open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esperanta Evoluo

**Esperanta Evoluo** estis organo de grupo de progresemaj Esperantistoj Januare 1911- komenco de la unua mondmilito. Ĝi estis redaktita kaj eldonita de Henri Sentis en Grenoble.  Ĝi tute lojale kaj sen akreco pritraktis la evoluon de Esperanto laŭ latina vidpunkto. Laŭ BIL aperis 48 kajeroj kun 358 p. 27x22. Post la milito Sentis daŭrigis Esperanta Evoluo per okazaj kritikoj de artikoloj kaj esprimoj en Esperantaj gazetoj kaj libroj. 

Kategorio:Esperanto-movado
Joseph Evrot

eta|*Advokato Patelin*, 1904.
**Joseph Evrot** [evro] estis (ps. Verto) franca esperantisto, licea prof. Nask. 13 apr 1859 en Chambéry, mortis 3 marto 1920 en Bonneville. Gvidis unu el la unuaj kursoj en liceo pri Esperanto (Grenoble 1902). Prez. de grupoj (Grenoble, Chambéry). Faris kursojn, paroladojn, artikolojn en francaj kaj E-aj gazetoj, prop. broŝurojn. Tradukis: Brueys kaj Palaprat: *Advokato Patelin*, 1904. Postlasis kelkajn nepresitajn manuskriptojn (*Georges Dandin*, de Molière). L. K 1909.

## Eksteraj ligiloj 
* Espéranto Limousin vidu histoire (historio)  
* Skanaĵo de *Advokato Patelin*, 2-a eldono (1906) en Vikimedia Komunejo
* *Enciklopedio de Esperanto*/E en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).

E
E
Export Esperantist

***Export Esperantist*** ("Eksporta esperantisto", angle) estis esperantista revuo, kiu aperis en Ĉikago inter januaro kaj julio 1909 kaj de januaro 1922 ĝis septembro-oktobro 1924. Ĝin redaktis E. M. POPE. 4-8 paĝoj. 31x23. Ĝi pritraktis komercajn, industriajn, eksportajn, ekonomiajn, patentajn kaj similajn aferojn. (laŭ P. Tarnow).

Kategorio:Komerco per Esperanto
Estonta Eduko

**Estonta Eduko** estas Esperanta traduko de la franclingva libro ''Transformons l'école'' de Adolphe Ferrière. Tradukis H. Danniel. La tradukon en 1929 aperigis Universala Esperanto-Asocio; ĝi ampleksas 72 paĝojn.
## Recenzoj
Kategorio: Pedagogio
Esprimo de sentoj en Esperanto

***Esprimo de sentoj en Esperanto***  estas libreto verkita de Edmond Privat pri la stilistiko de Esperanto. Ĝi resumas kurson faritan ĉe la Universitato de Ĝenevo dum la jaroj 1929 kaj 1930. Ĝi aperis libroforme en 1931, eldonita de Universala Esperanto-Asocio en Ĝenevo. Sekvis eldonoj en 1935, 1957 kaj 1980. La kvina eldono aperis en la jaro 2000 ĉe Internacia Esperanto-Instituto en Hago.

Privat mem estis majstro de flua, facile komprenebla stilo, do *Esprimo de sentoj* fariĝis klasika kaj populara verko pri la temo.

## Recenzoj
## Bibliografiaj indikoj
* Edmond Privat: Esprimo de sentoj en Esperanto. Genève: UEA, 1931. 61 p.
* Pliaj eldonoj en la serĉilo TROVANTO  de la Aŭstria Nacia Biblioteko, Kolekto por Planlingvoj.

## Referencoj
## Bildaro 

Dosiero:1932 La Servaro UEA 68-69.jpeg|Mencio de la verkaro de Edmond Privat en *La Servaro*, 1932, Universala Esperanto-Asocio, Genève
Dosiero:1931 Esprimo de Sentoj en Esperanto.jpeg|*Esprimo de Sentoj en Esperanto*, 1931
Dosiero:1957 sup Esperimo de Sentoj en Esperanto.jpg|*Esprimo de Sentoj en Esperanto*, 1957.

## Eksteraj ligiloj
* *Enciklopedio de Esperanto*/E en sia originala formo en la Interreto
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
* Katalogo de  CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1935
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1957
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1980
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2000
Kategorio:Gramatiko de Esperanto
Kategorio:Sociolingvistiko
Kategorio:Eldonaĵoj de Internacia Esperanto-Instituto
Kategorio:Antverpena Lingvo-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
UK 1926

eta|300ra|Solena fermo de la kongreso
La **18-a Universala Kongreso de Esperanto** okazis en Edinburgo (Skotlando, Britio) inter la 1-a kaj la 7-a de aŭgusto de 1926.

## Vidu ankaŭ 
* IJK 1971 en Edinburgo

## Referenco 
Kategorio:Esperanto-movado en Edinburgo
Kategorio:1926 en Britio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Britio
Provinco Lugo

**Lugo** estas kaj la plej granda kaj la malplej dense enloĝata el la galegaj provincoj. Ĝi limas norde kun la Kantabra Maro, okcidente kun Provinco Korunjo kaj Provinco Pontevedro, sude kun Provinco Oŭrenso, oriente kun Asturio kaj León. La ĉefurbo nomiĝas ankaŭ Lugo, kaj inter la ceteraj gravaj urboj troviĝas Monforte de Lemos, Viveiro, Ribadeo, Vilalba, Sarria, Chantada kaj Mondoñedo.

Ĉefrivero estas Miño, kiu trafluas ankaŭ Oŭrenson kaj igas  inter Pontevedra kaj Portugalio. Ĝi almariĝas en Atlantikon.

Dosiero:Situacion Provincia de Lugo.PNG|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.turgalicia.es 
* http://www.ine.es 
* http://www.lugonet.com 

Kategorio:Galegio
Daniel Eyquem

**Daniel EYQUEM** (prononco [ekEM], nask. la 13-an de marto 1852 en Bordozo, mortis la 24-an de januaro 1926 en Parizo) estis franca esperantisto, supera juĝisto kaj prokuroro en Limoges.

## Esperanto 
Li aliĝis al Esperanto en 1906 kaj tuj entuziasmiĝis. Dum sia cetera vivo li laboris por la ideo.

Postenoj :
* Vicprezidanto de la grupo (1907).
* En 1923 elektita prezidanto de la SFPE, la Societo Franca por la Disvastigo de Esperanto, kiu intertempe nomiĝas Espéranto-France.

La tasko estis malfacila. En tiu momento la Societo aliformiĝas; ĝi estis Asocio de individuoj; ĝi fariĝas unuiĝo de grupoj kaj federacioj. Malgraŭ sia aĝo, li akceptis tiun rolon.

Plie li pli speciale klopodis letere kaj persone ĉe la registaro kaj la grandaj publikaj institucioj. Al sia arda idealismo li kunigis flaman esperon kaj laboro-povon admirindajn.
## Verkoj
**La Hundo parolanta. Duakta burleska komedieto*. Eldonis Esperantista Presejo Parizo, 1921.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Kategorio:Francaj juristoj
Kategorio:Prezidantoj de Espéranto-France
Frédéric Bastiat

**Frédéric BASTIAT** (naskiĝis la 30-an de junio 1801 en Bayonne, Akvitanio, Francio, mortis la 24-an de decembro 1850 en Romo, Italio) estis franca klasika liberala verkisto kaj ekonomikisto.

Li estis ŝatata de multaj libertarianoj por kaj lia tre vigla, komprenebla stilo kaj lia profunda teoria kompreno.

