open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pukvina lingvo

La **Pukvina**, **Puquina** (aŭ **Pukina**) estas malgranda lingva familio, ofte portretita kiel senparenca lingvo, kiu konsistas el la formortinta Pukina lingvo kaj Kalaŭaja, kvankam oni supozis, ke tiu lasta estis ĝuste restaĵo de la unue menciita miksita kun keĉua. La reganta nobela tavolo inter si uzis tiun, kvazaŭ sekretan lingvon, nome la pukvinan (laŭ hispana ortografio: *puquina*) alinome *inkasimi* - do lingvo de la inkaoj. Ĝi estis verŝajne la origina lingvo de tiu etno. Pli malfrue oni konsideris ĝin lingvo de la dioj pro la kredo, ke la imperiestra familio rekte devenas de la dioj.

Tiuj lingvoj estas parolataj ankoraŭ fare de kelkaj indiĝenaj etnaj grupoj en la regiono ĉirkaŭ la Lago Titikako (Peruo kaj Bolivio) kaj en la nordo de Ĉilio. La lingvo Pukina estis ofte asociata kun la kulturo kiu konstruis Tiahuanakon.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Adelaar, Willem and van de Kerke, Simon (2009). "Puquina." In: Mily Crevels and Pieter Muysken (eds.) Lenguas de Bolivia, vol. I, 125-146. La Paz: Plural editores.
* Aguiló, F. (1991). Diccionario kallawaya. La Paz: MUSEF
* Girault, L. (1989). Kallawaya: el idioma secreto de los incas. Diccionario. Bolivia: UNICEF/OPS/OMS.
* La Grasserie, R. de. (1894). Langues Américaines: langue Puquina; textes Puquina. Leipzig: Köhler.
* Jolkesky, Marcelo (2016). Estudo arqueo-ecolinguístico das terras tropicais sul-americanas. Brasilia: UnB. Doktoriga Disertacio. Disponebla tie.

Kategorio:Senparencaj lingvoj
Kategorio:Indiana lingvaro de Sudameriko
Kategorio:Lingvoj de Sudameriko
Kategorio:Lingvoj de Bolivio
Kategorio:Lingvoj de Peruo
Kategorio:Andoj
Kainata acido

La **kainata acido** (aŭ **kainato**) estas acido, kiun oni trovas en algo, trovebla en la sud-oriento de Azio. Origine, la algo estis uzita kiel rimedo kontraŭ parazitoj, ĝis la lokaj sciencistoj rimarkis, ke la algo kaŭzis epilepsiajn krizojn al la infanoj. Sciencistoj sukcesis izoli la kainata acidon, kiu en japana lingvo signifas drakon de la maro.

## Referenco 
Kategorio:Acidoj
Maik Meyer

**Maik MEYER** estas germana amatora astronomo,
naskiĝinta en 1970 en Frauenstein. Profesie li laboras ĉe la firmao pri metrologiaj instrumentoj *Taylor Hobson* en Weiterstadt.

Li deklaris, ke sia pasio por astronomio rezultas de la romanoj de Jules Verne kaj de la televida serio *Star Trek*.

## Malkovroj 
Fakulo pri kometoj, lia malkovris la  312P/NEAT, 40 kometojn SoHO en 2000 kaj la grupon da kometoj, kiu portas lian nomo.

La , li hipotezis, ke la  C/2019 Y4 (ATLAS) kaj C/1844 Y1 (Granda Kometo de 1844) devenus, pro disiĝo, de la sama patra korpo.

La , li establis kongruon inter la kometo 12P/Pons-Brooks kaj la kometoj C/1457 A1 kaj C/1385 U1, kiu do rezultus de antaŭaj aperoj de sama objekto.

Li estas kreditita de Minor Planet Center de la malkovro de 16 asteroidoj en 2002 sub la nomo de M. Meyer.

La asteroido 52005 Maik estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  *Die "Kometen-Meyer" Homepage!* : Persona paĝaro de Maik Meyer (arkivo)

Kategorio:Viroj
Kategorio:Germanaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1970
110293 Oia

'*110293 *Oia'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 25-an de septembro 2001 de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Eagle'' en Benson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la malgranda urbo Oia, en la greka insulo Santorino, kies prospero kulminis en la komenca 20-a jarcento kiel komerca haveno. Nun, la urbo estas populara	 turisma allogo kun belaj, blankaj konstjuaĵoj kun bluaj kupoloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Kronikisto

eta|*Dedicatio* de *Annalium Boiorum libri septem*, kun portreto de Ioannes Aventinus, 1554.
La termino ***kronikisto*** estas aludo al la verkisto kiu kolektas kaj redaktas historiajn aŭ aktualajn faktojn, en la literatura ĝenro nomita kroniko. En kelkaj okazoj, kronikisto okupas oficialan postenon kies tasko estas plenumi tiajn funkciojn tre ofte proksime de altrangaj sociaj aŭ politikaj niveloj. Ĝis la epoko de la Klerismo, kronikisto estis ekvivalento de historiisto ĉar priskribas kronologie faktojn memorendajn, sed jam la metio de historiisto havis signifon diferencan disde kronikisto pro sia studo de la pasinteco, dum kronikisto tendencas al la registro de la estanteco. Poste, la uzado de la termino *kronikisto* referencis al ĵurnalistoj kiuj redaktas kronikojn kiel ĵurnalisma ĝenro aŭ al la praktiko de la historio ne profesie, tio estas, ekster la akademiaj medioj kaj la universitataj titoloj. Ofte kronikistoj agadas en la kadro de lokaj niveloj, municipoj, urboj, distriktoj. asocioj ktp.


Kategorio:Ĵurnalismo
Kategorio:Historiografio
Kategorio:Historiaj profesioj
Orbeljan

[eta|Tombŝtono de Smbat kaj Elikum la 3-a Orbeljan, ene de kapelo en [monaĥejo Noravank.]]
**Orbeljan** estis familinomo de senjoroj de la provinco Sjunik kiuj estis nobela familio de Armenio,  kun longa historio de politika influo dokumentita en surskriboj tra la provincoj Vajoco-Dzoro kaj Sjuniko, kaj registrita de la historiisto episkopo Stepanos Orbeljan en sia 1297 *Historio de Sjuniko*.

Tomboŝtonoj de Smbat kaj Elikum la 3-a Orbeljan, ene de la Kapelo Sankta Gregorio ĉe monaĥejo Noravank.

Tra la 12-a jarcento, la Orbeljan-oj estis grava feŭda familio en Kartvelio, kun sia hejmbazo la fortikaĵo de Orbeti en suda Kartvelio. En 1177/8, ilia gvidanto Ivane gvidis sian tutan plilongigitan klanon sur la perdantan flankon en potenca lukto inter la juna heredanto de la forpasinta reĝo, la protektito kaj bofilo de Ivane Demetre, kaj la frato de la reĝo Giorgi. Ivane sendis sian fraton Liparit kaj nevojn Elikum kaj Ivane al la persaj homoj en Tabrizo por helpo, sed ĉi tiu nova armeo venis tro malfrue, post kiam Ivane estis blindigita, lia familio strangolita, kaj juna Demetre blindigita kaj kastrita.

