open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flamĵetilo

eta|Japana soldato pafante per Flamĵetilo Tipo 93.
**Flamĵetilo** estas militista ataka armilo, kiu elĵetas flamantan oleon aŭ densigitan dizeloleon al la malamikaj celobjektoj. Ĝi estis ekuzita dum la Unua Mondmilito kaj forte uzata dum la Dua Mondmilito kaj en postaj mondoregionaj konfliktoj. Tiu flamĵetilo havis unu aŭ plu ĵetaĵujojn kaj ujon por grandprema gaso. La flamaĵon premis la gaso en la movebla ĵet-tubo, kies faŭko (fino) situis ekbruliga konstruo. La atingopovo de la homportebla versio estas ĉirkaŭ 40 m, unu ĵeto daŭras ĉirkaŭ 10 sekundojn. La sur kirasaŭton muntitaj versioj havis atingopovon de 90 m kaj povis ĵeti la flamon dum 1 minuto. La plej grandan efikon ĝi atingis, kiam oni ĵetis per ĝi multfoje dum mallongaj tempoj.

## Historio 
Oni povas rigardi antaŭulo la grekan fajron en la Antikvo. La modernaj flamĵetiloj aperis en Germanio dum la 1900-aj jaroj, kiam la germana armeo elpvovis du versiojn. Tiujn planis Richard Fiedler; la pli malgranda ĵetis flamantan oleon je ĉirkaŭ 18 m, la alia pli peza havis atingopovon de 36 m dum 40 sekundoj. La germana armeo uzis ilin surprize en 1915 kontraŭ ententaj trupoj en Francio. La atingitan forpelon de la malamikaj soldatoj, la germanoj ne povis eluzi, kaj post la flamĵetila atako baldaŭ restis la fronto tie, kie ĝi antaŭ la atako estis.

La angla kaj franca armeoj baldaŭ evoluigis siajn proprajn flamĵetilojn. La flamĵetiloj de la unua mondmilito servis fakte nur kiel timigo de la malamikaj soldatoj. Dum la Dua Mondmilito, ĉiu batalanto uzis la homporteblajn kaj la almuntitajn flamĵetilojn. Ili estis teknike pli maturaj ol tiuj de Fiedler, sed funkciis sammaniere, la efikeco estis pli granda.

La flamaĵo de la britaj kaj usonaj flamĵetiloj estis la napalmo (benzino kun acida miksaĵo), kiu brulas en alta temperaturo kaj adheras sur ĉiu, kun kiu ĝi kontaktas. La timiga materialo neniigis ĉiun kamuflaĵon kaj kaŝigaĵon. Oni uzis ĝin tre efike dum la Dua Mondmilito kontraŭ la japanaj soldatoj en la ĝangalo, poste en la vjetnama milito.

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Fajro
Álvares de Azevedo

eta|dekstra|Álvares de Azevedo (1831-1852), brazila verkisto.
**Manuel Antônio ÁLVARES DE AZEVEDO** [manu**eŭ** an**to**njo **aŭ**varez djaze**ve**dŭ], pli konata nur kiel **Álvares de Azevedo** (naskiĝis la 12-an de septembro 1831, en San-Paŭlo, kaj mortis la 25-an de aprilo 1852, en Rio-de-Ĵanejro), estis brazila poeto kaj rakontisto. Li estas la patrono de la Seĝo 2 de la Brazila Beletristika Akademio pro elekto de Coelho Neto (1864-1934).

## Verko 
* *Lira dos vinte anos* (1853)
* *Obras* (1855)
** *Pedro Ivo*
** *Macário*
** *Noite na taverna*
* *Noite na taverna* (1878)
* *O conde Lopo (1886)*

## Eksteraj ligiloj 
* Portal Domínio Público, paĝaro de la brazila gubernio enhavanta publikajn havaĵojn, el kiuj estas verkoj de Álvares de Azevedo (portugale)

Alvares de Azevedo
Alvares de Azevedo
Alvares de Azevedo
Kategorio:Brazila Beletristika Akademio
Agyagosszergény

**Agyagosszergény** (adjagoŝsergEnj) estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár. Agyagos signifas hungare: argila.
eta|300px|dekstre|Preĝejo de Agyagosszergény

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9441
* Telefonkodo: 99
* Areo: 20 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 930

## Situo 
Agyagosszergény situas sur ebenaĵo laŭ flankovojo inter Kapuvár kaj Sopron, ĉefvojo kaj fervojo inter ambaŭ urboj estas ne tro for. Fertőszentmiklós troviĝas 7, Kapuvár 8, Répcelak 26, Csorna 28 km-ojn.

## Historio 
En 1927 memstaraj vilaĝoj **Agyagos** kaj **Fertőszergény** unuiĝis. Ambaŭ vilaĝoj estis loĝataj jam dum la mezepoko. Agyagos estis menciita en 1258 en formo *"Ogegus"*.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la romkatolika Preĝejo de Sankta Ladislao (Agyagosszergény) de 1883, la turo estas 32 metrojn alta.

## Famuloj 
En la iama Fertőszergény naskiĝis monaĥo Romuáld János Németh.

## Ĝemelkomunumo 
 Szergény, Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Vestibular

**Vestibular** (portugale por "enireja", "enirĉambra") estis la plej uzata metodo de la Brazilaj Universitatoj ĝis 2010 por elekti kandidatojn por universitatoj, kiam aperis nacian ekzamenon por tio. Ĝi konsistas je grandega ekzameno pri ĉiaj temoj instruitaj en baza kaj meza lernejoj. Hodiaŭ kelkaj universitatoj ankoraŭ uzas ĝin.

## Legu ankaŭ
* Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo

Kategorio:Universitatoj kaj altlernejoj en Brazilo
Varbaro

**Varbaro** estas la ĵus kreita radia programo el Amazonio. Esperantistoj el Manaus, Brazilo, ĝin eldonas. La celo estas kunigi esperantajn movadojn el la tuta Amazonio, ne nur de la Brazila Amazonio. Ĝi estas nur projekto nuntempe, sed la kreintoj publike diris ke plejbaldaŭe ol eble ĝi havos minimume monatajn programojn.

Kategorio:Esperanto-radio
Napalmo

[dekstra|300px|eta|[Usono uzis napalmon dum Vjetnama milito]]
**Napalmo** estas aluminia salo aŭ sapo de naftenaj acidoj kaj alifataj karbonacidoj (ili estas organikaj acidoj kun karbonaj ringoj kaj ĉenoj). Oni densigas per napalmo benzinon, kiu servas por la flamĵetiloj kaj flambomboj. La solidita miksaĵo estas hodiaŭ same nomata napalmo kaj ĝi brulas pli rapide, ĵetebla pli precize kaj pli malplroksime ol la nezino.

Ĝin evoluigis usonaj sciencistoj en 1942.

Oni uzas la napalmon en piroteknika ĝelo, kiu entenas benzinon kaj nafton, magnezian polvon, kaj natrian nitraton. La miksaĵo brulas je , dum la densigita benzino nur je .

## Milita uzo 
Oni ekuzis napalmon dum la dua mondmilito. La unua larĝskala atako estis kontraŭ Royan. En Ĉinio, dum la Kultura Revolucio, Wei Guonqing uzis ĝin kontraŭ ribeloj en Wuzhou, kaj la usona armeo dum Korea milito kaj Vjetnama milito.

