open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalendoj

**Kalendoj** nomiĝis la unua tago de monato en la antikva romia kalendaro (antaŭ la transiro al la Julia kalendaro en la jaro 45 antaŭ nia erao), kie la monatoj sekvis la lunan ciklon. La unua tago de ĉiu monato respondis al la novluno kaj estis nomata “kalendoj”, latine *Kalendae*. El tiu vorto devenas la nomo “kalendaro”.

## Etimologie 
Etimologie la vorto „Kalendae“ devenas de la elvoka rito („kalo“) celata al la luna diino *Iuno Covella*. En la latina lingvo la vorto nur ekzistas en plurala formo (vorto nur-plurala latine nomatas *plurale tantum*) kaj estas unu el tre malmultaj latinaj vortoj kiuj uzas la literon „*K*“. 

## Vidu ankaŭ 
* Ad calendas graecas

Kategorio:Romia kulturo
Kategorio:Kalendaroj
Maŝinisto

eta|280x280ra|Aŭtomekanikisto laboranta
**Maŝinisto** aŭ **Mekanikisto** estas la ĝenerala nomo donita al profesiuloj, kiuj okupiĝas pri la konstruado, muntado kaj prizorgado de industria ekipaĵo kaj maŝinaro.

Plej multaj mekanikistoj laboras en metioj, industrio, aŭ sur ŝipoj kaj borplatformoj. Pro la diverseco de aplikokampoj, mekanika trejnado estas dividita en individuajn specialigitajn metiojn.

Mekanikisto kunmetas aŭ malmuntas maŝinojn, komponaĵojn kaj teknikan ekipaĵon, respondecas pri ilia prizorgado aŭ riparo kaj kontrolas ilian funkciadon.

Ekzistas mekanikistoj, kiuj specialiĝas pri specifaj taskoj. En maŝinmetiejoj kaj fabrikoj, kiuj fabrikas ekipaĵon kaj maŝinaron, mekanikistoj specialiĝas laŭ la maŝino kaj iloj, kiujn ili funkciigas; ekzemple: muntistoj, tornilistoj, frezmaŝinistoj, ŝlifistoj, veldistoj, ktp. Mekanikistoj, kiuj kunmetas maŝinaron, nomiĝas muntmekanikistoj, dum tiuj, kiuj prizorgas maŝinaron, nomiĝas aŭtomekanikistoj, marmekanikistoj, trajnmekanikistoj, aviadilmekanikistoj, ktp.

La trejnado de mekanika profesiulo altiĝas post pluraj jaroj da kaj teoria kaj praktika lernado. Ĉi tiu trejnado okazas en metiaj trejnadinstitutoj. Mekanika profesiulo, kiu daŭrigas siajn studojn, povas akiri diplomon kiel mekanika inĝeniero kaj labori en la teknika oficejo pri industria maŝinaro kaj ekipaĵo-dezajno kaj inĝenierado.

En siaj profesiaj taskoj, mekanikistoj manipulas diversajn ilojn kaj mezurinstrumentojn.

Kategorio:Profesioj
Kategorio:Maŝinoj
Dry Dock Complex (Detrojto)

La **Dry Dock Complex** konsistas el ses interkonektitaj konstruaĵoj situaj ĉe 1801–1803 Atwater Street (Apudakva Strato) en Detroit, Miĉigano, same kiel la restoj de najbara seka doko ĉe 1900 Atwater Street. La komplekso *The Atwater* de 1801-1803 estis konata ankaŭ kiel **Globe Trading Company Building**. La komplekso estas grava kiel historia marfabriko. La plej frua strukturo, nome maŝinvendejo de 1892, estis ankaŭ grava kiel frua ekzemplo de industria konstruaĵo entute eltenita de sia ŝtalskeleto, Tiu komplekso estis listita en la *National Register of Historic Places* (listo de historiaj lokoj) en 2009. En 2012, la *Department of Natural Resources* (naciaj rimedoj) ricevis financon por historia redisvolvigo de la komplekso, kun la promenejo ĉe la urba oriento.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Detroit Dry Dock Company, *Around the Lakes: Containing a Full List of American Lake Vessels, and Addresses of Managing Owners, Condensed Statistics of the Lake Business, and a Historical Resume and Illustrations of the Plant, and Vessels Built by the Detroit Dry Dock Company, Detroit, Mich. ship and Engine Builders,* Marine Review Print., Cleveland, 1894.
* Thomas A. Klug,  *Historic American Engineering Record: Dry Dock Engine Works*, HAER no. MI-330, 2002 (teksto)
* Thomas A. Klug, *Historic American Engineering Record: Dry Dock Engine Works*, HAER no. MI-330, 2002 (fotoj kaj diagramoj)
* Berlin Iron Bridge Co  history
* Video of the structure
* Inside the abandoned Dry Dock Complex
* Detroit Dry Dock fotoj de  Kathy Toth

Kategorio:Detrojto
Kategorio:Akva transporto en Usono
Kategorio:Henry Ford
Fondaĵo Ford

La **Ford Fondaĵo** aŭ en angla **Ford Foundation** estas privata fondaĵo kun sidejo en Novjorko, ĝenerale orientita kun la celo antaŭenigi homan bonfarton. Kreita en 1936 fare de Edsel Ford kaj Henry Ford, ĝi estis origine financata pere de donaco de 25,000 usonaj dolaroj fare de Edsel Ford. Ĉirkaŭ 1947, post la morto de ambaŭ fondintoj, la fondaĵo posedis 90 % el la ne-voĉdonrajtaj partoj de la entrepreno Ford Motor Company. (La familio Ford retenis la voĉdonrajtajn partojn.) Inter 1955 kaj 1974, la fondaĵo vendis siajn havaĵojn de Ford Motor Company kaj nuntempe ne ludas rolon en la aŭtentrepreno. Dum jaroj, la fondaĵo estis la plej granda, kaj unu el la plej influaj fondaĵoj en la mondo, kun tutmonda atingo kaj specialaj interesoj en ekonomia plibonigo, edukado, homaj rajtoj, demokratio, kreivaj artoj, kaj disvolvigo de la Tria Mondo.

