Paul Delvaux

**Paul DELVAUX**, prononcu pol delvó: (* la 23-an de septembro 1897 en Wanze apud Huy; † la 20-an de julio 1994 en Veurne, okcidenta Flandrio, Belgio). Li estis belga post-impresionisma, ekspresionisma kaj fine iel superrealisma pentristo. Li fariĝis mondfama pentristo pro lia ikonografio en kiu centraj revenantaj motivoj estas skeletoj, trajnoj kaj virinaj korpoj en pentraĵoj en kiuj regas silento. Li ankaŭ faris literaturajn ilustraĵojn por la tekstoj de Frans Hellens, Paul Eluard kaj Jacques Meuris. En la aĝo de 90 li blindiĝis, sed daŭrigis pentri el la memoro de manoj kaj la cerbo.

## Biografio 
La mondo de la juna Delvaux karakteriziĝas jam de lia fascinado por la mondo de fervojaj stacioj, admiro por la libroj de Jules Verne, timo pro skeletoj montritaj en klaso de sia lernejo, pasio por la antikva tempo kaj grek-romia mitologio, amo-timo por lia amanta sed reganta kaj kastranta patrino.

La juna Delvaux ricevis muzikajn lecionojn, studis la grekan kaj la latinan, legante Jules Verne kaj la poezion de Homero. Lia tuta verko estis influita de ĉi tiuj legadoj, komencante kun siaj unuaj desegnoj kun mitologiaj scenoj.

Je la aĝo de 21 li komencis siajn studojn en la Académie Royale des Beaux-Arts en Bruselo kie li studis arkitekturon de 1916 ĝis 1917 kaj ornama pentrado de 1918 ĝis 1919. Poste li mem instruis en tiu akademio de 1950 ĝis 1962.

1928-1929 estis malfacilaj jaroj. Neniu interesiĝis pri liaj pentraĵoj. La publiko montris ĝeneralan indiferentecon, eĉ malamikecon. De 1929 ĝis komence de 1934 li estis influita de flandraj ekspresionistoj kiel ekzemple James Ensor, Gustave Permeke, De Smet kaj Van den Berghe. Jardekon poste, sub la influo de Giorgio de Chirico kaj René Magritte, li partoprenis en surrealismaj ekspozicioj kune kun majstroj kiel Salvador Dalí.

En 1936 Delvaux kunhavigis ekspozicion ĉe la Palais des Beaux-Arts en Bruselo kun René Magritte. Post kiam li estis vidinta la pentraĵo «*Melankolio kaj mistero de strato*» de Giorgio de Chirico, ke li poste aliĝis en 1937 al la surrealisma movado.

En 1937 li edziĝis kun Suzanne Purnal. Tamen la geedziĝo iĝis emocia fiasko. Seniluziiĝo kaj soleco fariĝis tioma fonto de inspiro, ke li kreis siajn plej bonajn artverkojn en ĉi tiu periodo.
eta|350x350ra
La jaro 1938 fariĝis escepte fruktodona jaro kiam li partoprenis en la pariza "Exposition Internationale du Surréalisme", organizita de Marcel Duchamp. En junio samjare li ĉeestis en samspeca ekspozicio en Amsterdamo, tiu ĉi fojo organizita fare de André Breton kaj Paul Éluard.

En 1947 li renkontis denove kaj tute neatendite sian unuan amatinon Anne-Marie De Martelaere, lia "Tam", en Sint-Idesbald. Li forlasis sian edzinon kaj fine ili geedziĝis la 25-an de oktobro 1952.

En 1950 li fariĝis profesoro ĉe *Ecole Nationale de la Cambre* en Bruselo. En 1965 li fariĝis direktoro de la Académie Royale des Beaux-Arts en Bruselo.

En 1979 la brusela libera universitato (ULB) donis al Paul Delvaux la honoran doktorecon. En 1981 la usona popartisto Andy Warhol renkontis Delvaux en Bruselo kaj faris serion de portretoj de la pentristo.

Pro progresema blindeco Paul Delvaux ĉesis pentri depost 1986 kaj lia lasta grava ekspozicio estis en Parizo en 1992.

## Verkaro 
eta|Ekspozicio de Paul Delvaux en Muzeo Boijmans Van Beuningen, 1973
Li komencis pentri preskaŭ ekskluzive pejzaĝojn. Lia preskaŭ akademia tekniko kontrastas kun lia fiskado sur misteraj temoj kaj sur sonĝema kaj persona mondo, en kiu la virino transformiĝas en misteran estaĵon, foje submetita al plantaj metamorfosoj, en etoso markita de certa erotiko. Liaj karakterizaj verkoj elstaras pro realismaj pejzaĝaj fonoj, antaŭ kiuj senvestitaj virinoj regas la bildon. Alia mondo de Paul Delvaux malfermiĝas en la mondo de fervojoj. El la pli ol 600 gravaj verkoj de Delvaux, triono estas dediĉita al ĉio, kio rilatas al trajnoj kaj stacidomoj. La pentraĵoj kun vesperaj stacidomoj (“Gare la Nuit I & II”) enhavas nenion, kio estas klare superreala, sed lia ludo kun la lumo de la luno produktas specialajn efikojn en iuj pentraĵoj.

