open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nacia Parko Anavilhanas

**Anavilhanas** estas nacia parko kaj la plej granda rivera arkipelago de la tuta mondo kaj havas ĉirkaŭ 400 insulojn. Ĝi estas en Rio Negro (Nigra Rivero), proksima de la Parque Nacional do Jaú (Nacia Parko de Ĵau), kaj ĝi ĉirkaŭprenas la municipojn de Novo Airão, Iranduba kaj Manaus, en la ŝtato de Amazonio en Brazilo.
En tiu loko, la riverego larĝas 27 kilometrojn.
Ĝi lokiĝas antaŭ 70 km for de Manaus.
La arkipelago de Anavilhanas estas Nacia Parko administrata kaj protektata de IBAMA (registara organizo).
Ĝi havas 350&nbsp;018 hektaran aeron kaj ĝi estis sankciita de la dekreto de numero 86.061 de la .
Dum la sesono de la altiĝo de la akvo, la duono de la insulo malaperas.

Densa vegetaĵaro provizas ŝirmejon por multe da birdoj, papilioj, igvanoj, roduloj, serpentoj, ktp...
Ene de ĝiaj mirindaj nigraj akvoj, la subakva vivo estas ege diversa ; pluraj specoj de fiŝoj kiel la fama *Pirarucu* (*Arapaima gigas*), la *Tucunare*, la *piranha* kreskiĝas tie, ankaŭ kajmano, delfeno kaj manato !

## Kuriozaĵoj 
* Ne eblas precizigi kiom da insuloj la insularo havas. Ĉiu jaro ŝanĝas ĉar dependas de la alto de la akvo. Kiam la akvo altiĝas, nur la supraj foliaroj estas videblaj. Tamen kiam la akvo malaltiĝas, kelkaj centoj da plaĝoj estas videblaj.
* Nur uzante komputilojn la ŝipestroj povas iri tie, sed la denaskuloj iras nur kanue.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo
* Unesco
Kategorio:Naciaj parkoj de Brazilo
Kategorio:Insuloj en Brazilo
Nacia Parko de Rajda Monto

La **Nacia Parko de Rajda Monto** (, ) estas nacia parko en la provinco Manitoba de Kanado kun areo de .

La parko situas ĉirkaŭ 30 kilometrojn sude de la urbo Dauphin kaj povas esti atingata per Canada Highway 10, kiu kuras rekte tra la parko. La tereno de la arbarkovrita parko kun multaj lagoj devias signife de la preriopejzaĝo de Manitobo. Kiam ĝi estis fondita, homoj parolis pri la "sovaĝa insulo en la oceano de kamparo" sen mencii, ke ankoraŭ loĝas indianoj en la parko, kiuj estis forpelitaj en 1936. Rajdado-Monto estis proponita kaj rekonita kiel Unesko- Biosfera Rezervo en 1986. 

Jam en 1919, ejo estis serĉita en orienta Manitobo por starigi naturparkon. La Rajdado Monta Arbara Konservaĵo iĝis protektita areo en 1929. En 1933, Riding Mountain National Park estis oficiale malfermita post kiam la provinca registaro decidis ke devus ekzisti nur unu nacia parko en Manitobo. La konkuranta Whiteshell Park tial iĝis provinca parko. En 1936, la Keeseekoowenin Ojibway Band estis devigita forlasi la parkgrundojn. La respondeca Sekcio de Hindaj Aferoj konsentis ĉar vivo en la riĉa "sovaĝejo" kontraŭdiris ĝian koncepton de asimilado per farmlaboro. Homoj de Keeseekoowen devis rigardi kiel parkdungitoj fajrodetruis siajn domojn. 

Dum la Dua Mondmilito, inter 1943 kaj 1945, 450 germanaj militkaptitoj kiuj estis kaptitaj en Nordafriko estis internigitaj ĉi tie kaj utiligitaj kiel arbohakistoj . La soldatoj estis liberigitaj al Germanio en novembro 1945.

Krom alkoj , lupoj , nigrursoj , vapitaj cervoj kaj granda nombro da aliaj bestospecioj, granda grego da bizonoj loĝas en granda malferma enfermaĵo en la parko.

En la sudo de la parko estas la urbeto de Wasagaming. Ĉi tie vi trovos la nurajn butikojn sur la parko kaj vizitcentro.

Estas ses kampadejoj en la parko. La oferto por turistoj estas ampleksa: fiŝkaptado, rajdado, migrado kaj biciklado estas nur kelkaj el la ebloj kiujn la parko proponas.

La Wasagamack Hinda Rezervado, kiu estas hejmo de la Ojibway Indians, limas la sudan randon de la parko.

La plej malnovaj arkeologiaj artefaktoj en la provinco estis trovitaj en la parkregiono. Ili aĝas proksimume 11 500 jarojn. 

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kanado
* Listo de naciaj parkoj de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
*  Riding Mountain National Park of Canada (Parks Canada)
*  Riding Mountain Biosphere Reserve  (retejo de UNESCO)
*  Parc national du Canada du Mont-Riding (Parcs Canada)

R
R
Kategorio:Biosferaj rezervejoj
Laverna

En romia mitologio, **Laverna** estis unu el la diinoj de la submondo. Ŝi estis honorigita per la ofero de trinkaĵo kun la maldekstra mano. La poeto Horacio, sed ankaŭ la verkisto Plaŭto rigardis ŝin kiel la diinon de la ŝtelistoj.

En Romo, ŝia sanktejo situis apud la Porta Lavernalis.

## Fontoj 
*Michael Jordon, *Encyclopedia of Gods*, Kyle Cathie Limited, 2002

Kategorio:Dioj pri komerco
Kategorio:Dioj pri postmorto
Kategorio:Romiaj dioj
Kategorio:Trompemaj dioj
Mezepokismo

[dekstra|eta|Pentraĵo fare de [Edmund Blair Leighton: mezepokismo de la 19-a jarcento]]
**Mezepokismo**, **esploroj pri Mezepoko**, **mezepokaj studoj** aŭ **studoj pri mezepoko** estas la studado de eŭropa mezepoko.

**Mezepokismo** oni nomas ankaŭ simplan preferon por tiu speciala fako de historio kaj art-rilatan aŭ romantikan intereson pri tiu historia periodo. Ĝi ŝajne ne fariĝis aŭtenta movado antaŭ la frua 20-a jarcento en Britio, kvankam unu el la fontoj de romantikismo ja ankaŭ estis granda intereso pri tiu periodo.

Hodiaŭ, la vorto "mezepokismo" cetere rilatas al ĉia faka studado de mezepoko.

## Vidu ankaŭ 
* Balado
* Trobadoro
* Kavalireco
* Novelaro
* Mezepoka muziko
* Mezepoka militado
* Mezepoka kuirarto
* Mezepokaj herezaj movadoj
* Filozofio de Mezepoko
* Franco Cardini
* Arkaika Esperanto

## Eksteraj ligiloj 
* **(an)** Medievalists.net - vasta fonto pri la mezepoka periodo.
Mihajlo Pupin

eta|maldekstra|300px|Trapasa subtera poto de Pupin.
**Mihály aŭ Mihajlo aŭ Michael Pupin** serbe **Михајло Идворски Пупин** (4-a de oktobro 1858 – 12-a de marto 1935) naskiĝis en Hungario, en Temes (reĝa departemento) apartenanta al la serba minoritato. Li frue migris al Usono, kie li inventis Pupin-poton. Lia nomo memstariĝis en la telekomunikado. Oni uzas: **pupinado**, **pupinita kablo**, **pupinpoto**.