Liparit mortis en ekzilo. Unu filo, Ivane, revenis al Kartvelio kiam la situacio malvarmiĝis; liaj posteuloj, sur siaj malkreskintaj bienoj, restis elstaraj en Kartvelio kaj eĉ dum Sovetunio. Honorita de la persa atabego, alia filo Elikum restis kaj fariĝis grava oficialulo, konvertante sin al Islamo kaj mortante en unu el la militoj de la atabego. Li postlasis vidvinon, fratinon de armena episkopo de Sjuniko, kaj junan filon Liparit. Tiuj rapide fariĝis, pretervole, la edzino kaj vicfilo de islamano fama en Naĥiĉevano.

En 1211 kombinita armena kaj kartvela armeo sub Zakare kaj Ivane Mĥargrdzeli prenis la regadon super Sjuniko de la Ildenizida atabega ŝtato. Memorante la Orbelianojn, kies dominan rolon en Kartvelio la Mĥargrdzelis plenumis poste, Ivane serĉis Liparit-on danke al la bofrato de la episkopo, kaj starigis lin kiel feŭdan sinjoron de Vajoco-Dzoro. Fortigitaj de geedzecaj aliancoj kun ĝiaj feŭdaj rilatoj la ĥagabakianoj aŭ Prosjan-oj kaj aliaj, la orbeljan-oj floris, konstruante aŭ subtenante reton de belaj monaĥejoj (plej elstaraj estas Noravank, historie gravaj manuskriptoj kaj surskribitaj ĥaĉkaroj. Ĉiu mezepoka monaĥejo en Vayoco-Dzoro portas surskribojn registrantajn sian patronecon.

## Piednotoj 
Kategorio:Historio de Armenio
Arpa (rivero)

[eta|Arpa en [Vajoco-Dzoro, Armenio]]
La rivero **Arpa** aŭ **Harpo** (, ) estas rivero kiu fluas tra Armenio kaj Naĥiĉevano, eksklavo de Azerbajĝano. Ĝi originas de la provinco Vajoco-Dzoro de Armenio kaj estas kiel maldekstra alfluanto de la rivero Aras. Ĝi trairas multajn urbojn kaj vilaĝojn kaj estas ĉefe konata pro sia beleco. La Rezervujo Spandarjan troviĝas en la rivero. La longo de la rivero Arpa estas 128 kilometroj.

## Fontoj 
* FindArmenia.org - Arpa rivero 
* [BSE (Granda Soveta Enciklopedio(https://eo.wikipedia.org/wiki/Granda_Sovetia_Enciklopedio)): Arpa] 
* Armstat: *Geographic Characteristic of the Republic of Armenia*

## Piednotoj 
Kategorio:Riveroj en Armenio
Kategorio:Riveroj en Azerbajĝano
Preĝejo Sankta Ripsime (Jalto)

250px | thumb|Enirejo de la Preĝejo.
La **Preĝejo Sankta Ripsime** (armene: **Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի**, *Surp Hripsime Jekegheci* ), estas aktiva preĝejo apartenanta al la Armena Apostola Eklezio, situanta en Jalto sur la krimea duoninsulo kaj finita en 1917.
Ĝi estas modeligita laŭ samnoma preĝejo en Eĉmiadzin, Armenio. Fakte peco de tiu preĝejo, Monda Heredaĵo de Unesko, estis simbole uzata en la bazo de ĉi tiu preĝejo.

## Piednotoj 
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Jalto
Kategorio:Preĝejoj de la Armena Apostola Eklezio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Krimeo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1917
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1910-1919
Montchaton

**Montchaton** estas malaperinta franca  situanta en departemento Manche, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Montchatonnais*.

Ĝi nun formas parton de Orval sur Sienne.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Manche
Boos (Landes)

**Boos** estas malaperinta franca  situanta en departemento Landes, regiono Nova Akvitanio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Bosséens*.

Ĝi nun formas parton de Rion-des-Landes.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Landes

## Eksteraj ligiloj 
*  (Rion-des-Landes)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Landes
Inkao Garcilaso de la Vega

**Gómez Suárez de Figueroa**, kromnomita **Inkao Garcilaso de la Vega** el 1563 (Kusko, *Gobernación de Nueva Castilla*, 12a de aprilo 1539 - Kordovo, Hispanio, 23a de aprilo 1616), estis verkisto kaj historiisto de hispan-inkaa praularo en la aktuala teritorio de Peruo. Liaj gepatroj estis la hispana konkistadoro kapitano Sebastián Garcilaso de la Vega, de la nobelaro de Ekstremaduro, kaj de la inkaa princino Isabel Chimpu Ocllo, nepino de la Inkao Tupak Jupanki kaj nevino de la Inkao Uajna Kapak.

Laŭ epokoj, oni klasigas lin en la epoko de la kronikistoj posttoledaj (tio estas, de la etapo post la regado de la vicreĝo Francisco de Toledo), fine de la 16a jarcento kaj komenco de la 17a jarcento. El la vidpunkto strikte historiografia, lia verkaro havis multan influon sur la peruaj historiistoj ĝis fino de la 19a jarcento, kiam aperis kritikistoj kiuj ekpridemandis la verecon de liaj informoj. Lia patro estis nepo de la fama poeto Garcilaso de la Vega, de la Hispana ora epoko, pro kio la Inkao Garcilaso de la Vega estus nevo-nepo de la flanko de la familio de la patro de la fama poeto de la kastilia Renesanco.

En sia pinta verko, nome *Comentarios Reales de los Incas*, publikigita en Lisbono en 1609, eksponis la historion, kulturon kaj kutimaron de la Inkaoj kaj de aliaj popoloj de la iama Peruo, libro kiu post la ribelo de Tupak-Amaru la 2-a estis malpermesita fare de la hispana monarkio en ĉiuj ties provincoj en Ameriko, ĉar tiu konsideris ĝin ribelema kaj danĝera por ties interesoj, ĉar la verko kuraĝigas la memoron de la Inkaoj. Tiu malpermeso validis ekde 1781, kvankam la verko plue estis presita en Hispanio.

Aliaj gravaj verkoj de la Inkao Garcilaso estas *La Florida del Inca* (Lisbono, 1605), kiu estas rakonto de la konkero de Florido fare de la hispanoj; kaj la dua parto de la *Comentarios Reales*, plej konata kiel *Historia General del Perú* (Kordovo, 1617), publikigita postmorte, en kiu la kronikisto traktas la konkeron de Peruo kaj la komencon de la Vicreĝlando.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Arriola Grande, Maurilio: Diccionario Literario del Perú. Tomo 1. Editorial Universo S.A. Lima, Perú.
* Del Busto Duthurburu, José Antonio: La pacificación del Perú. Librería STUDIUM S.A., Lima, 1984.
* Sánchez, Luis Alberto: La literatura en el virreynato. Incluida en Historia del Perú, Tomo VI. Perú Colonial. Lima, Editorial Mejía Baca, 1980. ISBN 84-499-1610-0
* Samaniego, Antenor: Literatura. Texto y Antología. Tomo 5. Lima, Librería Arica, Sepa eldono, 1964.
* Tamayo Vargas, Augusto: Literatura Peruana I, Tria eldono. José Godard Editor, Lima, Perú.
* Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tria eldono. Tomo 7, FER/GUZ. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-156-1

Kategorio:Peruaj verkistoj
Kategorio:Indianoj
Kategorio:Peruaj historiistoj
Aladár Komját

**Aladár Komját,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Komját Aladár** estis hungara poeto, redaktoro, oficisto, juristo. Lia origina familia nomo estis *Korach* koraĥ], lia frato estis Mór Korach.

