open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eŭmenidoj

**Eŭmenidoj** (helene *Εὐμενίδες*, latine *Eumenides*) estas en helena mitologio repacigitaj diinoj de venĝo.[eta|upright=1.5|[Oresto persekutata de la Erinioj, William-Adolphe Bouguereau, 1862]]Origine ili estis Erinioj, diinoj de venĝo kaj malbeno, kiuj senkompate persekutis farintojn de sangaj krimoj kaj perfortoj, murdintojn, rabistojn, ĝenantojn de hejmecaj ligoj. Ili estis teruraj per siaj aspektoj, sed precipe per nelaciĝebla persekutado de kulpintoj, kiujn ili turmentis per ĝenaj konsciencriproĉoj.

Sed en helena mitologio estas konataj ankaŭ la samaj estaĵoj afablaj, indulgoplenaj. Tiuj estas nomataj Eŭmenidoj. Ili estas unuavide aliaj, ilia aspekto tute ne estas hororiga kiel tiu de Erinioj.

Transformo de la unuj en aliajn, la mavajn en pli bonajn - estas klarigita en legendo pri Oresto, kiujn Erinioj persekutis precipe pro patrinmurdo. Ĝi venis eĉ tien, ke en Ateno ili minacis per ruinigo de la urbo, malrikoltado, eĉ pesto, se Oresto ne estos lasita al ili. La konflikton ebenigis diino Atena, kiu per sia decido Oreston liberigis, verŝajne koste, ke Erinioj estos en ŝia urbo omaĝataj. Transformitaj Erinioj, nun Eŭmenidoj benis homojn kaj bestojn. Ili eĉ havis proksime de Ateno, sur monteto Kolono, boskon.
En tiu ĉi loko pli poste ankaŭ mortis Edipo, forpelita kaj blinda reĝo de Tebo. Tie al li atena reĝo Tezeo liveris protekton kaj tie ankaŭ Edipo trankvila kaj repacigita mortis.

## Vidu ankaŭ 
* Erinioj

## Tradukfonto 
Tiu ĉi artikolo traktas helenajn diinojn Pri opero de Vasil S. Toleh traktos artikolo Eŭmenidoj (opero).

Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Mitologiaj kreitaĵoj
Raita Pyhälä

**Raita Pyhälä** (n. en 1939, m. la 20-an de aŭgusto 2025 en Hyvinkää, verkista nomo foje *Saliko*) estis finna esperantistino, instruistino pri la angla, franca, Esperanto kaj verkistino. Ŝi esperantistiĝis en la komenco de la 1990-aj jaroj kaj estis helpanto en la UKo en 1995. Raita Pyhälä ofte kunlaboris en gazetoj kiaj i.a. Juna Amiko kaj Monato. Prezento de ŝi aperas en la serio "Panteono" ĉe www.edukado.net.

Ŝi loĝis en Hyvinkää.

## Verkoj 
* *Naskiĝtaga rakonto, ne por etuloj* – Bildserio de Liette Lêla Passsoa – (pdf)
* *La ĉambroj de la vivo* – Poemo dediĉita al forpasinta amiko.
* *Avino Ajra* – rakonto.
* *Cerbumado pri ŝtrumpoj* – bildrakonto, kiun kune faris Liette Lêla Passsoa (bildoj), Raita Pyhälä (teksto) kaj Małgorzata Zięba-Szmaglińska (pliaj bildoj, prezento). Eble tiuj, kiuj vivas en varma klimato ne tre bone komprenas la gravecon de ŝtrump(et)oj kaj ne povas ŝati/amuziĝi, sed malvarm-klimatanoj povas… (pdf)
* *Esperanto – Mia kolora mondo* – eseo pri Esperanto.

### Tradukoj 
* *Miraklo en la Arbaro de Göinge* rakonto de Selma Lagerlöf, pri la julrozo (= heleboro). Tiu rakonto aperis svede en ŝia libro ”Kristnaska donaco kaj aliaj rakontoj”. Tradukis Raita Pyhälä.
* *Donaco de la paŝtista knabineto* – rakonto de la finna fabelistino kaj junularverkistino Anni Swan (1875-1958). Tradukis Raita Pyhälä.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* persona paĝo en la retejo Facebook ()

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Občina Beltinci

eta|Občina Beltinci
**Občina Beltinci** (, ) estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de regiono Pomurska. La areo de la municipo estas 62,2 km² kaj havas 8 asentari. Komence de 2017 ĝi havis 8233 loĝantojn. La administra centro de la municipo estas la vilaĝo Beltinci.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el la sekvaj 8 vilaĝoj: **Beltinci**, Bratonci, Dokležovje, Gančani, Ižakovci, Lipa, Lipovci, Melinci.

## Loko, priskribo 
La municipo situas sur la maldekstra bordo de la Mura Rivero sur la plata parto de Prekmurje. Krom la Mura Rivero fluas tra la teritorio de la municipo rivereto Črnec, Dobel, Ledava kaj Lipnica. La alteco estas de 175 m ĝis 185 m.

Apudaj municipoj estas:  en la nordo de Občina Moravske Toplice, en la oriento Občina Turnišče, en la sudoriento Občina Odranci kaj Občina Črenšovci, en la sudokcidenta Občina Ljutomer kaj Občina Veržej kaj en la okcidento Občina Murska Sobota.
### Transporto 
Ĉe la norda rando, la A5 aŭtovojo kuras tra la urbo, kiu kuras de Maribor ĝis Lendava kaj poste al Hungario. Ankaŭ estas fervoja linio tra la vilaĝo, kiu kondukas de Mursko Sobota al Ljutomer.

Beltinci
Beltinci
Margit Szilvitzky

**Margit SZILVITZKY** [silvicki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szilvitzky Margit** estis hungara tekstilartisto, pentristo, altlerneja instruisto. Ŝia edzo estis István Gergely (arkitekto pri internaj spacoj) (ŝia geedziĝa nomo estis * Gergely Istvánné*).

Margit Szilvitzky  naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Szilvitzky akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1954. En la 1960-aj jaroj ŝi okupiĝis pri vestofasonadoj. Inter 1963 kaj 1995 ŝi instruis en la Industriarta Altlernejo, kie ŝi estis atelierestro inter 1985-1995. Ŝi estis nomumita altlerneja instruisto en 1990, en la sekva jaro ŝi vivis en Romo helpe de stipendio. Ŝi ricevis premiojn inter 1962-2004. Ŝi naskis filinon en 1956.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1970, 1977, 1984, 1995, 2008)
* Vieno (1971)
* Székesfehérvár (1979)
* Helsinko (1986)
* Parizo (1990, 1992)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Szombathely (1972-1982)
* Londono (1978)
* Novjorko (1979, 1999)
* Budapeŝto (1980, 1989, 1994, 1999)
* Arthalo Budapeŝto (1981, 1990, 1997)
* Parizo (1998)

## Elektitaj pentraĵoj 
* Zárójelek (1987, akrilato)
* Római kollázs (1991, kretodesegnaĵo)
* Kihajtogatott kép ferde motívummal (1997, akrilato)

## Elektitaj disĉiploj 
* Judit Droppa
* Ibolya Hegyi

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
43282 Dougbock

'*43282 *Dougbock'''* estas tre malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Doug Bock'', bone konata amatora astronomo en Usona Mez-Okcidento, kiu ricevis multenombrajn premiojn kaj servis en pluraj kluboj, inklude kiel vic-prezidento en la Astronomia Ligo de la Region de la Grandaj Lagoj dum 1981 - 1982. Li estas fervora observanto kaj bildiganto elde sia observatorio de Boon Hill en Miĉigano.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Grek-katolika preĝejo Egido de Dionaskanto (Debrecen)

**Preĝejo Egido de Dionaskanto** estas grekokatolika historia monumento en Hungario, en urbo Debrecen. Ĝi estas sidejo de metropolito.