Lia publika kariero kiel ekonomikisto komenciĝis nur je 1844, kaj finiĝis pro lia mistempa morto je 1850. Bastiat malsaniĝis de tuberkulozo, verŝajne dum siaj vojaĝoj tra Francio por antaŭenigi libertarianismajn ideojn, kaj tiu malsano finfine malebligis lin plue prelegi (precipe ĉe la leĝdona asembleo al kiu li estis elektita je 1848 kaj 1849) kaj mortigis lin.

Bastiat definitive enkorpigis la "Harmonian" skolon de libertarianoj, kiuj opinias ke utilismaj kaj naturaj juraj argumentoj estas du komplementaj flankoj de la sama mondo.

Bastiat ne partoprenis en la debato inter anarkiistoj kaj minarkiistoj (li mortis tro frue por tio); ŝajnas ke li rigardis la Ŝtaton kiel io neevitebla kiel tuja praktika afero, io kio devus esti konsiderata kiam ĝi ekzistis. Li ankaŭ eksplicite bedaŭris perfortan revolucion kiel rimedon por forigi registarojn. Finfine, lia amiko
Gustave de Molinari eldonis lian fundamentan verkon pri libermerkata anarkiismo je 1849, kaj Bastiat, konscia de tio, deklaris ĉe sia mortlito ke Molinari estas lia spirita heredonto.

Bastiat estis la verkisto de la satira dokumento plej bone konata kiel la *Pétition des fabricants de chandelles* ("Peto de kandelistoj") kiu mem prezentas ĝin kiel peto de kandelistoj al la franca registaro por forbloki la Sunon pro malebligi ĝian maljustan konkurencon kun iliaj produktaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Liberalismo
* Lia debato kun Proudhon
* Lia parabolo pri la rompiĝinta fenestro

## Eksteraj ligiloj 
eta|180px|Frédéric BASTIAT
* La Biblioteko de Ekonomiko kaj Libereco eldonas multajn anglajn tradukojn de liaj verkoj. *(angle)*
* Bastiat.org  eldonas aŭ indeksas ĉion pri Bastiat. *(angle kaj france)*
* Cercle Frédéric Bastiat ankaŭ eldonas verkojn pri Bastiat, kaj antaŭenigas la saman tradicion de libertarianismo. *(france, angle, germane kaj hispane)*
* ''Pétition des fabricants de chandelles The Candlemakers' Petition - angla traduko''

Kategorio:Naskiĝintoj en Bajono
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj ekonomikistoj
Lugo

**Lugo** havas plurajn signifojn:
* **Lugo (Hispanio)** estas urbo en la aŭtonoma regiono Galegio, Hispanio. 
* **Lugo** estas provinco en Galegio.
* **Lugo (Italio)** estas komunumo en la itala provinco Raveno.
* **Lugo di Vicenza** estas komunumo en la itala provinco Viĉenco.
* **Lugo-di-Nazza** estas komunumo en Francio.

* **Fernando Lugo** estas paragvaja politikisto.

## Vidu ankaŭ 
* Luga
* Lugoj
Philipp Vandenberg

**Philipp VANDENBERG** (nask. la 20-an de septembro 1941 en Breslaŭo, kiel **Hans Dietrich Hartel**) estas germana ĵurnalisto kaj verkisto, kiu famiĝis precipe pro siaj popularsciencaj kaj romanaj verkoj pri la antikvaj tempoj. Li studis historion, arton kaj germanistikon en Munkeno, apud kiu li vivas en antikva vilaĝo kaj en kastelo Burghausen. Liaj verkoj estis tradukitaj al trideko da lingvoj.

## Famaj verkoj 
*Komploto de faraono
*Malbeno de Koperniko
*Nefertiti
*La kvina evangelio
*Purpuraj ombroj
*La siksta komploto
*Mistero de aŭgurejoj
*Forgesita faraono
*Verda skarabo
*Malbeno de faraonoj
*Reĝo el Luksoro
*Ramseso la Granda
*Sekretaj regantoj

Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Breslaŭo
Libertariano

La termino **libertariano** kutime rilatas al la anoj de
*Libertarianismo* (ankaŭ konata kiel
klasika liberalismo).

## Etimologio de la vorto "libertariano" 
La termino *libertarian* en angla lingvo komence signifis "proponanto de libereco", kaj
oni ankoraŭ povas uzi ĝin por ĉi tiu signifo, en la ĝusta kunteksto. Ĝi
povas esti uzata kontraŭe ol *aŭtokratisto* (politike), aŭ
al proponantoj de determinismo (filozofie),
ktp.

## "Libertariano" kiel "anarkiisto" 
Vortoj parencaj al **"libertariano"** ankaŭ estis uzataj en pluraj eŭropaj lingvoj de
anarkiistoj sinonime por la nomo de ilia movado, por klare
eviti la konfuzadon kun la mallaŭdaj uzoj de anarkio kiel
sinonimo por malorganizo. En Esperanto, oni uzas "liberecano".

Same kiel la vorto "anarkiisto", la vorto "libertariano",
almenaŭ en Eŭropo, longe estis sinonima kun la socialisma
speco de anarkiistoj, kiuj ankaŭ estas nomitaj
libertarianismaj socialistoj.
Aliflanke, en Usono, ĝi kutime estis komprenata kiel sinonimo por
individuisma anarkiisto.

## "Libertariano" kiel "klasika liberalo" 
Tamen, en Usono ĝis la 1950-a jardeko, la vorto *libertariano* estis
multege uzata de klasikaj liberaluloj, nur malmultaj
el ili estis anarki-kapitalistoj. Ĉi tiuj klasikaj
liberaluloj penis eviti konfuzon kun la uzoj de la vorto
liberalo, kiu estis tiam vaste uzata por variaj
socialdemokrataj kaj eĉ socialismaj partioj
kaj ideologioj. Ja, la maldekstra-anarkiisma
tradicio ne estis forta en Usono, do la vorto ne estis profunde ligita al
maldekstra-anarkiismo, dum ekzistis tradicion de
individuisma anarkiistoj kaj aliaj ne-socialistoj
kaj ne-anarkiistoj kiuj nomis sin mem "libertarianoj" en Usono. La vorto
disvastiĝis al la Usono kaj tiam alia landoj, per la fondado de
cerbumkomitatoj, partioj, ktp.

## Tipografia konvencio 
Iuj anglalingvaj verkistoj ankaŭ sekvas la konvencion por uzi *libertarian* (minuskle)
por signifi ĝeneralan subtenanton de libertarianismo, dum
*Libertarian* (majuskle) rilatas specife al ano de libertarianisma politika
partio.

## Vidu ankaŭ 
* Aŭstria skolo de ekonomiko
* Kapitalismo
* Libertarianismo | Klasika liberalismo
* Liberalismo
* Anarkiismo | Individuisma anarkiismo | Libertarianisma socialismo | Anarki-kapitalismo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.europeanfreestate.org  
* http://www.self-gov.org 
* http://www.collegeliberty.com 
* http://gadfly.igc.org/papers  

Kategorio:Politika filozofio
Christian Jacq

**Christian JACQ** (nask. 1947) estas franca egiptologo kaj verkisto, kiu popularigas sian fakon per historiaj romanoj pri la antikva Egiptujo. Li estas direktoro de Ramses-instituto.

