open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oklatero

{{informkesto hiperpluredro
| nomo=Regula oklatero
| bildo=Octagon.svg
| lateroj=8
| verticoj=8
| Schl={8}t{4}
| CD=(o)8o(o)4(o)
| grupo=Duedra simetrio (D8)
| areo= 2(1+\sqrt{2})t^2 \simeq 4.828427 t^2.(*t* estas la latera longo)
| ena_angulo=135°
}}
En geometrio, **okangulo** aŭ pli fake **oklatero**, sinonime ankaŭ foje uzatas la fakte evidinda nomo **oktagono**, estas plurlatero kun 8 lateroj. En arkitekturo, okangulo estas konstruaĵo kun plano laŭ formo de regula oklatero - la okangulo havas ekde la antikvo simbolan signifon, kiu deiras de la idealo de okangula stelo kaj simbolas perfektecon.

## Regulaj oklateroj 
**Regula oklatero** estas oklatero kiu estas regula plurlatero.

Ĉe konveksa regula oklatero ĉiuj lateroj estas egalaj kaj ĉiuj enaj anguloj estas 135°. Ĝia simbolo de Schläfli estas {8}.

180px|eta|maldekstra|
Nekonveksa regula oklatero estas 8-latera stelo, *stelooklatero*, speco de okangula stelo. Ĝia simbolo de Schläfli estas {8/3}.

Regula oklatero konstrueblas kun cirkelo kaj liniilo. Unu el variaĵoj konstrui ĝin estas jena:
* Konstrui kvadraton.
* Konstrui ĉirkaŭskribitan cirklon ĉirkaŭ la kvadrato (eble ĝi jam estos konstruita dum la konstruo de la kvadrato).
* Disdividi ĉiun arkon de la ĉirkaŭskribita cirklo inter du najbaraj verticoj de la kvadrato je du egalaj duonoj.
* Verticoj de la kvadrato kune kun la mezpunktoj de la arkoj estas 8 verticoj de la regula oklatero.

La areo de regula oklatero de flanka longo *a* estas
:A = 2 \cot \frac{\pi}{8} t^2 = 2(1+\sqrt{2})t^2 \simeq 4.828427 t^2
:kie *t* estas la longo de latero
:A = 4 \sin \frac{\pi}{4} R^2 = 2\sqrt{2}R^2 \simeq 2.828427 R^2
:kie *R* estas radiuso de la ĉirkaŭskribita cirklo
:A = 8 \tan \frac{\pi}{8} r^2 = 8(\sqrt{2}-1)r^2 \simeq 3.3137085 r^2
:kie *r* estas radiuso de la enskribita cirklo
:A=S^2-t^2.
:kie *S* estas distanco inter la paralelaj lateroj, S = (1+\sqrt{2})t.

La lasta formulo estas pruvata per konsidero de kvadrato, kiu estas konstruita plilongigo de du paroj de paralelaj lateroj de la oklatero. Tiam inter la kvadrato kaj la oklatero aperas kvar 45-45-90 trianguloj. Se meti la triangulojn kune tiel ke la ortoj estas kune rezultiĝas la pli malgranda kvadrato, latero de kiu estas egala al latero de la oklatero. Areo de la unua kvadrato estas S2, areo de la dua kvadrato estas t2, areo de la fonta oklatero estas diferenco inter areoj de la kvadratoj.

## Oklateroj en pluredroj kaj kahelaroj 
## Uzoj de oklateroj 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* okedro, simpla pluredro de ok pintoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Kiel trovi areon de oklatero
* Difino kaj propraĵoj de oklatero kun interaga animacio

Kategorio:Plurlateroj
Rétság

**Rétság** [rEtŝAg] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Rétság, kies centro estas.
eta|maldekstra|Urbodomo de Rétság

## Bazaj informoj 
* Areo: 20&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3040
* Poŝtkodo: 2651
* Telefonprefikso: 35

## Geografio 
Rétság situas sur mildaj deklivoj inter montaroj Börzsöny [borĵonj] kaj Cserhát [ĉerhAt], laŭ Budapeŝto-Vác-Zvolen ĉefvojo, laŭ iama fervojo Diósjenő-Romhány. Diósjenő kaj Romhány troviĝas po 11, Vác 22, Balassagyarmat 24, Budapeŝto 56, Salgótarján 72 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1393 en formo *Réthi Saagh*. En la 16-a jarcento la turkoj okupis la tiaman vilaĝon. En 1726 baroka preĝejo, en la 19-a jarcento klasikisma kastelo konstruiĝis.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Sankta Andreo (Rétság)
* luterana sonoriloturo

## Famuloj 
En Rétság naskiĝis:
* kartografo Lajos Glaser
* kemiisto László Szebellédy.

eta|maldekstra|Preĝejo de Rétság

Retsag
Jean Lambert

**Jean LAMBERT** (naskiĝis la  en Orsett, Essex) estas brita politikistino. Lambert membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Verda Partio de Anglio kaj Kimrio (*Green Party of England and Wales*, respektive *Plaid Werdd Cymru a Lloegr*). Ekde la 1999 ŝi senĉese, dum la tri oficperiodoj, estas eŭropparlamentanino kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

121px|maldekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1950
Alain Lipietz

eta|200px|Alain Lipietz
**Alain LIPIETZ** (naskiĝis la  en Charenton-le-Pont) estas franca inĝeniero, ekonomikisto kaj politikisto.

Li anas la Eŭropan Verdan Partion kaj ties nacian branĉon en Francio, La Verduloj (*Les Verts*). Dum du sinsekvaj oficperiodoj (1999 ĝis 2004 kaj 2004 ĝis 2009) li estis membro de la Eŭropa Parlamento, kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Francio 2004-2009
Kategorio:Verduloj
Verdo-Maldekstro

**GroenLinks** (*esperante*: Verda Maldekstro, mallonge GL) estas ekologia politika partio en Nederlando. 

## Historio 
GroenLinks oficiale ekestis dum la jaro 1990 pro fuzio de kvar maldekstraj partioj:

* Communistische Partij Nederland (Komunisma Partio de Nederlando, CPN – fondita: 1919);
* Evangelische Volkspartij (Evangelia Popolpartio, EVP – fondita: 1981);
* Pacifistisch Socialistische Partij (Pacifisme-Socialista Partio, PSP – fondita: 1958);
* Politieke Partij Radicalen (Politika Partio Radikaluloj, PPR – fondita: 1968).
Esperantisto Hans Bakker estis ĝia sekretario inter 1990-2002.

Jam dum 1989 tiuj partioj kreis balotan blokojn kaj dum la parlamentaj balotoj atingis ses parlamentajn seĝojn. La ĝis nun plej bonan balotan rezulton la partio atingis dum la jaro 1998, atingante dek unu parlamentajn seĝojn kaj subtenon de 7,3 procentoj de la voĉdonantoj. Post la balotoj de 2012 la partio reprezentiĝas per kvar naciaj parlamentanoj. En la Eŭropa Parlamento ĝi post la balotoj de 2014 havas du parlamentantojn.

