Charlotte Perkins Gilman

**Charlotte Perkins GILMAN** aŭ **Charlotte Perkins STETSON** (naskiĝis la  en Hartford, mortis la  en Pasadena) estis usona feministo, sociologo, verkisto, poeto kaj parolisto pri socia reformo. Ŝi estis utopia feministo kaj estis kiel modelo por multaj sekvantaj feministoj pro sia neortodoksa vivstilo.

## Biografio 
Gilman estis filino de Mary Perkins kaj Frederic Beecher Perkins. Ŝi havis unu pli aĝan fraton, Thomas Adie. Dum infaneco, la patro de Gilman forlasis sian familion malriĉa. La patrino finance ne povis zorgi pri la infanoj. Tial, la patroflankaj onklinoj de Gilman kunzorgis pri la infanoj. La onklinoj estis sufrageto Isabella Beecher Hooker, verkisto de *La Kabano de Onklo Tom* Harriet Beecher Stowe kaj edukisto Catharine Beecher.
[maldekstra|eta|Charlotte Perkins Gilman, fotita de [Frances Benjamin Johnston (ĉirkaŭ 1900).]]

En 1884 ŝi edziĝis kun la artisto Charles Walter Stetson. Ili havis unu gefilon, Katharine Beecher Stetson. Gilman suferis tre seriozan atakon de postnaska depresio. Tiuepoke virinoj estis viditaj kiel "histeriaj" kaj "nervaj" homoj. Tiam, kiam virino asertis esti grave malsana post naskiĝo, oni foje ignoris iliajn asertojn.

En 1888 Gilman kaj Stetson apartiĝis kaj en 1894 ili eksedziĝis – raraĵo en la 19-a jarcento. Poste, Gilman transloĝiĝis kun sia filino al Pasadena, kie ŝi iĝis aktiva en feministaj rondoj, kiel la Pacific Coast Women's Press Association ( Pacifika Marborda Presasocio de Virinoj), la Woman's Alliance ( Alianco de Virinoj), la Economic Club ( Ekonomia Klubo), la Ebell Society ( Ebell Societo), la Parents Association ( Gepatroj-Asocio) kaj la State Council of Women ( Ŝtatkonsilio de Virinoj), kaj ŝi verkis kaj redaktis la feminista revuo *Bulletin*.

En 1894 Gilman sendis sian filinon al Stetson kaj lia nova edzino, Grace Ellery Channing. Gilman skribis en sia memuaro ke ŝi estis feliĉa por la paro, ĉar la “dua patrino estis egale bona kiel la unua, [kaj eble] kelkmaniere eĉ pli bona.” Gilman opiniis progresive pri gepatraj rajtoj kaj agnoskis ke sia eksedzo "rajtis ion de la kompanio de Katharine" kaj ke Katharine "rajtis koni kaj ami sian patron."

En 1900 Gilman edziĝis kun Houghton Gilman. Ekde la edziĝo ĝis 1922, ili loĝis en Novjorko. Post la tujmorto de Houghton en 1934, Gilman retransloĝiĝis al Pasadena, kie loĝis Katharine.

En januaro de 1932 Gilman estis diagnozita kun nekuracebla mama kancero. Ŝi ĉiam pledis eŭtanazion por nekuracebluloj, kaj mem sinmortigis la 17-an de aŭgusto 1935 pere de trodozo kloroforma.

## Kariero 
Iam Gilman estis sapvendisto. Post transloĝiĝo al Pasadena, Gilman iĝis aktiva en sociala reformo-movadoj. Kiel deligito de Kalifornio ŝi iris en 1896 al la National American Woman Suffrage Association-kunveno en Vaŝingtono kaj la International Socialist and Labor Congress en Londono. En 1890 ŝi ekkonis la Nationalist Clubs-movado, kiu batalis por la "fino de kapitalisma avido kaj de la distingo inter klasoj, dume de pledi por paca, etika kaj vere progresema homaro." Tra 1890, ŝi verkis dek kvin eseojn, poemojn, unu romanon kaj la rakonton *The Yellow Wallpaper*. Ŝi ekparoladis pri Naciismo (la Bellamy-a socialista movado, ne la kutima signifo de naciismo). En 1893 ŝi iĝis konata pri sia unu volumo poezia, *In This Our World*. Kiel sukcesa parolisto, ŝi ne plu devis labori alimaniere. Ŝia famo kreskis kune kun sia socia rondo de samideanaj aktivistoj kaj verkistoj el la feminista movado.

