open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trin

## Pri la komunumo 
**Trin** estas kaj komunumo de la komunumaro Trins kaj la distrikto Imboden en Kantono Grizono, Svislando. Ĝi havis 1226 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.

## Geografio 
La komunuma teritorio etendiĝas de la Antaŭa Rejno en sudo sur alteco de 600 m s.m. ĝis al la kulmino de Ringelspitz sur alteco de 3247 m s.m. La komunumo konsistas el la tri vilaĝoj Trin-Dorf, Trin-Digg kaj Trin-Mulin.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Trin limas en nordo al Pfäfers (SG), en oriento al Tamins, en sudo al Bonaduz, en sudokcidento al Versam, kaj en okcidento al Flims.

## Trafiko 
Tra Trin pasas la kantona ĉefvojo de Bonaduz tra la Oberalppasejo. La tri vilaĝoj estas senŝarĝataj de la transirtrafiko per ĉirkaŭvetura tunelo. La vilaĝoj estas konektitaj al la publika transportreto per la poŝtaŭtolinio de Koiro al Ilanz. Sude de Trin-Digg ĉe la bordo de la Antaŭ Rejno ekzistas stacidomo ĉe la trajnlinio de Retia Fervojo de Koiro al la Oberalppasejo.

## Monda naturheredaĵo 
Trin apartenas al la Svisa Tektonika Areno Sardona, regiono kiu estis la 7-an de julio 2008 akceptita kiel Monda Naturheredaĵo de UNESKO.

## Lingvoj 
La komunumo Trin estis origine romanĉlingva. En la jaro 1880 95,6% de la loĝantaro parolis la romanĉan. Cent jarojn poste en 1980 ankoraŭ 45,55 % parolis la romanĉan, dum la germanan parolis jam 40,96%. Ĝis la lasta popolnombrado en la jaro 2010 la proporcio de la romanĉlingvanoj falis al 19,77%, dum tiu de la germanlingvanoj kreskis al 72,74%. 2,9 % parolis en la jaro 2000 la italan, la resto aliajn lingvojn.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Trin datiĝas el la 12-a jarcento kiel *Turunnio*.

La fortikaĵo *Crap Sogn Barcazi* estis laŭ la legendo konstruita de la reĝo Pipono, la patro de Karolo la Granda en la jaro 750 post kristo. En la jaro 1535 la komunumo akceptis la reformacion.

Per la malfermo de la ĉirkaŭvetura tunelo de la kantona ĉefvojo nr-o 19 en la jaro 1995 la tri vilaĝoj de Trin estis liberigita de la transirtrafiko.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trin (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Trin
Sŭainsona frankolino

La **Sŭainsona frankolino** (*Francolinus swainsonii*) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. 

Ĝi troviĝas en Angolo, Bocvano, Malavio, Mozambiko, Namibio, Sudafriko, Zambio kaj Zimbabvo.

Temas pri tre bruna frankolino kun blankanigre tre strieca kolo. La beko, nuda vizaĝa haŭtaĵo kaj gorĝomakuleto estas brilruĝaj dum kruroj estas nigrecaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus swainsonii.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Jaksona frankolino

La **Jaksona frankolino** (***Francolinus jacksoni***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Formas superspecion kun *F. erckelii*, *F. ochropectus*, *F. castaneicollis* kaj *F. nobilis*. Ĝi estis aparta en la genron *Oreocolinus*. Birdoj de Monto Kenjo estis atribuitaj al raso *pollenorum* kaj tiuj de la montetoj Ĉerangani al raso *patriciae*, sed neniu el tiuj rasoj estas ĝenerale akceptataj kiel subspecioj kaj pro tio la specio estas konsiderata monotipa. 

maldekstre|eta|Jaksona frankolino
Tiu afrotropisa specio troviĝas en montoj de okcidenta kaj centra Kenjo kaj iom en Ugando.

Temas pri tre bruna frankolino kun blankece tre striecaj kolo kaj flankoj formata de plumoj ruĝecbrunaj kun helaj bordoj. La supra dorso estas senmarka pli griza dum la suba dorso estas pli bruna. La gorĝareo estas tre blankeca, kontrastas kun la bruna vizaĝo kaj atingas al la orelareo. La beko, okulringo kaj kruroj estas brilruĝaj.

## Referencoj 
*Bildo ĉe ADW 
* BirdLife International 2004.  Francolinus jacksoni.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Vidu ankaŭ 
*Orientafrikaj montarbaroj

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Konga frankolino

La **Konga frankolino**, *Francolinus nobilis* estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Formas superspecion kun *F. erckelii*, *F. ochropectus*, *F. castaneicollis* kaj *F. jacksoni*.

Ĝi estas ĝis 35&nbsp;cm longa, surterema arbara frankolino kun malhela ruĝecbruna plumaro, griza kapo, ruĝaj beko kaj kruroj, brunaj irisoj, nuda ruĝa ĉirkaŭokula haŭtaĵo kaj ruĝecgriza sube. Ambaŭ seksoj estas similaj. La ino estas iom pli malgranda ol la masklo. La junuloj havas pli senkoloran plumaron.

La Konga frankolino distribuiĝas en montaj arbaroj de orienta Demokratia Respubliko Kongo, sudokcidenta Ugando kaj limoj inter Burundio kaj Ruando. Ĝi estas timida kaj kaŝema birdo, pli ofte aŭdata ol vidata. Ties dieto konsistas ĉefe el semoj.

## Statuso kaj konservado 
Kvankam surloke komuna en multo de sia teritorio, kaj pritaksata kiel Malplej Zorgiga ĉe la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj, ĵusaj studoj pri tiu specio en propra habitato en sudokcidenta Ugando detektis ties ĉeeston je nur 1 el 10 studataj punktoj. La studo konkludis, ke reanalizo de la statuso de la Konga frankolino estus justigita pro ŝajna forta prefero por montara bambuarbaro, kiu estas rara kaj disa habitato.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* BirdLife Species Factsheet 
* IUCN Ruĝa Listo
Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.] Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kameruna frankolino

La **Kameruna frankolino** aŭ **Montkameruna frankolino** (***Francolinus camerunensis***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Ĝi troviĝas nur en la (ĉefe sudorientaj, sed ankaŭ nordorientaj) deklivoj de  Monto Kameruno en okcidenta Kameruno. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiuj specioj de *Francolinus* en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Formas superspecion kun *F. swierstrai*. Ĝi estis separata en la genro *Oreocolinus*. Monotipa. 