Post sia fondiĝo, la partio neniam estis membro en registara koalicio. La partio estas partopreninta en iuj regionaj registaroj. En 2016 ĝi estis en la koalicio en Utrecht kaj Groningen.

En 2003 Femke Halsema iĝis partiestro. Dum ŝia gvido la partio, kiu intertempe havas pli ol 20 000 membrojn, ricevis pli maldekstran-liberalan profilon, kaj iom foriris de tradicie ekologiaj politikaj pozicioj. Sur eŭropa nivelo la partio tamen restas stabila membro de la kunligoj de ekologiaj partioj, kaj interalie, kune kun la tiam ekzistanta nederlanda partio De Groenen *(La Verduloj)* membras en la dum 2004 fondita Eŭropa Verda Partio. Jolande Sap iĝis tiam estro, sed retiris sin kiel partia gvidanto en 2010. Bram van Ojik estis la sekva gvidanto.

La nuna partiestro estas Jesse Klaver, kiu fariĝis gvidanto en majo 2015.

## Rezultoj dum parlamentaj balotoj 
* 1989: 4,1% - 6 seĝoj;
* 1994: 3,4% - 5 seĝoj;
* 1998: 7,3% - 11 seĝoj;
* 2002: 7,0% - 10 seĝoj;
* 2003: 5,1% - 8 seĝoj;
* 2006: 4,6% - 7 seĝoj;
* 2010: 6,7% – 10 seĝoj;
* 2012: 2,3% – 4 seĝoj;
* 2017: 9,1% – 14 seĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
(nl) Oficiala retejo de *GroenLinks*

## Referencoj 
Kategorio:Politikaj partioj de Nederlando
Kategorio:Ekologiaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1989
Szécsény

**Szécsény** [sEĉEnj] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Szécsény, kies centro ĝi estas.
eta|maldekstre|Kastelo de Forgách en Szécsény

## Situo 
Szécsény situas en valo de Ipeľ (la rivero preterfluas), laŭ fervojo Balassagyarmat-Ipolytarnóc, laŭ ĉefvojo Balassagyarmat-Salgótarján.

## Historio 
Loko de Szécsény estis loĝata jam dum la neolitiko, bronzepoko kaj ferepoko. En la mezepoko Szécsény havis fortikaĵon, kiun en 1433 la husitoj okupis. Poste ĝis fino de Rákóczi-liberecbatalo sennombre okupis ĝin diversaj armeoj. En 1705 parlamentado okazis apud la komunumo. En 2009 Hungario kaj Slovakio konsentis fari ponton tra la rivero ĉe Szécsény.
eta|

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Metamorfozo de Kristo (Szécsény)
* Luterana preĝejo (Szécsény)
* baroka Kastelo de Szécsény, konata ankaŭ kastelo de Forgách
* Fajroturo (Szécsény) el la 18-a jarcento
* kelkaj restaĵoj el la iama fortikaĵo

## Famuloj 
En Szécsény naskiĝis:
* arkitekto Ármin Hegedűs
* episkopo Benedek Kisdy
* jezuito András Patai
* kuracisto Endre Fejér
* poeto Jenő Komjáthy
* orientalisto Lajos Ágner
* ornitologo Dezső Hegymeghy
* piaristo György Jácint Virág
* politikisto Pál Szontágh
* ĉefepiskopoj György Széchényi kaj Lajos Haynald.
En Szécsény mortis:
* poeto Teréz Ferenczy
* István Szabó (skulptisto, 1927).

## Famaj nomportantoj 
* Andor Szécsény

## Ĝemelurboj 
*  Fiľakovo, Slovakio
*  Šahy, Slovakio
*  Kováčovce, Slovakio
*  Dolná Strehová, Slovakio
*  Warta, Pollando
*  Dorolţ, Rumanio
*  Codevigo, Italio

## Referencoj 
eta|
eta|maldekstre|

Kategorio:Szécsény
Oudewater

Dosiero:Loudspeaker.svg**Oudewater** ()
estas malgranda urbo kaj municipo en la nederlanda provinco Utrecht. Ĝi situas je la elfluejo de la rivereto la Lange Linschoten en la Hollandsche IJssel.

La municipo Oudewater havis 9 984 loĝantojn (je la 1-a de julio 2006) ili loĝas en la urbo Oudewater kaj la vilaĝoj Snelrewaard, Hekendorp kaj Papekop. La urbo Oudewater mem havis 6 670 loĝantojn en (2004). La municipo ankaŭ enhavas la antaŭajn municipojn Hoenkoop kaj Snelrewaard. Oudewater apartenas ekde 1970 al la provinco Utrecht, antaŭ tio ĝi estis parto de Zuid-Holland. La municipo havas areon de 40,17&nbsp;km², de kiu 1&nbsp;km² estas akvo.

Oudewater havas multajn monumentojn. La urba centro, por granda parto, estas "protektata urba vidaĵo", kaj havas 128 komunumajn monumentojn kaj 141 regnajn monumentojn.
Tre konata estas la *Heksenwaag* (Pesilo por sorĉistinoj) kie oni dum la mezepokoj pesis la virinojn por ekscii ĉu ili estis sorĉistinoj. Se jes ili estis forbruligitaj sur ŝtiparo.
eta|maldekstra|260ra|Urba vidaĵo
eta|maldekstra|260ra|Pesilo por sorĉistinoj

## Famuloj 
* Gerard David, fama pentristo

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Utreĥto
Kategorio:Municipoj de Utreĥto
Kategorio:Eksaj municipoj de Sud-Holando
Gérard Onesta

**Gérard Onesta** (naskiĝis la  en Albi) estas franca politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Les Verts. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Gérard Onesta estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). La 20-an de julio 2004 li elektiĝis unu el la 14 vicprezidantoj de la Eŭropa Parlamento.

## Eksteraj ligiloj 
* persona reta paĝaro
* reta paĝo pri la Eŭropa parlamentano (tra la franca al aliaj oficialaj lingvoj de la Eŭropa Unio) 

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Metric

**Metric** estas kanada rokgrupo kreita en 1998 en Novjorko, sed ili nun restas en Toronto. La membrojn estas Emily Haines, Joules Scott-Key, James Shaw kaj Josh Winstead. La unua albumo de Metric, Old World Underground, Where Are You Now, ekvendeblis en 2003.

## Albumoj 
* Grow Up and Blow Away (1999/2001, 2007)
* Old World Underground, Where Are You Now, (2003)
* Live It Out, (2005)

## Eksteraj Ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Kanadaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1998
Vermo

[eta|dekstra|200ra|Vermo de [Anelidoj, genro *Glycera*.]]
[eta|dekstra|200ra|*Paragodius tricuspidatus*, mara [Nematomorpha|nematomorfo]]
[eta|dekstra|200ra|[Raŭpo de *Cossus cossus*]]
[eta|300ra|Manĝotaj vermoj en Polanco, [Meksiko.]]