La longa kablo havas rezistancon, tial signoj de la voĉo mallaŭtiĝas. Pupin teorie metis bobenon en seria konekto kun la kablokonduktilo. La bobeno ricevis feran ŝirmaĵon, kies formo estis poto. La submaraj kabloj havas itinere nodojn, kiuj estas pupinpotoj. Estas grave volvonombro de la bobeno, krome distanco inter du pupinpotoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Michael I. Pupin's Autobiography „From Immigrant to Inventor“, (Charles Scribner's Sons, 1924) 

Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungariaj serboj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Distrikto Calw

La **distrikto Calw**  situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Calw. La distrikto estas parto de la distriktaro Karlsruhe kaj de la regiona ligo Norda Nigra Arbaro. Tra la teritorio fluas la rivero Enz .

La distrikto havas areon de 797 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Rastatt okcidente, Karlsruhe nordokcidente, Enz plus la eksterdistrikta urbo Pforzheim norde, Böblingen oriente, Tübingen sudoriente kaj Freudenstadt sude.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Calw-marktplatz02.jpg|Calw
Dosiero:Nagold-hotel-post.jpg|Nagold
Dosiero:Bad_Wildbad_Palais_Thermal.jpg|Bad Wildbad
Dosiero:Bad_Wildbad_Kurpark_Enz_2005.jpg|rivero Enz


Calw
Calw
Piedbato

міні|праворуч|125пкс|eta|
En manluktado, en luktosportoj, **piedbato** estas frapo farita per la piedo, la genuo au la kruro. Estas uzita en batalo kiel atako. Ĝenerale, la piedbatoj estas pli malrapidaj ol la pugnobatoj kvankam pli fortaj ol la frapoj farita per manoj.

La piedbatoj estas fundamenta parto en multaj luktosportoj. La ekzemploj estas: vuŝuo, karateo, kickboxing, tangsudo aŭ taekwondo; tamen aliaj artoj ne uzas iun piedbaton, tiel en la kazo de ĵudo aŭ de bokso. Aliaj luktosportoj povas uzi piedbatojn, kvankam ili limigas ilin al atakoj al la kruroj kaj al la plej malaltaj partoj de la korpo de la oponanto.

Tie ekzistas granda nombro de piedbatoj, kaj multaj el ili havas tipajn nomojn por ĉiu. Ofte la sama movado havas diversajn nomojn en diversaj luktosportoj. Ĉi tio estas evidenta precipe kiam komparoj estas faritaj inter okcidentaj artoj kaj orientaj artoj.

## Vidu ankaŭ 
* Frapolukto
* Franca bokso

Kategorio:Luktosporto
Bogna Koreng

**Bogna Koreng**, suprasorabe **Bogna Korjeńkowa** (naskita en 1965 en Budyšin (germane Bautzen)) estas soraba prezentistino. 

Ŝi kreskis dulingve en Radwor (germane Radibor, norde de Budyšin. Post la finekzameno lerneja ŝi studis germanistikon. Ekde 2001 ŝi laboras kiel prezentistino de la suprasoraba televidaĵo *Wuhladko* kaj ekde 203 ankaŭ kiel estrino de radioregistra studio en Budyšin.

Koreng, B
Makka Sagaipova

**Makka Umarovna SAGAIPOVA** (ĉeĉene: **Макка Умаровна Сагаипова**) (naskita ) en Grozno/Groznyj/Грозный, Ĉeĉenio) estas unu el la novaj junaj kantistoj kaj kantistinoj el Ĉeĉenio. Ŝi populariĝis pere de siaj modernstilaj kanzonoj kiuj plaĉas al la pli junaj generacioj. Ŝi ankaŭ dancas en la ĉeĉena dancista trupo Lovzar (pron. louzar).

Ŝi estas filino de la bone-konata akordeonisto Umar Sagaipov. Makka kantas depost la aĝo de ses jaroj, kaj dancas depost kiam ŝi aniĝis okjaraĝa en Lovzar. Ŝi ĉeestas la Moskvan Kolegion de Ĵazo kaj Populara Muziko kaj la Ekonomikan Fakon de Moskva Ŝtata Universitato. Ŝi eldonis plurajn KD-ojn.

## Eksteraj Ligiloj
*Kanzono Даймохк *Dajmoĥk* (Patrujo) videe
*.wma-dosieroj de la kanzonoj de Makka (paĝo en la rusa)
*.wma-dosieroj de la kanzonoj de Makka (paĝo en la angla)

Kategorio:Ĉeĉenaj kantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ĉeĉenio
Karel Zeman

**Karel ZEMAN** (* 3-an de novembro 1910 en Ostroměř, † 5-an de aprilo 1989 en Prago) estis ĉeĥa filmreĝisoro.

Li estas unu el la fondintoj de la ĉeĥa animacia filmado. Aldone li kreis novan, unikan stilon per novtipa uzo de tekniko. Li kunligas realajn aktorojn, desegnitajn scenejajn partojn kaj animaciajn partojn; krome li uzas kameraajn filtrilojn por efiki specialajn, poeziajn aspektojn.

Origine li estis dekoraciisto en entrepreno por reklamfilmoj. Li konatiĝis kun la animacia filmado kaj kreas unuajn animaciaĵojn. Aldone li kreis la sukcesan desegnitan personon »Prokouk la burokrato«. 1945 li kreis sian unuan animacian filmon: »Kristnaska revo« (»Vánoční sen«). Plej famiĝis el liaj filmoj »Barono Münchhausen« (»Baron Prášil«) kaj tiuj laŭ ideoj de Jules Verne: »La pereiga invento« (»Vynález zkázy«), »La ŝtelita aerŝipo« (»Ukradená vzducholoď«) kaj »Sur la kometo«. La artfilmo »Vojaĝo al prahistorio« – pri kies estiĝo oni filmis raporton – 1955 ricevis premion »Plej bona porinfana filmo« de la filmfestivalo en Venecio.

## Filmoj (elekto) 
* »Vojaĝo al prahistorio« (»Cesta do pravěku«), 1955; science kunlaboris Josef Augusta
* »La pereiga invento« (»Vynález zkázy«), 1957
* »Barono Münchhausen« (»Baron Prášil«), 1961 (pri la literatura persono komparu tie ĉi)
* »Kroniko de ĉekortega amuzisto« (»Bláznova kronika«), 1964
* »La ŝtelita aerŝipo« (»Ukradená vzducholoď«), 1967
* »Sur la kometo« (»Na kometě«), 1970
* »Krabat« (»Čarodějův učeň«), 1977 (laŭ libro de germana verkisto Otfried Preußler
* »La fabelo pri Hans kaj Mari’« (»Pohádka o Honzíkovi a Mařence«), 1980

## Eksteraj ligiloj 
* pri Karel ZEMAN en la interreta filmoj-kartaro (Internet Movie Database)
* Ampleksa retpaĝo de Andreas FEHRMANN pri Karel ZEMAN (lingvoj germana kaj angla)

Kategorio:Ĉeĥaj reĝisoroj
Rumburak

**Rumburak** (pron. *Rumburak’*) estas persono el ĉeĥaj fabelaj televidserioj kaj filmo pri Arabela.dekstra|eta|250ra|Rumburak en prezento de Jiří Lábus
eta|250ra|Gladiolus 'Rumburac'Origine li estas malaltranga sorĉisto je la reĝa kortego. Sed li strebas avanciĝi, konkeri la fabel-regnon, iĝi moŝtulo, diktatoro. Per helpo de ĉefsorĉistino kaj de la diableto Blekota li provas realigi tiujn planojn, eĉ el la fabel-regno atingas la mondon de la homoj. Sed li fiaskas, do post kelkaj jaroj li denove provas, helpe de ĉefa kaj subĉefa sorĉistinoj, de s-ro Vastevidulo, la servistino Roksana kaj de la naiva onklo Pompo.