## Kelkaj verkoj 
* *Egiptano Champollion* (1987)
* *Ramseso* (5 volumoj)
* *Egipta juĝisto*
* *Majstro Hiram kaj la reĝo Salomono*
* *Reĝino de la suno*
* *Egiptio de la grandaj faraonoj*
* *Kazo Tutanĥamon* (pri Howard Carter)

Kategorio:Egiptologoj
Philip Brewer

**Philip BREWER** (naskiĝis en 1959) estas usona esperantisto kaj verkisto kiu eklernis Esperanton en 1986. Li nune loĝas en Champaign, Ilinojso.

Kun sia frato, Steven Brewer, li verkas hajkojn sub la pseŭdonomo Istvan Bierfaristo.

Dum 1996–1997 li estis redaktoro de Esperanto_USA, la novaĵletero de ELNA, la Esperanto-Ligo por Norda Ameriko.

## Eksteraj ligiloj 
* personaj paĝoj ()
* Zne-Hajkoj de Istvan Bierfaristo ()

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Eŭgenino Grandet

***Eŭgenino Grandet***  () estas romano de Honoré de Balzac. Ĝi enhavas scenojn de la vivo de provinco.

## En Esperanto aperis 
La romanon tradukis el la franca Emile Gasse, en 1909. La tradukaĵo ampleksis 226 paĝojn.

### Recenzoj 
### Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Enciklopedio de Esperanto*/E en sia originala formo en la Interreto
* *Enciklopedio de Esperanto* en elŝutebla versio (PDF).
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Verkoj el la esperantigita franclingva literaturo
Kategorio:Romanoj
Kategorio:Romanoj de la Homa Komedio
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
DON

**Don** povas esti:
* respektotitolo por viroj en la hispana lingvo kaj en Sicilio kaj Mafio
* en la rom-katolika eklezio, titolo de tiuj pastroj kiuj ne apartenas al aparta ordeno
* en la angla lingvo, mallonga formo de *Donald* kiel en Don Harlow aŭ Don Johnson
* rivero en Rusio kaj Ukrainio, vidu Don (rivero)
* rivero en Skotlando, vidu Don (skotlanda rivero)
* rivero en Anglio, vidu Don (anglia rivero)
* komunumo en Italio. vidu Don (Italio)
* kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3, vidu ISO 639-3 d#don
* Dono estis papo inter 676 kaj 678
Don/Doña

***Don*** (por viroj), ***doña*** [donja] (por virinoj), estas respektotitoloj uzataj en hispanlingvaj personaj nomoj. Mallonge, oni ankaŭ skribas **D.** kaj **Dª**, respektive. Ili estas tradukeblaj pli-malpli kiel "sinjoro"/"sinjorino".

La titoloj devenas de la latinaj vortoj *dominus*/*domina*, kiuj signifas "sinjor(in)o", "mastr(in)o". Ili estas uzataj nepre antaŭ la persona nomo (*don Lázaro*). Uzi *don* antaŭ la familinomo ne estas la hispanlingva uzo, sed de Suda Italio (pro hispana influo). Tie tiu titolo (por virinoj: *donna*) estis uzata por nobeloj aŭ aliaj gravuloj (ankaŭ gravaj mafiuloj), kaj en la tuta Italio nur por presbiteroj, ankaŭ nun.

Antaŭe ili estis rezervitaj al nobeloj, sed nuntempe kiu ajn povas esti alparolata tiel. Tamen, ĝia uzo implicas formalecon. Homoj, por kiuj oni uzas ilin, speciale estas ekzemple pastroj, instruistoj.

Ĝi estas origino de la Esperantaj vortoj hispanoriginaj donĵuano kaj donkiĥoto. 

## Vidu ankaŭ 
* esperantigo de vortoj el hispana fonto
* Dom (por monaĥoj kiel Dom Perignon).
* Don Kiĥoto
* Don Carlos
* Don Pasquale

Kategorio:Hispana lingvo
Kategorio:Titoloj
Israel Kirzner

**Israel KIRZNER** (naskiĝinta en 1930) estas grava ekonomikisto en la Aŭstria skolo de ekonomiko.

Li ricevis sian doktoriĝon pri ekonomiko je 1957 de Kolegio Brooklyn en Novjorko, kiam li studis sub Ludwig von Mises. Lia ĉefa laboro estas pri la ekonomiko de entreprenismo, ankaŭ etiko kaj ekonomiko. Li estas profesoro ĉe la Universitato de Novjorko.

Iuj el liaj ĉefaj verkoj inkluzivas:

* *Entrepreneurial Discovery and The Competitive Market Process: An Austrian Approach,* Journal of Economic Literature (March 1997) (*"Entreprenisma Eltrovo kaj la Konkurenca Merkata Procezo: Aŭstria Aliro," Gazeto de Ekonomika Literaturo*)
* *The Meaning of Market Process* (Londono: eldonejo *Routledge* 1992, *La Signifo de Merkata Procezo*)
* *Discovery, Capitalism and Distributive Justice* (Basil Blackwell 1989) (*Eltrovo, Kapitalismo kaj Distribua Justeco*)
* *Competition and Entrepreneurship* (Chicago 1973). (*Konkurenco kaj Entreprenismo*)

## Eksteraj ligiloj 
* La Fakultata TTT-ejo de Israel Kirzner *(angle)* 

Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Nikolaj Evstifejev

**Nikolaj EVSTIFEJEV** () estis malnova rusa esperantisto, jam aktiva ĉ. la jaro 1890, kiu laboris amplekse kaj diversmaniere por Esperanto.

Interalie li kunlaboris je la periodaĵoj L' Esperantiste, Juna Esperantisto, &#268;eský Esperantista, Literatura Almanako de Lingvo Internacia, Scienca Revuo ktp. Li vizitis Theodoron Čejka-n en printempo 1902 kaj estis la unua fremdulo, kun kiu Čejka parolis Esperante. En 1905 li elektiĝis membro de la Lingva Komitato, kaj en 1907 li eldonis kun slovaka kuracisto, tolstojano Albert Škarvan la unuan lernolibron de Esperanto por slovakoj, nome tradukon de la Fundamento. Kiam el la pli ol 100-membra Lingva Komitato en 1908 elektiĝis nur 12-persona Akademio, li estis inter la 12 akademianoj. Inter la jaroj 1908 ĝis 1910 li loĝis en Sofio kaj tre multe laboris por la Bulgara movado. En 1909 li vizitis Beogradon kaj faris propagandon por la Internacia Lingvo tie.

Li tre monhelpis la movadon per abono de revuoj al grupoj, helpoj al vojaĝoj de propagandistoj, ktp. Dum la okazaĵo de Delegacio por alpreno de la lingvo internacia, li multajn subskribojn havigis kaj monsubtenis Louis Couturat (kiu devus labori por Esperanto) per pluraj mil frankoj.

## Verkoj 
* **1907**: Škarvan, Albert; Nikolai P. Evstifejev. Universala Vortaro de la Lingvo Internacia “Esperanto”. En: Fundamento de Esperanto, slovaka eldono, Základy Medzinárodnej reči Esperanto. Turčiansky Svätý Martin: N.P. Evstifejev, 1907. [2], 10, 110, [1], 16 p.
2-a eldono: Ĉikago, Rovnosti Ľudu, 1918. 128 p.

Kategorio:Rusiaj esperantistoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Listo de agnostikuloj

Multe da notindaj individuoj estas aŭ estis agnostikuloj.

