open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gyňov

eta|dekstra|330ra|Gyňov situas en la plej griza regiono

**Gyňov,** hungare **Hernádgönyű** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: 171 m
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 044 14
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Gyňov situas laŭ dekstra bordo de Hernád, fine de sakovojo, laŭ fervojo Miskolc-Košice. La lasta urbo troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1268 en formo *"Gvnv"*. En 1910 loĝis en Hernádgönyű 351 homoj, (211 hungaroj, 139 slovakoj, unusola germano). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Hernádgönyű rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Gyňov 582 homoj, (579 slovakoj, 2 ukrainoj) (laŭ http://adatbazis.mtaki.hungary.com ).

## Eksteraj ligiloj 
* Gyňov en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Kitzbühel

**Kitzbühel** [kicbil] estas urbo en Tirolo (Aŭstrio), ĉefurbo de samnoma distrikto. Ĝi situas en la Alpoj en la valo de Kitzbühler Ache kaj estas unu el la plej renomaj vintrosportejoj de Aŭstrio.

Supre de la urbo situas la ski-konkursejo Streif, atingebla per la telfero Hahnenkammbahn.

## Urbopartoj 
Am Horn, Aschbachbichl, Badhaussiedlung, Bichlach, Ecking, Felseneck, Griesenau, Griesenauweg, Gundhabing, Hagstein, Hausstatt, Henntal, Jodlfeld, Kaps, Mühlau, Obernau, Schattberg, Seereith, Siedlung Frieden, Sonnenhoffeld, Staudach, Stockerdörfl, Zephirau.

## Najbaraj komunumoj 
* Aurach bei Kitzbühel
* Jochberg
* Kirchberg in Tirol
* Oberndorf in Tirol
* Reith bei Kitzbühel

## Famuloj 
En Kitzbühel mortis la hungaraj ministroj Béla Jurcsek kaj Árpád Henney, krome la pentristo Alfons Walde.

## Ĝemelaj urboj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Komunumoj de Tirolo
Kategorio:Urboj de Aŭstrio
Ĉelteorio

La **ĉelteorio** estas teorio, kiu baziĝas sur postulato, ke ĉiuj organismoj konsistas el ĉeloj.

Tiu ĉi teorio sekvigis ampleksajn konkludojn: Kreskado estas procezo, laŭ kiu produktiĝas pli kaj pli da ĉeloj, kiuj ekestas el pli fruaj ĉeloj. Ankaŭ en la procezo de reproduktado de bestoj (inkluzive de la homoj) la ĉelo havas centran rolon. Novaj individuoj ĉiam ekestas el vivaj ĉeloj per ĉeldivido, neniam per abiogenezo, la ekesto de ĉeloj el neviva materialo. La agnosko de la ĉela teorio fine gvidis al fundamenta moto de biologio, kiu latine formuliĝis tiel: '** ("ĉiu ĉelo [ekestas] el ĉelo").

## Historio de la ĉelteorio 
La evoluo de la ĉelteorio estas proksime ligita al la historio de la ĉelbiologio. Post la invento de optikaj aparatoj kiel la mikroskopo eblis ekzameni la detalan anatomion de plantoj. En la jaro 1665 Robert Hooke unuafoje uzis la vorton "ĉelo" (latine **', "ĉambreto"), post kiam li observis ĉelojn en la histo de korko. Pli poste li trovis similajn strukturojn en aliaj plantoj.

En sia lernolibro "fitotomio" ("planta anatomio") dum la jaro 1830 la medicinisto kaj botanikisto Franz Julius Ferdinand Meyen priskribis la mikroskope observeblan detalan konstruon de la plantaj organoj el ĉeloj.

La ĉelteorio unuafoje dum la jaro 1838 de la germana botanikisto Matthias Schleiden estis formulita por la plantoj. Samjare la same germana sciencisto Theodor Schwann ampleksigis tiun teorion al bestaj organismoj. La esenca komuneco de ĉiuj vivaj organismoj tiel estis substrekita. La observoj kaj pripensoj estis kolektitaj en la verko "mikroskopaj ekzamenoj pri la konformeco en strukturo kaj kreskado de bestoj kaj plantoj" de Theodor Schwann, kiu publikiĝis en 1839. La aŭtoro ankaŭ formulis la bazajn principojn de embriologio, observante, ke ovo estas unuopa ĉelo, kiu fine evoluas ĝis plena organismo. 

La teorio dum la 1850-aj jaroj de la berlina kuracisto Rudolf Virchow ampleksiĝis por la homa medicino. Dum 1858 Virchow publikigis sian teorion de "ĉela patologio", kiu postulas, ke malsanoj baziĝas je perturboj de la korpaj ĉeloj. Tiu teorio estas unu el la sciencaj kolonoj de la nuntempa patologio. La influo de mikroorganismoj (kiel bakterioj, arĥeoj, protistoj, fungoj, certasence ankaŭ virusoj) je malsanoj por Rudolf Virchow tamen ankoraŭ ne havis rolon.

Pro la sciencaj esploroj de Louis Pasteur la ebleco de abiogenezo aŭ "spontana ekesto" (*generatio spontanea*) de ĉeloj estis definitive ekskludita.

## Centraj principoj 
La nuntempe ĝenerale akceptitaj principoj de la ĉelteorio estas:

* Ĉiuj organismoj konsistas el unu ĉelo aŭ pluraj ĉeloj.
* Ĉeloj ekestas ĉiam el aliaj ĉeloj per ĉeldivido.
* Ĉiuj ĉeloj en sia baza strukturo kaj bioĥemiaj meĥanismoj esence konformas. 
* La ĉelo estas la baza unuo por la strukturo kaj funkciado de la organismoj.
* La baza metabolismo okazas ene de la ĉeloj. 
* Genetika materialo, do la informoj de genoj, estas plusdonitaj dum la ĉeldivido.

Kategorio:Biologio
Kategorio:Teorioj
Robert Brown (botanikisto)

**Robert Brown** (n. la 21-an de decembro 1773 en *Montrose (Angus)*; m. la 10-an de junio 1858 en Londono) estis skota botanikisto. Lia oficiala botanika aŭtora mallongigo estas "R. BR.".

## Vivo kaj laboro 
Robert Brown studis en la universitato de Edinburgo medicinon kaj botanikon. Dum la jaro 1795 li iĝis armea kuracisto en Irlando. Tie li kolektis multnombrajn plantojn kaj renkontis la londonan botanikiston Sir Joseph Banks, kiu ebligis al li la partoprenon de vojaĝo al Aŭstralio sur esplora kaj kartografia ŝipo. Brown tie kolektis kaj studis inter la jaroj 1801 kaj 1805 preskaŭ 400 botanike plejparte nekonatajn plantospeciojn. Post sia reveno al Eŭropo li ĝis la jaro 1810 okupiĝis pri la sistemigo kaj prilaboro de tiu kolekto, fine publikigis siajn rezultojn kaj poste kiel bibliotekisto de la "Linea Societo de Londono" ankaŭ administris la ampleksajn kolektojn de Joseph Banks je libroj kaj plantoj. Post la morto de Joseph Banks ties kolektoj transiris al la Brita Muzeo, kaj Robert Brown tie ricevis postenon kiel bibliotekisto kaj gvidanto de la botanikaj kolektoj. Inter la jaroj 1849 kaj 1851 Robert Brown estis la prezidanto de la "Linea Societo de Londono" kaj publikigis multnombrajn sciencajn verkojn.

