open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Politiko de bona najbareco

[250px|eta|Brazila Prezidento [Getúlio Vargas (maldekstre) kaj Usona Presidento Franklin D. Roosevelt (dekstre) en 1936.]]
**Politiko de bona najbareco** () estis usona politiko, uzata de Franklin D. Roosevelt de 1934 ĝis ĉ. 1937/1938 al Latinamerikaj ŝtatoj. La politiko entenis respekton de tiuj landoj kaj rezignon pri militistaj intervenoj je tiuj landoj.

Usono volis rezervi sian influon en Latinameriko per apogo de reĝimoj kaj per fortaj kulturaj kaj ekonomiaj kontaktoj.

## Fono 
Jam post anonco de la Monroe-doktrino en 1823, Usono pretendis la rajton por etigi la influon de la eŭropaj ŝtatoj en Latinameriko. „Ameriko por Amerikanoj“ estis la doktrino de la usona ekstera politiko. En la sekvaj jardekoj, la signifo de Monroe-doktrino daŭre larĝiĝis.

Latinameriko evoluis pli kaj pli al postkorto de Usono, laŭ kio Usono militiste intervenis, se ĝi vidis minacon je siaj ekonomiaj interesoj (ankaŭ per la kanonŝipa politiko). Tiu larĝiĝo de la Monroe-doktrino estis oficialigita en la Roosevelt-korolario en 1904. Usono pretendis polican forton en la okcidenta hemisfero.

Post ekmilito de Usono en la unua mondmilito kaj la posta retiriĝo en la izolismo, la doktrino ne ŝanĝiĝis. La unuaj du respublikanaj prezidentoj post la unua mondmilito (Warren G. Harding kaj Calvin Coolidge apenaŭ interesiĝis pri la ekstera politiko. Tio ŝanĝiĝis nur kun Herbert Hoover, en kies inaŭgura parolo (en marto de 1929) li proklamis politikon de neinterveno en Latinameriko. Tiel forlasis usonaj marsoldatoj Nikaragvon kaj anoncis forlason de Haitio. Dume la usona ekstera ministerio sukcese peris inter Peruo kaj Ĉilio kaj same inter Peruo kaj Kolombio.

## Anonco de la Politiko de la bona najbareco 
Franklin D. Roosevelt anoncis en sia inaŭgura parolo – la 4-an de marto 1933 – la Politikon de la bona najbareco. Usonaj soldatoj forlasis Haition, oni subskribis en la sepa Tutamerika kongreso la *Konvencion de Montevideo* kaj la Amendon Platt estis ĉesigita (tiu amendo certigis por Usono interveno en Kubo). Roosevelt partoprenis en 1936 kiel unua usona prezidento en amerika kunveno. Oni interkonsentis pri kompensado pro naciigo de la naftoindustrio de Meksiko en 1938.

La politiko havis ankaŭ kulturajn komponentojn, rezultante radioprogramon ekz. Viva America; kaj la filmon de Walt Disney en 1942, *Saludos Amigos*.

La politiko helpis Usonon formi aron de lojalaj landoj en epoko, kiam la faŝisma Germanio kaj la ekspansionisma Japanio minacis usonajn interesojn. Post la dua mondmilito, tiu politiko erodis al simpla ekonomia influa politiko.

## Vidu ankaŭ 
* Korolario Roosevelt
* *Saludos Amigos*
* Usona Imperiismo
* Doktrino de Monroe

Kategorio:Ekstera politiko de Usono
Kategorio:Bananaj militoj
Karafo

eta|Ornamitaj karafoj
eta|Ruĝvina karafo
eta|Kristala karafo
**Karafo** (el la franca esprimo *Caraffe*, el la araba ) estas vitra aŭ kristala larĝbaza botelo por servado de trinkaĵo dum manĝo, kun aŭ sen tenilo. Oni produktis la plej belajn, ofte kun arĝento ornamitajn karafojn en la 19-a jarcento. La porvina karafo havas ĝenerale averaĝe volumenon de ĉ. 1 litro kaj servas ofte por dekantado (malverŝo de vinaj sedimentaĵoj).

tipoj
* por vino: 0,5-2-litra karafo sen/kun vitra ŝtopilo, tenilo
* por fortaj alkoholaĵoj: en eta grando (0,5 – 2 dl)
* por servado de teoaldonaĵoj, ĉefe por citrona suko: eta karafo kun tenilo

Kategorio:Boteloj
Brustomakula cistikolo

La **Brustomakula cistikolo** (***Cisticola brunnescens***)  estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi troviĝas en Angolo, Bocvano, Kameruno, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eritreo, Etiopio, Gabono, Kenjo, Mozambiko, Somalio, Sudafriko, Tanzanio, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas seka savano, subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj kaj laŭsezone humidaj aŭ inunditaj herbejoj de malaltaj teroj.

Estas specio **tre bruna supre** el krono al nuko kaj dorso kun **tre markataj malhelbrunaj al nigrecaj superokula strio kaj bridoj**, tre **nigrastrieca dorso** per grandaj nigraj flugilplumoj kiuj malfermiĝas por montri ruĝecbrunan pugon. Ankaŭ la vosto estas nigreca, dum la subaj partoj estas blankecaj al helgrizaj kun iom da bruneca nuanco en ventroflankoj. La kruroj estas rozkolorecaj.

Ĝi estas foje konsiderata kiel du specioj, nome la **Palkrona cistikolo**, *Cisticola cinnamomeus*, estus la nova taksono.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola brunnescens .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Flugilfrapa cistikolo

La **Flugilfrapa cistikolo** (***Cisticola ayresii***)  estas specio de birdo de la familio de  Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi estas grizbruneca specio kun **nigrablanka strieco en krono, bruna nuko kaj en dorso tre markata strieco de grandaj nigraj plumoj kun helaj bordoj**. La vosto en estas tiom longa kiom ĉe aliaj samgenranoj. La subaj partoj estas blankecaj en gorĝo kaj centra brusto, kun helbruneca nuanco en flankoj kaj pli bruna subpugo. La iriso estas bruna.

Ĝi troviĝas en Angolo, Burundo, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Gabono, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Ruando, Sudafriko, Sudano,  Tanzanio, Ugando, Zambio kaj Zimbabvo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj herbejoj de malaltaj teroj kaj de alta altitudo.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Cisticola ayresii .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Orkapa cistikolo

La **Orkapa cistikolo** *Cisticola exilis*, estas specio de birdo de la familio de Cistikoledoj kaj ties tipa genro Cistikoloj, kiuj estas malgrandaj birdoj ĉefe el Afriko, kvankam kelkaj specioj estas en Azio kaj nur unu ankaŭ en Eŭropo, nome la tre disvastigata Herbosilvio.

Ĝi troviĝas el Barato al Aŭstralio.