Ekde 1980, interakordo de Unuiĝintaj Nacioj malpermesas la uzon de Napalmo kontraŭ nebatalantoj (vilaĝoj, ktp). Usono ne partoprenas la akordo, sed certigis, ke ĝia arsenalo estis detruita en 2001.

## Vidu ankaŭ 
* Brulbombo
* Greka fajro
* *Napalm Death*

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Vjetnama milito
Veszkény

**Veszkény** (veskEnj) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár. Dénes **Vezekényi** estis historia figuro defendante heroe la reĝon. Por danki tion li ricevis bienon, kie kelke da vilaĝoj gardas lian nomon.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9352
* Telefonprefikso: 96
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 900.

## Situo 
La komunumo situas sur ebenaĵo fine de sakovojo inter Kapuvár kaj Sopron, ĉefvojo kaj fervojo inter ambaŭ urboj preteriras.

## Historio 
En 1594 la turkoj detruis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. En 1949 kolĥozo pri **Libereco** formiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano la Baptisto
* kapelo omaĝe al **Serpa** Dipatrino.

Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

## Famuloj 
En Veszkény naskiĝis episkopo János Zalka

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Akuŝisto

[eta|[1513]]
La **akuŝisto** estas (ofte ŝtate ekzamenita kaj agnoskata) naskohelpisto. Ekde 1987, ankaŭ viroj povas sin praktiki en la profesio en Germanio, tiel oni povas paroli tre malofte pri vira akuŝisto. En kelkaj malgrandaj kaj esceptaj sudorientaj aziaj kulturoj, kelke aŭ eĉ plejparte da tradiciaj akuŝistoj estas viroj.

La akuŝistoj - depende de la loka juro, antaŭskriboj - povas mem konduki naskon, aŭ helpi al la kuracisto dum nasko, helpas la gravedulojn.

## Historio 
La rekonita naskohelpisto, la akuŝisto estas unu el la plej malnovaj profesioj, menciita jam en la Biblio. Ĝi estis tiam rekonata socia persono.

La akuŝaj konoj de la antikvo perdiĝis en la mezepoko, la restantajn konojn ĉirkaŭis superstiĉoj. Tiutempe la infanformorteco havis grandan procenton kaj ofte eĉ la patrinoj venis en vivdanĝeron pro la nehigienaj cirkonstancoj.

Ĝis la 17-a jarcento, la akuŝistoj akiris la konojn tra spertoj, la unuaj intencaj instruoj komenciĝis en Parizo en 1630, kiam oni formis naskejan sekcion, kaj ekde 1670 tie komenciĝis kursoj por la akuŝistoj. La praktiko baldaŭ disvastiĝis en Nederlando, Svedio, Germanio.

La ŝtata reguligo de la akuŝista agado komenciĝis nur en la 18-a jarcento (aparta leĝo en Britio nur en 1902).

Fine de la 19-a jarcento, komence de la 20-a, kun amasa apero de bone ekipitaj hospitaloj, disvastiĝis la hospitala nasko en la evoluintaj (okcidentaj industriaj) landoj, anstataŭ la hejma nasko. La reinteresiĝo pri la hejma nasko (kaj naskodoma nasko) aperis en la 1960-aj jaroj, sed restis marĝena.

La agado de la akuŝistoj estas ĝenerala en la neevoluintaj landoj.

### Hungario 
En Hungario la akuŝistoj devis trapasi ekzamenon laŭ dekreto (1748) de Maria Teresia. La ekzameno devis okazi antaŭ la loke komisiita magistrata kuracisto, kiu pri tio plenigis atestilon.

La organizita edukado de la akuŝistoj komenciĝis en la kuracistaj fakultatoj de la universitatoj. La unua akuŝisteduka kurso okazis - unujara edukado - en la Jezuita Universitato de Nagyszombat en 1766. Ekde la 1870-aj jaroj aperis memstaraj akuŝistedukaj institutoj ĝis 1945. La eduka tempo daŭris 5–10 monatojn. Post 1945, la edukado okazis en fakaj mezlernejoj (2 jaroj inter 1945 kaj 1972; 4+1 jaroj inter 1972 kaj 1994) kaj ekde 1994 en trijara altlernejo.

## Vidu ankaŭ
* Obstetriko
* *La lernoservanto de la akuŝistino*

## Referencoj
Szárföld

**Szárföld** (sArfold) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár. La loknomo signifas hungare: seka-tero.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9353
* Telefonkodo: 96
* Areo: 17 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 860

## Situo 
Szárföld situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron. Kapuvár troviĝas 9, Csorna 12, Fertőd kaj Fertőszentmiklós po 22, Répcelak 26 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1230. La turkoj dufoje detruis la vilaĝon post la mezepoko. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Inter 1955 kaj 1956 kolĥozo pri **Paco** funkciis, ekde 1956 pri Lajos Kossuth formiĝis.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Luko.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Banato

[eta|maldekstra|250px|Urbodomo en [Zrenjanin en la serba Banato]]
**Banato** (, rumane, , ) estas historia regiono inter la Sudaj Karpatoj, Danubo, Tiso kaj Mureş, kiu inter 1876 kaj 1918 estis la teritorio de komitatoj Torontál, Temes kaj Krassó-Szörény de Hungario. Hodiaŭ ĝi apartenas al tri landoj: Rumanio (Orient-Banato 18.945&nbsp;km²), Serbio, pli precize Vojvodino (Okcident-Banato 9.307&nbsp;km²) kaj Hungario (sennoma norda parto 217&nbsp;km²). Hodiaŭ la parton apartenantan al Rumanio oni rigardas kiel parto de Transilvanio.

Banato estas alimaniere regiono de la riveroj Timiş kaj Bega.

## Historio
Post la mezepoko la turkoj okupis grandan parton de Hungara reĝlando. La turkoj formis tie administran unuon, kies centro estis Temesvár, dume iom da orienta parto apartenis al princlando Transilvanio. En 1686 la Habsburgoj forpuŝis la turkojn el Hungario, escepte de Banato, kiu restis Turka Imperio. La Habsburgoj akiris ankaŭ ĝin en 1718, sed ili ne redonis ĝin al Hungario, sed formis apartan regionon apartenantan rekte al Habsburga Imperio. Nur germanoj, rumanoj kaj serboj rajtis alveni, kiuj formis militan defendan zonon. Inter 1741-1848 Banato redoniĝis al Hungario. Poste ĝis 1860 la Habsburgoj forprenis ĝin de Hungario kaj formiĝis Vojvodino-Banuslando Temes. En 1918 estiĝis rajto por Serbio akiri la regionon. Formiĝis aparta respubliko, dume Rumanio komencis okupi partojn. Anglio kaj Francio promesis Banaton al ambaŭ landoj, sekve iĝis konflikto, fine ili interkonsentis. Dum la 2-a mondmilito la serba parto estis okupita de germanoj.

## Vidindaĵoj
* Marila

## Eksteraj ligiloj 
* Banateraa 


Kategorio:Geografio de Rumanio
Kategorio:Geografio de Hungario
Kategorio:Geografio de Serbio
Kategorio:Transilvanio
Sudaj Karpatoj

**Sudaj Karpatoj**, (rumane: **Carpaţii Meridionali** [karpacij meridionalj]) estas montartiraĝo en la meza parto de Rumanio kun proksimume 1500&nbsp;km² surfaco, proksimume 400&nbsp;km longa kaj 40–60&nbsp;km larĝa. Ĝia mezalto estas 1370 metroj. La plej altaj pintoj estas *Moldoveanu* (2543 m) kaj *Negoiu* (2535 m).