Ĝi estas 33 cm surterema ĉasbirdo kun ruĝaj beko kaj kruroj. Masklo estas grizeca sube kun tre brunaj supraj partoj kaj distingaj ruĝaj beko, ĉirkaŭokula areo, kruroj kaj piedoj. Ino havas similkolorajn mildajn partojn sed plumaron makulecan brunan sube kun tre striecaj supraj partoj. Nematuruloj similas al ino, sed havas nur ne markatan striecon sube. Similaj specio estas la Skvama frankolino, *F. squamatus*, kiu havas pli malhelajn subajn partojn kaj ne havas nudan ruĝan haŭtaĵon ĉirkaŭokulan. La voĉo estas tre distinga, priskribita kiel altatona kaj triobla fajfo. 

Tiuj afrotropisaj birdoj loĝas en densa subkreskaĵaro de praarbaroj kaj klarejoj inter 850-2,100 m. Ili ŝajne toleras ankaŭ duarangajn arbarojn kaj estis observataj en savana arbustara vivejo sekve de incendiaj arbaroj. Ili manĝas berojn, herbosemojn kaj insektojn kaj la reprodukta sezono koincidas kun la seka sezono, kaj ovodemetado okazas inter oktobro kaj decembro.

Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. La populacio estas el 1,000 al 2,500 individuoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Francolinus camerunensis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Vidu ankaŭ 
*Monto-kamerunaj kaj biokaj montarbaroj

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Svierstra frankolino

La **Svierstra frankolino** (***Francolinus swierstrai***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Formas superspecion kun *F. camerunensis*. Ĝi estis aparta en la genro *Oreocolinus*. 

Ĝi troviĝas kiel endemio nur en okcidenta Angolo el distrikto de Suda Kvanzo al distrikto Huila. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo. La populacio estas ĉirkaŭkalkulata je 450 al 2,000 paroj depende de la informoj; ne estis vidaĵoj el  1971 al 2005.

Ĝi estas 33 cm longa, nigrablanka, surterema ĉasbirdo kun ruĝaj beko kaj kruroj. Makla plenkreskulo estas delonge nigrablanka kun larĝa kaj nigra brustozono sur blanko kun nigraj punktecaj subaj partoj. Supraj partoj deproksime estas pli malhelbrunaj. La ino havas similajn subajn partojn, sed montriĝas pli palan, pli ruĝecan dorson kaj suprajn flugilojn. La voĉo estas priskribita kiel ridaĵo simila al tiu de la Jaksona frankolino, *F. jacksoni*, aŭ de la Hildebranda frankolino, *F. hildebrandti*. 

Ĝi troviĝas en montaraj areoj kie ĝi estas konata ĉefe el arbaroj kaj arbarbordoj, sed oni konstatis ĝin ankaŭ el roka kaj herbeja montodeklivoj, altaherba savano aŭ montopintoj kaj ravinoj. Aŭguste de 2005, la sep birdoj kiuj estis vidataj estis inter plantoj kaj filikoj. En arbaro, ili restas en la densa subkreskaĵaro de arbustoj, herboj kaj grandaj filikoj. Ili manĝas herbo- kaj legomo-semojn kaj insektojn plukitajn el folirubejo. Ties reprodukta ekologio estas preskaŭ nekonata, sed oni kolektis junajn specimenojn en aŭgusto, kio sugestas reproduktan sezonon en majo aŭ junio. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus swierstrai.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
1951 Lick

'*1951 *Lick'''* estas tre malgranda, malhela marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Carl Alvar Wirtanen elde la observatorio Lick, sur la Monto Hamilton, apud San Jose (Kalifornio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan mecenon James Lick (1796–1876), kiu monhelpis la konstruon de la observatorio Lick.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 917 Lyka.*

## Orbito 
Ĝia orbito, tre klinita, estas tute interna al la orbito de Marso. Ĝi estas klasifikata kiel "*interna tanĝanto''".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carl Alvar Wirtanen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1949
Brunnuka frankolino

La **Brunnuka frankolino** (***Francolinus castaneicollis***) estas birdo de la familio de Fazanedoj de la ordo de Kokoformaj kaj grupo de afrikaj frankolinoj. Oni ĵus proponis reorganizadon de tiu specio de Francolinus en la genro *Pternistis* kun 23 aliaj specioj. Ĝi formas superspecion kun *F. erckelii*, *F. ochropectus*, *F. jacksoni* kaj *F. nobilis*. 

Ĝi troviĝas en Etiopio, Somalio, kaj eble en Kenjo.

Temas pri frankolino ege fajne ornamata per strieco en kolo kaj subaj partoj nome nigre super blanko, tio estas blankecaj plumoj kun interna nigra marko ĉirkaŭira; la kapo estas pli bruna, kun pli bruna nuko (kio nomigas la specion) kun malhelbruna superokula strio kaj ruĝa beko kun nigreca pinto de supra makzelo. En flankoj la strieco kombinas helbrunan kun blanka koloro. Suba dorso, vosto kaj subvosto estas pli malhelbrunaj, dum la kruroj estas ruĝaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Francolinus castaneicollis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 10an de julio 2007.