La fondaĵo donas stipendiojn el sia sidejo kaj el dek internaciaj lokaj oficejoj. Por la imposta jaro 2014, ĝi informis havaĵon de 12.4 mil milionoj da usonaj dolaroj kaj aprobis 507.9 mil milionojn en stipendioj. La stipendioj eltenas projektojn kiuj celas malpliigi malriĉecon kaj senjusticon; helpas la demokratajn valorojn; kaj antaŭenigas homajn sciaron, kreivon kaj atingojn.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Inderjeet Parmar, *Foundations of the American Century: The Ford, Carnegie, and Rockefeller Foundations in the Rise of American Power.* New York: Columbia University Press, 2012.
* Frances Stonor Saunders (2001), *The Cultural Cold War: The CIA and the World of Arts and Letters*, New Press, ISBN 1-56584-664-8. [Aka, *Who Paid the Piper?: The CIA and the Cultural Cold War* 1999, Granta (brita eldono)].
* Edward H Berman *The Ideology of Philanthropy: The influence of the Carnegie, Ford, and Rockefeller foundations on American foreign policy*, State University of New York Press, 1983.
* Yves Dezalay and Bryant G Garth, *The Internationalization of Palace Wars: lawyers, economists, and the contest to transform Latin American states*, Chicago : University of Chicago Press, 2002.
* David Ransom, *The Trojan Horse: A Radical Look at Foreign Aid*, pub. 1975, pp. 93-116; "Ford Country: Building an Elite for Indonesia"
* Bob Feldman, "Alternative Media Censorship sponsored by CIA's Ford Foundation?"
* "Target Ford " (2006), de Scott Sherman en *The Nation*.
* Ford Foundation, a philanthropic facade for the CIA Voltaire Network, 5a de Aprilo, 2004.
* Time for Ford Foundation & CFR to Divest? Kunlaboro de Rockefeller, Ford kaj Carnegie Fondaĵoj kun la Konsilio pri Eksterlandaj Rilatoj.
* The Ford Foundation and the CIA Studo de 2001 de James Petras.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Listo de stipendiitoj

Kategorio:Fondaĵoj en Usono
Kategorio:1936
Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Ne-profitaj organizaĵoj en Usono
Detalo

**Detalo** (de la franca verbo *détailler = disdividi*) laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "malgranda parto, konsiderata kontraste al la tuto", foje ankaŭ "malgrava parto, konsiderata kontraste al la ĉefa". Ofte la detalo bildiĝas grandigite aŭ kvazaŭ grandigite. La vorto asociiĝas kun ekzakteco kaj precizeco. 

Laŭ Francisko Azorín **Detalo** estas *Malgranda parto de tuto. Desegno de konstruparto.* Kaj li indikas etimologion el la latina *de + taliare* (de tajli, de tranĉi). Li aldonas teknikajn terminojn kiel detali, bildi detalon; detaleto, detaligi, detalisto.

La detalo povas esti malgranda elemento de bilda artaĵo, ekzemple por pli precize montri la stilon de la artisto, aŭ por montri falsaĵon. Povas ankaŭ temi pri pli aŭ malpli malgranda parto de teksto, literatura aŭ ne, ekzemple de leĝo aŭ traktato.

Ofte eblas pli bone kompreni la esencon kaj intencon de teksto aŭ diskuto, de bildo aŭ alia rigardata objekto, se oni pli ekzakte ekzamenas iujn detalojn.

La dispartigo de afero al detaloj precipe servas al analizo. Kontraŭe, la kunigo de multaj detaloj al tuto precipe servas al sintezo. 

## Lingva rimarko 
Lingva rimarko en la Reta Vortaro atentigas ke "Esperanto havas du manierojn verbigi la substantivon detalo: aŭ per simpla konverto: „detalo“ - „detali“ kiel „salo“ - „sali“; aŭ pli riĉe, per sufiksa derivado, „detalo“ - „detali“ - „detaligi“ kiel „simbolo“ - „simboli“ - „simboligi“. Ambaŭ estas kutimaj en Esperanto, kvankam ĉe la konverto eblas hezito: ĉu „detali“ estas statverbo (kiel „simboli“, „ondi“) aŭ agverbo. La PIV-oj konas nur la konvertitan agverbon „detali“, kvankam la sufiksa agverbo „detaligi“ estas pli ofta, kaj malgraŭ ke la statverba konvertaĵo ankaŭ ekzistas (kvankam ĉi tiu estas iom malofta)".

## Vidu ankaŭ 
* detalisto

## Notoj 
Kategorio:Arto
Kategorio:Literaturo
William Ford (negocisto)

**William Ford** (10a de decembro 1826 – 8a de marto 1905) estis irland-naska usona negocisto kaj patro de la fondinto de la entrepreno Ford Motor Company nome Henry Ford.

## Biografio
William naskiĝis en Ballinascarthy ĉe Clonakilty, Graflando Cork, Irlando, kaj estis la filo de Thomasine (naske Smith), kaj Jonathan "John" Ford. La prauloj de Ford estis origine el Somerset, Anglio, kaj migris al Irlando por labori en plantejoj poseditaj de angloj.

William edukiĝis en la lernejo St. Joseph, kaj migris al Usono en 1846.

La 21an de aprilo 1861 William edziĝis al Mary Litogot en Kantono Wayne (Miĉigano), filino de elmigrintoj el Belgio. Li kaj Mary havis ok gefilojn, el kiuj ses atingis maturecon. Ili translokiĝis al Detroit, Miĉigano.

## Familio
William edziĝis al Mary Litogot kaj kun ili havis ses gefilojn:

## Referencoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Irlandaj usonanoj
Kategorio:Henry Ford
Profetino Anna

**Anna** (hebree חַנָּה, malnovgreke Ἄννα) aŭ **Anna la profetino** estas virino menciita en la evangelio laŭ Luko. Laŭ tiu evangelio, ŝi estis maljuna juda virino kiu profetis pri Jesuo en la Templo de Jerusalemo. Ŝi aperas en Luko 2: 36-38 dum la prezento de Jesuo ĉe la templo, kristane memorigata per la *kandelfesto*.[eta|Anna ĉe la prezento de Jesuo (dekstre, sub la anĝelo), de [Giotto, Kapelo de *Scrovegni* en Padovo]]
## Nova Testamento 
En la evangelio laŭ Luko ŝi menciatas kiel sekve:

El tiuj tri versoj de Luko, la jeno konatas pri Anna:
* Ŝi estis profetino.
* Ŝi estis filino de *Penuel* (hebree פְּנוּאֵל‎, Pənū’êl, lia nomo havas la signifon "vizaĝo de dio" kaj samas kiel antikva juda loĝloko en nuna Jordanio).
* Ŝi estis membro de la izraelana tribo de Aŝer.
* Ŝi estis vidvigita post sep jaroj de geedzeco (ŝia edzo ne estas nomita).
* Ŝi estis devota judo kiu regule praktikas preĝon kaj faston.

Luko priskribas ŝin kiel "grandaĝa". Kvankam la esperantlingva Londona Biblio klare sugestas ke ŝi ankoraŭ viviss 84 jarojn post kiam la edzo post 7-jara edzeco estis morta, multaj bibliaj versioj kaj malnovaj komentoj deklaras ke ŝi havis sume 84 jarojn, kio ankaŭ el biologia vidpunkto pli probablas - ĉiukaze 84 jaroj estas alta aĝo. 

## Eklezia tradicio kaj adoro 
La katolika eklezio kaj la Orientaj ortodoksaj eklezioj memorfestas ŝin kiel sanktulo "Anna la profetino". La orientaj ortodoksaj eklezioj konsideras ke ŝi kaj *Simeon*, saĝa maljuna viro kiu kun ŝi estas en la templo kiam alportatas la beba Jesuo, estas la lasta profetoj de la Malnova Testamento. Ambaŭ havas sian memorfestan tagon la 3-an de februaro, la tagon post la tradicia memoro de la kandelfesto.