## Aspekto 
eta|250px|maldekstra|Lago Samsonvale, sudorienta Kvinslando
Ĝi estas tre simila laŭ aspekto al la Herbosilvio; tamen, dum la reprodukta sezono la maskloj akiras **reproduktan plumaron** en kiu **kapo, gorĝo kaj brusto estas brile flavoranĝaj** (kio nomigas la specion kaj en Esperanto kaj eĉ en la latina scienca nomo kie “exilis” aludas al ties elstareco), kaj ties vostoj iĝas pli mallongaj ol en vintra plumaro. Krome temas pri birdo de bruneca kapo kie elstaras **hela okulringo ĉirkaŭ tre malhelbruna iriso** kaj dorso kaj vosto kun tre markata strieco de grandaj nigraj plumoj kun helbrunaj bordoj. Sube estas blankecaj la gorĝo kaj la ventro, dum la brusto kaj la flankoj montras fortan helbrunan nuancon. La beko estas karnokolora sube kaj nigreca en supra makzelo. La kruroj estas rozkolorecaj.

## Kutimaro 
Tiu specio troviĝas en densa vegetaĵaro en kaj ĉirkaŭ humidejoj. Tie ĝi kondutas kiel lerta tajlorbirdo, ofte uzante ŝtelitajn araneretojn por kudri foliojn kiel kovrilo de sia nesto.

eta|300px|maldekstra|Sudorienta Kvinslando, Aŭstralio

## Referencoj
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 52346, Cisticola exilis, 12a Majo 2006. Malplej Zorgiga.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Vetoo

**Vetoo** estas jura ago, per kiu instanco minoritata aŭ ne ĝenerale decidrajta malhelpas aŭ blokas la efektivigon de iu decido. Vetoo estas konservema rimedo, ĉar ĝi favoras la konservon de la aktuala stato kontraŭ ŝanĝoj.

Kie decidoj okazas per voĉdono, vetoo estas pli forta rimedo ol kontraŭvoĉo. Povas okazi, ke veto-rajta partio voĉdonas kontraŭ iu decido, sed pro respekto al la majoritata volo aŭ alia kialo ne vetoas.

En kelkaj okazoj veto-rajto ne estas absoluta, sed nur malfaciligas decidojn. Ekzemple en Usono la prezidento povas per vetoo bloki leĝon de la parlamento, sed tiu ĉi povas per du-triona plimulto (en ambaŭ ĉambroj) superi la vetoon. Tiu vetoo do efikas nur kontraŭ simpla plimulto. Alia speco estas la suspenda vetoo, kiun havas ekzemple la prezidentoj de Francio kaj Italio; ĝin la parlamento povas nuligi en dua voĉdono eĉ per simpla plimulto.

## Historio 
En antikva Romio veto-rajton posedis la popolaj tribunusoj; ili rajtis nuligi decidojn eĉ de la senato aŭ de aliaj tribunusoj, kiam ili opiniis, ke decido malutilas la rajtojn de la popolo. Latine tiu ĉi rajto nomiĝis *ius intercessionis* = rajto de interveno.

## Ekzemploj 
Eble la plej konata veto-rajto ekzistas en la Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj, kie ĉiu ajn el la konstantaj membroj havas la rajton vetoi ajnan decidon, eĉ se ĉiuj aliaj membroj favoras decidon.

Eŭropa Unio antaŭ la Traktato de Lisbono faris uniajn decidojn nur unuanimajn; do ĉiu membro-ŝtato havis veto-rajtojn.

En Belgio ĉiuj leĝoj bezonas la aprobon de la reĝo, kiu do havas efektivan veto-rajton. En 1990 reĝo Baldueno la 1-a pro religiaj kialoj rifuzis aprobi leĝon pri aborto. Tiam la parlamento deklaris la reĝon dumtempe nekapabla regi, transprenis liajn funkciojn, mem aprobis la leĝon kaj poste redeklaris la reĝon kapabla. La belga vetorajto do ne estas absoluta, ĉar la parlamento povas fakte nuligi ĝin, kvankam certe hezitas tion fari.

En Finnlando la prezidanto de la respubliko havas vetoan rajton, sed ĝi estas precipe simbola rajto, ĉar la parlamento (*eduskunta*/*riksdagen*) povas tuj trakti kaj akcepti la leĝon do, ke ĝi realos nedependante el la prezidanto. Dum la duonprezidanta sistemo (1919–2000) la prezidanto de la respubliko Finnlando havis pli fortan vetoan rajton: la parlamento povis trakti leĝon, kiun li malakceptis, denove nur malantaŭ la sekvanta parlamenta baloto. Krome, la parlamento povis, alimaniere ol nuntempe, akcepti leĝon ankaŭ tiel, ke ne difinis, kiam la leĝo iĝos valida, kaj se en tia kazo la prezidanto akceptis leĝon, li ankaŭ decidis, kiom la leĝo realos. Konata ekzemplo pri tio estas pri templokoj de sanktaj tagoj: En 1972 la parlamento decidis por ke nerompitaj kvintagaj laborsemajnoj en Finnlando pliiĝos, ke ĉieliro kaj epifanio estos ekde 1973 ĉiujare sabate kaj anstataŭ la pentekosta lundo estos ekde jaro 1973 pentekosta sabato. Prezidanto Urho Kekkonen akceptis tion. En 1986 la parlamento decidis, ke pentekosto fariĝos unutaga jubileo kaj la ĉieliro kaj la epifanio ricevos denove sian tradician tempan lokon. Prezidanto Mauno Koivisto akceptis la leĝon, sed decidis, ke ĝi realos nur en la jaro 1992.

Kategorio:Latinaj esprimoj
Kategorio:Juro
Banjas

eta|Fonto de Banjas kun Pan-groto en la fono.
**Banjas** (aliaj formoj estas *Banyas* aŭ *Banias* (hebree: בניאס; arabe بانياس) estas orienta alfluanto de Jordano same nomo de komunumo ĉe la riverfonto, la antikva *Caesarea Philippi*. Banjas estas ankaŭ la nomo de la naturrezervejo, kiu ĉirkaŭas la fonton, la antikvajn elfosaĵejojn kaj la duonan riverfluon.

## Ĝenerale 
Banjas situas ĉe piedoj de la Hermonmontaro, ĉe norda fino de la Golano. Proksime al Banjas iras la israela origina limo. La sekva plej granda israela urbo estas Kirjat Ŝmona, ĉ. 15 kilometrojn okcidente.

## Etimologio 
La nomo „Banias“ reiras al la greka vorto *Paneas*, sed tio transformiĝis en la araba al Banjas. La nomumo „Paneas“ aludas je tio, ke sur tiu loko ekzistis en la helenisma antikvo grava sanktejo por Pajno, kiu estis establita sur loko de la pli frua adorejo de dio Baal.

Kategorio:Seleŭkio
Kategorio:Riveroj en Israelo
Gutiga irigacio

eta|gutadinstalaĵo ĉe irigacia hoso
La ** gutiga iridacio**, **gutirigacio** aŭ **gutakvumado** estas irigacia tekniko, ĉe kiu la akvo gutas el tubo aŭ hel hoso. Tial la akvokondukiloj havas en regulaj distancoj ellaspunktojn , kiuj ellasas ekzaktan kvanton da akvo (pogute ili ellasas ekzemple nur 2–4 l/h). tiu ellaso estas plejparte sendependa de la premo en la akvokonukilo. Tiu tekniko estis evoluita en aridaj landoj de la mondo por ŝpari akvon en agrikulturo kaj hortikulturo. Hodiaŭ ĝ ankaŭ estas uzata en Mezeŭropo en la protektita hortikultura kultivado sub vitro kaj transparenta folio, sed ankaŭ en la familiaj ĝardenoj kaj parkoj . Pli kaj pli la tekniko estas ankaŭ aplikata en vitikulturo.