Parta listo de personoj kredataj esti agnostikuloj:

* Anaxagoras, (mortis 462 a.K.), greka filozofo
* Susan B. Anthony, (1820-1906), usona feministo
* Isaac Asimov, (1920-1992), li diris "La demando pri Dio kaj aliaj aĵoj de fido estas ekster racio"
* Emil Berliner, (1851-1929), usona inventisto
* Simón Bolívar, (1783-1830), venezuela militestro
* Charles Darwin, (1809-1882), fondinto de la Teorio de evoluismo
* Robert A. Heinlein, (1907-1988), (malakceptis en diversaj okazoj fordoni sin al firma kredo en *iu ajn* teologia aŭ metafizika propozicio)
* Thomas Hobbes, (1588-1679), angla filozofo
* Thomas Henry Huxley, (1825-1895), li kreis la terminon *agnostikismo*
* Protagoras, greka sofisto kaj unua grava humanisto
* Bertrand Russell, (1872-1970), kimra filozofo
* Carl Sagan, (1934-1996), usona astronomo kaj skeptikulo
* Mark Twain, (1935-1910), usona verkisto

Vidu ankaŭ: Listo de ateistoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.celebatheists.com/index.php?title=Category:Agnostic   -- angla
* http://www.celebatheists.com/index.php?title=Main_Page   -- angla
* http://www.infidelguy.com/modules.php?name=Black_Freethinkers   -- angla
* http://www.visi.com/~markg/atheists.html  

Kategorio:Listoj
Homo faber

Ĉi tiu latina esprimo, kiu signifas *homo far(ant)a* [kontraste kun **homo sapiens**, *homo sci(ant)a*, aŭ **homo ludens**, *homo lud(ant)a*], estas ankaŭ la titolo de fama germanlingva romano de la verkisto Max Frisch, kies ĉefrolulo havas kiel germanlingvan familian nomon ĝuste la nomon Faber.

## Eksteraj ligiloj 
* http://birdy1976.com/homo-faber 
* http://www.zeit.de/2004/04/C-Buch-K_8a_a7mann 
* http://xaverelsoto.thinkeria.org/HomoFaber.html 
* http://www2.pfeiffer.edu/~lridener/DSS/Marx/MARXW3.HTML 

Kategorio:Verkoj el la germanlingva literaturo
Kategorio:Sociologio
Kategorio:Antropologio
Internacia Kongresa Universitato

La **Internacia Kongresa Universitato** (**IKU**) estas serio de fakaj prelegoj, kiuj estas ĉiujare prezentataj dum la Universalaj Kongresoj de Esperanto.
Ĝi okazas seninterrompe de 1951, tiam sub la nomo **Internacia Somera Universitato** (**ISU**).
La nomo estis ŝanĝita en 1981, okaze de la 66-a UK 1981 en Braziljo, kiu okazis en vintro (sud-hemisfera). Ekde 1997 la IKU prelegoj aperas broŝurforme dum la UK. Pri la jaroj 1998, 2002 kaj 2005 ekzistas libro, havebla en datenaranĝo PDF.

Jam plurfoje, unuafoje en la 80-a UK 1995, IKU estis aranĝita komune de UEA kaj AIS (Akademio Internacia de la Sciencoj) sub la nomo **AIS-IKU**.
Specialaĵo de AIS-IKU estas, ke docentoj de AIS, kiuj kontribuas la IKU, plilongigas sian IKU-prelegon al AIS-kurso tri- ĝis ok-leciona.
Tiaj kursoj ne nur permesas pli profundan traktadon de temo, sed ankaŭ donas al partoprenantoj la okazon fari ekzamenon kaj ricevi ateston de AIS.
AIS-IKU havas la statuson de studadsesio de AIS.

## Rektoroj 
Kutime la rektoro de IKU estas sciencisto kaj esperantisto de la kongresa lando.

*La jena listo ne estas kompleta.*

## Bibliografio 
* Anonimulo 1975 : Internacia Somera Universitato : Tradicio en freŝa vesto, *Esperanto*, 833(5), p.89

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* IKU-libro de 2020
* IKU-libro de 2023
* IKU-libro de 2006: http://www.eventoj.hu/steb/miksitaj/iku2006.pdf
*

## Eksteraj ligiloj 
* regularo de UEA pri IKU 
* materialoj de IKU (UEA)
* IKU-libro de 2011
* IKU-libro de 2005

Kategorio:AIS
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Universitat-nivela instruado de Esperanto
Jaroslav Heyrovský

**Jaroslav HEYROVSKÝ** [hejrovski] (naskiĝis la 20-an de decembro 1890 - mortis la 27-an de marto 1967) estis ĉeĥa fizika kemiisto, ricevinta en 1959 Nobel-premion.

Li naskiĝis en Prago kaj unue studis kemion, fizikon kaj matematikon ĉe la Universitato de Karolo kaj poste foriris studi al la Universitato-Kolegio de Londono. En tiu ĉi tempo li renkontis tiom gravajn homojn kiel Sir William Ramsay. Li abituriis en 1913; laborante kun profesoro Frederick George Donnan li ege ekinteresiĝis pri elektrokemio.

Li ricevis siajn sekvajn titolojn en 1918 kaj 1923. Heyrovský komencis sian sciencan karieron ĉe la Universitato de Karolo en Prago, kie li baldaŭ fariĝis profesoro de fizika kemio.

La ĉefa laborkampo de Heyrovský estis polarografio. Li inventis ĝin en 1922 kaj kunkreis polarografon kontinue laborantan (1925). Li estis fondinto kaj unua direktoro de Polarografia Instituto de Ĉeĥoslovaka Akademio de Sciencoj (1950-1963).

Sekve de lia morto en 1967 li estis entombigita ĉe la tombejo de Vyšehrad en Prago.

## Vidu ankaŭ 
* Meza industria lernejo kemia de akademiano Heyrovský kaj Gimnazio
* 3069 Heyrovský

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo de la komisio de Nobel premioj pri Jaroslav Heyrovsky  
* Esperantlingva prelego  pri J. Heyrovský de Prof. Jaroslav Novobilský dum la 81-a UK 1996 en Prago

Kategorio:Ĉeĥaj kemiistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri kemio
Kategorio:Ĉeĥaj inventistoj
Kategorio:Ĉeĥaj sciencistoj
Kategorio:Honordoktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 27-an de marto
Jan Novák

**Jan NOVÁK** (naskiĝis la 8-an de aprilo 1921 - mortis la 17-an de novembro 1984) estis ĉeĥa komponisto de stilo neoklasikisma kaj novhumanisme.

Li uzis ĉe sia komponado tekstojn interalie de Katulo, Vergilio, Horacio, Tibulo, Seneko la Juna. Ankaŭ la komedio Dulcitius de Hrosvitha de Gandersheim estis de li prilaborita por oper-prezentado.

Li ankaŭ verkis muzikon ĉe etaj tekstoj latinaj por entuziasmigi infanojn pri la latina lingvo.

Pri lia vivo kaj verko prelegis en Prago dum la 81-a UK 1996 ĉe Internacia Kongresa Universitato Věra Barandovská-Frank.

## Verkoj 
* Dido - kantato en la latina, surbaze de la 4a libro de la Eneado de Vergilio
* Mimus magicus - en la latina, surbaze de la 8a Eklogo (versoj 64-109) de Vergilio

## Notoj 
Kategorio:Ĉeĥaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj klasikaj komponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj operkomponistoj
Kategorio:Ĉeĥaj pianistoj
Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj
Luteranismo

La movado de **Luteranismo** estas grupo de konfesioj de protestantisma kristanismo. Ĝi devenas de Marteno Lutero en la frua 16-a jarcento.

