open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rektigita 5-ĉelo

{{Hiperpluredro
|nomo=Rektigita 5-ĉelo
|bildo=Schlegel half-solid rectified 5-cell.png
|bildo-priskribo=Figuro de Schlegel kun 5 kvaredraj ĉeloj montritaj.
|speco=Uniforma plurĉelo
|ĉeloj=5 kvaredroj (3.3.3) 25ra  5 okedroj (3.3.3) 25ra
|edroj=30 trianguloj {3}
|lateroj=30
|verticoj=10
|vfiguro=2 kvaredroj (3.3.3)  3 okedroj (3.3.3)  (triangula prismo)
|Schl= t1{3,3,3}
|CD=o-(o)-o-o
|grupo=A4, [3,3,3]
|propraĵoj=Konveksa
|B=Rap
|retbildo=Rectified 5-cell net.png
}}
[220ra|eta|dekstra|[Vertica figuro: triangula prismo (5 edroj kuniĝas je vertico: 
100ra100ra 
2 kvaredroj (3.3.3) kaj 3 okedroj (3.3.3))]]
En geometrio, la **rektigita 5-ĉelo** estas konveksa uniforma plurĉelo. Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per rektigo de la regula 5-ĉelo.

Ĝi estas barita per 5 regulaj kvaredraj kaj 5 regulaj okedraj ĉeloj. Ĉiu latero estas ĉirkaŭita de unu kvaredro kaj du okedroj. Ĉiu vertico estas ĉirkaŭita de du kvaredroj kaj tri okedroj. Entute estas 30 triangulaj edroj, 30 lateroj kaj 10 verticoj.

Ĝi estas unu el tri duonregulaj plurĉeloj konsistantaj el ĉeloj de du aŭ pli multaj specoj kiuj estas platonaj solidoj (la aliaj du duonregulaj plurĉeloj estas la riproĉa 24-ĉelo kaj la rektigita 600-ĉelo).

La vertica figuro de la *rektigita 5-ĉelo* estas uniforma triangula prismo, formita de tri okedroj je la flankoj, kaj de du kvaredroj je la bazoj.

La rektigita 5-ĉelo estis esplorita de Thorold Gosset en lia papero de 1900.

## Aliaj nomoj 
* Rektigita kvinĉelo
* Rektigita 4-simplaĵo

## Bildoj 
480ra|eta|maldekstra|Du ortaj projekcioj

## Vidu ankaŭ 
* Uniforma plurĉelo
* 5-ĉelo
* Duonregula hiperpluredro

## Referencoj 
* Thorold Gosset: *On the Regular and Semi-Regular Figures in Space of n Dimensions* - *Pri la regula kaj duonregulaj figuroj en spaco de n dimensioj*, Messenger of Mathematics - Kuriero de matematiko, Macmillan, 1900

## Eksteraj ligiloj 
* Rektigita 5-ĉelo - datumoj kaj bildoj

Kategorio:Plurĉeloj
Asuka-epoko

La **Asuka-epoko** (japane: 飛鳥時代, prononcu ''as'ka'') estas epoko de la historio de Japanio inter 538 kaj 710.

Laŭ la plejmultaj historiistoj, 538 estas la jaro kiam budhismo estis oficiale enkondukita en Japanion, kvankam la Nihon Ŝoki, kroniko pri Japanio, indikas la jaron 552.

La nomo de la epoko devenas de la vilaĝo Asuka, kie la imperiestroj foje instalis sian ĉefurbon, kvankam ili ofte transloĝiĝis.

## Vidu ankaŭ 
* Epoko de Jamato
* Japanio
* Historio de Japanio
* 4077 Asuka
Jánosháza

**Jánosháza** [jAnoŝhAza] estas urbo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. La loknomo estas hungare: domo de Johano.
[eta|maldekstre|Domo, kie estis arestita [Lajos Batthyány]]

## Situo
* 
Jánosháza situas laŭ la ĉefvojo inter Veszprém kaj Körmend kaj laŭfervoje inter Celldömölk kaj Boba. Tiu lasta troviĝas 10, Celldömölk 17, Tapolca kaj Ajka po 37, Keszthely kun Balatono 47, Szombathely 50, Budapeŝto 169 km.

## Historio
Jánosháza estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis en 1428 en formo *Janushaza*. Antaŭ la kontraŭturkaj militoj fortikaĵkastelo konstruiĝis kaj la vilaĝo estis ankaŭ bienocentro. En 1571 la komunumo estis menciita kampurbo. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la kampurbo estis bruldetruita. En la 18-a jarcento judoj setlis kaj konstruis sinagogon kaj lernejon. Evoluon de Jánosháza helpis la foirorajto. Jánosháza urbiĝis en 2013.

## Vidindaĵoj
En 1734 romkatolika malfrubaroka Preĝejo Johano Baptisto (Jánosháza) konstruiĝis. Ankaŭ kapelo de Sankta Vendelo funkcias. La plej malnova vidindaĵo estas la Kastelo de Jánosháza videbla sur la foto.

## Famuloj 
En Jánosháza naskiĝis:
* matematikisto, prioro Pál Endre Sárközy
* László Kiss (konstitucia juĝisto)
* benediktano Gusztáv József Kalmár
* piaristo Alajos Könnye.

## Fontoj 
* distancoj 
            
Kategorio:Jánosháza

eta|maldekstre|Kastelo de Jánosháza
Rektigita 24-ĉelo

{{Hiperpluredro
|nomo=Rektigita 24-ĉelo
|nomo1=Laterotranĉita 16-ĉelo
|bildo=Schlegel half-solid cantellated 16-cell.png
|bildo-priskribo=Figuro de Schlegel kun 8 el 24 kubokedraj ĉeloj montritaj
|bildo1=Rectified 24cell.png
|bildo1-priskribo=Centro de rektlinia sfera projekcio kun 96 triangulaj edroj bluaj
|speco=Uniforma plurĉelo
|ĉeloj=24 kubokedroj (3.4.3.4) 25ra  24 kuboj (4.4.4) 25ra
|edroj=96 trianguloj {3}  144 kvadratoj {4}
|lateroj=288
|verticoj=96
|vfiguro=(Ĝusta, Dekstra, Rajto) egallatera-triangula prismo
|Schl=t1{3,4,3}  t0,2{3,3,4}  t0,2,3{31,1,1}
|CD=o-(o)4o-o  o4(o)-o-(o)  (o)3o(o)3(o)
|grupo=F4 [3,4,3]  B4 [3,3,4]  D4 [31,1,1]
|propraĵoj=Konveksa
|B=Rico
}}
En geometrio, la **rektigita 24-ĉelo** estas konveksa uniforma plurĉelo. Kiel la nomo sugestas, ĝi povas esti farita per rektigo de la regula 24-ĉelo.

Ĝi estas barita per 48 ĉeloj: 24 kuboj, kaj 24 kubokedroj.

La rektigita 24-ĉelo povas esti konstruita per laterotranĉo de la regula 16-ĉelo. Kiel **laterotranĉita 16-ĉelo** ĝi povas esti konsiderata kiel havanta simetriojn de pli malgranda ordo B4 = [3,3,4], aŭ eĉ D4. Ĉi tiuj simetriaj respektivas al kolorigo de la kubokedraj ĉeloj per du koloroj 8+16, aŭ per tri koloroj 8+8+8 respektive.