Kategorio:Kokoformaj
Kategorio:Fazanedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Slovenské Krivé

**Slovenské Krivé** (hungare *Görbény* [gorbEnj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Slovenské Krivé situas fine de sakovojo el Jabloň. Humenné troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1567. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *"Tót-Kriva"*, poste ĝi ricevis jam tutan hungaran nomon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Görbény 92 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Slovenské Krivé 144 homoj (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Cirilo kaj Metodo
* grekokatolika ligna preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Topoľovka

eta|250ra|maldekstra|Strato en Topoľovka
250ra|eta|maldekstra|Grekokatolika preĝejo de Topoľovka
**Topoľovka** (hungare *Topolóka*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Topoľovka situas laŭ flankovojoj. Humenné troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
En la 10-a jarcento supozeble slavoj vivis tie. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1479. En 1600 oni komputis tie 10 impostintojn, templon, paroĥon kaj lernejon. En 1715 10, post 5 jaroj 15 familioj pagis impostojn. En 1828 loĝis tie 324 vilaĝanoj en 42 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Topolóka 525 homoj, (slovakoj en majoritato, poloj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Topoľovka 800 homoj (788 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika moderna preĝejo
* romkatolika tombeja preĝejo omaĝe al Dipatrino [Granda] de 1748
* romkatolika preĝejo omaĝe al Naskiĝo de Dipatrino (Virga Maria) de 1779

## Ĝemelkomunumo 
*  Gmina Bukowsko, Pollando

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Turcovce

**Turcovce** (hungare *Turcóc*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Turcovce situas laŭ flankovojoj. Humenné troviĝas je 16&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1543. En 1715 kaj post 5 jaroj oni komputis tie po 15 servutulajn domojn. En 1828 loĝis tie 361 vilaĝanoj en 48 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Turcóc 213 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Turcovce 348 homoj (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Nomo de Dipatrino (Virga Maria) de 1770

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Damníkov

Municipo **Damníkov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, laŭlonge de la rivereto Loukovský, 6&nbsp;km sude de la urbo Lanškroun, 11&nbsp;km oriente de Česká Třebová kaj 16&nbsp;km norde de la urbo Svitavy. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ekzisto de la vilaĝo estas atestita en la jaro 1304. En la jaro 1349 ĝi estis havaĵo de la episkopejo Litomyšl kaj pli malfrue de monaĥejo Lanškroun. De la fino de 15-a jarcento ĝis nuligo de patrimonia reĝimo en la jaro 1848 ĝi estis parto de la sinjorejo Lanškroun.

De la fino de 14-a jarcento troviĝis en la vilaĝo fortikigita gotika preĝejo de Sankta Prokopio, kiu en la jaro 1895 estis detruita kaj sur ĝia loko estis ĝis la jaro 1898 konstruita novgotika templo de Sankta Johano la Baptisto.

La origina nomo de la vilaĝo estis verŝajne Damníkův Dvůr *(Korto de Damník)*, kiu post transigo en la germanan estis ŝanĝita je Taming, kaj el ĝi je Thomigsdorf.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
En centro de la vilaĝo en tombejo estas granda novgotika preĝejo de Sankta Johano la Baptisto, en la jaro 1898 finkonstruita laŭ planoj de lichtenštejna arĥitekto K. Weinbrenner.

Multaj gotikaj ŝtonhakistaj detaloj el la origina gotika kirko estas videblaj enmasonitaj en tombeja barmuro: pintarka portalo, sankta ŝranko kronita per azena dorso kun bukedo, du trifoliaj cirkelaĵoj, ŝlosilaj embrazuroj, boltoj kaj aliaj.

Ekipaĵo de la preĝejo devenas el la komenco de 20-a jarcento.

### Paroĥestrejo 
La paroĥestrejo estas el la jaro 1754, estas duetaĝa, kvinaksa, kovrita per mansarda tegmento.

### Statuoj 
* Kolono de Sankta Johano Nepomuka estas el la jaro 1713
* Kolono de Sankta Prokopio rememoras patronon de la origina preĝejo. Ĝi staras sur soklo kun figura reliefo kaj estas datita 1710.

## Bibliografio 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Setlejoj en Suborlica montetaro
São José do Goiabal

''''* (prononco: *saunĵozee dogojabaŭ*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj en la mikroregiono *Itabira''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Endemiaj birdoj de orienta Nordameriko

Sube estas listo de birdospecioj endemiaj aŭ preskaŭendemiaj de orienta Nordameriko.

Por pliaj detaloj pri tiu temo vidu artikolon Endemiismoj ĉe birdoj.

## Endemiaj taksonaroj
Orienta Nordameriko, tio estas regionoj de Usono kaj Kanado kiuj estas oriente de la Roka Montaro ne havas endemiajn familiojn, sed ja altan proporcion de la specioj de la jena familio estas endemiaj aŭ preskaŭ-endemiaj:

* la Paruliedoj, aŭ Parulidae.

## Listo de specioj
### Kelkaj specioj endemiaj de orienta Nordameriko
* Oranĝakrura anaso
* Malgranda prerikoko
* Granda prerikoko
* Amerika gruo
* Amerika skolopo
* Blankvizaĝa buntpego
* Ruĝkapa melanerpo
* Karolina melanerpo
* Brunkapa sito
* Baĥmana ajmofilo

Jene estas endemio kiel ***nur kanada***: 

* Novtera krucbekulo

Mankas paserinoj aldonotaj

Krome jenaj estas endemiaj reproduktantaj specioj: 

* Misisipia milvo
* Larĝaflugila buteo

* Marmora limozo
* Nigrabeka kukolo
* Vidvina kaprimulgo
* Kamenapuso
* Ruĝgorĝa kolibro
* Kirtlanda parulio
* Limnotlipo

Mankas paserinoj aldonotaj

Jenaj specioj estas preskaŭ endemiaj:

* Flava ralo
* Orienta kriĉostrigo

Mankas paserinoj aldonotaj
Osogbo

**Osogbo** estas metropolo kaj ĉefurbo de subŝtato Osuna Ŝtato en Niĝerio.

eta|280px|Templo de Osogbo

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro:  en 2007
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 230

## Geografio 
Osogbo situas en mezo (tamen iom sudokcidenta parto) de Niĝerio laŭ rivero, laŭ fervojo Lagoso-Kano (urbo).

## Historio 
Laŭ joruboj Osogbo fondiĝis en la 18-a jarcento. Komence de la brita erao la ekfunkcianta trajno portis prosperon.