## Sociaj ideoj kaj teorioj 
### Reforma Darwinismo kaj la rolo de virinoj en la socio 
Gilman identiĝis kiel humanisto kaj kredis ke la doma medio subpremis virinojn per patriarkaj kredoj, kiujn havis la socio. Gilman kredis en teorio de reforma darvinismo kaj argumentis ke la teorioj de Darwin nur priis la viran sekson, tiele preteratendi la socian originon de la virina cerbo.

Gilman argumentis ke vira agresemo kaj patrinaj roloj de virinoj estas artefaritaj kaj ne longe necesaj por travivi en la postprehistoria epoko. Ŝi skribis: “Ne ekzistas virina cerbo. La cerbo ne estas organo seksa. Oni egale parolus pri virina hepato.”

Ŝia ĉefideo estis ke sekso kaj domaj ekonomioj kunekzistas; pro survivo, virinoj dependis de siaj seksaj plusoj por plezurigi la edzon, do li laboras por sia familio. Ekde infaneco, junaj knabinoj estis perfortata en socian limigon, kiu preparas ilin por patrineco per la ludiloj kaj vestaĵoj disegnataj por knabinoj. Ŝi plendis por neniu diferenco inter vestaĵoj, ludiloj kaj aktivoj inter knaboj kaj knabinoj.

Gilman argumentis ke kontribuoj de virinoj al civilizo, tra historio, haltis pro vircentrisma kulturo. Ŝi kredis ke la virinaro estas subevoluita duoblo de la homaro, kaj plibonigo estas necesa por eviti la difekton de la homaro. Gilman kredis ke ekonomia sendependeco estas la nura vojo por liberigi virinojn, kaj igi ilin egalaj al viroj.

Gilman opiniis ke la hejmo devas esti socie redifinita. Laŭ Gilman, la hejmo nun estas ekonomiaĵo, kie edziĝinta paro kunloĝis pro ekonomia neceso. La hejmo devus esti loko, kiun grupoj de viroj aŭ virinoj povas kunuzi en "paca kaj daŭra esprimo de persona vivo."

### Rasismo 
Gilman opiniis ke britidaj usonanoj perdis la landon al enmigrantoj, kiuj, ŝi diris, diluis la purecon de la nacio. Tiam, kiam oni demandis pri tiu temo dum vojaĝo al Londono, ŝi fame diris: "Mi estas anglosakso antaŭ ol ĉio alia."

### Bestoj 
La feministaj verkoj de Gilman ofte pledas por reformi la uzado de aldomigitaj bestoj. En *Herland*, la utopia socio de Gilman ekskluzivas ĉiujn aldomigitajn bestojn, ankaŭ bruto. En *Moving the Mountain* Gilman priskribas la malsanojn, kiuj rezultas de la enkruciĝo de aldomigitaj bestoj.

## Verkoj 
### Poemaroj 
* *In This Our World,*1st ed. Oakland: McCombs & Vaughn, 1893. London: T. Fisher Unwin, 1895. 2nd ed.; San Francisco: Press of James H. Barry, 1895.
* *Suffrage Songs and Verses.* New York: Charlton Co., 1911. Microfilm. New Haven: Research Publications, 1977, History of Women #6558.
* *The Later Poetry of Charlotte Perkins Gilman.* Newark, DE: University of Delaware Press, 1996.

### Rakontaroj 
Gilman verkis 186 rakontojn en revuoj, ĵurnaloj, kaj en sia propra periodaĵo *The Forerunner*. La plejparto de la rakontoj estas legeblaj en *"The Yellow Wall-Paper" and Other Stories* (1995).