## Historio 
Ĝis 1899 la grekokatolikoj de Debrecen apartenis al Hajdúdorog. En la sekva jaro jam kapelo funkciis en luita ĉambro. La preĝejo estis konstruita inter 1907 kaj 1910. Antaŭ komenco de la 1-a mondmilito la administracio ricevis pakaĵon, kiu eksplodis. 3 homoj mortis, aliaj vundiĝis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola laŭ placo formanta grekan krucon. La fasado estas malsimetria, la turo altiĝas maldekstre. Ĝi estas kvadrata en la suba parto, pli supre ĝi transformiĝas al oklatera turo. La turopinto estas kupolo. Ornamaĵoj de la fasado estas la granda fenestrorozo kaj timpanoj en 3 niveloj. La konstruaĵo en la centro havas grandan kupolon. La absido estas plurlatera kaj iomete malpli alta kaj larĝa, ol la navo. Interne estas signifaj diferencoj de la ceteraj grekokatolikaj preĝejoj, ĉi tie mankas ikonostazo sed estas benkoj por sidi kaj orgeno. La altaro kaj predikejo estas originaj, sed la origina altara bildo pri Egido de Dionaskanto estis forigita en 1950, la posta pentraĵo prezentas la reviviĝantan Kriston. Ferenc Lohr pentris la freskon en la sanktejo pri Egido de Dionaskanto. La navo estis pentrita en 1950-1958 fare de Géza Szegedi Molnár. Menciindaj ankaŭ la vitraloj.

Kermeso okazas en la 1-an de oktobro.

## Fontoj 
* http://debrecen.gorogkatolikus.hu/tortenetunk/
* https://www.nyirgorkat.hu/?q=parokia&id=38
* https://www.utazzitthon.hu/latnivalo/debrecen/gorog-katolikus-templom-1806
eta|maldekstre|La preĝejo en 1937
eta|Flanko de la preĝejo en 1939

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Debrecen
Debrecen
Egido
43212 Katosawao

'*43212 *Katosawao'''* estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research'') elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro » Ĝi orbitas en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan gimnastikiston Sawao Kato.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Alkiono (filino de Atlanto)

Eble vi serĉas Alkionon, filinon de dio de vento Eolo.
[eta|*Alkiono kaj ŝiaj fratinoj*, aŭtoro: [Elihu Vedder (1836–1923)]]
En la helena mitologio, **Alkiono** (en (antikva greka lingvo **Ἁλκυόνη** – *Alkyone*; en latina lingvo **Alcyone**) estas filino de Titano Atlaso kaj Plejono, filino de Titano Oceano.

Alkiono estis unu el sep fratinoj Plejadoj. Ŝiaj fratinoj estis Maio, Elektro, Tajgeto, Meropo, Kelaino kaj Asteropo. Al sia amanto, dio Posejdono, ŝi naskis laŭ diversaj antikvaj fontoj filinon Ethuson kaj filojn Hireon, Hiperenoron Hiperon kaj Antason.
Kiam fratinoj de Plejadoj, Hiadoj mortturmentiĝis pro morto de sia frato Hiaso, ankaŭ ili sin mortigis kaj la plej alta dio Zeŭso poste prenis ilin sur firmamenton kaj transformis en stelojn Plejadojn, kiuj sur la ĉielo brilas ĝis nun.

## Tradukfonto 
Kategorio:Metamorfozoj en la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kategorio:Plejadoj
Kategorio:Malfermaj stelamasoj
Jakobo de Jüterbog

[eta|La cisterciana Paradizo-monakejo en hodiaŭa [Świebodzin, kie Jakobo ankaŭ restadis]]
**Jakobo de Jüterbog** (vere: *Benedikt Stolzenhagen*; naskiĝinta ne antaŭ 1381 en la ĉirkaŭaĵo de Jüterbog, mortinta la  en Erfurto) estis renomita ekleziulo germana kaj verkisto de la 15-a jarcento. Lia nomo ankaŭ alie konatas, ekz. *Iacobus Cisterciensis / Carthusianus / de Paradiso* depende de la ordeno aŭ de la monaĥejo al kiu li konkrete dum certa tempo apartenis.

## Vivo 
Pri sia malriĉa origino kamparana li mem parolis en prediko kies fragmento konserviĝis. Sian sciencan kleriĝon kaj postajn bonajn postenojn li tute ŝuldiĝis al frokuliĝo memkompreneble. Kiamaniere li venis en la polujan Paradizo-monaĥejon apud Świebodzin ne klaras. Ĝi apartenis al la cistercianoj kaj la abato sendis lin al Krakovo por plukleriĝo. Tie li akiris la dignecon de magistro pri filozofio kaj de doktoro pri teologio kio tre maloftis ĉe polaj aŭ germanaj cistercianoj. Reveninte en sian monaĥejon li baldaŭ iĝis abato. Poste, en 1441, li forlasis kun aprobo de la papa legato ĉe la Koncilio de Bazelo la cistercianan ordenon pro ties ne malofta malobservemo de monaĥeja disciplino. Lia nova familio iĝis la kartuzianoj, pli konkrete la Kartuzio de Erfurto ĉe la Monto de la Sankta Savinto. Samloke li iĝis prioro prelegante paralele ĉe la Universitato de Erfurto. En 1455 li iĝis rektoro altlerneja.

## Graveco 
Jakobo estis ĉiam fervora monako kaj pro tio li ade pensis pri nepra reformo de la monaĥeja vivo kiu riskis pli kaj pli malboniĝi. Tiuteme li verkis *Petitiones religiosorum pro reformatione sui status*; li eĉ iris paŝon plien kritikante la maltaŭgecon de la superuloj ĉe *De negligentia praelatorum*. Ja, li eĉ intencis varbi papon Nikolao la 5-a iĝi eklezia reformanto per *Avisamentum pro reformatione ecclesiae*.

Pro ke reagoj pozitivaj mankis li verkis la plej fortan kaj vekantan skribitaĵon, nome *De septem ecclesiae statibus* kie li kritike taksis la efikojn de la reformaj koncilioj. Interesegas liaj pensoj pri vojoj kaj rimedoj antaŭenigi reformon.