## Vidu ankaŭ 
* 16-ĉelo
* 24-ĉelo
* Uniforma plurĉelo

## Eksteraj ligiloj 
* Rektigita 24-ĉelo (23)

Kategorio:Plurĉeloj
Kenyeri

**Kenyeri** [kenjeri] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. Kenyér signifas: pano.

## Bazaj informoj 
* Areo: 34&nbsp;km²
* Loĝantaro: 940
* Poŝtkodo: 9514
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°23′10″N 17°05'35″E

## Situo 
La vilaĝo situas ne tro for de Rába. La komunumo havas flankovojojn, unu trairas la riveron. Celldömölk troviĝas 18, Sárvár 24, Kapuvár 29, Szombathely 48&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1466 pri Kenyeri. Memstara vilaĝo **Rábakecskéd** [rAbakeĉkEd] aliĝis al Kenyeri (menciita en 1433) en 1950. Ekde 1568 la turkoj suferigis la loĝantojn. Dum la socialisma erao tie funkciis malgranda milita flughaveno.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj estas kastelo de grafo **Cziráky** (ciraki), romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Serpa) de 1716 (renovigita en 1769) (kie estas tomboj de Antal Mózes Cziráky kaj János Cziráky), fine golgoto konstruita en 1731.

## Famuloj 
Sándor Németh Nyiba naskiĝis en Kenyeri.

## Fontoj 
* hungare 

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Mokbirdo

**Mokbirdoj** estas grupo de amerikaj paseroformaj birdoj de la familio mimidae. Plej konata pro ilia kapablo kantŝajnigi aliajn birdojn, ofte laŭte kaj kun rapida ŝanĝebleco. Mokbirdoj ankaŭ famas kiel batalemaj defendantoj de siaj nestoj. Kaj inseksaj kaj virseksaj mokbirdoj atakas kaj ŝajnplonĝatakas sur hejmaj kaj sovaĝaj katoj, hundoj, korvoj, aŭ eĉ homoj kiuj alproksimas sian neston. Defendiloj estas forta voĉado kaj adolto ŝajnante vundito surtera allogante ĉasanton for de nesto.

Plejmulto de specoj estas tropika, sed la Norda mokbirdo troviĝas en Usono kaj Kanado. Estas ĉirkaŭ 17 specioj en tri genroj.

## Specioj laŭ taksonomio 
Genro *Mimus* - oftaj mokbirdoj:
* Brundorsa mokbirdo, *Mimus dorsalis*
* Bahama mokbirdo, *Mimus gundlachii*
* Longvosta mokbirdo, *Mimus longicaudatus*
* Patagona mokbirdo, *Mimus patagonicus* 
* Ĉilia mokbirdo, *Mimus thenca*
* Blankzona mokbirdo, *Mimus triurus*
* Norda mokbirdo, *Mimus polyglottos*
* Sokora mokbirdo, *Mimus graysoni* - antaŭe en *Mimodes*
* Tropika mokbirdo, *Mimus gilvus*, ankaŭ konata kiel *Nadian Mockenotis* al Bangladeŝanoj
* Helbrova mokbirdo, *Mimus saturninus*
* Grandbeka mokbirdo aŭ Mokbirdo de San Andrés, *Mimus magnirostris*

Genro *Nesomimus* - Galapagaj mokbirdoj (4 specioj)
* Kapuĉa mokbirdo, *Mimus macdonaldi*
* Galapaga mokbirdo, *Mimus parvulus*
* Floreana mokbirdo, *Mimus trifasciatus* (tre rara)
* Sanktakristofora mokbirdo, *Mimus melanotis*

Genro *Melanotis* - bluaj mokbirdoj
* Blua mokbirdo, * Melanotis caerulescens*
* Blublanka mokbirdo, * Melanotis hypoleucus*

## Darwin kaj mokbirdoj 
[eta|maldekstra|[Ĉilia mokbirdo, *Mimus thenka*]]
Kiam la Dua vojaĝo de HMS Beagle vizitis la Galapagojn septembre al oktobro de 1835, la naturalisto Charles Darwin notis, ke la mokbirdo *Mimus thenca* diferenciĝas el insulo al insuloa, kaj estis ŝajne tre rilata al la mokbirdoj de la sudamerika kontinento. Preskaŭ unu jaron poste, dum verkado de siaj notoj en la revena vojaĝo li spekulaciis je tio, kun tio dirita pri la Galapaga testudo, povus subfosi la doktrinon de la stabileco de specioj. Tiu estis sia unua lasita esprimo de liaj duboj, ke specioj estas neŝanĝeblaj, kio portis lin al konvinko pri mutacio de specioj kaj de tie evoluismo. Nur post la ŝipreveno al Anglio li plie konis pri la plej konataj Darvinaj fringoj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Mockingbird Intelligence
* **Barber**, Brian R.; Martínez-Gómez, Juan E. & Peterson, A. Townsend (2004): Systematic position of the Socorro mockingbird *Mimodes graysoni*. *J. Avian Biol.* **35**: 195-198.  (HTML resumo)

* **Hunt**, Jeffrey S.; Bermingham, Eldredge; & Ricklefs, Robert E. (2001): Molecular systematics and biogeography of Antillean thrashers, tremblers, and mockingbirds (Aves: Mimidae). *Auk* **118**(1): 35–55. DOI:10.1642/0004-8038(2001)118[0035:MSABOA]2.0.CO;2 HTML plena teksto senbilda 

* 

## Eksteraj ligiloj 
* (Angle)Artikolo konektante Galapagoj mokbirdaj specioj kun kontinentaj familianoj 

* Mokbirdaj filmetoj en la Internet Bird Collection
* Fotoj  de mokbirdoj, nestoj, ovoj kaj idoj.

Kategorio:Mimedoj
Infousurpa

**Infousurpa** estas senkosta kaj libera semajna informletero en [kataluna lingvo|la kataluna] kiu donas informojn rilatante al okupanta movado kaj listigas programaron de atelieroj, koncertoj, manifestacioj, kursoj, ktp en pli ol 50 sociaj centroj en Barcelona kaj ĉirkaŭe. Ĝi ankaŭ enhavas liston de liberaj kaj pirataj radiostacioj kaj televidstacioj. Estas disdonita per retpoŝto kaj papero A4 formato ĉe semajna renkontiĝo. Kutime eldonite marde, la programsemajno estas de merkredo ĝis sekva mardo.
 
## Eksteraj ligiloj 
*retejo

Kategorio:Katalunlingvaj gazetoj
Sitke

**Sitke** (ŝitke) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.
eta|maldekstre|Kapelo de Sitke
eta|Kastelo de Sitke

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9671
* Telefonprefikso: 95
* Areo: 27 bsp;km²
* Loĝantaro: 680

## Situo 
eta|Preĝejo Sankta Triunuo en Sitke
La vilaĝo situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj laŭ flankovojoj. Sárvár troviĝas 7, Celldömölk 12&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1251 en formo *"Sitka"*. Baldaŭe 2 apudaj vilaĝoj formiĝis: Kis (=malgranda) kaj Nagy (=granda) -sitke. Ili unuiĝis en 1946. La komunumo havas tutlandan konatecon pri subĉielaj ŝlagromuzikaj koncertoj antaŭ la kapelo, kiu renoviĝis el la koncertaj profitoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika baroka Preĝejo Sankta Triunuo (Sitke)
* Kapelo de Sitke de 1760, Stefano **Dorfmeister** la plej konata preĝeja pentristo faris la altarobildon
* Kastelo de Sitke, nun gastejo-hotelo

## Famuloj 
En la iama Nagysitke naskiĝis pentristo Ernő Fóth.
North by Northwest

***North by Northwest*** ("Nord-Nordokcidento") estas filmo (1959) de la reĝisoro Alfred Hitchcock, kaj estas vaste konsiderata de la kritikistoj kiel unu el liaj plej bonaj verkoj. Ĝi estas rakonto de misidentigo: malkulpa viro estas ĉasata trans Usono per agentoj de mistera organizaĵo, kiuj volas kontrabandi mikrofilmon el Usono. La titolo venas de linio el *Hamleto* de William Shakespeare: "Mi estas freneza nur nord-nordokcidente, kiam la vento blovas suden."