* "Circumstances Alter Cases." ''Kate Field's Washington* July 23, 1890: 55–56.
* "That Rare Jewel." *Women's Journal* May 17, 1890: 158.
* "The Unexpected." *Kate Field's Washington* May 21, 1890: 335–6.
* "An Extinct Angel." *Kate Field's Washington* 23 Sep 1891:199–200.
* "The Giant Wistaria." *New England Magazine* 4 (1891): 480–85.
* "The Yellow Wall-paper." *New England Magazine* 5 (1892): 647–56.
* "The Rocking-Chair." *Worthington's Illustrated* 1 (1893): 453–59.
* "An Elopement." *San Francisco Call* July 10, 1893: 1.
* "Deserted." *San Francisco Call* July 17, 1893: 1–2.
* "Through This." *Kate Field's Washington'' Sep 13, 1893: 166.
* "A Day's Berryin.'" *Impress* Oct 13, 1894: 4–5.
* "Five Girls." *Impress* Dec 1, 1894: 5.
* "One Way Out." *Impress* Dec 29, 1894: 4–5.
* "The Misleading of Pendleton Oaks." *Impress* Oct 6, 1894: 4–5.
* "An Unnatural Mother." *Impress* Feb 16, 1895: 4–5.
* "An Unpatented Process." *Impress* Jan 12, 1895: 4–5.
* "According to Solomon." *Forerunner* 1:2 (1909):1–5.
* "Three Thanksgivings." *Forerunner* 1 (1909): 5–12.
* "What Diantha Did. A NOVEL" *Forerunner* 1 (1909–11).
* "The Cottagette." *Forerunner* 1:10 (1910): 1–5.
* "When I Was a Witch." *Forerunner* 1 (1910): 1–6.
* "In Two Houses." *Forerunner* 2:7 (1911): 171–77.
* "Making a Change." *Forerunner* 2:12 (1911): 311–315.
* "Moving the Mountain." *Forerunner* 2 (1911).
* "The Crux.A NOVEL." *Forerunner* 2 (1910).
* "The Jumping-off Place." *Forerunner* 2:4 (1911): 87–93.
* "The Widow's Might." *Forerunner* 2:1 (1911): 3–7.
* "Turned." *Forerunner* 2:9 (1911): 227–32.
* "Mrs. Elder's Idea." *Forerunner* 3:2 (1912): 29–32.
* "Their House." *Forerunner* 3:12 (1912): 309–14.
* "A Council of War." *Forerunner* 4:8 (1913): 197–201.
* "Bee Wise." *Forerunner* 4:7 (1913): 169–173.
* "Her Beauty." *Forerunner* 4:2 (1913): 29–33.
* "Mrs. Hines's Money." *Forerunner* 4:4 (1913): 85–89.
* "A Partnership." *Forerunner* 5:6 (1914): 141–45.
* "Begnina Machiavelli. A NOVEL." *Forerunner* 5 (1914).
* "Fulfilment." *Forerunner* 5:3 (1914): 57–61.
* "If I Were a Man." *Physical Culture* 32 (1914): 31–34.
* "Mr. Peebles's Heart." *Forerunner* 5:9 (1914): 225–29.
* "Dr. Clair's Place." *Forerunner* 6:6 (1915): 141–45.
* "Girls and Land." *Forerunner* 6:5 (1915): 113–117.
* "Herland. A NOVEL." *Forerunner* 6 (1915).
* "Mrs. Merrill's Duties." *Forerunner* 6:3 (1915): 57–61.
* "A Surplus Woman." *Forerunner* 7:5 (1916): 113–18.
* "Joan's Defender." *Forerunner* 7:6 (1916): 141–45.
* "The Girl in the Pink Hat." *Forerunner* 7 (1916): 39–46.
* "With Her in Ourland: Sequel to Herland. A NOVEL." *Forerunner* 7 (1916).