## Vidu ankaŭ
*Karpataj montarbaroj


Kategorio:Karpatoj
Kategorio:Montaroj en Rumanio
Ora Horuso

La nomo (respektive titolo) **Ora Horuso** (pli nove ankaŭ **Ora nomo**) estas en egiptologio uzata novepoka markigo por unu el partoj de faraona reĝa tirolaro en antikva Egiptio. La nomo estas derivita de maniero de hieroglifa skribo, kiu estas kreita per signo por dio Horuso sidanta sur markigo kun signifo *"oro"*. En la plena aspekto de la titolaro konsistanta el kvin nomoj tiu ĉi nomo estis indikata kiel la tria en la vico. Same kiel la unua el la reĝaj nomoj (la t.n. Nomo de Horuso) ĝi kunigas reganton kun dio Horuso, sed ties preciza signifo, en kiu la egiptanoj mem laŭ maniero de uzado metis emfazon al ties parto esprimata per la vorto *"oro"*, restas neklara kaj ĝi estas objekto de diskutoj.

## Pluaj reĝaj nomoj 
La evoluo de reganta titolaro estis fermita komence de Meza imperio, plej malfrue ekde tiu tempo ĝi konsistis sume el kvin nomoj gviditaj per signoj parolantaj pri karaktero de la reĝa potenco (laŭ vico):

* Nomo de Horuso
* Ambaŭ sinjorinoj
* Ora Horuso
* la t.n. trona nomo nisut-bitej
* la t.n. naskonomo filo de Reo

## Vidu ankaŭ 
* Faraono
* Horuso

Kategorio:Faraona titolaro
Vratislav la 1-a

**Vratislav la 1-a** (naskiĝis 888 - mortis la 13-an de februaro 921) estis reganto de Bohemio ekde la jaro 915 ĝis sia morto en 921, el la dinastio Premislidoj.

Vratislav estis filo de princo Bořivoj la 1-a kaj princino sankta Ludmila kaj malpli aĝa frato de Spytihněv la 1-a. La legendoj priskribas lin kapabla reganto, versimile li kiel la unua ekspansiis ekster la limojn de la ĉeĥa kaldrono. Ĉirkaŭ la j. 916 li fondis bazilikon de sankta Georgo en Praga burgo, kie li ankaŭ estas entombigita. La eksterlandan politikon karakterigis bataloj kontraŭ hungaroj.

Kun edzino Drahomíra el la tribo Stodoranoj (regiono Brandenburgio), al kiu li edziĝis eble en la j. 906, li havis ses gefilojn, el tiuj elstariĝis du filoj: Venceslao kaj Boleslao. Unu lia filino eble estis Střezislava, edzino de princo Slavník. Alia teorio estas, ke parenco de Premislidoj estis Slavník mem. Ĉiukaze de ĉi tiu edziĝo volviĝas parencrilato inter la du princaj gentoj.

Vratislav la 1-a estis entombigita en Praga burgo en baziliko de sankta Georgo, devene sub la plankon antaŭ la pastrejo, hodiaŭ lia ostrestaro ripozas en tombo en la ĉefa navo.
Post la morto de Vratislav lia edzino Drahomíra ekkonfliktis kun sia bopatrino Ludmila, kiu ankoraŭ dum lia vivo edukadis liajn filojn. Post la morto de la princo versimile triba kunveno decidis pri disdivido de la potenco inter Ludmila kaj ŝia bofilino Drahomíra. Al zorgo de Ludmila estis metita eduko de la estonta princo, male Drahomíra estis destinita anstataŭi lin en regado ĝis lia maturiĝo.

La konflikto inter ambaŭ virinoj eble kongruis kun la evoluo de internacia situacio, kie la potenco transiĝis de la bavaria duklando al Saksujo. Ŝajnas, ke Drahomíra emfazis pli la kunlaboron kun Saksujo malgraŭ la risko pri limigo de relative sendependa stato de Bohemio, dum Ludmila eble pli kredis pri plua ligo al Bavario.

La politika konflikto kulminis laŭ legendoj per murdo de Ludmila la 15-an de septembro 921 en remparburgo Tetín. Historiistoj mencias, ke Ludmila estis murdita de Tunna kaj Gommon, verŝajne varengoj (rusa nomo de nordlandaj Vikingoj), anoj de bataltaĉmento de princino Drahomíra.

Kategorio:Premislidoj
Kategorio:Regantoj de Ĉeĥio
Spytihněv la 1-a

**Spytihněv la 1-a** (naskiĝis ĉirkaŭ 875, mortis 915) estis reganto de Bohemio el la dinastio Premislidoj, la pli aĝa filo de Bořivoj la 1-a kaj lia edzino sankta Ludmila. Kiam mortis lia patro, li ankoraŭ ne estis matura, sekve precize nekonata parto de Bohemio pasigis mallongan tempon sub rekta regado de grandmoravia princo Svatopluk la 1-a.

La ekregado de la juna Premislido sur princa trono proksimume tempe akordas kun la morto de la plej fama reganto de Granda Moravio eble en jaro 895. Poste la naskiĝanta bohemia ŝtato forligis sin de Granda Moravio kaj komencis akcepti influon de orientfranka regno, precipe de Bavario. Bohemio fordependiĝis de Granda Moravio, sed jam en la jaro 895 Spytihněv kun pluaj bohemiaj regantoj estis devigitaj agnoski la superecon de Bavario kaj plej probable ankaŭ subalternan rilaton al eklezia diocezo en Regensburg. Tial laŭ la latina liturgio li estis la unua kristana reganto en Bohemio, malgraŭ ke baptita (de la ĉefepiskopo Metodo) estis jam lia patro Bořivoj la 1-a.

Dum la regado de Spytihněv la 1-a la tuta plato de la altaĵo super la rivero Vltava, kie lia patro konstruigis preĝejeton de Maria La Virgulino, estis ĉirkaŭita de defenda baro kaj estiĝis ĉi tie princa palaco. Tiel estis fondita bazo de Praga burgo, kien transloĝiĝis la princo el Levý Hradec. Prago iĝis la centro de la naskiĝanta ĉeĥa ŝtato.

Spytihněv estas versimile ankaŭ fondinto de la grupo de fortikaĵoj, ĉirkaŭantaj la devenan premislidan sferon de influo (t.n. princan gentan patrimonion). Temas pri la fortikaĵoj Tetín, Libušín, Budeč, Mělník, Stará Boleslav kaj Lštění. Por tiuj ĉi fortikaĵoj estas komuna la distanco de la centra Praga burgo (25 – 34 km), simile elektita loko kaj konstruado kaj ankaŭ la maniero, kiel ili estas menciataj en skribaj fontoj – ĉiam duavicaj kontraŭ Praga burgo. El ĝi kaj aliaj fortikaĵoj en la meza Bohemio komencis přemyslidaj regantoj mastrumi ĉirkaŭajn regionojn. Iom post iom ili subigis la lokan loĝantojn kaj devigis ilin pagi impostojn.

Edzino de Spytihněv estis probable virino altombigita kelkajn jarojn post lia morto en lian kripton en Praga burgo sub la planko de preĝejo de Maria La Virgulino, kies orelringoj devenas el maksimume la unuaj dekoj de la 10-a jarcento. Pri iliaj eblaj gefiloj oni scias nenion.