Aperas en la filmo gesteluloj Cary Grant, Eva Marie Saint, James Mason, Leo G. Carroll, kaj Martin Landau. La scenaro estis verkita de Ernest Lehman kiu volis verki la plej bonan verkon de Hitchcock. Ĝi estas unu el multaj filmoj kun muziko de Bernard Herrmann. La filmo montras faman titoladon de la grafikisto Saul Bass.

En *North by Northwest*, Cary Grant portretas Roger Thornhill, estro de reklamkompanio de Madison Avenue kiu estas misrekonita kiel registara sekreta agento. Li estas arde persekutata tra Usono fare de malamikaj agentoj, kiel (ŝajne) Eve Kendall (Eva Marie Saint). Thornhill dekomence kredas, ke Kendall estas helpante lin, poste ke ŝi estas malamika agento; li finfine eksciis, ke ŝi laboras sekrete por la CIA. Dum siaj premieraj du semajnoj en Radio City Music Hall, la filmo enspezis 404,056 dolarojn (ekvivalente al 3,543,793 dolaroj de 2019), markante rekordon en la biletvendado de tiu kinejo en eksterferiaj tagoj. La gazeto *Time* nomis la filmon "smoothly troweled and thoroughly entertaining" (milde konstruita kaj tute distriga).

La filmo estis kandidatigita por tri Akademiaj Premioj sed gajnis nenion. Ĝi estis elektita de la Usona Kongresa Biblioteko kiel "kulture grava", kaj tial prezervita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

## Rolularo 
* Eva Marie Saint
* James Mason
* Leo G. Carroll
* Ken Lynch
* Stanley Adams
* Cary Grant
* Lawrence Dobkin
* Alfred Hitchcock

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Filmoj de Alfred Hitchcock
Kategorio:Usonaj spionadaj filmoj
Kategorio:Fervojaj filmoj
Kategorio:Malvarma milito en filmoj
Kategorio:Novjorko en filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1959
Kategorio:Filmoj de Metro-Goldwyn-Mayer
Monto Rushmore

dekstra|250px
La **Nacia Memoraĵo de Monto Raŝmor** () estas granda skulptaĵo el granito apud Keystone, Suda Dakoto. Ĝi reprezentas la unuajn 150 jarojn de la historio de Usono kun 18m altaj skulptaĵoj de la kapoj de eksaj prezidantoj de Usono: George Washington (1732-1799), Thomas Jefferson (1743-1826), Theodore Roosevelt (1858-1919), kaj Abraham Lincoln (1809-1865). La tuta memoraĵo kovras 5,17 km², kaj estas 1.745m super marnivelo. Ĝi estas administrata de la Usona Servo pri Naciaj Parkoj, parto de la Usona Departmento de la Internaĵo. La memoraĵo logas proksime 2 milionojn da vizitantoj ĉiujare.

Ĝi situas je koordinatoj .

Maketo de la monumento troviĝas en Legoland Billund.

## Vidu ankaŭ 
* Korczak Ziółkowski
* Monumento al Freneza Ĉevalo
* Kapoj de diablo

Kategorio:Suda Dakoto
Kategorio:Statuoj
Hegyfalu

**Hegyfalu** [hedjfalu] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo signifas laŭvorte hungare: monto-vilaĝo.
eta|Aerfoto pri Hegyfalu

## Bazaj informoj 
* Poŝtkodo: 9631
* Telefonkodo:
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 790

## Situo 
Hegyfalu situas laŭvoje kaj laŭfervoje inter Szombathely kaj Győr, krome estas alia ĉefvojo inter Sopron kaj Balatono. Sárvár troviĝas 15, Csepreg 18, Szombathely 27, Kőszeg 33, Budapeŝto 198 km.

## Historio 
La unua mencio okazis en 1337, sed arkeologia restaĵo estas el la pli frua(j) jarcento(j). Kelkaj konjektas, ke tie mortis Béla la 1-a (Hungario) en 1063.

## Vidindaĵoj 
La fortresopreĝejo konstruiĝis en la 15-a jarcento. Nun restis nur ruinoj. La katolika klasikisma preĝejo konstruiĝis komence de la 19-a jarcento. Verŝajne tiam konstruiĝis ankaŭ la Kastelo de Hegyfalu aŭ *Kastelo de Széchenyi* [seĉenji]. Estas menciinda la parko ĉirkaŭ la kastelo.
Csönge

**Csönge** [ĉonge] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk.
eta|Vido al industria parko de Csönge

## Bazaj informoj 
* Areo: 25 km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 9513
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°21′06″N 17°03'54″E

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ flankovojo proksime de Celldömölk.

## Historio 
Pli frue Romianoj loĝis tie. La unua mencio devenis el 1409 laŭ tiama hungara ortografio *"Chenge"*. Petőfi vizitis la vilaĝon, kiam li pasigis tempon en la najbara Ostffyasszonyfa. Tie pasigis sian junaĝon ankaŭ eminenta poeto Sándor Weöres (ŝandor voroŝ). En la iama familia bieno estas muzeeto pri li.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo

## Famuloj 
En Csönge naskiĝis József Lőrincz (arkitekto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Nagysimonyi

**Nagysimonyi** (nadjŝimonji) estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en subregiono de Celldömölk. La loknomo estas hungare: granda Simono.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15 km²
* Loĝantaro: 980
* Poŝtkodo: 9561
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°15′44″N 17°03'00″E

## Situo 
Nagysimonyi situas laŭvoje kaj laŭfervoje inter Celldömölk kaj Sárvár sub la iama vulkano **Ság** (ŝAg). Celldömölk troviĝas 7, Szombathely 40 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1237 en formo *"Simun"*. La loĝantaro okupiĝas pri vinbero, krome estas termala banejo. Apude estis militkaptitejo inter 1915 kaj 1919.

## Vidindaĵoj 
* mezepoka romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo
* luterana preĝejo de 1785, turo alkonstruiĝis en 1883

## Famuloj 
En Nagysimonyi naskiĝis ministro Józsefné Nagy (Jolán Szarka).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Sótony

**Sótony** [ŝotonj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.

## Bazaj informoj 
* Areo: 15&nbsp;km²
* Loĝantaro: 690
* Poŝtkodo: 9681
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°11′48″N 16°56'56″E

## Situo 
La vilaĝo situas laŭ flankovojoj inter Vasvár kaj Sárvár. La lasta urbo troviĝas 8, Celldömölk 20, Vasvár 24, Szombathely 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1273 laŭ tiama hungara ortografio *"Shouthon"*. Post la mezepoko kaze de turkaj atakoj la loĝantaro rifuĝis en fortikaĵon de Sárvár. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, poŝto.

## Vidindaĵoj 
La romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Triunuo konstruiĝis en 1874. Skulptaĵo pri Sankta Triunuo pretiĝis en 1906.

## Famuloj 
En Sótony naskiĝis János Varga (arkivisto).

## Famaj nomportantoj 
* kuracisto Péter Sótonyi
* bestokuracisto Péter Tamás Sótonyi

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo

La **Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo**, mallongigo **SER**, estas jara evento kun la celo kunvenigi spiritistojn, kiuj estas esperantistoj. De 2006 ĝis 2023 la evento nomiĝis BRES - Brazila Renkontiĝo de Esperanto-Spiritistoj. Post 2008 SEA (tiama BAES) respondecas pri la okazigo de la evento. 

