Takrolimuso

{{Informkesto kemia substanco
| Struktura formulo                = 200px
| Kristala sistemo                 = 
| Kristala strukturo               =
| Struktura noto                   = 
| Kristala spacgrupo               = 
| Strukturaj parametroj            = 
| Koordinaj nombroj                = 
| Nomo                             = Takrolimuso
| IUPAK-nomo                       = (3S,4R,5S,8R,9E,12S,14S,15R,16S,18R,26aS)-8-allyl-5,6,8,11,12,13,14,15,16,17,18,19,24,25,26,26a-hexadecahydro-5,19-dihydroxy-3-{(E)-2-[(1R,3R,4R)-4-hydroxy-3-methylcyclohexyl]-1-methylvinyl}-14,16-dimethoxy-4,10,12,18-tetramethyl-15,19-epoxy-3H-pyrido[2,1-c] [1,4]oxaazacyclotricosane-1,7,20,21(4H,23H)-tetrone
| MeSH-nomo                        = Tacrolimus
| CAS-numero                       = FK-506, fujimycin
| RTECS                            =
| SMILES                           = C=CC[C@@H]1/C=C(\C)C[C@H](C)C[C@H](OC)[C@H]2O[C@@](O)(C(=O)C(=O)N3CCCC[C@H]3C(=O)O[C@H](/C(C)=C/[C@@H]3CC[C@@H](O)[C@H](OC)C3)[C@H](C)[C@@H](O)CC1=O)[C@H](C)C[C@@H]2OC
| ChemSpiderID                     = 4447449
| EINECS                           =
| PubChem                          = 445643
| Alternativa(j) nomo(j)           = FK-506, fujimycin
| Mallongigoj                      =C44H69NO12
| Kemia formulo                    = C44H69NO12
| Komuna nomo                      = 
| Komercaj nomoj                   = Prograf, Advagraf, Protopic, Envarsus, aliaj
| Substanca klaso                  = inhibantoj de kalcineŭrino
| Efikomekanismo                   = 
| Priskribo                        = 
| Molara maso                      = 804.031 g mol−1
| Fazo de materio                  = 
| Denseco                          = 
| Viskozeco                        =
| Fandopunkto                      = 
| Frostopunkto                     = 
| Bolpunkto                        = 
| Ekflama temperaturo              = 
| Vaporpremo                       = 
| Acideco (pKa)                   = 
| Bazeco (pKb)                   = 
| Solveblo                         = 
| Odoro                         =
| Gusto                         =
| Elektra dupolusa momento         = 
| Elektra konduktivo               = 
| Refrakta indico                  =
| Fonto                            =  
| Danĝerosimboloj                 = 
| R(iskoindikoj)                   = 
| S(ekurecoindikoj)                = 
| Maksimuma laborloka koncentraĵo = 
| Mortiga dozo (LD50)              = 
| Akvodanĝeriga klaso             = 
| Globala varmiga potencialo       =
| Radioaktiva                      = 
| Entalpio                         = 
}}
**Takrolimuso** (komerca marko **Prograf** ka) estas antibiotiko-makrolido, eligita de japanaj esploristoj meze de la 1980-aj jaroj el bakterio Streptomyces tsukubensis. Ĝi estas uzata kiel elektema imunosubpremilo.

## Historio 
Takrolimuso iĝis la dua (post ciklosporino) inhibanto de kalcineŭrino, aprobita por kuracado de aŭtoimunaj malsanoj. Ĝi havas iom malsaman toksan profilon, kio ebligas uzi ĝin ĉe pacientoj kun certaj riskofaktoroj.

Origine ĝi estis uzata je transplantado, ekde komenco de la 1990-aj jaroj ankaŭ por kuracado de nefroza sindromo ĉe plenkreskuloj, poste ĉe la infanoj. Aktuale ĝi, same kiel ciklosporino, estas konsiderata kuracilo de la unua linio dum terapio de la nefroza sindromo, inkluzive kaze de ties tipoj refraktaj al glukokortikoidoj aŭ se haveblas kontraŭindicoj rilate glukokortikoidojn (kaze de diabeto, mensaj perturboj, grava ostoporozo).

## Mekanismo 
Takrolimuso kaŭzas imunosubpreman efikon, inhibante kalcineŭrinon kaj tiel preventante aktivigon de la T-ĉeloj, kies aktivigo ludas ŝlosilan rolon je patogenezo de la aŭtoimunaj malsanoj reŭmata artrito, lupuso kun renaj damaĝoj, miastenio, por kies kuracado ĝi estas la preferata kuracilo. 