La personon Rumburak korpigis la aktoro Jiří Lábus. Rumburak aperas en la serioj de reĝisoro Václav Vorlíček »La fabela fianĉino« (»Arabela«, 1979/80), »La fabela fianĉino revenas« (»Arabela se vrací«) kaj en la filmo »Magia korvo Rumburak« (»Rumburak«).

## Eksteraj ligiloj 
* pri Rumburak ĉe TSFSI (germanlingve)

Kategorio:Filmaj roluloj
Kategorio:Fikciaj sorĉistoj
Distrikto Emmendingen

La **distrikto Emmendingen** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Emmendingen. La distrikto estas parto de la distriktaro Freiburg kaj de la regiona ligo Suda Supra Rejno.

La distrikto havas areon de 679&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Ortenau norde, Schwarzwald-Baar oriente, Breisgau-Hochschwarzwald plus la eksterdistrikta urbo Freiburg sude. En la okcidento la rivero Rejno konsistigas la  al la regiono Alzaco de la najbara ŝtato Francio. Rekte okcidente de la distrikto Emmendingen situas la arondismento Sélestat-Erstein de la departemento Bas-Rhin.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Emmendingen stadttor.jpg|Emmendingen
Dosiero:Kastelburg Tower Entrance.jpg|Waldkirch
Dosiero:Herbolzheim_01.650.jpg|Herbolzheim
Dosiero:Denzlingen0409.jpg|Denzlingen


E
E
Žaneta Fuchsová

*Žaneta Tomášková* (naskiĝis la  en Prago) estas ĉeĥa aktorino aktiva ekde la 5-a vivjaro, kiu internacie konatiĝis en la 8-a vivjaro kiel infana aktorino je sia denaska nomo **Žaneta FUCHSOVÁ**. Post plenkreskiĝo, ŝi post unua edziniĝo nomiĝis *Žaneta Bukovská* kaj post kiam ŝi komence de la jaro 2006 duan fojon edziniĝis havas sian nunan nomon.

Jam ekde la aĝo de 5 jaroj, en 1977, ŝi aktoris en televidaj filmoj, kaj plej laste en 1980 ŝi internacie famiĝis; tiam ŝi korpigis la ĉefpersonon en la ĉeĥoslovaka-okcidentgermana porinfana televidserio »Luci, hororo de la strato« (»Lucie, postrach ulice«, »Luzie, der Schrecken der Straße«). Poste ŝi aktoris en pliaj porinfanaj televidserioj kaj filmoj. Intertempe ŝi iĝis reĝisora asistantino.

## Filmografio (elekto) 
Ŝi aktoris:
* *»Novinárske rozprávky«* (en esperanta traduko »Ĵurnalaj fabeloj«, televida serio), 1977
* *»Poštovský panáček«* (en esperanta traduko »Leterportista bastonfiguro«), 1979
* *»Nekonečná – nevystupovat«* (en esperanta traduko »ne finstacio - ne eliru«), 1979
* *»Kočičí princ«, »Der Katzenprinz«* (en esperanta traduko »la kata princo«), kunproduktaĵo ĉeĥoslovaka-okcidentgermana (ŝtata filmproduktejo DEFA), 1979 
* *»Jak rodí chlap«* (en esperanta traduko »Kiel viro naskas«), 1979
* *»Housata«* (en esperanta traduko »anaseto«), 1979
* »Luci, hororo de la strato« (*»Lucie, postrach ulice«, »Luzie, der Schrecken der Straße«*), kunproduktaĵo ĉeĥoslovaka-okcidentgermana, 1980
* *»Julek«*, 1980
* *»Poeta«* (en esperanta traduko »poeto«, mallonga filmo), 1980
* *»Počítání oveček*« (germanlingva titolo *»Das Schäfchenzählen «*, en esperanta traduko »Nombri ŝafojn«, televida filmo), 1981
* *»Kaňka do pohádky*« (germanlingva titolo *»Ein Klecks ins Märchen«*, en esperanta traduko »kolora makulo al fabelo«), 1981
* *»Hlavní výhra*« (en esperanta traduko »La ĉefa premio«, televida filmo), 1982
* »Ferdinando la fluganta« (*»Létající Čestmír«, »Der fliegende Ferdinand«*), kunproduktaĵo ĉeĥoslovaka-okcidentgermana, 1983
* »*Vlak dětství a naděje*« (en esperanta traduko »Vojo de infano kaj espero«), 1983
* »*...a zase ta Lucie!*« (en esperanta traduko »...kaj tiu Luci denove!«, televida filmo), 1984
* »Infanoj laŭ mendo« (»*Bambinot*«), 1984
* »La oktopodoj el la dua etaĝo« (*»Chobotnice z II patra«, Die Kraken aus dem zweiten Stock«*), kunproduktaĵo ĉeĥoslovaka-okcidentgermana, 1986

Ŝi estis reĝisora asistantino:

* »Maigret chez le ministre«, 2002
* »Maigret et le marchand de vin«, 2002

## Eksteraj ligiloj 
* 
* paĝo de ŝi en la retejo *Facebook*

Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Kategorio:Ĉeĥaj infanaj aktoroj
Bako Sahakjan

eta|Bako Sahakjan
**Bako Sahakjan** (; naskiĝis la ) estas prezidento de Montara Karabaĥo, memproklamita respubliko en Suda Kaŭkazio. Li antaŭe estis ministro pri nacia sekureco de la respubliko (2001—2007).

## Deveno 
Sahakjan devenas el Montara Karabaĥo, naskiĝis en Stepanakerto.

## Eksteraj ligiloj 
* High turnout in Nagorno-Karabakh
* Voters in rebel Karabakh elect new president

Kategorio:Prezidantoj de Montara Karabaĥo
39-a SAT-Kongreso 1966

dekstra|400px|Oficiala foto de la 39a SAT-kongreso en Svanviko
La **39-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Svanviko de la 23-a ĝis la 30-a de julio 1966. Ĝin partoprenis 310 homoj el 12 landoj kaj 4 mondopartoj.

Dum kunveno de la LEA-Komitato estis akceptita propono, farita de SAT-Amikaro, ke la diversaj LEA-oj interŝanĝu delegitojn okaze de siaj respektivaj kongresoj. Tio efektive okazis dum la postaj jaroj.

La kongreson sekvis junulara postkongreso en montara farmbieno meze de la Peak-regiono.

## Prelegoj 
* Sindikatismo en Britio, prezentita de John Halliday
* Sennaciismo, prezentita de Tuseno Burnelle
* Japanio, de Mark Starr
* Maljunuloj en Britio, de S. Hill

## Tuttaga ekskurso 
* Al Nottingham, tiam granda industria centro, kun oficiala akcepto en la urbodomo

## Fontoj 
* Historio de SAT 1953-1981, eld. SAT-broŝurservo, Laroque-Timbaud, 1982

66
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1966
Kategorio:1966 en Britio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Britio
Distrikto Esslingen

La **distrikto Esslingen** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Esslingen am Neckar. La distrikto estas parto de la distriktaro Stuttgart kaj de la samnoma regiona ligo Stuttgart, kaj najbaras al la landa ĉefurbo.

La distrikto havas areon de 641 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Rems-Murr nordoriente, Göppingen oriente, Reutlingen sude kaj Böblingen sudokcidente. Krome okcidente najbaras la eksterdistrikta urbo Stuttgart.