## Tekniko 
[eta|maldekstre|gutirigaciaj sistemoj kun flankaj hosoj en [plantdomo]]
[eta|per gutantaj kondukiloj akvumataj vitejoj en la aŭstra regiono [Wachau]]
[eta|gutirigacio en [Vitkultivejo en Nov-Meksikio]]

Komence estis ĉe la ĉefa hoso maldikaj hosetoj („spageto“-hosetoj). Se oni volas havi, ke multe da akvo elvenas la ‘’spageton”, oni mallongigas ĝin, rezulte la frotadon de la akvo en la hosetoj malgrandiĝas kaj elvenas multe da akvo. Intertempe eligilo kun integrita labirinto limigas la eligon de la akvo. Hodiaŭ la spageto-sistemo nur estas uzata por akvumi unuopajn potojn.

La sistemo funkcias kun malaltaj premoj (ĉ. 0,1 ĝis 4 Bar). 
En la moderna hortikulturo la gutirigacio funkcias aŭtomate (vidu ankaŭ irigacia aŭtomatado) uzante mezurilojn, magnetajn valvojn kaj konvenaj stiraŭromatoj, kiuj reguligas la tempon kaj la alteco de la akvokvanto.

Guirigacio ankaŭ estas kombinebla kun la strategio de la deficita irigacio.

## Avantaĝoj 
La plej okulfrapa avantaĝo estas la ŝparado de akvo. La dua avantaĝo estas la ekzaktan irigacion sen perdi akvon pro la altigado de la aerhumideco kaj forvaporiĝo. Tre avantaĝa la tekniko ankaŭ estas ĉe maldikaj grundoj kaj ĉe grundoj kun malalta akvostokkapablo. La planto povas esti provizata regule sen troa akvostreso.

Ŝparado de akvo signifas ankaŭ malpli da kostoj. La investado en gutirigaciaj sistemoj estas pli kosta ol aliaj sistemoj, sed la ŝparado de akvo rapid kompensas tion.
La tekniko ankaŭ ebligas rektan aldonon de nutroelementoj al la akvo. Plia avantaĝo estas, ke la folioj de la plantoj ne fariĝas malsekaj dum la irigacio kaj tio kaŭzas malpli da fungajn malsanojn.

## Eblaj problemoj 
Malavantaĝo povas esti, ke la hosetoj kaj gutigiloj povas ŝtopiĝi precipe ĉe la fertigado, do, ĉe la aldono de sterkaĵoj al la irigacia akvo.

En aridaj kaj duonaridaj regionoj la gutrigacio povas ankaŭ kaŭzi grundosaliĝo.

## Literaturo 
* *Bewässerung im Gartenbau*. Kuratorium für Technik und Bauwesen in der Landwirtschaft e.V. (KTBL); KTBL-Schrift 128, Münster 1988, ISBN 3-7843-1771-5, S. 102
* *Geschlossene Kulturverfahren - Zierpflanzenbau*. Forschungsanstalt Geisenheim Fachgebiet Zierpflanzenbau; Taspo-Praxis Nr. 18, Braunschweig 1990, ISBN 3-87815-030-X

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Informationen der FAO über Tropfbewässerung (en)

Kategorio:Hortikultura teckniko
Kategorio:Irigacio
Aabach (Seetal)

**Aabach** (prononcu *abaĥ*) estas rivero en la kantonoj Lucerno kaj Argovio. Ĝia longeco estas 27 kilometroj. La valo, kiun la rivero trafluas oni nomas *Seetal* [kio en Esperanto signifas "Lago-Valo"], ĉar en ĝi situas du lagoj.

## Nomo 
Dum mezepoko la rivero Aabach nomiĝis *Lenzbach* (prononcu *lencbaĥ*), kaj estis nomodona por la urbo Lencburgo kaj la vilaĝo Niederlenz.

## Fonto 
Ĝia fonto estas la Lago de Baldegg en la vilaĝo Richensee de la komunumo Hitzkirch (koordinatoj: ).

## Fluvojo 
Post ĝia elfluo el la Lago de Baldegg en Hitzkirch la rivero Aabach fluas dum kvar kilometroj tra ebenaĵo pasante la vilaĝon Ermensee kaj tiam alfluas en Mosen al la Lago de Hallwil. Post 9 kilometroj inter Boniswil kaj Seengen la rivero denove elfluas el la lago. Post la elfluejo sur rivera insulo situas la Kastelo Hallwyl. La rivero nun pasas preter Hallwil, trafluas la komunumojn Egliswil kaj Seon, tiam la urbon Lencburgo kaj fine apud Wildegg alfluas al la rivero Bünz.

## En ciferoj 
Aabach havas akvokolektan basenon de proksimume 200&nbsp;km², ĉe la alfluejo mezan akvofluon de 3,4 m³/sek. Ĝia altecdiferenco de la fonto ĝis la alfluejo estas nur 111 m.

## Alfluejo 
Ĝi alfluas en Wildegg al la rivero Bünz, kiu siavice 200 metrojn post la alfluo de Aabach alfluas al Aro.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj riveroj kun la nomo Aabach

## Fontindikoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Hidrologiaj datumoj ĉe la mezurejo Hitzkirch 

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Riveroj de Ĵuraso
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kategorio:Riveroj de la Alpoj
Kategorio:Akvokolekta areo de Aro
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Kantono Lucerno
Katedralo de Tbiliso

La **Katedralo de la Triunuo** (kartvele *Sameba*) estas la katedralo de la Ortodoksa Kartvela Eklezio en Tbiliso la ĉefurbo de Kartvelio. Ĝi estis konstruita en 2004 kaj dediĉita al la Sankta Triunuo. Ĝi ankaŭ funkcias kiel sidejo de la ortodoksa patriarkato de Kartvelio.

## Historio 
La katedralo de Tbiliso antaŭe estis la katedralo Sioni. Ĉi tiu estis konstruita sur la monteto Sankta Elija kiu regas la riveron Kura, ĝi estas la plej granda preĝejo de la suda Kaŭkazio.
Ĝi miksas plurajn arkitekturajn stilojn de Kartvelio. El krucforma plano, ĝi estas kronita en ĝia centro per kupolo tenata de ok kolonoj. Kruco 7,5m longa regas la komplekson. Ĝia sonorilturo troviĝas apude. La malgranda apuda preĝejo estas dediĉata al la Anonco de la Anĝelo.

La decido konstrui la katedralon komenciĝis en 1989 okaze de la 1500-jariĝo de la Kartvela Eklezio kaj kiel preparo por la du jarmiloj de la kristanismo. Ĝi estas projekto de la arkitekto Archil Andiachvili. La unua ŝtono de la katedralo estis benita la 23-an de novembro 1995 kaj la unua diservo okazis la 25-an de decembro 2002. Ĝi estis oficiale konsekrita la tagon de Sankta Georgo, patrono de la lando.

La katedralo (sen la kruco) mezuras 68 m longe, 77 m larĝe oriente okcidenten, 65 m larĝe de nordo al sudo, sur 5 000 m de la marnivelo.