## Ekonomio 
En Osogbo la plej grava estas la terkultivado, en la najbaraj bienoj oni kultivas maniokon, grenojn, tabakon kaj kotonon. En la urbo oni prilaboras la kotonon. Iom da industrio komenciĝis en la 1970-aj jaroj.

## Klimato 
Osogbo havas tropikan klimaton, havanta sekan kaj pluvan sezonojn. Jare pluvas pli, ol 1100 mm. La temperaturo varias inter 10-40 °C.

## Vidindaĵoj 
* granda moskeo

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Kategorio:Metropoloj
Antal Kerpely (filo)

**Antal KERPELY** [kerpeli], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kerpely Antal** estis hungara metalurgo naskita en Hungara reĝlando en Ruszkabánya (nuntempa Rusca Montană en Rumanio) la 27-an de septembro 1866 kaj mortinta en Vieno la 23-an de julio 1917. Li estis la filo de inĝeniero Antal Kerpely, lia frato estis Kálmán Kerpely.
 
## Biografio
Antal Kerpely diplomitiĝis en Akademio de Selmec. En 1887 dungis lin la *Österreichische-Alpine-Montan-Gesellschaft*, kies li iĝis ĝeneraldirektoro ĝis sia morto. Lia inventaĵo por gasproduktilo Kerpely disvastiĝis tutmonde. En 1914 la asocio por germanaj inĝenieroj pri forno distingis lin per ormedalo Carl Lueg. Li heredigis 2 milionojn da kronoj por bonfaraj celoj.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla en la 78-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
São José do Mantimento

**São José do Mantimento** (prononco: *saunĵozee domanĉimento*, oficiale ) estas urba municipo de Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono *Manhuaçu* (esperante: *Manjuasu*) kaj al la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Fondita en 1855, fine de  en la komunumo vivis  sur areo de 487 km², kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Laŭ la censo de 2010 temis pri 2 592 loĝantoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 
*  Municipoj-federacio 
*  Datoj

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
1952 Hesburgh

'*1952 *Hesburgh''''' estas malgranda, ne tre hela kaj ne tre rapide rotacianta asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo, sur propono de Frank K. Edmondson, honoras la usonan sacerdoton Theodore Hesburgh.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1951
Ritmomodelo

**Ritmomodelo** (an.: **Groove**) estas ritmofiguro tipa por muzikpeco aŭ ritma-mezura bazomodelo.

La ritmomodelo kaŭzas la sentadon de flua resp. svinga ritmo de muzikpeco, kiun en la kunludado de bandanoj ĉefe generas la ritmosekcio (frapinstrumentaro, kontrabaso aŭ elektra basgitaro kaj piano aŭ alia harmoniinstrumento kaj kiu instigas al kunbalanciĝo, moviĝo kaj dancado. Tiaj ritmomodeloj ĉefe troviĝas en tiuj muzikstiloj, kiuj radikas en nigrusona muziko (ekz. ritmenbluso, funko, ĵazo, soulo, salso, rokmuziko, popmuziko kaj hiphopo). Ritmomodelo estas iaspeca ostinato (itale, deduktita de la latina *obstinatus*, obstina) – kontinue ripetanta muzika frazo. Ritmomodelo prezentas ritman, ofte sinkopan bazan modelon, kiu poste povas esti variata kaj kontraŭ kiu kontraŭludas la aliaj muzikistoj. Ĉi tiu  streĉorilato donas al ritmomodelo apartan ĉarmon. Ritmomodelo efikas sur la aŭskultantoj nekonscie psikomotore stimula. Apartan gravecon la ritmomodelo havas do en stiloj de dancmuziko kiel funko aŭ salso. Bona ekzemplo estas la muziko de James Brown el la fruaj 70-aj jaroj.

Fama ekzemplo, kiel ritmomodelo ankaŭ venkis en blankula ĉeftendenca popmuziko, estas la popkantaĵo „Take a Chance On Me“ de ABBA. Dum kiam la virinoj kantas la melodivoĉojn, la viroj akcentas la ritmomodelon „Take a chance take a chance take a take a chan chance“.

## Vidu ankaŭ
*ritmo (muziko)
*funko
*svingo
*soulo
*diskoteko

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.transcript-verlag.de/ts1354/ts1354.php

Kategorio:Muzikaj ĝenroj
Kategorio:Takto kaj ritmo
Kategorio:Ĵazo
1941 Wild

'*1941 *Wild''''' estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, pli precize de la Ŝubarta familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la svisan astronomon Paul Wild.

Rimarku, ke 1941 Wild estas la unua asteroido, kies numero superas la jaron de malkovro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ŝubarta familio
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1931
Makulbeka grebo

La **Makulbeka grebo** aŭ **Buntbeka grebo** *(Podilymbus podiceps)* estas birdospecio el ordo Podicipoformaj *(Podicipediformes)*, familio Podicipedoj *(Podicipedidae)*. Ekde kiam la Atitlana grebo (*Podilymbus gigas*) iĝis formortinta, ĝi estas la ununura nune vivanta membro de la genro *Podilymbus*.

Ĝi vivas en norda, meza kaj suda Ameriko, apud riveroj kaj lagoj. Kelkaj vagantaj birdoj malofte aperas eĉ ĉe la Britaj insuloj.

## Taksonomio kaj nomo 
La **Makulbeka grebo** estis priskribita de Carl Linnaeus en sia verko nome 10a eldono de *Systema Naturae* en 1758 kiel *Colymbus podiceps*. La dunoma nomo estas deriva el la latina *Podilymbus*, nome kuntiriĝo de *podicipes* ("piedo ĉe la pugo", el *podici-*, "pugo-" + *pes*, "piedo") —deveno de la nomo de la greba ordo— kaj de la greka *kolimbos*, "plonĝanto", kaj *podiceps*, "pugo-kapa", el *podici-* + novlatina *ceps*.

For de sia propra genro, la plej proksimaj parencoj de la Makulbeka grebo estas la malgrandaj greboj de la genro *Tachybaptus*.