## Notoj 
Kategorio:Profetoj en kristanismo
Kategorio:Evangelio laŭ Luko
Kategorio:Homoj de la Nova Testamento
Luperkaloj

eta|romia bronza masko de lupo el la 1-a jarcento antaŭ nia erao
**Luperkaloj**, latine *Lupercalia*, estis tre antikva, eble antaŭromia, paŝtisma festo celebrata en antikva Romo. Ĝi celebriĝis de la 13-a ĝis 15-a de februaro por eviti malbonajn spiritojn kaj purigi la urbon, liberigante sanon kaj fekundecon. La festo subsumigis la ankoraŭ pli fruan tradicion *februa*, *februalia* aŭ *februatio*, antaŭ-printempa purigada ceremoniaro okazinta je la sama dato, kiu estigis la nomon de la monato februaro.

En la antikva epoko oni kredis ke la nomo havas rilaton al la antikva greka festivalo de Arkadio, nomata *Λυκαία* [Lukaía] (de la malnovgrekaj vortoj *λύκος* [Lukos], "lupo", do latine *lupus*), en kiu adoriĝis la greka diaĵo Pajno, la greka ekvivalento al la romia diaĵo *Faunus*. Laŭ la tradicio la greko *Εὔανδρος* [Euandros], legenda heroo el Arkadio kiu portis la konojn pri la grekaj dioj, la grekaj leĝoj kaj la grekan alfabeton al Italio ses jarojn antaŭ la komenciĝo de la Troja milito kaj fondis borde de la rivero Tibero loĝlokon poste latine nomatan *Pallantium*, en la loko en kiu poste ekestis Romo.

Laŭ la roma mitologio, *Lupercus* estas diaĵo kelkfoje identigita kun la romia dio *Faunus*: Lupercus estas la dio de paŝtistoj. Lia festo, okazigita en la datreveno de la fondo de lia templo la 15-an de februaro 15, ricevis la nomon Lupercalia. En la celebraĵoj liaj pstroj vestiĝis per kapraj feloj. Kapro kaj hundo estis oferitaj, kaj salaj kukoj preparita de la vestalaj virgulinoj estis bruligitaj.

Post la kristaniĝo de Romio, la kristana kandelfesto iĝis iusenca daŭrigo de la antaŭkristana celebraĵo.

Kategorio:Romia mitologio
Kategorio:Religiaj festivaloj
Kategorio:Lupoj
Terfabo

La **terfabo** (*Macrotyloma geocarpum*),

## Eksteraj ligiloj 
* FAO: *Potential Edible Nuts 4*. 

Kategorio:Faboj
Kategorio:Fruktlegomoj
Kategorio:Utilplantoj
20478 Rutenberg

'*20478 *Rutenberg'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Michael Lev Rutenberg-Schoenberg*, finalisto en 2004 de la scienca konkurso de mezlernejoj *Discovery Channel Young Scientist Challenge* (DCYSC), pro lia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la *Portland Jewish Academy'' de Portlando (Oregono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Tago de gefrata penso

**Tago de gefrata penso** – simbola festo de amikeco celebrata la 22-an de februaro ĉiujare fare de skoltoj en la tuta mondo.

## Historio 
La 22-a de februaro estas nasko-tago de la fondinto de skoltismo Robert Baden-Powell (la 22-an de februaro 1857) kaj de lia edzino Olave Baden-Powell (la 22-an de februaro 1889). La ideo pri elekto de tiu tago naskiĝis dum la 4-a Internacia Konferenco de Skoltinoj kaj Gvidantinoj en 1926 en Usono. Oni elektis la 22-an de februaro pro la datreveno de naskiĝo de la fondintoj de skoltismo Robert Baden-Powell, la Ĉefa Mondo-Skolto kaj de lia edzino Olave Baden-Powell, la Ĉefa Mondo-Skoltino. Komence ĝi estis festo de knabinoj, sed poste ankaŭ skoltoj aliĝis al la festado.

## Signifo 
Tago de gefrata penso konsciigas skoltojn de la tuta mondo kiom multaj ili estas kaj ke ĉiuj estas por si fratoj, sendepende de haŭt-koloro, nacieco aŭ aĝo.

Ĉi tage skoltoj pensas pri si, bondeziras al si, sendas poŝtkartojn, organizas diversajn teren-ludojn aŭ renkontiĝas ĉe la lignofajro. Por kelkaj medioj de skoltoj la tago de gefrata penso estas okazo por kolekti monon, ofte por karitata celo.

## Vidu ankaŭ 
* geokaŝado
* topografio

## Eksteraj ligiloj 
* World Thinking Day

Kategorio:Skoltismo
Kategorio:Ferioj
Kategorio:Internaciaj tagoj
Edsel Ford

**Edsel Bryant Ford** (6a de novembro 1893 – 26a de majo 1943) estis la ununura filo de Henry Ford kaj prezidanto de la Ford Motor Company el 1919 ĝis sia morto en 1943. Lia plej aĝa filo estis Henry Ford la 2-a.

Edsel labore tre proksime el sia patro, kiel sola heredanto de la negoco, sed emis disvolvigi aŭtojn pli ekscitajn ol la Ford T ("Tin Lizzie"), kongrue kun siaj personaj preferoj. Eĉ kiel prezidanto, li havis problemojn por konvinki la plej aĝajn homojn havigi diverĝon por tiu formulo. Nur ŝanĝo en la merkataj kondiĉoj permesis al li disvolvigi la pli modan Ford A en 1927. Edsel ankaŭ fondis la divizion Mercury kaj estis responsa pri la Lincoln Zephyr kaj la Lincoln Continental. Li enkondukis gravajn trajtojn, kiaj hidraŭlikaj bremsoj, kaj ege plifortigis la eksterlandan produktadon de la entrepreno.

Edsel estis grava bonfaranto en Detrojto, kaj ankaŭ financis la polusajn ekspediciojn de la Admiralo Richard Byrd. Li mortiĝis pro stomaka kancero aĝe 49, kaj lia patro reprenis la prezidantecon de la kompanio, antaŭ trapasi ĝin al Henry Ford la 2-a. La gamo de autoj lanĉitaj de Ford en 1957 laŭ la nomo *Edsel* estas memorata kiel unu el la klasikaj merkataj malsukcesoj.

## Bibliografio 
* Producers: A&E with Richard Guy Wilson, Ph.D. (2005). "The Auto Baron Estates". America's Castles. A&E.
* Bak, Richard (2003-09-12). Henry and Edsel: The Creation of the Ford Empire. Wiley. ISBN 978-0471234876. https://books.google.es/books/about/Henry_and_Edsel.html?id=gMm1AAAAIAAJ&redir_esc=y Konsultita la 22an de Februaro 2016
* Bridenstine, James (1989). Edsel and Eleanor Ford House. Wayne State University Press. ISBN 0-8143-2161-5.
* Baime, A.J. (2014-06-03). The Arsenal of Democracy: FDR, Detroit, and an Epic Quest to Arm an America at War. Houghton Mifflin. ISBN 978-0547719283.