## Galerio 

Dosiero:Sameba_16.jpg
Dosiero:Sameba_19.jpg
Dosiero:Sameba_18.jpg
Dosiero:Sameba_13.jpg
Dosiero:Sameba_14.jpg
Dosiero:Sameba_15.jpg
Dosiero:Sameba_cathedral,_iconostasis_01.jpg|Interno
Dosiero:SAMEBA_TBILISI.MODEL_OF_JERUSALM.דגם_ירושלים_בקתדרלת_סמבה.jpg|Modelo de Jerusalemo
Dosiero:SAINTS_SAMEBA_CATHEDRAL_TBILISI.קדושים_קתדרלת_סמבה_טביליסי.jpg

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tbiliso
Tbiliso
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Triunuo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2004
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 2000-2009
Aabach

**Aabach** estas ofta nomo de riveroj kaj rojoj en germanlingvaj regionoj:

* **Aabach (Seetal)** estas elfluanto de la Lago de Baldegg en Kantono Lucerno, kiu alfluas al Bünz en Kantono Argovio.

* **Engelberger Aa** estas rivero en la kantonoj Obvaldo kaj Nidvaldo en Centra Svislando.

* **Mönchaltorfer Aa**, ankaŭ nomita *Aabach*. estas rivero, kiu en Mönchaltorf alfluas al la lago Greifensee.

* **Ustermer Aa**, ankaŭ nomita *Aabach* estas rivero, kiu elfluas el la Lago de Pfäffikon kaj alfluas en Uster al la lago Greifensee.
Pungarabato

eta|300ra|maldekstra|Situo de la regiono Tierra Caliente en Guerrero
**Pungarabato** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400&nbsp;km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Ciudad Altamirano. Pungarabato apartenas al la regiono Tierra Caliente ,kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordokcidento de Guerrero. Al ĝi krome apartenas ok aliaj komunumoj. Al Pungarabato apartenas entute 29 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12050.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 36466 loĝantojn. El tiuj estis 17610 viroj kaj 18856 virinoj. La komunumo havas surfacon de 212,3&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 240 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1100&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 30252 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 240 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,79 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

21771 de la loĝantoj de Pungarabato en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3324 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 15,27 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 17,95 % (2051 el 11426 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 12,31 (1273 el 10345 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 30252 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 25982 apartenis al la katolika religio. 4270 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Pungarabato  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Guerrero
Suro (Aro)

**Suro** (en la germana lingvo en Kantono Argovio **Suhre** kaj en Kantono Lucerno **Sure**) estas rivero en la kantonoj Argovio kaj Lucerno en Svislando. Ĝia longeco estas 34,1&nbsp;km.

## Literaturo 
La fonto de Suro estas la Lago de Sempach en la urbo Sursee (koordinatoj: ).

## Ĉefaj alfluantoj 
La ĉefaj alfluantoj de Suro estas la riveroj Ruederche en Schöftland, Uerke en Unterentfelden kaj Wyna en Suhr.

## Komunumoj laŭlonge de la rivero 
La rivero unue trafluas la urbon Sursee, poste ĝi estas la limo inter Knutwil en okcidento kaj Geuensee kaj Büron en oriento. Tiam la rivero trafluas la komunumon Triengen kaj nun forlasas Kantonon Lucerno por alflui la teritorion de Argovio. La rivero nun formas la limon inter Reitnau kaj Attelwil en okcidento kaj Moosleerau en oriento. Tiam la rivero trafluas Staffelbach kaj Schöftland. Sekvas Hirschthal, Muhen, Oberentfelden, Unterentfelden, Suhr, Buchs kaj fine la argovia kantonĉefurbo Araŭo.

## Alfluejo 
La rivero alfluas en la argovia kantonĉefurbo Araŭo al la rivero Aro.

## Eksteraj ligiloj 
* La rivero Suro en la Historia Leksikono de Svislando
* Hidrologiaj datumoj pri Suro ĉe Oberkirch 

Kategorio:Riveroj en Svislando
Kategorio:Riveroj de la Svisa Mezlando
Kategorio:Kantono Argovio
Kategorio:Kantono Lucerno
Kategorio:Alfluantoj de Aro
Batalo de Los-Anĝeleso

**Batalo de Los-Anĝeleso** estas nomita la kontraŭaviadila pafado de la usona militistaro post la apartigado de neidentigataj flugantaj objektoj (nifoj) super Los-Anĝeleso, Kalifornio dum la fruaj horoj de la 25-a de februaro 1942. Komence oni estis atendinta japanan aeratakon, sed oni konjektas ke ĝi estis nur perdita veterbalono, zepelino, ĉiel-laterno aŭ japana balonbombo (*Fu-Go*), aŭ simple imaginaro kaŭzita per atmosferaj cirkonstancoj kaj militkaŭza nervostreĉo. Ankaŭ la ebleco de ekstertera flugobjekto ne estis ekskludita. Oficiale oni parolis pri falsalarmo. La vera kaŭzo restas ankoraŭ enigma.

La ŝajna atako daŭris unu horon; mortis 3 civiluloj per perditaj pafaĵoj kaj ceteraj tri kaŭze de koratako per la streso kaj timo.

Kategorio:Bataloj kaj operacoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Los-Anĝeleso
Kategorio:Usono en la Dua Mondmilito
Kategorio:Misteroj
Kategorio:Nifologio
Kategorio:Bataloj en 1942
La blua Danubo

eta|Titolbildo
eta|Aŭdi: Ĉe la bela blua Danubo, daŭro 2:58
La **Valso de la Danubo** estis komponita de Johann Strauss en la jaro 1867. La origina titolo estas la plej famkonata **Ĉe la bela blua Danubo** "An der schönen blauen Donau", konata ankaŭ sub la nomo "Donauwalzer" (Danuba Valso). Entute ĝi daŭras ĉirkaŭ 9 minutojn.

## Origino 
La valson li origine komponis kiel tiel nomatan korusan valson por la viena vira koruso. Unua prezento okazis je la 13-a de februaro 1867. Multan sukceson ĝi ne havis.

Kiam Strauss poste partoprenis en la internacia ekspozicio en la jaro 1867 en Parizo li bezonis urĝe novajn komponaĵojn kaj li rememoris pri la valso. Li kreis ĝian instrumentan version. En tiu formo kaj kun la nova nomo *"Le beau Danube bleu"* la muzikpeco tuj ekhavis sukceson. Ankaŭ nun oni prezentas ĝin preskaŭ senescepte kiel orkestran valson.

## En kino 
La filmo “Vienaj valsoj” farita de Alfred Hitchcock en 1934, prezentas la fantazian version de la apero de la valso.

## Eksteraj ligiloj 
* Kanteblaj tekstoj de *"Donau so blau"* kaj *"Wiener seid froh"*
* Priskribo de la komponaĵo kaj ekzemploj 
* 
*  *(recenzo pri la filmo, prezentanta fantazian historion pri kreado de la valso)*

## Referencoj 
Kategorio:Johann Strauß (filo)
Danubo
Kategorio:Danubo
Kategorio:Verkoj de 1867
Zoltán Gazda

**GAZDA Zoltán** estas rumanuja hungara aktoro naskita en Aiud la 9-an de marto 1962. Li estas filo de aŭtoro József Gazda, frato de ĵurnalisto Árpád Gazda kaj de etnografino Enikő Szőcsné Gazda.