La vorto **vermo** estas uzata de personoj por aludi diversajn animalojn: anelidoj, platvermoj, nematodoj, raŭpoj, larvoj, ktp., kiuj koincidas je la fakto esti malgrandaj, molaj, longaj kaj kun apenaŭ elstaraj movigaj membroj aŭ tute ne ekzistantaj. Inter la plej konataj estas la tervermoj aŭ lumbriko (ĉirkaŭ 5,500 specioj), apartenantaj al la Oligochaeta de la anelidoj, la askaridoj aŭ intestaj vermoj, membroj de la nematodoj, la tenioj (Platyhelminthes), kaj ankaŭ multaj larvoj de insektoj, kiel la vermoj de la fruktoj, kiuj estas preskaŭ ĉiam raŭpoj (larvoj de dipteroj aŭ de papilioj), aŭ la vermoj kiuj voras la kadavraĵojn, ĝenerale larvoj de muŝoj).

## Vortoj 
La sama koncepto estas esprimata de du kulturaj terminoj (speciale ĉe zoologio). **Verme**, derivata de la latina *vermis*, uzeblas ĉefe en la kunmetaĵo **vermoforma**, per kio oni priskribas ĉion ajn kiu havas formon de vermo. **Helminto**, derivita de la greka ἕλμινθος, uzeblas ĉefe rilate la parazitaj vermoj, kiel en vortoj kiel kontraŭhelminta, kio utilas por kontraŭstari aŭ ataki tiujn parazitajn vermojn, helmintiazo, parazita malsano kaŭzata de vermoj aŭ helmintologio, branĉo de la medicina kaj veterinara zoologioj kiu pristudas la parazitajn vermojn.

## Tipoj de animaloj konsiderataj «vermoj» 
dekstra|250ra|eta|Enfrukta "surprizo"
Pli ol 15 filoj de animaloj, komponitaj kelkaj el nur vermoj kaj kelkaj aliaj kiuj enhavas ankaŭ diversajn vermoformajn speciojn, ekzemple:

* Acanthocephala (vermoj de dorneca kapo)
* Annelida (anelidoj aŭ segmentitaj vermoj)
* Chaetognatha (sagecaj vermoj)
* Gnathostomulida (makzelaj vermoj)
* Nematoda (nematodoj aŭ cilindraj vermoj)
* Nematomorpha
* Nemertea
* Onychophora (velurecaj vermoj)
* Platyhelminthes (platvermoj)
* Sipuncula
* Aliaj askelmintoj

## Vermoj kaj homoj 
Entute temas pri ĉirkaŭ **miliono da specioj**, nur inter la konataj. Ili povas troviĝi tutmonde kaj en ĉiaspeca medio. Kelkaj estas profitaj por la homo ĉar plibonigas la grundon rilate la terkulturadon kaj bonstaton de la vegetaloj. Aliaj estas danĝeraj por la homoj aŭ aliaj bestoj, ĉar povas esti parazitoj. Ĉiukaze multaj el ili estas gravaj por la manĝoĉeno kaj la vivo de aliaj animalaj specoj kaj specioj en siaj respektivaj ekosistemoj.

Multaj el tiuj specioj jam estas formortintaj, pro tio ili estas speciale interesaj al la Paleozoologio.

## Lamarko 
Lamarko konsideris la vermojn kiel **kvara klaso** de organizo de animaloj el la plej simplaj (infuzorioj, polipoj kaj radiuloj) al la plej perfekta (la homo). Li difinis ilin kiel molaj longformaj korpoj, kun jam kompletan intestan kanalon, male al antaŭaj klasoj (paĝo 121).

## Referencoj 
Lamarko (Lamarck), *Filozofio zoologia*, 1809. SAT-Broŝurservo, 1987. Tradukis Valo.

Kategorio:Senvertebruloj
Cornelius Vanderbilt

eta|Cornelius Vanderbilt
**Cornelius VANDERBILT** (originala formo de la familia nomo: Van Der Bilt, Vander Bilt) (27-an de majo 1794 en Port Richmond (hodiaŭ parto de Novjorko) sur Staten Island, Novjorkio; 4-an de januaro 1877 en Novjorko) estis unu el la plej sukcesaj kaj plej riĉaj entreprenistoj de Usono. Oni nomumis lin pro lia posedaĵo de la New York Central Railroad al "Fervoja reĝo" (angle "Railroad King", "Railroad Tycoon"). Cornelius Vanderbilt estis fondinto de la prominenta klano Vanderbilt.

## Biografio 
Vanderbilt naskiĝis kiel kvara infano kaj dua filo de Cornelius kaj Phebe Vanderbilt (nask. Hand). Liaj antaŭuloj venis el komunumo De Bilt el provinco Utrecht, Nederlando. Patro de Vanderbilt estis malriĉa bienulo kaj li poste lukris plusan monon per ŝiptransportaj komercoj en la novjorka haveno.

Vanderbilt forlasis la lernejon en aĝo de 11 jaroj kaj aĉetis - per gepatra helpo - en aĝo de 16 jaroj velŝipon, per kiu li veturservis inter Staten Island kaj Novjorko. Baldaŭ li havis jam malgrandan floton el boatoj. Dum la brita-usona milito de 1812, li prizorgis kelkajn fortikaĵojn de la Usona Armeo per nutraĵoj, proksime al la Novjorka haveno.

Vanderbilt vendis en 1818 siajn boatojn kaj iĝis kapitano de vaporŝipo. Li fondis en 1829 propran vaporŝipan entreprenon kaj en la 1850-aj jaroj posedis jam floton el pli ol 100 ŝipon. La veran sukceson atingis li per la fervojo.

Li certigis por si en 1848 por 12 jaroj per *„American atlantic and pacific ship canal company“* la ekskluzivajn transitajn rajtojn sur la marvojo de San Juan del Norte apud la Kariba marbordo - tiam nomata Greytown -, tra Río San Juan tra Nikaragva lago tra la lando al San Juan del Sur ĉe la Pacifiko. Pli poste li firmigis la entreprenon kiel *„accessory transit company“*. Sed por Vanderbilt sufiĉis la transitaj enspezoj kaj kanalkonstruo (Nikaragva kanalo).

Post la usona enlanda milito, li investis en la elkonstruon de la fervoja reto kaj posedis baldaŭ la plej gravajn fervojajn liniojn de Usono. Li malfermis en 1873 la unuan fervojan ligon inter Novjorko kaj Ĉikago.

Cornelius Vanderbilt donis en 1873 unu milionon da USD por fondi universitaton en Nashville (Universitato Vanderbilt), kiu apartenas nuntempe al elitaj universitatoj de Usono.

La nomo "Vanderbilt" signas kun la nomoj Andrew Carnegie, Rockefeller kaj Charles Morgan (1795 – 1878, fervoja magnato) komencon de nova epoko en usono. Entrepreprenoj de Vanderbilt kaj la sukcesaj borsaj spekuladoj igis lin unu el la plej riĉaj homoj en sia tempo.

## Vidu ankaŭ 
* Familio Vanderbilt

## Literaturo 
Udo Hielscher: Der Pionier. Commodore Cornelius Vanderbilt - Das Finanzgenie der jungen USA, Finanzbuch Verlag 2006, ISBN 978-3898791601.