Inter la unuaj sciencaj esploroj de Robert Brown estis la ekzamenado de la muskoj, kiuj tiutempe ankoraŭ tre malsufiĉe estis studitaj. Li konsciigis, ke ankaŭ por la sistema ordigo de la plantoj laŭ la natura sistemo de laboroj de *Augustin-Pyrame de Candolle* ekzaktaj histologiaj-morfologiaj studoj helpe de mikroskopo estas granda helpo. Sekve li sukcesis pri decidaj malkovroj rilate al la planta morfologio.

Dum la studo de orkideoj li en la ĉeloj ripete rimarkis etan korpon, kiun aliaj sciencistoj vidis antaŭ li sed neniam vere atentis. Dum Robert Brown donis al la korpeto la nomon *nucleus* (nukleo) kaj rekonis ĝian gravan lokon en la embria evoluo. Per tiu malkovro de la ĉela nukleo Robert Brown interalie influis la botanikiston Matthias Jacob Schleiden kaj influis la ekeston de la ĉelteorio.

La sciencaj bazoj por la plej konata malkovro de Robert Brown, la Brown-a movado (aŭ pli esperante *"Braŭna"*) estas ekster la fako bokaniko kaj nur plene klariĝis dum la jaro 1905 de la germano Albert Einstein kaj 1906 de la polo *Marian Smoluchowski*.

## Honorigoj 
Dum la jaro 1812 li elektiĝis membro de la Reĝa Societo de Londono, kiu dum 1839 atribuis al li la honoran medalon "Copley".

La planta genro *Brunonia* (SM.) el la familio de goodenacoj honore al li ricevis sian nomon.

## Eksteraj ligiloj 
* [biografieto en la arkivo de la Reĝa Societo de Londono (angle)](http://www.royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqSearch=(Surname='Brown')&dsqPos=11) 

Kategorio:Botanikistoj
Kategorio:Skotoj
Kategorio:Britoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1773
Kategorio:Mortintoj en 1858
Opočno (kastelo)

eta
**Kastelo Opočno** situas en samnoma urbeto Opočno en Ĉeĥio, en regiono Hradec Králové, distrikto Rychnov nad Kněžnou, 5 km sudoriente de Dobruška.

Unu el la plej valoraj kaj plej bone konservitaj renesancstilaj konstruaĵoj en la lando.

## Historio 
Renesanca kastela komplekso posedita de elstara ĉeĥa nobela familio Trčka z Lípy estis konstruita surloke de gotika burgo kaj post la tridekjara milito baroke adaptita laŭ la projekto de Giovanni Battista Alliprandi por la nobela familio Colloredo-Mansfeld.
eta|maldekstra|interna korto

## Vidindaĵoj 
### Interne 
* kastelaj salonoj riĉe ekipitaj en baroka kaj rokoka stiloj
* bildgalerio (kun verkoj de precipe italaj pentristoj)
* biblioteko
* ampleksa armilejo
* etnografiaj salonoj

### Ekstere 
* korto kun tipa renesanca arkaĵaro
* terasaj ĝardenoj
* 22hektara angla parko kun valoraj kreskaĵoj kaj pluraj romantismaj konstruaĵoj (belvedero, rajdejo, pilkludejo k.a.)

## Praktikaj informoj 
* La kastelo situas proksime al la ĉefplaco, ĝi estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.
* La trarigardo kun ĉiĉerono okazas en 2 itineroj (la granda, 75 minuta, kaj la mallongigita, 50 minuta).
* Koordinatoj GPS: X:35-79-600, Y:55-71-053

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala kastela retpaĝaro ĉeĥe, angle
* Turismaj informoj angle

Kategorio:Konstruaĵoj en Opočno
Kategorio:Kasteloj en Regiono Hradec Králové
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Hradec Králové
*
Krakovec

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Rakovník. Pri parto de municipo Laškov temas artikolo Krakovec (Laškov).*

**Krakovec** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Mezbohemia regiono, en suda parto de distrikto Rakovník. En  ĝi havis .

## Historio 
Ĝi estis fondita en 1315 de reĝo Johano de Luksemburgio.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
Dominanto kaj ĉefa vidindaĵo de la municipo estas ampleksa ruino de la burgo Krakovec, en kiu antaŭ sia foriro ĝis Konstanco restadis Majstro Jan Hus.

## Partoj de municipo 
Municipo Krakovec konsistas el du partoj, kiuj situas en katastra teritorio *Krakovec u Rakovníka*:
* **Krakovec**
* Zhoř

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Rakovník
Kategorio:Municipoj en distrikto Rakovník
Kategorio:Setlejoj en Plasa montetaro
Kategorio:Setlejoj en PPR Křivoklátsko
Kámen (distrikto Pelhřimov)

Municipo **Kámen** situas en Ĉeĥio, regiono Vysočina, distrikto Pelhřimov. En  ĝi havis .

## Historio 
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el 1316.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Kámen**
* Nízká Lhota
* Nový Dvůr

## Vidindaĵoj 
* burgo Kámen, publike alirebla
* Preĝejo de Virgulino Maria la Dolora

## Pluaj fotoj 

Kámen - obec.JPG|Municipo Kámen - vido el la burgo


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Municipoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Paraíba do Sul

250px|dekstra|eta|Situo de Paraíba do Sul
eta|Urbodomo de Paraíba do Sul
eta|Ponto super la Rivero Paraíba do Sul
**Paraíba do Sul** (22°09'43" S; 43°17'34" U) estas municipo kaj urbo de Rio-de-Ĵanejrio, Brazilo. Ĝi havas 580,803 km², en kiuj loĝas ĉirkaŭ 40 000 loĝantoj.

## Esperanto-movado 
Hodiaŭ estas gastiganto de Pasporta Servo tie.

Kategorio:Municipoj de Rio-de-Ĵanejrio
Kámen (burgo)

eta|230px
**Burgo Kámen** situas en samnoma vilaĝo Kámen en Ĉeĥio, en regiono Vysočina, distrikto Pelhřimov.

## Historio 
Origine gotika burgo, la unuan fojon menciita en 1316, estis rekonstruita en la 17-a kaj 19-a jarcentoj.
La nunan aspekton ĝi ricevis post la kompleta rekonstruo en la 70-aj jaroj de la 20-a jarcento.
Ĉirkaŭita de romantisma parko kun ampleksa kolekto de alpaj kreskaĵoj.

## Vidindaĵoj 
* Historia ekspozicio de Malnova palaco
* Ekspozicio „Loĝ- kaj vivstilo en la nobela sidejo en la 19-a kaj komence de la 20-a jarcento“
* Ekspozicio de historiaj motorcikloj
* Ŝtonkolekto el Muzeo Vysočina
* En la burga servistejo - ekspozicio de popolaj religitemaj pentraĵoj

## Praktikaj informoj 
* La burgo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.
* La trarigardoj okazas kun ĉiĉerono.
* Estas organizataj ankaŭ koncertoj kaj portempaj ekspozicioj.
* Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.