## Historio
La unua evento (1a BRES), unue planita por okazi la 21an, 22an kaj 23an de julio, okazis prokraste de la 13a ĝis la 15a de oktobro 2006 en Ribeirão Preto, Brazilo, kun la ĉeftemo "La Spiritisma Domo kaj Esperanto". Ĝin organizis Spiritisma Centro Batuíra. Aliĝis 140 homoj el 33 brazilaj urboj el 9 subŝtatoj. Partoprenis 110. La organiza komitato konsistis el la sinjorinoj Gracinda Maria Artioli Firmino, Neusa Priscotin Mendes (MiMa) kaj Paula Cristina Medve Zulques. Uberlando prenis la respondecon realigi la laŭvican renkontiĝon en 2007.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Spiritisma Esperanto-Asocio
*Brazila Spiritisma Federacio
* Monda Spiritisma Asocio

## Eksteraj ligiloj 
* Paĝo en la retejo de SEA

## Listo de la ĝisnunaj kaj planitaj SER 
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj
Kategorio:Spiritismo
Maurício de Sousa

**Maurício de SOUSA** (naskiĝinta la  en Santa Isabel) estas unu el la plej famaj bildrakontistoj de Brazilo, kies ĉefa kreaĵo estas la rolularo *Turma da Mônica* ("Bando de Mônica"). La bildrakontoj celas ĉefe infanojn (la roluloj mem estas plejparte infanoj), sed la humuro ne estas ekskluzive infaneca.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo pri Maurício  (portugallingva)

Kategorio:Brazilaj artistoj
Kategorio:Verkistoj de bildstrioj
Killacycle

**KillaCycle** estas elektro-pelita motorciklo cel-konstruita por *akcela konkurso*. Ĝi estis konstruita kaj manaĝita fare de la malgranda motorkonstrua teamo, posedata kaj gvidata de Bill Dube. Ĝi estas la plej rapida elektra motorciklo de la mondo.

## Teknikaj proprecoj 
*Maso: 619 pundoj
*Baterio : 7.5 kWh litio-ferofosfata, el 990 A123Systems-M1-ĉeloj.
*Motoroj: 2 DC-motoro, ŝanĝebla inter seria kaj paralela konektado
*Povumo: 350 ĉevalpovoj (260 kW)
*0-60 mejloj/h: 1,04 sekundoj
*1/4 mejlo: 8,168 sekundoj @ 155.78 mejloj/h

## Eksteraj ligiloj 
*Killacycle Official Website
*A123 Racing 
*Electrifying Times News Article 
*EVWorld News Article 

Kategorio:Elektraj veturiloj
Kategorio:Motorcikloj
Kanaba apocino

***Apocynum cannabinum*** (**Hundmorto**, **Kanaba Hundmorto** aŭ **Indiĝena Kanabo**) estas multjara herba vegetalo trovita ĉe Nordameriko, precipe en usono kaj la suda duono de Kanado. Ĝi kreskas ĝis 2 metroj alta. Ĝi preferas humidaj lokoj. Ĝi estas venena herbo, konata kiel mortiga por hundoj. Ĉiuj partoj de la planto estas venenaj.

La tigoj estas ruĝaj kaj enhavas laktosukon. La florojn aperas mezosomere.

Ĝi kreskas je arbaj areoj, sulkoj, kaj deklivoj. En ĝardenoj ĝi povas esti invadema, kreskanta el etendantaj radikoj. Ĝi povas esti regita per mekanikaj rimedoj, sed regado per kontraŭherbaĉaj kemiaj malfacilas.

## Uzoj 
Indiĝena kanabo estis uzita kiel fonto de fibro por la Nordamerikaj indiĝenoj. El ĝi ili faris retoj, vestaĵoj, kaj ŝnuro. Ĝi estis ankaŭ uzita kiel herba medikamento por pluraj malsanoj. Ĝi efikas por malrapidigi la koron.

Kategorio:Apocinacoj
Kategorio:Plantoj de Kanado
Vegatta

eta|150ra|dekstra|Vegatta
**Vegatta** estas fortunportanto de Vegalta Sendai, japana profesia futbalklubo. Ĝi estas orkolora (fakte flava) aglo, kiu estas simbolo de venko, kaj vestiĝas per flava ĉemizo kaj blua sporta pantaloneto de la firmao adidas. La emblemo estis nomita laŭ la voĉdonoj de subtenantoj de la klubo. En 2016 la birdo venkis en konkurso inter la plej popularaj emblemoj de la membrokluboj de la Japana Profesia Futbala Ligo.

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo pri la konkurso de 2016 inter la plej popularaj emblemoj de la membrokluboj de la Japana Profesia Futbala Ligo en retejo de la Japana Futbala Asocio, kun portreta *foto* de la figuro

Kategorio:Vegalta Sendai
Kategorio:Emblemoj
Floriano Pessoa

**Floriano NEGREIROS de VASCONCELOS PESSOA** ( naskiĝis la  11-an de  - mortis la  en Rio de Janeiro) estis brazila esperantisto, kemia inĝeniero, emerito. 

Li naskiĝis en Manacapuru, Amazono kaj translokiĝis al Rio de Janeiro en en 1953, kie li diplomiĝis pri kemia inĝenierarto. Li laboradis 36 jarojn kiel kemia inĝeniero en la ŝtata entrepreno Petrobras.

Esperantisto de 1954, post unua kontakto kun Esperanto en la antaŭa jaro. Li estis instruisto aprobita de Esperanto, en 1965, kun diplomo de Brazila Esperanto-Ligo. Li instruis Esperanton, en klaso, en la iama Radio Roquete Pinto, kaj per korespondado en kursoj elementa, supera kaj profesora, de Brazila Esperanto-Ligo en Rio. Inter liaj lernantoj estas Jorge Campos de Oliveira, Symilde Schenk Ledon kaj Celio Freitas Martins.

Li estis iama vicprezidanto de Brazila Esperanto-Ligo, dumviva membro de Brazila Esperanto-Ligo kaj fakdelegito de UEA.

Aŭtoro de multaj artikoloj, recenzoj, tradukoj ktp. publikigitaj en la esperanta gazetaro li ankaŭ estis ofta preleganto en Esperantaj kongresoj, renkontiĝoj kaj kunvenoj kaj membro de la Eduka Komisiono de Brazila Esperanto-Ligo.
Otto Wichterle

**Otto WICHTERLE** (27-an de oktobro 1913 en Prostějov en Moravio, Aŭstrio-Hungario - 18-an de aŭgusto 1998 en Prago) estis ĉeĥa kemiisto, kiu inventis la modernan kontaktlenson.

Wichterle studis en la Kemia Altlernejo de la Teknika Universitato Prago. Li promociiĝis en 1936 kaj restis poste en la universitato, ĝis kiam la nazioj fermis en 1939 la altlernejon. Wichterle plulaboris en la esplora sekcio de la Bata-uzino en Zlín, kie li laboris ĉefe pri prilaboro de poliamidoj kaj kaprolaktamoj. Li malkovris en 1941 kun sia teamo artfibron, nomatan silono. La malkovro estis prisilentigita kaj venis nur post 10 jaroj en produktadon. Lin arestis en 1942 la Gestapo por mallonga tempo.

Post la dua mondmilito, Wichterle denove eklaboris en la Universitato, kie li okupiĝis pri organika kemio kaj verkis bazan lernolibron pri neorganika kemio. Li iĝis en 1952 dekano de la novfondita instituto pri kemia teknologio, el kiu posteno li estis forigita kadre de politika purigo.

Unu jaron poste, la Ĉeĥoslovaka Akademio de la Sciencoj - kie li membris ekde 1955 - elektis lin prezidanto de nova instituto pri makromolekulara kemio. En tiu instituo, li pludaŭrigis la esplorojn pri la polimerizado de laktamoj kaj pri prilaboro de hidrofilaj ĝeloj. Li, kunlaborinte jam en 1953 kun kemiisto Drahoslav Lím, patentigis procezon por produktado de mola polimero (2-hidroksietilmetakrilato, mallonge: HEMA).

dekstra|eta|Aparato por la produktado de kontaktlensoj
Ĉar la konstruo de la instituto longedaŭris, Wichterle devis eĉ hejme eksperimenti. Tie li sukcesis en 1961 per memkonstruita aparato produkti kontaktlensojn el hidroĝelo. La akademio de la Sciencoj vendis la patenton sen sciigo de Wichterle al Usono.