## Eksteraj ligiloj 
* Official Edsel & Eleanor Ford 'Gaukler Point' retejo de la hejma muzeo.
* Official Edsel & Eleanor Ford 'Haven Hill' retejo de la biena muzeo.
* Detroit Institute of Arts.

Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Pioniroj de la aŭtomobilindustrio
Kategorio:Henry Ford
Uragano Betsy

**Uragano Betsy** estis la dua nomita ŝtormo kaj dua uragano de la uragana sezono en 1965.

## Eksteraj ligiloj 
Betsy
Kategorio:Katastrofoj en 1965
Motho

**Motho** aŭ **mothovigno** (*Vigna aconitifolia*) estas plantspecio en la subfamilio de  Faboideoj (Faboideae) ene de la familio de la Fabacoj (*Fabaceae*). Tiu utilplanto produktas manĝeblajn guŝojn.

## Nomo 
La planto estas proksime parenca al aliaj  „vignoj“ precipe al mungo aŭ Urdvigno.
La nomo venas el la hindia मोठ * „moṭh*.

## Historio 
Motho estas kultivata ekde minimume 2000 jaroj en la Hinda subkontinento, de kie ĝi disvastiĝis al Ĉinujo.

## Priskribo 
Motho estas staranta ĝis rampanta herba planto kun kreskoalto de ĉirkaŭ 20 cm kaj diametro de  unu ĝis du metrojn. La eĝaj tigoj posedas striktaj, flavaj etendiĝintaj haroj (triĥomoj). La triparta  folio havas  3,5 ĝis 8,5 cm longan, haran pedunklon kaj 3,5 ĝis 6,0 cm longaj folietoj. La malsupra kaj la supra flankoj de la folietoj estas haraj. La stipuloj estas 5 ĝis 10 mm longaj.

La 1,5 ĝis 6,0 cm longaj, grapolaj floraroj kreskas el la akseloj. Ekzistas ĉirkaŭ 4,0 mm longaj, haraj  brakteoj. La pedunklo estas ĉirkaŭ 1 mm longa. La duseksaj floroj estas unusemetriaj kaj kvinnombraj. La ĉirkaŭ  2,5 mm longa, maldense hara kaliko finas en kvin ĉirkaŭ 1 mm longaj kalikaj dentoj. La kvin  petaloj estas flavaj. La „flago“ estas 4,5 ĝis 5,0 mm longa.

La ĉirkaŭ  3,5 ĝis 6,5 cm longaj kaj 4 ĝis 5 mm larĝaj guŝoj estas komence peltaj, sed jam baldaŭ ili fariĝas kalvaj; ili enhavas kvin ĝis ok semojn. La ren- aŭ cilindroformaj ĝis  5 mm longaj kaj 3 mm dikaj semoj estas ofte helbrune ŝprucmakulitaj, sed ankaŭ povas havi alian koloron.

## Uzado 
Mothoj estas tre senpretenda kaj tre toleras sekecon, sed ĝi bezonas varman klimaton. Tial ĝi estas bona planto por esti kultivata en hindaj stepoj. Ĝi ankaŭ produktas semojn post tre malmulte da akvo. Ĝi krome toleras certan salon kaj acidan aŭ alkalan grundon. Tiun planton oni ne sterkas en Hindujo.

La uzado similas al tiu de la urdvigno kaj mungo. Oni povas uzi freŝjan guŝojn, la krudajn ĝermojn kaj la sekajn fruktojn. El la semoj oni povas fari farunon, kiu estas uzata en la barata kuirarto. La semoj enhavas ĉirkaŭ  22-24 % da proteino. Ili do estas bona proteinfonto. La planto ankaŭ estas furaĝo.

## Sistematiko 
La unua priskribo kiel *Phaseolus aconitifolius* JACQUIN okazis en *Obs.*, 3:t.52, 1766. *Vigna aconitifolia* (JACQ.) MARECHAL ĝi nomiĝas ekde  1969, de Marechal metita en en la genro *Vigna*  (*Bull.Jard.Bot.Nat.Belge.*, 39:160). Kroma sinonimo estas  *Dolichos dissectus* LAM.

## Vidu ankaŭ 
* listo de legomoj

## Fontoj 
* S. I. Ali: *Papilionaceae* in der *Flora of Pakistan*: *Vigna aconitifolia* - Online

## Eksteraj ligiloj 
* Kurzinfo: *Nutritional composition, processing, and utilization of horse gram and moth bean.*, PMID 3899515

 Kategorio:Faboj 
Kategorio:Fruktolegomoj
Kategorio:Utilplantoj
Kvarciklo Ford

eta|dekstra|250px|Kvarciklo Ford.
La **Kvarciklo Ford** aŭ en angla **Ford Quadricycle** estis la unua vehiklo disvolvigita de Henry Ford. La unua aŭto de Ford estis simpla kadro kun etanol-energia motoro kaj kvar biciklaj radoj muntitaj sur ĝi.
En la 1890-aj jaroj, la "senĉevala veturilo" estis relative nova ideo, kaj neniu havis fiksan, universalan ideon pri kiel aŭto devas aspekti aŭ funkcii. Plej el la unuaj aŭtokonstruantoj estis inventistoj, pli ol negocistoj, kaj laboris per sia imagopovo kaj pri la elementoj kiujn ili havis disponeblaj. Ford metis la finajn tuŝojn sur sia pure etanol-energia motoro. Post pli ol du jaroj de eksperimentado, Ford, 32-jaraĝa, estis kompletinta sian unuan eksperimentan aŭtomobilon. Li dubis pri sia kreaĵo nome la "Quadricycle," tiele nomita ĉar ĝi funkciis sur kvar biciklaj radoj, kaj pro la rimedoj pere de kiuj la motoro funkciis al la malantaŭaj radoj. La sukceso de tiu malgranda vehiklo kondukis lina al la fondo de la entrepreno Henry Ford Company kaj poste de la Ford Motor Company en 1903.

## Notoj 
Kategorio:1896
Kategorio:Ford
Kategorio:Aŭtomobiloj
Kategorio:Miĉigano
Nakamura

**Nakamura** povas esti

* japana familia nomo
* estas du urboj en Japanio nomataj Nakamura, nome unu en Gubernio Koĉi kaj aliaj nome Nakamura-ku ĉe Nagojo.
* la asteroido 4219 Nakamura

Kategorio:Familiaj nomoj
20488 Pic-du-Midi

'*20488 *Pic-du-Midi'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  elde la observatorio de la *Pises'', en Nacia parko Cevenoj (Gard, Francio).