Kategorio:Kámen (distrikto Pelhřimov)
Kategorio:Burgoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Pelhřimov
Kategorio:Muzeoj en Ĉeĥio
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Pola landvojo n-ro 12

**Pola landvojo n-ro 12** (**DK12**) estas landvojo je longeco ĉirkaŭ 730 km. Ĝi lokiĝas sur terenoj de Malsuprasilezia Provinco, Lubuŝa Provinco, Grandpollanda Provinco, Lodza Provinco, Mazovia Provinco kaj Lublina Provinco.

## Pli gravaj urboj laŭlonge de DK12 
*Łęknica - landlima trairejo al Germanio
*Żary () - pretervojo
*Żagań - pretervojo
*Szprotawa - pretervojo
*Przemków - pretervojo
*Drożów ()
*Głogów -
*Szlichtyngowa
*Wschowa
*Leszno ()
*Krzemieniewo
*Gostyń- pretervojo (planata)
*Borek Wielkopolski-pretervojo
*Jarocin (, )
*Pleszew ()
*Kalisz () - pretervojo
*Błaszki
*Sieradz (, )
*Zduńska Wola ()
*Łask ()
*Piotrków Trybunalski (, , , ) - pretervojo
*Sulejów ()
*Opoczno
*Przysucha
*Radom (, ) - pretervojo
*Zwoleń () - pretervojo (planata)
*Puławy - pretervojo (, )
*Żyrzyn (, )
*Kurów
*Lublin (, , ) - pretervojo (planata)
*Świdnik () - pretervojo
*Piaski () - pretervojo 
*Chełm
*Berdyszcze - landlima trairejo al Ukrainio
Canavalia rosea

eta|*Canavalia rosea*
**Canavalia rosea** aŭ **Canavalia maritima**) estas planto trovebla en tropikaj kaj subtropikaj marbordaj dunoj. Ĝi estas reprezentanto de la planta genro *Canavalia*, kaj membras en la granda biologia ordo de fabaloj.

La planto estas unu el pluraj deklaritaj herboj en la produktaĵo "Spico" origine vendita sub la pretendo esti incenso de pluraj herboj, sed fakte provizita per aldona sintetika narkotaĵo kaj uzita kiel moda drogo. La droga efiko do probable ne rilatas al la aldono de la planto al la miksaĵo, sed al la aldona sintetika narkotaĵo, kaj la deklaritaj herboj "ŝajnigu" sendanĝerecon de la produktaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj el la retejo *aluka.org* pri la plantaro de Afriko

Kategorio:Fabacoj
Choustník (burgo)

**Burgo Choustník** (prononcu *Ĥoŭstnik*) estas burgo situanta en samnoma vilaĝo Choustník en Ĉeĥio, en Sudbohemia regiono, distrikto Tábor, 25 km sudoriente de la urbo Tábor.

Romantiketosa ekskursocelo kun bela panoramo de la ĉirkaŭaĵo.

## Historio 
Gotika burgo, konstruigita inter 1262 kaj 1282 de Beneš z Choustníka, estis ekde 1322 posedaĵo de elstara nobela familio familio Rožmberk, kiu en 1430 konsiderinde ampleksigis ĝin. En 1597 Petr Vok z Rožmberka vendis ĝin kaj ekde 1614 la burgo estas konsiderata kiel neloĝata. Komence de la 21-a jarcento estis realigita ampleksa konservado de la muraro.

## Vidindaĵoj 
* Burga arealo, speciala tipo de t.n. duoba burgo kun du prismaj turoj kaj du palacoj
* Norda turo adaptita je belvidejo
* „Rokurbo“ (komplekso de rokoj) proksime al la burgo

## Praktikaj informoj 
* La burgruino estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.
* Trarigardoj okazas memstare sen ĉiĉerono.
* Meze de julio estas organista tradicia Mezepoka festo.

Dosiero:Hrad Choustnik hlavni vez.jpg
Dosiero:Ruiny choustnik 1.jpg
Dosiero:Ruiny choustnik 2.jpg
Dosiero:Hrad Choustník - zeďa okno.JPG

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la burgo sur la komunuma retpaĝaro

Kategorio:Choustník
Kategorio:Burgoruinoj en Sudbohemia regiono
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Tábor
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Sudbohemia regiono
Svojanov (burgo)

eta
**Burgo Svojanov** situas en samnoma komunumo Svojanov en Ĉeĥio, en regiono Pardubice, distrikto Svitavy, 15km sudoriente de Polička.

## Historio 
Origine reĝa burgo de Přemysl Otakar la 2-a, larĝigita en la 15-a jarcento, estis adaptita en renesanca kaj post incendio en 1842 en empira stiloj.

eta|maldekstra

## Vidindaĵoj 
* 1-a itinero: la burga arealo, restaĵoj de la malnova palaco, turo Hláska, burga ĝardeno
* 2-a itinero: nova empira palaco kun ekspozicio pri historio de la burgo, daŭraj ekspozicioj – figuraj ceramikaĵoj de Jan Kutálek, imitaĵoj de mezepokaj vitraĵoj (pokaloj, glasoj), ĉeĥa pentroarto de la 19-a jarcento, reliefoj de R.Bruno

## Praktikaj informoj 
* La burgo estas publike alirebla ekde aprilo ĝis oktobro.
* Trarigardoj de la 1-itinero okazas memstare, la 2-a itinero kun ĉiĉerono.
* En la burgo okazas diversaj kulturaj aranĝoj.
* Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.
* Koordinatoj GPS: X:36-01-893, Y-55-00-515, ĉeno 0100HR

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala burga retpaĝaro
* Virtuala promeno tra la burgo

Kategorio:Svojanov
Kategorio:Burgoj en Regiono Pardubice
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Pardubice
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Choustník

**Choustník** () estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Sudbohemia regiono, distrikto Tábor. 25&nbsp;km sudoriente de la urbo Tábor. En [[]] ĝi havis .

Dominaĵo kaj ĉefa vidindaĵo de la komunumo estas ampleksa ruino de la burgo Choustník, publike alirebla.

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1282.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Choustník**
* Kajetín
* Předboř

## Pluaj fotoj 

Choustník - zámek.jpg|Konstruaĵo de kastelo
Choustník - hrad.JPG|Burgo Choustník super la samnomata municipo


Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Tábor
Kategorio:Municipoj en distrikto Tábor
Kategorio:Setlejoj en Montetaro Křemešník
Krakovec (burgo)

eta
**Burgo Krakovec** situas en samnoma vilaĝo Krakovec en Ĉeĥio, en Mezbohemia regiono, distrikto Rakovník, 15 km de Rakovník.

En 1414 antaŭ forveturo al Konstanco restadis en ĝi Majstro Jan Hus. La konstruaĵo estas unu el malmultaj konserviĝintaj transiraj tipoj inter burgo kaj kastelo kaj unu el malmultaj burgoj konstruitaj dum regado de Venceslao la 4-a.