## Literaturo 
* Walch: *Monumenta medii aevi*, vol I+II, 1757/1771
* Engelbert Klüpfel: *Vetus bibliotheca ecclesiastica*, Freiburg 1780
* Meier, Ludger: *Die Werke des Erfurter Kartäusers Jakob von Jüterbog in ihrer handschriftlichen Überlieferung*, (=Beiträge zur Geschichte der Philosophie und Theologie des Mittelalters, 37/5), Verlag Aschendorff, Münster 1955

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio ĉe NDB

## Fonto 
Gotthard Lechler: "Jakob von Jüterbog", en: *Allgemeine Deutsche Biographie* 13/1881, p. 554-555, kio relegeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj cistercianoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Kartuzianoj
Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Germanaj reformistoj
Kategorio:Germanaj abatoj
43293 Banting

'*43293 *Banting''''' estas malgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  far'de la aŭstralia astronomo John Broughton elde la Observatorio de Reedy Creek en Ora Marbordo (Kvinslando, Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la kanada medicina doktoro Frederick G. Banting (1891–1941), kiu faris en 1921 trarompon en la terapio kontraŭ diabeto kiam li malkovris la rolon de pankreata hormono reganta la nivelon da glukozo. Baldaŭ, la produkto da insulino transformis iaman mortigan malsanon en eltenebla ĝeno.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de John Broughton
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
ʻOumuamua

[eta|upright=1.5| 1I/&#x02BB;Oumuamua, jen bildigita per la 4,2-metra la [Teleskopo William-Herschel sur la Kanariaj insuloj la 28-an de oktobro 2017, estas vidata kiel fiksa lumo en la centro de la bildo, ĉar la teleskopo daŭre sekvas ĝian moviĝon. La steloj en la fono aperas kiel strioj, ĉar ili moviĝas multe malpli rapide ol &#x02BB;Oumuamua]]
**&#x02BB;Oumuamua** (el la havaja **&#x02BB;Oumuamua**, "skolto") estas la unua interstela objekto eltrovita pasante tra la Sunsistemo. Formale nomita 1I/2017 U1, ĝin eltrovis Robert Weryk per la teleskopo Pan-STARRS ĉe Haleakala Observatorio, Havajo, la 19-an de oktobro 2017, 40 tagojn post kiam ĝi pasis sian plej proksiman punkton al la Suno. Kiam unue vidita, ĝi estis proksimume 33 000 000 km. (0.22 AU) de Tero (ĉirkaŭ 85-oble diste kiel la Luno) kaj jam direktiĝanta for de la Suno.

&#x02BB;Oumuamua estas malgranda objekto, taksita ĉirkaŭ 230 m–1,000 m × 35 m–167 m × 35 m–167 m laŭ grandeco. Ĝi havas malhelan ruĝan koloron, simile al objektoj en la ekstera Sunsistemo. &#x02BB;Oumuamua montris neniujn signojn de kometa vosto malgraŭ sia proksima aliro al la Suno, sed poste spertis ne-gravitan akcelon, potenciale konsekvencan kun puŝo de suna radiada premo. Ĝi havas gravan longiĝon kaj rotacian indicon, do oni taksas, ke ĝi estas metalo-riĉa kun relative alta denseco. &#x02BB;Oumuamua estas stumble rulanta, anstataŭ glate rotacianta, kaj moviĝas tiom rapide relative al la Suno, ke estas neniu ŝanco, ke ĝi devenis el la Sunsistemo. Tio ankaŭ signifas, ke &#x02BB;Oumuamua ne povas esti kaptita en la Suna orbito, do ĝi poste lasos Sunsistemon kaj rekomencos sian veturon tra la interstela spaco. La devena planedsistemo de &#x02BB;Oumuamua kaj la kvanto da tempo, kiom ĝi elspezis dum sia veturo inter la steloj, estas nekonataj.

## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
* &#x02BB;Oumuamua, ĉu ŝipo de ekster-teranoj?
* 
* 

Kategorio:Lakta Vojo
Kategorio:Asteroidoj
Kategorio:Havajaj vortoj kaj esprimoj
Trojan

**Trojan**, **Trojano** en Esperanto aŭ *Troyan* (en bulgara: Троян) estas urbo kies nomo estas memoraĵo de la nomo de la Romia imperiestro Trajano, en la Provinco Loveĉ en centra Bulgario. Estis populacio de 21,997 loĝantoj en Decembro 2009. Ĝi estas la administracia centro de la samnoma Trojan Municipo. La urbo estas je ĉirkaŭ 162 kilometroj el la landa Sofio. La plej proksima civila flughaveno estas Gorna Orjaĥovica, 105 kilometrojn for. La rivero Beli Osam trapasas la urbokernon. La censo de 2011 indikis, ke la populacio de Trojan estis 21.194 loĝantoj. La etna distribuo de loĝantoj estas Bulgaroj (87.29%), kun minoritatoj de ciganoj (1.23%) kaj Turkoj (1.03%). La etneco de 10,21% loĝantoj estas nedeklarita. Donka Mihajlova de la Bulgara Socialisma Partio estis la urbestrino ekde 2011.
## Lokaj esperantistoj
*Lalju C. Lalev (naskiĝis 1922);

## Bildaro 

File:Troyan1.JPG
File:Troyan2.JPG
File:Troyan3.JPG
File:Troyan4.JPG
File:Troyan E2.jpg
File:Troyan Monastery E71.jpg
File:Troyan Monastery E4.jpg
File:Troyan Monastery E3.jpg
File:Troyan Monastery E6.jpg
File:Chalcidicum around Church at Troyan 2.JPG
File:Dormition of Virgin Mary at Troyan.JPG
File:Troyan Monastery E7.jpg

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Bulgario
Kategorio:Provinco Loveĉ
Kategorio:Aperis en 1868
(43369) 2000 WP3

**(43369) 2000 WP3** estas marsrenkonta asteroido, foje rigardita kiel asteroido de la hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝia tre klinata kaj discentra orbito krucas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klinangulo tenas ĝin malproksima de ĉi tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,34446 astronomia unuo, tie estas 51,530 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Bentonito

[dekstra|eta|300px|Bentonito (vulkana cindro) el [Vajomingo.]]
**Bentonito** estas absorba aluminia filosilikata argilo konsistanta ĉefe el montmorilonito. Ĝi estis nomita de Wilbur C. Knight en 1898 laŭ la kretacea sabloformejo Benton Shale ĉe Rock River, Vajomingo, Usono.

La diversaj tipoj de bentonito estas nomitaj laŭ la respektiva dominanta elemento, kiel kalio (K), natrio (Na), kalcio (Ca), kaj aluminio (Al). Fakuloj studas nombrajn nomenklaturajn problemojn kun la klasigo de la bentonitaj argiloj. Bentonito kutime formiĝas el ŝlifiĝo de vulkana cindro, plej ofte se estas akvo. Tamen, la termino *bentonito*, same kiel la simila argilo nomita *tonsteino*, estis uzita por priskribi argilejojn de necerta deveno. Por industriaj celoj, estas du ĉefaj klasoj de bentonito: nome natria kaj kalcia bentonitoj. En stratigrafio kaj piroklasta kronologio, tute senkristalaj (ŝlifita vulkana kristalo) vulkancindrejoj estas ofte referencataj kiel K-bentonitoj kiam la dominanta argilspeco estas illito. Aldone al montmorilonito kaj al illito alia ofta argilspeco kiu estas foje dominanta estas kaolinito. Kaolinit-hegemoniaj argiloj estas ofte referencataj kiel tonsteinoj kaj estas tipe asociaj kun karbo.

En ceramiko ĝi estas tre plasteca argilo kiu povas esti aldonita en malgrandaj kvantoj al kelkaj argiloj por pliigi la plastecon. Krome estas multaj aliaj uzoj en industrio, kaj eĉ en medicino.