Ĝi ŝuldas sian la nomon al la Observatorio de Pic du Midi fondita en 1881 en Pireneoj, suda Francio. Kun alto de 2870 metroj, tiu observatorio estis pioniro en observoj de la suna korono kaj de la , kaj ankaŭ en teknikoj de alta distingokapablo. La observatorio ankoraŭ funkcias, kun teleskopoj de aperturoj de 2 m., 1 m. kaj 0,5 m.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de la Pises
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Detroit Automobile Company

eta|dekstra|La unua produkto de la kompanio estis liver-veturilo, kompletita en Januaro de 1900.
La **Detroit Automobile Company** (DAC) estis frua usona aŭtofabrikanto fondita en la 5a de Aŭgusto, 1899, en Detroit, Miĉigano. Ĝi estis la unua projekto tiatipa en Detroit. Aŭtomobila mekaniko Henry Ford allogis la financan apogon de tri investistoj; la urbestro de Detroit nome William Maybury, William H. Murphy, kaj la senatano Thomas W. Palmer. Kiel ĉe multaj fruaj aŭt-entreprenoj, ankaŭ tiu kompanio baraktis kaj estis dissolvita en Januaro 1901.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj aŭtomobilfabrikoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1899
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1901
Kategorio:Miĉigano
Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Henry Ford
Edison Illuminating Company

La **Edison Illuminating Company** estis entrepreno establita de Thomas Edison la 17an de decembro 1880, por konstrui elektrogenerajn staciojn, dekomence en Novjorko. La kompanio estis la prototipo por aliaj lokaj lumigaj kompanioj kiuj estis establitaj en Usono dum la 1880-aj jaroj:

En 1891, Henry Ford iĝis inĝeniero ĉe *Edison Illuminating Company*. Post sia plialtiĝo al ĉefinĝeniero en 1893, li havis sufiĉan tempon kaj monon por dediĉi atenton al siaj personaj eksperimentoj pri benzin-motoroj. Tiuj eksperimentoj pintis en 1896 per la kompletigo de mem-pelita vehiklo kiun li nomigis Kvarciklo Ford. En 1901 la kompanio fermis siajn pordojn kaj malfondiĝis.

## Notoj 
Kategorio:Novjorko
Kategorio:Thomas Edison
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1880
Kategorio:Organizaĵoj malfonditaj en 1901
Kategorio:Ford
Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Nov-Jorkio
20491 Ericstrege

'*20491 *Ericstrege'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Eric William Strege*, finalisto en 2004 de la scienca konkurso de mezlernejoj *Discovery Channel Young Scientist Challenge* (DCYSC), pro lia projekto pri scienco de la Tero kaj kosmo. Li estis lernanto ĉe la *John Glenn Middle School of International Studies'' de Indio (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Henry Ford Company

La **Henry Ford Company** estis la dua kompanio de Henry Ford, fondita en Novembro, 1901. Ĝi rezultis el la reorganizado de la Detroit Automobile Company, lia unua nesukcesa klopodo ĉe aŭtofabriko unu jaron antaŭe. En Marto 1902, Ford lasis la kompanion sekve de disputo kun siaj financaj apogantoj, William Murphy kaj Lemuel Bowen. En fina momento, Ford lasis sian nomon kaj 900 dolaroj; li foriris por starti kun la Ford Motor Company en 1903.

Kategorio:Aŭtomobila industrio
Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Henry Ford
Kategorio:Miĉigano
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1901
Henry M. Leland

**Henry Martyn Leland** (16-a de februaro 1843 – 26-a de marto 1932) estis usona maŝinisto, inventisto, inĝeniero kaj entreprenisto por aŭtoj. Li fondis la du unuajn usonajn luksajn markojn, nome Cadillac kaj Lincoln. Krom por la industrio por aŭtomobiloj, li laboris por la industrio de armiloj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* 
* .
* . Represita de McGraw-Hill, New York kaj London, 1926 (LCCN 27024075); kaj de Lindsay Publications, Inc., Bradley, Illinois, (ISBN 978-0-917914-73-7).

## Eksteraj ligiloj 
* biografio fare de parenco
* Detroit News retrospective 
* Olds history with a bit on Leland 
* Historia artikolo
* Alia.. 
* Vermont historical marker 
* Article about the Lincoln Continental 

Kategorio:Ekonomio de Usono
Kategorio:Industrio de aŭtomobiloj
Kategorio:Usonaj inĝenieroj
20495 Rimavská Sobota

'*20495 *Rimavská Sobota''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec kaj de la slovaka astronomo Peter Kušnirák elde la Observatorio de Ondřejov, en la vilaĝo Ondřejov (distrikto Prago-oriento, nemalproksime de Prago).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la slovaka urbo Rimavská Sobota en la valo de la rivero Rimava. Tie fondita en 1975, publika observatorio plenumas programojn de observoj de la Suno kaj de kaŝadoj, kaj kunordigas per-vidajn observojn de meteoroj en Slovakio. Tie troviĝas ankaŭ la sidejo de la Slovaka Asocio de Amatoraj Astronomoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Malkovrita de Peter Kušnirák
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
20496 Jeník

'*20496 *Jeník'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Lenka Kotková elde la Observatorio de Ondřejov (distrikto Prago-oriento), nemalproksime de Prago.

*Jeník'' estas la kromnomo de unu rolulo en la opero "La vendita fianĉino" de Bedřich Smetana.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Lenka Kotková
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Cadillac

eta|Cadillac de 1948.
**Cadillac** [ˈ|k|æ|d|ɨ|l|æ|k], formale **Cadillac Motor Car Division**, estas divizio de entrepreno General Motors (GM) kun sidejo en Usono kiu merkatas luksajn aŭtojn tutmonde. Ties unuarangaj merkatoj estas en Usono, Kanado kaj Ĉinio, sed vehikloj de la marko Cadillac estas distribuataj en 34 aldonaj merkatoj tutmonde. Historie, Cadillac aŭtomobiloj havis ĉiam lokon en la pinto de la luksa kampo ene de Usono. En 2014, la vendoj de Cadillac en Usono estis 170 750 vehikloj.

## Referencoj
## Literaturo
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Official Cadillac America Forum 
* Cadillac Car Specs
* Cadillac App on the App Store (All Diagnostic Trouble Codes & Car Dashboard Symbols)

Kategorio:Usonaj aŭtomobilfabrikoj
Barney Oldfield

[eta|dekstra|250px|[Henry Ford stare ĉe la unua aŭto de Oldfield en 1902.]]
[250px|dekstra|eta|Oldfield ŝoforante la "Green Dragon" ĉe Lakeside Track en [San Diego, Kalifornio, en Aprilo 1907]]

**Berna Eli "Barney" Oldfield** (29a de Januaro 1878 – 4a de Oktobro 1946) estis usona pionira kuristo per aŭtomobiloj "kies nomo estis sinonima kun rapido en la unua du jardekoj de la 20a jarcento". Li ekkuris en 1902 kaj pluis ĝis sia retiriĝo en 1918. Li estis la unua homo kiu ŝoforis aŭton je 60 mejlojn por horo (96&nbsp;km/h).