Inter la jaroj 1940 kaj 1950 li faris plurajn murpentraĵojn interalie en la brusela Palaco de kongresoj kaj en la kazino de Oostende kaj laste en Bruselo (22.10.2019 – 15.03.2020) ĉe la muzeo TrainWorld apud la brusela stacidomo Schaarbeek.

Inter liaj plej konataj verkoj estas *La skeletoj*, *Nokta ĝardeno*, *La delogo de St. Anthony* kaj *La dormanta Venuso*. Okazis granda superrigarda ekspozicio de liaj artaĵoj en Roterdamo kaj en la naciaj muzeoj en Tokio kaj Kioto.

## Ikonografio (bildolingvo) 
La ikonografio de la artaĵoj de Delvaux, pro kiu li akiris sian famon, estas malfacile esplorebla, ne nur ĉar ĉi-rilate la pentristo malofte klarigis la motivojn, kiujn li uzis, sed ankaŭ ĉar ili ankoraŭ restas multinterpreteblaj. Nudaj virinoj kun grandaj sonĝoj, homaj skeletoj, malnovaj trajnoj kaj kaleŝoj, stacidomoj kaj klasikaj konstruaĵoj estas la ĉefaj elementoj de lia bildlingvo.

## Muzeo Paul Delvaux 
[alternative=Enirpordo al la ekspoziciejo de la muzeo Paul Delvaux - vorto muzeo en esperanto kaj pluraj aliaj lingvoj.|eta|Enirpordo al la ekspoziciejo de la muzeo Paul Delvaux per la vorto 'MUZEO' en [Esperanto kaj pluraj aliaj lingvoj.|486x486px]]En 1982 estis inaŭgurita en Sint-Idesbald vizitinda muzeo dediĉita al lia vivo kaj pentraĵoj. La vorto 'muzeo' (en esperanto kaj pluraj aliaj lingvoj) ĉirkaŭas la internan pordon kiu kondukas al la ekspoziciejo. Estonte eble dua muzeo Paul Delvaux povus malfermiĝi en Bruselo. En la ĉirkaŭaĵo de la muzeo eblas fari 6,5&nbsp;km longan promenadon laŭlonge de la stratoj en kiuj la pentristo regule moviĝis. Ĝi nomiĝas '*Uit vriendschap*' (el amikeco).[alternative=Fondumo kaj muzeo Paul Delvaux|eta|700x700px|Fondumo kaj muzeo Paul Delvaux je la belga [marbordo en Sint-Idesbald (Koksijde) |centra]]

## Literaturo 
(en) Carels, G., Deun, C. v., & Delvaux, P. (2004). *Paul Delvaux: his life*. Sint-Idesbald, Belgio : Paul Delvaux Foundation. ISBN 90-76704-55-4.

(en) Rombaut, Marc (1990). *Paul Delvaux*. New York: Rizzoli. ISBN 0-8478-1201-4

(fr, nl) Jean Jauniaux, *Perception de Delvaux/Perceptie van Delvaux*, novelo, Fondumo Paul Delvaux, 2017, dulingva franca-nederlanda, 2 x 19p., ISBN 978-2-9602128-0-8.

### Esperanto + japana 
Aperis dulingva novelo (japana-esperanto) *対訳 : 小説 / ジャン・ジョニオー* *Percepto de Delvaux* de la belga verkisto Jean Jauniaux. Temas pri la vizito de japanaj turistoj al la muzeo Paul Delvaux. Ĝin eldonis Japana Esperanta Librokooperativo, Toklo, 2023, iSBN 978-4-930785-82-4

## Filmo 
Henri Storck : *Paul Delvaux, ou les femmes défendues* (Paul Delvaux aŭ la malpermesitaj virinoj), 1970-1971

## Eksteraj ligiloj 
(nl, fr, en) Fondumo Paul Delvaux

(fr, nl, en) Muzeo Paul Delvaux

(angla) Nombro de pentraĵoj de Paul Delvaux

VIAF : Paul Delvaux

## Vidu ankaŭ 
Surrealismo

## Notoj kaj referencoj 
Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la samtitola artikolo en la nederlanda kaj hispana vikipediaj versioj je la 7-a de majo 2018.

Kategorio:Belgaj pentristoj
Kategorio:Superrealismaj pentristoj