Verda ardeo

eta|maldekstra|Reprodukta plumaro.
La **Verda ardeo** (*Butorides virescens*) estas malgranda ardeo de Norda kaj Centrameriko. Ĝi estis dumlonge konsiderata samspecia kun sia frata specio nome la Striardeo (*Butorides striata*), kaj kune estis nomataj "Verdadorsa ardeo". Birdoj de la nomiga subspecio (ne gravas laŭ kiu taksonomio) estas tre rare vagantoj al okcidenta Eŭropo; individuoj el la marbordo de Pacifiko ĉe Nordameriko povas simile atingi tiom for kiom ĝis Havajo.

## Aspekto 
eta|maldekstra|Reprodukta plumaro en Florido.
[eta|maldekstra|En [Galveston (Teksaso).]]

La Verda ardeo estas relative malgranda; plenkreskulo estas 44&nbsp;cm longa. La kolo (tre longa) estas ofte enmetita ene de la korpo kaj aspektas mallonga. Plenkreskulo havas brilan, verdecnuancan nigran kronon (erekteblan kiel kresto), verdecnuancajn dorson kaj flugilojn kiuj estas fakte griznigraj grade al verdecaj aŭ bluaj, tre kaŝtankolora kolo kun subena vertikala blanka linio, grizaj subaj partoj kaj mallongaj flavaj kruroj (ĝis ruĝaj). La beko estas malhela (hela sub suba makzelo) kun longa, akra pinto. La irisoj estas flavaj. Estas senpluma brido al ĉirkaŭokulo kiu povas esti blua al flava. Sub la kaŝtankolora vizaĝo estas hela strio mustaĉa kaj alia pli suba subgorĝa.

Inaj plenkreskuloj tendencas esti pli malgrandaj ol la maskloj, kaj havas pli senkoloran kaj helan plumaron, ĉefe dum la reprodukta sezono. Junuloj estas pli senkoloraj, kun brunblanke striecaj kapoflankoj, kolo kaj subaj partoj, flavecmakulecaj dorso kaj flugilkovriloj, kaj verdecflavaj kruroj kaj beko. Idoj estas kovrataj de lanugo, helgrize supre, kaj blanke en ventro.

## Taksonomio 
Kiel jam dirite, tiu nearktisa kaj neotropisa specio estis iam inkludata en *B. striata*, kiu tiam estis erare konata kiel *B. striatus*.

La specio de komenca Pleistoceno *B. validipes*, kies fosiliaj restoj estis malkovritaj en Florido, povus esti la praulo de la Verda ardeo ĉar la vivanta specio ŝajne anstataŭas la formortintan parencon en la fosilia registro.

Subspecia distingo estas iom necerta. La kolorvariado inter populacioj estas malpli markata ol inter kelkaj birdoj de la sama populacio.

Migrantaj populacioj havas pli longajn flugilojn ol tiuj kiuj estas loĝantaj birdoj la tutan jaron, sed tio ne povas esti uzata por limigi subspeciojn ĉar evidentiĝas ke tio estas sekvo de diferenca kutimaro kaj oni povas supozi aliron al konverĝa evoluo en nerilataj populacioj de tiu specio kiuj kunhavas saman kutimaron. Tiele, necesas studoj de molekula filogenetiko por solvi la demandon pri subspecia limigo.

La jenaj subspecioj estas komune listataj, kvankam la valideco de plej el ili estas serioze pridisputata:
* *Butorides virescens anthonyi* (Mearns, 1895)
:Reproduktiĝas en Usono okcidente de la Roka Montaro, suden al norda Baja California, Meksiko. Kelkaj estas loĝantaj birdoj, plej migras al okcidenta Meksiko vintre.
eta|dekstre|280ra|Montrante klare la verdecan nuancon de la dorso.
* *Butorides virescens bahamensis* (Brewster, 1888)
:Bahamo. Loĝantaj birdoj.
* *Butorides virescens frazari* (Brewster, 1888)
:Suda Baja California, Meksiko. Loĝantaj birdoj.
* *Butorides virescens maculata* (Boddaert, 1783) – iam *maculatus*
:Plej suda Usono tra Centrameriko al centra Panamo, Karibio. Loĝantaj birdoj.
* *Butorides virescens virescens* (Linnaeus, 1758)
:Reproduktiĝas el sudorienta Kanado al centra kaj suda Usono oriente de la Roka Montaro. Vintras el plej suda Usono al norda Sudameriko.

Multe de la polemiko pendas el la distingo de la populacioj de Karibio kaj Centrameriko, kies dua taksono en tiu specio estas priskribota. Por priskribi la du plej ekstremajn vidpunktojn, kelkaj fakuloj kunigas la kernon de la kontinenta populacio en la nomiga subspecio sed traktas la parapatriajn populaciojn kiel distingan subspecion, dum aliaj lokas ĉiujn loĝantajn populaciojn en *maculata* kaj ĉiujn migrantajn en *virescens*.