La rivero Neckar, kiu de sudokcidento al nordokcidento trairas la distrikton, dividas ĝin en du partojn. La okcidenta parto ampleksas la plejparton de la altebenaĵo *Filder*, kaj la oriento kovras partojn de la arbaroriĉaj montaretoj *Schwäbische Alb* [prononco "**Ŝve**biŝe Alp"] kaj *Schurwald* [prononco "**Ŝur**valt"].

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero: Eßlingen-am-Neckar-Neckar.jpg |Eslingen
Dosiero:RathausKirchheim.jpg|Kirchheim (Teck)
Dosiero:NürtingenRathaus.jpg|Nürtingen
Dosiero:Maeulesmuehle.jpg|Leinfelden-Echterdingen


E
E
Oldenzaal

eta|dekstra|260px|Oldenzaal: Sankta Pleĥelmo-baziliko
Dosiero:Loudspeaker.svg**Oldenzaal** () estas urbo (kun urborajtoj) kaj municipo en la regiono Twente en la nederlanda provinco Overiselo. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Overiselo
Kategorio:Municipoj de Overiselo
Kategorio:Twente
Kategorio:Hansourboj
Nordia skiado

**Nordia skiado** aŭ **klasika skiado** estas komuna nomo por la sportaj fakoj de skiado, kiuj ekestis en Skandinavio aŭ Nordio. Ili estas

* Skikurado,
* Skisaltado kaj
* Nordia kombino, la kombino de skikurado kaj skisaltado.

Ekde la jaro 1924 celebriĝas mondaj ĉampionadoj pri nordia skiado.

Parenca al la nordia skiado, sed ne kalkulata sub tiu ĉi kategorio, estas la sporto biatlono, la kombino el skikurado kaj celpafado.
Distrikto Enz

La **distrikto Enz**,  [prononco "**Enc**krajs"], situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la eksterdistrikta urbo Pforzheim. La distrikto estas parto de la distriktaro Karlsruhe kaj de la regiona ligo Norda Nigra Arbaro. Sian nomon la distrikto havas de la rivero Enz [prononco **Enc**], kiu trafluas la teritorion.

La distrikto havas areon de 573 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Karlsruhe okcidente kaj norde, Heilbronn nordoriente, Ludwigsburg oriente, Böblingen sueoriente kaj Calw sude. La eksterdistrikta urbo Pforzheim preskaŭ komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto kaj estas la administra sidejo, sed mem ne apartenas al la distrikta teritorio.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 28 komunumoj, el kiuj 5 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de .

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Liebfrauenkirche Lienzingen-Aussen2.JPG|Mühlacker
Dosiero:Niefernburg.jpg|Niefern-Öschelbronn
Dosiero:Birkenfeld_Enz_01.JPG|Birkenfeld
Dosiero:Straubenhardt-Schwann - Rechenmacher 2006-07-02.jpg|Straubenhardt


Enz
B
Dekliva ebenaĵo

[eta|dekstre|300px|Klarigo de la [diagramo de fortoj:N = Normala forto kiu estas ortangula al la ebenaĵom = Maso de la objektog = Akcelo pro gravitoθ (theta) = angulo de kliniĝo de la ebenaĵo, mezurita kompare kun la horizontalo. *f* = Frotado inter la objekto kaj la ebeno, kiu bremsas la subengliton]]
**Dekliva ebenaĵo** aŭ **klinita ebeno** en mekaniko estas ebena surfaco tiom klinita, ke ĝi nek horizontalas nek vertikalas. Deklivaj ebenaĵoj uziĝas por malpliigi la forton necesan por levi pezan objekton. Ili laŭ la fizika terminaro apartenas al la simplaj maŝinoj.

Se ebeno estas klinita je angulo θ de 45 gradoj, la vojo por levado de objektoj al 10 metroj da alto altiĝas al vojo de 14,1 metroj sur la dekliva ebenaĵo - samtempe la forto necesa por levado reduktiĝas al 71 procentoj. Se la angulo de kliniĝo malgrandiĝas al 22,5 gradoj, la vojo por levado je 10 metroj da alto sur la dekliva ebenaĵo sumiĝas je pli-malpli 22 metroj, kaj la forto necesa por levado reduktiĝas al pli-malpli 45 procentoj.

Inter la aplikoj de tiu simpla fizika principo estas ekzemple serpentoformaj stratoj sur montaj deklivoj, kiuj plilongigas la vojon de veturado kompare al rekta dekliva strato, sed malpligrandigas la stratan kliniĝon kaj faciligas la suprenveturon (tion ekzemple spertas biciklantoj, kiuj proprakorpe devas produkti la forton de antaŭenveturado). Alia apliko de la principo estas ramploj, do deklivaj vojoj ĉe konstruaĵoj, kiuj en modernaj domoj ankoraŭ uziĝas alternative al ŝtuparoj tie, kie ne nur piedirantoj, sed ankaŭ homoj kun aĉetoĉaroj, rulseĝoj aŭ bicikloj atingu pli altan aŭ malaltan punkton doman - esence pli gravaj la ramploj tamen estis dum la antikva epoko, kiam nur per ili en konstruejoj de domoj kaj palacoj (aŭ ekzemple de la egiptaj piramidoj) pezaj ŝtonoj povis esti transportitaj al la cela alto. Ankaŭ la sportaj disciplinoj de alpa skiado kaj skisaltado uzas la principon de dekliva ebenaĵo, por konverti la forton de gravito al rapido.

## Vidu ankaŭ 
* Deklivo
* Ebeno

Kategorio:Mekaniko
Kategorio:Simplaj maŝinoj
Skikurado

[eta|Skia [maratono en Tartu, Estonio]]
**Skikurado** estas sporta fako el la grupo de nordia skiado, kiu tre popularas kaj en hobia kaj en konkursa sportado. Temas pri antaŭenglitado sur neĝa ebenaĵo aŭ tre malmulte monteta tereno per skioj nur fiksitaj al la piedpintoj. Tia antaŭenglitado pli facilas, se jam ekzistas du paralelaj spuroj en la neĝo, kiujn la skianto simple sekvas, sed principe ĝi eblas ankaŭ en antaŭe netuŝita neĝo. La sportanto aldone antaŭenpuŝas sin per po unu bastono en ĉiu mano. Skikurado estas medicine ĝenerale rekomendebla sporto, ĉar preskaŭ ĉiuj homaj muskologrupoj aktivas kaj la artikoj ne estas trostreĉitaj. Se temas pri tute ne-konkursa kaj malrapida promeno sur tiaspecaj skioj, kies celo pli estas ĝui la ĉirkaŭan naturon ol ŝvitigi la korpon, la sporto foje ankaŭ nomiĝas **skimigrado**.

La plej gravajn konkursojn pri skikurado organizas la internacia federacio de skiado *Fédération Internationale de Ski* (FIS). 

Inter la sportoj parencaj al skikurado estas la tiel nomata nordia kombino, kombino de skikurado kaj skisaltado, kaj biatlono, la kombino de skikurado kaj celpafado. La unua el tiuj variaĵoj ankaŭ konsideriĝas fako de nordia skiado, la dua ne kalkuliĝas en tiu kategorio.

## Historio 
La utiligado de skioj por pli facila moviĝo sur neĝo pruveblas jam dum pluraj miloj da jaroj. Sporta konkursa fako la skikurado tamen nur iĝis dum la 19-a jarcento en Skandinavio. La unua signifa konkurso okazis dum la jaro 1892 apud la monto Holmenkollen en Oslo (Norvegio).

