Mikroplastaĵo

eta|346x346px|Mikroplastaĵoj en sedimentoj el kvar riveroj en Germanujo. Rimarku la diversajn formojn indikatajn per blankaj sagoj. (La blankaj linioj mezuras 1 mm por montri skalon.)
eta|346x346px|Lumdifektita plasta pajlo. Tuŝeto diserigas pli grandan pajlon en mikroplastaĵojn.
**Mikroplastaĵoj** estas "sintezaj solidaj partikloj aŭ polimeraj matricoj, kun regula aŭ malregula formo kaj grando gamanta de 1 μm ĝis 5 mm, aŭ de unuavica aŭ de duavica fabrika origino, kiuj estas nesolveblaj en akvo." Ili poluas enirinte ekosistemojn el diversaj fontoj, interalie kosmetikaĵoj, vestaĵoj, konstruado, ,  , kaj industriaj procezoj. 

La termino *mikroplastaĵo* uziĝas por distingi ilin de pli grandaj, senmikroskope videblaj plastaj ruboj. Microplastaĵoj probable disfalas en malpli grandajn nanoplastaĵojn (malpli ol 1μm) pere de kemiaj malkomponaj procezoj, mekanika disrompado, kaj eĉ digestado fare de bestoj.La plej malgrandaj plasteroj, de 1 ĝis maksimume 1000 nanometroj, povas nomiĝi nanoplastaĵoj.

Oni povas distingi inter mikroplastaĵoj unuavicaj kaj duavicaj. Unuavicaj mikroplastaĵoj estis produktitaj jam je grando de malpli ol 5&nbsp;mm. Tio inkludas mikrofibrojn de vestaĵoj, , plastan brilpulvoron kaj aliajn kosmetikaĵojn, fabrikajn plasterojn. kaj plastaĵojn uzatajn en dentopastoj aŭ vindotukoj por beboj. Duavicaj mikroplastaĵoj devenis el la disfalo de plasto post kiam ĝi eniras la vivmedion. Kelkaj fontoj de duavicaj mikroplastaĵoj estas fiŝretoj, boteloj, sakoj, mikroondotaŭgaj kuirujoj, tesaketoj, kaj pneŭa defalaĵo. Ambaŭ specoj daŭras en la medio en altaj kvantoj, precipe en akvaj ekosistemoj kiel akva poluo. 

Ambaŭ specoj de mikroplastaĵoj konstateble daŭras grandakvante en la natura medio, precipe en maraj kaj aliaj akvaj ekosistemoj, kiujn ili poluas. Ili ankaŭ povas akumuliĝi en la aero kaj teraj ekosistemoj.

Mikroplastaĵoj estas malfacile detrueblaj kaj havas denson similan al tiu de akvo. Ĉar ili nek falas funden nek rapide malkomponiĝas (ili povos daŭri centojn aŭ milojn da jaroj), mikroplastaĵoj havas grandan eblon esti enkorpigitaj, enhistigitaj, kaj akumulitaj de multaj organismoj. Interalie ili estas trovitaj en homa sango. La sanriskoj pro la toksaj kemiaĵoj estas nesciataj por homoj, sed gravaj por malpli grandaj organismoj, kaj la substancoj povas biomagnifikiĝi tra la nutra ĉeno. En teraj medioj, oni pruvis, ke mikroplastaĵoj malplivigligas grundajn ekosistemojn kaj malpliigas la mason de lumbrikoj. La movociklo de mikroplastaĵoj en la medio estas esplorata kaj ne tute konata. Ili estas trovitaj eĉ sur altaj montoj, ege malproksime de siaj fontoj.

## Fontoj
La ekzisto de mikroplastaĵoj en la medio ofte konstatiĝas pere de akvaj esploroj. Tio povas inkludi prenadon de specimenoj de planktono, analizadon de sablaj kaj kotaj sedimentoj, observadon de la manĝado de vertebruloj kaj senvertebruloj, kaj esploradon de interagado de kemiaj poluaĵoj. Tiel oni pruvis ke la medio enhavas mikroplastaĵojn de multaj fontoj.

