José Díaz Fernández

**José DÍAZ Fernández** (Aldea del Obispo, Provinco Salamanko, 1898 - Tuluzo, 18a de februaro 1941) estis hispana verkisto kiu dediĉis sin ankaŭ al ĵurnalismo kaj partoprenis aktive en politiko, kontraŭ la diktaturo de Miguel Primo de Rivera kaj favore de la Respubliko. Post la fino de la Hispana Enlanda Milito li ekziliĝis en Francio.

## Biografio
Li naskiĝis en vilaĝo de provinco Salamanko nome Aldea del Obispo, kie lia patro estis policano, sed li pasigis plimulton de infanaĝon en Castropol (Asturio), ĉe patrinflanka familio. Poste en Oviedo li studis juron kaj fondis — kun la verkistino Mª Luisa Castellanos — la revuon *Alma Astur* kaj ekkunlaboris en la ĵurnalo *El Noroeste* de Gijón.

Li devis militservi ekde 1921, kaj estis sendita al Maroko kadre de la Rif-milito, kie li restis ĝis 1922. La spertoj pri tiu kolonia katastrofa  milito rezultis en sia novelaro *El blocao*.

### Ĵurnalismo
Revevinte en Gijón, en januaro li estis inicita en framasonismo, kun simbola nomo «Wagner».​ En Gijón li iĝis ĵurnalisto por la madrida ĵurnalo *El Sol* kaj en 1925 li translokoiĝis al Madrido por aliĝi al la redakcio, dum samtempe enkondukiĝis en la etoso de *Revista de Occidente* kaj ekkunlaboris en la revuo *Post-guerra* dum ĝia mallongdaŭro (1927-1928).

Li kunlaboris kun la *Grupo de Acción Republicana* en la fina periodo de la diktaturo primorivera, pasigis tri monatojn en la karcero Modelo de Madrido kaj estis samtempe ellandigita al Lisbono (1929). Reveninta en Madridon, li fondis kaj direktoris kun Antonio Espina kaj Adolfo Salazar (kiun poste anstataŭos Joaquín Arderíus) la maldekstran revuon *Nueva España*, aperintan la 30an de januaro 1930, tuj post la falo de la diktaturo de Primo de Rivera, ĝis ĝia malapero en 1931.​

Kiam José Ortega y Gasset kaj Nicolás María de Urgoiti estis apartigitaj — tuj antaŭ la proklamo de la Respubliko — de la ideologia kontrolo de *El Sol*, Díaz Fernández abandonis la ĵurnalon kaj ekkunlaboris en la ĵus fonditaj *Crisol* kaj *Luz*.

### Politiko
En la balotoj al Konstitucifara Parlamento de 1931 li estis elektita deputito por Oviedo kaj la Partio Respublikan Radikal-Socialista. Samjare li iĝis politika sekretario de la ministro pri edukado, nome Francisco Barnés Salinas. Li estis kunfondinto la 11an de februaro 1933 de la Asocio de Amikoj de Sovetunio.

Post la balotado de novembro 1933, en kiu venkis la dekstruloj, li revenis al ĵurnalismo en *El Liberal*. En la balotado de februaro 1936, en kiu venkis denove la maldekstroj, li estis denove elektita deputito, tiam por Murcio kaj la partio *Izquierda Republicana* (IR), nome la partio de Manuel Azaña.

Je la starto de la milito li estis nomumita gazetarestro en Barcelono. Je la konkero de tiu urbo fare de la frankista tendaro li pasis al Francio, kun edzino kaj filino. Li estis provizore malliberigita en koncentrejo, de kie li povis iri al Tuluzo, cele al forveturo al Kubo, sed li mortis la 18an de februaro 1941. Laŭ atesto de lia filino: «La amikoj devis kolekti monon por la enterigo. Sur ĉerko estis bendo kun la respublikaj kolorojn, kiun mia patrino kudris dum la nokto».​

## Verkoj
* Lia unua verko, nome *El blocao* (1928), eniras malferme en socia realismo, kaj rakontas en sep epizodoj la katastrofajn situaciojn de la Rif-milito; kvankam ili ŝajnas nerilataj, la tuto klare estas portreto de tiu milito. La titolo *El blocao* aludas al la avangarda kabano en kiu roto devas suferi la atakojn de la marokaj sendependismaj ribeluloj. Tiu koncepto aperas ankaŭ en aliaj verkoj de samgeneracianoj, kiuj same suferis kaj verkis.
* Socia kaj politika enhavo tra simila mikso de avangardaj kaj realismjaj teknikoj aperis en la romano *La Venus mecánica* (1929), panoramo de la Madrido de la diktaturo de Primo de Rivera.
* Díaz Fernández verkis ankaŭ la novelojn «La largueza», en la kolektiva verko *Las siete virtudes* (1931), kaj «Cruce de caminos» (1931). En 1923 li publikigis la novelon *El ídolo roto* en la kolekto «La novela asturiana».
* En la eseo *El nuevo romanticismo* (1930), subtitolita «Polémica de arte, política y literatura», li defendis la neceson de «rehumanización» (rehumanigo) de arto, post la proklamita dehumanigo registrita de José Ortega y Gasset alude al la avangarda aspekto de la poste nomita Generacio de la 27-a.
* Kunlabore kun Joaquín Arderíus li verkis *Vida de Fermín Galán* (1931). Kaj per la pseŭdonimo “José Canel” li publikigis en 1935 la libron *Octubre rojo en Asturias*, «kurioza mikso de raportaĵo, kritika cerbumado kaj imagopova rekreo» pri la asturia revolucio de 1934.

## Referencoj
## Bibliografio 
* José Manuel López de Abiada, *José Díaz Fernández: narrador, crítico, periodista y político*, Casagrande, Bellinzona, 1980 (doktoriga disertacio, Universitato de Berno).
* José Manuel López de Abiada, «José Díaz Fernández: la superación del vanguardismo», *Los Cuadernos del Norte*, num. 11 (januaro-februaro 1982), pp. 56-65.
* Laurent Boetsch, *José Díaz Fernández y la otra generación del 27*, Madrid, Pliegos, 1985.
* José Esteban, «Prólogo» al *El blocao*, Madrid, Viamonte, 1998.
* José Esteban kaj Gonzalo Santonja (eld.), *Los novelistas sociales españoles (1928-1936): antología*, , Barcelona: Anthropos, 1988.
* José Manuel Bolado García, «José Díaz Fernández: años de formación», en José Antonio Ferrer Benimeli (kunord.), *La Masonería Española en el 2000. Una revisión histórica*, Zaragoza, Gobierno de Aragón, 2001, vol I, pp. 345-362.
* Nigel Dennis, «Tras las huellas de José Díaz Fernández», enkonduko al José Díaz Fernández, *Prosas*, Madrid, Fundación Santander Central Hispano (Colección Obra Fundamental), 2006 , pp. IX-XXX.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispana literaturo de la 20-a jarcento
Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Hispanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Generacio de la 27-a