Ekde la komenco de la Vintra Olimpiko 1924 skikurado - komence nur por viroj - ankaŭ estas fiksa sporto de la Olimpiaj Ludoj. Ekde la Vintra Olimpiko 1952 ankaŭ inoj olimpie konkursas en tiu sporto.

## Vidu ankaŭ
* Skiado
* Skivego
Ituiutaba (mikroregiono)

La mikroregiono **Ituiutaba** (esperante: *Itujutaba*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 6 municipojn.

## Municipoj
* Cachoeira Dourada
* Capinópolis
* Gurinhatã
* Ipiaçu
* Ituiutaba
* Santa Vitória

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Patos de Minas (mikroregiono)

La mikroregiono **Patos de Minas** (kiu signifas *Anasoj de Minas-Ĝerajso*) estas unu de la 66 mikroregionoj de la brazila subŝtato de Minas-Ĝerajso. Ĝi enhavas 10 municipojn.

## Municipoj
*Arapuá
*Carmo do Paranaíba
*Guimarânia
*Lagoa Formosa
*Matutina
*Patos de Minas
*Rio Paranaíba
*Santa Rosa da Serra
*São Gotardo
*Tiros

## Vidu ankaŭ 
* Mezoregionoj de Minas-Ĝerajso
* Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

Kategorio:Mikroregionoj de Minas-Ĝerajso
Teto

La litero **theta** aŭ en plene esperantigita formo **teto** (greke Θήτα, majusklo Θ, minusklo θ aŭ \vartheta) estas la 8-a litero de la greka alfabeto.

En la moderna greka lingvo la litero nomiĝas "thíta" kaj prononciĝas kiel la senvoĉa sono "th" de la angla lingvo. Tiel prononciĝas teto ankaŭ en la Internacia Fonetika Alfabeto.

La litero - kiel multaj el la grekaj literoj - uziĝas en multaj difinoj de la modernaj sciencoj: en fiziko kaj meteorologio, matematiko kaj ekonomiko, fonetiko kaj medicino (ondotipo en elektroencefalografio). 

* En matematiko, Θ estas unu el la simboloj uzataj en la notacio "Granda O" por priskribi asimptotan konduton de funkcioj.

## Vidu ankaŭ 
* Tera Tago

Kategorio:Greka alfabeto
Skisaltado

[eta|250ra|Skisaltanto en [Kalgario (Alberto)|Kalgario, Kanado]]
[eta|[Kamil Stoch dum skisalto en Zakopane]]
**Skisaltado** estas sporto el la grupo de nordia skiado, kiu oficialas ekzemple dum la Vintraj Olimpiaj Ludoj: Sportistoj sur du skioj fikse ligitaj al la du ŝuoj subenglitas krutan neĝokovritan deklivan ebenaĵon, kiu fine maldekliviĝas kaj eĉ iom altiĝas, antaŭ ol finiĝi, tial ke la rapidiĝinta sportisto flugas tra la aero kaj provas laŭeble foren salti, antaŭ ol resurteriĝi sur pli larĝa neĝokovrita dekliva ebenaĵo, kiu laŭgrade maldekliviĝas por bremsi la sportiston. Spektantoj amasiĝas ĉirkaŭ la areo de la supozata surteriĝo, por spekti la spektaklan flugon kaj ĝian espereble senakcidentan finon. Skisalto kalkuliĝas laŭ sia distanco de la ekflugopunkto, se la skianto sukcesas surteriĝi sen tuŝi la grundon per io alia ol la du skioj.

[eta|maldekstra|La skisaltejo [Holmenkollen apud Oslo en Norvegio]]

Kiel ĉiuj sportoj el la grupo de nordia skiado, ankaŭ la skisaltado unuafoje konkurse praktikiĝis en Norvegio. Ĝi estas sendependa sporto, sed ankaŭ - kune kun skikurado estas parto de la sporto nordia kombino.

La unua signifa jara konkurso pri skisaltado okazis dum la jaro 1879 sur la monto *Husebybakken* en Oslo (Norvegio). Ekde la jaro 1892 la jara konkurso transloĝis al nova skisaltejo sur la najbara monto Holmenkollen, kiu ĝis hodiaŭ estas la pilgrimejo de la nordia skiado kaj kies konkursoj pri skrisaltado daŭre estas inter la plej prestiĝaj de la mondo. Konkurso pri skisaltado ekde la unuaj Vintraj Olimpiaj Ludoj de la jaro 1924 estas inter la olimpiaj sportaj sportoj.

## Famaj skisaltejoj 
## Famaj skikonkursoj 
* *Internationale Vierschanzentournee* de Oberstdorf, Garmisch-Partenkirchen, Innsbruck kaj Bischofshofen.
Distrikto Freudenstadt

La **distrikto Freudenstadt** situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Freudenstadt. La distrikto estas parto de la distriktaro Karlsruhe kaj de la regiona ligo Norda Nigra Arbaro.

La distrikto havas areon de 870&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Calw norde, Tübingen kaj Zollernalb oriente, Rottweil sude kaj Ortenau okcidente kaj Rastatt nordokcidente. Laŭ nombro de loĝantoj la distrikto estas la dua plej malgranda distrikto de la federacia lando. 62 procentroj el la distriktaj loĝantoj estas protestantaj kristanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)
* turisma paĝaro pri la regiono Norda Nigra Arbaro (same germanlingva)

Dosiero:FreudenstadtMarktplatz.jpg|Freudenstadt
Dosiero:Kloster Alpirsbach - Innenhof mit Kirche.JPG|Alpirsbach
Dosiero:DornstettenRathaus.jpg|Dornstetten
Dosiero:Baiersbronn.jpg|Baiersbronn


F
F
Boll

**Boll** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Bad Boll** 
* **Boll/Sinneringen** estas vilaĝo de la komunumo Vechigen de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno en Svislando.
** **Boll-Utzigen (stacidomo)** estas fervoja stacio en Vechigen.

Krome, kun supersignoj 
* Heinrich Böll estas germana verkisto.
Vintra sporto

[eta|250ra|En kelkaj partoj de [Kanado vintra sporto eblas dum pluraj monatoj ĉiujare]]
[eta|[Justyna Kowalczyk kaj Marit Bjørgen dum 30km skikurado en Oslo, 2011]]
[eta|220ra|Biatlonisto Jeremy Teela dum la [Vintra Olimpiko 2002|19-a Vintra Olimpiko en Salt Lake City]]
eta|La pozicio de sledisto dum la veturo en konstruita sledvojo
[eta|[Kamil Stoch dum skisalto en Zakopane]]
eta|260ra|maldekstre|Neĝtabulisto en duontubo
[eta|dekstra|Ekveturo en du-virina [bobo]]
[eta|260ra|maldekstre|[Zbigniew Bródka, rapidsketisto, la ormedalisto kaj la bronzmedalisto (teame) dum la Vintra Olimpiko 2014 en Soĉio.]]
[eta|220ra|dekstre|[Glaciovelado]]
[eta|maldekstre|250ra|Skema komparo de regula [sketilo kaj klapsketilo]]
[eta|dekstre|[Glitŝtonludo]]
[250ra|eta|maldekstra|La [sketada derbio]]
[eta|dekstra|[Arta sketado:
 Jayne Torvill kaj Christopher Dean en *Danco sur glacio*]]

**Vintra sporto** estas sporto sur neĝo kaj glacio, kiuj praktikiĝas grandparte dum la vintro, ĉar nur kun granda elspezo da energio eblas klimatizi halegojn tiel ke neĝo kaj glacio ne degelu dum somero. La plej gravaj fakoj de vintra sporto estas parto de la Vintraj Olimpikoj.