## Notoj 
Kategorio:Filosilikatoj
Kategorio:Argilo
Kategorio:Aluminio
Kategorio:Kalio
Kategorio:Natrio
Kategorio:Kalcio
Kategorio:Ceramiko
Rudimento

**Rudimento** estas termino kiu povas aplikiĝi al diversaj konceptoj:
* Komenca, elementa scio de scienco aŭ arto: por ekzemplo la rudimentoj de la gramatiko.
* Restaĵo de reduktiĝinta organo, perdinta sian funkcion dum la evoluo. Pri tio oni vidu artikolon Vestiĝeco.
* Komenco, bazo, ne evoluinta formo de io ne elkreskinta, ne finfarita: ĉe la parazita kaj protektata „Proteolepas“, la tuta antaŭa parto de la kapo estas reduktita al nura rudimento. Pri tio oni vidu artikolon stumpo.
* Rudimentaĵoj estas elementaj ekzercoj por la ludado de tambureto, kiuj celas la antaŭenigon de la lerteco de tamburisto.

## Notoj
Refraktara ujo

eta|dekstra|Refraktaraj ujoj en la Ceramika Muzeo Gladstone.
[eta|Refraktaraj ujoj uzataj en la Manufacture Nationale de [Sèvres.]]
**Refraktara ujo** estas tipo de iloj por fornoj. Ĝi estas ceramika skatoleca pakujo uzata por la bakado de ceramiko por enfermi aŭ protekti bakotan varon ene de forno. Tradicie, refraktaraj ujoj estis faritaj ĉefe el fajrargilo. Refraktoraj ujoj estis uzataj por protekti varon el malferma flamaro, fumo, gasoj kaj fornorubaĵoj. Ties uzado estas disvastigita, inklude en Ĉinio, Koreio, Japanio kaj Britio. Refraktoraj ujoj estas ankoraŭ uzataj en la produktado de ceramiko por protekti la varojn el la rekta kontakto de flamoj kaj el damaĝo fare de fornorubaĵoj. Modernaj refraktaraj ujoj estas faritaj de aluminia kaj kordierita ceramikoj, kaj el mullita ceramika silica karbido kaj en specialaj okazoj el zirkonio.

## Notoj 
Kategorio:Ceramiko
Kategorio:Ujoj
Pracetacoj

alternative=Supayacetus וOcucajea שוחים יחד|eta|Supayacetus kaj Ocucajea
**Pracetacoj**, ***Archaeoceti*** ("prabalenoj"), aŭ *Zeuglodontes* en pli malnova bibliografio, estas parafiletika grupo de primitivaj cetacoj kiuj vivis el la Frua Eoceno al la malfrua Oligoceno (antaŭ 55 al 23 milionoj da jaroj). Reprezentante la plej fruan cetacan radiadon, ili inkludas la dekomencajn amfibiajn stadiojn en la cetaca evoluo, kaj tiele ili estas la prauloj de ambaŭ nuntempaj cetacaj subordoj, nome *Mysticeti* kaj *Odontoceti*. Tiu dekomenca diversigo okazis en neprofundaj akvoj kiuj apartiĝis Hindion el la cetero de Azio antaŭ 53 al 45 milionoj da jaroj, rezulte en ĉirkaŭ 30 specioj adaptitaj al tute oceana vivo; kvankam kaj eĥolokigo kaj filtro-manĝado evoluis dum dua radiado antaŭ 36 al 35 milionoj da jaroj.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Fordyce, Ewan (2002). "Cetacean Evolution". In Perrin, William R; Wiirsig, Bernd; Thewissen, J G M. Encyclopedia of Marine Mammals. Academic Press. pp. 214–25. ISBN 0-12-551340-2.
* Thewissen, J. G. M. (2002). "Archaeocetes, Archaic". In Perrin, William R; Wiirsig, Bernd; Thewissen, J. G. M. Encyclopedia of Marine Mammals. Academic Press. pp. 36–9. ISBN 0-12-551340-2.

Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Kategorio:Balenoj
Márk Lelkes

**Márk Lelkes** [lelkeŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lelkes Márk** estas hungara skulptisto.
[eta|[Petőfi fare de Lelkes]]
Márk Lelkes  naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Márk Lelkes studis en Hungara Belarta Universitato inter 1992 kaj 1997 akirinta diplomon en lasta jaro, poste li studis samloke en la majstrokurso (1997-1999). Lia ĉefinstruisto estis Ádám Farkas (skulptisto). Ekde 2001 li aranĝas internacian simpozion en Zalaszentgrót. En 2004 li fondis artan societon, kies gvidanto li estas. Li studvojaĝis al Svedio, Grekio, Portugalio, Hispanio, Britio, Italio. Li ricevis premion en 2012.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1998, 2004)
* Biatorbágy (2001, 2010)
* Ráckeve (2007)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1994, 2005, 2011, 2014)
* Csurgó (1996, 1998)
* Zalaszentgrót (1999-2014)
* Keszthely (2003, 2006)
* Pécs (2012)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Bust of Sándor Petőfi by Márk Lelkes, 2015 - Baross Street, Torbágy, Hungary.jpg|Petőfi
German Expellees Memorial, (S). - Torbágy.jpg|Monumento pri deportitaj germanoj
Bust of István Széchenyi, 2018 Pesterzsébet.jpg|István Széchenyi
Nagy Győry István mellszobor, Kossuth Lajos tér, 2018 Pesterzsébet.jpg|István Nagy Győry
Bust of Ferenc Kölcsey, Topánka street, 2018 Pesterzsébet.jpg|Ferenc Kölcsey

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio kun fotoj 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Flers (stacidomo)

**Flers** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en komunumo , en departemento Orne, regiono Normandio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Intercités Normandio kaj  Normandio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Argentan - Granville (405000).

## Fervojlinioj 
### Intercités 
* Parizo - 

### TER 
*  -  - 

## Interkonektoj 
*  Cap'Orne 10, 12, 13, 20, 24, 25
*  Bus Verts du Calvados 34
*  TER Basse-Normandie Flers - Argentan

## Vidu ankaŭ 
* Flers (Orne)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Stacidomoj en Normandio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Orne
Kategorio:Flers (Orne)
Roland Ferenc Lieb

**Roland Ferenc Lieb,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lieb Roland Ferenc** estas hungara skulptisto, medalisto, arkitekto, altlerneja instruisto.

Roland Ferenc Lieb  naskiĝis la  en Sopron.
 
## Biografio 
Roland Ferenc Lieb frekventis teknikajn mezlewrnejojn parte en Szombathely, parte en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Universitato de Okcidenta Hungario en 2001. Liaj plej gravaj instruistoj estis György Mészáros kaj Tamás Soltra E.. Post siaj studoj li estas samtempe arkitekto kaj artisto, en 2001 li eklaboris en arkitekta firmao, samtempe li ekspozicias. Ekde 2004 li instruas en la menciita universitato, ekde la sama jaro li iĝis memstara arkitekto. En 2007 li fondis propran arkitektan firmaon. Iam li translokiĝis al la proksima vilaĝo Röjtökmuzsaj. Komence li kreis medalojn el bronzo, poste el vitro, ligno, betono, fero. Li ricevis premiojn inter 2003 – 2016. 