## Historio 
eta|maldekstra|aspekto de la burgo fine de la 19a jarcento
Ampleksa ruino de la burgo, konstruita en 1383 de la reĝa konstrumetiejo por Jíra z Rostok, burgravo de Křivoklát. En 1783 ĝi estis detruita de incendio. En 1915 Klubo de ĉeĥaj turistoj aĉetis ĝin de la lasta posedanto Max von Croÿ-Dülmen. La nomon Krakovec portas la ruino nur ekde la jaro 1920. La muraro estis iom post iom konservita kaj la burgo alirebligita.

La loko fariĝis ankaŭ ŝatata loko por filmistoj - i.a. estis tie filmita fama ĉeĥa porinfana muzikalo *Ať žijí duchové* (Vivu la spiritoj!) (1977) kaj filmfabelo *Princ a Večernice* (Princo kaj Vesperstela princino) (1979).

## Vidindaĵoj 
* Unika burga arkitekturo, multe da konservitaj gotikaj arkitekturaj elementoj, duoncilindra turo , kapelo
* Nove refarita ligna alirponto, konstruita per tradicia ĉarpentista maniero

## Praktikaj informoj 
* La burgo estas publike alirebla ekde marto ĝis oktobro.
* La trarigardoj okazas kaj memstare, kaj kun ĉiĉerono.
* En la arealo estas organizataj diversaj historiaj festoj kaj kulturaj aranĝoj.
* Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala burga retpaĝaro ĉeĥe, germane, angle

Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Rakovník
Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Rakovník
Kategorio:Burgoj en Plasa montetaro
Kategorio:Krakovec
Kategorio:Jan Hus
Krakovec
Kategorio:Pereintaj setlejoj en PPR Křivoklátsko
Kategorio:Gotikaj burgoj en Ĉeĥio
Lichnice

**Lichnice** aŭ **Lichtenburk** estas burgoruino en Ĉeĥio. Ĝi situas en regiono Pardubice, distrikto Chrudim, troviĝanta sur samnomata rokaltaĵo en supermara alteco 480 m s. m. super urbo Třemošnice, per aerlinio 15 km sudokcidente de la urbo Chrudim.

## Historio 
Origine frugotika burgo, larĝigita en la 15-a jarcento kaj rekonstruata en la 16-a jarcento. Post fino de la tridekjara milito ĝi estis ruinigita kaj forlasita. Ekde 1933 ĝi estas iom post iom konservata.

## Vidindaĵoj 
*burga arealo, muzeo kun ekspozicio pri historio de la burgo 
*en Podhradí t.n. kverko de Žižka, memorinda arbo proksimume 800 jarojn aĝa
*belvidejo Dívčí kámen (Knabina ŝtono)

## Praktikaj informoj 
*La burgruino publike alireblas ekde aprilo ĝis septembro. 
*Trarigardoj okazas memstara kun enkonduka klarigo, ĉiĉerono disponeblas laŭ antaŭa interkonsento.
*Somere okazas en la burgo pluraj mezepokaj festoj kaj muzikaj festivaloj. *Aktualajn informojn vidu en la retpaĝaro.

Dosiero:Lichnice-leden.jpg
Dosiero:Zřícenina věže hradu Lichnice.jpg|turo
Dosiero:Pohled do dutiny Žižkova dubu v Podhradí u Lichnice.jpg|kverko de Žižka
Dosiero:Vyhlídka Dívčí kámen.jpg|belvidejo

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala burga retpaĝaro
*Turismaj informoj  angle

Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Třemošnice
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Chrudim
Kategorio:Burgoj en Fera montaro
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Lupeo

[eta|Lupeon oni povas uzi por esplori [poŝtmarkojn]]
eta|Lupeo estas uzinda ankaŭ por legi malgrandan tekston
[eta|En [plekti|plektado de punto helpas la lupeo]]
**Lupeo** estas konveksa lenso, kiu montras tre proksimajn objektojn, grandigante ĝis ĉirkaŭ dekfoje. Por uzi lupeon facile la lenso kutime havas framon kaj tenilon. La lupeo povas esti malgranda por porti en poŝo aŭ grandega modelo kun ĉirkaŭanta lumigilo por profesia uzo.

La grandecon de lupeo limigas la eco de lenso, ke grandaj lupeoj havas baldaŭ tro pezan lenson. Por tio tamen estas solvo, ĉar estas eble uzi Fresnel-lenson.

La lupeon profesie uzas ĥirurgoj, dentistoj, juvelistoj, horloĝistoj, kaj multaj aliaj. La detektivoj kiel Sherlock Holmes en literaturo estas ofte priskribata uzante la lupeon, ofte parodie.

Alia uzo de lupeo estas ke ĝi utilas por konverĝigi la sunradiojn ĝis la punkto ke ili povas bruligi paperon aŭ similan materialon. De tio devenas multaj eblaj precizaj uzoj, ekzemple manko de iloj por produkti fajron, kaj permesas historion kie okazas tiaj specialaj kazoj.

## Vidu ankaŭ 
* Povumo de lupeo

Kategorio:Optiko
Kategorio:Iloj
Kategorio:Uzado de vitro
Kategorio:Optikaĵoj
Mudug

eta|Situo de Mudug en Somalio
**Mudug** () estas administra regiono (*gobolka*) en nordocentra Somalio. Ĝi limas kun la etiopia regiono Ogadeno nordokcidente, la somaliaj regionoj de Nugaal kaj Galguduud kaj la Hinda Oceano sudoriente. La ĉefurbo estas Gaalkacyo (populacio 250,000).

Galgududo formas kun la regiono de **Mudug** la memdeklaritan ŝtaton Galmudugo.

Novembre de 2006, la Islamaj Kortumoj informis pri la kapto de Bandiiradley, strategie situa setliĝo ĉe la limo kun Puntlando. Tamen, parolanto de loka militestro Abdi Hassan Awale Qeybdiid respondis ke ties trupoj nur taktike retiriĝis el la areo. La Islamaj Kortumoj anoncis sian intencon iri kontraŭ Gaalkacyo, parto el kiu estas reklamita de Puntlando. Tamen, la Kortumoj ankoraŭ ne faris tiajn klopodojn kontraŭ Puntlando.