Aladár Komját naskiĝis la  en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis la  en Parizo.

## Biografio 
Aladár Komját devenis el juda familio. Li frekventis lernejojn en Letenye, Fiume kaj Budapeŝto, poste li studis juron en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li aĝis 20, kiam li translokiĝis al Fiume, kie li estis oficisto en juĝejo. Post 2 jaroj li revenis al Budapeŝto, kie li laboris jaron en la prokurorejo, poste en uzino. Dum la 1-a mondmilito li estis kontraŭmilita aktivulo li debutis poeto. En 1918 li aliĝis al la komunistoj kaj redaktis revuojn, nature li partoprenis en la Hungara Sovetrespubliko, pli poste li rifuĝis al Italio. En 1921 li estis trudsendita al Aŭstrio, en la sekvaj jaroj li estis ankaŭ en Berlino, Moskvo kaj Parizo. Li havis edzinon. Lia restaĵo estis reentombigita en 1966 en Budapeŝto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kiáltás* (poemaro, 1917)
* *Új Internationale. Versek* (1919)
* *Mindent akarunk. Versek* (1931)
* *Megindul a föld. Versek* (1937)
* *Válogatott versek* (1949)
* *Komját Aladár összegyűjtött művei* (1957)
* *Életre köszöntő* (1966)

## Memorigiloj 
* stratoj en Pécs, Tolna (urbo), iam en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1919
Kategorio:Hungaraj judoj
Károly Kontrát

**Károly Kontrát** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kontrát Károly** estas hungara oficisto, parlamenta deputito, subministro.

Károly Kontrát naskiĝis la  en Pápa.

## Biografio 
Károly Kontrát estis oficisto en municipo de Nemesszalók ekde 1974. Intertempe li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1981 kaj plian en pli alta grado en 1985. Inter 1981-1993 li havis jurajn postenojn en uzinoj aŭ en kooperativo precipe en Pápa, inter 1990-1998 li estis vicurbestro de Pápa, poste subministro ĝis 2002. Li estis parlamentano inter 2002–2006 kaj ekde 2010 kiel membro de Fidesz. Li ricevis premiojn inter 2002-2020. Lia edzino naskis plurfoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj juristoj
István Koller

**István Koller** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Koller István Ferenc Jenő Kálmán Vendel** estis hungara nobela juĝisto, bienulo. Lia nobela antaŭnomo estis *nagymányai* [nadjmAnjai], lia avo estis Kálmán Hertelendy.

István Koller naskiĝis la  en Alsórajk, li mortis la  en Nagykanizsa.
 
## Biografio 
István Koller maturiĝis en gimnazio en Székesfehérvár, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1904. De la sekvanta jaro ĝis la 1-a mondmilito li estis nobela juĝisto en Pacsa, poste li soldatiĝis. En la jaro 1919 li estis nobela ĉefjuĝisto en Nagykanizsa, sed dum la Hungara Sovetrespubliko li kaŝiĝis, pli poste li okupiĝis nur pri la familia bieno. Li ricevis armeajn premiojn dum la soldatjaroj. Li edziĝis en 1906, lia edzino naskis filon post du jaroj. Baldaŭ la geedza paro divorcis.

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio kun foto](https://hu.wikipedia.org/wiki/Koller_Istv%C3%A1n_(jog%C3%A1sz))

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj nobelaj juĝistoj
Santo Tomas (Norda Davao)

**Santo Tomas** -  - estas kvinaklasa universitata urbego en Filipinoj, en Mindanao, en Davaa regiono, en provinco Norda Davao.

eta|maldekstre|Ĉefvojo en Santo Tomas
## Geografio 
Santo Tomas situas sur la marborda ebenaĵo https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=7.49149446971496%2C125.61851844999997&z=10. Provinca ĉefurbo Tagum troviĝas 22, Panabo 25, regiona ĉefurbo Davao 53, ĉefurbo Manilo 934, Kezonurbo 938 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Origine tiu loko estis nomata "Tibal-og". La sporadaj indiĝenaj domoj apartenis al la proksima municipo Kapalong. La loko estis kovrita grandparte per densa arbaro, sed dum la antaŭmilitaj jaroj oni komencis planti agrikulturajn kreskaĵojn. Santo Tomas memstariĝis en 1949 kaj atingis la internacian klasifikadon grandurbo en la malfruaj 2000-aj jaroj. La komunumo daŭre kreskis kaj prosperis, eĉ kiam ĝi travivis plurajn sinsekvojn de urbestra administrado.

## Ekonomio 
Santo Tomas estas agroindustria areo. La ĉefaj produktaĵoj estas bananoj kaj rizoj. Kelkaj multnaciaj kompanioj kaj kooperativoj funkcias sukcese en la banana industrio.

eta|maldekstre|la ŝtata universitato Bukidnon
## Eduko 
En Santo Tomas universitato, kolegio kaj instituto donas eblecon por studi.

## Trafiko 
Al Santo Tomas kuras 3 signifaj aŭtovojoj. La plej proksima flughaveno funkcias en Davao. En la urbego kutima veturilo estas la ruĝkoloraj tricikloj kun kapacito de 6 pasaĝeroj.

## Klimato 
Santo Tomas situas en la ekvatora klimato kun efiko de musono. Mankas sezonoj, ĉiuj monatoj havas la samajn pluvokvanton, temperaturon, humidecon kaj aerpremon. La averaĝa temperaturo varias inter 23-. La jara pluvokvanto estas 562 (?) mm.

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Gualla

eta|Valo de Kusko.
**Gualla**, *Gvaĝa* aŭ *Gvaĝaoj* estis etna grupo kiu loĝis en la valo de Kusko antaŭ la alveno de la Inkaoj. La kronikisto Pedro Sarmiento de Gamboa menciis ilin en siaj verkoj kiel la plej antikva grupo en la regiono.

Aperis en la kronikoj kiel la plej antikvaj loĝantoj de Kusko. Loĝis en domoj grupigitaj ĉe la monteto de la regiono konata kiel Huajnapata, sude de la nuntempa urbo. Ilia ĉefa domaro estis nomita Paĉatusano. Ili estis dominitaj de la Inkaoj en la 13-a jarcento.

## Bibliografio 
* Pluraj aŭtoroj. *Historia del Perú*. Lexus Editores. Barcelona (2007). ISBN 9972-625-35-2.

Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Antaŭkolumba Ameriko
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Ameriko
Kategorio:Etnoj en Peruo
Sauasera

**Sauasera** estis etna grupo kiu loĝis en la valo de Kusko antaŭ la alveno de la Inkaoj. La *gualla*-ojn atakis la relative eta popolo de inkaoj kaj murdis ĉiun. Pro tio la *sauasera*-oj provis kune kun alia tribo defendi sin kontraŭ la invadantoj. La inkaoj venkis ankaŭ super tiu triba ligo kaj strebis la restajn tribojn subjugigi. 