Post penetri la ĉelon, takrolimuso formas aktivan komplekson kun FK-506-liganta proteino 12.

Ĝi kupliĝas al citoplasma proteino ciklofilino, formante aktivan komplekson, kiu inhibas kalcineŭrinon — enzimon, reguligatan per kalcio en imuno-kompetentaj ĉeloj. Kalcineŭrino perdas eblecon malfosforiladi en la citosolo de T-helpantoj (CD4+ de T-limfocito) transskriban nuklean faktoron NF-AT, kiu ne povas translokiĝi al la nukleo kaj ebligi transskribon de la genoj de citokinoj de interleŭkinoj 2, 3, 4, 5, faktoro de tumora nekrozo (TNFα), interferono γ. Speciale gravas la efiko kaŭzita de subpremado de la interleŭkino 2, kies nivelo altiĝas kaze de proteinurio kaj normaliĝas kaze de remito de la nefroza sindromo. Krome la inhibado de esprimiĝo de la interleŭkino 2 kaŭzas subpremon de aktivado de B-limfocitoj, sekve de kio malaltiĝas produktado de la antikorpoj. Do okazas subpremado samtempe de la hista kaj humora imunecoj.

La pinta koncentriĝo je la sango okazas post 1 ĝis 8 horoj. La substanco estas lipofila kaj vaste distribuiĝas. 99% de takrolimuso kupliĝas al proteinoj en sangoplasmo. Takrolimuso metaboliĝas en la hepato per fermentoj CYP3A (citokromo P4503A). P-glikoproteino preventas alsorbadon de la kuracilo je la intestaro, stimulante ĝian forfluon al intesta kavo, de kie ĝi foriras kun galo. Koncentriĝo de takrolimuso je la sango grave dependas de la fermentoj CYP3A5 (citokromo P4503A5). Pli ol 50 esploroj montris ke ĉe la pacientoj, trapasintaj transplantadon, genesprimiloj CYP3A5 servas kiel neintensaj interaj metaboliloj, do pacientoj kun alelo *1, ekzemple genotipo CYP3A5*1/*1 aŭ CYP3A5*1/*3), havas oble pli malaltajn minimumajn koncentriĝojn de takrolimuso (konsiderante la dozon) kompare al ne-genesprimiloj CYP3A5, kiuj estas malfortaj metaboliloj (ekzemple genotipo CYP3A5*3/*3).

## Terapio 
Takrolimuso kombine kun ciklofosfamido kaj Mycophenolate mofetil ofte estas uzata por kuracado de malsanuloj kun lupusa nefrito. Kombino de takrolimuso kun aliaj kuraciloj ebligas malaltigi dozojn de ĉiuj komponantoj de la terapio, kuracile kaŭzitajn damaĝojn de la organoj kaj riskojn de infektiĝo. Pluraj klinikaj esploroj montris ke terapio, kombinanta takrolimuson kun ciklofosfamido kaj Mycophenolate mofetil grave influas la renojn de la pacientoj kun lupusa nefrito, kiuj antaŭe ne reagis al monoterapio per tiuj ĉi kuraciloj. Takrolimuso estas aprobita por kuracado de lupusa nefrito en Japanio kaj aliaj landoj de Azio.

Usona Societo de Transplantado rekomendas uzi takrolimuson dum gravedo de la ricevantoj de la transplantaĵoj. Eŭropaj rekomendoj pri avangarda praktiko ankaŭ mencias ke gravedulinoj, ricevintaj renan transplantaĵon, povas plu uzi takrolimuson, glukokortikoidojn kaj azatioprinon. Takrolimuso akcepteblas ankaŭ dum mamnutrado. 

## Vidu ankaŭ 
* Ciklosporino

## Referencoj 
Kategorio:Imunosubpremiloj
Kategorio:Makrolidoj
Kategorio:Kancerigiloj
Kategorio:Enzimaj inhibantoj
Kategorio:Imunosubpremiloj
Kategorio:Nefrotoksinoj
Kategorio:Alilaj kombinaĵoj
Kategorio:Alkenaj derivaĵoj
Kategorio:Esencaj medikamentoj
Kategorio:Japanaj inventoj