## Distriktoj 
La regiono de Mudug konsistas el ses distriktoj:

* **Gaalkacyo**
* **Galdogob**
* Hobyo
* Harardheere
* Jariiban

## Gravaj urboj kaj vilaĝoj en Mudug 
* Abaarey
* Afgumasoorey
* Bajeela
* Balanballe
* Bandiiradley
* Bardagool
* Bitaale
* Bacaadweyn
* **Beyra**
* Budbud
* **Bur Saalax**
* Ceel Dibir
* Ceel Huur
* Colguula
* Dabarroow
* Dagaari
* Dajimaale
* Docol
* Duqaaqa
* Gacanfare
* Galbarwaaqo
* Galinsoor
* Gawaan Dheere
* Godad
* Golol
* Gowlalo
* **Halabookhad**
* Haraahur
* Hiilalaaye
* Hilmo
* Iidaan
* Laanwaaleey
* Laasa Cadale
* Laguraqsay
* Mirsaale
* Qarqoora Dheer
* Qaydara
* **Qansaxle**
* **Roox**
* **Rigoomane**
* Sabacad
* Saqiiro
* Saxaqurun
* Sedex Xigle
* Wanakir
* Wargalo
* Wisil
* Xero Dhagaxley
* Xiindawaco
* Xingood

## Notoj 
Kategorio:Regionoj de Somalio
Blua nimfeo

La **Nila nimfeo** - latine *Nymphaea caerulea* ("blua nimfeo") aŭ *Nymphaea lotus* ("lotusa nimfeo"), en pluraj naciaj lingvoj nomata "egiptia lotuso" aŭ "blua lotuso" - estas blua akvoplanto el la genro *nimfeo* de la planta familio nimfeacoj, kiu interalie multnombre kreskas laŭlonge de la nordafrika riverego Nilo, sed ankaŭ en aliaj mondopartoj, ekzemple en Tajlando. Ĝi povas esti konfuzita kun la "blua lotuso", *Nelumbo nucifera*, ĉar historie ambaŭ plantoj celiĝis per la sama latina nomo. En pluraj antikvaj kulturoj de norda Afriko, interalie en Antikva Egiptio, Nubio kaj Abisinio, la antikva nomo de Etiopio, la planto havis sanktan statuson.

La folioj are estas larĝe rondecaj, havas diametron de 25-40 cm, kaj iom pli larĝas en la loko kie ili konektiĝas kun la folia tigo. La floroj havas diametron de 10-15 cm. Laŭ historiaj, grandparte mitologiaj, literaturaj fontoj, la floroj malfermiĝu matene, altiĝu ĝis la akvosurfaco, kaj vespere fermiĝu kaj subensinku. Tamen laŭ la moderna botanika scio la floraj burĝonoj altiĝu ĝis la akvosurfaco ene de du aŭ tri tagoj, poste kiam prete malfermiĝu proksimume je la naŭa horo matene kaj germiĝu ĉirkaŭ la tria horo posttagmeze (ne sinkante suben). La floroj havas petalojn plejparte helblue blankecaj ĝis ĉiele bluaj, kaj en la centro de la floro ŝanĝiĝas al helflava koloro.

La nila nimfeo konsideriĝis tre signifa en la egiptia mitologio, ĉar la laŭdira matena apero kaj vespera malapero kun la suno konsideriĝis simbola en la egiptia kulturo, laŭ kiu la suno havis altan kultan signifon. Laŭ iuj kredoj ĝi konsideriĝis, samkiel ovo, la origina ĝermejo de la dioj Atum, kaj laŭ aliaj kredoj Reo, ambaŭ sunaj dioj. Krome ĝi estis la simbolo de la egipta dio Nefertem.

La planto uziĝas en parfumoj kaj en aromoterapio.

## Psikoaktivaj kaj fiziologiaj efikoj 
Farmakologiaj studoj montris ke la planto havas psikoaktivajn ecojn, kaj povus esti uzita kiel sankta drogo en antikva Egiptio kaj eventuale en iuj antikvaj kulturoj de Sudameriko. Dozoj de 5 ĝis 10 gramoj de la floroj kreas mildan stimulon, ŝanĝiĝantan pensadon, trofortigitan vidan percepton, kaj mildajn halucinojn en la stato de fermitaj okuloj. La planto estas malproksime parenca al la "sankta lotuso" *Nelumbo nucifera*, kaj havas similajn psikoaktivajn efikojn. Ambaŭ plantoj enhavas la alkaloidojn *nuciferino* kaj *aporfino*.

Tiuj psikoaktivaj efikoj igas la planton esti probabla kandidato (el inter pluraj) esti la lotusa planto, kiun manĝis la mitaj *lotusomanĝantoj* (Λωτοφάγοι *lotofagoj*) en en la klasika verko Odiseado de Homero.

Laŭ iuj verkoj pri aromoterapio, la planto havu "diecan" esencon, kiu portu eŭforion, plialtigitan atenton kaj trankvilecon. Aliaj literaturaj fontoj citas kontraŭspasmajn kaj dormemigajn, purigajn kaj trankviligajn ecojn.

La planto estas unu el pluraj deklaritaj herboj en la produktaĵo "Spico" origine vendita sub la pretendo esti incenso de pluraj herboj, sed fakte provizita per aldona sintetika narkotaĵo kaj uzita kiel moda drogo. La droga efiko do probable ne rilatas al la aldono de la planto al la miksaĵo, sed al la aldona sintetika narkotaĵo.

## Referencoj 
Kategorio:Nimfeacoj
Jubbada Hoose

eta|Situo de Jubbada Hoose en Somalio
**Malsupra Juba** () estas administra regiono (*gobolka*) en la tradicia regiono de Jubalando en suda Somalio. Ties ĉefurbo estas Kismajo. Ĝi limas kun Kenjo okcidente, la somaliaj regionoj de Gedo kaj Meza Juba norde kaj oriente respektive kaj la Hinda Oceano sude.

La regiono nomiĝas tiele laŭ la rivero Jubba kiu trapasas tiun regionon kaj enfluas en la Hinda Oceano ĉe Goobweyen kaj tie la ruĝaj akvoj de la rivero Jubba miksiĝas spektakle kun la bluaj akvoj de la Hinda Oceano. Kismajo estas la dua plej loĝata urbo en suda Somalio.

Komerce, Kismajo estas konektita al Bardera kaj Baidoa, la plej proksimaj komercaj urboj. La haveno de Kismajo estis la juvelo de la markomerco en Somalio, ĉefe por la punktoj sude de Mogadiŝo.

La regiono de Jubbadda Hoose konsistas el kvar distriktoj:
* Kismaayo (ĉefurbo)
* Afmadoow
* Badhaadhe
* Xagar
* Jamaame

## Komerco kaj disvolvigaj projektoj 
Ĝis meze de la 1980-aj jaroj, la distriktoj Jilib kaj Bu'aale estis parto de la plej granda regiono de Malsupra Juba. Tiuj du distriktoj kune kun aliaj tri distriktoj (Sakow, Ceel Waaq, kaj Dujuma) prenitaj el la tiamaj Supra Juba nuntempe formas parton de la regiono Meza Juba.

## Administrado kaj sekureco 
Ekde la 1990-aj jaroj la milito eksplodis en tiu regiono. La Alianco de la Juba Valo (JVA), estrita de Kolonelo Barre Aden Hirale, regis la urbon kaj la regionon ĝenerale. La homoj en Kismajo vivis normale kaj negocis ĝis kiam la Islamaj Kortumoj (IK) konkeris Kismajon kaj kontrolis la areon septembre de 2006. La Transira registaro helpita de la Etiopia armeo konkeris la urbon en januaro de 2007.

Kategorio:Regionoj de Somalio
Nugaal

[eta|300px|La [Korno de Afriko vidata el satelito de NASA maje de 1993. La **Valo Nugaal** estas la plej hela zono okcidente de la foto ĉe la Hinda Oceano.]]

**Nugaal** aŭ Nugalo () estas unu el la plej malgrandaj administraj regionoj (*gobol*) de Somalio. Ĝi estas en nordoriento de la lando kaj ties ĉefurbo estas Garoowe.