### Romanoj 
* *What Diantha Did*. *Forerunner*. 1909–10.
* *The Crux*. *Forerunner.* 1911.
* *Moving the Mountain*. *Forerunner.* 1911.
* *Mag-Marjorie.* *Forerunner.* 1912.
* *Won Over* *Forerunner.* 1913.
* *Benigna Machiavelli.* *Forerunner.* 1914.
* *Herland.* *Forerunner.* 1915.
* *With Her in Ourland.* *Forerunner.* 1916.
* *Unpunished.* Eds. Catherine J. Golden and Denise D. Knight. New York: Feminist Press, 1997.

### Dramoj kaj dialogoj 
* "Dame Nature Interviewed on the Woman Question as It Looks to Her" ''Kate Field's Washington* (1890): 138–40.
* "The Twilight." *Impress* (November 10, 1894): 4–5.
* "Story Studies," *Impress* Nov 17, 1894: 5.
* "The Story Guessers," *Impress* Nov 24, 1894: 5.
* "Three Women." *Forerunner* 2 (1911): 134.
* "Something to Vote For." *Forerunner* 2 (1911) 143-53.
* "The Ceaseless Struggle of Sex: A Dramatic View." *Kate Field's Washington.* April 9, 1890, 239–40.

### Nefikcio 
#### Libroj 
* *His Religion and Hers: A Study of the Faith of Our Fathers and the Work of Our Mothers*. NY and London: Century Co., 1923; London: T. Fisher Unwin, 1924; Westport: Hyperion Press, 1976.
* *Gems of Art for the Home and Fireside.* Providence: J. A. and R. A. Reid, 1888.
* *Women and Economics: A Study of the Economic Relation Between Men and Women as a Factor in Social Evolution.* Boston: Small, Maynard & Co., 1898.
* *Concerning Children.* Boston: Small, Maynard & Co., 1900.
* *The Home: Its Work and Influence.* New York: McClure, Phillips, & Co., 1903.
* *Human Work.* New York: McClure, Phillips, & Co., 1904.
* *The Man-Made World; or, Our Androcentric Culture.* New York: Charton Co., 1911.
* *Our Brains and What Ails Them.* Serialized in *Forerunner.* 1912.
* *Social Ethics.* Serialized in *Forerunner.* 1914.
* *Our Changing Morality.* Ed. Freda Kirchway. NY: Boni, 1930. 53–66.