## Kariero
Ekde 1985 li ludis en la Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe. 

## El liaj roloj
*Hangai (Vörösmarty M.: A fátyol titkai); 
*Imrus (Szakonyi K.: Adáshiba); 
*Próbakő (Shakespeare: Ahogy tetszik); 
*Palladius (Illyés Gy.: A kegyenc).

## Eksteraj ligiloj
*Retejohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=8638

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Attila Gáspárik

**GÁSPÁRIK Attila** [ga:ŝpa:rik] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Oradea la 1-an de junio 1965.

## Kariero 
Ekde 1988 li ludis en la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. Ekde 1990 li ankaŭ instruas en la katedro pri drampraktiko de la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş. Li estis kun kunulo la verkisto, reĝisoro kaj aktoro de la programo *Ébresztő* (Vekanto) de la hungara elsendo de la Rumana Televido.

## Premioj, distingoj 
2010 - A Magyar Köztársaság Érdemrend Lovagkeresztje.

## El liaj roloj 
* Paszifon (Solomon: Diogenész, a kutya);
* Józsué (Madách I.: Mózes);
* II. költő (Kincses E.: Maraton);
* Dobcsinszkij (Gogol: A revizor);
* Belos (Székely J.: Vak Béla).

## Deklamrecitalo 
* *Záróra*.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanaj aktoroj
Attila Geréb (aktoro)

**GERÉB Attila** estas hungara aktoro naskita en Kluĵo la 27-an de junio 1946. 
## Kariero
Attila Geréb de 1969 ĝis 1976 li estis ano de la Kolozsvári Állami Magyar Színház. Li translokiĝis Hungarujon kaj ludis en la Scenejo Radnóti kaj Várszínház, poste ĝis 1984 en la Teatro József Attila, poste en la Magyar Színkör, inter 1985–87 en la Népszínház, ĝis 1988 en la Teatro Jurta. Ekde tiam li estis liberprofesiulo.
## El liaj roloj
*Lehmann kapitány (Páskándi G.: Isten csalétkei); 
*Arany János (Mécsfény, összeállítás)..
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Gereb, A.
Géza Gergely (reĝisoro)

**GERGELY Géza** [gergej] estas rumanuja hungara reĝisoro naskita en Târgu Mureş la 26-an de julio 1929 kaj mortinta samloke la 23-an de februaro 1999.

## Kariero 
Géza Gergely de 1954 ĝis 1969 estis la reĝisoro de la Székely Színház, resp. en la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş. Li prelegis en la aktoruniversitato Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat de Târgu Mureş.

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Mihály Vörösmarty: Csongor és Tünde;
* Ionesco: A kopasz énekesnő;
* Ibsen: Kísértetek;
* Dürrenmatt: A nagy Romulus;
* Kocsonya Mihály házassága kaj Egynapi királyság (Rusticus imperans);
* Williams: Üvegfigurák.

## Libroj redaktitaj 
* *Klasszikus vígjátékok*, Mv., 1970;
* *Köpenyes, kardos komédiák*, Mv., 1970;
* *Játék és valóság*, Mv., 1973.

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Nodar Kumaritaŝvili

**Nodar KUMARITAŜVILI** (kartvele ნოდარ ქუმარიტაშვილი, naskiĝis la , mortis la  en Vankuvero) estis kartvela luĝisto. Li mortis post akcidento dum trejnado ĵus antaŭ la Vintra Olimpiko 2010 de Vankuvero.

Tiu akcidento funebrigis la malferman ceremonion de la Olimpiko, kiu okazis la sekvan tagon.

Kategorio:Kartvelaj sportistoj
Kategorio:Vintra Olimpiko 2010
Boniswil

** Boniswil** estas komunumo en la distrikto Lencburgo de Kantono Argovio, Svislando. Najbaraj komunumoj estas en nordo Hallwil, en nordoriento Seengen, en sudoriento aliflanke de la Lago de Hallwil Meisterschwanden, en sudo Birrwil, en okcidento Leutwil, kaj en nordokcidento Dürrenäsch. Ĝi havis 1409 loĝantojn je la fino de 2008.

[eta|maldekstra|[Aabach (Seetal)|Aabach sube de Kastelo Hallwyl post la elfluo el la Lago de Hallwil]]
Boniswil situas ĉe la nordokcidenta fino de la Lago de Hallwil. Al la komunumo apartenas ankaŭ la vilaĝo Alliswil, kiu situas proksimume 1&nbsp;km sude de la ĉefvilaĝo. En la ebenaĵo ĉe la lagobordo estas vasta marĉo kun kanokampoj, kiu estas naturrezervejo. La rivero Aabach formas la nordorientan komunumlimon al Seengen.

## Trafiko 
eta|maldekstra|Fervojlinio kaj kantona ĉefvojo ĉe la vilaĝeniro venante de Birrwil
Boniswil situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Lencburgo al Lucerno, la *Seetal-Fervojo.* Ĉe la linio troviĝas la stacidomon de Boniswil. Tra la komunumo krome pasas buslinio de Teufenthal tra Seengen al Lencburgo.

Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Lencburgo tra Hochdorf al Lucerno. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 13&nbsp;km sude en Lencburgo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Boniswil datiĝas el ĉirkaŭ la jaroj 1217–1222 kiel *Bonoltswile*. En mezepoko en Boniswil unue regis la Grafoj de Lencburgo, ilin sekvis la Grafoj de Kiburgo kaj en 1264 ties heredantoj, la Habsburgoj. En ties nomoj la habsburgaj vasaloj, la Senjoroj de Trostburg kaj ek de 1326 la Senjoroj de Liebegg plenumigis la malaltan jurisdikcion en la loko.

En Boniswil en la 13-a jarcento ekzistis majora bieno, kiu estis administra centro por la vastaj bienoj, kiujn la Monaĥejo Einsiedeln posedis en la regiono.

En 1415, la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion kaj Boniswil fariĝis nun parto de la berna regejo, nome de Berna Argovio. La senjoreco Trostburg jam en 1346 transiris al la Senjoroj de Rinach kaj en 1486 al la Senjoroj de Hallwyl. Ili bendis sian havaĵon en Boniswil en 1616 al la urbo Brugg. Ĉar Berno tamen ne toleris la potencokreskon de Brugg, ĝi transprenis la jurisdikcion rekte kaj kreis la tribunaldistrikton Trostburg, kiu estis subvoktejo de la voktejo Lencburgo.

Kiam en la jaro 1798 okaze de la Helveta Revolucio francaj trupoj liberigis Argovion, Boniswil fariĝis komunumo de la distrikto Lencburgo en la nove fondita Kantono Argovio. En 1898, la ĝis tiam aŭtonoma komunumo Alliswil estis integrita al la politika komunumo Boniswil.

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Boniswil
* Boniswil en la Historia Leksikono de Svislando
Lina Gerő

**GERŐ Lina** [gerøː] estis hungara aktorino naskita en Szatmár la 21-an de septembro 1858 kaj mortinta en Budapeŝto la 6-an de januaro 1926.

