Valacea habroptilo

La **Valacea habroptilo** (laŭ la latina scienca nomo *Habroptila wallacii*, sed ankaŭ *Valacea ralo*) estas granda nefluga birdospecio de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. 

## Priskribo
[maldekstre|thumb|*Habroptila wallacii* en [poŝtmarko de 2012 de Indonezio.]]
Ĝi troviĝas kiel endemio nur en la insulo Halmahera en Nordaj Molukoj en orienta Indonezio. Tie ĝi loĝas en nepenetrablaj marĉoj de Sagua palmo apudaj al arbaroj. Ties plumaro estas ĉefe malhele ardezgriza, kaj nuda haŭtaĵo ĉirkaŭokula, longa, dika beko kaj kruroj estas brilruĝaj. Ties alvoko estas mallaŭta tamburado akompanata de flugilfrapado. Malfacilo vidi tiun timidan birdon en ties densa habitato rezultas en la fakto ke la koncerna informaro pri ties kutimaro estas limigita.

Registritaj manĝaĵoj estas saguburĝonoj kaj insektoj, kaj oni scias, ke ĝi englutas ankaŭ ŝtonetojn por helpi rompon de manĝaĵoj. Ĝi estas ŝajne monogama, sed oni konas malmulte pri ties pariĝada kutimaro. La nura konata nesto estas neprofunda taso sur la pinto de arbostumpo kiu estis kovrita per ligneroj kaj sekaj folioj. La du junaj idoj estis tute kovritaj je nigra lanugo tipe de frumaturaj ĵus eloviĝintaj raloj. La ĉirkaŭkalkulita populacio de 3 500 – 15 000 birdoj kaj la limigita teritorio kondukis al taksado de la specio kiel vundebla fare de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo (IUCN). Habitatoperdo okazis pro rikoltado de saguo kaj konverto de malsekejoj en rizkampoj, kaj krome la ralon manĝas lokanoj. La priskribita nesto estis en areo kie oftas lokanoj, kaj tial la ralo povus esti pli adaptebla al habitatoŝanĝoj ol oni supozis.

## Taksonomio
La raloj estas granda kaj tre disvastigita familio, kun preskaŭ 150 specioj. Ili estas malgrandaj ĝis mezgrandaj, surteremaj aŭ malsekejaj birdoj, kaj iliaj mallongaj korpoj estas ofte ebenecaj flanke kio helpas ili moviĝi tra densa vegetaĵaro. Insulaj specioj ofte iĝas neflugkapablaj; el 53 vivantaj aŭ ĵus formortintaj taksonoj limigitaj al insuloj, 32 estis perdintaj siajn flugkapablon.

Tiu ralo, dekomence klasita de la angla zoologo George Robert Gray en 1860, estas la nura membro de la monotipa genro *Habroptila*. La genro-nomo *Habroptila* deriviĝas el la grekaj vortoj , "delikata" kaj , "plumo, flugilo"; *wallacii * omaĝas la britan zoologon Alfred Russel Wallace. 

Tiu ralo estas rilata al la Novgvinea nefluga ralo, *Megacrex inepta*, kaj al la Kaŝtanventra eŭlabeornito, *Eulabeornis castaneoventris*, ĉiuj el tri aŭstralaziaj genroj probable derivitaj el prauloj de *Amaurornis*. Storrs Olson asertis, ke la genro *Megacrex* estas tiom simila al *Habroptila* ke *Megacrex* estu konsiderata juna sinonimo de *Habroptila*, rezulte en du specioj en unu genro. Tio estis elprenita en la monografio de Sidney Dillon Ripley de 1977 pri la Raledoj; li inkludis *Habroptila* ene de la granda genro *Rallus*. Tiun sugeston ne akceptis Gerlof Fokko Mees, kiu indikis distingigajn diferencojn en la formo kaj strukturo de la beko. Analizo de 2012 pere de molekula filogenetiko bazita sur simila mitokondria sekvenco de DNA trovis, ke *Habroptila* estas parto de evolucia radiado ene de granda genro *Gallirallus* kio okazis antaŭ ĉirkaŭ 400 000 jaroj en tiu mondoregiono. Genetika studo de 2014 trovis, ke ĝi formis kladon kun la formortinta Diaforapterigo de la Chatham-insularo, Nov-Zelando, kun diverĝo ĉirkaŭkalkulita je okazado antaŭ ĉirkaŭ 10 milionoj da jaroj; tiu klado siavice estus frata de *Gallirallus*.

## Referencoj 
## Bibliografio
* Jobling, James A. (1992). *A Dictionary of Scientific Bird Names*. Oxford University Press. ISBN 0-19-854634-3.
* Raffaele, Herbert A; Wiley, James; Garrido, Orlando H; Keith, Allan R; Raffaele, Janis I (2003). *Field Guide to the Birds of the West Indies*. Christopher Helm. ISBN 0-7136-5419-8.
* Taylor, Barry; van Perlo, Ber (2000). *Rails*. Pica / Christopher Helm. ISBN 1-873403-59-3.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Birdoj de Indonezio