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Dunajská Streda (2013)
* Sopron (2015)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Sopron (ekde 2001)
* Kecskemét (2002, 2005, 2008)
* Budapeŝto (2003, 2006, 2010)
* Seixal (2004, 2008)
* Tel-Avivo (2005)
* Colorado Springs (2007)
* Szentendre (2014) 

## Elektitaj arkitektaj planoj 
* Sopron, domego kun 26 loĝejoj
* Sopron, domego kun 40 loĝejoj
* Szentgotthárd, renoviĝo de postejo 
* Sárbogárd, poŝtejo
* pluraj familiaj domoj

## Elektitaj medaloj 

Lieb Roland Ferenc 01.jpg|László Szlávics (pli aĝa) (2004, fero, ŝtono)
Lieb Roland Ferenc 02.jpg|*Post brodado* (2002, fero, kupro)
Lieb Roland Ferenc 03.jpg|*Sieĝo* (2008, betono, kupro)

## Elektitaj memortabuloj 
* memortabulo pri Erzsi Gazdag en Szombathely (2012)
* memortabulo pri Antal Radó en Gárdony (2014)
* memortabulo pri Ottóné Greisinger en Szombathely (2015)

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Tamás Gyenes

**Tamás Gyenes** [tamAŝ djeneŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyenes Tamás** estis hungara skulptisto.
eta|Hungara Ruĝa Armeo fare de Tamás Gyenes
Tamás Gyenes  naskiĝis la  en Pécsvárad (Hungara reĝlando), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Gyenes studis en Belarta Akademio/Altlernejo inter 1941-1942 kaj 1945-1949, poste en Belarta Akademio Repin en Leningrado (1950-1953). Liaj plej gravaj instruistoj estis unue Ferenc Sidló, poste Pál Pátzay, fine Vsevolod Liŝev. En la Sovetunio li kandidatiĝis. En 1953 li fondis artiskolonion en Hódmezővásárhely. Inter 1953-1956 li instruis en la Belarta Altlernejo, inter 1956 kaj 1963 en Teknikuniversitato de Budapeŝto jam kiel docento. Inter 1955-1963 li vivis en Artistkolonio (Budapeŝto), sed ekde 1959 somere en Lovászpatona. Li ricevis premiojn en 1946 kaj 1956. Depost la socialismo kelkaj skulptaĵoj estis movitaj al Memento Parko.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1953, 1966)
* Lovászpatona (1959, 1960)
* Pécsvárad (1965, 1967)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1953-1955, 1959, 1962, 1965)
* Arthalo Budapeŝto (1955, 1957)
* Hódmezővásárhely (1958, 1962)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Kosutány Tamás portrédomborműve (Gyenes Tamás, 1957), 2017 Mosonmagyaróvár.jpg|Tamás Kosutány (Mosonmagyaróvár, 1957)
Allegória (Gyenes Tamás, 1952), 2017 Dunaújváros.jpg|Alegorio (Dunaújváros, 1952)
Bust of Kalamár József at Memento Park (Gyenes Tamás, 1957).JPG|József Kalamár (Memento Parko, 1957)
Hunyadi János Kalocsa.JPG|János Hunyadi (Kalocsa)
Bust of Mór Jókai. - 1 Honvéd Street, Balatonfüred.JPG|Mór Jókai (Balatonfüred)
Pór Bertalan mellszobra Budapesten.jpg|Bertalan Pór (Budapeŝto)
Krudy Gyula szobor Obuda P8250184.jpg|Gyula Krúdy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kvartakta motoro

eta|Movanta bildo de la 4 pozicioj de kvartakta motoro. Dekstre la aero aŭ la miksaĵo estas alsuĉita (blua) kaj maldekstre (bruna) la ellasgasoj forpelitaj
**Kvartakta motoro** estas piŝtomotoro kun unu laborpaŝo en du rotacioj de la kranko. La kvartakt-miksaĵomotoro aŭ Ottomotoro estas inventita de Nikolaus Otto en 1876. Por la ekbrulo de la gasmiksaĵo en motoro kiu uzas la fuelon benzinon, LPG-on aŭ tergason la gasmiksaĵo, je la fino de la kunprema paŝo, estas bruligata per sparkilo. En kvartakta dizelmotoro aero estas kunpremata dum la kunprempaŝo, ĉe kio tiu varmiĝas kaj poste  je la fino de la kunprempaŝo estas injektata per fuelo fare de injektilo kaj okazas membruliĝo. Sekve ekspansiiĝantaj brulgasoj puŝas, dum la laborpaŝo, la piŝton malsupren, pro kio la motoro estas pelata.

## Vidu ankaŭ
* Dutakta motoro
* Ciklo de Otto

Kategorio:Motoroj
Kategorio:Aperis en 1864
Seixal

**Seixal** Dosiero:Pt-pt Seixal FF.ogg estas municipo en statuso urbo (laŭ internacia klasifiko urbego) en Portugalio en Distrikto Setúbal, en urbaro de Lisbono. Administre la municipo konsistas el 6 paroĥoj. La loknomo devenis de speco de glataj ŝtonoj trovitaj en riveroj. La urbo estis grava feriejo por aristokratoj de proksima Lisbono dum la 18-a jarcento.
eta|maldekstre|Lernejo

## Bazaj informoj 
* Areo: 95,5&nbsp;km²
* Supermara alteco: m
* Loĝantaro: 184,269 (2011)
* Poŝtkodoj:
* Telefonprefikso:
* Horzono: UTC0; somere UTC+1
* 

## Geografio 
eta|Panoramo en Seixal
eta|Ĝardena pordo
Seixal situas en la sudokcidenta parto de la lando laŭ Atlantiko ĉe enfluo de rivero en duoninsulo de Setúbal. Lisbono troviĝas 10 km https://www.distancefromto.net/. Nur la rivera golfo estas la limo inter Lisbono kaj Seixal.

## Ekonomio 
En Seixal la industria tradicio estas la ŝipkonstruado ekde la epoko de la grandaj malkovroj. La privilegiita loko proksime de la ĉefurbo, kun facileco de aliro laŭlonge de la rivero, kontribuis al establado de diversaj industrioj. Komence de la 1990-aj jaroj la peza industrio trovis tie konvenan lokon. Estas proksimume 15,000 kompanioj. Ankaŭ la turismo estas grava enspezo.

## Klimato 
Seixal situas en Mediteranea klimato kun granda influo de oceano kaj Golfa Marfluo. Jare pluvas 774 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen en julio kaj aŭgusto apenaŭ pluvas. La averaĝa jara temperaturo estas 17 °C.

## Trafiko 
Seixal havas aŭtovojan ligon al Setúbal, vojan ligon al Lisbono tra ponto. La urbego havas stacidomon, la trajnas kuras ekzemple al Lisbono tra ponto. La rivero ebligas ekonomiajn kaj turismajn agadojn. La ŝipeto atingas Lisbonon dum 15 minutoj. Seixal disponigas biciklojn laŭ la golfo.

## Interesaĵoj 
* Kultura Festivalo okazigita ĉiujare
* Seixal ankaŭ estas konata pri tio, ke estas sub potenco de la komunista partio dum 20 jaroj
Metro Sul do Tejo estis kompletigita en 2008.