Kategorio:Usonanoj
Remy de Gourmont

**Remy de GOURMONT** (n. la 4-an de aprilo 1858 en Bazoches-au-Houlme, Orne - m. la 27-an de septembro 1915 en Parizo) estis franca verkisto. Gourmont estis samtempe romanisto, poeto, ĵurnalisto kaj artkritikisto. Li estis proksima al la simbolista movado.

En 1889 de Gourmont estis unu el la simbolismaj poetoj, kiuj fondis la literaturan gazeton **Mercure de France**, al kiu li kontribuis dum dudek kvin jaroj kaj al kiu li estis en kuraĝa ligo. En 1892 li publikigis sian libron *La Latina Mistiko* en kiu li priskribis la poetojn de la kristanaj himnoj kaj la simbolan poezion de la mezepoko. En 1896 li publikigis la "Libron de Maskoj", kiu inkluzivas unuamanan priskribon de la vivo de la simbolismaj poetoj en Parizo.

Inter liaj poeziaj verkoj estas *Litanies de la rose* (1892), *Les Saintes du paradis* (1898), kaj *Divertissements* (1912). Ili evidentigas la grandan intereson, kiun havis la verkisto pri latina literaturo. Liaj verkoj interalie inspiris Joris-Karl Huysmans. Li cetere estis grava literatura kritikisto, kaj pro tio estis admirita de pluraj verkistoj kiel T. S. Eliot kaj Ezra Pound.

## Eksteraj ligiloj 
* Asocio de la amatoroj de Gourmont
* Biografio ĉe Biblio Monde 

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Perdita generacio

***Perdita generacio*** (anglalingve *Lost Generation*) en sociologia senco estas la generacio de naskiĝintoj inter 1883 kaj 1900, la generacio de la junuloj, kiuj plenkreskiĝis dum kaj tuj post la Unua mondmilito.

En literaturo, la termino *Lost Generation* pli specife rilatas al grupo da usonaj literaturaj eminentuloj, kiuj vivis en Parizo kaj aliaj partoj de Eŭropo ekde la fino de la Unua mondmilito ĝis la granda depresio de 1929. Inter notindaj membroj estas Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald, Ezra Pound, Sherwood Anderson kaj John Dos Passos. La esprimo "Perdita generacio" estas kutime atribuita al Gertrude Stein, kaj estis sekve popularigita de Ernest Hemingway en la epigrafo al lia romano *The Sun Also Rises* kaj lia memuaro *A Moveable Feast*.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo "Geniulo", kies ĉefherooj estas reprezentantoj de la perdita generacio)*

Kategorio:Literaturo laŭ skoloj
Kategorio:Aĝismo
Kategorio:Kulturaj generacioj
Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
Carl Schlyter

**Carl SCHLYTER** (naskiĝis la ) estas sveda politikisto. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties sveda branĉo *Miljöpartiet de Gröna*. Dum la oficperiodo de 2004 ĝis 2009 Carl Schlyter estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala persona retpaĝo de Carl Schlyter 

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Heide Rühle

**Heide RÜHLE** (naskiĝis la  en Hajlbrono) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. Dum tri oficperiodoj, inter la jaroj 1999 kaj 2014, Heide Rühle estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).
eta|200px|Heide Rühle (dekstre) kaj sia asistantino Jutta Schönfeld
121px|maldekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 1999-2004
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2004-2009
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Germanio 2009-2014
Kategorio:Verduloj
Elisabeth Schroedter

[eta|dekstra|170px|Elisabeth Schroedter en [Bruselo, 2008]]
**Elisabeth SCHROEDTER** (naskiĝis la 11-an de marto 1959 en Dresdeno) estas germana politikistino. Membro de la Eŭropa Parlamento de 1994 ĝis 2014, ŝi apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA). Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen.

En novembro 2002 ŝi ricevis la germanan Federacian Meritkrucon.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo  
* Elisabeth Schroedter je la retpaĝo de Eŭropa Parlamento

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Alyn Smith

**Alyn SMITH** (naskiĝis la  en Glasgow) estas skota politikisto. Li membras en la Skota Nacia Partio kaj ties tegmenta organizaĵo Eŭropa Libera Alianco. De 2004 ĝis 2019 Alyn Smith estis membro de la Eŭropa Parlamento, en la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).121px|dekstra|frakcia emblemo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo 
* Alyn Smith je la retpaĝo de Eŭropa Parlamento 
* Alyn Smith je la retpaĝo de Skota Nacia Partio  

Kategorio:Skotaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Bart Staes

**Bart STAES** (naskiĝis la  en Izegem) estas flandra politikisto, do venas el la nederlandlingva parto de Belgio. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Groen!. Ekde la jaro 1999 kaj ankaŭ aktuale dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Bart Staes estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Kategorio:Belgaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Naskiĝintoj en 1958
Kategorio:Verduloj
Ĉato

La **ĉato** (*Catha edulis*) estas planto el la familio de  celastracoj (Celastraceae). Ĝi estas kultivata ĉefe en Omano, Jemeno kaj Etiopio.

La planto altas ĝis 20 metroj kaj estas arbusto, kiu havas nedividitajn, dentohavajn foliojn.

## Uzo
**Ĉato** estas ĉiutaga drogo en Jemeno, Etiopio, Somalio kaj Ĝibutio. Oni konsumas la ŝosopintojn kaj junajn foliojn de la ĉata arbusto, kiel malpezan  ekstazigaĵon. Ties efiko estas komparebla kun tiuj de teo kaj kafo. La taga porcio aĉeteblas por ĉ. € 5. La facile ekstaziga, ebriiga efiko de ĉato estas atingebla per daŭra konsumo de freŝaj folioj kaj akvo aŭ alkoholaĵo, kiu lasta estas strikte malpermesita en Jemeno kaj estas aĉetebla nur sur la nigra merkato kiel kontrabandaĵo.

La ĉat-folioj estas formitaj al buloj en la buŝo, kiuj povas atingi eĉ la grandon de tenispilko ĝis vespero.

Dum maĉado de la ĉat-folioj, la efikaĵo ĉatino absorbiĝas tra la buŝa muko.

La efiko similas al tiu de la amfetamino, sed pli malforta kaj samtempe pli eŭforiiga interne. Spite al tio, la konsumantoj elradias letargion ekstere.

## Eksteraj ligiloj 
* Kath (*Catha edulis*), kun foto
* Tradicio pri ĉato en Somalio, (en la franca, kun fotoj)

Kategorio:Drogoj
Kategorio:Celastracoj
Helga Trüpel

**Helga Trüpel** (naskiĝis la  en Moers) estas germana politikistino. Ŝi membras en la Eŭropa Verda Partio kaj en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Helga Trüpel estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).eta|200px|Helga Trüpel

## Eksteraj ligiloj 
* persona reta paĝaro (germanlingva) 

121px|maldekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1958
Tatjana Ždanoka

**Tatjana ŽDANOKA** , , estas latvia politikistino de rusa deveno. Ŝi membras en la nacia partio Por Homaj Rajtoj en Unuiĝinta Latvio, kiu precipe konsistas el ruslingvaj loĝantoj de Rusio kaj estas politike maldekstra. Dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Tatjana Ždanoka estas membro de la Eŭropa Parlamento kaj kiel individuo apartenas al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA) - do ŝia partio ne estas membro de la frakcio.
eta|200ra|Tatjana Ždanoka en 2009

## Eksteraj ligiloj 
* paĝo pri ŝi en la parlamenta paĝaro (ĉi tie en la latva, sed ankaŭ havebla en 21 aliaj lingvoj)

121ra|maldekstra|eta|frakcia emblemo

Kategorio:Latvaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Altaĵo Mortinto

La **Altaĵo Mortinto** estas la plej fama altaĵo de Agŭaskaljentes, ne longe for de Agŭaskalienteso urbo.