La totalo kaj relativa kvanto de diversaj fontoj de mikroplastaĵoj estas malcertaj. Oni taksas, ke la plejparto (ĉ. 80%) de la totala plasta poluo atinganta la maron estas terdevenaj makroplastaj ruboj, 15% estas unuavicaj mikroplastaĵoj, kaj 5% estas plastaĵoj perditaj aŭ ĵetitaj rekte en la maron, precipe fiŝretoj. La plej grandaj fontoj de unuavicaj mikroplastaĵoj ŝajnas esti plastaj farboj, pneŭa polvo, ŝtofaj mikrofibroj, kaj fabrikaj plasteroj. Unuavicaj mikroplastaĵoj eble kontribuas ĝis 30% de la Pacifika Rubovortico, kaj en multaj riĉaj landoj estas pli granda fonto de  ol la pli grandaj videblaj plastaĵoj. pro la enesto de farbokemiaĵoj enhavantaj kromion, manganezon, kobalton, kupron, zinkon, zirkonion, molibdenon, arĝenton, stanon, prazeodimion, neodimion, erbion, volframon, iridion, aŭron, plumbon, aŭ uranion. Mikroplastaĵoj troveblas ankaŭ en la aero kiel atmosfera mikropolvo.

### Unuuzaj plastaĵoj
Unuuzaj plastaj produktoj atingas akvajn mediojn kaj "[l]okaj kaj regnaj politikoj, kiuj malpliigas unuuzan plaston, estis identigitaj kiel efikaj leĝaj agoj, kiujn komunumoj povas fari por alfronti plastan poluadon".

### Fiŝkaptado
Fiŝhokado kaj komerca fiŝkaptado, fiŝkaptaj akvoveturiloj, kaj aliaj maraj industrioj estas fontoj de plasto, kiu rekte eniras la maran medion, konsistiganta riskon al vivaĵoj kaj kiel makroplastaĵoj kaj kiel duavicaj mikroplastaĵoj post disfalado. Fiŝkaptiloj konsideriĝas kiel mardevena plasta rubo. Forlasitaj aŭ perditaj fiŝkaptiloj, interalie plasta unufilamenta ŝnuro kaj nilonaj retoj, fariĝas fantomaj fiŝkaptiloj. Ili kutime havas neŭtralan  kaj tial povas drivi je iu ajn profundeco en la maro. Akumulado de mikroplastaĵoj el fiŝkaptiloj kaj aliaj fontoj estas trovitaj en diversaj akvobestoj mortigitaj por manĝado. En Indonezio, 55% de ĉiuj fiŝaj specioj enhavis fabrikitajn rubojn, kaj en Usono 67%. Tamen la plejparto de la rubo en la indoneziaj fiŝoj estis plasta, dum la usonaj havis plejparte neplastajn fibrojn uzitajn en vestoj kaj iaj retoj Marrubo ankaŭ metiĝas sur strandojn de apudbordaj marfluoj.

### Transportado
#### Pneŭoj
Fortrivado de pneŭoj signife kontribuas al la enmediiĝado de mikroplastaĵoj. Oni taksas, ke la pohoma kvanto da plasto, kiu eniras la medion kiel pneŭa trivaĵo, estas 0.23-4.7&nbsp;kg/jaro, kun tutmonda averaĝo de 0.81&nbsp;kg/jaro. La relativa kontribuo de pneŭa trivado al la totala monda enmariĝado de plastoj taksiĝas je 5–10%. En la aero, oni taksas ke 3–7% de la mikropolvo (MP2.5) konsistas el pneŭa trivaĵo. Ĝi ankaŭ eniras la nutroĉenon.

#### Varŝipoj
 signife kontribuas al marpoluado. En 1970, komercaj varŝipoj ĵetis pli ol 23 mil tunojn da plasta rubo en la maran medion. En 1988 internacia interkonsento (, aneksaĵo 5) malpermesis ĵetadon de ruboj de ŝipoj en la maron. En Usono la Leĝo pri Esplorado kaj Regado de Mara Plasta Poluo de 1987 malpermesas ĵetadon de plastoj en la maron, inklude de mararmeaj ŝipoj. Tamen vartransportado restas granda fonto de plasta poluo, kontribuinta proksimume 6.5 milionojn da tunoj frue en la jardeko de 1990. Proksimume 10% de la surstranda plasto en Havajo estas fabrikaj plasteroj. En unu akcidento la 24-an de julio 2012, 150 tunoj da fabrikaj plasteroj kaj aliaj krudaj plastaĵoj elŝutiĝis de vartransporta ŝipo de la ĉina kompanio Sinopec proksime al Honkongo post granda ŝtormo. Oni raportis grandan kvanton da la rubo amasigita sur strandoj. Esploristoj spekulativas ke malpli grandaj akcidentoj okazadas kaj kontribuas al mikroplastaĵa poluado.

## Manieroj de alveno al organismoj
Homoj, kiuj manĝas marajn bestojn, povas enkorpigi mikroplastaĵojn ĉeestantajn en ties histoj.