## Galerio 
eta|centre|600ra|Larĝa foto pri riverborda promenejo en Seixal

Dosiero:Seixal (38145952492).jpg|Stacidomo Seixal.
Moulin à marée (Ecomusée de Seixal) (1451684284).jpg|Muzeo
Igreja Paroquial de Nossa Senhora da Conceição.jpg|Preĝejo

## Vidu ankaŭ 
* Coina (stacidomo)
* Corroios (stacidomo)
* Fogueteiro (stacidomo)
* Foros de Amora (stacidomo)

## Fontoj 
* WikiTrans
* municipa paĝo 


Kategorio:Urboj de Portugalio
Zifiedoj

eta|310x310ra
**Zifiedoj**, **Bekocetedoj** aŭ **Bekobalenoj**, estas la membroj de la familio *Ziphiidae*, kiu konsistas el 23 specioj. Tiuj dentobalenoj estas distingataj pere de siaj longecaj "bekoj"". Inter aer-spiraj animaloj, bekobalenoj estas kelkaj el la plej diversaj: la Trubeka zifio regule subnaĝas dum unu horo je profundo de ĉirkaŭ 1,000 m, kaj la plej longa kaj profunda manĝa subnaĝado registrita estis de 137.5 minutoj je 2,992 m profunde. Tiu estis la plej granda profundo konata por mamulo.

Bekobalenoj estas unu el la malplej konataj grupoj de mamuloj pro sia profundmara habitato kaj ŝajne malalta abundo. Nur tri al kvar el la 22 specioj estas iom bone konataj. La Arnuksa bekobaleno kaj la Trubeka zifio estas celo de komerca ekspluatado, ĉe la marbordoj de Japanio, dum la Norda botelnazulo estis troe ĉasita en la norda parto de la Norda Atlantiko fine de la 19a kaj komence de la 20a jarcentoj.

## Kelkaj specioj 
* Arnuksa bekobaleno, *Berardius arnuxii*
* Bairda bekobaleno, *Berardius bairdii*
* Trubeka zifio, *Ziphius cavirostris*
* *Hyperoodon*
** Norda botelnazulo, *Hyperoodon ampullatus*
** Suda botelnazulo, *Hyperoodon planifrons*
* Tropika botelnazulo, *Indopacetus pacificus*
* Mezoplodo nordmara aŭ Nordmara mezoplodo (*M. bidens*) Sowerby, 1804
* Aŭstralia mezoplodo aŭ mezoplodo aŭstralia (*M. bowdoini*) Andrews, 1908
* Hubsa mezoplodo, mezoplodo kalifornia aŭ kalifornia mezoplodo (*M. carlhubbsi*) Moore, 1963
* Tropika mezoplodo aŭ mezoplodo tropika (*M. densirostris*) Blainville, 1817
* Mezoplodo antila aŭ Antila mezoplodo (*M. europaeus*) Gervais, 1855
* Ginkodenta baleno aŭ Ginkodenta mezoplodo (*M. ginkgodens*) Nishiwaki and Kamiya, 1958
* Greja mezoplodo, Greja dentobaleno, mezoplodo malgranda, aŭ malgranda mezoplodo (*M. grayi*) von Haast, 1876
* Hektora mezoplodo (*M. hectori*) Gray, 1871
* Deraniĝagala mezoplodo (*M. hotaula*) Deraniyagala, 1963
* Zondenta baleno aŭ Zondenta mezoplodo (*M. layardii*) Gray, 1865
* Truea bekobaleno, Truea mezoplodo, mezoplodo grizdorsa aŭ grizdorsa mezoplodo (*M. mirus*) True, 1913
* Perina mezoplodo (*M. perrini*) Dalebout, Mead, Baker, Baker & van Helden, 2002
* Nana mezoplodo, nana bekobaleno, aŭ Perua mezoplodo (*M. peruvianus*) Reyes, Mead, and Van Waerebeek, 1991
* Stejnegera mezoplodo aŭ mezoplodo stejnegera (*M. stejnegeri*) True, 1885
* Glavodenta baleno aŭ Glavodenta mezoplodo (*M. traversii*) Gray, 1874

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Beaked Whale Resource 
* Beaked whales - into the abyss - BBC News article
* Diving with Beaked Whales  - A Whale Trackers documentary video.


Kategorio:Balenoj
Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Familioj de mamuloj
Senvoĉa velara plozivo

La **senvoĉa velara plozivo** estas konsonanto kiu troviĝas en multaj lingvoj.

## Priskribo 
* La maniero de artikulacio estas ploziva, kio signifas, ke la parola fluejo estas tute barita fare de la artikulaciilo; poste parola fluejo bariĝas, aero reteniĝas, finfine la aero malteniĝas, tiel kreas sonon.
* La loko de artikulacio estas velara, kio signifas, ke la artikulaciilo teniĝas ĉe la subaĵo de la postpalato.
* La konsonanto estas senvoĉa, kio signifas, ke la artikulacio tute silentas.

## En diversaj lingvoj 
## Referencoj 
Kategorio:Velsonoj
Kategorio:Plozivoj
Trubeka zifio

eta|maldekstre|Grando komparata al averaĝa homo.
**Trubeka zifio**, *Kuviera bekobaleno* aŭ *anserbeka baleno* (*Ziphius cavirostris*), ununura membro de la genro *Ziphius*, estas la plej amplekse distribuata el ĉiuj bekobalenoj. Ĝi estas unu el la plej ofte viditaj bekobalenoj, spite sian preferon por profundaj pelagaj akvoj, kutime pli profunde ol 1,000 m.

La latinlingva scienca nomo derivas el la greka *ksifos*, "glavo", kaj el la latinaj *cavus*, "truo" kaj *rostrum*, "beko", reference al la identigila formaĵo en la kapo antaŭ la spirtruo.

## Historio de malkovro 
[eta|maldekstre|Kuviera bekobaleno surfacas en [Ligura maro.]]
La franca anatomiisto Georges Cuvier [kuviE], en sia traktaĵo *Sur les Ossemens fossiles* (1823), unuafoje priskribis la specion baze nur sur neperfekta kranio el la mediteranea marbordo de Francio. Ĝi estis akirita de M. Raymond Gorsse en la departemento Bouches-du-Rhône, apud Fos, en 1804 el lokano kiu estis trovinta ĝin surstrande la antaŭan jaron. Cuvier nomis ĝin *Ziphius cavirostris*, nome specia nomo derivita el la latina vorto *cavus* por "truo" aŭ "kavaĵo", reference al la profunda truo (antaŭnaztrua baseno) en la kranio, nome diferenciga trajto de la specio. Cuvier kredis, ke ĝi reprezentas la restaĵojn de formortinta specio. Zoologoj ne konstatis la vivantan naturon de la specio ĝis 1850, kiam Paul Gervais komparis la tipan specimenon al alia kiun li mem trovis surstrande ĉe Aresquiès, Hérault, maje samjare, kaj trovis, ke ambaŭ estas identaj. Ne estas konekto inter la Kuviera bekobaleno kaj la mita *Ziphius*, aŭ "Akvostrigo", nome kreitaĵo de la mezepoka folkloro kiu havis karakterojn kaj de strigo kaj de fiŝo. Ĝia dorsa naĝilo estis konsiderita glavoforma, kaj gratis ŝipajn ŝelojn, dum la beko estis konsiderita simila al kapo de strigo.

## Notoj 
Kategorio:Zifiedoj
Curtiss P-40 Warhawk

La **Curtiss P-40 Warhawk** estas Usona ĉasaviadilo kiun oni uzis dum la Dua Mondmilito. Unue ellaboriĝis kiel pliboniĝita modelo de Curtiss P-36 Hawk, malfrue adaptiĝis en Reĝa Aerarmeo kaj Usona Aerarmeo.