## Priskribo 
La Makulbekaj greboj estas malgrandaj, fortikaj kaj mallongkolaj. Ĝi havas averaĝan korpolongon de 38&nbsp;cm kaj pli precize 31–38&nbsp;cm, kun enverguro de 45–62&nbsp;cm, kaj pezon de 253-568 g. La birdo estas grizbruneta, kun pli malhelaj krono kaj dorso, krom la subaj vostokovraj plumoj, kiuj estas blankaj kaj aperas kvazaŭ polvujo, kiel ĉe aliaj malgrandaj greboj. Ties bruna grizmakulita koloro utilas por kamuflado en la marĉoj kiel ili loĝas. kiu somere estas cirklita de vertikala nigra stribendo kiu nomigas la specion laŭ la komuna nomo. Ankaŭ somere, ĝin karakterizas ankaŭ la nigra gorĝa makulo, kiu mankas en la vintra plumaro.

### Voĉo 
Ties alvoko estas unika, laŭta kaj sonas kiel "kria *kuk-kuk-kaŭ-kaŭ-kaŭ-kaŭ-kaŭp*." Ties alvoko estas simila al tiu de la Flavbeka kukolo.

## Distribuado kaj habitato 
Ili estas ĉefe komune troviĝantaj tra Nordameriko, Centrameriko kaj Sudameriko la tutan jaron. Dum la somera reprodukta sezono, ili estas ĉefe en centra, norda kaj nordorienta Kanado. Unu birdo en Anglio reproduktiĝis kun partnera Malgranda grebo, kaj produktis hibridan junulon. Estas la ununura grebo registrita kiel vizitanto de la Galapagoj.

La Makulbekaj greboj troviĝas en nesalakvaj humidejoj kun elakva vegetaĵaro, kia tifao. Ili povas reproduktiĝi ankaŭ ĉe restaŭritaj kaj artefaritaj humidejoj. Ili rare pasas tempon are. Ili manĝigas la idojn ankaŭ per siaj propraj plumoj. Ili estas ankaŭ endanĝeritaj en Ilinojso.

Habitatoperdo estas la plej danĝera minaco por tiu grebo. Drenado, plenigado, kaj ĝenerala detruo de humidejoj kaŭzas perdon en ties reproduktejaj habitatoj. Tamen, ili estas ankoraŭ komunaj en majoritato de siaj distribuareoj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Roger Peterson, Guy Mountfort, P.A.D. Hollom, "Guía de campo de las aves de España y de Europa", Omega, Barcelona, 1983.
* Lars Svensson, *Guía de aves. España, Europa y región mediterránea*, Omega, Barcelona, 2010.

Kategorio:Neognatoj
Kategorio:Birdoj de Usono
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Kategorio:Birdoj de Pollando
Florián Rey

**Florián Rey**, per reala bomo **Antonio Martínez del Castillo** (La Almunia de Doña Godina, Zaragozo, 25-a de januaro de 1894 - Benidorm, Alikanto, 11-a de aprilo de 1962) estis kinreĝisoro hispana, unu de la plej gravaj reprezentantoj de la muta kino kaj de la kinindustrio hispana de la eoko de la Dua Hispana Respubliko.

Lia fimo *La aldea maldita * (Damna domaro, 1930), konsideriĝas majstroverko de la hispana kino de la muta epoko kaj kelkaj al liaj popularaj verkoj de la respublika epoko, kiaj *Nobleza baturra* (1935) aŭ *Morena Clara* (1936), protagonistataj de Imperio Argentina, sukcesegis kaj konkurencis kun la industrio kina usona kaj malfermis eblon disvolvigi industrion pri kino tute hispana, kio malebliĝis pro la komenco de la Enlanda Milito.

## Filmaro kiel reĝisoro 
1924
* *La revoltosa*
1925
* *La chavala* (ankaŭ aktoro)
* *Los chicos de la escuela*
* *Lararillo de Tormes*
* *Gigantes y cabezudos*
1926
* *El pilluelo de Madrid*
* *El cura de aldea*
1927
* *Águilas de acero o los misterios de Tánger*
* *La Hermana San Sulpicio* (kun Imperio Argentina)
1928
* *Agustina de Aragón*
* *Los claveles de la Virgen*
1929
* *Fútbol, amor y toros*
1930
* *La aldea maldita*
1934
* *La Hermana San Sulpicio*
1935
* *Nobleza baturra*
1936
* *Morena Clara*
1938
* *Carmen, la de Triana*
1939
* *La canción de Aixa*
1940
* *La Dolores*
1941
* *Polizón a bordo*
1942
* *La aldea maldita*
1943
* *Orosia*
* *Ídolos*
1945
* *La luna vale un millón*
1946
* *Audiencia pública*
1947
* *La nao Capitana*
1948
* *Brindis a Manolete*
1950
* *Cuentos de la Alhambra*
1954
* *La danza de los deseos*
* *La moza del cántaro*
1955
* *Cruz de mayo*
1956
* *Polvorilla*

## Bibliografio 
* Agustín Sánchez Vidal, *El cine de Florián Rey*, Zaragoza, Caja de Ahorros de la Inmaculada de Aragón, 1991. ISBN 84-606-0526-4

## Eksteraj ligiloj 
* Florián Rey en la Gran Enciclopedia Aragonesa 
* Florián Rey en *Epdlp*
* Memoro de Florián Rey fare de Antón Castro
* Oficiala retejo de la "Premioj Florián Rey" 
* Ŝlipo de Florián Rey en IMDB .