Ĉi tiu altaĵo estas renoma pro ĝia belegaj sunsubiroj, precipe dum Septembro ĝis Novembro.

Ankaŭ estas populara loko por sportistoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Cerro del muerto  (hispane)

Kategorio:Agŭaskaljentes
Kategorio:Montoj en Meksiko
Turacoena

***Turacoena*** estas eta genro de birdoj de la familio de Kolombedoj, kiu enhavas ankaŭ kolombojn kaj turtojn. Tiu ĉi inkludas nur 3 speciojn kiuj estas endemioj en Indonezio kaj estas iom endanĝeritaj pro perdo de medio en humidaj arbaroj.

* Blankvizaĝa kukolkolombo, *Turacoena manadensis*
* Sulaa kukolkolombo, * Turacoena sulaensis*
* Nigra kukolkolombo, * Turacoena modesta*

La genro estis enkondukita en 1854 fare de la franca natursciencisto Charles Lucien Bonaparte. La tipa specio estas la Blankvizaĝa kukolkolombo (*Turacoena manadensis*). La nomo *Turacoena* kombinas la genronomon *Turacus* enkondukitan de la franca natursciencisto Georges Cuvier en 1800 kaj la radikon de la Antikva greka *oinas* kun la signifo "kolombo".

## Referencoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Endemiismoj
Turtur

***Turtur*** aŭ turturoj estas eta genro de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu enhavas ankaŭ kolombojn kaj turtojn. Tiuj estas indiĝenaj de Sub-Sahara Afriko kaj formas parton de arbarkolomboj aŭ arbarturtoj. Ĝi inkludas 5 speciojn:

* Smeraldmakula arbarkolombo, * Turtur chalcospilos*, orienta kah suda Afriko. 
* Nigrabeka arbarkolombo, * Turtur abyssinicus*, Afriko ĝuste sude de Sahara Dezerto. 
* Blumakula arbarkolombo, * Turtur afer*, Afriko sude de Sahelo.
* Tamburina arbarkolombo, *Turtur tympanistria*, el Senegalo oriente ĝis Etiopio kaj Kenjo kaj suden tra orienta Afriko ĝis sudorienta Sudafriko 
* Blukapa arbarkolombo, *Turtur brehmeri*, Afrika tropika pluvarbaro. 

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nalua lingvo

La **nalua lingvo** (Naluo) estas afrika lingvo parolata en Gvineo (nord-okcidenta parto) kaj ankaŭ en Gvineo-Bisaŭo. Laŭ la Ethnologue.com ĝin parolas ĉirkaŭ 13.000 homoj en Gvineo kaj entute ch. 21.150 homoj. La lingvo apartenas al la Niĝerkonga lingvaro kaj ene al la Atlantik-Kongo lingvoj. La parolantoj ofte ankaŭ parolas la susuan lingvon. La ISO estas: ISO 639-3: naj

Kategorio:Lingvoj de Afriko
Graptolito

300px|eta|dekstra|*Tetragraptus fruticosus*, malkaŝita en Aŭstralio
300px|eta|dekstra|*Spirograptus spiralis*, kvazaŭ en lerneja ardezo

**Graptolito**, aŭ **graptolitedoj** laŭ la klado, estas animaloj studataj de la Paleozoologio inter la Senvertebruloj. Ili estas fosilioj troveblaj tutmonde. Ĝi utilas por datigi kuŝejojn de la epoko Paleozoiko. Ĝi estas formortintaj specioj.

## Priskribo 
La vorto "graptolito" signifas laŭvorte el la greka "ŝtono kun skribaĵo", ĉar kelkaj ardezoj de la Paleozoiko. Tiu ardezoj similas al lernejaj ardezoj sur kiu iu infano estus skribinta aŭ desegninta geometrikaĵojn, fakte ili aspektas kvazaŭ nehoma skribaĵo. La supozataj "literoj" estas fakte kelkmilimetraj restaĵoj de animaloj kun formo de folioj de foliaro aŭ branĉo, bretaro, dentaro, segilo, ktp., foje spiralaj foje kurbaj foje branĉataj. Tiuj restaĵoj konsistas el ĥitino. Temas pri **koloniaj organismoj** kiuj disvolviĝas el unu embrio, sed kiuj restas interkonektitaj laŭ komuna akso.

Kelkaj el ili estis surfunde vivintaj kolonioj kaj kelkaj kreskis kun algoj kiuj vivis libere en la maro. La plej evoluintaj posedis vezikojn por ŝvebi en la akvo.

## Taksonomio 
Dumlonge la sciencistoj lokigis la graptolitojn ene de la zoologia sistemo apud la koraloj, ĉar ambaŭ estas (aŭ estis respektive) kaj **koloniaj kaj primitivaj animaloj**. Tamen la pola paleontologo W. Kozlowski pruvis, ke la akso de la graptolitoj estas fakte indikilo de malproksima parenceco inter graptolitoj kaj vertebruloj, ĉar tiu akso sufiĉe similas al spin-kordo laŭ strukturo kaj laŭ funkcio. Pro tio ili havus pli superan lokon ol koraloj kaj pli proksiman al vertebruloj.

## Tipoj 
Tipoj de graptolitoj estas jenaj:
* *Camaroidea*
* *Crustoidea*
* *Dendroidea*
* *Graptoloidea*
* *Stolonoidea*
* *Tuboidea*

## Referencoj 
Endre Dudich, "Ĉu vi konas la Teron? Ĉapitroj el la geologiaj sciencoj", Scienca Eldona Centro de UEA, Budapest, 1983.

Kategorio:Paleozoologio
Kategorio:Zoologio
Kategorio:Paleontologio
Esperanta seminario en Wanda

**Esperanta Seminario en Wanda** okazis en urbo Wanda, Argentino, de la 2-a ĝis la 5-a de novembro 2006. "Esperanta Seminario - Pollando, la patrujo de Ludoviko Zamenhof. Tra la spuroj de la pola enmigrado en Wanda" estis la tuta nomo de la seminario.

Temis pri seminario pri la polaj kulturo, lingvo kaj enmigrado en Wanda, kiu kunigis plurajn homojn el diversaj lokoj per Esperanto. En ĝi partoprenis senpage homoj de kvar landoj: Argentino (13), Brazilo (15), Pollando (1) kaj Urugvajo (1) kun prezentadoj, prelegoj, ekskursoj kaj babilado.

