Kakatuo de Baudin

La **Kakatuo de Baudin** (*Zanda baudinii*), **Longbeka kaliptorinko** aŭ **Kaliptorinko de Baudin** estas granda kakatuo endemia de Sudokcidenta Aŭstralio. La epiteto rememorigas la francan esploriston Nicolas Baudin.

## Taksonomio kaj nomigo
La Kakatuo de Baudin estis priskribita en 1832 fare de la angla artisto Edward Lear en sia vrko *Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots* el specimeno posedita de la natursciencisto Benjamin Leadbeater. Lear uzis la ordinaran nomon "Kakatuo de Baudin" kaj stampis la duvortan nomon *Calyptorhynchus baudinii*. La ordinara nomo kaj la specia epiteto rememorigas la francan esploriston Nicolas Baudin, kiu estris ekspedicion en Aŭstralion en 1801-1804. La specio estas nun metita en la genrob *Zanda* kiu estis enkondukita en 1913 fare de la aŭstralidevena ornitologo Gregory Mathews.

La Kakatuo de Carnaby (*Zanda latirostris*) kaj la Kakatuo de Baudin estis iam klasigitaj kiel sama specio. Ordinaraj nomoj estas Nigra kakatuo de Baudin aŭ Longbeka nigra kakatuo.

La du specioj de blankvostaj nigraj kakatuoj de Okcidenta Aŭstralio, nome La kakatuo de Carnaby kaj tiu longbeka kakatuo de Baudin, kun la flavvosta nigra kakatuo *Zanda funerea* de orienta Aŭstralio estas kunigitaj en la genron *Zanda*. Antaŭe tiu genro estis konsiderata subgenro de *Calyptorhynchus*, kun la Kaliptorinko de Banks kaj la Kaliptorinko de Latham formante alian subgenron, *Calyptorhynchus*, sed pro granda genetika diverĝo inter ambaŭ grupoj, ili estas ĝenerale traktitaj kiel apartaj genroj. La du genroj malsamas laŭ vostokoloro, kapbildo, manĝopetaj alvokoj de junuloj kaj la grado de seksa dimorfismo. Maskloj kaj inoj de *Calyptorhynchus* *sensu stricto* diferencas rimarkeble laŭ aspekto, dum tiuj de *Zanda* havas similan plumaron.

La tri specioj de la genro *Zanda* estis diverse konsiderataj kiel du, poste kiel ununura specio dum multaj jaroj. En artikolo de 1979,  Denis Saunders elstarigis la similecon inter la mallongbeka kaj la suda raso *xanthanota* de la flavvosta kaj traktis ilin kiel ununuran specion, kun la longbeka kiel aparta specio. Li proponis, ke Okcidenta Aŭstralio estis koloniigita du apartajn okazojn, unufoje de komuna praulo de ĉiuj tri formoj (kiu fariĝis la longbeka nigra kakatuo), kaj poste de tio, kio fariĝis la mallongbeka nigra kakatuo. Tamen, analizo de proteinaj aloenzimoj publikigita en 1984 rivelis, ke la du okcident-aŭstraliaj formoj estas pli proksime parencaj unu al la alia ol al la flavvosta, kaj la konsento de tiam estis trakti ilin kiel tri apartajn speciojn.

## Aspekto
La nigra kakatuo de Baudin estas ĉirkaŭ 56 cm longa. Ĝi estas plejparte malhelgriza kun mallarĝa, malpreciza helgriza skvameco, kiu estas produktita per mallarĝaj palgrizaj randoj ĉe la pinto de malhelgrizaj plumoj. Ĝi havas kreston de mallongaj plumoj sur sia kapo, kaj ĝi havas blankecajn plumareojn, kiuj kovras ĝiajn orelareojn. Ĝiaj flankaj vostoplumoj estas blankaj kun nigraj pintoj, kaj la centraj vostoplumoj estas tute nigraj. La irisoj estas malhelbrunaj kaj la kruroj estas brungrizaj. Ĝia beko estas pli longa kaj pli mallarĝa ol tiu de la proksime parenca kaj simila kakatuo de Carnaby.

Unu individuo atingis la aĝon de 47 jaroj antaŭ 1996.

## Bildoj 

Birds of Australia Mathews vol 6 plate 284.jpg|Ilustraĵo de Herbert Goodchild, 1916–17.
Baudin's Black Cockatoo Male.jpg|Masklo de Kakatuo de Baudin side sur branĉo.
Calyptorhynchus baudinii (female) -Margaret River-8.jpg|Ino...
Calyptorhynchus baudinii (male) -Margaret River-8.jpg|kaj masklo ĉe rivero Margaret, Okcidenta Aŭstralio.
File:The Emu volume3 plate 2.jpg|Foto de viro prenanta neston en granda arbo, *Emu*, 1903.

## Referencoj
## Cititaj tekstoj 
* Forshaw, Joseph M.; William T. Cooper (2002). *Australian Parrots* (3a eld.). Robina: Alexander Editions. ISBN 978-0-9581212-0-0.
* Flegg, Jim (2002). *Birds of Australia: Photographic Field Guide*. Sydney: Reed New Holland. ISBN 978-1-876334-78-9.
* Lendon, Alan H. (1973). *Australian Parrots in Field and Aviary*. Angus & Robertson. ISBN 978-0-207-12424-2.
* Garnett, S. (1993) *Threatened and Extinct Birds of Australia*. RAOU. National Library, Canberra. ISSN 0812-8014
* Higgins, P.J. (1999). *Handbook of Australian, New Zealand and Antarctic Birds*. Volume 4: Parrots to Dollarbird. Melbourne, Victoria: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-553071-1.

## Eksteraj ligiloj
* BirdLife Species Factsheet
* Non-lethal deterrent system for Baudin's cockatoo (vulnerable species)
* Western Australian Museum website Cockatoo Care page
* A Runcible Cockatoo, *TaxonomyAustralia* – An account of the taxonomic difficulties associated with Baudin's black cockatoo

Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Kategorio:Kakatuedoj