Paul Fleuriot de Langle

**Paul Antoine Marie Fleuriot, vicgrafo de Langle**, naskiĝinta la  en kastelo de Kerlouët en Quemper-Guézennec, Côtes-d'Armor kaj mortinta la , en Tutuila, Maouna (Samoo), estis franca maroficiro kaj aristokrato de la 18-a jarcento. Enirinta en la reĝa ŝiparo kiam li estis 14-jara, komence de la sepjara milito, li tie tute karieris. Nomumita veselkapitano poste diviziestro en la Usona Milito de Sendependeco, li estis ankaŭ membro de la Marakademio . Li enŝipiĝis kiel dua komandanto de la ekspedicio La Pérouse ( - ).

## Biografio 
### Originoj kaj familio 
Paul Antoine Marie Fleuriot naskiĝis en familio de la bretonia nobelaro.

### Kariero en la reĝa ŝiparo 
Li eniris la margardan kompanion de Brest la , kaj surŝipiĝis la sekvantan 16-an de novembro sur la ŝipo *Le Diadème*, kiam li estis nur 14-jara. Li partoprenis kampanjojn en Sandomingo (nuna Haitio) kaj en Hispanio. Li estis elektita membro de la Marakademio en 1774. Li aktive partoprenis en la laboroj de tiu asembleo kaj publikigis aparte observojn pri la komputado de longitudo per lkunaj distancoj laŭ la esploroj faritaj okaze de lia kampanjo sur *La Dédaigneuse*.

#### Usona Milito de Sendependeco (1775 - 1783) 
Li partoprenis en la Usona Milito de Sendependeco. Veselleŭtenanto en februaro 1778, li surŝipiĝis sur *Le Saint-Esprit* sur kiu li batalis en Ouessant la . Samjare, li ricevis la krucon de Sankta Ludoviko. Kiel komandanto de *Le Hussard* en 1779, li partoprenis en la kaptado de la kutro *Actif*. Kiel komandanto de ''L'Aigrette* en aŭgusto 1780, li fariĝis en aprilo 1781 komandanto de la fregato *La Résolue* kaj kuniĝis en Antiloj al la skadro de la grafo de Grasse. Komandanto de *L'Experiment* en marto 1782, li konvojis al Antiloj.

Li partoprenis en majo-aŭgusto 1782, sub komando de La Pérouse, komandanto de *Le Sceptre*, en la ekspedicio kontraŭ la anglaj establoj de la Hudsona Golfo. Li tiam komandis *L'Astrée* kaj pruvis en ambaŭ kazoj sian eminentecon pri maro. Li fariĝis veselkapitano en novembro 1782.

Li estas ankaŭ membro de la Societo de la Cincinatuloj (Kavaliro).

### Sciencesploraj vojaĝoj 
#### Ekspedicio La Pérouse 
Admirata pro siaj kompetentecoj, siaj konoj, aparte en matematikoj kaj astronomio, kaj sia volenergio, li estis elektita de sia amiko Jean-François de La Pérouse kiel duulo de la ekspedicio La Pérouse kaj komandanto de la fregato *L'Astrolabe* (500t, 114 ŝipanoj).

eta|dekstra|300px|La morto de S-roj De Langle, Lamanon kaj de dek aliaj membroj de la du ŝipanaroj sur la plaĝoj de Manoua en 1787. (Gravuraĵo de N. Ozanne, 1797)
En la revenado, Paul-Antoine kaj ties kompanoj albordiĝis al insulo Maouna por preni trinkeblan akvon, kiu mankis sur la ŝipo. Sur la ŝalupoj ŝarĝitaj per akvobareloj, ili atendis altan tajdon por povi atingi la ŝipon.

Indiĝenoj de Tutuila ĉirkaŭis la kanotojn, kaj malamikeco kreskis. Fleuriot de Langle rifuzis pafi al la indiĝenoj, ĉar la misio devis resti *paca* laŭ reĝa ordono. Li estis trafita de ŝtono al la kapo, kaj falis akven.

De tiam, vera batalo komenciĝis inter la ŝipanaro kaj la indiĝenoj. Dek du ŝipanoj estis mortigitaj, dudek estis vunditaj kaj Fleuriot de Langle estis finmortigita per klabo.

Li estis nomumita postmorta diviziestro la .

## Omaĝoj kaj estonteco 
Tre kortuŝita, La Pérouse estus povinta dronigi cent pirogojn, kiuj enhavis pli ol kvincent personojn, antaŭ ol forlasi la insulon, sed, diris li, *Mi timis erari pri elekto de la viktimoj, la krio de mia konscienco savis ilian vivon*. La restaĵoj de Fleuriot de Langle estis entombigitaj en la ĥorejo de la preĝejo Sankta-Ludoviko en Brest post funebra ceremonio kun granda pompo.

Inter sia idaro, estas la verkisto Jean de La Varende.

## Monumento al mortintoj 
La nomo Paul-Antoine Fleuriot de Langle aperas sur la monumento al mortintoj memoriganta tiun eventon kaj starigita sur la loko de la faktoj, sur la insulo Tutuila en Samoo:

Oficiala skribo : « *Inaŭgurita en 1883 por honori la memoron de dek unu membroj de la ekspedicio La Pérouse mortigitaj en tiu ĉi loko.* »

Sur la monumento, estas skribitaj la nomoj de la dek unu ŝipanoj mortigitaj kun Fleuriot de Langle.

## Malkovroj okaze de la ekspedicio Vanikoro 1999 
Okaze de plonĝaj kampanjoj al la ŝipruinaĵoj de « *La Boussole* » kaj de « *L'Astrolabe* », estis malkovrita en 1999 angulmetro simila al tiu trovita en Numbo en 1885. Tiu malkovro estis sekvita de aliaj, inter aliaj, arĝenta forko kun blazono de Fleuriot de Langle, luidoro, hispanaj kaj rusaj moneroj, alkohola termometro, manovrfajfilo, korpo de holdopumpilo, ankro, dragonkasko, krucifikso kaj homforma statueto, ktp.

## Notoj kaj referencoj 
## Fontoj kaj bibliografio 
* Prosper Levot, , Cauderan, 1852, p. 702-704
* Y. Avril, *Fleuriot de Langle, second de Laperousse'' en "Les Carnets du Goëlo" n°3 (1987), bulteno de la Société d'études historiques et archéologiques du Goëlo
* Jean-François de Lapérouse, ''Voyage autour du monde sur l'Astrobale et la Boussole (1785-1788)* (enkonduko kaj notoj de Hélène Patris), Parizo, eld. "La Découverte", 2008
* Claude Pisano, *Paul-Antoine Fleuriot de Langle* , eld. "Serre", 2011

## Vidu ankaŭ 
### Eksteraj ligiloj 
* 
* Omaĝo en lia naskiĝa komunumo Quemper-Guézennec (22)
* Lia genealogio en la interretejo *geneanet.org*
* Lia biografio en *racines-et-patrimoine.fr'' 

## Vidu ankaŭ 
* Pluestantaj familioj de la franca nobelaro

Kategorio:Membroj de la Marakademio (Francio)

Kategorio:Francaj navigistoj
Kategorio:Membroj de la ekspedicio La Pérouse
Kategorio:Ekspedicio La Pérouse
Kategorio:Naskiĝintoj en aŭgusto 1744
Kategorio:Mortintoj en 1788
Kategorio:Francaj esploristoj
Kategorio:Societo de la Cincinatuloj