## Luteranismo kaj Kalvinismo 
Oni povus resumi la malsamecon inter Luterismo kaj Kalvinismo dirante, ke la Luteristoj pensis jene: «Ni prenu katolikismon tia, kia ĝi estas, kaj ni forigos ĉion, kio kontraŭas la Biblion»; dum la Kalvinistoj opiniis: «Katolikismo tiel pervertis kristanismon, ke estas prefere forigi ĉion kaj rekonstrui tute la organizaĵon, forigante ĉion, kio ne estas en la Biblio.» Tiel la vakskandeloj sur la altaroj estis konservitaj de la unuaj, ĉar ili ekzistis antaŭ la Reformacio kaj oni trovas nenion en la Biblio, kio ilin kondamnas; sed la duaj ne konservis ilin, ĉar nenio en la Biblio konsilas ilian uzadon.

La rezulto estas, ke Kalvinisto, kiu eniras por la unua fojo en luteristan preĝejon, havas la impreson eniri en katolikan. Verdire la limo inter la du religiaj formoj ne estas foje tre neta kaj reciprokaj influoj okazis. En Alzaco, ekzemple, la superanta luterismo estis tamen influata de kalvinismo: en ĝi, ekzemple, ne ekzistas episkopoj kaj la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a trovis oponon, kiun li ne atendis, kiam li volis starigi luteristan episkopon en Strasburgo.

## Luteranaj grupoj 
Vidu: :Kategorio:Luteranaj eklezioj

* Dana Evangelia Luterana Eklezio
* Eklezio de Svedio
* Evangelia-Luterana Eklezio de Finnlando
* Lestadianismo
* Luterana Eklezio - Sinodo de Misurio
* Reviviĝo

## Vidu ankaŭ 
* Biblio de Lutero
* Ernst Wilhelm Hengstenberg

## Eksteraj ligiloj 
* Tutmonda asocio luterana
*Martin Lutero
* Famaj luteranoj
* http://www.ilc-online.org
* http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35465.htm


Kategorio:Kristanaj organizaĵoj laŭ konfesioj
Kategorio:Protestantismo
Salomone Rossi

**Salomone ROSSI** (naskiĝis ĉirkaŭ 1570- mortis en 1630) estis itala renesanca komponisto.

Salomone Rossi estas unu el kelk-opa nombro da malnov-epokaj komponistoj (i.a. Guglielmo, Effrem, Rittangel kaj aliaj) kiuj estis judaj kaj gardis sian religion ĝis sia morto.

Rossi verkis sufiĉe grandan repertuaron da muziko. Elstara estas lia antologio ''Aŝirim Asher Li'Ŝlom'' kiu kombinas pra-arkaikajn hebreajn preĝojn kun muziko en renesanca stilo. Li ĝin publikigis en Venecio 1623.

Oni povas konsideri tiun "eksperimenton" senefika. Fine oni hodiaŭ ne plu aŭdas tian muzikon en sinagogo kaj eĉ ĝin rigardas kiel blasfemon.

Do ne plu aŭdiĝas tia muziko en sakra ĉirkaŭo, sed koncerta salono.

Rossi
Alfred Tennyson

**Alfred, Lord TENNYSON** (naskiĝis la 6-an de aŭgusto 1809, mortis la 6-an de oktobro 1892) estis unu el la plej gravaj anglaj poetoj. Li kronitis laŭropoeto.

Tennyson naskiĝis en la vilaĝo Somersby en la angla provinco Lincolnshire kaj estis la filo de pastro. Li estis edukita en privata mezlernejo de la loĝloko *Louth* kaj en la kolegio *Trinity* de la universitato de Kembriĝo.

Tennyson eldonis sian unuan poemkolekton en 1830. Kvankam kritikantoj mallaŭdis ĝin kiel tro sentimentala, la poemoj baldaŭ populariĝis.

Unu el liaj plej bonkonataj poemoj, *The Lady of Shallott*, aperis en dua kolekto en 1833.

En 1850 Tennyson atingis la plej altan pinton de sia kariero, kiel *laŭdata poeto* post William Wordsworth kaj en la sama jaro li verkis sian majstroverkon, *In Memoriam*, dediĉitan al amiko de siaj studentaj jaroj, Arthur Henry Hallam. En la sama jaro, Tennyson edziĝis kun Emily Sellwood.

Malfrue en sia kariero Tennyson verkis dramojn, sed liaj teatraĵoj estis malmulte sukcesaj eĉ dum li vivis. Li mortis en 1892.

Reĝino Viktorino estis fervora admiranto de la verkoj de Tennyson, kaj li fariĝis la Barono Tennyson.

Multe da liaj poemoj baziĝis sur klasikaj aŭ mitologiaj temoj.

## Listo de verkoj 
**The Charge of the Light Brigade*
**The Lady of Shallot* ("La damo de Shallot")
**In Memoriam  A.H.H.*
**Ulysses* ("Uliso")
**Locksley Hall*
**Crossing the Bar*
**Tithonus*
**The Lotus-Eaters*
**Idylls of the King*
**Maud*
**The Epic* ("La epopeo")

## Aperis en Esperanto
**La silentaj voĉoj. (The silent voices.)* Tradukis Antoni Grabowski. En: *El Parnaso de Popoloj,* Varsovio 1913, paĝo 26.
**In Memoriam*. Tradukis Albert Edward Styler. Eld. British Esperanto Association, Londono, 1914.
### Recenzoj
Pri *In Memoriam*

## Eksteraj ligiloj
*Maud. Literatura Mondo Nr-1. 1922.

Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:Anglaj baronoj
Katalunlingva literaturo

Literaturo > Katalunlingva literaturo < Kataluna lingvo
----

## Verkistoj 
* Pere Calders
* Víctor Català
* Salvador Espriu
* J.V. Foix
* Àngel Guimerà
* Hèctor López Bofill
* Ramon Lullo
* Ausias March
* Joanot Martorell
* Joan Maragall
* Quim Monzó
* Joan Oliver
* Miquel de Palol
* Manuel de Pedrolo
* Josep Pla
* Frederic Pujulà i Vallès
* Santiago Rusinyol
* Carles Riba
* Josep Maria de Sagarra
* Manuel de Seabra
* Jacint Verdaguer
----

## Vidu ankaŭ 
* Kataluna Antologio
Fondaĵo Ivo Lapenna

La **Fondaĵo Ivo Lapenna** celas subvenciadi el la interezoj de la kapitalo publikaĵojn konformajn al *Humaneca Internaciismo* kaj *Aktiva Neŭtraleco*, du konceptoj de Ivo Lapenna.

## Stipendioj 
La stipendio konsistas el subvenciado al disertacioj je universitata nivelo (doktoriĝoj, magistriĝoj, licencioj), kiuj temas pri esperantologio kaj/aŭ pri Esperanto en rilato kun interlingvistiko kaj estas ellaboritaj en la spirito de L.L. Zamenhof kaj Ivo Lapenna.
   	