Wichterle estis forigita el la instituo en 1970 pro subskribo de la Manifesto de 2000 vortoj, kiu postulis demokratiigon de la sistemo. La scienca laboro de Wichterle estis tiel malfaciligita, ĉar oni neebligis eksterlandajn kontaktojn por li. Li estis tute rehabilitita en 1989, ekde 1990 estis li - ĝis malfondo de Ĉeĥoslovakio - prezidanto de la Ĉeĥoslovakia Akademio de la Sciencoj, poste oni nomumis lin honorprezidanto de la Ĉeĥa Akademio.

Oni nomis laŭ Otto Wichterle en 1993 asteroidon, kun numero 3899 Wichterle.

Kategorio:Ĉeĥaj kemiistoj
Skutilo

eta|Knabo kun kasko sur elektra skutilo.
eta|Skutilo por plenkreskuloj
eta|Baskulskutilo
**Skutilo** (aŭ **trotilo**) aŭ **e-skutilo** (**elektra skutilo,** foje konfuzata kun skotero ĉar iuj elektraj **aŭtopedoj** ankaŭ havas selon) kun elektra motoro estas rimedo de persona moviĝeblo. 

Temas pri veturilo kun tabulo sur kiu oni staras, kaj ĝi havas du radojn. Same kiel rultabulo, oni devas treti por antaŭeniri, sed estas vertikala stango kun teniloj por pli facile gardi ekvilibron. Kelkaj havas grandajn radojn kiel biciklo, sed la plimulto estas por infanoj, kaj estas faldeblaj por facile kunporti.

Tio estas transporta rimedo, kiu estas peligata per reirado per unu piedo de la tero, dum la alia piedo staras sur plataĵo malalte super la tero, kiu kunigas malantaŭan radon kun direktilo kaj antaŭa rado. La trotilo estas priregata pere de direktilo simile kiel biciklo. La trotilo estas ekipitaj ankaŭ per bremsoj, aŭ per perpieda, kiu per frotado bremsas rekte la malantaŭan radon aŭ per klasikaj bremsoj, kiuj estas simile uzataj en bicikloj.

## Motorskutilo 
Nunaj progresoj pri elektra motoro, malpeza baterio kaj elektroniko permesas motorigi la skutilon por fari el ĝi efikan helpon por longdistancaj iradoj (sur sufiĉe bona trotuaro aŭ ŝoseo, sen troa deklivo). Tamen, la trafikregularo ne antaŭvidas permesi motorhavajn veturilojn sur la vojoj por piedirantoj. 

### Aŭtopedo 
La unua patento por "**aŭtopedo**" kiel eble plej proksima al la moderna elektra skutilo, estis fabrikita de la Autoped Company de Long Island, New York en 1913, ricevante patenton al ĝia invento en 1916.

## Vidu ankaŭ 
* Rultabulo
* Baskulskutilo

Kategorio:Duradaj veturiloj
Flavbeka ŝterno

La **Flavbeka ŝterno** (*Sternula superciliaris*) estas specio de birdo de la ŝternoj de la subfamilio de Ŝternenoj.
## Disvastiĝo 
Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Gujano, Panamo, Paragvajo, Peruo, Surinamo, Trinidado kaj Tobago, Urugvajo kaj Venezuelo. Temas pri preskaŭ ĉiu sudamerikaj landoj escepte en Ĉilio.

## Aspekto 
eta|maldekstre|230ra|Dumfluge.
Temas pri malgranda ŝterno 25 cm longa. La supraj partoj estas sufiĉe uniforme helgrizaj kaj la subaj partoj kaj malalta vizaĝo estas blankaj. La kapo estas blanka, kun nigraj krono, nuko kaj strio tra la okulo ĝis la bekobazo, kaj blanka makulo en la frunto super la beko; vintre la blanka frunto estas pli ampleksa kun malpli granda kaj difinita nigra krono; restas nur strio ekde la okulo ĝis la nuko. La beko estas tutflava (ĉe nereproduktuloj kun malhela pinto), fortika kaj larĝega ĉebaze. La kruroj kaj piedoj estas flavecaj. La longa iomete forkoforma vosto kaj flugiloj estas ĉefe helgrizaj sed kun tre videblaj nigraj flugilpintoj. Junuloj estas brunmakulecaj.

## Kutimoj 
Ties natura medio estas riveroj, marĉoj kaj nesalakvaj lagoj. Tre malofte estas marborda specio. Estas solema birdo ne tiom socia kiom aliaj ŝternoj; ĝi troviĝas ĉu pare ĉu laŭ etaj grupoj. La flugo estas rapida kaj ofte glitflugas. Ili plonĝas por kapti manĝaĵojn. Ili manĝas fiŝojn.

La inoj demetas du aŭ tri brunajn ovojn makulecajn je bruno aŭ grizo.

## Referencoj 
## Fontoj 
* BirdLife International 2004. Sterna superciliaris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  24an Julio 2007.

Kategorio:Ŝternoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Hosszúpereszteg

**Hosszúpereszteg** [hosUperesteg] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La unua parto de la nomo hungare estas longa, **prestrug** slave akvosulkego.

## Bazaj informoj
* Poŝtkodo: 9676
* Telefonprefikso: 95
* Areo: 37 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 760

## Situo
Hosszúpereszteg situas laŭ la ĉefvojo inter Veszprém (urbo) kaj Szombathely. La lagoj de **Szajki** [sajki] apartenas al la komunumo, tio estas paradizo de ripozuloj. En 1931 oni faris krucodigojn en la loka rojo, sekve naskiĝis lagoj.

## Historio 
La unua mencio pri la loka lernejo okazis en 1631. 

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo kun biblioteko.
 
La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinberokulto.

## Vidindaĵoj 
La katolika Preĝejo Stefano la 1-a (Hosszúpereszteg) konstruiĝis en la 15-a jarcento.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
Bögöte

**Bögöte** estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. La loknomo estas praa turka nomo, ja alvenis ankaŭ turkoj kun la hungaroj en 895.

## Bazaj informoj 
* Areo: 21 km²
* Loĝantaro: 330
* Poŝtkodo: 9675
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°05′17″N 17°02'34″E

## Situo 
Bögöte situas ne tro for de ĉefvojo inter Veszprém kaj Szombathely. La lagoj de **Szajki** (sajki) estas en la proksimeco, tio estas paradizo de ripozuloj.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1387. En 1905 grafo Ervin Batthyány establis senpagan lernejon por la malriĉaj kamparanoj, kie instruis Herbert Nadler.

## Vidindaĵoj 
La katolika preĝejo pri Baptista Sankta Johano konstruiĝis en 1756. Vidindaĵoj estas ankoraŭ kastelo de **Horváth** kaj nobeldomo de **Batthyány** (batjanji).

En Bögöte migra poŝto servas.

## Famuloj 
En Bögöte naskiĝis *Ervin Batthyány*.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Egyházashetye

**Egyházashetye** [edjhAzaŝhetje] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. Egyházas signifas: eklezia (komprenu: havanta preĝejon).
eta|Blazono de Egyházashetye

## Bazaj informoj 
* Areo: 13&nbsp;km²
* Loĝantaro: 420
* Poŝtkodo: 9554
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°10′12″N 17°07'15″E

## Situo 
Egyházashetye situas flankovoje ne tro for de Celldömölk. Tiu urbo troviĝas 12, Sárvár 21, Sümeg 30&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1338 en formo *"Hege"*. En 1776 en la komunumo naskiĝis poeto Dániel Berzsenyi. Li pasigis tie sian junaĝon. En la naskiĝdomo muzeo funkcias.