## Kariero
Ŝi debutis en trupo de sia patro, Jakab Gerő kiel infano. Post provincaj vagantjaroj li aperis unue en Koloĵvaro, poste inter 1896 kaj 1914 en la Nacia Teatro de Budapeŝto. 

## El ŝiaj roloj
*Hermia (Shakespeare: Szentivánéji álom);
* Noémi (Mór Jókai: Az aranyember);
* Eszter, özvegy (Géza Gárdonyi: A bor).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Jakab Gerő

**GERŐ Jakab** [gerøː], *Grau* estis hungara aktoro kaj teatrestro naskita en Nagybáród (Borod, Grosswarold) en 1832 kaj mortinta en Bánffyhunyad (Huedin, Heynod) la 4-an de januaro 1886. Li estis la patro de aktorino Lina Gerő.

## Kariero 
Ekde 1851 li elpaŝis en Arad. Ekde 1863 li teatrestris en Marosvásárhely (Marosvásárhely, Neumarkt am Mieresch). Li vagis kun sia trupo ĉefe en Transdanubio (Dunántúl) kaj Supra Hungario (Felvidék). Lia edzino estis la aktorino Flóra Kocsisovszky.

## El liaj roloj 
* Dörgei (Ede Szigligeti: Házassági három parancs);
* II. István (Hegedűs L.: Bíbor és gyász).

## Aktoroj apartenantaj al la kompanio de Gerő (elekto) 
* Mihály Dombay
* Béla Hetényi

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon (Leksikono de Hungara Teatra Arto), 1929-1931

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Emma Gömöri

**GÖMÖRI Emma** [gømøri] estis hungara aktorino naskita en Arad la 10-an de septembro 1896 kaj mortinta en Arad en 1978. 

## Kariero
Ŝi ludis en vaganttrupoj ĝis 1948, kiam ŝi dungiĝis al la Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat de Târgu Mureş kaj tie ludis ĝis 1962. Poste ŝi retiriĝis al sia naskiĝurbo. 

## El ŝiaj roloj
*Igazgatónő (Katajev: Bolondos vasárnap); 
*Zobunova (Gorki: Jegor Bulicsov és a többiek); 
*Anica (Demetrius: Mai emberek); 
*Zsivka (Nušiś: Kegyelmesasszony); 
*Bábi (Szirmai A.: Mézeskalács); 
*María Josefa (García Lorca: La domo de Bernarda Alba).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Albert Gulácsy

**GULÁCSY Albert** [gula:ĉi] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Kolozsvár la 22-an de januaro 1918.

## Kariero 
Li debutis en 1938 en Bukareŝto en la Teatro Alhambra, en 1939 li ludis en Arad, en 1940 en Kluĵo, poste ekde 1943 ĝis 1973 en Oradea.

## El liaj roloj 
* Jancsi (Pongrác Kacsóh: János vitéz);
* Gábor diák (Jenő Huszka: Gül Baba);
* Edvin (Imre Kálmán: A csárdáskirálynő);
* Petruchio (Shakespeare: La Dresado de la Megero);
* Tipătescu (Ion Luca Caragiale: Az elveszett levél);
* Agárdi Péter (Jenő Heltai: A néma levente).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Amarok

**Amarok** povas esti:
* lupo en la inuita mitologio, vidu Amarok (mitologio)
* libera sonlegilo, vidu Amarok (programaro)
* muzika albumo de Mike Oldfield, vidu Amarok (albumo)
Amarok (programaro)

**Amarok** estas plursistema libera sonlegilo por Uniks-bazitaj sistemoj. Ĝi baziĝas sur la bibliotekoj de la grafika uzantinterfaco KDE, sed povas funkcii en iu ajn grafika uzantinterfaco.

Ĝi unue estis farita por Uniks-bazitaj sistemoj (GNU/Linukso, FreeBSD…), sed nun funkcias ankaŭ en Vindozo kaj Mac OS X.

## Historio 
La nomon *Amarok* venas de la albumo *Amarok* de la angla komponisto Mike Oldfield. Amarok estas ankaŭ lupo en la inuita mitologio; tial la bildsimbolo de Amarok reprezentas lupon.

Ĝis la versio 1.4.0, ĝia nomo estis skribita “amaroK”, por emfazi la K de KDE, kiu karakterizas plejparton el la programaroj de la uzantinterfaco KDE (KOffice, Konqueror, Konsole…). Okaze de la 1.4.1, la aŭtoroj decidis majuskligi la unuan literon.

La branĉo 1.x kongruas kun KDE 3, kaj la branĉo 2.x estas adaptita al KDE 4.

La versio 2.0 de Amarok aperis la 10-an de decembro 2008.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Exaile
* iTunes
* Sonlegilo

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo

Kategorio:KDE
Kategorio:Libera programaro
Kategorio:Linuksa programaro
Kategorio:Programaro
Kategorio:Vindoza programaro
Menyhért Gulyás

**GULYÁS Menyhért** [guja:ŝ] estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro naskita en Nagyvárad la 29-an de januaro 1875 kaj mortinta en Budapeŝto en 1944.

## Kariero 
Li debutis en 1897 en Szabadka kaj li laboris en provincaj trupoj: en Sátoraljaújhely, en 1903–04 en Székesfehérvár, en 1904–05 en Marosvásárhely, en jaroj 1905–1907 en Munkács, en 1907–08 en Miskolc, ekde 1908 ĝis 1914 en Kecskemét, ekde 1916 ĝis 1919 en Székesfehérvár, poste en la teatroj de Újpest en 1921–22, en 1923–24 de la Szeged, en 1924–25 de la Pécs. En 1925 li ricevis permesilon por teatrestri. Inter 1925 kaj 1931 li ludis kun sia trupo en Nyíregyháza, en 1927–28 en Kecskemét, ekde 1928 ĝis 1933 en Kaposvár, inter 1930 kaj 1933 en Békéscsaba.

## El liaj roloj 
* Pfefferkorn (Ferenc Lehár: A drótostót);
* Celestin (Hervé: Nebáncsvirág);
* Biberách (József Katona: Bánk bán);
* Wallenstein (Imre Kálmán: Tatárjárás);
* Metternich (Rostand: A sasfiók).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Gounod: Faust;
* Rostand: A sasfiók;
* Verdi: Az álarcosbál;
* Čapek: R.U.R.;
* Mascagni: Parasztbecsület.

## Elektitaj aktoroj en trupo de Gulyás 
* László Kabos (1894-1937)

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Gulyas, M.
Gulyas, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Havenwelten

eta|Vido al Havenwelten en Julio 2009
**Havenwelten** ("havenmondoj") estas de Bremerhaven, Germanujo, marece karaktera kvartalo, kiu nove estiĝas sur la tereno de *Alter Hafen* ("malnova haveno") kaj *Neuer Hafen* ("nova haveno"). Parte la loka aranĝiĝo de la unuopaj komponantoj koheras kun tiu de *Ocean Park Bremerhaven* ("Oceanparko Bremerhaven") planita por la sama ejo.