La iniciato naskiĝis en la menso de la pola junulino Agnieszka Machota, kiu gvidas lecionojn pri pola lingvo en la urbo Wanda, nome de la pola registaro. Ŝi partoprenis en la Brazila Kongreso de Esperanto en Campinas, Brazilo, en julio de 2006, kiam ŝi konis amason da homoj scivolaj pri la  slava lando. En tiu momento naskiĝis la volo fari en Wanda tian eventon. Io por montri la polan kulturon, la polan lingvon, la polan enmigradon en la regiono, la naturaj beloj de la nordoriento de Argentino kaj ĉefe por kunigi la esperantistaron de la najbaraj landoj en Sudameriko. La ĉefan laboron de organizado faris la Brazila Esperantista Junulara Organizo.

## Eksteraj ligiloj 
http://bejo.esperanto.org.br/pola/eo/index.html

Kategorio:Esperanto-movado en Argentino
Pásztó

**Pásztó** [pAstO] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Pásztó, kies administra centro estas.
eta|maldekstre|Preĝejo en Pásztó

## Situo 
Pásztó situas en valo de Zagyva, laŭ fervojo kaj ĉefvojo Hatvan-Slovakio. Tiu valo estas strategia vojo al nordo. Salgótarján troviĝas 27, Gyöngyös 28, Hatvan 32, Budapeŝto 83 km.
eta|dekstra|Klostro en Pásztó

## Historio 
En 1190 oni fondis klostron. La komunumo iĝis kampurbo en 1298. La turkoj detruis la urbeton. En 1715 nova klostro, en 1867 fervojo al Budapeŝto konstruiĝis. Inter 1950-1983 la urbeto estis distriktejo kaj urbiĝis en 1984. Sur la sudaj deklivoj oni kultivas vinberon.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa Preĝejo Sankta Laŭrenco (Pásztó)
* Kapelo Sankta Spirito (Pásztó)
* Preĝejo Mario Magdaleno (Pásztó)
* termala banejo

## Famuloj 
En Pásztó naskiĝis:
* astronomo Pál Tittel
* István Kozma (futbalisto)
* filozofihistoriisto László Kisbali
* grafikisto Kálmán Csohány
* instruisto István Homor
* ĵurnalisto József Keszler
* kuracisto Gyöngyi Szabó
* politikisto Andrea Katalin Jancsó
* reĝisoro Ibolya Fekete.
En Pásztó mortis:
* muzikhistoriisto Benjámin Rajeczky.

## Ĝemelurboj 
*  Ruffec, Francio


Kategorio:Vinvilaĝoj
Kategorio:Banlokoj
Cem Özdemir

**Cem ÖZDEMIR**  (naskiĝis la  en Bad Urach) estas germana politikisto de turka deveno. Li membras en la Eŭropa Verda Partio kaj (ekde la jaro 1981) en ties nacia branĉo Bündnis 90/Die Grünen. De 1994 ĝis 2002 kaj de 2013 ĝis 2025 li estis membro de la germana parlamento Bundestag. Intertempe, dum la oficperiodo 2004 ĝis 2009, Cem Özdemir estis membro de la Eŭropa Parlamento kaj apartenis al la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco (Verduloj/ELA).

Ekde  ĝis januaro 2018 Özdemir estis - kune kun Claudia Roth - prezidanto de la germanaj verduloj. Li estas la unua enmigrantido en Germanio, kiu atingis la prezidantecon de germana partio. Ekde decembro 2021 ĝis majo 2025 li kadre de la nacia ministraro de Olaf Scholz estis federacia ministro pri nutrado kaj agrokulturo, kaj ekde novembro 2024 ĝis majo 2025 ankaŭ estis germana ministro pri eduko kaj esploro.

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* retejo de la ĝermana verdula partio () 

121px|maldekstra|frakcia emblemo

Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento
Kategorio:Ministraro de Olaf Scholz
Kategorio:Verduloj
Ferenc Balázs

**BALÁZS Ferenc** (balaĵ) estis rumanuja hungara unitariisma pastro, verkisto, sociologo naskita en Kolozsvár la 24-a de oktobro 1901 kaj mortinta en Turda la 22-an de majo 1937.

## Biografio 
Ferenc Balázs estis unitarisma kolegiano en Kluĵo, poste per stipendio li pristudis kvar jarojn teologion en Oxford kaj Berkeley (1923-27). Li travojaĝis Nord-Amerikon kaj Azion. Li renkontiĝis kun Rabindranath Tagore kaj Mahatma Gandhi. Kelktempe li instruis en Cristuru Secuiesc kaj fine li fariĝis pastro en Cheia. Laŭ siaj spertoj en Danujo li fondis agrikulturan kooperativon. Li estis unu el iniciintoj de vilaĝesplorado.

## Ĉefaj verkoj 
* *Bejárom a kerek világot* (vojaĝverko, Kolozsvár, 1929);
* *A rög alatt* (aŭtobiografio, Torda, 1936);
* *Zöld árvíz* (romano, Kolozsvár, 1936 kaj Bp., 1937).

## Bibliografio 
* Mikó Imre, Kicsi Antal, Horváth Sz. István: *Balázs Ferenc*. Monográfia (Kriterion Könyvkiadó, Bukarest, 1983)

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
5-hiperkubo

{{Hiperpluredro
| nomo=5-hiperkubo
| bildo=Penteract graph.svg
| bildo-priskribo=Grafeo de verticoj kaj lateroj
| speco = Regula 5-hiperpluredro
| speco1 = Hiperkubo
| Schl={4,3,3,3}
| CD=(o)4oImage:CDW_3b.pngoImage:CDW_3b.pngoImage:CDW_3b.pngo
| 4h=10 4-hiperkuboj
| ĉeloj=40 kuboj
| edroj=80 kvadratoj
| lateroj=80
| verticoj=32
| vfiguro=Kvinĉelo
| grupo=B5, [3,3,3,4]
| duala=5-kruco-hiperpluredro
| propraĵoj=konveksa
}}
En geometrio, **5-hiperkubo** estas regula 5-hiperpluredro, kvin-dimensia hiperkubo kun 32 verticoj, 80 lateroj, 80 kvadrataj edroj, 40 kubaj ĉeloj, kaj 10 4-hiperkubaj 4-hiperĉeloj.

Ĝi povas ankaŭ nomiĝi **regula 10-5-hiperpluredro**, ĉar ĝi estas regula, 5-dimensia kaj konsistas el 10 facetoj.

Ĝi estas parto de malfinia hiperpluredra familio de hiperkuboj. La duala hiperpluredro de 5-hiperkubo estas 5-kruco-hiperpluredro, kiu estas ero de la alia malfinia hiperpluredra familio de kruco-hiperpluredroj.