En Egyházashetye migra poŝto servas.

== Komunumoj pri *egyházas* (=ekleziejo) en Hungara reĝlando ==
Komence en Hungarujo ĉiuj 10 vilaĝoj kune devis havi komunan preĝejon. Tiu vilaĝo, kie tiu konstruiĝis, nomiĝis "ekleziejo" vilaĝo havanta preĝejon. Jen listo, kie tiu rango restis:

## Famuloj 
En la iama Hetye naskiĝis episkopo Sámuel Hetyey.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Vas
Kemenesmihályfa

**Kemenesmihályfa** [kemeneŝmihAjfa] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk.

## Bazaj informoj 
* Areo:  km²
* Loĝantaro: 562
* Poŝtkodo: 9511
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°17′06″N 17°06'50″E

## Situo 
Kemenesmihályfa situas flankovoje 4 km-ojn de Celldömölk.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis el 1436 en formo *"Mihalfalva"*. En 1549 la turkoj okupis la vilaĝon, sed ĝi ne senhomiĝis. En Kemenesmihályfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
La mezepoka romkatolika preĝejo pri martiro Preĝejo Sankta Stefano (Kemenesmihályfa) en 1777 barokiĝis. Interne estas pentraĵoj de István Dorfmeister (1729). La vilaĝo havas ankaŭ luteranan preĝejon de 1837, kies turo estas 17 m-ojn alta.

## Famuloj 
En Kemenesmihályfa naskiĝis:
* László Elek (agronomo)
* Mihály Révész (ĵurnalisto).
Suda distrikto de Israelo

La **suda distrikto** (), estas unu el ses ĉefaj administraj unuoj de Israelo. 

Laŭ la stato de  en la distrikto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En 2005 en la teritorio vivis proksimume  loĝantoj. Laŭ areo ĝi estas la plej granda, kaj en komparo ĝi estas la distrikto malplej dense loĝata. La distrikta ĉefurbo estas Be'er Ŝeba.

La distrikto pludividiĝas al du subdistriktoj, nomataj  ("nafot", plurale; singulare *nafa*):
* Aŝkelon
* Be'er Ŝeba

La Suda Distrikto kovras la plejparton de la geografiaj regionoj Negevo kaj Arabaho. Laŭ la stato de januaro 2007, entute 1.002.400 homoj loĝas en ĝi - el inter la loĝantoj 86 procentoj estas judoj kaj 14 procentoj araboj (plejparte islamanoj). La administra centro de la distrikto estas Be'er Ŝeba (באר שבע), kvankam la plej larĝa urbo estas Arad (ערד). Relative prosperaj urboj respektive antaŭurboj estas Omer (עומר), Meitar (מיתר) kaj Lehavim (להבים), malpli prosperaj estas Sderot (שדרות), Netivot (נתיבות) kaj Ofakim (אופקים) *(fonto http://www.adva.org/UserFiles/File/AdvaNegevJanuary2007.pdf)*.

La geografia centro de la regiono cetere proksimume lokigeblas per la koordinatoj 30° 40' norde kaj 34° 50' oriente.

## Urboj 
* Arad ערד
* Aŝdod אשדוד
* Aŝkelon אשקלון
* Be'er Ŝeba באר שבע
* Dimona דימונה
* Eilat אילת
* Kirjat Gat קריית גת
* Kirjat Mal'aĥi קריית מלאכי
* Netivot נתיבות
* Ofakim אופקים
* Rahat רהט
* Sderot שדרות

## Lokaj konsilioj 
eta|300ra|parko en la distrikta ĉefurbo Be'er Ŝeba
* Ar'ara BaNegev (aŭ arabe Ar'arat an-Nakab) عرعرة ,ערערה בנגב
* Hura حورة ,חורה
* Kuseife كسيفة ,כסיפה
* Lakija اللقية ,לקיה
* Lehavim להבים
* Meitar מיתר
* Micpe Ramon מצפה רמון
* Omer עומר
* Segev Ŝalom (aŭ arabe Ŝakib al-Salam) شقيب السا ,שגב-שלום
* Tel Ŝeva (aŭ arabe Tel as-Sabi) تل السبع ,תל שבע
* Jeroĥam ירוחם

## Regionoj, administrataj de regionaj konsilioj 
* Abu Basma
* Be'er Tuvia
* Bnei Ŝimon
* Centra Arava (HaArava HaTikhona)
* Eŝkol
* Hevel Eilot
* Hof Aŝkelon
* Laĉiŝ
* Merĉavim
* Ramat HaNegev
* Sdot Negev (Azata)
* Ŝa'ar HaNegev
* Ŝafir
* Tamar
* Joav
Jarok

**Jarok**  (slovake signifas mallonga rojeto aŭ malseka loko kie de tempo al tempo fluas rojeto, precipe post pluvaĵoj) povas esti pluraj lokoj en Slovakio:

* vilaĝo  Jarok (distrikto Nitra) en distrikto Nitra,
* parto de urbeto Želiezovce, vidu Jarok (Želiezovce)
* flanka branĉo de rivero Ondava ĉe vilaĝo Cigla vidu Jarok.
* vilaĝo Jarok (Transkarpatio) en Ukrainio
Kemenessömjén

**Kemenessömjén** [kemeneŝomjEn] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Celldömölk. Kemenes signifas **kamen** slave ŝtono, Sömjén verŝajne estas la greka **Simeon**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 km² 
* Loĝantaro: 630
* Poŝtkodo: 9517
* Telefonprefikso: 95
* Koordinatoj: 47°17′44″N 17°07'58″E

## Situo 
Kemenessömjén situas laŭvoje kaj laŭfervoje inter Sárvár kaj Celldömölk.

## Historio 
La komunumo dufoje kuniĝis, poste disiĝis kun vilaĝo Kemenesmihályfa sub la nomo **Sömjénmihályfa**. Tie vivis poeto Dániel Berzsenyi inter 1798-1803. 

La loĝantaro okupiĝas precipe pri vinberokulto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika mezepoka Preĝejo Naskiĝo de Maria (Kemenessömjén), en 1792 barokiĝis, en 1892 trakonstruiĝis
* luterana preĝejo
Kamenný Most

**Kamenný Most** (signifas ĉeĥe kaj slovake *ŝtona ponto*) estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

En Ĉeĥio:
*Kamenný Most (distrikto Kladno) - municipo situanta en distrikto Kladno

En Slovakio:
*Kamenný Most (distrikto Nové Zámky) - municipo situanta en distrikto Nové Zámky
Čechy

**Čechy** estas nomo por pluraj vilaĝoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio kaj Slovakio:

En Ĉeĥio:
*Čechy - vilaĝo situanta en distrikto Přerov
*Čechy pod Kosířem - vilaĝo en distrikto Prostějov, Moravio

En Slovakio:
*Čechy  - vilaĝo situanta en distrikto Nové Zámky
City (Londono)

La **City de Londono** (anglalingve *City of London*), aŭ pli simple ***City***, estas la centra distrikto de la regiono Granda Londono kaj la plej malnova kvartalo de Londono. Ĝi troviĝas sur la norda bordo de la rivero Tamizo, kaj etendiĝas nur sur 2,5 km². La City konsistigas hodiaŭ gravan, internacian centron pri financoj. Ĝi entenas 11 700 loĝantojn (laŭ takso de 2010), sed proksimume 500 000 personoj laboras tie.

En la City troviĝas du partoj (Inner Temple kaj Middle Temple), kiuj ne estas administritaj rekte de la estraro de la City, dum kelkaj parkoj ekster la limoj de la kvartalo ja estas regitaj de ĝi. La administra sistemo de la City estas senkompara en Anglio aŭ en Britio.