## Ekologio 
[maldekstra|eta|Ĉe [Nacia Parko Everglades.]]
La biotopo de la Verda ardeo estas malgrandaj humidejoj de malaltaj areoj. Tiu specio estas videbla ĉefe dum krepusko aŭ mateniĝo, kaj ĝi estas noktula pli ol tagula, preferante retiriĝi al ŝirmaj areoj dumtage. Ili manĝas aktive dumtage tamen kaze de malsatego aŭ idonutrado. Strandaj individuoj adaptiĝas al la ritmo de la tajdoj. Ili manĝas ĉefe malgrandajn fiŝojn, ranojn kaj akvajn artropodojn, sed povas kapti ankaŭ ĉiu ajn senvertebrulon aŭ vertebrulon kiun ĝi povas kapti, inklude animalojn kiaj hirudoj kaj musoj. Verdaj ardeoj estas netoleremaj de aliaj birdoj - inklude samspeciajn – dummanĝo kaj ili ne estas vidataj manĝantaj grupe. Iil tipe staras senmove ĉe strando aŭ ĉe neprofunda akvo aŭ ripoze sur branĉoj gvatatende predon. Foje ili faligas manĝerojn, insektojn, aŭ aliajn malgrandajn objektojn sur la akva surfaco por allogi fiŝojn, kio faras ilin unu el malmultaj konataj specioj kiuj uzas ilojn. Tiu manĝometodo kondukis kelkajn meti la Verdan kaj la tre proksime rilatan Striardeon inter la plej inteligentaj birdoj de la mondo. Ili ankaŭ kapablas iom ŝvebi por kapti predon.

[eta|En [Ĉikago, ĉe la Norda Lageto en Parko Lincoln.]]

Individuoj de nemigrantaj populacioj abandonas siajn teritoriojn post la reprodukta sezono por vagadi iome en la regiono. Ili povas aŭ reveni aŭ ne reveni al la sama reproduktejo de la antaŭa jaro, depende ĉu ili trovis pli bonan habitaton dum tiu vagado. En tiuj populacioj, la reprodukta sezono estas determinata de pluvo kaj sekva predodisponeblo. kiuj estas demetataj post dutagaj intervaloj (kvankam la dua ovo povas esti demetata ĝis 6 tagojn post la unua). Post la lasta ovodemeto, ambaŭ gepatroj kovas dum ĉirkaŭ 19–21 tagoj ĝis eloviĝo, kaj nutras la idojn. La ofteco de la nutrado malpliiĝas dum la idoj alproksimiĝas al elnestiĝo. La idoj foje elnestiĝas je 16 tagoj de aĝo, sed ili ne estas tute sendependaj ĝis la 30–35 tagoj de aĝo. Foje – ĉefe ĉe la tropikaj partoj de siaj teritorioj – la Verda ardeo reproduktiĝas dufoje jare.

## Bildaro 

Image:Butorides_virescens_25157.JPG|En Seattle.La populacio de la okcidenta marbrdo estas varie klasita kiel *B. v. anthonyi* aŭ *B. v. virescens*.
Image:Butorides virescens 070506 GWADA.jpg|Maje, migrantaj Verdaj ardeoj jam abandonis Gvadelupon; restantaj birdoj apartenas al *B. v. maculata* (se tiu subspecio estas valida).
Image:Butorides (striatus) virescens - Lee Karney FWS.jpg|Junulo tuj post elnestiĝo.
Image:Green Heron4.jpg|Submaturulo kun iome da junula plumaro.
Image:Heron_Green.JPG|En Cutler Bay (Florido).
File:Green heron fishing.jpg|Gvate predon.
Image:juvenile_green_heron.jpg|Junulo en Nasaŭo (Bahamoj).
Image:Green Heron at Gemini Springs.jpg|Verda ardeo ĉe Gemini Springs.
Image:Green heron.jpg| Verda ardeo ĉe Fortuna, Kostariko.
Image:Green_heron,_Almonte,_Ontario.jpg| Verda ardeo ĉe Almonte, Ontario.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Laboratorio Cornell de Ornitologio (CLO) (1994): Bird Guide - Verda ardeo. Konsultita 2008-FEB-10.
* Dewey, T. & Butzbaugh, J. (2001): Animal Diversity Web: *Butorides virescens*. Konsultita 2008-FEB-12.
* Henninger, W.F. (1906): A preliminary list of the birds of Seneca County, Ohio. *Wilson Bulletin* **18**(2): 47-60. DjVu fulltext  PDF plena teksto 
* Jutglar, Francesc (1992): 33. Green-backed Heron. *In:* del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (eds.): *Handbook of Birds of the World* (Volume 1: Ostrich to Ducks): 417, plate 28. Lynx Edicions, Barcelona. ISBN 84-87334-10-5
* National Geographic Society (2002): *Field Guide to the Birds of North America*. National Geographic, Washington DC. ISBN 0-7922-6877-6
* Ohio Ornithological Society (OOS) (2004): Annotated Ohio state checklist. Versio de April 2004. PDF plena teksto 

## Vidu ankaŭ 
* Bermudaj subtropikaj koniferaroj

## Eksteraj ligiloj 
* Butorides virescens Verda ardeo
* USGS Patuxent Birdidentigejo - Verda ardeo 
* Suddakotaj Birdoj - Verda ardeo, Informaro kaj fotoj
* eNature.com - Verda ardeo 
* Field Guide ĉe Flickr
* 
* Filmeto de Verda ardeo fiŝkaptanta.
* Verda ardeo, Birdosono 
* Bermuda Dept. of Conservation Services, loko de Verda ardeo 

Kategorio:Ardeoj
Kategorio:Ardeedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Panamo