## Sportoj sur neĝo 
Sportoj sur neĝo estas ekzemple:

* klasika skiado
** skikurado (vidu apudan foton)

* alpa skiado inkluzive de
** Malsuprenira skiado
** slaloma skiado
** slalomego

* biatlono (skikurado + celpafado) (vidu apudan foton)

* kajta skiado

* Nordia skiado
** skikurado
** skisaltado
** nordia kombino (skikurado + skisaltado)

* skisaltado (vidu apudan foton)

* sledado (vidu apudan foton)

* neĝtabulado (ankaŭ **neĝbretumado**) (vidu apudan foton)
** liberstila neĝtabulado
** neĝtabulkrucado
** duontubneĝtabulado

## Sportoj sur glacio 
Sportoj sur glacio estas ekzemple:

* bobado (ankaŭ **sportsledado**) (vidu apudan foton)

* glacihokeo

* glacivelado (vidu apudan foton)

* glitŝtonludo (vidu apudan foton)

* sketado kun la subfakoj

** sketa kurado

*** klapsketado (vidu la apudan foton)
*** rapid-sketado (vidu la apudan foton)

** sketada derbio (vidu la apudan foton)

** arta sketado (unuope kaj pare) (vidu la apudan foton)
** skeletonado (vidu apudan foton)

## Sportoj en akvo 
* Vintra banado
* Vintra naĝado
Distrikto Göppingen

La **distrikto Göppingen** - ne miksu kun distrikto Göttingen pli norde en Germanio - situas en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la samnoma urbo Göppingen. La distrikto estas parto de la distriktaro Stuttgart kaj de la samnoma regiona ligo Stuttgart. Malgraŭ la proksimeco al la landa ĉefurbo de Baden-Virtembergo la distrikto ne senpere najbaras al ĝi. De nordo al sudo la distrikta teritorioj etendiĝas de la komunumoj Adelberg ĝis Hohenstadt, de oriento al okcidento de Ebersbach an der Fils ĝis Böhmenkirch.

La distrikto havas areon de 642 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Rems-Murr kaj Ostalb norde, Heidenheim oriente, Alb-Donau sude, Reutlingen kun tre mallonga komuna limo sudokcidente kaj Esslingen okcidente.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Goeppingen Museum Storchen.jpg|Göppingen
Dosiero:Geislingen_pfarrhaus.jpg|Geislingen an der Steige
Dosiero:Hohenstadt_Kirche.jpg |Hohenstadt
Dosiero:WeissensteinSchloss.jpg|Lauterstein


G
G
Idiot's Delight

'''''Idiot's Delight'''* ("Delico de Idioto") estas usona filmo de 1939 en kiu Clark Gable ludis la rolon de Usonano kiu vizitas fikcian Eŭropan landon en kiu la indiĝena lingvo estas Esperanto.

Tiu pacifisma filmo estas bazita sur pacifisma teatraĵo. En la teatraĵo la popolo de la lando parolis itale. Kiam oni faris la filmon, oni decidis ŝanĝi la lingvon al Esperanto.

La titolo *Idiot's Delight* ("Delico de Idioto") ŝajne aludas militon.

Inter la aktoroj en la filmo kiuj parolis kaj la anglan lingvon kaj Esperanton estis Fritz Feld.

*Idiot's Delight* estas la sola filmo en kiu Gable ludis la rolon de prezentisto kiu kantas kaj dancas. Li prezentis la kanton *Puttin' on the Ritz'' de Irving Berlin.

Oni faris du finaĵojn por la filmo – unu por eŭropanoj kaj alian, pli optimisman, por usonanoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Esperanto en filmoj
Kanada Parko-Administracio

**Kanada Parko-Administracio** (; ) estas la registara instanco taskigita protekti kaj prezenti nacie gravajn ekzemplerojn de la natura kaj kultura heredaĵo de Kanado kaj kuraĝigi komprenemon, aprezadon kaj ĝuadon de tiu heredaĵo ĉe la publiko tiel ke ĝia ekologia kaj reprezenta integreco restos por la nuna kaj estontaj generacioj.

## Referencoj
AMSN

**aMSN** (*Mesaĝilo de Alvaro*, ) estas tujmesaĝilo kiu uzas la estintan protokolon MSN. Ĝi estas libera klono de Mesaĝilo MSN. Ĝi uzas la grafikajn bibliotekojn Tcl/Tk.

## Vidu ankaŭ 
* Mesaĝilo MSN
* Kopete
* Emesene
* Pidgin

## Eksteraj ligiloj 
* TTT-ejo oficiala de aMSN .
* Forumo oficiala de aMSN .

Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Tujmesaĝiloj
Fritz Feld

**Fritz FELD**, naskita **Fritz FEILCHENFELD**, film- kaj televida aktoro (naskiĝis la 15-an de oktobro 1900 en Berlino, mortis la 18-an de novembro 1993 en Los-Anĝeleso (Kalifornio), Usono).

## Fritz Feld kaj Esperanto 
En la filmo ''Idiot's Delight'' ("Delico de Idioto"), Fritz Feld ludis la rolon de civitano de fikcia Eŭropa lando en kiu la indiĝena lingvo estas Esperanto. En la filmo li parolis kaj la anglan lingvon kaj Esperanton.

## Eksteraj ligiloj 
* 
 

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kinisto

**Kinisto** estas artisto kiu praktikas kinarton. Tiu vorto estis jam uzita en la franca lingvo (*cinéaste*) ĉirkaŭ 1920 fare de Louis Delluc. Li volis tiel marki opozicion inter la «komerca» kinindustrio kaj la arta kinarto, esplorema.

Kelkaj reĝisoroj de filmoj preferas tiun nomon «kinisto» — kiu faras referencon plie al la kreado de la filmo fare de unusola persono — ol la termino «reĝisoro», kiu elvokas plie la dispartigo de taskoj. Kinisto povas fari longajn kaj kurtajn filmojn.

## Notoj 
Kategorio:Kino
Sledado

[dekstra|eta|200ra|Sleda turo en [Calgary]]
eta|maldekstra|La pozicio de sledisto dum la veturo en konstruita sledvojo
**Sledado** estas vintra sporto. Sidante sole aŭ duope sur speciala sledo kaj traveturante la rektojn kaj kurbojn de konstruita aŭ natura sledvojo, la sledisto aplikas konvenan veturteknikon kunigitan kun lerto kaj kuraĝo, por atingi kiel eble plej grandan rapidecon kaj alveni la celon kun bona temporezulto.

## Vidu ankaŭ 
* Bobado
* Federacio Internacia de Luĝo
* Skeletonado

Kategorio:Vintra sporto
Kategorio:Sledado
Artefarita vivo

**Artefarita Vivo**, (ankaŭ **A-vivo**) estas studkampo kaj artformo kiu ekzamenas sistemojn kiuj rilatas al vivo, ĝiaj procedoj kaj ĝia evoluado pere de simuladoj uzante komputilmodelojn, robotikon, kaj biokemion.

Pro ĝia unua loko en la kampo, la termino "artefarita vivo" ofte uziĝas specife por aludi al "softa" a-vivo.

[eta|dekstra|250px| [Valentino Braitenberg|Braitenberg-a simulado, programita in breve, simulatoro por artefarita vivo]]

## Superrigardo 
Artefarita Vivo studas la evoluon de agentoj, aŭ loĝantarojn de komputile simulitaj vivoformoj en artefaritaj medioj. La celo estas studi fenomenojn trovitajn en reale okazanta evoluo, en kontrolita maniero, espereble por forigi kelkajn el la imanentaj limigoj de la studado de evoluo kiuj uzas vivajn bakteriojn aŭ musojn. La simulita eco de la organismoj kaj medioj permesas ankaŭ malortodoksajn kaj antaŭe neeblajn eksperimentojn (ekzemple la komparado de Lamarck-a evoluo kaj natura selekto).

