morto en 1847.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de la pordo 
* Fotoj de la fortikaĵoj de Komárno

Kategorio:Fortikaĵoj en Slovakio
Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Komárno
Tengu

**Tengu** aŭ **tenguo** (japane 天狗, laŭvorte *ĉiela hundo*) estas fabelaj, petolemaj, supernaturaj estaĵoj en la japana folkloro. Oni rigardas ilin reenkarniĝo de arogantaj kaj orgojlaj homoj.[maldekstra|eta|Tengu en desegnaĵo de [Hokusai]]
[dekstra|eta|Elefanto kaj fluganta tenguo en [ukijo-presaĵo de Kuniyoshi]]Laŭ superstiĉoj, ili estas majstroj de skermado, kiujn instruis la fama Minamoto no Yoshitsune je la batalarto. Ili vivas en montara regiono, en arboj kaj grupe (tial oni ankaŭ nomas ilin montaraj koboldoj). Oni povas rekoni la gvidanton de la tenguoj per ĝia granda nazo, furioza kaj minaca vangomienoj. Ĝi ofte portas ruĝan veston kaj pluman manventumilon.

Ili aperas en la etnografia arto kiel potencaj, ruĝ-nazaj estaĵoj, aŭ kiel malgrandaj, flugilhavaj estaĵoj kun bekformaj buŝoj.

Oni nomis pli frue la eŭropanojn kiel „Tengu“, ĉar - el japana vidpunkto - ili havis tro longan nazon. Hodiaŭ oni uzas la esprimon por „orgojla, *altnaza*“ homo.

Kategorio:Kulturo de Japanio
Kategorio:Folkloraj estaĵoj
Kategorio:Mistifikuloj
Kategorio:Koboldoj
Nacia Parko Kootenay

**Nacia Parko Kootenay**, en sudorienta Brita Kolumbio (Kanado), ampleksas 1.406&nbsp;km² en la Kanada Rok-Montaro kaj estas Monda Naturheredaĵo de Unesko. Alteco en la parko varias en 918 metroj ĉe la enirejo al la parko ĝis 3.424 metroj ĉe Monto Deltaform. NP Kootenay estas unu kvar sinsekvaj montoparkoj en la Kanada Rok-Montaro; la aliaj tri estas Nacia Parko Banff, Nacia Parko Jasper, kaj Nacia Parko Yoho.

La parko estas malfermita tutjare, sed la turisma sezono daŭras nur de junio ĝis septembro. La tendumejoj estas malfermitaj de frua majo ĝis malfrua septembro, sed vintra tendumado estas permesata nur ĉe la tendumejo Dolly Varden.

Inter la ĉefaj allogaĵoj de la parko estas Lago Olive, Kanjono Sinclair, kaj la Farbopotoj.

Ĉe la sudokcidenta enirejo de la parko situas la urbeto Radium Hot Springs kie oni povas bani sin en varmaj fontoj de temperaturo inter  kaj .

La parko prenas sian nomon de la Rivero Kootenay, kies fontoj troviĝas en la parko.

Image:Bighorn Sheep Resting on Forest Floor.jpg|Kanada Monto-Ŝafo

## Monda Naturheredaĵo 
Unesko deklaris ĉi tiun parkon esti Monda Naturheredaĵo en 1984, kune kun la aliaj naciaj parkoj kaj provincaj parkoj kiuj konsistigas la Parkojn de la Kanada Rok-Montaro, pro la monto-pejzaĝoj kun montopintoj, glaĉeroj, lagoj, akvofaloj, kanjonoj, kavernoj kaj fosilioj ĉi tie troveblaj.

## Vidu ankaŭ 
* Arbaroj de norda-centra Rokmontaro
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado
* Listo de Naturheredaĵoj de Unesko en la Amerikoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Kootenay National Park of Canada (Parks Canada) 
*  Photos of Kootenay National Park
*  Parc national du Canada Kootenay (Parcs Canada) 

Kategorio:Kanada Rok-Montaro
K
K
K
Jeanne Barret

**Jeanne BARRET** ["ĵan BARE"] ( – 1807) estis la unua virino kiu ĉirkaŭnavigis la mondo.

Barret, Jeanne
Ŝtrumpeto

eta|Ŝtrumpetoj
**Ŝtrumpeto** estas mallonga saka piedvesto kovranta nur la piedon kaj la malsupron de la kruro.
La ŝtrumpeto ŝirmas la piedon kontraŭ malvarmo, sed ankaŭ kontraŭ froto kaŭzata de la ŝuo. Ĉar la ŝtrumpeto ŝirmas la piedon kontraŭ la frotado en la ŝuo iu kiu surhavas ŝtrumpetojn ankaŭ malpli estas ĝenata de haŭtveziketoj.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝtrumpeta marioneto