#### Nefikcia rakontoj kaj felietonoj 
* "Why Women Do Not Reform Their Dress." *Woman's Journal* Oct 9, 1886: 338.
* "A Protest Against Petticoats." *Woman's Journal* Jan 8, 1887: 60.
* "The Providence Ladies Gymnasium." *Providence Journal* 8 (1888): 2.
* "How Much Must We Read?" *Pacific Monthly* 1 (1889): 43–44.
* "Altering Human Nature." *California Nationalist* May 10, 1890: 10.
* "Are Women Better Than Men?" *Pacific Monthly* 3 (1891): 9–11.
* "A Lady on the Cap and Apron Question." *Wasp* June 6, 1891: 3.
* "The Reactive Lies of Gallantry." *Belford's ns* 2 (1892): 205–8.
* "The Vegetable Chinaman." *Housekeeper's Weekly* June 24, 1893: 3.
* "The Saloon and Its Annex." *Stockton Mail* 4 (1893): 4.
* "The Business League for Women." *Impress'' 1 (1894): 2.
* "Official Report of Woman's Congress." *Impress* 1 (1894): 3.
* "John Smith and Armenia." *Impress* Jan 12, 1895: 2–3.
* "The American Government." ''Woman's Column* June 6, 1896: 3.
* "When Socialism Began." *American Fabian* 3 (1897): 1–2.
* "Causes and Uses of the Subjection of Women." *Woman's Journal* Dec 24, 1898: 410.
* "The Automobile as a Reformer." *Saturday Evening Post* June 3, 1899: 778.
* "Esthetic Dyspepsia." *Saturday Evening Post* Aug 4, 1900: 12.
* "Ideals of Child Culture." *Child Stude For Mothers and Teachers*. Ed Margaret Sangster. Philadelphia: Booklovers Library, 1901. 93–101.
* "Should Wives Work?" *Success* 5 (1902): 139.
* "Fortschritte der Frauen in Amerika." *Neues Frauenleben* 1:1 (1903): 2–5.
* "The Passing of the Home in Great American Cities." *Cosmopolitan* 38 (1904): 137–47.
* "The Beauty of a Block." *Independent* July 14, 1904: 67–72.
* "The Home and the Hospital." *Good Housekeeping'' 40 (1905): 9.
* "Some Light on the [Single Woman's] 'Problem.'" *American Magazine* 62 (1906): 4270428.
* "Social Darwinism." *American Journal of Sociology* 12 (1907): 713–14.
* "A Suggestion on the Negro Problem." *American Journal of Sociology* 14 (1908): 78–85.
* "How Home Conditions React Upon the Family." *American Journal of Sociology* 14 (1909): 592–605.
* "Children's Clothing." ''Harper's Bazaar* 44 (1910): 24.
* "On Dogs." *Forerunner* 2 (1911): 206–9.
* "How to Lighten the Labor of Women." *McCall's'' 40 (1912): 14–15, 77.
* "What 'Love' Really Is." *Pictorial Review* 14 (1913): 11, 57.
* "Gum Chewing in Public." *New York Times* 20 May 1914:12:5.
* "A Rational Position on Suffrage/At the Request of the New York Times, Mrs. Gilman Presents the Best Arguments Possible in Behalf of Votes for Women." *New York Times Magazine* Mar 7, 1915: 14–15.
* "What is Feminism?" *Boston Sunday Herald Magazine* Sep 3, 1916: 7.
* "The Housekeeper and the Food Problem." *Annals of the American Academy* 74 (1917): 123–40.
* "Concerning Clothes." *Independent* June 22, 1918: 478, 483.
* "The Socializing of Education." *Public* April 5, 1919: 348–49.
* "A Woman's Party." *Suffragist* 8 (1920): 8–9.
* "Making Towns Fit to Live In." *Century* 102 (1921): 361–366.
* "Cross-Examining Santa Claus." *Century* 105 (1922): 169–174.
* "Is America Too Hospitable?" *Forum* 70 (1923): 1983–89.
* "Toward Monogamy." *Nation* June 11, 1924: 671–73.
* "The Nobler Male." *Forum* 74 (1925): 19–21.
* "American Radicals. *New York Jewish Daily Forward* 1 (1926): 1.
* "Progress through Birth Control." *North American Review* 224 (1927): 622–29.
* "Divorce and Birth Control." *Outlook* Jan 25, 1928: 130–31.
* "Feminism and Social Progress." *Problems of Civilization*. Ed. Baker Brownell. NY: D. Van Nostrand, 1929. 115-42.
* "Sex and Race Progress." *Sex in Civilization*. Eds. V. F. Calverton and S. D. Schmalhausen. NY: Macaulay, 1929. 109-23.
* "Parasitism and Civilized Vice." ''Woman's Coming of Age*. Ed. S. D. Schmalhausen. NY: Liveright, 1931. 110-26.
* "Birth Control, Religion and the Unfit." *Nation* Jan 27, 1932: 108–109.
* "The Right to Die." *Forum* 94 (1935): 297–300.