Kelkfoje inkluzivitaj en la ombrela termino "artefarita vivo" estas aliaj agent-bazitaj emerĝaj ecoj, ekzemple la evoluo de ekonomioj aŭ socioj. La komuna fadeno inter ĉiu "artefarita vivo" estas la koncepto de iteracia aliro al loĝantaro: generacioj de agentoj kiuj povas mutacii kaj estiĝi pli adaptitaj iom post iom.

## Filozofio 
Nuntempe la normale akceptita difino de vivo ne permesas konsideri iajn a-vivajn simulaĵojn kiel "vivajn". Tamen malsamaj opinioj pri la potenco de artefarita vivo ja ekestiĝis:

* La pozicio *forta a-vivo* (kp. forta AI) deklaras ke "vivo estas procezo kiun oni povas abstrakti for de kiu ajn medio". (John von Neumann). Notindas, ke Thomas S. Ray deklaris, ke lia program Tierra ne simulas vivon en komputilo, sed sintezigas ĝin.

* La pozicio *malforta a-vivo* neas la eblecon generi "vivantan procezon" ekstere de kemia solvaĵo. Ĝiaj esploristoj anstataŭe provas mimiki vivprocezojn por kompreni la mekanikon kiu subtenas fenomenojn. Tio estas: "ni ne scias kio en la naturo generas ĉi tiun fenomenon, sed povus esti io tiel simple kiel ...".

## Teknikoj 
* Ĉelaj aŭtomatoj ofte uziĝas, precipe en la historio de artefarita vivo, pro la facilo skaligi kaj paraleligi. A-vivo kaj ĉelaj aŭtomatoj dividas intiman historion.

* Neŭraj retoj kelkfoje uziĝas por modeligi la cerbon de agentoj. Kvankam tradicie pli tekniko de artefarita intelekto, neŭraj retoj povas esti gravaj por simuli loĝantaran dinamikon de altaj organismoj kiuj povas *lerni*. La simbiozo inter lernado kaj evoluo estas kerna ĉe teorioj pri la evoluo de instinktoj ĉe altaj organismoj, ekzemple ĉe la efiko Baldwin.

## Eksteraj ligiloj 
* Internacia Societo por Artefarita Vivo (ISAL)
* Artificial Life (ĵurnalo) 
* Biota.org Biota.org (reta revuo kaj podkasto)
* Grey Thumb (blogo pri a-vivo) 

Kategorio:Artefarita vivo
Kategorio:Komputilo
Kategorio:Biologio
Annie Hall

***Annie Hall*** estas 1977-a filmo direktita de reĝisoro Woody Allen kiu gajnis kvar Akademiajn Premiojn inter aliaj premioj. Allen ankaŭ kunverkis la scenaro kaj aperis en la filmo, kaj ĝi estas unu el lia plej populara filmoj.

Ĉefaj aktoroj de la filmo estas:
* Woody Allen — Alvy Singer
* Diane Keaton — Annie Hall
* Tony Roberts — Rob
* Carol Kane — Allison Portchnik
* Paul Simon — Tony Lacey
* Shelley Duvall — Pam
* Janet Margolin — Robin
* Colleen Dewhurst — S-rino Hall

Ankaŭ en la filmo estas mallongaj aperoj de Christopher Walken, Jeff Goldblum, Sigourney Weaver, Beverly D'Angelo, John Glover, Shelley Duvall kaj Truman Capote.

## Premioj 
* (gajnita) Akademia Premio por plej bona filmo - Charles H. Joffe kaj Jack Rollins
* (gajnita) Akademia Premio por plej bona aktorino en ĉefa rolo — Diane Keaton
* (gajnita) Akademia Premio por plej bona reĝisoro — Woody Allen
* (gajnita) Akademia Premio por plej bona scenaro verkita rekte por filmo — Woody Allen, Marshall Brickman
* (kandidatigita) Akademia Premio por plej bona aktoro en ĉefa rolo - Woody Allen

* 1978 Ora Globo - Plej bona filmo.
* 1978 Premio BAFTA - Plej bona filmo.

## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri Annie Hall ĉe imdb.com

Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj filmoj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Premio BAFTA por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1977
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Masonistoj el Creuse

Laboristaj migradoj > Francio > Masonistoj el Creuse < historio
----

De fino de la 15-a jarcento ĝis ĉirkaŭ Jaro 1900 tiu regiono, unue provinco Marche, (iĝinta post la Franca revolucio de 1789 departemento Creuse) estis fama fonto de migrantaj masonistoj laborantaj sezone dum la « bela sezono » en la urbaj centroj, precipe Parizo. Kaŭzo: Kiel pri ĉiuj labormigradoj ĉar la elir-regiono estis samtempe malriĉa agrokulture kaj kun tro abunda loĝantaro rilate la rimedriĉoj.
Tial multaj viraj kamparanoj foriradis el siaj vilaĝoj ĉirkaŭ marto, kaj rehejmiĝis ĉirkaŭ novembro. (1) Ili specialiĝis pri la metioj konstruadaj, precipe masonado. Tiel la « masonistoj el la Creuse fariĝis famaj kaj gravaj. Tiu movado altiĝis ĝis la epoko de la Dua Imperio (regnado de Napoleono la 3-a ĉirkaŭ 1850-1870), dum kiu ili grave kontribuis al la egaj detru- kaj konstru-vorkoj en Parizo, grava plena novfasonado de la urbo, aranĝitaj de Barono Haussmann. Tiuepoke ilia nombro atingis 45 000. Ankaŭ en la grandaj politikaj eventoj de tiu epoko ili partoprenis: Franca revolucio de 1830, la Franca revolucio de 1848, la Pariza Komunumo (1871). Kompreneble siajn vojaĝojn ili faris piede, ope, po proksimume 50 kilometroj (10 leŭgoj) ĉiuetape. La irvojo de Creuse ĝis Parizo iris tra Issoudun, Vierzon kaj Orléans. (1) Iliaj migradoj sekvis la saman ritmon kaj direkton kiel tiuj de la gruoj, kiuj la vilaĝanoj povis vidi traflugi super siaj kapoj, tial kelkaj diradoj kunrilatigis la du (en limoza dialekto) :

        « Las gruas passin,
        Lous maçous las menin. »

(La gruoj pasas,la masonistojn ili revenkondukas.)
Tial se aŭtune la virinoj vidis frue pasi la gruojn, tio signifis, ke malvarmas, kaj baldaŭ ankaŭ siaj edzoj rehejmiĝos !
La piedaj etapoj estis kutime po 60 kilometroj. Migrantoj iris are, tiu inter ili, kiu plej rapide kapablis piediri, iris antaŭe, kun la mono de la tuta grupo, kaj havis la respondecon rezervi la litojn por la tutaj, kaj iliajn vespermanĝon, la pladojn, kaj intertrakti la prezojn.

Post tiu epoko, la migrado fariĝis plurjara, poste definitiva, kaj la Creuse-anoj kontribuis, kune kun multaj aliaj malriĉaj kamparecaj francaj regionoj al konsistigo de la pariza loĝantaro. La migrado tute malaperas ĵus antaŭ la Unua mondmilito. Tiuj sezonaj migradoj profunde stampis la pensmanieron de la Creuse-anoj, ili disvastigis emon al lernado, donis al tiuj viroj, pere de siaj laboroj, streboj, politikaj luktoj, profesiaj prosperoj tiun senton de digno kiu farigis ilin, fine de la 19-a jarcento, subskribi fiere : « masonisto el Creuse ».