Oni starigis multajn ĉielskrapantojn dum la lastaj jaroj, kaj aliajn oni baldaŭ projektas. La arkitektura aspekto de la kvartalo verŝajne multe ŝanĝiĝos dum la sekvontaj jaroj.

## Vidindaĵoj
* *Barbican Center*
* *Barbican Estate*

## Vidu ankaŭ
* East End de Londono
* Docklands Light Railway
Oda Nobunaga

**ODA Nobunaga** (japane: 信長 織田; naskiĝis la 23-an de junio 1534; mortis la 21-an de junio 1582) estis potenca japana daimio el la Sengoku-epoko. Filo de Oda Nobuhide, malgranda daimio de la provinco Owari, Nobunaga bataladis dum sia tuta vivo kaj konkeris grandan parton de Japanio antaŭ sia morto.

Oda Nobunaga estas la unua el la tri unuigintoj de Japanio dum la Sengoku-epoko. Tiuj unuigintoj estis: **Oda Nobunaga**, Toyotomi Hideyoshi kaj Tokugawa Ieyasu.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri samurajoj (france)
* Biogrario de oda Nobunaga (angle) 
* Templo de Shunkoin (angle) 
* Informoj pri Oda Nobunaga (angle)
* Oda Nobunaga (japane)

Kategorio:Diigitaj japanoj
Kategorio:Daimioj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Japanaj ateistoj
Toyotomi Hideyoshi

[dekstra|eta|240ra|La juna Hideyoshi gvidante grupeton al sturmo de la Ibana-kastelo, «*Luno malantaŭ la Inaba-monto*», *[Tsuki Hyakushi|Cent aspektoj de la luno* n°7, far Yoshitoshi.]]
**TOYOTOMI Hideyoshi** (japane: 豊臣秀吉; naskiĝis en 1536; mortis la 18-an de septembro 1598) estas la dua el la tri unuigintoj de Japanio dum la Sengoku-epoko. Tiuj unuigintoj estis: Oda Nobunaga, **Toyotomi Hideyoshi** (ankaŭ nomita **Hashiba**) kaj Tokugawa Ieyasu ''.

Kategorio:Japanoj
Kategorio:Daimioj
John Evelyn

**John EVELYN** (naskiĝis la 31-an de oktobro 1620 en Wotton, Surrey; - mortis la 27-an de februaro 1706 Londono) estis angla verkisto, ĝardenisto kaj kronikisto.

La fama taglibro de Evelyn datiĝas de la sama epoko kiel tiu de Samuel Pepys, kaj abunde priskribas la arton, kulturon kaj politikon de tiu periodo : Evelyn ekzemple ĉeestis la mortojn de Karlo la 1-a kaj Oliver Cromwell, la lastan grandan peston en Londono en 1665 kaj la grandan incendion de Londono en 1666. Evelyn kaj Pepys ofte interŝanĝis leterojn, kiuj estis plejparte konservitaj. La taglibroj kaj parto de aliaj verkoj estas nun en posedo de la British Library.

Li studis en Balliol College en Oksfordo kaj en Middle Temple. En Londono li estis okulatestanto de multaj gravaj eventoj kiel ekz. ekzekuto de Thomas Wentworth. Li servis mallongtempe en la reĝa armeo, poste forlasis la landon por eviti la partoprenon en la enlanda milito. Li geedziĝis en 1647 kun Mary Browne, filinon de la brita ambasadoro en Parizo.

Evelyn kaj lia edzino setlis en 1652 en Deptford en sudorienta Londono. Li renontis en 1671 la lignoprilaboran majstron Grinling Gibbons kaj prezentis lin al reĝo Karlo la 2-a de Anglio kaj arkitekto Siro Christopher Wren.

Li estis en 1660 membro de grupo, kiu fondis la Reĝan Societon. Sekvajare verkis li la *Fumifugium* (*The Inconveniencie of the Aer and Smoak of London Dissipated*), la unuan libron pri la kreskanta aerpoluado de Londono.

Li estis konata pro kono de la arboj kaj ties pritraktado. Pri tiu temo li verkis *Sylva, or Discourse on Forest Trees* (1664) kaj instigis la grundoposedantojn por planti arbojn, por ke la brita floto havu sufiĉan lignon.

Post la granda incendio de 1666 -kiun li sekvis en sia taglibro - li prezentis planon pri rekonstruo de la urbo. Tion neglektis Karlo la 2-a.

John kaj Mary Evelyn havis 8 infanojn, el kiuj nur Susanna (1669–1754) travivis la gepatrojn. Evelyn mortis en 1706, lia edzino tri jarojn poste. Ili estis entombigitaj en kapelo Evelyn de preĝejo Sankta Johano en Wotton. Oni forŝtelis iliajn kraniojn.

## Verkoj 
* Acetaria: A Discourse of Sallets (1699)
* An Apologie for the Royal Party (1659)
* A Panegyric to Charles the Second (1661)
* Fumifugium or The Inconveniencie of the Aer and Smoak of London Dissipated
* Sylva, or Discourse on Forest Trees (1664)
* Terra : a philosophical discourse of earth

Kategorio:Anglaj verkistoj
Kategorio:Britaj forstistoj
Kategorio:Britaj ĝardenistoj
Kategorio:Anglaj sciencistoj
Kategorio:Anglaj taglibristoj
Kategorio:Anglaj bibliofiloj
Kategorio:Britaj militistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Macudajra (klano)

**Macudajra** (japane: 松平氏 [macudajra-ŝi]) estas japana klano nomita laŭ la regiono Macudaira en la iama provinco Mikawa, la nuna prefektujo Aichi. Ĝi grandiĝis dum la 16-a jarcento kaj famas ĉefe pro la ŝoguno Tokugaŭa Iejasu.

Tiu naskiĝis kiel *Macudacra Takeĉijo* (松平竹千代), sed ŝanĝis sian nomon por pruvi sian devenon (ne historie pruvitan) de la klano Minamoto. Li iĝis la fondinto de la klano Tokugaŭa kaj unua ŝoguno de tiu dinastio.

Antaŭ tio la Macudajra-klano havis 14 branĉojn:
* Takenoja (竹谷)
* Katanohara (形原)
* Ogusa (大草)
* Nagasaŭa (長沢)
* Nomi (能見)
* Goi (五井)
* Fukozu (深溝)
* Ogju (大給)
* Takiŭaki (滝脇)
* Fukama (福釜)
* Sakurai (桜井)
* Toĝo (東条)
* Fuĝii (藤井)
* Micugi (三木)

Dum la epoko de Edo, kiam la provincoj estis anstataŭitaj de la daimujoj multaj familibranĉoj sukcesis obteni daimujon.

La Macudajra-familio ekzistas ankoraŭ nuntempe. Fama familiano estas Macudajra Jorihiro, kiu ricevis en 1981 la bronzan lupon de la Monda organizaĵo de skoltmovado pro eksterordinara merito.

## Bibliografio 
* *Rekiŝi Dokuhon*, "Tokugawa Shōgun-ke to Macudajra Iĉizoku", januaro 2006.

Kategorio:Japana nobelaro
Matsudaira Kiyoyasu

**MATSUDAIRA Kiyoyasu** (japane: 松平清康; naskiĝis la 28-an de septembro 1511; mortis la 29-an de decembro 1535) estis la sepa estro de la Matsudaira-klano dum la Sengoku-epoko (16-a jarcento) en Japanio.

Kiyoyasu estis la avo de la famega unuiginto de Japanio, Tokugawa Ieyasu. Kiyoyasu rapide gajnis kontrolon de la tuta norda parto de la provinco Mikawa post kiam la Saigo-klano malvenkis post kvargeneracia batalado inter la du klanoj.