Kategorio:Premislidoj
Kategorio:Regantoj de Ĉeĥio
Lovrenško barje

**Lovrenško barje** (marĉo) estas la plej alta marĉo en Slovenio. Ĝi konsistas el du partoj kiujn dividas mallarĝa zono de arbaro. Karakterizo de tiu marĉo estas 20 lagetoj, nomitaj ankaŭ marĉaj fenestroj, de tie venas nomo Lovrenška jezera (lagoj). Lagoj estas rezulto de depresioj en la ŝtona bazo plenigitaj per akvo. La marĉo situas sur montkresto (supermara alto 1520 m) sur montaro Pohorje kaj ekestis kiel minerala marĉo sur ondumita nepermeabla geologia fundo. Alta marĉo estiĝis per laŭgrada kolektiĝo de torfo. Aĝo de la marĉo estas taksita al proksimume 8000 jarojn, ekestis do en postglacia erao. La tuta marĉa areo ne havas surfacan alfluon sed ensorbas nur atmosferajn akvaĵojn. Lagetoj sekundare ekestis ankaŭ de erozia efiko, ĉar la fundo de ĉiuj estas en la torfo. Tavolo de torfo en la centra parto de marĉo estas dika ĝis 3 m, lagetoj estas profundaj ĉirkaŭ 1 m.

Kategorio:Geografio de Slovenio
Lobnica

**Lobnica** estas montara rivereto, kiu fontas sur montaro Pohorje en nordorienta Slovenio, kaj post proksimume 12 km enflus ĉe Ruše kiel dekstra alflua rivero al Dravo. Ĝia plej alta kaskado estas Veliki Šumik, kiu estas la plej majesta akvofalo en regiono de Pohorje, kaj ankaŭx la plej granda akvofalo sur nekarbonata grundo en Slovenio. Percepto de la kaskado estas ĉi tie pli forta ol ĉe iu ajn pli alta kaskado en Slovenio. Pli malsupre estas ankoraŭx unu grava kaskado, 9 metrojn alta Mali Šumik. Lobnica fluas tra Praarbaro – vera praarbaro. Ĝian fluon malsupren, al la rivero Dravo, karakterizas pluraj kaskadetoj kiuj ĉe pli granda trafluo kreskas al veraj akvofaloj..

Kategorio:Riveroj en Slovenio
Unín

**Unín** estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

En Ĉeĥio:
*Unín (distrikto Brno-provinco) (vilaĝo situanta en distrikto Brno-provinco).

En Slovakio:
*Unín (distrikto Skalica)  (vilaĝo situanta en distrikto Skalica).
Radošovce

**Radošovce** povas esti pluraj lokoj en Slovakio:
*Radošovce (distrikto Skalica)  (vilaĝo situanta en distrikto Skalica);
*Radošovce (distrikto Trnava)  (vilaĝo situanta en distrikto Trnava).
Framski potok

**Framski potok** (rojo) fontas sur Pohorje de Slivnica en Slovenio, 1100 m alte, proksime de Kagerjev dom (montara domo). Tuj post ekesto, nur 170 m pli malsupre, estas ĝia unua 16 m alta kaskado. Framski slap (kaskado de Fram), nomita ankaŭ kaskado Skalce, estas kaskado de ventumila tipo, kaj estas vidinda spite al malgranda trafluo. Ĝis kaskada malsupro kondukas ideale ordigita vojeto, kaj ĉiu kiu pretas fari mallongan promenon havas ŝancon admiri akvan ventumilon.

Kategorio:Riveroj en Slovenio
Joseph John Thomson

**Joseph John THOMSON** (naskiĝis la 18-an de decembro 1856 en Cheetham Hill, Anglio; mortis la 30-an de aŭgusto 1940 en Kembriĝo, Cambridgeshire) estis brita fizikisto, kiu en 1897 malkovris la elektronon, kiu estis grava paŝo por kono de la atoma strukturo. Li ricevis en 1906 Nobel-premion pri fiziko pro ekzamenoj de la elektra konduktiveco de gasoj. Li estis nobeligita en 1908 al kavaliro (Siro).

Lia patro estis librokomercisto en antaŭurbo de Manchester. Thomson en aĝo de 14 jaroj iĝis studento en la Owens College (antaŭulo de la hodiaŭa Universitato Victoria). Li ricevis stipendion de la kembriĝa Trinity College (1876) kaj li plenigis sian tutan vivon poste tie. Li akiris en 1880 la gradon B. A. (*Bachelor of Arts*) pri matematiko, poste la ebleco pri eksperimentaj esploroj tiris lin al la laboratorio Cavendish. Li komencis ellaboris la teorion de la elektromagnetismo.

La scienca komunumo tuj rekonis liajn rezultojn kaj en 1884 elektis lin membro de la londona Reĝa Societo (*Royal Society*) kaj oni nomumis lin al fizika profesoro de la laboratorio Cavendish.

Thomson venis al la konkludo en 1897, ke ĉiu materialo – sendepende de ties origino- entenas samtipajn korpusklojn. Tiuj korpuskloj estas pli malpezaj ol atomo, ili estas ties eroj, la elektronoj (tiam nomataj ,fare de Thomson, korpuskloj).

Li konatiĝis en la Laboratorio Cavendish kun Rose Elizabeth Paget, kun kiu li edziĝis en 1890.

Dum la fruaj jaroj de la 20-a jarcento, li estis unu el la pli fruaj vicprezidantoj de la Internacia Scienca Asocio Esperanta (ISAE).

Thomson iĝis en 1909 prezidanto de la *British Association for the Advancement of Science*, en 1912 li ricevis la honorordenon. De 1915 ĝis 1920, li estis prezidanto de la Reĝa Societo.

Li fervore instruis kaj apogis la sciencajn laborojn, ofte mem elspezis por la laboratorio.

## Verkoj 
* J. J. Thomson–G. P. Thomson: *Conduction of Eletricity Through Gases* (1928–33);
* J. J. Thomson: *Recollections and Reflections* (1936).

## Premioj kaj agnosko 
[eta|Rememora [tabulo, ekstera el la malnova Laboratorio de Cavendish (en Kembriĝo), omaĝe al J. J. Thomson pro lia eltrovo de la elektrono.]]

* Premio Adams (1882)
* Reĝa Medalo (1894)
* Medalo Hughes (unua premiito en 1902)
* Nobel-premio pri fiziko (1906)
* Medalo Elliott Cresson (1910)
* Medalo Copley (1914)
* Medalo Franklin (1922)

La strato *J J Thomson Avenue*, en la Universitato de Kembriĝo, tiel nomiĝis honore al Thomson.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Difuzo de Thomson
* Thomson-efiko

Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Eksperimentaj fizikistoj
Kategorio:Nukleaj fizikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Filo de Reo

dekstra|eta|Tutmoso, filo de Reo
La nomo (respektive) **Filo de Reo**, en egiptologio iam markata kiel la t.n. **nomen**, estas parto de faraona reĝa titolaro en antikva Egiptio. En ties plena aspekto konsistanta el kvin nomoj ĝi estis indikata kiel la lasta en la vico kaj enskribata en la duan el du reĝaj kartuŝoj. Unuafoje ĝi aperas en periodo de la 4-a dinastio dum regado de Raĥef kaj kunigas la reĝon kun suna dio Reo. Regula parto de la titolaro ĝi fariĝis en la tempo de Veserkaf.