Nugaal limas kun Etiopio kaj la somaliaj regionoj de Sool okcidente, Bari norde kaj Mudug sude, kun la Hinda Oceano oriente.

La regiono estas centra en la areo postulita de la registaro de Puntlando, kiu serĉas agnoskon kiel federa registaro ene de unuigita Somalio.

La plej grava, granda kaj klara geografia eco de la regiono de Nugaal estas la **Nugala Valo**, granda neprofunda akvokolekta areo, nutrata de la sezonaj riveroj Nugaal kaj Dheer kiuj fluas dum la pluva sezono de aprilo al junio.

La ĉefaj somaliaj klanoj kiuj loĝas en tiu regiono estas Majeerteen kaj Leelkase subklanoj de la Darodoj. La ĉirkaŭkalkulita populacio de la regiono estas  loĝantoj sed povus esti multe pliaj.

Decembre de 2004, Nugaal estis afektita de la cunamo kaŭzita de la Tertremo en Hinda Oceano en 2004.

Nugaal konsistas el 5 distriktoj:

* Eyl
* Burtinle
* Dangorayo
* Qarxis
* Garoowe

## Referencoj 
Kategorio:Regionoj de Somalio
Ex opere operato

**Ex opere operato**, latina esprimo propra de la katolika doktrino de sakramentoj, ekeldirita en la dokumentoj de la Trenta Koncilio litere signifas "pro la fakto mem ke la afero estas farita". Ĝi rilatas al la certeco ke realigante la sakramentojn, la eventuala morta peka stato de la administranto ne povas senvalidigi la efikon de la sakramenta agado. Ekzemple, la sakramenta absolvo de pekoj disdonita de sacerdoto en morta peka stato konservas la tutan sian validecon, kondiĉe ke la administranto intencu fari kion faras la eklezio. 

Temas pri preciza teknika esprimo, tamen facile miskomprenebla, pro nescio aŭ ironio, kvazaŭ per ĝi oni permesu, aŭ eĉ instigu, la administraton ricevi sakramenton sendepende de sia interna anima dispozicio. Per tia esprimo la Katolika Eklezio intencas distanciĝi el la protestanta instruo (eble pli iama ol nuna) laŭ kiu la malinda administranto, ŝajne ne fakte, konfecias sakramenton. Pro tio, sekve, katolikoj obĵetas: administrato neniam scios ĉu mem ricevis sakramenton.  
La kontraŭo estas esprimata per *ex opere operantis* ("per la ago de tiu kiu agas" = anima dispozicio de la sakramente administrato).

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Kristana teologio
Košická Belá

**Košická Belá,** hungare **Kassabéla** (kaŝabEla), germane **Bella** estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Košická Belá situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 15 km.
  
## Historio 
La preĝejo estis unue menciita en la jaro 1311, la vilaĝo en 1397 en formo *"villa Johannis"*. En 1497 la poloj detruis la vilaĝon. En 1910 loĝis en Kassabéla 880 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Košická Belá 940 homoj, (936 slovakoj, po 1 hungaro, ruteno kaj ĉeĥo).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1942

## Famuloj 
En la tiama Kassabéla naskiĝis hungara kardinalo János Scitovszky.

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Poproč (distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo)

**Poproč** (hungare *Jászómindszent* (jAsOmindsent)) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Poproč situas en sudorienta parto de Slovaka ruĝmontaro, fine de vojo el Jasov.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en 1255. Komence de la 20-a jarcento oni minadis tie diversajn maloftajn ercojn. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Ždaňa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Jászómindszent rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. En 2001 loĝis en Poproč 2784 homoj, (2739 slovakoj, 12 hungaroj, 10 ĉeĥoj, 5 ukrainoj, 2 germanoj kaj aliaj).
 
## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1518, en 1766 trakonstruita
* kapelo omaĝe al Rozaria Dipatrino

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Ex opere operantis

**Ex opere operantis**, latina eldiro kiu litere substrekas "Per la ago de la aganto". Kontraŭe al "ex opere operato" kiu litere diras "Per la fakto mem ke la ago estas farita", estas esprimo de la katolika teologio originita el la dokumentoj de la Trenta Koncilio, kaj aludas la validecon de la sakramento. Laŭ tiu esprimo, la valideco de la sakramentoj dependas ankaŭ de la intenco kaj anima dispozicio de la ricevanto, ne "ex opere operato", nome de la morala digneco de la administranto. La esprimo kaj la koncepto teknikiĝis en la Trenta Koncilio pritraktanta la sakramentan doktrinon, laŭ kiu la valido de la sakramentoj, kaj aliro al la Dia Graco, dependas de la ricevanto ne de la administranto.

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Kristana teologio
Manzanar

dekstra|240px|eta|La koncentrejo Manzanar

**Manzanar** estis usona koncentrejo por japanoj kaj japandevenaj usonanoj dum la dua mondmilito. Ĝi estas la plej konata el la 10 koncentrejoj en Usono, kiuj akceptis ĝis 110.070 malliberuloj.

Manzanar situas ĉepiede de la Sierra Nevada en la valo Owens en Kalifornio, inter la urboj Lone Pine sude kaj Independance norde, ĉirkaŭ 370&nbsp;km nordoriente de Los-Anĝeleso.
La hispandevena nomo signifas pomujaron.

La nacia parkoservo (angle: National Park Service, NPS) konsideras Manzanar-on la plej bone konservitan ekskoncentrejon kaj nomis ĝin oficiale *Historia nacia loko Manzanar*

## Historio 
Longe antaŭ la alveno de la unuaj malliberuloj en marto 1942 Manzanar estis loĝloko de indianaj triboj, kiuj loĝis ĉefe en vilaĝoj proksime al la riveretoj de la regiono. Brutbredistoj kaj ministoj oficiale kreis la urbon de Manzanar en 1910, sed devis forlasi ĝin en 1929 post kiam la urbo de Los-Anĝeleso aĉetis la rajtojn pri la akvo kaj sekigis la tutan regionon, sed ankaŭ tiun de la epoko de la agrikulturistoj, de la indianoj (Pajuteoj) kaj de la rolo de la akvo en la valo Owens.

## Vidu ankaŭ 
* Jerome War Relocation Center, simila koncentrejo en Arkansaso.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Kalifornio
Kategorio:Koncentrejo
Košické Oľšany

**Košické Oľšany** ( (kaŝaolĉvAr)) estas unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
Košické Oľšany situas laŭ rojo, laŭ ĉefvojo Sečovce-Košice. La lasta urbo troviĝas 7 km.
  
## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1288 en formo *"villa Olchwar"*. Iom poste 2 vilaĝoj formiĝis: Supra kaj Suba Olcsvár-oj. En 1910 loĝis en Alsóolcsvár (=Suba) 243 homoj, en Felsőolcsvár (=Supra) 405 homoj, en ambaŭ (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Košické Oľšany 1119 homoj, (996 slovakoj, 94 ciganoj).
 
## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Stefano la 1-a (Hungario)

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Kecerovce

eta|dekstra|330px|Kecerovce troviĝas en la plej griza parto

**Kecerovce,** hungare **Kecer** estas unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 14&nbsp;km²
* Supermara alteco: 307 m
* Loĝantaro: 2710
* Poŝtkodo: 044 47
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Kecerovce situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas 20&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Vilaĝo "Kecerkosztolány" estis unue menciita en la jaro 1229, apuda vilaĝo "Kecerpeklény" en 1427. En 1910 loĝis en Kecerkosztolány 286 homoj, en Kecerpeklény 410 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros (reĝa departemento), al distrikto de Lemes, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1939-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Kecerovce 2333 homoj, (1442 ciganoj, 863 slovakoj, 7 ĉeĥoj, 2 ukrainoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) de 1602 en vilaĝparto Kecerkosztolány

## Eksteraj ligiloj 
* Kecerovce en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Nováčany

eta|dekstra|330px|Nováčany situas en la plej griza regiono

**Nováčany,** hungare **Jászóújfalu** (jAsOUjfalu) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 km²
* Supermara alteco: 334 m
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 044 22
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Nováčany situas sub monto 727 m-ojn alta, laŭ traira flankovojo. Košice troviĝas 15 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1323 en formo *"Wyfolu"* (=nova vilaĝo). En 1910 loĝis en Jászóújfalu 418 homoj, (297 hungaroj, 117 slovakoj, 3 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1944 Jászóújfalu rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Nováčany 657 homoj, (627 slovakoj, 10 ciganoj, 6 hungaroj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* romkatolika preĝejo omaĝe al martiro Sankta Stefano

## Famuloj 
En la iama Jászóújfalu naskiĝis hungara aktoro Ádám János Láng.

## Eksteraj ligiloj 
* Nováčany en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
RVB (kolormodelo)

200ra|eta|Adicia kolormiksado. Projekciado de bazaj koloroj al ekrano montras kombinitajn kolorojn ĉe la intersekco. Kombino de ĉiuj tri, do ruĝa (R) + verda (V) + blua (B) en taŭgaj intensoj, liveras blankon.

eta|RVB-bildo kune kun siaj apartaj R, V kaj B komponantoj. Notu ke la blanka neĝo konsistas el fortaj ruĝo, verdo kaj bluo; la bruna fojnejo konsistas el forta ruĝa kaj verdo kun nur malmulte da bluo; la malhelverda herbejo enhavas fortan verdon kun iomete da ruĝo kaj bluo, la helblua ĉielo havas fortan bluon, iomajn ruĝon kaj verdon.

**RVB** (ofte ankaŭ **RGB** - laŭ la angla: *Red-Green-Blue*) estas la nomo de kolormodelo uzata por adicia reprezento de koloroj, t. e. por koloraĵoj, kiuj mem elsendas lumon. Ĝi deriviĝas de siaj bazaj koloroj **ruĝa** (R), **verda** (V) kaj **blua** (B) kaj estas uzata por - ekzemple - televidiloj, komputilaj ekranoj kaj ankaŭ en la konvencia kolorfotografio.

La teorio pri la RVB-kolormodelo jam antaŭ la elektronika epoko estis evoluigita pro la homa trikromata percepto de koloroj. 

Tipaj RVB-bildregistriloj estas
* profesiaj televidaj filmiloj
* skaniloj
* ciferecaj fotiloj

Tipaj RVB-bildprezentiloj estas
* televidiloj (laŭ diversaj teknikoj: CRT, LCD, plasmo kaj aliaj),
* komputilaj ekranoj
* poŝtelefonaj ekranoj
* videoprojekciiloj
* multkoloraj LED-ekranoj

Kontraŭe printiloj kaj presiloj funkcias ne laŭ adicia sed laŭ subtraha kolormodelo, ili do ne estas RVB-iloj sed CMFN-iloj.

## Vidu ankaŭ 
* Koloro
* Lumabsorbo
* Adicia kolormikso, RGB
* Subtraha kolormikso, CMYK
* Trikromio
* Kolorteorio

Kategorio:Koloroj
Stalexport Autostrada Małopolska S.A.

**Stalexport Autostrada Małopolska S.A.** (**SAM SA**)- estas firmao (akcia kampanio) kiu estas koncesiulo de aŭtovojoj en Pollando. Ĝi havas kampanejon en Mysłowice. Ĝi koncesias de Pola aŭtovojo A4.

Kategorio:Koncesiuloj de polaj aŭtovojoj
Valaliky

**Valaliky,** hungare **Kassamindszent** [kaŝamindsent] estas granda unuigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo. La historiaj nomoj slovake estis **Všechsvätych**, hungare *Koksó-Mindszent*.
eta|dekstra|330ra|Valaliky situas en la plej griza regiono

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 km²
* Supermara alteco: 185 m
* Loĝantaro: 3920
* Poŝtkodo: 044 13
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Valaliky situas laŭ traira flankovojo, kontaktiĝanta sude kun Geča. Košice troviĝas 10, Hungario 15 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1280 en formo *"terra Cocso"*. Iom poste aperadis apudaj vilaĝoj Csontosfalva (ĉontoŝfalva) (laŭ tiama skribmaniero *"Alsov Koxomenthzenth"*, Bernátfalva *"Felsew Kaxomenthzenth"* kaj Búzafalva *"Buzaperfalua"*. En 1910 loĝis en Kassamindszent 274, en Bernátfalva 240, en Búzafalva 316, en Csontosfalva 261 homoj. En tiuj vilaĝoj slovakoj vivis en majoritato, hungaroj kaj ciganoj en minoritato. Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝoj apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Kassa, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 ili rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj regionoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 1961 la menciitaj vilaĝoj unuiĝis. En 2001 loĝis en Valaliky 3701 homoj, (3510 slovakoj, 143 ciganoj, 11 ĉeĥoj, po 6 hungaroj kaj ukrainoj).

## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Ĉiuj Sanktuloj de 1786, turo alkonstruiĝis en 1800, en 1935 renovigita

## Famuloj 
En la iama Bernátfalva naskiĝis hungara matematikisto Mihály Demeczky.

## Eksteraj ligiloj 
* Valaliky en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Rosalia Lombardo

**Rosalia LOMBARDO** (n. en 1918 - m. la 6-an de decembro 1920 en Palermo) estis itala knabino, kiu mortis pro sangema pulmito, kaŭzita de hispana gripo. La infanon mumiigis — je peto de la patro - d-ro Alfredo Salafia per kemia injektado. Li uzis formalinon, zinkan salon, alkoholon, salikatan acidon kaj glicerinon. La formalino estas miksaĵo de formaldehido kaj akvo kaj estas efika fungicido. La alkoholo efike sekigis la korpon de la infano en la katakombo, dum la glicerino malhelpis la troan sekiĝon. La Salikata acido efike detruas la fungojn. La zinko faras ŝian korpon tre vivumeca kaj rezista. La vango estis traktita per parafino, solvita en etero.

La vitra ĉerko de Rosalia Lombardo kuŝas en fino de la katakombaj koridoroj, sur marmora altaĵo.

## Referencoj 
Kategorio:Italaj infanoj
Kategorio:Mumioj
Kategorio:Naskiĝintoj la 13-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 6-an de decembro
Autostrada Wielkopolska S.A.