### Disertacioj subvenciitaj
Ĝis nun Stipendio Ivo Lapenna estis aljuĝita al jenaj faklaboraĵoj:

*1992
** *Sprachwandel bei einer Plansprache am Beispiel des Esperanto* (Lingvoshanghigho ĉe planlingvo je ekzemplo de Esperanto), disertacio akceptita de la Universitato de Konstanz (Germanio); aŭtoro: D-ro Benoît Philippe
** ''Le lingue nelle Comunita Europea con particolare riguardo all' inglese* (La lingvoj en Eŭropa Komunaĵo, kun aparta atento pri la angla), disertacio akceptita de la Universitato de Torino (Italio); aŭtoro: D-rino Marina Mazzero
** *Interlinguistik und Esperanto im Zarenreich und in der Sowjet-union* (Interlingvistiko kaj Esperanto en cara regno kaj en Sovet-Unio), licencia verkaĵo akceptita de la Universitato de Zuriko de Zuriko (Svislando); aŭtoro: S-ro Andy E. Künzli

*1993
** *Lingue naturali e lingue artificali: La sintassi dell' inglese e dell' Esperanto* (Naturaj kaj artefaritaj lingvoj: Sintakso de la angla lingvo kaj de Esperanto), disertacio akceptita de la Universitato de Pavia (Italio); aŭtoro: D-rino Paola Pruzzi

*1996
** *Skautowej Ligi Esperanto 1918-1995* (Monografio de Skolta Esperanto-Ligo), magistra disertacio akceptita de la Jagiellona Universitato de Krakovo (Pollando); aŭtoro: S-ro Jaroslaw A. Fotyga

*1997
** *La propedeŭtika valoro de Esperanto en formado de hungaraj infanoj, lernontaj la italan lingvon'', akceptita de la Universitato Eötvös Loránd (Budapeŝto); aŭtoro: D-rino Katalin Smideliusz

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo

Kategorio:Esperanto-kulturo
Ivo Lapenna
Lukas Foss

**Lukas FOSS** (naskiĝis 1922 - mortis en 2009) estis usona komponisto.

Foss naskiĝis en Berlino kaj translokiĝis al Usono kiam li havis 15 jarojn.

Foss estis dirigento de pluraj orkestroj, i.a. Buffalo Philharmonic, Milwaukee Symphonic. Li studis komponadon i.a. ĉe Paul Hindemith kaj kreis plurajn verkojn el kiuj estas konataj:

* Renaissance Concerto (por fluto traversa kaj orkestro)
* Salomone Rossi Suite
* Orpheus and Euridice

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.allmusic.com/artist/q2115 
* http://humanitiesweb.org/human.php?s=c&p=c&a=i&ID=106  
* http://www.cdemusic.org/artists/foss.html  
* http://www.newalbion.com/artists/fossl  

Kategorio:Usonaj komponistoj
Daniel Dennett

eta|dekstra|Daniel Dennett
**Daniel Clement DENNETT**  (naskiĝis la 28-an de marto 1942 — mortis la 19-an de aprilo 2024) estis usona filozofo, sciencisto pri kogneco kaj verkisto.

Lia verkado fokusiĝas je la filozofio de menso kaj filozofio de scienco. Tiele li verkis plurajn librojn traktantajn evolucion kaj konscion. Li apartenis al la Bright-movado, kaj estas unu el la "novaj ateistoj", kiu inkludas ankaŭ Richard Dawkins, Christopher Hitchens kaj Sam Harris.

Li strebis klarigi la homan psikon surbaze de la teorio de evoluo kaj la principo de scienca reduktismo. Komenciĝante kun sia unua libro (lia doktora disertaĵo) li dividas la problemon de klarigado de la menso en la bezonon de teorio de konscio kaj teorio de enhavo. Lia ĉefa verko estas *Consciousness Explained* ("Konscio klarigita", 1991).

Li interalie ellaboris tute materiisman klarigon pri konscio. En tio li sekvas je Hobbes kaj staras kontraŭ Kartezio, kaj penas fari por la menso tion, kion Darvino, Crick kaj aliaj faris por onia kompreno de vivo. Li estis studento de Ryle kaj Quine.

Kategorio:Kritikistoj de religio
Kategorio:Usonaj filozofoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Ateismaj aktivuloj
Kategorio:Filozofoj de scienco
Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Kategorio:Kognosciencistoj
Kategorio:Analizaj filozofoj
Kategorio:Filozofoj de menso
Kategorio:Skeptikuloj
Kategorio:Filozofoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Filozofoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Ateismaj verkistoj
Plus Ultra

200px|eta|La frazo vindas la ambaŭflankajn kolonojn en blazono de Hispanio.
***Plus Ultra*** estas latina frazo ("Pli transen"), ligita al Hispana Imperio.

Laŭ la mito de Heraklaj Kolonoj, la gedioj malpermesis al mediteraneaj maristoj eliri tiun maron (latine *Non Plus Ultra* aŭ *Nec Plus Ultra*, "ne pli transen"). Tamen, per sia fortego, Heraklo apartigis la kolonojn-montojn, kaj malfermis Atlantikon al la maristoj

En heraldiko, du kolonoj kun teksto *Plus Ultra* (aŭ *PLVS VLTRA*) estas uzadataj de Hispanio simbolante kaj la bar-venkemon kaj la koloniigo de Ameriko el Eŭropo. La uzo de du kolonoj kaj du duonmondoj en monero *columnario* hipoteze estas la fonto de simbolo **$** por usona dolaro
----
**Plus Ultra** estis samsimbole la nomo de la maraviadilo, kiu unue flugis de Hispanio al Argentino. En ĝi veturis aviadpioniro Ramón Franco.
----
**Plus Ultra** estis ankaŭ la nomo de armea taĉmento en el Hispanio kaj kvar mezamerikaj landoj. Inter julio 2003 kaj aprilo 2004 ĝi respondecis pri la regiono apud *Divanija* en Irako.

Kategorio:Heraldiko
Kaŭabata Jasunari

**KAŬABATA Jasunari**, ankaŭ kiel **Yasunari Kawabata** (　[kaŭa-bata jasu-nari]; naskiĝis la 14-an de junio 1899 en Kita-ku, Osaka; mortis la 16-an de aprilo 1972) estis japana verkisto kaj gajninto de la Premio Nobel de Literaturo en 1968.

Kawabata estas la unua japano kaj tria aziano, persono de azio, (post Rabindranath Tagore kaj S.J. Agnon) kiu gajnis la Nobelpremion por Literaturo.

## Vivo 
Kawabata estis filo de kuracisto. Kiam li havis tri jarojn, ambaŭ gepatroj jam mortis kaj li ekloĝis ĉe la avino. En 1917 Kawabata ekstudis en la 1-a altlernejo (nun Universitato de Tokio). Dum siaj studentaj jaroj li vojaĝis al Izu (duoninsulo). Surbaze de la vojaĝo li ekaperis en la literatura mondo per *Izu no odoriko (Dancistino de Izu)* en 1927. En 1920, li ekstudis en Tokia Universitato, en sekcio de anglalingva literaturo. En sekvinta jaro li transiĝis en sekcion de japanlingva literaturo. En 1924 li diplomiĝis.

En 1937 aperis lia romano *Yukiguni (Neĝa lando),* frosta rakonto de amrilato inter tokia riĉulo kaj provinca gejŝo en fora varmfonta urbeto. Per *Yukiguni* Kawabata fariĝis unu el la ĉefaj verkistoj de Japanio kaj la romano tuj fariĝis klasika. *Senbazuru (Mil gruoj)* daŭrigis iujn temojn de *Yukiguni*.

Aldone al lia literatura verkado, Kawbata ankaŭ estis raportisto por la ĉiutaga gazeto Mainichi Shinbun ((毎日新聞) en Osako kaj Tokio. Lia sperto de la eventoj de la dua mondmilito, kaj la perdo de amatoj en infanaĝo, multe influis lin kaj lian verkadon.

En 1968, li akiris premion Nobel de Literaturo.