## Bibliografio
* Pluraj aŭtoroj. *Historia del Perú*. Lexus Editores. Barcelona (2007). ISBN 9972-625-35-2.

Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Antaŭkolumba Ameriko
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Ameriko
Kategorio:Etnoj en Peruo
Huatanay

La rivero **Huatanay** (**Ŭatanaj**) estas rivero en la provincoj Kusko kaj Kispikanĉi en la Regiono Kusko, Peruo. Ĉe la elfluo estas la urbo Kusko kaj ĝi konstituas la ĉefan riveron de la valon de Kusko kaj formas sian propran subbasenon ene de la baseno de la rivero Vilkanota ricevante alfluantoj Saphy kaj Tullumayo kiu trapasas la historian kernon de Kusko.

## Fluejo 
La rivero havas sian fluejon en la riveroj Ĉokko kaj Huankaro kaj fluas 38 kilometrojn oriente-okcidenten ĝis sia elfluado en la rivero Vilkanota ĉe la loĝloko Huambutio en la Distrikto Lukre en la provinco Kispikanĉi. Li ricevas alfluon de 13 permanentaj riveroj:
# Saphy
# Tullumayo
# Huancaro
# Chocco
# Sipaspujio
# Sajramayo
# Cachimayo
# Hullcarpay
# K'ayra
# Huaccoto
# Huasao
# Tipón
# Lucre.

## Uzado 
En la rura parto de sia fluejo, la akvo de Huatanay estas uzitaj por irigacio de kultivoj. En la urbaj zonoj tamen la akvo estas uzitaj por lavado de vestaĵoj. Aldone, la rivero ricevas la alfluon de uzitaj akvoj kiuj devenas de la urbo Kusko kaj de aliaj urbaj setlejoj en totalo de 2'022,279 m³. Pro tio, la poluado de la rivero Huatanay konstituas ĉefan priokupon de la lokaj registaroj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Mendivil Riveros, Raúl (2002). Gestión del agua en la cuenta del río Huatanay y la concertación para el tratamiento de problemas ambientales. Konsultita la 19an de septembro 2020.
* Calvo Mamani, Jhanet; Polo Dolmos, Zarela (2017). Evaluación de la contaminación del río Huatanay - Provincias de Cusco y Quispicanchi (Licenciatura). Universidad Nacional San Antonio Abad del Cusco. Konsultita la 25an de novembro 2019.

Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Riveroj en Peruo
Tullumayo

La rivero **Tullumayo** (**Tuljumaĝo**) estas rivero en la Regiono Kusko, Peruo. Ties elfluejo trapasas la historian kernon de la urbo Kusko kaj estas majoritate entubigita. Estas unu de la du riveroj, kun la rivero Saphy en kies valo establiĝis la zono de la reĝaj palacoj de inkaoj.

La rivero separas la kvartaloj San Blas kaj San Cristóbal kiuj estis ligitaj per pontoj ĝis en la unuaj jardekoj de la 20-a jarcento, pere de programo de urba modernigo, oni entubigis komplete la riveron ĝis la zono de Pumakĉupan kie ĝi kunfluasa kun la rivero Saphy - kiu same fluas entubigita sub la stratoj de Kusko - formante la riveron Huatanay.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Angles Vargas, Víctor (1988). Historia del Cusco Incaico Tomo I. Lima: Industrialgráfica S.A.
* Coronado Esquivel, Jessica; Apaza Callañaupa, Roel (2017). «La modernización de la ciudad y su salubridad: la canalización del Cusco a principios del siglo XX». Summa Humanitatis 9 (1). Konsultita la 7an de oktobro 2019.
* Sherbondy, Jeanette (1987). «Organizacióni hidráulica y poder en el Cuzco de los incas». Revista Española de Antropología Americana (XVII). Konsultita la 18an de septembro 2019.

Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Riveroj en Peruo
Montreuil-sur-Lozon

**Montreuil-sur-Lozon** estas franca  situanta en departemento Manche, regiono Normandio.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Montreuillais*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

## Eksteraj ligiloj 
* Montreuil-sur-Lozon ĉe Saint-Lô Agglo 

Kategorio:Komunumoj de Manche
Ruth Bader Ginsburg

**Joan Ruth Bader GINSBURG** (naskiĝis *Joan Ruth Bader* la  en Broklino, mortis la  en Vaŝingtono) estis usona juristino kaj de 1993 ĝis sia morto membro de la Supera Kortumo de Usono. Oni konsideris ŝin ano de la "maldekstra" aŭ "liberala" flanko de la Kortumo. Ŝi estis nomumita por la Supera Kortumo fare de prezidanto Bill Clinton. Ginsburg estis konata kiel forta batalanto por rajtoj de virinoj, egalaj rajtoj kaj rajto je abortigo. Ŝia morto kaj la vakanteco en la tribunalo malfermas jurpovan kaj politikan krizojn, ĉar en similaj situacioj (antaŭ balotado) oni atendis la rezulton de la balotoj por elekti la novan kortumanon. Sed la konservativa prezidento Donald Trump deziras elekti sian partianon por la posteno.

Kategorio:Usonaj juristoj
110295 Elcalafate

'*110295 *Elcalafate'''* estas

asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 25-an de septembro 2001 de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Eagle* en Benson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo El Calafate en argentina Patagonio. La nomo de la urbo devenas de tiu de malgranda arbedo nomita *calafate'', kun flavaj floroj kaj bluaj beroj, tre oftaj en la regiono. La urbo situiĝas sude de la Lago Argentino, tio, kiu faras de ĝi idealan turisman allogon por observi la grandan Glaĉeron Perito Moreno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Jezo

**Jezo** () estas historia nomo de la landoj kaj gentoj nordaj de la Japania ĉefinsulo Honŝuo, konsistanta el la insuloj Hokajdo, Saĥaleno ktp.

## Etimologio 
La nomo *Jezo* (えぞ) devenas de la ajnua vorto エンジュ *Enzyu* “homo”. La ĉinaj skribsignoj uzataj por tiu nomo estas 蝦 “salikoko” + 夷 “barbaro”. En la moderna japana lingvo, la unua konsonanto *j* foriĝis kaj la nomo estas nuntempe prononcata kiel *Ezo*, sed erudicia literaturo ankoraŭ ofte uzas la arkaikan prononcon, ekzemple en specinomoj *Fragaria yezoensis*, *Porphyra yezoensis*, *Mizuhopecten yessoensis*.

## Historio 
En la landoj de Jezo origine setlis la ajnuoj. En la 15-a jarcento, la ŝoguno Tokugaŭa Iejasu permesis la nobelan familion Macumae (松前) regi la nordajn Jezoajn landojn; tiel eksetlis japanoj en Jezo. La japanaj setlejoj nomiĝis *Ŭajinĉi* (和人地, “japanlando”), distinge de la *Jezoĉi* (蝦夷地, “Jezolando”).