La graveco kaj ideologia unueco de tiu ĉi kunigo eminentas en konekso kun realeco, ke kvankam reganto estadis markata kiel filo de diversaj dioj, fariĝis deklarado de tiu ĉi rilato regula parto de la titolaro sole okaze de Reo. Sendube tio koneksas kun ascendo de suna kulto, tamen precizan signifon de tiu ĉi evoluo estas neklara. Precipe antaŭaj esploristoj opiniis, ke temas pri montro de limigo de la reganta potenco - ĉar la reĝo estas *filo de Reo*, li derivas rajtigon teni la potencon de sia *patro* kaj li regas kiel lia *anstataŭanto* surbaze de liaj volo kaj aprobo. Tiu ĉi interpretado hodiaŭ estas plimulte konsiderata kiel superita: la vorto *"filo"* estas surbaze de fontoj el pli postaj periodoj metata sur la saman nivelon kiel la vorto *"bildo"*, kiu povas signifi ankaŭ statuon kaj kultan bildigon, kio signifas, ke "surtera filo egaligas al la dia patro ĉiurilate - per la aspekto, la traktado kaj la karaktero, sed ankaŭ per la socia posteno kaj la loko, kiun li okupas". Per la markigo **filo de Reo** do reganto estas subigata al la suna dio, sed li estas identigita en kunteksto de sia regado kiel lia senkondiĉa kaj unusola surtera aspekto.

La nomo derivita de tiu ĉi titolo estis persona nomo de la reganto, kiun li havis ekde sia naskiĝo ankoraŭ kiel privata persono kaj ĝi ne estis uzata kiel reganta (tiun ĉi rolon plenumis la nomo nisut-bitej). Ŝajnas, ke en pli posta tempo tiu ĉi nomo esprimas karakteron de ia nomo familia, tipa por certa reĝa dinastio aŭ ties parto. En la 11-a dinastio tio estis nomo Mentuhotep, en la 12-a dinastio nomoj Amenemhet kaj Senusret, en la 13-a nomo Sobekhotep, en la 18-a nomoj Amenhotep kaj Tutmoso kaj en la 20-a dinastio nomo Ramseso. Precipe en la tempo de malfrua Nova imperio ĝi estis kunigata kun titolo *"sinjoro de (sunaj) horizontoj"*.

## Pluaj reĝaj nomoj 
La evoluo de reganta titolaro estis fermita komence de Meza imperio, plej malfrue ekde tiu tempo ĝi konsistis sume el kvin nomoj gviditaj per signoj parolantaj pri karaktero de la reĝa potenco (laŭ vico):

* Nomo de Horuso
* Ambaŭ sinjorinoj
* Ora Horuso
* la t.n. trona nomo nisut-bitej
* la t.n. naskonomo filo de Reo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Faraono
* Kartuŝo

Kategorio:Faraona titolaro
Kóny

**Kóny** (kOnj) estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna. La loknomo signifas slave: ĉevalo, ankaŭ en la vilaĝoblazono estas ĉevalo.
eta|220px|Blazono de Kóny

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9144
* Telefonkodo: 96
* Areo: 29 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2610

## Situo 
Kóny situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron. Pli norde troviĝas marĉa regiono, kiu apartenas al Nacia parko *Őrség* kaj **Hanság**. Csorna troviĝas 11, Győr 26, Mosonmagyaróvár 33 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1228. En 1641 privataj soldatoj de grandbienulo **Nádasdy** disrabis la vilaĝon.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la romkatolika baroka preĝejo omaĝe al Sankta Antonio el 1723, kapelo, skulptaĵoj pri Johano Nepomuka kaj Sankta Triunuo, fine fiŝkaptista lago.

## Famuloj 
En Kóny naskiĝis:
* ĉefepiskopo István Fejérkövy
* inĝeniero Emil Klafszky
* politikisto Imre Pozsgay.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Teridiedoj

La familio **Teridiedoj** (*Theridiidae*) estas familio de araneoidoj, kiu inkluzivas pli ol 2200 specoj de araneoj. Araneuloj de ĉi tiu familio konstruas ĉasoretojn uzante specon de glua silko por kapti aliajn bestojn. Ĉi tiu familio inkluzivas la genron *Latrodectus*, al kiu apartenas la famaj nigraj vidvinoj. Ĝi ankaŭ inkluzivas kelkajn speciojn de araneoj kiuj estas kleptoparazitoj, alivorte ili vivas en la ĉasoretoj de aliaj araneoj kaj manĝas bestojn kaptitajn de la gastiganta araneo.

Kategorio:Araneuloj
Edve

*Ne konfuzu pri Edde!*

**Edve** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Kapuvár.
eta|maldekstre|Preĝejoj en Edve

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9343
* Telefonkodo: 96
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 140

## Situo 
Edve situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, ĉefvojo inter Szombathely kaj Győr estas ne tro for. Répcelak troviĝas 12, Kapuvár 21, Celldömölk 27, Fertőszentmiklós 29 km-ojn.

## Historio 
Pli frue romianoj loĝis tie. La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1264 laŭ tiama hungara ortografio *"Edw"*. En 1886 incendio okazis. En 1949 kolĥozo pri Georgij Dimitrov formiĝis. En 1963 kulturdomo konstruiĝis. Nuntempe funkcias nek lernejo, nek infanĝardeno. En Edve migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la katolika kaj la luterana preĝejoj.

## Famuloj 
En Edve naskiĝis:
* kemiisto Gábor Pulay
* monaĥo Emilián Béla Gacs.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Farád

**Farád** [farAd] estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna.
eta|maldekstre|Luterana preĝejo de Farád

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9321
* Telefonkodo: 96
* Areo: 29 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1940
* Koordinatoj: 47°36′20″N 17°12'02″E

## Situo 
Farád situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Győr kaj Sopron, tute apud Csorna. Tiu lasta urbo troviĝas 5, Kapuvár 16, Fertőd 29, Fertőszentmiklós 30 km-ojn.

## Historio 
Antaŭ la hungaroj avaroj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1281. En 1594 la turkoj detruis la komunumon. Inter 1979-1992 Farád estis parto de Csorna.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la preĝejoj katolika el 1785 kaj luterana el 1784, kastelo de Ostffy [oŝtfi] kiu nun estas lernejo, skulptaĵo pri Sankta Floriano kaj fiŝkaptista lago.

## Famuloj 
En Farád naskiĝis agronomo Béla Gróf.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Nigra vidvino

**Nigra vidvino** estas specio de araneoj konata pro sia tre potenca veneno. La nomo kutime estas uzata por indiki tri speciojn de araneoj kiuj apartenas al la genro latrodectus kaj troviĝas en Norda Ameriko. Kelkfoje, oni ankaŭ uzas ĉi tiun nomon por indiki aliajn speciojn de araneoj de la sama genro, kiuj troviĝas en aliaj kontinentoj. Junaj inoj estas nigraj kun ruĝa makulo. La ruĝa makulo indikas al aliaj bestoj ke ili estas venenaj. Maturaj inaj nigraj vidvinoj povas atingi krur-etendon de 4 centimetroj. La viraj individuoj estas multe pli malgrandaj.