**Autostrada Wielkopolska S.A.** (**AW SA**) - estas firmao (akcia kampanio) kiu estas koncesiulo de aŭtovojoj en Pollando. Ĝi estis verkita en 1993 kun kampanejo en Poznań. Ĝi koncesias kelkaj partoj de Pola aŭtovojo A2.

Kategorio:Koncesiuloj de polaj aŭtovojoj
Kastelo de Chinon

250px|eta|dekstra|Turo de la Kastelo
**Kastelo Chinon** estas kastelo apud la rivero Vienne en Chinon, Francio.

Dum la romia epoko estis fortikaĵo ĉe Chinon. En 954 Teobaldo la 1-a (Grafo de Blois) plifortikigis la monteton. Dum la 12-a jarcento Chinon (tiutempe en Anĵuo kiu sendependis de la franca regno) estis inter la favorataj loĝejoj de Henriko la 2-a (Anglio), kaj dum ties regno estis, kune kun Poitiers kaj Bordeaux, ĉefurbo de ties vastaj posedaĵoj en suda Francio. Henriko konstruigis grandegan kastelon (kiu longas ĉ. 400 metrojn longe, kaj larĝas 76 metrojn). En la 14-a jarcento aldoniĝis horloĝturo kiu altis 35 metrojn. Venkite de siaj ribelantaj filoj Rikardo kaj Johano, Henriko mortis en la kastelo la 6-an de julio 1189.

Dum la frua 15-a jarcento la kastelo estis loĝejo de Karlo la 7-a (Francio) kiam tiu estis daŭfeno de Francio. Johana de Arko alvenis al la kastelo komence de sia projekto liberigi Francion de la angloj: tie ŝi sukcese distingis la daŭfenon de ties korteganoj, kaj pro tio plifacilis la tasko persvadi Karlon ke li anoncu sin kiel reĝo kaj kunigu armeon.

En 1562 hugenotoj ekposedis la kastelon. Henriko la 4-a (Francio) konvertis ĝin en malliberejon. Poste ĝi restis neloĝata ĝis 1793, kiam, dum la vendea milito (v. Vendée), la vendea armeo mallonge okupis la kastelon. Post la malvenko de la vendeanoj, la kastelo plu kadukiĝis. Napoleono la 3-a iniciatis restaŭradon. Hodiaŭ Kastelo Chinon estas grava turistcelo.

En la enirturo de la kastelo estas muzeo pri Johana de Arko.

Kategorio:Chinon
Kategorio:Indre-et-Loire
Chinon
Trarompita stilo

**Trarompita stilo**, ankaŭ nomata **trarompita instrumentado**, estas kompontekniko precipe uzata en simfonia muziko kaj ĉefe dum la epoko de la Viena klasikismo estis populara. Trarompita stilo esence signifas, ke unuopaj instrumentoj aŭ instrumentaj grupoj alternas je la prezentado de melodia linio. Per ŝanĝo de instrumentado ekestas pokaze nova sonkoloro, la melodio entute tamen estas konservata.

Kategorio:Muzika teorio
Chinon

''''* [] estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la valo de Rivero *Vienne*, apud la rivero, ene de la departemento *Indre-et-Loire*, prononco [], en la regiono Centro-Valo de Luaro, , prononco []. Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Chinon* kaj al la kantono **. La verkisto François Rabelais (ĉ.1493-1553) naskiĝis en Chinon.
[250px|eta|La [kastelo de Chinon.]]
La areo de la komunumo estas 39.02 kvadrataj kilometroj; en 1999 estis 8,716 loĝantoj. Chinon famas pro siaj (plejparte ruĝa) vino kaj kastelo.

Chinon havas strategie gravan situon, apud la bordoj de Rivero Vienne ĵus antaŭ ties kuniĝo kun la Luaro. Ekde la prahistoria epoko, komercvojoj iris tra Chinon. Tie eblis facile transiri la Vienne, kaj tiu rivero ligas Limoges kaj la fekundajn ebenaĵojn de Poitou al la Luaro, kaj tiel, okcidente al la maro, kaj oriente al Francilio. Rokoj apud la riverbordo servis kiel natura fortikaĵo kaj ankaŭ protektis kontraŭ inundoj.

Dum la romia epoko konstruiĝis fortikaĵo ĉe Chinon. Nelonge antaŭ la fino de la 4-a jarcento, Sankta Meksme, sekvanto de Marteno de Tours, fondis ermitejon kaj poste monaĥejon, kiu estis parte detruata de la Hugenotoj dum la 16-a jarcento kaj fermiĝis dum la franca revolucio, kiam okazis plua detruo.

Chinon estis inter la favorataj loĝejoj de Henriko la 2-a (Anglio), kaj dum ties regno estis, kune kun Poitiers kaj Bordeaux, ĉefurbo de la vastaj posedaĵoj de Henriko en suda Francio.

## Geografio 
Chinon havis  loĝantojn en 2011. La areo de la komunumo estas granda je 39.02 km².

## Vidindaĵoj 
* Kastelo de Chinon

## Blazono 

Dosiero:Blason Chinon 37.svg|Blazono de Chinon

## Ĝemeleco 
Chinon havas ĝemelurbojn :
*
*
*
Hofheim am Taunus kaj Tiverton estas ankaŭ ĝemelaj inter si.
Chinon ankaŭ havas kunlaborojn kun Luangprabango en Laoso kaj kun Tenkodogo en Burkino (*coopérations décentralisées''). Fine, La komunumo ekhavas partnerecon kun la regiono de Xiangxi en Ĉinio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Indre-et-Loire
* Chinon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*   ()


Kategorio:Komunumoj de Indre-et-Loire
Kategorio:Subprefektejoj de Francio
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Kalša

eta|dekstra|330px|Kalša troviĝas en la plej griza parto

**Kalša,** hungare **Kalsa** (kalŝa) estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 km²
* Supermara alteco: 200 m
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 044 18
* Aŭtokodo: KS
* Telefonprefikso: 55

## Situo 
Kalša situas laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Trebišov-Košice. La lasta urbo troviĝas 29 km-ojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1270 en formo *"terre cruciferorum Kolse"*. En 1828 oni komputis tie 40 domojn kaj 287 homojn. En 1910 loĝis en Kalsa 376 homoj, (249 slovakoj, 123 hungaroj, 4 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Hernádzsadány, poste al Ĉeĥoslovakio, fine inter 1938-1945 kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Kalša 709 homoj, (688 slovakoj, po 3 hungaroj kaj ĉeĥoj kaj aliaj).

## Vidindaĵo 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino
* romkatolika preĝejo omaĝe al Helpema Dipatrino
* kalvinana sonorilostablo

## Eksteraj ligiloj 
* Kalša en la mapo

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Salto do Lontra

**Salto do Lontra** estas municipo kaj urbo de Paranao, Brazilo. Ĝi havas 313 km², en kiu loĝas ĉirkaŭ 12 000 homoj. En la urbo loĝas ĉirkaŭ 5 000 homoj.

## Esperanto-Movado 
Tie estas hodiaŭ gastiganto de Pasporta Servo.

Kategorio:Municipoj de Paranao