## Referencoj
## Literaturo
* William F. Nolan, ''Barney Oldfield: The Life And Times Of America's Legendary Speed King''; ISBN 978-1-888978-12-4
* International Motorsports Hall of Fame Biography 
* "Barney Oldfield Biography" 
* Beachey's aircraft vs. Oldfield's car 

## Eksteraj ligiloj 
* Barney Oldfield & Ford - History & Photos
* 
* Exhibit on Barney Oldfield
* Barney Oldfield Speedway at Great America theme parks

Kategorio:Ohio
Kategorio:Usonaj aŭtosportistoj‎
Kategorio:Indianapolis
Kategorio:Henry Ford
Tom Cooper (biciklisto)

**Tom Cooper** (1874–1906) estis ĉampiona konkurencisto per biciklo de la 1890-aj jaroj kaj frua aŭtokonkurenca ŝoforo. Li estas bone konata pro sia rivaleco kun Major Taylor same kiel pro sia posta laboro kun Henry Ford kaj kun Barney Oldfield. Formante teamon Henry Ford li produktis la kuraŭton de 80+ ĉevalenergio "999" kiun Barney Oldfield kondukos al la venko en konkurenco en Oktobro 1902.

## Bibliografio 
* *The New York Times*, "Cyclists at Indianapolis", 12a de Aŭgusto, 1998.
* *Indianapolis Star* "Days Are Here", (de Barney Oldfield), 30a de Majo, 1912, paĝo 11.
* William F. Nolan, ''Barney Oldfield, The Life and Times of America's Legendary Speed King*, Brown Fox Books, 2002, paĝo 30.
* firstsuperspeedway.com
* *Horseless Age*, "The Detroit Races", 16a de Septembro, 1903.
* *Automobile Topics*, "Eliminators Ready for The Trials", 22a de Septembro, 1906, paĝo 1758.
* *Automobile Topics*, "Wednesday, September 5", 8a de Septembro, 1906, paĝo 1613.
* *The Motor World*, "In Readiness to Select the American Cup Team", 20a de Septembro, 1906, paĝo 731.
* *Motor Age*, "Tracy First in Eliminating Trial", 27a de Septembro, 1906, paĝo 8.
* *Chicago Tribune*, "Auto Collision is Fatal", 24a de Novembro, 1906, paĝo 3.
* Amateur Athletic Foundation, Barney Oldfield Scrapbook 
* *The Motor World'', "The Tale of the First Eliminating Trial", 28a de Septembro, 1905.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj biciklistoj
La Fama Kvinopo (Kanado)

[eta|Statua [monumento pri la Fama Kvinopo en Kalgario (kopio troviĝas ankaŭ en Otavo)]]
**La Fama Kvinopo** aŭ **La Brava Kvinopo** estas kvinopo da albertaj virinoj, kiuj en la 1920-aj jaroj gvidis movadon por postuli ke la kanada registaro rekonu la "personecon" de virinoj. La kvinopo konsistis el Emily Murphy, Irene Marryat Parlby, Nellie Mooney McClung, Louise Crummy McKinney kaj Henrietta Muir Edwards. En 1927 ili lanĉis peticion por peti ke la Supera Kortumo de Kanado respondu la demandon, "Ĉu la vorto 'Persons' ('personoj') en Sekcio 24 de la Brita Nordamerika Akto de 1867 inkluzivas inajn personojn?" En 1928 la Kortumo respondis nee, sed en 1929 la Juĝa Komitato de la Privata Konsilio en Britio renversis tiun decidon. La decido de la Komitato kontribuis al la kanada jura doktrino de la Vivanta Arbo.

## Fonto 
La artikolo estas bazita sur la komenca alineo de la koncerna artikolo en la angla Vikipedio.

Kategorio:Historio de Kanado
Kategorio:Juro
Kategorio:Virinaj rajtoj
Horace Elgin Dodge

**Horace Elgin Dodge** (17a de majo 1868 – 10a de decembro 1920) estis usona fabrikanto de aŭtomobiloj pionira kaj kunfondinto de Dodge Brothers Company. El 1897 Dodge kun sia frato John Francis Dodge dediĉis sin al fabrikado de bicikloj. En 1900 ili vendis sian negocon por konstrui propran maŝinvendejon en Detrojto. Henry Ford ricevis la financan apogon de malnova konatulo, Alexander Y. Malcomson, nome karbokomercisto de la areo de Detrojto. Ili formis partnerecon, "Ford & Malcomson, Ltd." por fabriki aŭtojn. Ford eklaboris por desegni malmultekostan aŭtomobilon, kaj tiu duo luis fabrikon kaj kontraktis kun maŝinvendejo posedata de Horace kaj John Francis Dodge por liverado de 160,000 dolarojn en partoj. Vendoj estis malrapidaj, kaj okazis krizo kiam la fratoj Dodge petis pagon pro sia unua monsendo.

## Bibliografio 
* Ashlee, Laura Rose (2005). Traveling Through Time: A Guide to Michigan's Historical Markers. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 0-472-03066-3.
* Curcio, Vincent (2000). Chrysler: The Life and Times of an Automotive Genius. Oxford University Press. ISBN 0-19-514705-7.
* Hyde, Charles K. (2003). Riding the Roller Coaster: A History of the Chrysler Corporation. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 0-8143-3091-6.
* Hyde, Charles K. (2005). The Dodge Brothers: The Men, the Motor Cars, and the Legacy. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 0-8143-3246-3.
* Klepper, Michael & Gunther, Michael (1996). The Wealthy 100: From Benjamin Franklin to Bill Gates—A Ranking of the Richest Americans, Past and Present. Secaucus, NJ: Carol Publishing Group. ISBN 978-0-8065-1800-8. OCLC 33818143.

Kategorio:Dodge
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Kategorio:Miĉigano
20482 Dustinshea

'*20482 *Dustinshea'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Dustin James Shea*, finalisto en 2004 de la scienca konkurso de mezlernejoj *Discovery Channel Young Scientist Challenge* (DCYSC), pro lia projekto pri konduta scienco. Li estis lernanto ĉe la *Our Saviour School'' de Jacksonville (Ilinojso, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Endre Mistéth

**Endre Mistéth** [miŝtEt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mistéth Endre** estis hungara inĝeniero, profesoro, ministro, framasono http://www.galilei.hu/hires/hires.html, 
http://lexikon.katolikus.hu/S/szabadk%C5%91m%C5%B1vess%C3%A9g.html.
[eta|Ponto Kossuth en [1955 (jam malkonstruita)]]
Endre Mistéth http://www.banaterra.eu/magyar/M/misteth/misteth.htm  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Buziásfürdő (nuntempa Buziaș en Rumanio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
La familio Mistéth translokiĝis al rest-Hungario en 1922. Endre frekventis armean lernejon en Kőszeg, kie lia samklasano estis Géza Ottlik. Li daŭris la lernadon en Budapeŝto en armea lernejo, fine li akiris diplomon en Hungara Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato József en 1935. Ĝis la 2-a mondmilito li laboris en diversaj lokoj, eĉ en ministerio pri trafiko. En 1940 li iĝis privata inĝeniero. Dum dominado de la nazioj li partoprenis en la rezista movado. Depost sieĝo de Budapeŝto li projektis provizoran ponton tra la Danubo. Tiutempe li estis nomumita subministro, poste ministro pri konstruo kaj laboro. Inter 1947 - 1955 li estis en malliberejo pro falsaj akuzoj. En 1969 li kandidatiĝis, en 1978 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Ekde 1983 li instruis en universitato. Li ricevis 5 premiojn inter 1991-2006.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Erőtani méretezés valószínűségelméleti alapon* (1974)
* *A vízépítési kockázatvállalás néhány alkalmazása* (1975)
* *Építőmérnöki szerkezetek tervezésének néhány kérdése* (1982)