Ĉi tiuj araneoj havas tre potencan venenon, kiu estas multe pli potenca ol tiu de kobro. Ĉar ili estas tre malgrandaj, kiam ili mordas homon, ili fakte injektas nur tre malgrandan kvanton da veneno. Kutime, ilia mordo ne sufiĉas por mortigi sanan, plenkreskan homon. Tamen, estas kazoj de mortoj pro la mordo de ĉi tiuj araneoj. En Usono estis 63 registritaj kazoj inter 1950 kaj 1989. Bonŝance, nuntempe ekzistas antidoto por tia veneno. Antaŭ ol la kreado de la antidoto, oni kalkulas ke 5% de la mordoj de ĉi tiu araneo al homoj estis mortigaj.

Kategorio:Araneoj
Bősárkány

**Bősárkány** (bOŝArkAnj) estas grandvilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta Transdanubio** en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Csorna. La loknomo signifas hungare: ampleksa-drako.  
eta|Preĝejo de Bősárkány

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9161
* Areo: 23 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2210.
* Telefonprefikso: 96

## Geografio 
Bősárkány situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Csorna kaj Jánossomorja, najbare troviĝas marĉa regiono. Csorna troviĝas 9, Kapuvár 24, Győr 36, Sopron 63, Budapeŝto 157 km.

## Historio 
Dum la kontraŭturkaj bataloj, poste dum liberecbatalo de Rákóczi, fine en 1848 la loĝantaro rifuĝis en la najbarajn marĉojn por savi siajn vivojn. En 1945 oni disdonis parcelojn por la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Inter 1950 kaj 1956, krome post 1959 la vilaĝo kolĥoziĝis.

La komunumo estas fama pri matistoj.

## Vidindaĵoj 
* Romlatolika Preĝejo de Sankta Triunuo (Bősárkány)

Kategorio:Grandvilaĝoj en Hungario
Vitnyéd

**Vitnyéd** [vitnjEd], germane **Letting** estas vilaĝo en Hungario en regiono okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en subregiono de Kapuvár.
eta|Romkatolika preĝejo en Vitnyéd

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9371
* Telefonkodo: 96
* Areo: 32 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1390
* Koordinatoj: 47°34′60″N 16°58'60″E

## Situo 
La komunumo situas sur ebenaĵo laŭ ĉefvojo kaj fervojo inter Kapuvár kaj Sopron. Kapuvár troviĝas 5, Fertőd kaj Fertőszentmiklós po 10, Répcelak 23, Csorna 25 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1256. Dum la historio la loĝantaro okupiĝis pri fiŝkaptado en la proksimaj marĉoj. Baldaŭe oni okupiĝis pri bestbredado. En 1876 la fervojo atingis la vilaĝon. Tiu helpis la komercadon.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la romkatolika Preĝejo de Johano Baptisto (Vitnyéd) de 1794 kaj kapeloj omaĝe al Sankta Antonio kaj Emeriko de Hungario.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Acsalag

**Acsalag** [aĉalag] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Csorna.

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9168
* Telefonkodo: 96
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 480.

## Situo 
Acsalag situas sur ebenaĵo laŭ flankovojoj, Csorna kaj marĉa regiono **Hanság** estas proksime.

## Historio 
Dum la historio ofte okazis, ke la vilaĝo estis atingebla nur per boate. Ofte loĝis tie kaŝhomoj. La loĝantaro okupiĝis precipe pri fixkaptado. En 1957 komunistaj junuloj konstruis kanalon inter lago Fertő kaj rojo **Répce**, kiu grandparte nuligis la marĉan regionon.

En Acsalag migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco. Post la vilaĝo komenciĝas Nacia parko Őrség-**Hanság**.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Győr-Moson-Sopron
Fukuda Yasuo

200px|eta|FUKUDA Yasuo

**FUKUDA Yasuo** (japane: 福田 康夫, [fukuda jasuo]; naskiĝis la 16-an de julio 1936 en Takasaki, Gunma-prefektujo, Japanio) estas japana politikisto de la LDP. Li estas la tria filo de Fukuda Takeo, kiu estis la 67-a Ĉefministro de Japanio.

## Vivo 
Li naskiĝis en Setagaja-kvartalo en Tokia Metropolo. Dum la Dua Mondmilito, li loĝis en la Gunma-urbeto en Gunma-prefektujo.

Fukuda Yasuo studis politikon kaj ekonomian sciencon ĉe la Waseda-universitato. Sekve li laboris dum 17 jaroj en la japana naftofirmao *Maruzen-Nafto*(nun *Cosmo-Nafto*); li laboris dum 2 jaroj en Usono ekde 1962.
En 1976, li eksiĝis el Maruzen kaj laboris kiel sekretario de parlamentano. Ekde 1977, li laboris kiel sekretario sub Fukuda Takeo, sia patro. En 1990, li unue elektiĝis deputito. Li gajnis unuajn diplomatajn spertojn, kiam li iĝis parlamenta vicministro sub ĉefministro Murayama Tomiichi en 1995.

Post kiam en septembro 2007 li estis elektita de LDP kiel partiestro anstataŭ Abe Shinzo venkinte Aso Taro-n, li iĝis ĉefministro por la 91-a parlamenta periodo, ĝis la 1-a de septembro de 2008, kiam li demisiis.

## Politiko 
En lia ekstera politiko, li serioze traktis rilatojn kun aziaj lando, interalie kun Ĉinio kaj Sud-Koreio, kaj li anoncis, ke li ne vizitos Yasukuni-Sanktejon.

Fukuda anoncis, ke li uzos interparolon por solvi la problemon de Japanoj homrabitaj de Nord-Koreio, dum Abe Shinzo konsilis subpremon por solvi tiun problemon.

## Eksteraj ligiloj 
* Ttt-ejo de Fukuda Yasuo 

;Referencoj

Kategorio:Ĉefministroj de Japanio
Kasisto

[eta|180px|Kasistino je sia laborejo en [Panamo]]
eta|180px|
eta|180px|Unu le la unuaj surbendigantaj kasaj registriloj

**Kasisto** estas homo, kiu administras la kason, t. e., la financojn de asocioj, kluboj, firmaoj, ktp. Ĝenerale tiu regule kontrolas librotenadon (bilancon), preparas financajn raportojn kaj budĝeton por la venontaj tempoj. Oni nomas "kasisto" la estraranon de klubo, asocio, kongreskomisionoj, ktp, kiuj zorgas pri la financojn. Kasistoj ofte estas estrarano, kiu ne necese havas profesiajn konojn pri librotenado, sed ricevas monon de klubanoj kaj liveras kvitancilojn

## Vidu ankaŭ 
* Trezoristo

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Komerco
Leopoldo Cirne

**Leopoldo Cirne** (naskiĝis en Paraíba do Norte [nuntempe Paraíba] la 30an de aprilo 1870, mortis en Rio de Janeiro la 31an de julio 1941) estis komercisto kaj la 6a prezidanto de Brazila Spiritisma Federacio, post la morto de Bezerra de Menezes en 1900.

## Agado 
Li aranĝis festkunvenon okaze de la centjariĝo de la naskiĝo de Allan Kardec en 1904. En tiu sama jaro, la 1an de oktobro 1904, li publikigis la gvidilon *Bases de Organização Espírita* [Organiza Bazo por Spiritistoj], kiu kontribuis por la unueciĝo de la brazilaj spiritistoj kaj stimuladis la fondon de sekciaj federacioj en la subŝtatoj de Brazilo. Dum lia prezidanteco konstruiĝis la pluretaĝa historia sidejo de Brazila Spiritisma Federacio en Rio de Janeiro. Danke al lia iniciato Reformador, oficiala organo de BSF, komencis en 1909 publikigi artikolojn pri Esperanto.