### Elektoj de paroladoj 
Ekzistas naŭdek raportoj pri paroladoj de Gilman en Usono kaj Eŭropo.

* "Club News." *Weekly Nationalist* June 21, 1890: 6. [Re. "On Human Nature."]
* "With Women Who Write." *San Francisco Examiner*. March 1891, 3:3. [Re. "The Coming Woman."]
* "Safeguards Suggested for Social Evils." *San Francisco Call* April 24, 1892: 12:4.
* "The Labor Movement." *Alameda County Federation of Trades*, 1893. Alameda County, CA Labor Union Meetings. September 2, 1892.
* "Announcement." *Impress* 1 (1894): 2. [Re. Series of "Talks on Social Questions."]
* "All the Comforts of a Home." *San Francisco Examiner*. May 22, 1895: 9. [Re. "Simplicity and Decoration."]
* "The Washington Convention." *Woman's Journal* Feb 15, 1896: 49–50. [Re. California.]
* "Woman Suffrage League." *Boston Advertiser* Nov 10, 1897: 8:1. [Re. "The Economic Basis of the Woman Question."]
* "Bellamy Memorial Meeting." *American Fabian* 4: (1898): 3.
* "An Evening With Kipling." *Daily Argus* March 14, 1899: 4:2.
* "Scientific Training of Domestic Servants." *Women and Industrial Life Vol 6 of International Congress of Women of 1899*. Ed Countess of Aberdeen. London: T. Unwin Fisher, 1900. 109.
* "Society and the Child." *Brooklyn Eagle* Dec 11, 1902: 8:4.
* "Woman and Work/ Popular Fallacy that They are a Leisure Class, Says Mrs. Gilman." *New York Tribune* Feb 26, 1903: 7:1.
* "A New Light on the Woman Question." *Woman's Journal* April 25, 1904: 76–77.
* "Straight Talk by Mrs. Gilman is Looked For." *San Francisco Call* July 16, 1905: 33:2.
* "Women and Social Service." *Warren'': National American Woman Suffrage Association, 1907.
* "Higher Marriage Mrs. Gilman's Plea." *New York Times* Dec 29, 1908: 2:3.
* "Three Women Leaders in Hub." *Boston Post* Dec 7, 1909: 1:1–2 and 14:5–6.
* "Warless World When Women's Slavery Ends.' *San Francisco Examiner* Nov 14, 1910: 4:1.
* "Lecture Given by Mrs. Gilman." *San Francisco Call* Nov 15, 1911: 7:3. [Re. "The Society-- Body and Soul."]
* "Mrs. Gilman Assorts Sins." *New York Times* June 3, 1913: 3:8
* "Adam the Real Rib, Mrs. Gilman Insists." *New York Times*. Feb 19, 1914: 9:3.
* "Advocates a 'World City.'" *New York Times* Jan 6, 1915: 15:5. [Re. Arbitration of diplomatic disputes by an international agency.]
* "The Listener." *Boston Transcript* April 14, 1917: 14:1. [Re. Announcement of lecture series.]
* "Great Duty for Women After War." *Boston Post* Feb 26, 1918: 2:7.
* "Mrs. Gilman Urges Hired Mother Idea." *New York Times* Sep 23, 1919: 36:1–2.
* "Eulogize Susan B. Anthony." *New York Times* Feb 16, 1920: 15:6. [Re. Gilman and others eulogize Anthony on the centenary of her birth.]
* "Walt Whitman Dinner." *New York Times* June 1, 1921: 16:7. [Gilman speaks at annual meeting of Whitman Society in New York.]
* "Fiction of America Being Melting Pot Unmasked by CPG." *Dallas Morning News* Feb 15, 1926: 9:7–8 and 15:8.

### Taglibroj, biografioj, kaj leteroj 
* *Charlotte Perkins Gilman: The Making of a Radical Feminist.* Mary A. Hill. Philadelphia: Temple University Press, 1980.
* *A Journey from Within: The Love Letters of Charlotte Perkins Gilman, 1897–1900.* Ed. Mary A. Hill. Lewisburg: Bucknill UP, 1995.
* *The Diaries of Charlotte Perkins Gilman,* 2 Vols. Ed. Denise D. Knight. Charlottesville: University Press of Virginia, 1994.

### Membiografio 
* *The Living of Charlotte Perkins Gilman: An Autobiography.* New York and London: D. Appleton-Century Co., 1935; NY: Arno Press, 1972; and Harper & Row, 1975.