Kategorio:Muta kino
Kategorio:Zaragozo
Kategorio:Hispanaj reĝisoroj
Mercenario

***Mercenario*** estas genro de la duvalvuloj el la filiumo moluskoj.

## Specioj 
* *Mercenaria campechiensis* (Gmelin, 1791)
* *Mercenaria mercenaria* (Linnaeus, 1758)
* *Mercenaria stimpsoni*

## Fosilaj specioj 
* *M. corrugata* 
* *M. druidi*
* *M. ochlockoneensis*
* *M. permagna*
* *M. rileyi*
* *M. tridacnoides*

Kategorio:Moluskoj
1955 McMath

'*1955 *McMath''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano, laŭ ĝiaj orbitaj elementoj, de la Koronisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 22-an de septembro 1963 en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan inĝenieron kaj astronomon Robert Raynolds McMath.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1963
Károly Hofmann

**HOFMANN Károly** estis hungara geologo, universitata profesoro, ano de MTA (1871) naskita en Ruszkabánya la 27-an de novembro 1839 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de februaro 1891. 
## Biografio
Károly Hofmann studis en akademio de Freiberg kaj en Universitato de Heidelberg. De 1864 li estis profesoro pri mineralogio kaj geologio de la teknikuniversitato de Budapeŝto. De 1869 oni nomumis lin ĉefgeologo de la tiutempe organizita Instituto pri Geologio. Li redaktis la rubrikon de publikaĵoj pri mineralogio kaj geologio de la revuo *Természettudományi Közlöny*. Li havis grandajn meritojn en la detala geologia studado kaj en la kartografiado geologia de Hungario.
## Verkoj
**A buda-kovácsi hegység földtani viszonyai* (Pest, 1871); 
**A déli Bakony bazaltkőzetei* (Bp., 1878); 
**Földtani jegyzetek a prelukai kristályos pala-sziget és az éjszak- és délfelé csatlakozó harmadkori vidékről* (Bp. 1886)
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Hofmann, K.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kálmán Kerpely

**KERPELY Kálmán** (pr. kerpeli ka:lma:n) estis hungara plantokultivanto, universitata profesoro, ano korespondanta de MTA (1922) naskita en Oravicabánya la 11-an de oktobro 1864 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de junio 1940. Li estis la filo de inĝeniero Antal Kerpely (1837–1907).

## Biografio 
Kálmán Kerpely studis en la ekonomika instituto de Keszthely kaj en la Universitato de Halle. Ĝis 1889 li laboris en la ĉevalbienoj de Mezőhegyes kaj Kisbér, poste li iĝis instruisto de la ekonomika instituto de Keszthely. De 1893 li instruis pri plantokultivado en lernejo ekonomika de Debreceno, de 1899 li estis ties direktoro. De 1898 li gvidis ankaŭ la eksperimentan stacion pri tabako. De 1907 li estis direktoro de la ekonomia akademio de Magyaróvár, dum jaroj 1920–1935 publika ordinara profesoro de la ekonomika kaj teknika universitatoj (plantokultivado).

## Verkoj 
* *A cukorrépa, mint iparnövény* (Bp., 1890);
* *Műveleti növényeink gyökélete* (Bp., 1897);
* *Dohánymag-termesztés* (Bp., 1907);
* *Díszdohányok termesztése* (Bp., 1909);
* *Az okszerű talajmívelés a szárazság elleni küzdelemben* (Bp., 1910);
* *A műtrágyák helyes alkalmazása* (Bp., 1910).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kerpely, K.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1954 Kukarkin

'*1954 *Kukarkin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Pelageja Fjodorovna Ŝajn elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan astronomon Boris Vasiljeviĉ Kukarkin (cirile *Борис Васильевич Кукаркин'', 1909 - 1977).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Pelageja Fjodorovna Ŝajn
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1952
1956 Arteko

**1956 Arteko** estas asteroido de la asteroida zono, kiu, pro ĝia orbito, ŝajnas esti ano de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la porinfana feria centro Arteko, en Krimeo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
1957 Angara

'*1957 *Angara'''* estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rivero Angara, alfluanto de Jenisejo (*tiu lasta rivero lasis sian nomon al la asteroido 15804 Jenisejo'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Angaro
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1970
1958 Chandra

'*1958 *Chandra'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la argentina astronomo Carlos Ulrrico Cesco elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la baratan astrofizikiston Subrahmanyan Chandrasekhar (1910–1995), kies mallongita nomo estis "*Chandra''".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Ulrrico Cesco
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1970
São Miguel do Anta

**São Miguel do Anta** (prononco: *saunmigeŭ doanta*, oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Zona da Mata* (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono *Viçosa*. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .
 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Blogo (same )

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Béla Kertész

**KERTÉSZ Béla** (pr. kerte:s be:la) estis hungara inĝeniero pri mekaniko, lokomotivkonstruisto naskita en Kolozsmonostor la 24-an de decembro 1882 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de oktobro 1970. 
## Biografio
Béla Kertész diplomitiĝis en Budapeŝto en la Teknikuniversitato József (1904). Li alvenis jam en tiu jaro la maŝinfabrikon de ŝtataj fervojoj kiel praktikanto MÁVAG (Magy. Áll.-i Vas-, Acél- és Gépgyár), en 1923 li iĝis sekciestro kaj li direktis la konstruadon de la lokomotivo kun serio 424-a kaj de aliaj lokomotivoj. En 1932 li iĝis direktoro. En 1964 oni distingis lin kun diamantdiplomo.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
 
Kertesz, B.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Udavské

**Udavské** (hungare *Udva*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La slovaka historia loknomo estis *Udva*.

## Situo 
Udavské situas ĉe kunfluejo de Laborec kaj rojo, laŭ traira flankovojo, fervojo preteriras. Humenné troviĝas je 6&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1317 en formo *"Vadna"*. En 1831 kaj en 1873 epidemioj pri ĥolero okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Udva 813 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Udavské 1256 homoj (1188 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1927, la turo estas 37 m alta
* kapelo kun golgoto de 1649
* paroĥo de 1936

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
1953 Rupertwildt

'*1953 *Rupertwildt''''' estas asteroido de la asteroida zono, ano de la Temisa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino en Indianao (Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan germandevenan astronomon Rupert Wildt (1905–1976).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Indiana Asteroid Program
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1951
Veľopolie