Dum la milito, pluraj aliancanaj aerarmeoj operaciis P-40 en ĉiuj frontoj en Eŭropo, Azio kaj Pacifiko. La P-40 batalis kontraŭ la aksaj ĉasaviadiloj kaj naskigis plurajn venkojn el deserta fronto en ĉiuj frontoj. P-40 estis kolona ĉasaviadilo de aliancana aerpovo dum la milito, kune kun Hawker Hurricane de Brito.

## Historio 
P-40 estas prilaborita por plibonigi ĉasaviadilon Curtiss P-36 Hawk, kiuj estis uzataj en Francio. Originale la Franca Aerarmeo mendis P-40 por anstataŭi ĝiajn P-36, tamen post la Nazia Okupado de Francio en 1940, La originala mendo de P-40 transiris al Reĝa Aerarmeo (RAF). RAF nomigis P-40 **Tomahawk**, kiu nomigas fruan version de P-40.

La P-40B (Tomahawk IIA) kaj P-40C unue estis introduiktaj en Usona Armea Aerforto kaj Reĝa Aerarmeo. P-40 partoprenis en la batalo, Nord-Afrika Kampanio. Kiel la subtenanta ĉasavaidilo de aliancanaj aerarmeoj, P-40 batalis kontraŭ germanaj kaj japanaj ĉasaviadiloj kiel Messerschmitt Bf 109 kaj Mitsubishi A6M. Pro la rendimento de Alison motoro, P-40 superis en malalta rapideco. Speciale en Ĉina fronto, la usona volonta ĉasaviadila flugogrupo "Flugantaj tigroj" aktive operaciis kaj interkaptis japanajn ĉasaviadilojn kun P-40. En Nord-Afriko, La Deserta Aerarmeo operaciis P-40 por grunda atako kaj poste subtenis la terarmean operacon en batalo apud El-Alamein kaj Operaco Torĉo, parte kontribuis al la strategia venko de aliancanaj fortoj en Nord-Afriko.

La novaj modeloj kiel P-40F kaj P-40L (La postaj modeloj nomiĝis kiel **Warhawk**.)estis ellaboritaj en mezo de milito, sed la apero de novaj ĉasaviadiloj kiel P-38, P-47 kaj P-51 malkreskis la necesecon de aviadilo. La produktado de P-40 haltiĝis en 1944. La lasta P-40 estis retiriĝita en 1958, el Brazilia Aerarmeo.

## Variantoj 
* **P-40 :** Unua produkta modelo.
* **P-40B Tomahawk IIA / P-40C Tomahawk IIB :** Reviziita versio de P-40. Frua versio de P-40 serioj.
* **P-40D :** Modifiĝita versio de P-40.
* **P-40E :** Pliboniĝita versio de P-40D.
* **P-40F / P-40L :** Versio kun povejo Packard V-1650 Merlin.
* **P-40K :** P-40L Versio kun Allison-motoro.
* **P-40M :** Versio kun povejo Allison V-1710-81.
* **P-40N :** Pliboniĝita versio de P-40M. Fina produktita modelo.

## Teknikaĵo 
## Vidu ankaŭ 
* Lockheed P-38 Lightning
* Republic P-47 Thunderbolt
* North American P-51 Mustang

P-40
Kategorio:Aperis en 1938
Občina Dobrepolje

eta|Občina Dobrepolje|279x279ra
eta|Stacidomo de fervojo Dobrepolje - Predstruge.|276x276ra
**Občina Dobrepolje** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 24 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 103,1 km². Komence de 2017, ĝi havis 3,870 loĝantojn. La administra centro estas la vilaĝo Videm.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 24 vilaĝoj: 

Bruhanja vas, Cesta, Četež pri Strugah, Hočevje, Kolenča vas, Kompolje, Lipa, Mala vas, Paka, Podgora, Podgorica, Podpeč, Podtabor, Ponikve, Potiskavec, Predstruge, Pri Cerkvi-Struge, Rapljevo, Tisovec, Tržič, **Videm**, Vodice, Zagorica, Zdenska vas.

## Loko, priskribo 
La areo de la municipo estas mallarĝa kaj etendiĝas de nordokcidento al sudoriento, ĉirkaŭ 21 km. La alteco estas proksimume 430 m ĝis preskaŭ 960 m.

Nordokcidenta parto de la municipo transiras la fervojan linion, kiu kondukas de la urbo Grosuplje al la urbo Ribnica. Haveblas nur unu stacio en la vilaĝo Predstruge.

Apudaj municipoj estas: Občina Grosuplje norde, Občina Ivančna Gorica kaj občina Žužemberk oriente, Občina Kočevje sudoriente, Občina Ribnica kaj Občina Velike Lašče okcidente.

Dobrepolje
Dobrepolje
Senvoĉa bilabiala plozivo

**La senvoĉa velara plozivo** estas konsonanto kiu troviĝas en multaj lingvoj.

## Priskribo 
* La maniero de artikulacio estas plozivo signifante, ke la aerfluo bariĝas;
* La loko de artikulacio estas bilabiala signifante, ke la artikulaciilo teniĝas inter la du lipoj;
* La voĉado estas senvoĉa kio signifas, ke la voĉaj kordoj ne vibras dum artikulacio.

## En diversaj lingvoj 
## Notoj 
Kategorio:Velsonoj
Kategorio:Plozivoj
Ferenc Lebó

**Ferenc Lebó,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lebó Ferenc** estas hungara skulptisto, medalisto, restaŭristo.

Ferenc Lebó  naskiĝis la  en Szarvas.
[eta|maldekstre|200px|[Gábor Patachich fare de Ferenc Lebó]]
eta|Justitia fare de Ferenc Lebó

## Biografio 
Ferenc Lebó frekventis belartan mezlernejon en Szeged, poste li studis en Pedagogia Altlernejo Gyula Juhász 2 jarojn, fine li akiris diplomon en Belarta Altlernejo en 1987. Lia ĉefinstruisto estis Pál Kő, pli frue en Szeged Gyöngyi Szathmáry. Pli frue en aĝo 18 li kreis la unuan medalon, en aĝo 25 li kreis la unuan memortabulon. Li kreas en Győr, kie li fondis novan muzeon. Li kreas ĉiuspecajn skulptaĵojn, signifajn medalojn kaj restaŭras skulptaĵojn ekzemple en Győr kaj Pannonhalma. Li ricevis hungarajn kaj usonan premiojn inter 1987-2013.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Orosháza (1981)
* Budapeŝto (1987, 1993, 2006
* Győr (1988, 1993, 1999, 2004, 2007, 2012)
* Mosonmagyaróvár (1993, 2003)
* Bruselo (2011)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Szentendre (1984)
* Moskvo (1986)
* Sopron (1987-1999)
* Győr (1988, 1998)
* Budapeŝto (1990, 1994)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Vilmos Apor - Győr.jpg|Vilmos Apor
Ladislaus I monument - Győr.jpg|Ladislao la 1-a (Hungario)
Holokauszt-emlékmű a Shalom emlékparkban, a zsidó temető mellett, 2017 Mosonmagyaróvár.jpg|Holokaŭsto
Moson vármegye 1000 éves, emlékmű, 2017 Mosonmagyaróvár.jpg|Moson
Mátyás király szobor, Mátyás király tér, 2018 Győr.jpg|Matiaso la 1-a (Hungario)
Szent István király szobor (Lebó Ferenc), 2017 Mosonmagyaróvár.jpg|Stefano la 1-a (Hungario)