### Akademiaj studoj pri Gilman 
* Allen, Judith (2009). *The Feminism of Charlotte Perkins Gilman: Sexualities, Histories, Progressivism*, University of Chicago Press, 
* Allen, Polly Wynn (1988). ''Building Domestic Liberty: Charlotte Perkins Gilman's Architectural Feminism.* University of Massachusetts Press, 
* Berman, Jeffrey. "The Unrestfe: Charlotte Perkins Gilman and `The Yellow Wallpaper. The Captive Imagination: A Casebook on The Yellow Wallpaper. Ed. Catherine Golden. New York: Feminist Press, 1992. 211-41.
* Carter-Sanborn, Kristin. "Restraining Order: The Imperialist Anti-Violence of Charlotte Perkins Gilman." Arizona Quarterly 56.2 (Summer 2000): 1–36.
* Ceplair, Larry, ed. *Charlotte Perkins Gilman: A Nonfiction Reader.* New York: Columbia UP, 1991.
* Davis, Cynthia J. *Charlotte Perkins Gilman: A Biography* (Stanford University Press; 2010) 568 pages; major scholarly biography
* Davis, Cynthia J. and Denise D. Knight. *Charlotte Perkins Gilman and Her Contemporaries: Literary and Intellectual Contexts.* Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2004.
* Deegan, Mary Jo. "Introduction." *With Her in Ourland: Sequel to Herland*. Eds. Mary Jo Deegan and Michael R. Hill. Westport, CT: Praeger, 1997. 1–57.
* Eldredge, Charles C. Charles Walter Stetson, *Color, and Fantasy*. Lawrence: Spencer Museum of Art, The U of Kansas, 1982.
* Ganobcsik-Williams, Lisa. "The Intellectualism of Charlotte Perkins Gilman: Evolutionary Perspectives on Race, Ethnicity, and Gender." Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer. Eds. Jill Rudd and Val Gough. Iowa City: University of Iowa Press, 1999.
* Golden, Catherine. T*he Captive Imagination: A Casebook on The Yellow Wallpaper.* New York: Feminist Press, 1992.
* Golden, Catherine. "`Written to Drive Nails With’: Recalling the Early Poetry of Charlotte Perkins Gilman." in *Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer*. Eds. Jill Rudd and Val Gough. Iowa City: U of Iowa P, 1999. 243-66.
* Gough, Val. "`In the Twinkling of an Eye’: Gilman’s Utopian Imagination." in *A Very Different Story: Studies on the Fiction of Charlotte Perkins Gilman.* Eds. Val Gough and Jill Rudd. Liverpool: Liverpool UP, 1998. 129–43.
* Gubar, Susan. "She in Herland: Feminism as Fantasy." in *Charlotte Perkins Gilman: The Woman and Her Work.* Ed. Sheryl L. Meyering. Ann Arbor: UMI Research Press, 1989. 191–201.
* Hill, Mary Armfield. "Charlotte Perkins Gilman and the Journey From Within." in *A Very Different Story: Studies on the Fiction of Charlotte Perkins Gilman.* Eds. Val Gough and Jill Rudd. Liverpool: Liverpool UP, 1998. 8–23.
* Hill, Mary A. *Charlotte Perkins Gilman: The Making of a Radical Feminist.* (Temple University Press, 1980).
* Karpinski, Joanne B., "The Economic Conundrum in the Lifewriting of Charlotte Perkins Gilman. in *The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman.* Ed. Catherine J. Golden and Joanne S. Zangrando. U of Delaware P, 2000. 35–46.
* Kessler, Carol Farley. "Dreaming Always of Lovely Things Beyond’: Living Toward Herland, Experiential foregrounding." in *The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman,* Eds. Catherine J. Golden and Joanna Schneider Zangrando. Newark: U of Delaware P, 2000. 89–103.
* Knight, Denise D. *Charlotte Perkins Gilman: A Study of the Short Fiction, Twayne Studies in Short Fiction* (Twayne Publishers, 1997).
* Knight, Denise D. "Introduction." Herland, `The Yellow Wall-Paper’ and Selected Writings. New York: Penguin, 1999.
* Lane, Ann J. "Gilman, Charlotte Perkins"; *American National Biography Online* (2000), short scholarly biography