## Verkoj 
* Memórias históricas do Espiritismo
* Doutrina e prática do Espiritismo
* Anticristo, Senhor dos mundos
* O Homem, colaborador de Deus
* A Personalidade de Jesus [La Personeco de Jesuo]

## Bibliografio 
* ABREU, Canuto de. *Bezerra de Menezes*. São Paulo: FEESP ()
* WANTUIL, Zeus. *Grandes Espíritas do Brasil* [Grandaj Spiritistoj el Brazilo]. Rio de Janeiro: FEB ()

## Referencoj 
Kategorio:Brazilaj spiritistoj
Kategorio:Prezidantoj de Brazila Spiritisma Federacio
Faraona formiko

**Faraona formiko** (*Monomorium pharaonis*) estas proksimume 2 mm granda, flava aŭ hele bruna specio de formiko. Temas pri tre konata hejma damaĝanto. Origine ĝi devenas el Indonezio aŭ el okcidenta Afriko, nuntempe ĝi troviĝas en la tuta mondo.

Diference de plimulto de aliaj formikaj specioj en unu kolonio de faraonoj troviĝas pli da reĝinoj (de 2 ĝis 200). La reĝino vivas sole tri monatojn, kio estas la plej mallonga konata tempo ĉe la formikoj. Unu kolonio povas havi centojn da miloj da unuopuloj. La najbaraj kolonioj komune reciproke ne rivalas, kio ankaŭ ne estas ĉe la formikoj kutima.

Formiko faraono estas danĝera precipe pro disportado de malsanoj kaj poluigo de nutraĵoj.

Kategorio:Formikedoj
Reformador

**Reformador** estas spiritisma revuo, oficiala organo de Brazila Spiritisma Federacio. Ĝi estas unu el la kvar periodaĵoj, kiuj aperis en Rio-de-Ĵanejro inter 1808 kaj 1889, kaj kiuj ankoraŭ estas eldonataj. Fondis ĝin en 1883 Augusto Elias da Silva. El la kvar menciitaj gazetoj nur *Reformador* kaj *Diário Oficial (1862)* aperas seninterrompe de la dato, kiam ili estis fonditaj.

## Historio
Antaŭ la fondo de *Reformador* aperis en Brazilo kelkaj spiritismaj gazetoj. En 1869 aperis en Bahia ''Écho d'Além-Túmulo* [Eĥoj el la Transtombo], la unua brazila spiritisma periodaĵo. Fondis kaj respondecis pri ĝi Luís Olímpio Teles de Menezes. En Rio-de-Ĵanejro aperis en 1875 *Revista Espírita* [Spiritisma Revuo], pri kiu respondecis Antônio da Silva Neto, vicprezidanto de Grupo Confúcio. La gazeto ĉesis aperi post ses monatoj. Inter januaro 1881 kaj julio 1882 eldoniĝis en la urbo ankaŭ la gazeto *Revista da Sociedade Acadêmica Deus, Cristo e Caridade* [Revuo de la Akademia Societo Dio, Kristo kaj Karitato]. El tiuj menciitaj periodaĵoj nur *Reformador* postrestis.

## Esperanto
En la numero de februaro 1909, pro iniciato de Leopoldo Cirne (1870-1941), tiama prezidanto de Brazila Spiritisma Federacio, aperis en ‘’Reformador’’ portugallingva traduko de artikolo verkita de J. Camille Chaigneau (franca spiritisto). La artikolo elstarigas la lingvon mem kaj ties utilecon por spiritismo. Artikoloj rilate Esperanton ankoraŭ aperas, kun maloftaj esceptoj, en ĉiu numero de la gazeto ekde 1909.
## Vidu ankaŭ
*Spiritisma Revuo
*Spiritisma Jarlibro
## Eksteraj ligiloj
*Retejo de la gazeto 
*Rete legeblaj numeroj  (jarkolekto 1909-2015 - eblas konservi unuopajn paĝojn kiel PDF-dokumenton kaj esplori la enhavon de ĉiuj numeroj laŭ la titolo, aŭtoro, jaro kaj rubriko de la artikoloj)
*Mallonga historia skizo de *Reformador''  (en la retejo de Brazila Spiritisma Federacio) 

## Referencoj
Kategorio:Spiritismaj gazetoj
Mancur Olson

**Mancur Lloyd Olson, Jr.** (22-a de januaro 1932 en Grand Forks, Usono - 19-a de februaro 1998) estis grava ekonomikisto, kiu siajn verkojn aranĝis interdiscipline kaj influis ankaŭ la evoluon de la sociologio kaj politika scienco.

## Biografio 
Li studis en la North Dakota State University, poste en la Oksforda Universitato sociekonomion kaj diplomiĝis en 1963 en la Harvarda Universitato. Li eklaboris kiel asistenta profesoro en Princeton University, kie li agadis ĝis 1967. Poste li laboris dum mallonga tempo en la usona ministerio pri sano kaj socialaj aferoj, sed jam en 1969 revenis al la universitata vivo kiel instruisto pri ekonomio en la University of Maryland. Li fondis en tiu universitato en 1990 la Center on Institutional Reform and the Informal Sector (IRIS) . Pli poste fondis li kun James Buchanan la Public Choice Society, kies sesa prezidanto estis li. Krom tio, li estis prezidanto de la Sekcio por la Social- kaj Ekonomisciencoj de la American Association for the Advancement of Science kaj estis vicprezidanto de American Economic Association.

## Laboro 
Li estas reprezentanto de la teorio de la racia decido (*rational choice theory*) kaj uzis tion por analizo de la kolektiva komerco en grupoj kaj eĉ ĉe nacioj. Tiu teorio naskiĝis el kritiko je la liberala pluralismo de Bentley kaj Truman kaj je la marksismo.

## Kelkaj verkoj 
* *La logiko de la kolektiva agado* (The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups*, Harvard University Press, 1a eld. 1965, 2a eld. 1971)
* *Supreniro kaj malsupreniro de nacioj: Ekonomia kresko, stagnada inflacio kaj sociaj rigidecoj* (The Rise and Decline of Nations: Economic Growth, Stagflation, and Social Rigidities, Yale University Press, 1982)
* *Potenco kaj prospero: Pli fortaj ol komunismaj kaj kapitalismaj diktatorecoj* (Power and Prosperity: Outgrowing Communist and Capitalist Dictatorships, Oxford University Press, 2000)
* *La ekonomio de la aŭtokratio kaj de la regulo pri plimulto: La nevidebla mano kaj la uzado de forteco* (The Economics of Autocracy and Majority Rule: The Invisible Hand and the Use of Force," (with Martin C. McGuire) in *The Journal of Economic Literature''. March 1996)

## Vidu ankaŭ 
* Nova politika ekonomio
* utilitarismo

Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Bankedo

[eta|Bankedo en [Johor Bahru, Ĝohoro (Malajzio)]]

**Bankedo** estas festa kaj ofte solena manĝado, en kiu homoj manĝas specialajn, foje troajn, manĝaĝojn. **Bankedo** estas tre ofta en ĉiuj kulturoj kaj en ĉiuj tempoj. Krom festaj bankedoj ankaŭ estas oftaj funebraj **bankedoj**.