La Okazaki-kastelo estis konstruita kiel montrilo de la potenco de la Matsudaira-klano.

## Fontoj 
*The Samurai Sourcebook*

Kategorio:Armeinĝenieroj
Kategorio:Daimioj
Kemmu-restarigado

La **Kemmu-restarigado** (japane: 建武の新政, *Kenmu no Shinsei*) estas mallonga epoko de la historio de Japanio de la jaro 1333 ĝis 1336.

Dum tiu epoko inter la Kamakura-epoko kaj la Muromaĉi-epoko la imperiestro Go-Daigo provis restarigi la potencon de la kortejo de la imperiestro en Kioto, kiu estis malpligrandigita al nur ceremonia funkcio. Ekde la jaro 1192 la familio Minamoto heredigis la titolon *Seii Taishogun* (mallonge ŝoguno) kaj regis Japanion el Bakufu en Kamakura.

En la jaro 1333 la imperiestro Go-Daigo malentronigis la tiaman ŝogunon kaj igis sian filon, princo Moriyoshi, ankaŭ konata kiel princo Morinaga, ŝoguno kun ordonpotenco super la armeoj.
La samurajo Ashikaga Takauji (1305–1358) kontraŭstaris tion kaj batalis kontraŭ la princon Moriyoshi, kiu estis mortigita en 1335 de la juna frato de Takauji, Ashikaga Tadayoshi.

La restarigprovo fine fiaskis en 1336 kaj la imperiestra dinastio disigis en nordan kaj sudan dinastion. Tio daŭris ĝis la jaro 1392 kiam la dinastio estis unuigita de Ashikaga Yoshimitsu.

Ĝis la fino de la Edo-epoko la imperiestroj estis nuraj marionetoj de la ŝogunoj.

## Bibliografio 
* Thomas Donald Conlan: *State of War. The Violent Order of Fourteenth-Century Japan*. Center for Japanese Studies, The University of Michigan, Ann Arbor 2003, ISBN 1-929280-16-5
* Andrew Edmund Goble: ''Kenmu: Go-Daigo's Revolution''. Harvard University Press, Cambridge 1996, ISBN 0-674-50255-8

Kategorio:Historio de Japanio
Kategorio:1330-1339
Ĝenerala Studenta Asocio Cleopatra Groningen

eta|180ra|

**Ĝenerala Studenta Asocio Cleopatra Groningen** estas studenta asocio en Groningen, Nederlando. La asocio estas konsiderita kiel alternativa. Ĝi havas ĉirkaū 250 membrojn (2006).

Cleopatra fondiĝis la 3-an de decembro 1985. En tiu epoko ĉiuj studentaj asocioj estis aū tradiciemaj/konservativaj, aū kristanaj, aū frisaj. La celo de Cleopatra estas esti alie ol la aliaj asocioj. La ĉefa diferenco estas ke la tradiciaj inicaj ritoj estas malpermesitaj. Cleopatra estas membro de ZEUS (*Zusterlijke Eenheid uit Saamhorigheid*, Fratina Unueco el Konkordo), federacio de alternativaj studentaj asocioj en diversaj nederlandaj urboj.

Kategorio:Asocioj
Absoluta sonsento

**Absoluta sonsento** estas la natura kapablo, kiun povas havi persono por identigi sonon aŭ kanti ĝustan noton sen ia ekstera referenco.

Homoj kun **pasiva absoluta sonsento** kapablas identigi individuan noton, kiun ili aŭdas, kaj identigi la kernan noton de kunmetaĵo (antaŭkondiĉe de ioma muzika scio). Iuj kapablas identigi kelkajn notojn luditajn samtempe, kaj sekve identigi kompleksajn kunsonojn. La homoj kun pasiva absoluta sonsento ne ĉiam kapablas kanti ĝustan noton.

Homoj kun **aktiva absoluta sonsento** povas kanti ĉiun apartan noton laŭ indiko, sen antaŭa referenco.  

La nombron de posedantoj de aktiva absoluta sonsento oni ĝenerale taksas 1 el  personoj. 

## Historio 
Studoj pri absoluta aŭda kapablo probable komenciĝis en la 19-a jarcento kaj temis pri la kompreno de la fenomeno kaj mezurrimedoj. Oni ankaŭ trovis, ke aliaj bestoj kiel vespertoj, lupoj kaj birdoj povas absolute detekti sonan altecon.

## Diferencoj en konscio anstataŭ sono-sorbado 
Fizike kaj funkcie ne ekzistas diferenco inter homoj kun kapablo kaj tiuj, kiuj malhavas ĝin. Tio estas, neniu fiziologia diferenco troviĝis en la aŭda sistemo. La diferenco probable estas en la konscio, kiu disvolviĝas en la supra korteksa tavolo kaj kiu ebligas memori kaj rekoni frekvencojn simile al la identigo de koloroj.

## Kiel rilatas al lingvo? 
Oni trovis, ke parolantoj de tonaj lingvoj (kiel la ĉina kaj la vjetnama) havas pli altan efikon de tiuj kun absoluta aŭdo. 

## Vidu ankaŭ 
* Aŭdekzercado

Kategorio:Muzikscienco
Mizuno Tadamasa

**MIZUNO Tadamasa** (japane: 水野 忠政) (naskiĝis en 1493; mortis la 22-an de aŭgusto 1543) estis samurajo en feŭda Japanio.

Li estis la patro de Dai-no-kata, la patrino de la ŝoguno Tokugawa Ieyasu.

Kategorio:Samurajoj
Provinco Mikaŭa

**Provinco Mikaŭa** (japane: 三河国 [mikaŭa no kuni], Hepburn-Transskribo: *Mikawa no kuni*) estas malnova provinco de Japanio. Ĝi situis tie, kie nun troviĝas la orienta parto de la gubernio Ajĉi.

La provinco Mikaŭa estis ĉirkaŭita de la provincoj Oŭari, Mino, Ŝinano kaj Totomi. Ankoraŭ nuntempe oni uzas la vorton *Mikaŭa* por indiki la regionon de la gubernio Ajĉi kie troviĝas la urboj Tojohaŝi, Okazaki kaj Tojota.

La provinco *Mikaŭa* estis la devenloko de la ŝoguno Tokugawa Ieyasu (Tokugaxua Iejasu), nur poste li translokiĝis al Regiono Kanto. La ĉefurbo de la provinco estis Okazaki, kvankam la kastelo de Joŝida, proksime de Tojohaŝi estis la plej grava loko de la provinco.

La klano Macudajra posedis la provincon jam antaŭ la klano Tokugaŭa ne estiĝis, t.e. dum la epoko Sengoku.

La klano Ando devenas el la provinco Mikaŭa.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de historiaj japanaj provincoj, 1903 

Kategorio:Malnovaj provincoj de Japanio
Kategorio:Gubernio Ajĉi
Matsudaira Hirotada

**MATSUDAIRA Hirotada** (japane: 松平 広忠; naskiĝis la 9-an de junio 1526; mortis la 3-an de aprilo 1549) estis estro de Okazaki-kastelo en la provinco Mikawa, Japanio, dum la Sengoku-epoko de la 16-a jarcento.

Hirotada estis filo de Matsudaira Kiyoyasu (7-a estro de la Matsudaira-klano) kaj de nekonata virino, probable filino de Aoki Kaga no Kami Norimune. Dum lia infaneco oni vokis lin **Senshomaru**, **Senchiyo** aŭ **Jirozaburo**. Li mem estas malmulte konata, se ne kiel patro de Matsudaira Takechiyo, kiu poste ŝanĝis sian nomon al Tokugawa Ieyasu, fondinto de la ŝoguna reĝimo de Tokugawa.

Kategorio:Daimioj