Se apliki *alternadan* operacion al 5-hiperkubo, do forviŝi alternajn verticojn de la 5-hiperkubo, rezultiĝas uniforma hiperpluredro, e5 hiperpluredro, kiu estas ero de malfinia hiperpluredra familio de la duonverticaj hiperkuboj.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj de verticoj de 5-hiperkubo centrita je la fonto kun latera longo 2 estas
: (±1,±1,±1,±1,±1)
kaj la eno de ĝi konsistas el ĉiuj punktoj (x0, x1, x2, x3, x4) tiaj ke -1 i =5)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Multdimensia glosaro: hiperkubo de Garrett Jones

Kategorio:Hiperpluredroj
Duedro

{{Hiperpluredro
| nomo=Regula duedro
| nomo1=Aro de regulaj *p*-lateraj duedroj
| bildo=Hexagonal dihedron.png
| bildo-priskribo=Seslatera duedro kiel kahelaro de sfero
| speco=Regula pluredroaŭ sfera kahelaro
| edroj=2 *p*-lateroj
| lateroj=p
| verticoj=p
| Schl={p,2}
| vfiguro=p2
| CD=(o)po2o
| Wythoff=2 &#124; p 2
| grupo=Duedra simetrio D*p*h
| duala=Duvertica pluredro
}}
En geometrio, **duedro** estas pluredro, konsistanata el du plurlateraj edroj kiu havas la saman aron de lateroj. Ĝi estas degenera se ĝiaj edroj estas ebenaj.

*Regula duedro* enhavas du regulajn plurlaterojn kaj ĝia simbolo de Schläfli estas {*n*, 2}.

La duala de *n*-latera duedro estas la *n*-latera duvertica pluredro, kie *n* dulateraj edroj (komunigi, parto) du verticoj.

## Kiel pluredro 
Duedro povas esti konsiderata kiel degenera prismo konsistanta de du (ebenaj) *n*-lateraj plurlateroj koneksaj "dorso-al-dorso", tiel ke la rezultanta objekto ne havas profundon.

Laterotranĉa operacio sur regula duedro {*n*,2} konvertas ĝin en *n*-prismon (4.4.*n*).

Lateroverticotranĉa (entutotranĉa) operacio sur regula duedro {*n*,2} konvertas ĝin en *(2n)*-prismon (4.4.2*n*).

## Kiel kahelaro sur sfero 
Kiel kahelaro sur sfero, *duedro* povas ekzisti kiel nedegenera formo, kun du *n*-lateraj edroj, ĉiu el kiuj okupas duonon de la sfero, kaj la verticoj kuŝas ĉiuj en unu ĉefcirklo. Ĝi estas *regula* se la verticoj estas egale spacitaj.

## Duverticaj pluredroj kiel regulaj pluredroj 
Por regula pluredro kies simbolo de Schläfli estas {*m*, *n*}, la kvanto de plurlateraj edroj estas
:N_2=\frac{4n}{2m+2n-mn}.

La platonaj solidoj sciataj ekde antikveco estas la nuraj entjeraj solvaĵoj por *m* ≥ 3 kaj *n* ≥ 3. La limigo *n* ≥ 3 signifas ke ĉe ĉiu vertico devas kuniĝi almenaŭ tri plurlateraj edroj.

Kiam pluredroj estas konsiderantaj kiel kahelaroj sur sfero, ĉi tiu limigo povas esti malstreĉiĝita. Permesante valoron *n* = 2 oni ricevas la novan malfinian familion de regulaj pluredroj, kiu estas la duedroj. Sur sfero, la pluredro {*m*, 2} estas prezentata kiel du *m*-lateroj, ĉiu el kiuj okupas duonon de la sfero.

Malstreĉiĝo *m* = 2 ĉi tie rezultigas duvertican pluredron.

La pluredro {2,2} estas mem-duala, kaj estas samtempe duvertica pluredro kaj duedro.

## Duhiperĉelo 
**Duhiperĉelo** estas hiperpluredro, multdimensia analogo de 3-dimensia duedro, kun Simbolo de Schläfli {*p*,2,...,2}. Ĝi havas du facetojn kiuj komunigas ĉiujn krestojn.

## Vidu ankaŭ 
* Dulatero
* Duvertica pluredro

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regular Polytopes* - *Regulaj hiperpluredroj*, 3-a. red., Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-61480-8

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Pluredroj
Kategorio:Kahelaroj
Mandinka lingvo

La **mandinka lingvo** (''Mandi'nka kango,* *لغة مندنكا'') estas afrika lingvo, ofte klasita kiel apartenanta al la Niĝerkonga lingvaro. Ĝi estas branĉo de la mandea lingvaro, parolita de la mandinkoj, kaj estas parolata de ĉirkaŭ 606.000 homoj en la sudorienta parto kaj sudcentra parto (regiono Kazamanco) de Senegalo, kie ĝi estas oficiala lingvo. Krome ĝin parolas ĉirkaŭ 453.000 homoj en Gambio kaj ĉirkaŭ 154.000 homoj en Gvineo-Bisaŭo. En meza Gambio ĝi estas la ĉefa lingvo: ĉirkaŭ 45% de gambianoj parolas la mandinkan kiel gepatran lingvon kaj 25% de gambianoj parolas la mandinkan kiel duan lingvon.

La mandinka apartenas al la mandinga branĉo de la mandea lingvaro, do ĝi estas simila al la bambara kaj aliaj maninkaj lingvoj. En la plimulto de la lokoj kie ĝi estas parolita, ĝi estas tona lingvo kun du tonoj: Alta kaj basa.

## Skribsistemo 
Ambaŭ la latina kaj la araba alfabetoj estas uzataj por skribi la mandinkan. La unua estas la oficiala, sed la dua estas pli vaste uzita kaj pli antikva. Ankaŭ la intermandea skribsistemo N'Ko, la nokoa, elpensita en 1949, estas ofte uzita en la nordoriento de Gvineo kaj en limaj komunumoj en Ebur-Bordo kaj Malio.

En la latina alfabeto, c estas /t͡ʃ/; ŋ, /ŋ/; kaj ñ, /ɲ/. La literoj v, x, z kaj q ne estas uzitaj. La vokaloj estas samaj kiel en Esperanto kaj duobliĝas por indiki longecon aŭ por distingigi vortojn kiuj estas samsonaj.

En la araba alfabeto oni ne uzas kromajn literojn (aparte ol, malofte, kroman vokalmarkon por *e*), sed kelkaj literoj estas elparolitaj malsame ol en la araba.

## Eksteraj ligiloj 
Informretejo pri la madinka en 9 diversaj lingvoj (mankas Esperanto)

Kanto en la madinka lingvo, YouTube

## Referencoj 
Kategorio:Lingvoj de Afriko
Kategorio:Mandea lingvaro
George Habash

**George HABAŜ** [ĝorĝ habaŝ] (n. 2-an de aŭgusto 1926, m. 26-an de januaro 2008) estis la kreanto de la Popola Fronto por la Liberigo de Palestino. Li naskiĝis en la urbo Lod, kiu nuntempe troviĝas en Israelo, kaj li venis de familio de arabaj kristanaj komercistoj. Li mortis en Amano kie li vivis de pluraj jaroj.