## Eksteraj ligiloj 
*  Memoraĵoj de Martin Nadaud, masonisto el Creuse, kiu iĝis politikisto kaj deputito

Kategorio:Creuse
Savanto

**Savanto** povas esti
* homo, kiu savas iun aŭ iun
* honora nomo en kelkaj religioj
* esperantigo de la franca vorto *savant* foje uzata kiel nomo de la sciegula simptomaro
Chupa-chupa

**Chupa-chupa** [**ŝu**pa-**ŝu**pa] (laŭlitere "suĉas-suĉas") estas nomo de folklora estaĵo de brazila amazonio, ĉefe de Parao, speco de vampiro. Ĝi estus fluganta preskaŭ nevidebla estaĵo kiu venas nokte kaj ĵetas punton de lumo sur homoj, tiuj lumoj vundus haŭton kaj eltirus sangon de la viktimojn. 

Dum 1977 kaj 1978 estis "epidemio" de chupa-chupa en urbo Colares, kaj oni pensis pri flugantaj teleroj, sekve, brazila aerarmeo investigis la kazon per "Operação Prato" ("Plata Operaco"), sed sen praktikaj konkludoj.

Kategorio:Brazila folkloro
Kategorio:Vampiroj
Labormigradoj de aŭvernjanoj

Franca Meza Masivo, kaj precipe Cantal (pr: kantal') en pasintaj jarcentoj tradicie ekspedis fortan nombron da laboristoj eksteren, por ekzemplo en jaro 1800  Cantal-aj laboristoj migris en ĉiajn angulojn de Francio, kaj - al Hispanio.

Tio estiĝis tradicio ĉefe en la vilaĝoj de la altebenaĵoj, kie paŝtejoj estas la ununura enspezfonto, kaj la vintroj estas longaj kaj rigoraj. Tial la loĝantoj plenumas tutan ĉielarkon da metioj: hakistoj, ĉevalvendistoj, grenrikoltistoj, kolportistoj, kaldronfaristoj, ladoprilaboristoj. Ili forestas de siaj vilaĝoj dum longaj tempoj, foje dekkvin aŭ dekok monatoj, eĉ du jaroj, ĝis kiam iliaj varostokoj estas elĉerpitaj.

Pri tio tradicioj estis tre lokitaj, laŭ vilaĝoj. Ekzemple en komunumo *Lugarde* plejmulto de la viroj estas kolportistoj de patro al filo. En *Chaudes-Aigues* (pr: ŝodezeg') ili estas specialigitaj kiel lignaĵistoj. Tiuj de *Pleaŭ* (pr: pleo') estas famaj pro sia talento kiel kaldronistoj; en 1806 la kaldronistoj el *Pleaux* estas disigitaj en tuta Francio, pluraj establis sin eksterlande ĉefe Nederlandon, kaj Hispanion. 

En Parizon:
Fine de la 19-a jarcento la aŭvernjanoj venintaj konsistigadis grandan parton de la loĝantaro de Parizo, ili venis, ĉefe por krei malgrandajn butikojn kaj trinkejojn. La aŭvernjanoj iĝis tiom multaj, ke aperis kun ili "aŭvernjaj baloj" por ili, kie komence oni ludis la tradiciajn dancojn kun la tradicia sakŝalmo, aŭ france *musette* (pr: müzet'), poste sakŝalmoj estis anstataŭigitaj per nove inventita akordiono aŭ tirharmoniko; tio estis la origino de muzika popola genro musette, kiu iĝis furora dum unu jarcento, kaj ofte iĝis eksterlande simbolo de franca popola kulturo.

Kategorio:Aŭvernjo
Aŭvernjo
Kategorio:Laboro en Eŭropo
Distrikto Breisgau-Hochschwarzwald

La **distrikto Breisgau-Hochschwarzwald** - *Breisgau* [prononco "**Brajs**gaŭ"] estas la regiono de la rejna valo kaj apudaj valoj rekte ĉirkaŭ la urbo Freiburg, *Hochschwarzwald* [prononco "**Ho:ĥ**ŝvarcvalt"] la kerna parto de la mezalta montaro Nigra Arbaro - situas en la sudokcidento de la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Freiburg. La distrikto estas parto de la distriktaro Freiburg kaj de la regiona ligo Suda Supra Rejno.

La distrikto havas areon de 1 378 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn. Najbaras la distriktoj Emmendingen norde, Schwarzwald-Baar oriente, Waldshut sudoriente kaj Lörrach nordoriente. La rivero Rejno konsistigas la  al la regiono Alzaco de la najbara ŝtato Francio. Okcidente de la distrikto Breisgau-Hochschwarzwald situas la franca departemento Haut-Rhin. La eksterdistrikta urbo Freiburg komplete ĉirkaŭiĝas de la distrikto kaj estas la administra sidejo, sed mem ne apartenas al la distrikta teritorio. La distrikta administrejo havas du filiojn en Müllheim kaj Titisee-Neustadt.

Parto de la distrikta teritorio estas la monto *Kaiserstuhl*, kie estas konataj vitejoj laŭ kiuj nomiĝas la tie kultivita kaj produktita blanka vino. La distrikto per la rejna valo kaj la kerna parto de la Nigra Arbaro kunigas tre malsamajn pejzaĝojn. La rejna valo havas tre mildan kaj sunoriĉan klimaton, tie troviĝas statistike plej varma punkto de Baden-Virtembergo, unu el la plej varmaj regionoj de Germanio, dum la monto *Feldberg* meze de la Nigra Arbaro estas la statistike plej malvarma punkto de la federacia lando. Vintre la montara parto de la distrikto estas tre ŝatata por skikurado (moviĝi horizontale sur speco de skioj), kaj ankaŭ eblas tradicie skii (do subengliti montajn deklivojn per iom alia speco de skioj) - tamen por ŝatantoj de tradicia skiado konkurencas la relativa proksimeco de la Alpoj, kie la montoj pli altas kaj la skiado pli aventuras.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Forstamt Muellheim.JPG|Müllheim (Badeno)
Dosiero:Staufen_-_Hauptstraße.jpg|Staufen (Breisgau)
Dosiero:Breisach - Radbrunnenturm.jpg|Breisach (Rejno)
Dosiero:NeustadtTitisee.jpg|Titisee-Neustadt


B
B
Monchy-Cayeux

eta|la preĝejo
**Monchy-Cayeux** (pr. Mõŝi' kajö') estas franca komunumo lokita en la departemento Pas-de-Calais kaj en la regiono Hauts-de-France. Ĝi havas proksimume 275 loĝantojn.

## Demografio 
Evoluo de la loĝantaro|
1962= 283|
1968= 313|
1975= 286|
1982= 277|
1990= 297|
1999= 274|

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pas-de-Calais

Kategorio:Komunumoj de Pas-de-Calais
Gerald Gardner

**Gerald Brosseau GARDNER** (naskiĝis la 13-an de junio 1884 – mortis la 12-an de februaro 1964) estis brita ŝtatoficisto, amatora antropologo, verkisto kaj klerulo pri okultaj fakoj. Li verkis kelkajn el la plej fundamentaj tekstoj de moderna viko kaj estas rigardata kiel la ĉefa fondinto de ĉi tiu religia movado.

## Eksteraj ligiloj 
* GeraldGardner.com

Gardner, Gerald
Gardner, Gerald