Ĵeaj lingvoj

250ra|eta|dekstre|Ĵeaj lingvoj (helaflava) kaj aliaj makro-ĵeaj lingvoj (malhelaflava) nune.La ombrata areo montras proksimume la eblan estintan disvastiĝon de la lingvoj.
La **ĵeaj lingvoj** (en brazila portugala lingvo *Jê* aŭ *Gê*, prononco ) estas familio de indiĝenaj lingvoj de Ameriko, kiu parolatas en centra, orienta kaj suda Brazilo kaj konsistas el 13 unuopaj lingvoj.

## Divido 
* Apinaĵea lingvo - (Apinaĵeoj).
* Akvena lingvo - (Akvenoj).
** Ŝakriabaa lingvo - dialekto (Ŝakriabaoj).
** Ŝavanta lingvo - dialekto (Ŝavantoj).
** Ŝerenta lingvo - dialekto (Ŝerentoj).
* Kajapoa lingvo (Kajapooj).
** Kajapoa-Aŭkra lingvo - dialekto (Kaiapoa-Aŭkroj).
** Kajapoa-Kararaa lingvo - dialekto (Kajapoa-Kararaoj).
** Kajapoa-Kokraimora lingvo - dialekto (Kajapoa-Kokraimoroj).
** Kajapoa-Kubema-Kram-Kena lingvo - dialekto (Kaiapoa-Kubema-Kram-Kenoj).
** Kajapoa-Gorotira lingvo - dialekto (Kajapoa-Gorotiroj).
** Kajapoa-Mekranotia lingvo (Ĉukahamana) - dialekto (Kaiapoo-Mekranotioj).
** Kajapoa-Metuktira lingvo - dialekto (Kajapoo-Metuktiroj).
* Kainganga lingvo - (Kaingangoj).
** Centra Kainganga lingvo - dialekto (Centra Kaingangoj).
** Paranaa Kainganga lingvo - dialekto (Paranaaj Kaingangoj).
** Sudoorianta Kainganga lingvo - dialekto (Sudoorientaj Kaingangoj).
* Timbira lingvo - (Timbiroj)
** Apaniekraa-Kanela lingvo - dialekto (Apaniekraoj-Kaneloj).
** Kraoa lingvo - dialekto (Kraooj).
** Kreĵea lingvo - dialekto (Kreĵeoj).
** Krikatia lingvo - dialekto (Krikatioj).
** Parkatiea-niza lingvo - dialekto (Parcatieoj-Nizoj).
** Pukobiea-niza lingvo - dialekto (Pukobieoj-Nizoj).
** Rankokamekra-Kanela lingvo - dialekto (Rankokamekraoj-Kaneloj).
** Kenkateĵea-kanela lingvo - dialekto (Kenkateĵeoj-Kaneloj).
* Panara lingvo - (Panaroj).
* Suiaa lingvo - (Suiaoj).
** Tapaiuna lingvo - dialekto (Tapaiunoj).
* Ĉoklenga lingvo - (Ĉoklengoj).
* Maŝakaraa lingvo - (formorta, Maŝakaraoj).
* Maŝakaliaj lingvoj - lingva familio.
* Makonia lingvo - (formorta, Makonioj).
* Malalia lingvo - (formorta, Malalioj)

La unuopa lingvo kun relative plej multaj parolantoj estas la ŝavanta lingvo (*Xavánte*) kun laŭ takso de la jaro 2000 proksimume 9 600 parolantoj. La lingvoj *Acroá* kaj *Xakriabá* jam formortis.

La ĵeaj lingvoj estas la kerna lingvogrupo de hipoteza pli granda lingvofamilio, kiu titoliĝas makro-ĵea lingvaro.

## Literaturo 
* Irvine Davis: *Proto-Jê phonology*. En: *Estudos Lingüísticos. Revista Brasileira de Lingüística Teórica e Aplicada*. Volumo 1, kajero 2. São Paulo 1967, paĝoj 10–24.
* Flavia de Castro Alves: *O Timbira falado pelos Canela Apãniekrá. Uma contribução aos estudos da morfossintaxe de uma língua Jê*. Universidade Estadual de Campinas, 2004.
* J. Alden Mason: *The languages of South American Indians*. En: Julian H. Steward (eld.): *Handbook of South American Indians*. Volumo 6. Vaŝingtono 1950, paĝoj 157–319.
* E. R. Ribeiro: *A reconstruction of Proto-Jê*. En: *Ponencia al 52º Congreso Internacional de Americanistas (Sevilla 2006)*. 2006.
* Ursula Wiesemann: *The pronoun systems of some Jê and Macro-Jê languages*. En: *Pronominal Systems*. Eldonejo Narr, Tübingen 1986.
* Johannes Wilbert: *Material lingüístico Ye*. Editorial Sucre, Caracas 1962.

## Eksteraj ligiloj 
* konciza priskribo de la lingvaro en la retejo *Ethnologue*