**Veľopolie** (hungare *Szélesmező* [sEleŝmezO]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Veľopolie situas laŭ maldekstra bordo de Laborec, laŭ vojo kaj fervojo Medzilaborce-Humenné. La lasta urbo troviĝas je 8&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1430 laŭ hungara ortografio *"Szélesmező"* (=vasta kampo). En 1557 neniu pagis imposton ĉi tie. Ekde 1630 la loknomo slovake menciiĝis: *"Weliepolia"*. En 1715 10 familioj pagis impostojn. En 1784 356 vilaĝanoj loĝis en 44 domoj, en 1828 380 vilaĝanoj en 47 domoj. En 1873 epidemio pri ĥolero okazis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Valopolya*, poste ĝi rericevis la originan hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Szélesmező 221 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1967 lernejo, en 1983 kulturdomo konstruiĝis. En 2001 vivis en Veľopolie 318 homoj (ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka preĝejo de 1701, en 1776 trakonstruiĝis kaj turo alkonstruiĝis, en 1970 renoviĝis

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Jangzia giganta testudo

eta
alternative=Rafetus2.png|eta|Rafetus2
La **jangzia giganta testudo** aŭ ruĝ-rivera giganta testudo (*Rafetus swinhoei*) estas testudospecio el familio de molkarapacaj testudoj (*Trionychidae* aŭ Trioniĥedoj). Ĝi havas nur kelkajn ekzistantajn ekzemplerojn kaj estas forte minacata je formorto.

## Priskribo 
Tiuj ĉi testudoj havas molkarapacon el mola, ledosimila dorsokovrilo. Ĝi atingas la longon de ĝis 109 cm kaj la pezon de 120 ĝis 140 kg. Ĉe unu ekzemplero, la kapo longis 22,5 cm kaj larĝis 11,8 cm, dum la karapaco longis 58,6 cm kaj larĝis 50,7 cm. La virbestoj estas ĝenerale pli malgrandaj ol la inbestoj, sed ili havas pli longan voston. la kapon karakterizas granda buŝo kaj la relative supre situantaj okuloj.

## Disvastiĝo kaj konduto 
Originale la jangzia giganta testudo vivis en suda Ĉinio kaj norda Vjetnamio. Ilia vivejo estis la riversistemoj kaj la apudaj humidaj areoj kaj lagoj. Oni apenaŭ konas ilian vivmanieron: laŭ sciigoj de fiŝkaptistoj, oni trovis en stomako de kaptita testudo fiŝojn, krustulojn, akvohiacintajn ranojn kaj verdajn rizfoliojn. La inbesto demetas ĉ. 60 ovojn en la nokto aŭ en la fruaj matenaj horoj.

## Minacata je formorto 
Sciigoj el 2004 parolis pri kvin bestoj, kiuj vivas en Ĉinio, sub homa protekto. Tio malpliiĝis al 2 en 2007, kiam unu ĉ. 80-jara intestudo vivas en Zoo de Ĉangŝa kaj ĉ. 100-jara virtestudo en Zoo de Suzhou. La unusola en la naturo vivanta besto vivas en Lago Hoan Kiem en Hanojo. Oni havas kelkajn fotojn pri la besto ekde 1998, sed laŭ kelkaj sciencistoj, tiu besto estas aparta specio, nome *Rafetus leloi*.

La ĉefa kaŭzo de la malpliiĝo de la bestonombro estis detruo de la vivejo per konstruo de la baraĵoj, riveraj reguligoj kaj similaĵoj. Gravis ankaŭ ties priĉasado por ties viando, karapaco. La IUCN listigas la speciojn kiel „kritike minacata je formorto“ (*critically endangered*).

Kategorio:Testudoj
Kategorio:Reptilioj de Ĉinio
Kategorio:Faŭno de Vjetnamio
Víťazovce

**Víťazovce** (hungare *Vitézvágás* [vitEzvAgAŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Víťazovce situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Humenné troviĝas je 13&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1451. En la 17-a jarcento ĝi senhomiĝis. La vilaĝo en la 18-a jarcento rehomiĝis. En 1828 60 vilaĝanoj loĝis en 7 domoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Víťazovce 327 homoj (312 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Cirilo kaj Metodo de 1977 

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
Vyšný Hrušov

eta|maldekstra|250ra|Preĝejo en Vyšný Hrušov
**Vyšný Hrušov** (hungare *Felsőkörtvélyes* [felŝOkortvEjeŝ]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Vyšný Hrušov situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Humenné troviĝas je 12&nbsp;km.

## Historio 
En 1426 estis tie vilaĝo *"Kékszeg"*, kiu baldaŭe neniiĝis. La nova vilaĝo menciiĝis unuafoje en 1543 laŭ tiama hungara ortografio *"Kerthuilyes"* (=pira), poste en 1548 en slava formo *"Russo"*. En 1715 oni komputis tie 14 familiojn. En 1773 epidemio pri pesto, en 1831 kaj en 1873 pri ĥoleroj okazis. En 1844 inundo, en 1880 incendio okazis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőkörtvélyes 489 homoj (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zemplén, al distrikto de Humenné, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Vyšný Hrušov 466 homoj (441 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apostoloj Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1978

Kategorio:Municipoj en distrikto Humenné
György Lépes

**LÉPES György** (pr. le:peŝ djeordj) estis hungara episkopo en Transilvanio naskita en ? ĉirkaŭ 1375 kaj mortinta en Marosszentimre la 18-an de marto 1442.

## Biografio
György Lépes devenis bienhava nobela familio de departemento Zaránd, de 1403 ĝis 1417 li estis preposto de Transilvanio, de 1427 ĝis 1442 episkopo. Lépes kontraŭstaris al la libera translokiĝo de la servutuloj. Lia konduto kontraŭ servutuloj eksplodigis en 1437 en Transilvanio kaj Transtiso kamparanan ribelon estrite de Antal Budai Nagy. Li mortis en la batalo kontraŭ turkoj ĉe Marosszentimre.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Katolikaj episkopoj de Transilvanio
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Okene

**Okene** estas urbo en Niĝerio, en subŝtato Kogi.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 328&nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 126.979 en 2012
* Horzono: UTC +1
* Poŝtkodo: 264

## Geografio 
Okene situas en mezo de Niĝerio.

## Historio 
Okene oficiale iĝis parto de brita kolonio en 1914. Ekde 1960 ĝi iĝis parto de sendependa Niĝerio.

## Ekonomio 
En Okene la plej grava estas la terkultivado, en la najbaraj bienoj oni kultivas maniokon, maizon, fabon, palmoleon kaj kotonon.