Li sinmortigis en 1972 sen testamento. Pri tiu ĉi temo estis elmetitaj kelkaj teorioj, kiuj interalie estis grava malsano aŭ la efiko de la sinmortigo de Mishima Yukio, kiu kaŭzis grandan polemikon en Japanio, sed la manko de skriba klarigo pri liaj motivoj postlasis la misteron ĉirkaŭ lia foriro.

En la jaro 1995 la libana verkisto Raŝid ad-Daif skribis romanon *Azizi as-sayyid Kawabata (Kara sinjoro Kawabata).* En tiu romano la heroo skribas sian viv-konfeson al Kawabata.

## Verkoj 
* *Izu no odoriko* (, "Dancistino de Izu")
* *Yukiguni* (, "Neĝa lando", 1937)
* *Senbazuru* (, "Mil gruoj", 1949-52)
* *Yama no oto* (, "La sono de la monto", 1949-54)
* *Nemureru bizyo* (, "Dormanta belulino", 1960)
* *Koto* (, "La malnova metropolo", 1961)
* *Utsukushisa to kanashimi to* (, "Beleco kaj tristeco", 1965)
* *Mizuumi* (, "La Lago", 1954)
* *Meizin* (, "La mastro de goo", (1972)

## En Esperanto aperis 
eta|200px|
eta|200px|
* *Neĝa lando (雪国)* Tradukis Konisi Gaku. 118 paĝoj. (*Serio Oriento-Okcidento* 11.)
** 1-a eldono. Tokio: Japana Esperanto-Instituto, 1971.
** 2-a, reviziita eldono. Tokio: Libroteko Tokio, 1992.
* *Dancistino de Izu* (伊豆の踊子) Tradukis Konisi Gaku, aperinta en "El Japana Literaturo": Japana Esperanto-Instituto, 1965.

Kategorio:Japanaj verkistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo
Serio Oriento-Okcidento

La **Serio Oriento-Okcidento** estas eldonserio kiu celas kontribui al la Programo de Unesko por Reciproka Studo kaj Aprezado de Kulturoj. En la serio aperas verkoj aparte gravaj kaj reprezentaj de la nacilingvaj literaturoj de diversaj landoj en la Okcidento kaj Oriento. Diversaj eldonejoj kontribuas iom post iom al la Serio; ĉiu eldonas nur unu aŭ plurajn librojn laŭ siaj bontrovo, eblecoj kaj financa respondeco. La verkojn aprobas por la Serio la Estraro de Universala Esperanto-Asocio laŭ la propono de la koncerna eldonejo, sed UEA ne havas financan respondecon.

## Teĥnikaj kondiĉoj 
* Amplekso: Normale ĉiuj verkoj en la Serio ampleksas minimume 100 presitajn paĝojn.
* Lingvo: La lingva kvalito de la traduko devas esti garantiita.
* Enkonduko: Ĉiu volumo devas enhavi mallongan klarigon pri la celoj de la Serio. Tiu klarigo povas ankaŭ aperi en pli longa enkonduko de la Prezidanto de UEA aŭ de plia persono tiucele elektita de la Estraro.
* Teĥnikaj detaloj: La formatado, kompost-areo kaj litertipoj estu kiel eble plej similaj al tiuj de la ĝisnunaj volumoj en la Serio: formato 21 x 15 cm, kompost-area 162 x 100 mm, literoj 9- aŭ 10-punktaj.
* Sur la titolpaĝoj aperu la teksto: "Serio Oriento-Okcidento, n-ro... Sub Aŭspicio de UEA en Operaciaj Rilatoj kun Unesko". Pri la laŭvica numero indikenda informos la Ĝenerala Direktoro de UEA.
* Eldonkvanto: La eldonkvanto devas esti fiksita interkonsente kun la Ĝenerala Direktoro de UEA.
* Parto de la eldonkvanto estu fortike (aŭ malmole) bindita.
* La CO de UEA ricevas de la eldoninto tuj post la apero 5 binditajn ekzemplerojn por la Biblioteko Hodler kaj por reprezentaj celoj (i.a. Biblioteko de Unesko).

## Numeroj de la serio 
## Eksteraj ligiloj 
* Eldonserio "Oriento-Okcidento" sub aŭspicio de Universala Esperanto-Asocio (UEA)
* Sieĝata fortikaĵo, libro n-ro 54


Kategorio:Esperanto-libroserioj
Kategorio:Unesko
Bob Hope

eta|dekstra|Bob Hope
**Leslie Townes HOPE**  (naskiĝis la 29-an de majo 1903, mortis la 27-an de julio 2003), plejfoje konata kiel **Bob HOPE**), estis fama brit-usona humuristo kaj aktoro.

Kiel knabo, Hope transiris de Britio al Usono en 1907. Dum la 1920-aj jaroj li ludis en vodevilecaj amuzaĵoj kaj poste steluliĝis radie kaj *Broadway*-e en la 1930-aj. Li aktoris en multe da filmoj dum la jardekoj sekvaj - la plej notindaj inkluzivas la *Road*-serion (de 1940 ĝis 1962) kun Bing Crosby kaj Dorothy Lamour, kaj la du *Paleface* filmojn (en 1948 kaj 1952), kun Jane Russell.

Hope uzis sprithavan kaj iomete timeman karakteron dum liaj amuzprestoj, kaj li estis populara kaj agnoskata tramonde. En 1997 li ricevis la *Freedom Award* (Liberecan Premion) de la Ronald Reagan Prezidanta Fondaĵo, je lia 94-a naskotag-festo. La premion ricevis Hope pro lia amuzado de usonaj soldatoj, dum ili turneis milite. La 17-an de majo 1998 li fariĝis honora brita kavaliro ĉe la brita ambasadorejo en Vaŝingtono. Li ricevis kvin honorajn Akademiajn Premiojn dum sia kariero.

## Filmoj 
* *Road to Singapore* (Usono, 1940)

Kategorio:Naskiĝintoj en 1903
Kategorio:Mortintoj en 2003
Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Britaj humuristoj
Kategorio:Usonaj humuristoj
Kategorio:Britaj centjaruloj
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Kategorio:Naskiĝintoj la 29-an de majo
Kategorio:Mortintoj la 27-an de julio
Mondaj organizaĵoj

**Mondaj organizaĵoj** estas strukturoj kiuj arigas ĉu ŝtato-membrojn ĉu anojn el diversaj landoj kaj zorgas pri iu fako.