Kadre de tiu konstrua ŝanĝproceso Bremerhaven ekhavas novan aspekton inter la butikumejo kaj Vezer-digo. Per la ligado de la kreskitaj strukturoj surtere kun la vastaj akvo-areoj de klasika germana havenurbo estas antau&#774;enigataj nuntempe la kompleta renovigo kaj samtempa nov-direktigo de la kernurbo de Bremerhaven – ago, por kiu privataj kaj publikaj mondonantoj komune elspezas plurcent milionojn da eu&#774;roj. Aldone al multaj jam establiĝintaj allogaĵoj estiĝu tie pliaj.

## Komponantoj de Havenwelten 
En Havenwelten troviĝas jenaj aranĝaĵoj:

* Germana ŝipveturmuzeo (inau&#774;gurita en 1975 kaj plivastigita en 2000)
* Zoo am Meer ("Zoologi-parko ĉe l' mar'"; nov-inau&#774;guro post reformigo en 2004)
* Germana pri-elmigrinta domo (inau&#774;gurita la 8-an de Au&#774;gusto 2005)
* Hotelo Atlantic Hotel Sail City (inau&#774;gurita la 1-an de Marto 2008)
* Conference Center Bremerhaven ("Konferenccentro Bremerhaven"; inau&#774;gurita la 1-an de Junio 2008)
* Klimatdomo de Bremerhaven (inau&#774;gurita la 26-an de Junio 2009)
* Europa-Center ("Eu&#774;rop-centro")
* Wohnen am Deich ("loĝado ĉe l' dig'")
* Lloyd Marina kaj Boardinghouse
* Teĥniksciencaj parkoj t.i.m.e. Port I kaj t.i.m.e. Port II (t.i.m.e. Port III estas nuntempe konstruata)
* Butikumcentro Mediterraneo ("Mediteraneo")

## Ligiloj 
* Havenwelten oficiala retejo
* Germana ŝipveturmuzeo
* Germana pri-elmigrinta domo
* ATLANTIC Hotel SAIL City
* Klimatdomo de Bremerhaven
* zoologi-parko ĉe l' mar'
* ĉiuj turismaj informoj pri Bremerhaven

Kategorio:Bremerhaven
Júlia Gusztinyi

**GUSZTINYI Júlia** [gustinji] estis hungara kantistino-aktorino naskita en ? kaj mortinta Koloĵvaro en 1849.

## Kariero
Júlia Gusztinyi debutis en 1840 en Teatro Magyar (Pest), poste en 1843 ŝi partoprenis en la spektakloj en la landkunveno de Pozono kun trupo, kiu prezentis ankaŭ operojn. Ŝiaj pluaj stacioj estis: en 1844 Szabadka, en 1845 Nagyvárad, en 1847 Nagybecskerek, en 1848–49 Kolozsvár. En la lasta urbo ŝi edziĝis, sed ŝi tre frue mortis.

## El ŝiaj roloj
* Laura (Hirschfeld–Szerdahelyi J.: Tündérlak Magyarhonban); 
* Gianetta (Gaetano Donizetti: *La Eliksiro de Amo*); 
* Zsuzsi (Ede Szigligeti: A rab); 
* Marcsa (Gaetano Donizetti–Szerdahelyi J.: Marcsa, az ezred lánya).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Gonda

**GONDA György** estis hungara aktoro naskita en Nagykároly la 20-an de aprilo 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de julio 1970. 

## Kariero
Li debutis en 1918 en Nyíregyháza, poste li ludis en Kecskemét, ekde 1925 en Kaposvár, inter 1932–1939 en la Teatro Belvárosi, Teatro Magyar kaj en la Pesta Teatro, en 1939–40 en la Ĉefurba Operetteatro, en 1940–49 en la Vígszínház. Liaj stacioj post 1945 estis: Vidám Színpad – 1946, Művész Színház – 1947, Fővárosi Operettszínház – 1948, Belvárosi – 1949–51, Ifjúsági – 1951–53, Eger, Gárdonyi Géza Színház – 1955–56, Faluszínház – 1959-1962, poste Madách Színház.

## El liaj roloj
* Tiszttartó (Shaw: Szent Johanna);
* Rosztov gróf (Tolstoj–Piscator: Háború és béke); 
* Pénzbeszedő (Williams: A vágy villamosa); 
* Happy (Miller: Az ügynök halála).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Gonda, Gy.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Magnolio (filmo)

**Magnolia** - angle, en Esperanto "Magnolio" - estas usona kineja filmo el la jaro 1999. Ĝin realigis la reĝisoro Paul Thomas Anderson. Temas - tre resume - en unuopaj epizodoj pri la travivaĵoj de diversaj homoj dum sama tago en la valo *San Fernando Valley* en la nordokcidento de Los-Anĝeleso.

La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 2000 gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Ora Urso
Lajos Erdélyi

**ERDÉLYI Lajos** [erde:ji] estis rumanuja hungara fotoraportisto, ĵurnalisto naskita en Târgu Mureş la 17-an de majo 1929, mortis la 23-an de marto 2020 en Budapeŝto. 

## Kariero
Lajos Erdélyi inter 1949 kaj 1953 li estis kunlaboranto de la juda semajngazeto *Új Út*; ekde 1954 ĵurnalisto kaj fotisto de la revuo Dolgozó Nő; ekde 1956 fotisto de la Instituto Arkeologia de la Rumana Scienca Akademio; inter 1958 kaj 1988 fotisto de la Új Élet. En la 60-aj jaroj kune kun Ildikó Marosi li faris intervjuojn kaj fotoseriojn pri rumanujaj hungaraj artistoj. En 1988 li translokiĝis Hungarujon. 

## Verkoj pli gravaj
*Orbán Balázs, *Székelyföld képekben*, Bukarest, 1971
*Közelképek, *Erdélyi írók portréi*, Bukarest, 1975
**Teleki Samu Afrikában*, Bukarest, 1977
**Régi zsidó temetők művészete*, Bukarest, 1980
**Az élők háza*. Erdélyi, felvidéki, kárpátaljai zsidó temetők sírkövei, Budapest, 1993
**Orbán Balázs összes fényképe a Székelyföldről*, Budapest, 1993
*Erich Hoffmann: *Fotóalbum*, Budapest, 1999 (kunmetis).
**A túlélés műhelyei*, portretoj (fotoj kaj tekstoj), Korunk, 2009.
**Túlélés– egy fotográfus visszaemlékezése*, Zachor Alapítvány, 2013.

## Individuaj ekspozicioj
*1970-76 • Korunk , Kluĵo
*1974, 1978 • Bukarest
*1991 • Portretoj, Petőfi Irodalmi Múzeum, Budapest (kat.)
*1992 • Transsilvanujaj vizaĝoj, sortoj, Sümeg
*1992, 1995 • Magyar Ház, New York
*1993 • Malnovaj judaj tomboj, Kongresa Centro, Washington • Magyar Köztársaság ENSZ-képviselete, New York • Arto de malnovaj judaj tombĝardenoj, City Galéria
*1994 • Portretoj, Librodomo, Budapest • Janus Pannonius Tudományegyetem, Pécs
*1996 • Juda Kultura Centro, Aachen.
*2010 * Budapest.