Ĝenerale, en **bankedo** estas multaj diversaj pladoj, hierarkie, ofte enir- kaj ĉefpladojn kaj deserton, metatajn unu post la aliaj antaŭ la manĝantoj, sekve, bankedoj daŭras longe.

Estas ceremoniaj **bankedoj**, laŭ peza etiketo, sed ankaŭ festaj popularaj **bankedoj**, kies reguloj, kvankam ankaŭ ekzistas, estas malpli pezaj al partoprenantoj.
Foje, bankedoj ŝanĝas ĉiutagajn sociajn regulojn de la vivo. Ekzemple, en ceremoniaj eŭropaj bankedoj ĉetable oni servas unue virinojn, kaj unue tiun, kiun oni pleje deziras omaĝi (ofte la plej aĝa), poste servi virojn, laŭ la sama vicordo; ĉetable viroj atentu pri la plenigo de la najbarinaj glasoj: virinoj ne plenigu mem siajn glasojn. Tiuj reguloj establigis kiam, en Eŭropa ĉiutaga vivo, viroj manĝis antaŭ virinoj, kaj virinoj devis servi virojn, kiel ankoraŭ okazas en multaj neeŭropaj landoj, kiel Brazilo.

## Esperantujo 
Bankedo estas ankaŭ tradicia programero kadre de la Universalaj Kongresoj de Esperanto kaj eĉ de la Virtuala Kongreso de Esperanto, okazonta la unuan fojon en 2020.

## Vidu ankaŭ 
* Bufedo
* Festeno
* Simpozio

Kategorio:Antropologio
Kategorio:Festoj
Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Organizataj eventoj
Zastavna

**Zastavna** () estas urbo en Ĉernivca provinco, Ukrainio. La urbo estas administra centro de samnoma distrikto Zastavna. La urbo havis loĝantaron de  en 2001.

Kategorio:Urboj en Ĉernivca provinco
Zigeno filipendula

La **Zigeno filipendula** (*Zygaena filipendulae*) estas noktpapilio el la  familio de la Zigenedoj (Zygaenidae), la sangogutuloj. 

Ĝi havas ses "sangogutojn" sur ambaŭ flugiloj.

La papilio estas indiĝena en Eŭropo kaj havas biotopon el humideta sablogrundo en kiu kreskas vadoplantoj, lotusoj (lotus corniculatus) kaj aliaj fabacoj. 

Image:Zygaena filipendulae - Sechsfleck Widderchen - Raupe 01.jpg|Raŭpo
Image:Zygaena filipendula 240503.jpg|Paro
Image:Zygaena filipendulae - Sechsfleck-Widderchen 01 (HS).jpg|Ĝi montras la postflugilojn

Kategorio:Papilioj
Hitel

Hitel (Kredo, Kredito) estis transilvania hungarlingva duonmonata revuo inter 1-a de januaro kaj 1-a de junio 1935 aperinta en Kluĵo (Rumanio).
## Redaktoroj 
Ĝia respondecredaktoro estis István Koós Kovács, redaktorsekretario Ernő Makkai (ĝi la 5-a numero).

## Ĝia celo kaj ĝiaj kunlaborantoj 
La ekirigado kaj redaktorado fakte ligiĝas al la nomoj de József Venczel kaj László Makkai, kiuj estis malkontentaj de tendenco de Erdélyi Fiatalok laŭ la ideoj de Dezső Szabó kaj deziris prezenti la realecon socian sur sociologiaj-sociografiaj-statistikaj bazoj. Krome la kulturaj kaj ekonomipolitikaj artikoloj de Juhász István, Kéki Béla, Makkai László, I. Nagy Géza, Venczel József la revuo publikis ankaŭ beletristikaĵojn de Bözödi György, Flórián Tibor, Szabédi László, Szemlér Ferenc, Toldalaghi Pál. La studoj kaj verkoj de Wolf von Aichelburg, Makkai László, Grigore Popa, Szemlér Ferenc, Vásárhelyi Z. Emil, la tradukaĵoj de Dsida Jenő, Szemlér Ferenc, Makkai László servis la proksimiĝon de kunvivantaj rumanoj, hungaroj kaj germanoj. Inter ĝiaj kunlaborantoj figuras ankaŭ Cselényi Béla, Heszke Béla, Kiss Jenő, Szenczei László, Tóth Zoltán, Vigh Károly. En la rubriko "Könyvekről" (Pri libroj) oni recenzis la librojn de samtempaj hungaraj verkistoj (Kovács György, Illyés Gyula, Szemlér Ferenc, Antal Szerb, Darvas József, Schöpflin Aladár, Áron Tamási).

## Kvaronjara revuo 
En 1936 József Venczel samtitolite, sed novnobrigite iniciis la aperigadon de kvaronjara socipolitika revuo. Por kvar jaroj ĝi aperis daŭre. Ekde aprilo 1942 aperas ĉiumonate subtitolite "Nemzetpolitikai szemle" (Nacipolitika revuo) ĝis aŭgusto 1944. Ĝiaj redaktoroj estis: Albrecht Dezső, Kéki Béla, Venczel József, Vita Sándor kaj pli ĉefaj kunlaborantoj Mikó Imre (juraferoj); Bözödi György, Debreczy Sándor, Domokos Pál Péter, Lazányi Endre, Lőrinczi László, Vita Zsigmond, Vásárhelyi Z. Emil (kulturpolitiko); Asztalos Sándor, Oberding József György, Petrovay Tibor (ekonomipolitiko); Heinrich Mihály, Nagy András, Parádi Kálmán (sanaferoj); Szabó T. Attila, Bitay Pál, Illyés Elemér, Kelemen Béla, Kós Balázs, Nagy Ödön, Nonn György, R. Szeben András (sociesplorado); Bíró József, Kiss Jenő, Kováts József, Szabédi László (literaturo-arto). En ĝiaj artaldonaĵoj aperis la kreaĵoj de Debreczeni László, Béla Gy. Szabó, Jenő Szervátiusz.
## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Repertoriumo 
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj
Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
A Streetcar Named Desire

***A Streetcar Named Desire*** estas Akademia-Premiita film-adapto de Pulitzer-Premiita dramo kun la sama titolo de Tennessee Williams. Ĝi estis direktita de la reĝisoro Elia Kazan, kiu direktis la originalan dramon. Aperas en la filmo steluloj Marlon Brando kiel Stanley Kowalski, Vivien Leigh kiel Blanche DuBois, Kim Hunter kaj Karl Malden. Ĉiuj krom Leigh estis elektitaj de la originala Broadway-aktoraro de la dramo. La filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

## Premioj 
La filmo gajnis Akademiajn Premiojn por plej bona aktoro en subtena rolo (Karl Malden), plej bona aktorino en ĉefa rolo (Vivien Leigh), plej bona aktorino en subtena rolo (Kim Hunter) kaj plej bona art-direktado nigra-blanka. Ĝi ankaŭ kandidatiĝis por plej bona aktoro en ĉefa rolo (Marlon Brando), plej bona reĝisoro (Elia Kazan), plej bona cinematografio blanka-nigra, plej bona kostumado, plej bona muziko, plej bona filmo, plej bona sono kaj plej bona scenaro.

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1951
Kategorio:Filmoj adaptitaj de dramoj