* Lane, Ann J. *To Herland and Beyond: The Life of Charlotte Perkins Gilman.* (New York: Pantheon, 1990), long scholarly biography.
* Lane, Ann J. "Introduction." Herland: A Lost Feminist Utopian Novel by Charlotte Perkins Gilman. 1915. Rpt. New York: Pantheon Books, 1979
* Lane, Ann J. "The Fictional World of Charlotte Perkins Gilman." in *The Charlotte Perkins Gilman Reader.* Ed. Ann J. Lane. New York: Pantheon, 1980.
* Lanser, Susan S. "Feminist Criticism, `The Yellow Wallpaper,’ and the Politics of Color in America." Rpt. "The Yellow Wallpaper": Charlotte Perkins Gilman. Eds. Thomas L. Erskine and Connie L. Richards. New Brunswick: Rutgers UP, 1993. 225–256.
* Long, Lisa A. "Herland and the Gender of Science." in *MLA Approaches to Teaching Gilman’s The Yellow Wall-Paper and Herland.* Eds. Denise D. Knight and Cynthia J. David. New York: Modern Language Association of America, 2003. 125–132.
* Mitchell, S. Weir, M.D. "Camp Cure." Nurse and Patient, and Camp Cure. Philadelphia: Lippincott, 1877
* Mitchell, S. Weir, M.D. Wear and Tear, or Hints for the Overworked. 1887. New York: Arno Press, 1973.
* Oliver, Lawrence J. and Gary Scharnhorst. "Charlotte Perkins Gilman v. Ambrose Bierce: The Literary Politics of Gender in Fin-de-Siècle California." *Journal of the West* (July 1993): 52–60.
* Palmeri, Ann. "Charlotte Perkins Gilman: Forerunner of a Feminist Social Science." in *Discovering Reality: Feminist Perspectives on Epistemology, Metaphysics, Methodology and Philosophy of Science. Eds. Sandra Harding and Merrill B. Hintikka. Dordrecht: Reidel, 1983. 97–120.*
* Scharnhorst, Gary. *Charlotte Perkins Gilman.* Boston: Twayne, 1985. Studies Gilman as writer
* Scharnhorst, Gary, and Denise D. Knight. "Charlotte Perkins Gilman’s Library: A Reconstruction." Resources for American Literary Studies 23:2 (1997): 181–219.
* Stetson, Charles Walter. *Endure: The Diaries of Charles Walter Stetson.* Ed. Mary A. Hill. Philadelphia: Temple UP, 1985.
* Tuttle, Jennifer S. "Rewriting the West Cure: Charlotte Perkins Gilman, Owen Wister, and the Sexual Politics of Neurasthenia." The Mixed Legacy of Charlotte Perkins Gilman. Eds. Catherine J. Golden and Joanna Schneider Zangrando. Newark: U of Delaware P, 2000. 103–121.
* Wegener, Frederick. "What a Comfort a Woman Doctor Is!’ Medical Women in the Life and Writing of Charlotte Perkins Gilman. In *Charlotte Perkins Gilman: Optimist Reformer*. Eds. Jill Rudd & Val Gough. Iowa City: U of Iowa P, 1999. 45–73.
* Weinbaum, Alys Eve. "Writing Feminist Genealogy: Charlotte Perkins Gilman, Racial Nationalism, and the Reproduction of Maternalist Feminism." *Feminist Studies'' 27 (Summer 2001): 271–30.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  The Feminist Press
*  Essays by Charlotte Perkins Gilman at Quotidiana.org
*  
*  "A Guide for Research Materials"
*  "Charlotte Perkins Gilman: Domestic Goddess" 
*  "Similar Cases" A poem by Gilman
*  Suffrage Songs and Verses
*  The Charlotte Perkins Gilman Society
*  Charlotte Perkins Gilman Papers. Schlesinger Library, Radcliffe Institute, Harvard University.
*  Charlotte Perkins Gilman Digital Collection. Schlesinger Library, Radcliffe Institute, Harvard University.

; Aŭdaĵoj

*  The Yellow Wallpaper, Suspense, CBS radio, 1948
*  Du mallongaj radiaj epizodoj de verkoj de Gilman, "California Colors" kaj "Matriatism" de la California Legacy Project.

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Usonaj virinbalotrajtistoj‎
Kategorio:Usonaj socialistoj
Kategorio:Utopiaj socialistoj
Kategorio:Usonaj sociologoj