Eŭropanoj ekkonis Jezon per la libro *Ilustrita Priskribo de la Tri Landoj* (三国通覧図説, Sangoku Cūran Zusecu), eldonita en Japanio en 1785, enportita en Eŭropon de Isaac Titsingh en 1796.

eta|dekstra|Registarejo de Respubliko Jezo
En 1869, la Japania registaro oficiale anstataŭigis la nomon *Jezo* per la ankoraŭ uzata *Hokajdo*. Responde al tiu, kelkaj Jezoanoj provis fondi la demokratian *Respublikon Jezon* (蝦夷共和国), sed ilia provo fiaskis. Nun la nomo estas nur historie uzata.

## Piednotoj 
Kategorio:Historio de Japanio
Kategorio:Hokajdo
Ždánice

Nomon **Ždánice** portas pluraj setlejoj:
* Ždánice (distrikto Kolín), katastra teritorio *Ždánice u Kouřimi* – municipo en distrikto Kolín
* Ždánice (distrikto Hodonín) – urbo en distrikto Hodonín
* Ždánice (distrikto Žďár nad Sázavou), k. t. *Ždánice u Bystřice nad Pernštejnem* – municipo en distrikto Žďár nad Sázavou
* Ždánice (Vilémov), k. t. *Ždánice u Vilémova* – parto de municipo Vilémov en distrikto Havlíčkův Brod
* Staré Ždánice – municipo en distrikto Pardubice

## Vidu ankaŭ
* Arbaro Ždánice - montetaro en Ĉeĥio
Francisco García Ayuso

**Francisco García AYUSO** (naskiĝinta en Valverde del Majano en 1835, mortinta en Madrido en majo 1897) estis hispana orientalisto.

## Vivo 
Post fino de teologiaj studoj li ekinteresiĝis je filologio. Por lerni la araban li vivis certan tempon en Maroko kaj venis en 1868 al Munkeno por studi orientalistikon. En 1876 li troviĝis en Vieno. En Madrido li fondis lingvoakademion *(Academia de lenguas)* kun la celo interesigi la hispanojn pri fremdaj kulturoj. Universitatdeĵoranto li estis ekde 1894. Ekster araban gramatikon, vojaĝpriskribojn, multajn tradukojn el la sanskrito kaj la germana lingvo li publikigis »Estudio de la filologia« (1871); »Los pueblos Iranios y Zoroastro« (1874); »Iran« (1876); »Ensayo critico de gramática comparada« (1877–79); »Estudio comparado sobre origen y formación de las lenguas neo-sanscritas y neo-latinas« (1894).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 2. Leipzig 1905, p. 209 (interrete)

Kategorio:Hispanaj orientalistoj
Kategorio:Hispanaj teologoj
Kategorio:Akademianoj
110294 Victoriaharbour

'*110294 *Victoriaharbour'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 25-an de septembro 2001 de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Eagle* en Benson (Arizono, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 3:7 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la natura haveno *Victoria Harbour'', inter la Honkonga Insulo sude kaj Kaŭluno norde. Ties akvo estas profunda kaj ĝi estas ŝirmita kaj bone situata, tio, kiu faras de ĝi unu el plej frekventataj komercaj havenoj en la mondo. La konstruaĵoj ĉe ambaŭ bordoj estas tre belaj, meritigante al Honkongo la kromnomon "Perlo de Oriento".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Pierre Jean Georges Cabanis

**Pierre Jean George CABANIS** (naskiĝinta la  en Cosnac/Corrèze, mortinta la  en Rueil apud Meulan-en-Yvelines) estis franca kuracisto kaj filozofo.

## Vivo 
Cabanis studis humanismaĵojn en Parizo kaj iĝis en 1773 kiel privata sekretario al Varsovio. Ekde 1775 li dediĉis sin je medicino kaj deĵoris kuraciste en Auteuil. Li ja estis favoranto de la Franca revolucio kaj Mirabeau, al kiu li liveris fonon kaj argumentojn por paroladoj pri publika edukado, mortis en ties brakoj.

Cabanis verkis »Journal de la maladie et de la mort de Mirabeau« (1791). En 1794 li iĝis profesoro ĉe la kliniko de la medicina altlernejo en Parizo kaj membro de la Konsilio de la Kvin Centoj kaj senatoro.

Lia ĉefa verko estis »Rapports du physique et du moral de l'homme« (Parizo 1802).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 3. Lepsiko 1905, p. 677 (interrete)

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj filozofoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1757
Kategorio:Mortintoj en 1808
Kategorio:Entombigitoj en la Panteono de Parizo
Paititi

**Paititi**, **Paitití** aŭ **Granda Paitití** estas legenda regno de inkaoj aŭ antaŭ-inkaia, supozite sude de la Amazonio, en la landlima regiono kiun aktuale okupas Peruo, Brazilo kaj Bolivio. La legendo originiĝis en la interpretado de kelkaj tekstoj de la 16-a jarcento, kies aŭtoroj estis Vaca de Castro, Pedro Sarmiento de Gamboa kaj Juan Álvarez Maldonado. Tiuj verkistoj aludis al regno situa en la malsupra amazonia ĝangalo, probableme proksime de la aktuala landlimo inter Bolivio kaj Brazilo. La legendo de Paititi pluis en 1635 kiam, en la "Crónicas de Lizarazu", estis citita de la Inkao Ŭajnaapok kaj sia reveno el Kusko al Paititi kie regis lia patro, en la proksimeco de la rivero Guaporé (en la aktualo brazila ŝtato Rondonio). En Peruo disvolviĝis ankaŭ alia legendo pri la historio de Inkarri kiu, fondinta Kero-n kaj Kuskon, retiriĝis al la ĝangalo de Pantiacolla por vivi la cetero de sia vivo en la urbo Paititi. Tiu legendo estis disvastigita de la arkeologo Oscar Núñez del Prado en 1955 post kontakto kun la komunumo keĉuparolanta en la loĝloko Kero (Andoj).

## Notoj 
## Bibliografio 
* Carlos Neuenschwander Landa, "PANTIACOLLO," "PAITITI: En la Bruma de la Historia" {1983}, kaj "PAITITI: Hipótesis Final" {2000}
* Juan Carlos Polentini Wester, "Por la Rutas del Paititi" {1979} kaj "El Paí Titi ¡Padre Otorongo!" {1999}
* Paititi: Tras las huellas de los incas, Hans Ertl. 1963.
* Following the Road of Stone into an Unknown Perú" {2006} en The Explorers Journal.
* East to the Amazon, John Blashford-Snell kaj Richard Snailham. 2003.
* Paititi: Ein Spähtrupp in die Vergangenheit der Inkas, Hans Ertl. 1963.

Kategorio:Inkaa imperio
Kategorio:Mitaj urboj
Kategorio:Vicreĝujo de Peruo
Kategorio:Historio de Bolivio
Kategorio:Historio de Peruo
Kategorio:Inkaa mitologio
Aaron Alexandre

**Aaron ALEXANDRE** (naskiĝinta ĉ. en 1766 je Kitzingen-Hohenfeld, mortinta la  en Londono) estis germana ŝakisto. Li originas el rabena familio.