## Elektitaj memortabuloj 

Géza Fiala by Ferenc Lebó (2005), 2018 Győr.jpg|Géza Fiala
Láng Rudolf emléktábla (Lebó Ferenc), Fő utca 4, 2017 Mosonmagyaróvár.jpg|Rudolf Láng
Relief of Ferenc Deák by Ferenc Lebó, 2017 Mosonmagyaróvár.jpg||Ferenc Deák
Kálmán Kandó by Ferenc Lebó, 2018 Győr.jpg|Kálmán Kandó

## Lia libro 
* *Ab Ovo* (2006, membiografio)

## Fontoj 
* hungarlingva membiografio kun foto 
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj restaŭristoj
Andrew Huxley

**Andrew Huxley** (Hampstead, Londono, Unuiĝinta Reĝlando, 22-a de novembro, 1917 - Grantchester, Cambridgeshire, 30-a de majo, 2012) estis brita fiziologo kaj biofiziko, Brita Merit-Ordeno kaj membro de la Reĝa Society. Li estis duonfrato de Aldous Huxley, Julian Sorell Huxley kaj nepo de Thomas Henry Huxley.

Li ricevis Nobel-premion pri Medicino en 1963 por lia laboro kun Alan Lloyd Hodgkin kaj John Carew Eccles.

## Notoj 
Kategorio:Britaj biofizikistoj
Kategorio:Anglaj biologoj
Kategorio:Britaj fiziologoj
Kategorio:Lernantaro de Trinity College
Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Londonanoj
Kategorio:Huxley-familio
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Instrumenta panelo

eta|*Instrumenta panelo*
eta|*Instrumenta panelo-maldekstra*
eta|*Instrumenta panelo-meza*
[eta|*Instrumenta panelo de [motociklo*]]
eta|Instrumenta panelo: *Mercedes 170 DS*
eta|*Cifereca Instrumenta panelo*

**Instrumenta panelo** estas la panelo en veturilo sub la antaŭa glaco. Ĝi plejofte enhavas ventoladokradojn, diversajn funkciigajn elementojn kaj instrumentojn. La plimulto tamen estas surfacoj kun ŝokabsorbaj paneloj. En la indikilaro troviĝas diversaj instrumentoj kaj indiklampetoj kiuj donas informojn pri la faritaĵoj kaj funkcio de la motoro de la aŭtomobilo. Ruĝa koloro avertas pri aferoj kiuj bezonas tujan agon kaj/aŭ ke la aŭto devas halti aŭ resti senmova, dum flava koloro informas pri neperfektaĵoj aŭ problemoj kiuj ne bezonas tujan agadon aŭ riparon.

Komunuzaj mezuriloj kaj montriloj estas:

* Rapidmezurilo
* Hodometro
* Turnometro
* Fuelmezurilo
* Termometro

## Indikiloj

File:Kontrollleuchte Oeldruck black.svg|Malalta olepremo.
File:Antilock Braking System black.svg|Difekta ABS-sistemo.
File:Kontrollleuchte Airbag black.svg|Neperfekta aerkuseno-sistemo.
File:01 batt.jpg|Akumulatoro ne ŝarĝiĝas.
File:03 tempeau.jpg|Tro alta motortemperaturo.
File:Kontrollleuchte Waschwasserstand black.svg|Malalta lavakva nivelo.
File:Kontrollleuchte Parkbremse black.svg|Enŝaltita parkbremso aŭ malalta bremslikva nivelo.
File:Kontrollleuchte Tanken black.svg|Nur iom da fuelo restas.
File:Kontrollleuchte Nebelschlussleuchte black.svg|Nebullumo enŝaltita.
File:Kontrollleuchte ESP 2 black.svg|ESP eble neĝusta.
File:Motorkontrollleuchte black.svg|Elasgaso ne pura (ankaŭ nomiĝas motorlampo). 

Kategorio:Aŭtopartoj
Melono (baleno)

[eta|[Eĥolokigo]]
[eta|dekstra|Dusekca kapo de [delfeno. La melono estas ĝuste super la supra makzelo.]]
**Melono** estas amaso de grasa histo kiu troviĝas en la frunto de ĉiuj dentobalenoj. Ĝi utilas por fokuzi kaj moduligi la voĉon de la animalo kaj agas kiel sonskatolo. Ĝi estas tiele ŝlosila organo utila por komunikado kaj eĥolokigo.

La melono estas strukture parto de la naza aparato kaj enhavas plej el la amasa histo inter la spirtruo kaj la pinto de la muzelo. La funkcio de la melono ne estas komplete komprenita, sed sciencistoj kredas, ke ĝi estas bioakustika komponanto, kiu havigas rimedon por fokusigi sonojn uzitajn en eĥolokigo, same kiel por krei similecon inter karakteroj de sia histo kaj la ĉirkaŭa akvo por ke la akustika energio povu elflui el la kapo kaj en la medio kun malgranda perdo de energio.

## Vidu ankaŭ 
* Melono

## Notoj 
Kategorio:Etologio
Kategorio:Percepto
Kategorio:Cetaca anatomio
Kategorio:Balenaj sonoj
43597 Changshaopo

'*43597 *Changshaopo'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  de la kanada amatora astronomo William Kwong Yu Yeung elde la Observatorio *Desert Eagle* en Benson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la mariista frato *Changshaopo'', estro de la Lernejo Francisco Xavier de Honkongo de 1974 ĝis 1997. Li dediĉis sin al la eduko por la junaj generacioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de William Kwong Yu Yeung
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Norda botelnazulo

La **Norda botelnazulo** aŭ **norda botelnaza baleno** (*Hyperoodon ampullatus*) estas specio de bekobaleno en la familio de zifiedoj, kie ĝi estas unu el du membroj de genro *Hyperoodon*. La norda botelnazulo estis troe ĉasita de Norvegio kaj Britio en la 19a kaj komenco de la 20a jarcentoj. Ĝi estas unu el la plej profunde loĝantaj mamuloj konataj, kaj atingas profundojn de 1,453&nbsp;m.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Giant Beaked Whales in the Encyclopedia of Marine Mammals pages 519-522 Teikyo Kasuya, 1998. ISBN 0-12-551340-2
* National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World Reeves et al., 2002. ISBN 0-375-41141-0.
* Whales, Dolphins and Porpoises Carwardine, 1995. ISBN 0-7513-2781-6

Kategorio:Zifiedoj
Hyperoodon

alternative=Faroe stamp 200 Hyperoodon ampullatus.jpg|eta|Faroe stamp 200 Hyperoodon ampullatus
***Hyperoodon*** (aŭ *Hyperoödon*) alternative **botelnazuloj** estas genro de bekobalenoj, kiu enhavas ĝuste du speciojn: nome Norda kaj Suda botelnazuloj. La tropikaj botelnazuloj estas alternative nomitaj tropikaj botelnazaj balenoj pro sia fizikaj trajtoj kiuj similas al tiuj de veraj *botelnazuloj*.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Giant Beaked Whales in the Encyclopedia of Marine Mammals pages 519-522 Teikyo Kasuya, 1998. ISBN 0-12-551340-2
* National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World Reeves et al., 2002. ISBN 0-375-41141-0.
* Whales, Dolphins and Porpoises Carwardine, 1995. ISBN 0-7513-2781-6

Kategorio:Zifiedoj