## Ekspozicioj en datbazoj
* Ekspozicio de fotisto Erdélyi Lajos (2008).

## Fonto
*Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj fotistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
La mallarĝa ruĝa linio (filmo)

**The Thin Red Line** - angle, en Esperanto "La mallarĝa ruĝa linio" - estas usona kineja filmo el la jaro 1998. Ĝin realigis la reĝisoro Terrence Malick. Temas - tre resume - pri la brutaleco de batalo inter la usona kaj japana armeoj sur la pacifika insulo *Guadalcanal *, parto de la Salomonoj, en 1942 kadre de la Dua Mondmilito, kontraste al la ĝenerale idilia naturo de la insulo.

La filmo en la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en 1999 gajnis la kino-premion Ora Urso.

## Rolularo 
* Jim Caviezel kiel Robert Witt.
* Sean Penn kiel Edward Welsh.
* Adrien Brody kiel Geoffrey Fife.
* Ben Chaplin kiel John Bell.
* George Clooney kiel Charles Bosche.
* John Cusack kiel John Gaff.
* Matt Doran kiel Coombs.
* Woody Harrelson kiel Keck.
* Elias Koteas kiel James 'Bugger' Staros.
* Jared Leto kiel Whyte.
* Dash Mihok kiel Don Doll.
* Tim Blake Nelson kiel Tills.
* Nick Nolte kiel Gordon Tall.
* John C. Reilly kiel Storm.
* Larry Romano kiel Mazzi.
* John Savage kiel McCron.
* John Travolta kiel Quintard.
* Arie Verveen kiel Charlie Dale.
* Kirk Acevedo kiel Tella.
* Penny Allen kiel Witt.
* Mark Boone Junior kiel Peale.
* Paul Gleeson kiel George 'Brass' Band.
* Don Patrick Harvey kiel Becker.
* Danny Hoch kiel Carni.
* Thomas Jane kiel Ash.
* Miranda Otto kiel Marty Bell.
* John Dee Smith kiel Train.
* Nick Stahl kiel Bead.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1998
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj pri la Dua Mondmilito
Kategorio:Ora Urso
Ŝtata Universitato de Tbiliso

eta|dekstra|300ra|Ŝtata Universitato de Tbiliso
eta|Logoo
La **Ŝtata Universitato de Tbiliso**, (kartvele: თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) estis fondita la 8-an de februaro 1918 en Tbiliso, Kartvelio. Ĝi estas la plej antikva universitato de Kaŭkazio. Ĝi havas pli ol 35.000 studantojn kaj 5.000 laboristojn inter profesoroj kaj kunlaborantoj.

La Universitato havas 5 filiojn en diversaj regionoj de Kartvelio, 6 fakultatoj, ĉirkaŭ 60 sciencistoj la esplorcentroj kaj scienca biblioteko, 7 muzeoj, Eldonejo kaj printejo por ĝia periodaĵo, *Tbilisis Universiteti*.

La ĉefa fondinto de la universitato estis la konata kartvela historiisto Ivane Javaĥiŝvili. La profesoro Petre Melikiŝvili, konata kartvela kemiisto, estis elektata unua rektoro de la ŜUT.

En 1991 Roin Metreveli estis nomumita rektoro de la universitato. En 1992 pere de ĝia senĉesa laboro kaj premo, ĝi rekuperis la memstarecon kiel aŭtonoma institucio, kion ĝi perdis en 1926.

Dum la Revolucio de la rozoj en novembro 2003, kelkaj studentoj de la Universitato estis tre aktivaj en la organiza kaj protesta movado.

Kategorio:Tbiliso
Kategorio:Universitatoj en Kartvelio
Skvaro

eta|Bloomsbury skvaro kaj Bedford domo vidante norden, ĉ 1725
**Skvaro** (el la angla "square") estas ĝardeno ĝenerale kvarangula, sed ne nepre, kaj fermita de krado, meze de placo. En tiuj ĝardenetoj oftas skulptaĵoj aŭ fontoj pro ties ornama celo. Ofte la skvaro portas la saman nomon kiel la entenanta placo.

## Rilatoj al Esperanto 
En relative multaj urboj estas skvaroj nomataj "Zamenhof" aŭ "Esperanto", sed ĝis nun neniu el tiuj parketoj ricevis propran vikipedian artikolon. Nur notindas ke la Monumento al L. L. Zamenhof en Bjalistoko estas la centro de tia skvaro en la nuntempe pola urbo Bialistoko. Tamen la distingoj inter urbaj placoj kaj de kompare pli etaj skvaroj meze de placoj estas fluaj, tial jes ekzistas propraj vikipediaj artikoloj pri la Zamenhof-parko de Berlino, la Dr. Zamenhofparko en Leeuwarden, la Esperanto-parko de Vieno aŭ tiu de la hungaria urbo Pécs. Almenaŭ la parko en Vieno ankaŭ ne plenumus la kondiĉon esti fermita de krado. Tiun mankon de fermiĝo de krado ĝi dividas de la Esperanto-placoj, kiuj povas esti verdaj, parkecaj areoj aŭ plene pavimitaj lokoj ene de urboj, sed ankaŭ ne fermitaj de krado - kiel ekzemple la *Esperantoplatsen* en Gotenburgo, kiu krome ankaŭ ne estas kvarangula, sed havas pli nekutiman geometrian dividon.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* placo
* parko
* ĝardeno
* publika ĝardeno

Kategorio:Urbo
Kategorio:Parkoj
Narikalo

**Narikalo** (ნარიყალა, *Narikala* kartvele) estas antikva fortikaĵo starigita en Tbiliso, la ĉefurbo de Kartvelio, kaj ĉe la rivero Kura. La fortikaĵo konsistas el du murigitaj sekcioj sur monteto inter sulfuraj banejoj kaj la Centra Botanika Ĝardeno de la Akademio de Sciencoj de Kartvelio. dekstra|eta|Fortikaĵo Narikalo en 1911
dekstra|200px|eta|Narikalo lumigita nokteEn la interno troviĝas la antaŭnelonge restaŭrata preĝejo de Sankta Nikolao.
La fortikaĵo estis fondata en la 4-a jarcento p.K. sub la nomo Ŝuris-ciĥe ("Maldanka Fortikaĵo"). La murego estis rimarkinde etendiĝita en la 7-a jc. de la omejoj kaj poste de la reĝo Davido la 4-a de Kartvelio (1089-1125). La mongoloj renomumis la fortikaĵon kiel *Narin Qala* ("Malgranda Fortikaĵo"), el kiu venas ĝia nuna nomo. Multaj el ĝiaj videblaj konstruaĵoj venas de la 16-a kaj 17-a jarcentoj.

En 1827, parto de la fortikaĵo estis detruita pro tertremo kaj alia parto malkonstruita. Hodiaŭ ĝi estas tre populara loko en la kartvela ĉefurbo, ĉefe pro la panorama vido ekde ĝi. La distrikto ĉirkaŭ ĝi portas la saman nomon kaj ĝi estas la mezepoka parto de Tbiliso.
Narikalo fariĝis unu el la ĉefaj turismaj allogaĵoj de Tbiliso. Cetere ĝi estas simbolo de la ĉefurbo ĉar parto de ĝia antikva historio troviĝas tie. Ekde la fortikaĵo videblas aliaj monumentoj de Tbiliso.

Kategorio:Kasteloj en Kartvelio
Kategorio:Konstruaĵoj en Tbiliso