## Elektitaj projektoj 
* provizora ponto "Manci" (Budapeŝto)
* ponto "Kossuth" (Budapeŝto), jam malkonstruita
* digo de Tiso (lago) (kunlaboranto)
* Erzsébet-ponto (kunlaboranto)
* pontoj en Egipto, Sirio, Irako

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri pontoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj ministroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
20513 Latio

**20513 Latio** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la italaj astronomoj Franco Mallia kaj Gianluca Masi elde la Observatorio de Campo Catino en Guarcino (Italio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la regiono Latio, kie troviĝas Romo. Tiu regiono permesis la kreon de la Observatorio
de Campo Catino kaj estis la unua italia regiono, kiu aprobis leĝon kontraŭ la luma poluo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Gianluca Masi
Kategorio:Malkovrita de Franco Mallia
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
20517 Judycrystal

'*20517 *Judycrystal'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona amatora astronomo Larry Robinson elde sia privata Observatorio *Sunflower* en Olathe (Kansaso, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Judy Crystal (Andrews) Robinson'', edzino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Larry Robinson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Thomas Schildknecht

**Thomas SCHILDKNECHT** estas svisa astronomo.

Laŭ *Minor Planet Center* li malkovris 3 asteroidojn en 1985.

Li estis direktoro de la Observatorio Zimmerwald kaj vic-direktoro de la Astronomia Instituto de la Universitato de Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  IAU-slipo de Thomas Schildknecht 

Kategorio:Viroj
Kategorio:Svisaj astronomoj
Abergement-le-Grand

**Abergement-le-Grand|Abergement-le-Grand** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Jura*, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono Arbois. 

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Abergement-le-Grand etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Jura, en Burgonjo-Franĉkonteo.

### Najbaraj komunumoj 
## Bildaro 

File:
File:

## Demografio 
## Administrado 
## Historio 
## Arkitekturaj vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Jura
Béla Milasovszky

**Béla Milasovszky** [milaŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Milasovszky Béla** estis hungara inĝeniero, profesoro, geodeziisto.

Béla Milasovszky http://www.matarka.hu/doc/00/00/00/Miskolc_22.PDF naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Béla Milasovszky komence estis simpla ministo. Li akiris diplomon en altlernejo de Sopron en 1926. Post siaj studoj li instruis samloke. Inter 1933 kaj 1950 li estis ŝtata termezuristo, dume en Sopronban en 1943 li doktoriĝis. Li ekinstruis en Pezindustria Universitato en 1950, kie li estis katedrestro inter 1959 kaj 1968. En 1952 li kandidatiĝis. Li multe okupiĝis pri geodezio. Li ricevis premiojn en 1962, 1969, 1970.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Sammelband Markscheiderischen Fachartikel* (1966)
* *Geodézia*
* *Fotogeológia*
* *A lézersugarak szerepe a geodéziában és bányamérésben*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri geodezio
Urbodomo de Vác

La **Urbodomo de Vác** estas baroka historia monumento en meza parto de Vác.
eta|maldekstre|Urbodomo en Vác

## Historio 
Laŭ dokumento en 1680 en tiu ĉi loko turka banejo etendiĝis, sed laŭ alia dokumento en 1718 jam urbodomo funkciis. En 1736 oni komencis trakonstrui ĝin. La fina trakonstruo okazis en 1764, ĉar tiam Maria Tereza de Aŭstrio vizitis la urbon. La konstruaĵo estis pligrandigita en 1910.

## Konstruaĵo 
eta|La enireja parto de la urbodomo
La unuetaĝa urbodomo situas inter aliaj domoj ĉe angulo de placo kaj strato laŭ trotuaroj. La konstruaĵo formas U-majusklon. La fasado estas simetria, meze la enirejo funkcias. En flankoj de la enireja pordo 2 kolonoj estas videblaj. Pli supre sur la etaĝo balkono estas videbla, ĉe la tegmento la blazono estas videbla. Plej supre meze estas videbla skulptaĵo pri greka diino Justicia, flanke po unu inoj, kiuj tenas blazonojn de Hungario kaj episkopo Christoph Anton von Migazzi.  

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj 
* hungare kun fotoj

Dosiero:Duna.menti.kerekparut4.jpg|Vido al la urbodomo (situa post la verdaj ombreloj)
Dosiero:Fointain (N) at the Március 15. Square, Vác (2).JPG|Fontano ĉe la urbodomo 
Dosiero:Vác Town Hall. Courtyard. - Hungary.JPG|Flanka parto de la urbodomo
Dosiero:Vác Town Hall. Courtyard. Corner. - Hungary.JPG|Parto de la urbodomo el la korto

Vac
Kategorio:Vác
Ralf Kuse

**Ralf KUSE** (naskiĝis la ) estas esperantisto en Schwerin. Aktiva jam en Esperanto-Asocio de GDR, li aparte kolektis meritojn kiel kronikisto de la Esperanto-grupoj en la urboj Schwerin kaj Rostock, kaj de la Esperanto-movado en la tuta teritorio nun kovrata per la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio.

## Verkoj 
* Ralf Kuse. 95 Jahre Esperanto in Rostock. 1908-2003. Schwerin: eldonata fare de la aŭtoro en 2003.
* Ralf Kuse: Esperanto-Chronik Schwerin 1905-1995. Schwerin: eldonata fare de la aŭtoro en 1995, 100 paĝoj.
* Ralf Kuse: Esperanto in Mecklenburg-Vorpommern, Eine Chronik 1905-1998, Eldonejo Esperanto-CD Kiel 1998, ISBN 3-924409-04-8
* Ralf Kuse: Marie Hankel & Gotthilf Sellin, Nestoren der Plansprache Esperanto in Mecklenburg und Schwerin, 2009
* Ralf Kuse: Eine Esperantofahne in Güstrow aus roter Seide, 2012, 48 paĝoj

## Eksteraj ligiloj 
* Jutuba filmeto "La heredaĵo de Marie Hankel", komentita per Ralf Kuse kaj lia en 2012 9-jara nepino Jada ()
* 7-minuta televida raporto de la 11-a de februaro 2024 pri la Esperanto-grupo Schwerin kun apero ankaŭ de Ralf Kuse en la kanalo NDR ()

## Referencoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Michał Marcin Mioduszewski

eta|Titola paĝo de lia preĝeja kantlibro de 1838
**Michał Marcin MIODUSZEWSKI** (naskita la  en Varsovio – mortinta la  en Krakovo) - pola pastro de la Paroĥanaro de la Misiistoj de S-ta Vincento de Paŭlo, komponisto kaj kolektanto de religiaj kantoj. Li studis filozofion kaj teologion, kaj ordiniĝis pastro, en la pastriĝa lernejo ĉe la Preĝejo de la Sankta Kruco en Varsovio. Li komencis sian karieron instruante en teologiaj lernejoj en Varsovio, Włocławek kaj Krakovo. En la jaroj 1820-1825 li servis kiel direktoro de la Misiista Seminario en Stradom, instruante liturgion, dogmon, kaj gregorian ĉanton. Li instruis teologion ankaŭ ĉe la Jagelona Universitato.