## Vivo 
La trejnito je la rabeneco elmigris en 1793 en Franclandon kaj iĝis ŝtatano franca dum la Franca revolucio; li entuziasmiĝis pri la proklamita egaleco de ĉiuj. En Francujo li perlaboris la vivon per privataj horoj de la germana lingvo kaj disponigante aparaton ŝaĥludan *(turc mécanique)*. En la jaro 1837 li havis multegajn monŝuldojn kaj saviĝis per libropublikigo. En 1838 ludis li kontraŭ Howard Staunton en 21 konkursoj kaj estis superanta lin. Je la vivofino li transloĝiĝis en Anglion.
Li verkis i.a.: »Encyclopédie des échecs« (Parizo 1837), »Collection des plus beaux problèmes d'échecs« (1846).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, vol 1. Leipzig 1905, p. 303 (interrete tie ĉi)

Kategorio:Germanaj ŝakistoj
Kategorio:Germanaj judoj
Kategorio:Germanaj rabenoj
Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

Jen listo de la nunaj bankoj en  laŭ stato de aŭtuno 2020 - listiĝas la nomo, inter rektangulaj krampoj la oficiala retejo kaj post kio la oficiala bankokodo lau sistemo SWIFT:

Aparte gravaj bankoj de la lando:

* LGT-Bank http://www.lgt.com BLFLLI2
* Liechtensteinische Landesbank (la landa centra banko) https://www.llb.li/  LILALI2
* VP Bank AG http://www.vpbank.com  VPBVLI2

Ĉiuj bankoj de Liĥtenŝtejno:
* Bank Alpinum http://www.bankalpinum.com  SWIFT: N / A
* Bank Frick & Co. http://www.bfc.li  BFRILI22
* Banque Havilland (ĉefoficejo en Luksemburgio) http://www.banquehavilland.com SFBALI22
* BENDURA BANK AG https://www.bendura.li/en/ HYIBLI22
* EFG Bank von Ernst AG https://www.efgbankvonernst.com/ EFGBLI22
* Kaiser Partner Privatbank http://www.kaiserpartner.com SERBLI22
* LGT-Bank http://www.lgt.com BLFLLI2
* Liechtensteinische Landesbank https://www.llb.li/  LILALI2
* Mason Privatbank Liĥtenŝtejno https://www.mason-privatbank.li/ RAIBLI22XXX
* Neue Bank http://www.neuebankag.li NBANLI22
* SIGMA Bank AG https://sigmabank.com/ VOAGLI22XXX
* SIGMA KREDITBANK AG https://www.sigmakreditbank.li/home.html
* Union Bank https://www.unionbankag.com/  UNIVLI22
* VP Bank AG http://www.vpbank.com  VPBVLI2

Malaperintaj bankoj:
* Alpe Adria Privatbank AG (en likvido)
* Banko Vontobel
* Centrum Bank

Statistikoj kaj informoj haveblas ĉe la Liĥtenŝtejna banka asocio http://www.bankenverband.li kaj la Financa Merkata Aŭtoritato de Liĥtenŝtejno http://www.fma-li.li.

Kategorio:Liĥtenŝtejno
Kategorio:Listoj
Titikako (insulo)

La **insulo de la Suno** aŭ **insulo Titikaka** estas insulo de Bolivio en la lago Titikaka, ene de la municipo Copacabana en la provinco Manco Kapac de la departemento La Paz. Ĝi havas longon de 9,6 km por 4,6 km de larĝo kaj areon de 14,3 km², kio daras ĝin la insulo plej granda de la lago. Ties origina nomo estas insulo Titikaka kaj pro tio la lago kie ĝi estas nomiĝas Titikaka, kio signifas "pumon el ŝtono".

maldekstre|eta|Vista del Lago Titicaca desde la Isla del Sol|250x250px
La insulo havas krutan terenon kun variaj altoj, la deklivoj de la montetoj montras terasojn faritajn por la kultivo de antikvaj inkaaj loĝantoj.

La insulo en la inkaa epoko estis sanktejo kun templo kaj pastroj dediĉitaj al la dio Suno aŭ Inti kaj de tie la nomo.

La plej parto de la insulo estas loĝata de indiĝenoj Ajmaroj, kiuj dediĉas sin al la agrokulturo, al turismo, manfarado kaj brutobredado. La parolata lingvo estas la jarcenta, nome la ajmara lingvo, kaj krome la hispana.

En la lago estas alia insulo nome Insulo de la Luno, aŭ Insulo Koati.

Kategorio:Lagaj insuloj
Kategorio:Geografio de Bolivio
Kategorio:Kulturo de Bolivio
Kategorio:Ekonomio de Bolivio
Svisa nacia banko

La **Svisa nacia banko** aŭ majuskle **Svisa Nacia Banko** (mallongigite SNB) - germane *Schweizerische Nationalbank* , france *Banque nationale suisse*, itale *Banca nazionale svizzera*  kaj romanĉe *Banca naziunala svizra* - estas la centra banko de la eŭropa ŝtato Svislando, respondeca por la mona politiko de la nacio kaj la sola produktanto de monbiletoj kaj moneroj de svisaj frankaj. La SNB estas Akcia kompanio laŭ speciala regularo kaj havas du ĉefsidejojn, unu en Berno kaj unu en Zuriko.

La banko ne nur respondecas pri la mona politiko kaj monprovizo de Svislando, sed ankaŭ de la najbara ŝtateto Liĥtenŝtejno, kaj en tio proksime kunlaboras kun la Liĥtenŝtejna landa banko.

## Eksteraj ligiloj 
*  (, ,  kaj )

[eta|maldekstra|400ra|la ĉefsidejo en [Zuriko jen maldekstre borde de la rivero Limato]]

Kategorio:Bankoj en Svislando
Svislando
Liĥtenŝtejna landa banko

La **Liĥtenŝtejna landa banko** - germane *Liechtensteinische Landesbank*  - estas la centra banko de la eŭropa ŝtateto Liĥtenŝtejno. Ĝi havas sian sidejon en Vaduzo.

Ekde 1993 ĝi listiĝis kiel kompanio ĉe la Svisa Borso, kun la plimulto de akcioj (57,5%) posedataj de la Liĥtenŝtejna ŝtato. Ĉar la ŝtato estas en dogana kaj mona unio kun Svislando kaj adoptis la svisan frankon kiel oficialan valuton, la mona politiko kaj monprovizo estas la sola respondeco de la svisa nacia banko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Liĥtenŝtejno
Lihtenstejno
VP Bank

**VP Bank AG** estas banko de Liĥtenŝtejno kun ĉefsidejo en Vaduzo. Ĝi estis fondita en 1956 de la komerca konsilisto *Guido Feger* kaj hodiaŭ estas konsiderata unu el la plej grandaj bankoj en Liĥtenŝtejno. En la nomo, la mallongigo VP signas la priginan germanlingvan nomon *Verwaltungs- und Privatbank* ("administra kaj privata banko"), kaj AG signas la kompanian formon de akcia kompanio (germane *Aktiengesellschaft*).