*Vidu en la artikolo pri internaciaj organizaĵoj pli detalan studon.*

## Ĝeneralaj organizaĵoj 
* Disvolvado: Konferenco de la Unuiĝintaj Nacioj pri Komerco kaj Disvolvado (KUNKD); Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado (PUND)
* Ekonomio: Monda Organizaĵo pri Komerco (MOK)
* Financoj, Mono: Internacia Mona Fonduso (IMF); Monda Banko
* Kulturo, scienco, Edukado: Unesko
* Internaciaj rilatoj: Unuiĝintaj Nacioj (UN)
* Nutrado kaj agrikulturo: Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo (ONA)
* Sano: Monda Organizaĵo pri Sano (MOS)
* Infaneco kaj Edukado: Fonduso de Unuiĝintaj Nacioj por Urĝa Helpo al Infanoj (FUNUHI) (angla mallongo:) UNICEF

## Neregistaraj organizaĵoj 
* UEA
* Amnesty International
* Greenpeace
* Human Rights Watch
* ISEC Internacia societo por ekologio kaj kulturo

## Mondaj forumoj 
* Monda Socia Forumo
* Monda Forumo de la Elektronikaj Komunikiloj

Dosiero:Continental Orgs Map.png|
Dosiero:Regional Organizations Map.png|
Dosiero:Alliances expansive Map.png|
Dosiero:Postempire Orgs Map.svg|

## Vidu ankaŭ 
* Monda registaro
* Ne-registara organizo

Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Aktoro

eta|Aktoroj
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri aktorado]]
**Aktoro** estas persono, kiu ludas rolon en filmo, televido, aŭ en teatro kiel sian profesion. Ekzistas ankaŭ amatoraj aktoroj, iam nomataj *rolantaj neaktoroj*, kiuj aŭ ludas teatraĵojn kiel sian hobion aŭ estis elektitaj en konkurso de filma reĝisoro pro siaj tipaj kvalitoj aŭ tial, ĉar la reĝisoro bezonas simplan, naturan homon sen aktora afekteco. Profesiaj aktoroj studas sian fakon en aktoraj konservatorioj kaj universitatoj, ili distingiĝas per kultivita, karakteriza voĉo, per aktora stilo, kiu ne estas nura ŝajnigado. Aktoro ne volas spektanton trompi, sed rakontas al li draman agadon per aktoraj rimedoj - per regado de voĉo, movoj, korpotenado, mimiko.

## Frua historio 
La unua dokumento de aktoro ludanta rolon okazis, laŭrakonte, en antikva Ateno, dum la  en 534 a.K. Tradicie, estis kutime ĉe ĉi tiuj festoj rakonti pri la heroaj intrigoj de mitologiaj herooj per kantado kaj akompanata de danco. La estro de la koruso en tiu jaro, Tespiso, deviis de la kutimo kiam li decidis prezenti la rolon de la heroo en la unua persono anstataŭ rakonti pri li en la tria persono, tiel kreante la arton aktori por la unua fojo. Pro tio, aktoroj estas foje nomataj ankaŭ "Tespianoj", ĉefe en la angla parolanta mondo.

Dum la tempo de Tespiso, ankoraŭ nur unu aktoro aperis en la teatraĵo, kune kun la koruso. Nur unu generacion poste, ĉe Esĥilo, dua aktoro estis prezentita al la teatraĵo, kiu ludis alternajn rolojn, kaj poste, de Sofoklo, eĉ tria aktoro.

## Tipoj
* Ĉefaktoro
* Ĝenra aktoro
* Helprola aktoro
* Imitulo
* Infana aktoro
* Pupisto

## Vidu ankaŭ 
* Kinostelulo
* Listo de aktoroj

* dublado
* stuntado
* *Inside the Actors Studio*

## Eksteraj ligiloj 
* Schauspielausbildung Voraussetzungen - Inhalte - Ablauf - Abschluss 

Kategorio:Profesioj

Kategorio:Kino
Kategorio:Televido
Kategorio:Teatro
Kategorio:Filmaj profesioj
William Caxton

**William CAXTON** (naskiĝis la 13-a de aŭgusto, 1422, mortis 1491) estis la unua angla presisto.

Caxton naskiĝis en la provinco Kent kaj trejniĝis en Londono kiel tolaĵkomercisto.

Li loĝis en Bruges, Belgio inter 1441 kaj 1470.

Ŝajne li lernis la presarton en Kolonjo dum 1471-2 kaj en 1475 li presis la unuan libron en la angla lingvo.

En 1476-7 li starigis propran lignan presmaŝinon en Westminster, Londono kaj en 1477 li eldonis *Sayings of the Philosophers*. Tio estis la unua libro presita en Anglio.

Entute li presis proksimume 100 librojn.

Kategorio:Presistoj
George Shearing

**George SHEARING** (naskiĝis la  en Londono; mortis la  en Manhatano, Novjorko) estis blinda angla/usona ĵazpianisto kaj komponisto.

Shearing estis blinda ekde la naskiĝo. Kiel muzikisto li estis sufiĉe sukcesa en Britio. Fine de la 1940-aj jaroj li transloĝiĝis al Usono kaj tie gajnis mondvastan sukceson.

## Famaj komponaĵoj 
* *Lullaby of Birdland*
* *September in the Rain*

## Eksteraj ligiloj 
* Listo de registraĵoj 

Kategorio:Anglaj ĵazpianistoj
Kategorio:Anglaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Blinduloj
Kategorio:Blindaj muzikistoj
Monda Sciencfikcia Kongreso

**Worldcon**, alinome la Monda Sciencfikcia Kongreso, estas tutmonda kongreso de la sciencfikcia-fervorularo kaj sciencfikciaj profesiuloj. Ĝi okazis de 1939 ĝis 1941 kaj ĉiujare ekde 1946 ie ajn sur la planedo (ĝis nun). La plejmulto de Worldcon-oj okazis en Usono, sed ili ankaŭ okazis en Kanado, Britio, Germanio, Aŭstralio, Nederlando kaj Japanio. Membroj de Worldcon (ĉu ili ĉeestas aŭ ne) rajtas baloti por verkoj de spekulativa fikcio (verkoj, artverkoj, prezentoj, kaj verkoj rilatataj al sciencfikcio aŭ fanatikado de sciencfikcio) dum la pasinta jaro kiuj ricevus Premion Hugo.

La World Science Fiction Society, mallongigite **WSFS** (Monda Socio de Sciencfikcio), proprietas la nomon (Worldcon). La membroj de la Socio estas la membroj de la kongreso, sed loka organizo prezentas la kongreson mem. Organizoj proponas gastigi Worldcon kaj la membroj balotas por la loko.

## Agadoj ĉe Worldcon inkluzivas (sed ne estas limigata al) 
* diskutoj de adeptoj kaj spertuloj -- pri teknologio de la estonteco, skribado, eldonado, la filozofiaj kaj sociologiaj implicoj de la verkoj de la ĝenro, lastatempaj sciencaj eltrovaĵoj, la sciencfikcia-fervorularo mem, ktp.
* paroladoj aŭ aliaj prezentaĵoj de la honoraj gastoj
* festetoj
* ludado (rolludoj (duonrealaj kaj surtablaj), tabulludoj, kartludoj)
* filka muziko
* kostumado -- konkurso, kaj kio ajn persono portas en la koridoroj
* prezento de la Premioj Hugo
* aĉetado -- kutime estas granda halo de vendantoj de libroj, gazetoj, filmoj, juveloj, kostumoj (kaj ofte ankaŭ armiloj), ludoj, komikslibroj, ktp
* artekspozicio -- kun pentraĵoj, desegnaĵoj, skulptaĵoj kaj aliaj artverkoj, precipe pri sciencfikciaj kaj fantaziaj temoj
* vivaj prezentoj
* balotado por la loko de la Worldcon post tri jaroj
* sciencfikciaj filmoj, televidprogramoj, ktp
* kunvenoj pri aliaj aferoj de la Monda Socio de Sciencfikcio
* manĝado kaj dormado (ni penas havi du bonajn manĝaĵojn kaj dormi dum kvin horoj... :-))

## Eksteraj ligiloj 
* La Worldcon por 2003, Torcon 3 (angle) , 28-a de aŭgusto - 1a de septembro 2003 en Toronto, Kanado.

* La Worldcon por 2004, Noreascon 4 (angle), 2a - 6a de septembro 2004 en Bostono, Usono.

* La Worldcon por 2005, Interaction (angle) , 4a - 8a de aŭgusto 2005 en Glasgovo, Skotlando, Britio.

Kategorio:Sciencfikcio