## Referencoj 
Kategorio:Piedvesto
Borza

Borza estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Borza (Creaca) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Borza (Cehu Silvaniei) estas vilaĝo en Distrikto Sălaj.
*Borza (Bistriţa-Năsăud) estas vilaĝo en Distrikto Bistriţa-Năsăud.
Borza (Creaca)

**Borza (Creaca)** (hungare: **Egregyborzova**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 409 loĝantojn (rumanoj); en 1992 245 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1469. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Creaca.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Muncel (Cristolț)

**Muncel** [munĉel] (hungare *Hegyköz*) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 335 loĝantojn (rumanoj); en 1992 260 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1557. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al la komunumo Cristolț.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Barbosa Lima Sobrinho

**Alexandre José BARBOSA LIMA Sobrinho** [ale**ŝan**drj ĵo**ze** bar**bo**za **li**ma so**bri**njŭ] (naskiĝis la 22-an de januaro, 1897, en Recifo, kaj mortis la 16-an de julio, 2000, en Rio-de-Ĵanejro) estis brazila advokato, ĵurnalisto, eseisto, historiisto, profesoro kaj politikisto. Li estis la kvara okupanto de la Seĝo 6 de Brazila Beletristika Akademio. Barbosa Lima Sobrinho faris la antaŭparolon de *Antologio de Brazilaj Rakontoj*, kiu enhavas unu rakonton lian.

## En Esperanto 
* Aventuroj de bukedo da floroj dum revolucia tago, rakonto (traduko de Sebatião de Albuquerque, en *Antologio de Brazilaj Rakontoj*).

## Eksteraj ligiloj 
* Brazila Beletristika Akademio (Brazil-portugale)

Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Membroj de Brazila Beletristika Akademio
Kategorio:Brazilaj centjaruloj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Kategorio:Mortintoj en Brazilo
Kategorio:Brazilaj historiistoj
Kategorio:Brazila Beletristika Akademio
Daigo (imperiestro)

Imperiestro **Daigo** (japane 醍醐天皇 *Daigo-tennō*; n. 6-an de februaro 885; m. 23-an de oktobro 930) estis la 60-a imperiestro de Japanio (897–930). Li estis filo de imperiestro Uda kaj patro de imperiestroj Suzaku kaj Murakami.

Li ne sukcesis daŭrigi la politikon de lia patro, per kiu ili volis limigi la forton de la influa Fujiwara-familio. Tiu familio posedis la veran potencon en la japana registaro inter 857–1160.

Same kiel lia patro Uda, ankaŭ li ne nomumis kancelieron (*kampuku*) el la familio Fujiwara. El tiu posteno oni povis regadi per dekretoj en la nomo de la imperiestro. Daigo apogis sin je anoj de noblaj familioj, precipe je la fama sciencisto Sugawara no Michizane.

La estro de la Fujiwara-familio, Fujiwara Tokihira atingis en 901 forpelon de Sugawara. Tiel la potenco de Daigo malfortiĝis kaj la Fujiwara-klano okupis post lia morto la kancelarian postenon kaj prenis ĝin forte ĝis 1160 (krom 3 jaroj).

Post lia detroniĝo, li fondis la budhisman templon Daigo-ji en la antaŭurbo de Kioto, kie ankaŭ lia tombejo troviĝas.

Kategorio:Japanaj imperiestroj
Văleni (Cristolț)

**Văleni** [vəlenj] (hungare: **Szalonnavölgy**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al la komunumo Cristolț.

Văleni situas du kilometrojn norde de Cristolț, sed ĝia precipa vojo, la komunuma vojo DC110D, iras okcidenten al Surduc, 7 km for. Per loka, nefirmigita vojo eblas atingi Cristolț rekte.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Cristur-Crișeni

**Cristur-Crișeni** [kistur kriŝenj] (hungare: **Szilágyfőkeresztúr**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Jibou. Administre ĝi apartenas al la komunumo Crișeni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 611 loĝantojn (hungaroj); en 1992 624 (rumanoj, 88&nbsp;% da hungaroj).

En la censo de 2002 la 456 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn kaj preferatajn lingvojn:

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Szilágyfőkeresztúr apartenis al Hungario (Közép-Szolnok, poste Szilágy).