Aldone al sia ĉefsidejo en Liĥtenŝtejno, la banko havas filiojn kun bankaj licencoj en Svislando, Luksemburgio, la Britaj Virgulininsuloj kaj Singapuro.

La renomaj akcioj de la banko estas listigitaj ĉe la svisa borso.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Liĥtenŝtejno
LGT-Bank

**LGT** estas la plej granda familie posedata kompanio pri privata bankado kaj administrado de valoraĵoj en la mondo. LGT, originale angle konata kiel *"Liechtenstein Global Trust"*, estas posedata de la Fondaĵo de la princa familio de Liĥtenŝtejno kaj gvidata de ĝiaj familianoj princo *Max von und zu Liechtenstein* (ĉefoficisto) kaj princo *Philipp von und zu Liechtenstein* (prezidanto). 

LGT havas sian ĉefsidejon en Vaduzo, Liĥtenŝtejno, kun ŝlosila ĉeesto en Zuriko, Svislando. La kompanio subtenas 3 405 dungitojn en pli ol 20 oficejoj ĉirkaŭ la mondo, en Azio, Aŭstralio, Eŭropo, Mezoriento kaj Nordameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Liĥtenŝtejno
Bank Frick

**VP Bank AG** estas privata banko de Liĥtenŝtejno kun ĉefsidejo en Balzers. La banko estis fondita en 1998 de la kuratoro de Liĥtenŝtejno Kuno Frick kune kun aŭstraj financaj investantoj kaj nun (laŭ stato de aŭtuno 2020) posedata de la familia fondaĵo Kuno Frick (65%) kaj la usona firmao *Net1 UEPS Technologies* (35%), NASDAQ-listigita financa teknologia kompanio. En 2017 tiu usona firmao unue transprenis 30% de la akcioj de la antaŭa posedanto, la familia fondaĵo, en 2018 pliajn 5% kaj en 2019 per uzado de opcio akiris 70-procentan posedon.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Liĥtenŝtejno
Bank Alpinum

**Bank Alpinum** estas sendependa privata banko kun sidejo en Vaduzo en la Princlando Liĥtenŝtejno. Ĝi estis fondita en 2000 kaj funkcias je la formo de akcia kompanio.

La kerna komerco de la banko estas oferti privatajn bankajn servojn. La banko laboras kun bankaj partneroj en- kaj eksterlande. Interalie estas ofertataj servoj kiel investaj konsilo, administrado de kontoj kaj valorpaperaj kontoj, impostaj konsiloj, planado de heredaĵoj kaj simile.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de bankoj en Liĥtenŝtejno

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Liĥtenŝtejno
Ayarmaca

[eta|350px|[Pisak en la nuntempo, tiu valo estis dominita dum jarcentoj fare de ajarmakoj ĝis la invado fare de inkaoj.]]
La senjorlando de **Ayarmaca** [aĝaMARka] aŭ **ajarmakoj** estis etno kiu en la epoko primitiva de la senjorlando aŭ Inkaa imperio tute estis pinte, sed estis timita de inkaoj kaj de aliaj malgrandaj senjorlandoj de Kusko en la epoko.

La etno *Ayarmaca* reaperis de la resto de la Kultura Huari proksimume en la 13-a jarcento. Probable la senjorlando de Ayarmaca estis ŝtato kun la regno Pinagua ĉar en ĉia dokumentaro ambaŭ regnoj aperas kune.

Probable, Aĝar Auja, frato de Aĝar Manku en la legendo de la fratoj Aĝar estis la estro de la senjorlando de Ayarmaca, ĉar kiel diras la legendo, estis tiu kiu havigis la nomon de Akamama (ŝtonamaso) al la valo de Kusko.

## Bibliografio 
* Pluraj aŭtoroj. *Historia del Perú*. Lexus Editores. Barcelona (2007). ISBN 9972-625-35-2.

Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Antaŭkolumba Ameriko
Kategorio:Indiĝenaj popoloj de Ameriko
Kategorio:Etnoj en Peruo
Inka Wasi

**Inkaŭasi** aŭ **Inka Wasi** (en keĉua *inka* Inkaa, *wasi* domo, "Inkaa domo", literumita ankaŭ *Incahuasi, Inca Huasi*) estas arkeologia loko en la Departemento Huankavelika en Peruo. La Inkaa palaco estas konsiderata unu el la plej gravaj monumentoj de la Huankavelika Regiono. Inka Wasi estas en Huajtara Provinco, Huajtara Distrikto, je ĉirkaŭ 25&nbsp;km el Huajtara. Ĝi estas je alto de 3804 m.

En Peruo estas du aliaj arkeologiaj lokoj kun la sama nomo Inkaŭasi (Palaco de Inkao) nome en la Departemento Ajakuĉo kaj en la Lima Regiono respektive.

## Referencoj 
* www.panoramio.com  Complejo arqueologico Incawasi, Huaytará - Huancavelica. Alirita la 30an de aŭgusto, 2013 (koordinatoj)

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Sudameriko
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Turismo en Peruo
Kategorio:Inkaa imperio
Ljaktapata

**Ljaktapata** aŭ *Llactapata* (de la keĉua lingvo) estas arkeologia loko je 5 kilometroj okcidente de Machu Picchu.

La komplekso estas en la Regiono Kusko, provinco La Convención, distrikto Santa Teresa, sur montokresto inter la drenejoj Ahobamba kaj Santa Teresa. La loko prezentas murojn kun niĉoj. Ĝi estas super ravinoj. El tiu loko estas videblaj Machu Picchu kaj Huajnapikĉuo.

## Notoj 
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Sudameriko
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Turismo en Peruo
Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Inkaa imperio
Kategorio:Montoj en Peruo
Marcahuasi

**Marcahuasi** ([maɾkaˈwasi]) estas altebenaĵo de Andoj oriente de Lima, sur la montaro de la dekstra bordo de la rivero Rimak. Tiu formacio dominas la pejzaĝon de 4000 m de altitudo super la marnivelo. Tie estas senegala aro de gigantaj rokoj el granito kies deveno havas diferencajn teoriojn. Tiuj plej praktikaj asertas, ke tiuj rokoj estas efiko de la kaprico de la naturo sur la amasoj de diorito, ĉizitaj per la erozio de la vento kaj de la pluvo laŭlonge de jarmiloj. Tiu rokoj havas stranajn figurojn kiuj similas al skulptaĵoj aŭ bildoj. En la altebenaĵo Marcahuasi estas ankaŭ tri citadeloj en ruinoj apartenantaj, laŭ la arkeologo Julio César Tello, al la kulturo de Huankaoj.

## Bildaro 

Marcahuasi1.jpg|Roko kun formo de homa kapo en Marcahuasi.
Marcahuasi 1.jpg|Turistoj.
Marcahuasi 2.jpg|Piedirado, el San Pedro de Casta, al Marcahuasi.