## Klimato 
Okene situas en tropika klimato. La averaĝa temperaturo varias inter 26-32&nbsp;°C. Jare pluvas iom pli, ol 1000&nbsp;mm.

## Trafiko 
Okene havas vojajn kontaktojn al Beninurbo, Ilorin kaj Kano (urbo).

## Fontoj 
* Angla Vikipedio
* https://archive.is/20121204183538/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-153&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-158

Kategorio:Urboj de Niĝerio
Imre Kéry

**KÉRY Imre** (pr. ke:ri), Bittner estis hungara kuracisto, sanorganizinto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1858) naskiĝinta en Késmárk (nuntempa Kežmarok en Slovakio) la 12-an de novembro 1798 kaj mortinta en Borossebes la 15-an de majo 1887. Lia origina nomo laŭ hungara sinsekvo estis ĝis 1848 **Bittner Imre**.

## Biografio 
Imre Kéry studis en Reĝa Jura Akademio (Kassa), post jaroj en 1825 en Reĝa Universitato de Pest. De 1825 li estis bienega kuracisto en Borosjenő. De 1829 ĝis 1872 li estis duaranga, poste ĉefkuracisto en departemento de Arad. Li havis gravan agadon en lukto kontraŭ epidemioj. Je konkurso li verkis studaĵon pri malario kaj pri organizo de sanafero.

## Verkoj 
* *A Bánság poslázairól* (Pest, 1847);
* *Eszmék a közorvostan szabályozására* (Pest, 1848).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kery, I.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1960 Guisan

'*1960 *Guisan''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la generalon de la Svisa Armeo Henri Guisan.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul Wild
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Dlouhá Třebová

Vilaĝo **Dlouhá Třebová** *(Longa Třebová)* situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Ústí nad Orlicí, senpere ligas distriktan urbon Ústí nad Orlicí norde kaj urbon Česká Třebová sude, do estas natura centro de kunurbaro Ústí nad Orlicí - Česká Třebová. Vivas ĉi tie  (). Longeco de la vilaĝo estas proksimume 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua skriba mencio pri vilaĝo Dlouhá Třebová estas el la jaro 1304 en akto de la reĝo Venceslao la 2-a per kiu li vilaĝon Dlouhá Třebová kaj vicon da aliaj vilaĝoj donacis al la klostro Zbraslav, kiu ĝin posedis ĝis la jaro 1358. En tiu jaro la vilaĝo estis transigita en havaĵon de la episkopejo Litomyšl. Post likvido de la episkopejo en husanaj militoj la posedantoj ofte ŝanĝiĝis. Post batalo apud Prago akiris la sinjorejon familiaro Lichtenštejn, kiu havis ĝin ĝis nuligo de patrimonia reĝimo en la jaro 1848.

## Memorindaĵoj 
### Preĝejo 
Preĝejo de Sankta Prokopio estis konstruita en la jaro 1906 en novgotika stilo. La konstruadon oni komencis jam en la jaro 1868, sed disponebla mono baldaŭ elĉerpiĝis kaj konstruado devis esti haltigita kaj dum longa tempo estis konstruitaj nur fundamentoj. Oni ŝercis, ke en Třebová konstruis preĝejon kun fundamentoj supre. Spite al ŝerculoj estas la preĝejo konstrua juvelo, pri kiu loĝantoj de Dlouhá Třebová fieras.

### Kapelo 
Tombeja kapelo de Sankta Jozefo estis konstruita ankaŭ en novgotika stilo en la jaro 1898 laŭ planoj de konstruisto Josef Shüler.

### Statuoj 
* *Statuo de Sankta Prokopio* malantaŭ la ponteto estas verŝajne la plej signifa statuo en Dlouhá Třebová. Ĝi estas el la jaro 1964 kaj estas jam la tria statuo sur origina soklo kun reliefo de Sankta Johano Nepomuka el la jaro 1864. Apude estas t.n. fontejo de Sankta Prokopio
* *Statuo de Sankta Johano Nepomuka* ĉe la n-ro 78 estas sur simpla prisma soklo kaj devenas el la jaro 1826
* *Ŝtona kruco* ĉe la preĝejo estas empira, origine el la jaro 1812.

### Monumento de libereco 
La monumento estas ŝtona tumuluso el la jaro 1924. En ĝi estas tri emblemoj - de Jan Hus, Jan Žižka kaj Tomáš Garrigue Masaryk.

### Kolegio de Ĉeĥoslovaka eklezio husana 
Kolegejo de Ĉeĥoslovaka eklezio husana estas novtempa konstruaĵo el la jaro 1934 establita de volontuloj el la vilaĝo kaj ĉirkaŭaĵo. De la jaro 1986 la kolegejo ne servas al la origina celo.

## Fotaĵoj el Dlouhá Třebová 

Kostel Dlouha Trebova.jpg|Preĝejo de sankta Prokopio
Kaple svateho Josefa na hrbitove.JPG|Kapelo de Sankta Jozefo sur tombejo
Viadukt Dlouha Trebova.jpg|Fervoja estakado konstruita en la jaro 2003
Hura Trebova.JPG|Monteto Hůra super la vilaĝo
Zvonicka Dlouha Trebova.jpg|

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Eksteraj ligiloj 
* Militista pietloko 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Municipoj en distrikto Ústí nad Orlicí
1959 Karbyshev

'*1959 *Karbyshev''''' estas asteroido de la asteroida zono, kies orbitaj elementoj similas tiujn de la Vesta familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la generalon de la Ruĝa Armeo Dmitrij Miĥajloviĉ Karbiŝev (cirile Дмитрий Михайлович Карбышев), heroo de la dua mondmilito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972