## Renomaj homoj 
* Lajos Suba (Szilágygörcsön, 5-a de januaro 1886 – Cristur-Crișeni, 4-a de februaro 1946): poeto

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Gârceiu

**Gârceiu** [gırĉeju] (hungare: **Szilágygörcsön** sila:djgoerĉoen) estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 068 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 448 (rumanoj, 47% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Közép-Szolnok*, poste *Szilágy*). Administre ĝi apartenas al Crişeni.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Ferenc Fazakas (*26-a de januaro 1917 - ): aŭtobiografia verkisto.
*Lajos Suba (5-a de januaro 1886- Cristur-Crişeni, 4-a de februaro 1946) poeto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Mierța

**Mierța** [mjerca] (hungare: **Nyerce**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. En 1910 Nyerce havis 465 loĝantojn (rumanoj); en 1992 242 (rumanoj). 

eta|maldekstra|250px|Preĝejo de Mierța
Ĝia unua mencio skriba estas el 1334. Ĝis la Traktato de Trianon kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Kolozs. Administre Mierța apartenas al la komunumo Cuzăplac.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Doba (Dobrin)

Doba (Dobrin) () estas vilaĝo en Rumanio norde de Zalău. Administre ĝi apartenas al Doba Mică, Dobrin.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 389 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 713 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1220. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Közép-Szolnok, poste Szilágy vármegye). Ĝi estis unuigita kun Doba Mică, kiu havis en 1910 554 hungarajn loĝantojn kaj estis menciita dokumente unue en 1413.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj homoj 
* Sándor Kiss (matematikisto) (n. 10-a de junio 1953): matematikinstruisto, fakverkisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Sâncraiu Silvaniei

**Sâncraiu Silvaniei** [sınkraju silvaniej] (hungare: **Szilágyszentkirály** sila:djsentkira:j) estas vilaĝo en Rumanio sude de Cehu Silvaniei. Administre ĝi apartenas al Dobrin.
## Loĝaqntaro
En 1910 ĝi havis 240 loĝantojn (hungaroj); en 1992 184 (hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1452. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Közép-Szolnok, poste Szilágy). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj homoj
*József Udvary (17-a de januaro 1884 - Bp., marto 1975) publicisto, redaktoro
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Doba (Satu Mare)

**Doba** () estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Satu Mare. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Boghiș, Dacia, Paulian kaj Traian.

Doba situas ĉe la limo al Hungario; la plej proksima transirejo estas ĉe Petea.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis  loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992  (rumanoj, 16&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1543. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj homoj
*László Mokk (27-a de aprilo 1912 – Budapeŝto, 29-a de aŭgusto 1996): inĝeniero pri konstruo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Doba jud Satu Mare.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Satu Mare
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Satu Mare
Verveghiu

Verveghiu (vervegiu) (hungare:**Vérvölgy**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Jibou. En 1910 ĝi havis 602 loĝantojn (hungaroj); en 1992 454 (hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1334. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Dobrin.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Fântânele (Dragu)

**Fântânele** [fıntınele] (hungare: **Tövises**) estas vilaĝo en Rumanio, en distrikto Sălaj. Administre ĝi apartenas al Dragu.

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Stefano la 5-a (papo)

**Stefano la 5-a** (m. la 14-an de septembro 891 en Romo) estis papo de 885 ĝis 891.

Li fariĝis papo en decembro – sen interakordo kun la orientfranka reĝo Karlo la 3-a „la dika“, kiu pro tio rifuzis al li la apogon kontraŭ la Saracenoj.

Stefano la 5-a post tio turnis sin al la duko Gido de Spoleto, la tiam plej potenca princo de Italio. Post la morto de Karlo la 3-a li estis devigita, Gidon de Spoleto kroni imperiestro.

## Vidu ankaŭ 
* Karolo la 3-a
* Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio

Kategorio:Papoj
Kategorio:Mortintoj en 891
Hany Abu-Assad

**Hany ABU-ASSAD** (nask. la 11-an de oktobro 1961 en Nazareto) estas nederlanda-palestina filmdirektoro. Lia kontraŭdira filmo *Paradise Now* temas pri du palestinanoj, kiuj sin preparas por memmortiga atako en Israelo. Oni nomumis tiun filmon en 2006 por *Academy Award for Best Foreign Language Film*.

Abu-Assad elmigris el Israelo al Nederlando en 1980. Post la alveno, li studis teknikan inĝenieradon en Haarlem kaj laboris kiel aviadila inĝeniero en Nederlando.