## Bibliografio 
* López Mazzotti, Daniel (2001). A mochila en Perú. Exploradores peruanos.

Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Sudameriko
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Turismo en Peruo
Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Inkaa imperio
Kategorio:Geografio de Peruo
Kategorio:Altebenaĵoj en Sudameriko
Tampukanĉa

**Pambokanĉa** aŭ **Tampukanĉa** (en keĉua, *tampu* trinkejo, *kanĉa* ejo, fermita loko, korto, kadro aŭ muro kiu fermas, hispanigite *Tambocancha*, ankaŭ *Tambokancha*) estas antikva religia loko de Inkaoj en Peruo. Ĝi estas en la Regiono Kusko, Anta Provinco, Zurite Distrikto, je ĉirkaŭ 30 mejlojn el Kusko, nome historia ĉefurbo de la Inkaa imperio.

## Referencoj
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Sudameriko
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Turismo en Peruo
Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Inkaa imperio
Quriwayrachina

**Quriwayrachina** (keĉua, aliaj literumadoj estas Qori Huayrachina, Qori Wayrachina, Ccorihuayrachina, Ccoriwayrachina, Corihuayrachina, Coriwayrachina, Qorihuayrachina, Qoriwayrachina, Q'oriwayrachina) povas referenci al diversaj lokoj en Peruo nome la jenaj: 
* Quriwayrachina, arkeologia loko en Anta Provinco, Kusko Regiono, Peruo
* Quriwayrachina, arkeologia loko en Departemento Ajakuĉo, Peruo
* Quriwayrachina, arkeologia loko en Vilkabamba Distrikto, La Convención Provinco, Kusko Regiono, Peruo
* Quriwayrachina, monto en Vilkabamba Distrikto, La Convención Provinco, Kusko Regiono, Peruo
Taraŭasi

**Taraŭasi** aŭ **Tarahuasi** *wasi* domo) estas arkeologia loko en Peruo. Ĝi estas en la Kusko Regiono, Anta Provinco, Limatambo Distrikto.

## Bildaro 

File:Tarahuasi Archaeological site - wall.jpg|Detalo de la murego
File:Tarahuasi Archaeological site - stones.jpg|Ŝtonoj el murego

## Notoj 
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Peruo
Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Sudameriko
Kategorio:Inkaoj
Kategorio:Turismo en Peruo
Kategorio:Regiono Kusko
Kategorio:Inkaa imperio
La Mancellière-sur-Vire

**La Mancellière-sur-Vire** estas malaperinta franca  situanta en departemento Manche, regiono Normandio.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Mancellois*.

Ĝi nun formas parton de Bourgvallées.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Manche

## Eksteraj ligiloj 
*  (Bourgvallées)

Kategorio:Malaperintaj komunumoj de Manche
Jordan-Iraka Araba Federacio

La **Jordan-Iraka Araba Federacio** oficiale nur **Araba Federacio** () estis ŝtato de mallonga vivodaŭro formita en 1958 per la unuigo de Irako kaj Jordanio. Kvankam la nomo sugestas federacian strukturon, temis *de facto* pri konfederacio.

[eta|reĝo [Husejn la 1-a (Jordanio)|Husejn kaj lia kuzo reĝo Fajsal.]]
La Federacio estis konstituita la 14-an de februaro 1958, kiam la reĝo Fajsal la 2-a de Irako kaj lia kuzo, la reĝo Husejn la 1-a de Jordanio, kunigis siajn du Haŝemidajn reĝlandojn, kiel reago al la formado de la Unuiĝinta Araba Respubliko (formita per la unuigo de Sirio kaj Egipto) la 31-an de januaro 1958. La nova ŝtato garantius ampleksan aŭtonomecon kaj por Irako kaj por Jordanio, kaj estus direktita nome fare de la iraka reĝo, kiel la plej aĝa. Ses monatojn poste, la 14-an de julio 1958, militista ribelo deklaris la sendependigon de la Respubliko Irako for de la Federacio, kaj tiel malpliiĝis la teritorio al tiu de Jordanio antaŭa al februaro 1958. Post la murdo de la ŝtatestro, nome la reĝo Fajsal la 2-a, en tiu ribelo, lia kuzo Husejn, reĝo de Jordanio, ricevis la estrecon de la Federacio. La 2-an de aŭgusto 1958, konstatinte la maleblon restaŭri la suverenecon super Irako, oni ŝanĝis la nomon de Araba Federacio de Irako kaj Jordanio al "Haŝemida Reĝlando de Jordanio", kiu estas ankoraŭ uzata por la lando.

## Vidu ankaŭ 
* Tutarabismo

Kategorio:Eksaj landoj de Azio
Kategorio:Eksaj landoj en Mezoriento
Kategorio:Historio de Irako
Kategorio:Proksima Oriento
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1958
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1958
Ilimskaja (stacio)

**Ilimskaja** () estos haltejo sur la Linio MCD-1 Belorussko–Savjolovskij de la Moskvaj centraj diametroj en Moskvo.

## Vidu ankaŭ 
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-1

## Eksteraj ligiloj 
* 
* LiveJournal - МЦД-1. Дегунино, Бескудниково, Илимская, Лианозово, Марк (blogo)

Kategorio:Linio MCD-1
Kategorio:Estontaj stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Márton György Kovachich

**Márton György Kovachich** [djordj kovaĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovachich Márton György,** latine *Martinus Georgius Kovachich Senqviciensis* estis hungaria kroata oficisto, bibliotekisto. Lia nobela antaŭnomo estis *senkvici* ekde 1799.

Márton György Kovachich naskiĝis la  en Sengvic (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Šenkvice en Slovakio), li mortis la  en Buda (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nun jam Budapeŝto).
eta|Medalo pri Márton György Kovachich

## Biografio 
Márton György Kovachich studis en Jezuita Universitato de Nagyszombat, poste li studvojaĝis al Italujo en 1765. Reveninta li studis teologion kaj juron, ekde 1772 li studis en Universitato de Vieno. Post 2 jaroj li akiris postenon en Universitata Biblioteko (ELTE), kiu ekde 1777 funkciis en Buda. Ekde 1784 li estis reĝa oficisto en Buda. En 1786 li redaktis la unuan hungarian germanlingvan sciencan gazeton. En 1804 li ricevis la titolon reĝa konsilisto. Inter 1810 kaj 1815 li esploris en la plej gravaj hungariaj arkivejoj. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Entwurf zu einer Sammlung kleiner Schriften* (1787)
* *Dissertatio de religione* (1787)
* *Vestigia comitiorum* (1790)
* *Supplementum ad Vestigia Comitiorum…* (3 volumoj, 1798-1801)
* *Nuncium ad excelsos regni Hung. proceres* (1804)
* *Sammlung kleiner, noch ungedruckter Stücke* (1805)
* *Planum egy tökélletes magyar bibliographia és Szókönyv iránt* (kunaŭtoro, 1814)
* *Codex juris decretalis ecclesieae hungaricae* (1815)
* *Astraea, complectens subsidia literaria ad historiam legislationis, et jurisprudentiam Hungaricam* (2 volumoj, kunaŭtoro, 1823)

## Memorigiloj 
* medalo (1813) http://monetarium.hu/kovachich-marton-gyorgy-emlekerem-1813-1 
* busto https://www.szepmuveszeti.hu/mutargyak/kovachich-marton-gyorgy/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj bibliotekistoj
Kategorio:Hungaraj oficistoj
Kategorio:Hungariaj kroatoj