## Efikoj 
Partoprenantoj en la Internacia Esplorada Metiejo pri la Ĉeesto, Efikoj, kaj Sorto de Mikroplastaĵa Marrubo en 2008 ĉe la Universitato de Vaŝingtonio en Tacoma konkludis ke mikroplastaĵoj problemas en la mara medio, pro:
* la pruvita ĉeesto de mikroplastaĵoj en la mara medio,
* iliaj longaj restotempoj, kaj la sekva probableco, ke future ili akumuliĝos, kaj
* ilia pruvita enkorpigado fare de .

Laŭ ampleksa revuo de la scienca indikaro publikigita de la Scienckonsila Mekanismo de la Eŭropa Unio en 2019, mikroplastaĵoj jam ĉeestas en ĉiu parto de la natura medio. Kvankam ankoraŭ ne estas indikoj pri ekosistemskala risko pro mikroplastaĵa poluo, tia risko probable estiĝos post malpli ol jarcento se poluado daŭros je la nuna rapido.

Esploro en 2023 formale identigis "plastozon", t.e. fibrozan malsanon estigitan de enkorpigado de plastaĵoj, distingante ĝin de ĝenerala korpa damaĝo per detala priskribo de la kronika restrukturado kaj inflamado de histoj, kiujn ĝi okazigas al al digesta sistemo de marbirdoj.

### Akvobestoj
Mikroplastaĵoj estas malfacile percepteblaj kaj facile renkonteblaj por ĉiuj akvobestaj specioj. Ili eniras la nutroĉenon de malsupre kaj fiksiĝas en bestaj histoj.

Mikroplastaĵoj kaj nanoplastaĵoj povas fiksiĝi en besta histo pro englutado aŭ enspirado. Englutitaj partikloj akumuliĝas en la intesto kaj enspiritaj en la brankoj. La unua pruvo, ke bestoj akumulas mikroplastaĵojn, estis farita per intenca elmeto de la bestoj al alta denseco de mikroplastaĵoj dum longa tempo. Diversaj anelidaj specioj, kiel la arenikolo (*Arenicola marina*), akumulis mikroplastaĵojn fiksitajn en la . Ankaŭ multaj krustuloj, kiel la borda krabo ''*, fiksis mikroplastaĵojn kaj en la spira kaj en la nutra tuboj. Fiŝoj kutime enkorpigas mikroplastaĵojn senintence. La unuaj trovitaj bioakumulitaj mikroplastaĵoj kaj nanoplastaĵoj en liberaj bestoj estis en la haŭta mukozo de salmoj, kaj oni supozis, ke la mukozo fiksis ilin pro simileco kun la ŝelo de la virusoj, kiujn ĝi normale fiksus. La trovo estis tute hazarda, ĉar la intenco de la esploristoj estis izoli ĥitinon de vertebrulo por la unua fojo. En 2026, esploro de fiŝoj mortigitaj en oceanmezaj pacifikaj insuloj trovis almenaŭ unu mikroplastaĵon en 33% de la bestoj.

Duvalvuloj enkorpigas mikroplastaĵojn kaj nanoplastaĵojn dum ili filtras sian nutraĵon el la akvo. Ilia filtra kapablo malpliiĝas post ĉeveno de mikroplastaĵoj. Pluraj sinsekvaj efikoj rezultas, interalie imunsistema kaj nerva tokseco. Malpliiĝo de imunsistema funkciado rezultas el maltroaj fagocitado kaj aktiveco de NF-κB-aj genoj.

Unu esploro analizis la plastodevenajn kemiaĵojn nomatajn plurbromaj dufenilaj eteroj (PBDEs) en la stomakoj de fajnbekaj pufinoj. Kvarono de la birdoj enhavis parencojn nature ne troveblajn en iliaj predoj. Ĝi eniris iliajn korpojn de plasto, kiun oni trovis en iliaj stomakoj.

Krom libere moviĝantaj bestoj, ankaŭ  povas enkorpigi mikroplastaĵojn. Tiuj estas la precipaj riffaraj koraloj. Ĉiuj tri partoj de la korala anatomio (ekstera muko, histo, kaj skeleto) povas enhavi mikroplastaĵojn. En esploro de 2019, malgrandapolipaj koraloj (*P*. cf. *damicornis* kaj *P. lutea'') akumulis pli da mikroplastaĵoj ol grandapolipaj. La interagado de precipitado, ventfluoj, kaj marfluoj efikas al la denseco de mikroplastaĵoj en la akvo kaj sekve en la koraloj. Ĉar estas granda maso da koralrifoj en la mondo kaj iliaj skeletoj verŝajne povas enteni mikroplastaĵojn dum jarmiloj, ili povas akumuli grandan nombron da mikroplastaĵoj kaj funkcii kiel malfonto de mara plasto.

## Referencoj 
Kategorio:Akvopoluado
Kategorio:Ruboj