## Filmoj 
* *Het 14de kippetje* (1998)
* *Nazareth 2000* (2000)
* ''Rana's Wedding* (2002)
* *Ford Transit* (dokumentara filmo, prezentanta brutalan israelan soldaton, pro tio la filmeto ne povis aperis en Nederlando).
* *Paradise Now*(2006)
* *L.A. Cairo'' (surscenigante)

Abu-Assad
Cunningham

**Cunningham** estas familia nomo de la pluraj homoj:

* Abe Cunningham, usona muzikisto
* Allan Cunningham (botanikisto) 
* Allan Cunningham, skota verkisto
* Andrew Cunningham, brita admiralo
* Alan Gordon Cunningham, brita generalo, frato de Andrew Cunningham
* Charles Cunningham Boycott (1832-1897), brita komercisto en Irlando
* Chris Cunningham (* 1970), brita filmreĝisoro
* Elaine Cunningham, usona verkistino
* E. V. Cunningham, pseŭdonomo de usona verkisto Howard Fast (1914-2003)
* Glenn Cunningham (1909-1988), usona politikisto
* Imogen Cunningham (1883-1976), usona fotografino
* John Cunningham Lilly (1915-2001),usona neŭrofiziologo
* Leland Cunningham, usona astronomo
* Loren Cunningham (* 1960), fondinto de Junularo kun misiono
* Merce Cunningham (* 1919), usona dancistino
*Michael Cunningham (* 1952), usona verkisto 
* Randall Cunningham, sportisto
* Randy Cunningham (* 1941), usona politikisto 
* Walter Cunningham (1932–2023), usona kosmonaŭto
* Ward Cunningham (* 1949), Viki-elpensinto 

## Loko
*urbo en Teksaso, Cunningham (Teksaso)
Randy Cunningham

**Randall Harold CUNNINGHAM** (naskiĝis la 8-an de decembro 1941 en Los Angeles, Kalifornio) estis ekde 1990 ĝis februaro de 2005 membro de Usona Kongreso en Vaŝingtono.

Dum lia politika aktivado, li agadis interalie por protektado de bestoj (malpermeso de tranĉado de ŝarkoflosiloj).

Randy Cunningham (respublikano) estis forigita el la ofico en 2005, kiam evidentiĝis, ke li estis korupta kaj akceptis subaĉetan monon pro kontaktoj inter Pentagon kaj iu livera firmao. La korupta sumo estis 2,4 mio. $.eta|dekstra|Randy CunninghamLa 3-an de marto 2006, li estis juĝita pro koruptado je 8-jara kaj 4-monata prizono kaj je punmono de 1,8 mio. USD.

Kategorio:Usonaj politikistoj
Benedikto la 4-a

**Benedikto la 4-a** († en augusto 903 en Romo) estis papo ekde 900 ĝis 903.

Li staris sur la flanko de la en 896 mortinta papo Formoso kaj estis enplektita en bataloj de romaj nobelaj familioj. Kiel lia antaŭulo Johano la 9-a li konfirmis la legitimecon de papo Formoso.
Benedikto la 4-a kronis en februaro 901 la reĝon de la Langobardoj, Ludovikon de Basa Burgundo, romia imperiestro, sed tiu jam en 902 estis venkita de sia kontraŭulo Berengaro la 1-a.

Benedikto la 4-a mortis en aŭgusto 903 en Romo.

## Vidu ankaŭ 
listo de papoj

Kategorio:Papoj
Kategorio:Mortintoj en 903
Feuernacht

**Feuernacht ** (fajronokto) estas nomata tiu nokto de la 11-a al la 12-a de junio 1961, kiam oni eksplodigis kurentomastojn en Sudtirolo, Italio. Tiu evento estis turnopunkto en la historio de Provinco Bolzano kaj helpis atentigi pri problemoj de la germanparola minoritato en Sud-Tirolo. Oni subskribis post 10 jaroj la t.n. sudtirolan paketon kaj la situacio de la germanlingva minoritato pliboniĝis.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Sudtirolo
Kategorio:1961
Kategorio:Terorismaj incidentoj
Kategorio:Terorismo en Italio
Ján Slota

**Ján Slota** (n. 14-an de septembro 1953 en Lietavská Lúčka) estas slovakia politikisto, urbestro de Žilina, prezidanto de la ekstreme naciisma Slovaka Nacia Partio (SNS). Li edziĝis trifoje (la unua edzino estis hungara), havas tri infanojn.

Li estas posta parenco de Juraj Slota, fondinto de Matica slovenská. Li studis en Košice min-inĝenieradon, diplomiĝis en 1977, poste laboris en minejo de Prievidza, pli poste estis soldato ĉe la slovaka aerarmeo. Li estis inter 1981 kaj 1990 sekciestro de konstrua entrepreno *Prefmonta*.

Lia partio iĝis la tria en la slovakaj parlamentaj elektoj de 2006 kaj iĝis koalicia membro.