En la sekva jardeko li lanĉis gravan kampanjon por kolekti himnojn, kiu disvolviĝis en la formon de la vasta kaj profunda verko, *Śpiewnik kościelny, czyli pieśni nabożne z melodiami w Kościele katolickim używane* (1838). Li kontribuis gravege al la disvolviĝo de la pola liturgia muziko, kaj estis la plej grandskala kolektanto de jam ekzistantaj kantoj en Polujo. Li mortis 81-jara en Krakovo, kaj enteriĝis en la tombejo Rakowicki de la misiistaj pastroj.

## Fonto 
Bazita sur la koncerna artikolo en la pola Vikipedio.

Kategorio:Polaj pastroj
Kategorio:Polaj komponistoj
Rumana Esperanto-Societo

**Rumana Esperanto-Societo** - rumane *Societatea Română de Esperanto*, hungare *Román Eszperantó Társaság* kaj germane *Rumänische Esperanto-Gesellschaft* - estis la unua esperantista organizaĵo en Rumanio. Ĝia fondo en 1907 estas esence ligita al la bakteriologo Gabrielo Robin. En 1908 ekaperis la gazeto „Rumana Esperantisto“, redaktata de Gabrielo Robin kaj de Ion Giuglea, kaj unu jaron pli poste, en 1909, organiziĝis la unua nacia Rumana Esperanto-Kongreso. Poste, ĝis 1914 aparte grava asocia motoro iĝis Alexandre Teodorescu, sed la Unua Mondmilito draste interrompis la agadon - ankaŭ Alexandre Teodorescu mortis kiel soldato en 1916. Inter la du mondmilitoj la agado restariĝis, sekretario en tiu periodo interalie estis Henriko Harabagiu - ankaŭ li mortis milite, pro bombatako de la Dua Mondmilito en 1944. Estis precipe li kaj lia fratino Giselle Harabagiu kiuj inter la mondmilitoj organizis la ĉiujarajn naciajn Esperanto-kongresojn en Rumanio. En Socialista Rumanio, proklamita en 1947, Esperanto-agado estis strikte malpermesata, tial movada agado ne eblis ĝis la Rumana Revolucio de 1989.

La en 1990 fondita Esperanto-Asocio de Rumanio komprenas sin kiel daŭriganto de tiu unua nacia esperantista organizaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-movado en Rumanio

Kategorio:Rumanaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Esperanto-Asocio de Rumanio
Tour de France 2015

La tour de France 2015 estas la 102-a Tour de France. Ĝi komencis la 4-an de julio de 2015 el Utreĥto en Nederlando per kontraŭ-la-kronometro, kiu longas 13,8 km. La itinero trapasis poste tra Belgio kaj Francio. La alveno estis en Parizo. La gajninto estis la brito Christopher Froome.

## Vidu ankaŭ 
* Tour de France

2015
Kategorio:Sporto en 2015
Kategorio:2015 en Francio
20518 Rendtel

'*20518 *Rendtel'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono malkovrita la  de la germana amatora astronomo André Knöfel elde la Publika Observatorio de Drebach (Saksio, Germanio).

Pro granda duonakso de 3,20344065  (je la epoko de la ), ĝi orbitas je nur ĉ. 514&nbsp;700&nbsp;km trans la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astrofizikisto *Jürgen Rendtel'', fakulo pri suna fiziko ĉe la Instituto Leibniz pri Astrofiziko en Potsdamo kaj bona amatora astronomo kiu organizis studan grupon por observantoj de meteoroj en Germanio en 1975. Li estis prezidento de la Internacia Organizo pri Meteoroj ekde ties fondo en 1988.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de André Knöfel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
20512 Rothenberg

'*20512 *Rothenberg'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la germana amatora astronomo André Knöfel elde la Publika Observatorio de Drebach, en Drebach (Saksio, Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo *Eckehard Rothenberg'', teknika direktoro de la Observatorio Archenhold en Berlino-Treptow kaj iama gvidanto de tiea junula studa grupo. Mulenombraj el la grupanoj (inklude la malkovrinton) estas nun aktivaj amatoraj kaj profesiaj astronomoj kaj ŝuldas al li konsiderindan parton de siaj konoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de André Knöfel
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Guaro

eta|250px|guaro kun terpomoj la la hinda maniero

**Guaro** (*Cyamopsis tetragonoloba*), aŭ **guarfabo** estas utilplanto el la familio de la Fabacoj (Fabaceae), subfamilio Faboideoj (*Faboideae*).
Ĝi estas proksime parenca al faboj kaj fazeoloj.

## Priskribo 
Guaro atingas kreskoalton de ĝi du metroj. La planto ricevas ĉ. 10 cm longajn guŝojn kun ovalaj, ĉ. 5 mm grandaj semoj.

## Disvastigo 
Guaro verŝajne originas en Hindujo, eble ankaŭ en meza Afriko. La ĉefaj kultivregionoj estas en Hindujo kaj Pakistano. Ĝi eventuale devenas de la sovaĝa planto *Cyamopsis senegalensis*.

## Uzado 
La folioj kaj la freŝaj guŝoj estas manĝataj kiel legomo. La tuta planto taŭgas kiel furaĝo. Ankaŭ la sekaj semoj („guarkernoj“).

La plej grava produkto de tiu planto estas guarano, guarfaruno aŭ guargumo, kiu ĉefe konsistas el la oligosaĥarido guarano. La ekstera tavolo kaj la ĝermo estas apartigata de la semoj antau ili estas muelataj. Guarfaruno estas dikiĝsubstanco por multaj nutraĵoj (manĝa aldonaĵo E 412). Similaj substancoj estas Gummi arabicum kaj faruno el la semoj de karobarbo (vidu ankaŭ plantgumo).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de legomoj
* Guaro (Hispanio)

## Literaturo 
* Rakesh Pathak: *Clusterbean: Physiology, Genetics, and Cultivation.* Springer, Singapur 2015, ISBN 978-981-287-905-9

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Walter H. Schuster: Guarbohne (in: *Leguminosen zur Kornnutzung*) Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998
* Isoliert: Pflanzen-Gene für Eiscreme und Co ORF.at
* Udo Pollmer: Jagd auf die Wunderbohne Guar. Ein wahrer Krimi steckt hinter der Bezeichnung E 412 Deutschlandradio Kultur, 23. September 2012
* Büschelbohnen-Blase: Wie der Fracking-Boom der USA indische Bauern ruiniert. ZEIT ONLINE, 2. Januar 2013

Kategorio:Guŝoj
Kategorio:Flaŭro de Afriko
Kategorio:Agrokultivaĵoj