Lia familio perdis ĝian domon en Lod dum la araba-israela milito en 1948, kaj ili devis forlasi sian teron. Habash studis medicinon en la prestiĝa Usona Universitato de Bejruto, kaj poste aktiviĝis en politiko. En 1967, li kreis la Popolan Fronton por Liberigo de Palestino, komunisman organizaĵon kies celo estis batali kontraŭ Israelo en iu ajn maniero ebla. Habash gvidis la organizaĵon ĝis la okdekaj jaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Palestinaj politikaj organizoj

Kategorio:Palestino
Duvertica pluredro

{{Hiperpluredro
| nomo=Regula duvertica pluredro
| nomo1=Aro de regulaj *q*-lateraj duverticaj pluredroj
| bildo=Hexagonal hosohedron.png
| bildo-priskribo=Seslatera duvertica pluredro kiel kahelaro de sfero
| speco=Regula pluredroaŭ sfera kahelaro
| edroj=q dulateroj
| lateroj=q
| verticoj=2
| Schl={2,*q*}
| vfiguro=2q
| CD=(o)Image:CDW_2.pngoqo
| Wythoff=q &#124; 2 2
| grupo=Duedra simetrio D*q*h
| duala=Duedro
}}
[eta|Ĉi tiu [plaĝa pilko aspektas preskaŭ
kiel duvertica pluredro kun ses edroj. Por plena estado kiel duvertica pluredro necesas forigi la du blankajn cirkletojn.]]
eta|Kvarlatera duvertica pluredro kiel kahelaro de sfero
En geometrio, *n*-latera **duvertica pluredro** estas pluredro, konsistanata el *n* dulateraj edroj kiu havas la samajn du verticojn.

En eŭklida spaco ĉiuj lateroj koincidas kaj ĝi estas degenera.

Sed ĝi povas esti nedegenera estante konsiderata kiel kahelaro de sfero konsistanta el lunoj sur sfero, tia ke ĉiu luno komunigas la samajn du verticojn.

**Regula duvertica pluredro** estas tiu kun ĉiuj edroj egalaj. Ĝia simbolo de Schläfli estas {2, *n*}.

## Duverticaj pluredroj kiel regulaj pluredroj 
Por regula pluredro kies simbolo de Schläfli estas {*m*, *n*}, la kvanto de plurlateraj edroj estas
:N_2=\frac{4n}{2m+2n-mn}.

La platonaj solidoj sciataj ekde antikveco estas la nuraj entjeraj solvaĵoj por *m* ≥ 3 kaj *n* ≥ 3. La limigo *m* ≥ 3 signifas ke la ĉiu plurlatera edro devas havi almenaŭ tri laterojn.

Kiam pluredroj estas konsiderantaj kiel kahelaroj sur sfero, ĉi tiu limigo povas esti malstreĉiĝita, pro tio ke dulateroj povas esti prezentitaj kiel sferaj lunoj, havante ne-nulan areon. Permesante valoron *m* = 2 oni ricevas la novan malfinian familion de regulaj pluredroj, kiu estas la duverticaj pluredroj. Sur sfero, la pluredro {2, *n*} estas prezentata kiel *n* limtuŝantaj lunoj, kun enaj anguloj de *2π/n*. Ĉiuj ĉi tiuj lunoj komunigas du komunajn verticojn.

Malstreĉiĝo *n* = 2 ĉi tie rezultigas duedron.

## Derivitaj pluredroj 
La duala de la n-latera duvertica pluredro {2, *n*} estas la *n*-latera duedro, {*n*, 2}. La pluredro {2,2} estas mem-duala, kaj estas samtempe duvertica pluredro kaj duedro.

Duvertica pluredro povas esti modifita en la sama maniero kiel la aliaj pluredroj al produkti senpintigita variado. La senpintigita *n*-latera duvertica pluredro estas *n*-latera prismo.

## Duvertica hiperpluredro 
**Duvertica hiperpluredro** estas hiperpluredro, multdimensia analogo de 3-dimensia duvertica pluredro. Simbolo de Schläfli de duvertica hiperpluredro estas {2,...,2,*q*}. Duvertica hiperpluredro havas du verticojn.

La du-dimensia duvertica hiperpluredro estas dulatero {2}.

## Vidu ankaŭ 
* Dulatero
* Duedro

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regular Polytopes* - *Regulaj hiperpluredroj*, 3-a. red., Dover Publications, 1973. ISBN 0-486-61480-8

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Pluredroj
Kategorio:Kahelaroj
Slovenské Ďarmoty

**Slovenské Ďarmoty** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Veľký Krtíš, laŭ dekstra bordo de Ipeľ. La hungaroj nomis la vilaĝon *Tótgyarmat*.

## Historio 
La komunumo estas resturbo de Balassagyarmat, kiu dum la historio etendiĝis en ambaŭ riverobordoj. En 1919 la ĉeĥa armeo okupis parton de la urbo, sed la hungaroj kontraŭstaris en la maldekstra urboparto, kiu estas la pli granda kaj tie funkciis la oficejoj. La ponto iĝis limtrapasejo inter 1920-2007. Inter 1938-1945 la urbo denove unuiĝis, ĉar Hungario rericevis la restaĵon.  La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Ekde 2008 la regiono apartenas al interna parto de Eŭropa Unio, la ŝtatlimo ĉesis.

## Famuloj 
* József Gábor (operkantisto)

Kategorio:Municipoj en distrikto Veľký Krtíš
Fajroturo

eta|dekstra|45 m-ojn alta fajroturo en Szatmárnémeti
La **fajroturo** estis tia turo en la historio, el kies supro gardanto rigardis, ĉu estas fajro.

Ekzemple en:
*Sopron simbolo de la urbo
*Veszprém
*Szécsény
*Lovasberény
*Nyírbátor
*Szatmárnémeti
Ili funkciis en urboj. Precipe en vilaĝoj oni uzis la preĝejturojn, plej ofte oni faris en la supro ĉirkaŭan trotuaron.

## Persa fajroturo
La malnovaj persoj faris tion por sanktejo, tie ili adoris la fajron.


Kategorio:Tipoj de konstruaĵoj
Bátonyterenye

**Bátonyterenye** [bAtonjterenje] estas urbo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Nógrád, en Distrikto Bátonyterenye, kies centro estas.
eta|maldekstre|Nova urbodomo de Bátonyterenye

## Geografio 
Bátonyterenye situas en valo de Zagyva, laŭ fervojo kaj ĉefvojo Hatvan-Slovakio. Tiu valo estas strategia vojo al nordo. Budapeŝto estas 100 km-ojn for.

## Historio 
En loko de la urbo dum la historio troviĝis 4 vilaĝoj: Nagybátony, Kisterenye, Maconka kaj Szúpatak, kiuj unuiĝis en 1984 kaj urbiĝis en 1989. Inter 1860-1992 karbonminejo funkciis. Precipe en la socialisma erao ankaŭ industrio kreskis. Post ĉeso de la minado ĉesis ankaŭ la industrio.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas la baroka Kastelo de Bátonyterenye aŭ kastelo de "Gyürky-Solymossy" [djurki-ŝojmoŝi] kune kun parko, baroka katolika preĝejo, en *Maconka* romanika Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Bátonyterenye), en Kisterenye Preĝejo Sankta Stefano (Kisterenye), en *Szúpatak* luterana preĝejo.

## Famuloj 
En Kisterenye naskiĝis:
* tablotenisisto Elemér Gyetvai
* verkisto Lajos Abonyi.

## Referencoj 
eta|maldekstre|Luterana kirko en Bátonyterenye
eta|maldekstre|Preĝejo de Stefano la 1-a (Hungario) (Bátonyterenye)