Pro siaj naciismaj eldiroj, plej ofte celataj kontraŭ la hungara malplimulto en Slovakio, li ne ricevis oficon en la registaro, sed lia partio prizorgas la edukan ministerion.

Liaj eldiroj:
* ni ensaltu tankon kaj detruu Budapeŝton
* afiŝo de la partio dum la kampanjo: Slovakion sen parazitoj (t.e. sen hungaroj)

## Eksteraj ligiloj 
* biografio de Ján Slota, slovake 

Kategorio:Urbestroj de Slovakio
Anastazio la 3-a

**Anastazio la 3-a**, papo ekde 911 – 913, estis origina romano. Li estis (eble) filo de papo Serĝo la 3-a kaj frato de papo Johano la 11-a.

Pri li ekzistas preskaŭ neniu noto. Lia pontifikeco estis en la tempo, kiam romaj nobeloj regis super Romo kaj la konkubinoj havis la potencon (pornokratio).

## Vidu ankaŭ 
listo de papoj

Kategorio:Papoj
Ciba (Crăciunești)

**Ciba** [ĉiba] (hungare: **Csiba** [ĉiba]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș. Ĝi apartenas administre al la komunumo Crăciunești.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 328 loĝantojn (hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1501. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). En 1964 oni aligis ĝin al Crăciunești. En 2006 ĝi ree memstariĝis ene de la komunumo.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cubleșu

**Cubleșu** [kubleŝu] (hungare: **Almásköblös** [almAŝkobloŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. En 1910 Almásköblös havis 348 loĝantojn (rumanoj); en 1956 333 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1320. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Szolnok-Doboka. Administre ĝi apartenas al Cuzăplac.

En la censo de 2002 el la 33 loĝantoj 32 deklaris sin etnaj rumanoj. Ĉiuj 33 deklaris la rumanan sia precipa lingvo.

## Notoj 
== Komunumoj pri *almás* (= poma aŭ pomarbaro) en Hungara reĝlando ==
Pro grandeco la tabelo ne havas la ceterajn komunumojn en Hungara reĝlando, nur en Transilvanio. Ekzistas listo de hungaraj loknomoj kun "almás".

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Gălășeni (Cuzăplac)

**Gălășeni** [gələŝenj] (hungare: **Tóttelke**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 467 loĝantojn (rumanoj, ciganoj); en 1992 245 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1523. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Kolozs vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Cuzăplac.

Gălășeni limas oriente kaj sude al distrikto Cluj. Ĝi havas fervojan stacion ĉe la linio inter Kluĵo kaj Huedin.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Sălaj
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Voivodeni (Mureș)

**Voivodeni** [vojvodenj] (hungare: **Vajdaszentivány** [vajdasentiva:nj]) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Reghin. Administre apartenas al ĝi la vilaĝo Toldal.

## Loĝantaro
En 1910 Vajdaszentivány havis 1729 loĝantojn (hungaroj), en 1992 1768 (rumanoj, 64&nbsp;%  da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

==Vilaĝoj pri *szentiván* (= Sankta Ivano) en la Hungara reĝlando==
   

## Renomaj homoj
*István Dán: politikisto, redaktoro
*Pál Samu (n. 28-a de junio 1935): biologo, geografo

## Eksteraj ligiloj
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Administracia mapo de la distrikto 

Dosiero: Voivodeni jud Mures.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Fildu de Sus

**Fildu de Sus** (hungare: **Felsőfüld**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Zalău. En 1910 ĝi havis 734 loĝantojn (rumanoj); en 1992 525 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1415. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (Szilágy vármegye). Administre ĝi apartenas al Fildu de Jos.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Sălaj
Partio de Regionoj (Ukrainio)

eta|maldekstra|280px|
La **Partio de Regionoj** (; ) estas ukrainia partio kreita je marto 2001. Ĝi subtenis prezidenton Leonid Kuĉma. Partiestro dumlonge estis Viktor Janukoviĉ, ekde 2015 la postenon plenumas Igor Ĉiĉasov.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Politikaj partioj de Ukrainio
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1997
Leonid Kuĉma

**Leonid Kuĉma** (; ; naskiĝis la 9-an de aŭgusto 1938) estas ukraina politikisto. Interalie, li estis prezidento de Ukrainio de la 10-a de julio 1994 ĝis la 23-a de januaro 2005. Antaŭe, de la 13-a de oktobro 1992 ĝis la 22-a de septembro 1993 li estis ĉefministro de Ukrainio.

eta|maldekstra|300px|

Kategorio:Prezidantoj de Ukrainio