open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Raseborg

**Raseborg** (svede, [],  []) estas komunumo kaj urbo en suda Finnlando, en la provinco Uusimaa ĉe la strando de la Finna Golfo. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . La komunumo Raseborg ekestis en 2009, kiam Ekenäs (finne: Tammisaari), Karis (finne: Karjaa) kaj Pohja unuiĝis. En Esperanto oni uzas la svedan nomon Raseborg, ne la finnan nomon Raasepori, kvankam la plimulto de la loĝantaro de la komunumo estas svedlingva. Raseborg estas dulingva komunumo same kiel estis Ekenäs, Karis kaj Pohja, kun sveda plimulto same kiel estis Ekenäs kaj Karis, kaj malsame ol estis Pohja, kiu estis kun finna plimulto.

En la nuna areo de Raseborg oni kunigis multajn komunumojn; Raseborg inkludas entute 7 kaj parte 1 eksajn komunumojn:

* Bromarv (ligita al Tenala kaj Hangö en 1977)
* Ekenäs (unuiĝis kun Karis kaj Pohja al Raseborg en 2009)
* Ekenäs landskommun (ligita al Ekenäs en 1977)
* Karis (unuiĝis kun Ekenäs kaj Pohja al Raseborg en 2009)
* Karis landskommun (ligita al Karis en 1969)
* Pohja (unuiĝis kun Karis kaj Ekenäs al Raseborg en 2009)
* Snappertuna (ligita al Karis kaj Ekenäs en 1977)
* Tenala (ligita al Ekenäs en 1993)

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo (,  kaj )

eta|maldekstra|300ra|La mezepoka kastelo
eta|maldekstra|300ra|Historia fajrobrigadejo
eta|maldekstra|300ra|La eksa urbodomo de Ekenäs (finne Tammisaari), kiu nun apartenas al Raseborg
eta|maldekstra|300ra|La turo de la historia urba kirko de Ekenäs

Kategorio:Komunumoj de Uusimaa
Kategorio:Urboj de Uusimaa
Kategorio:Komunumoj de Finnlando
Kategorio:Urboj de Finnlando
Rudolf de Châtel

**Rudolf de Châtel,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **De Châtel Rudolf** estis hungara internisto, nefrologo, profesoro. Lia edzino estis Katalin Gyöngyössy, kiu naskis filinon.
[eta|[Rudolfo|Rudolf de Châtel]]
Rudolf de Châtel http://www.pharmindex-online.hu/hirek/elhunyt-dr-de-chtel-rudolf-4867.html naskiĝis la  1938 en Budapeŝto. Li mortis la  2014 en nekonata loko. 
 
## Biografio 
Rudolf de Châtel abiturientis en sia naskiĝurbo en 1956, poste li akiris kuracistan diplomon en Universitato Semmelweis en 1962. Post siaj studoj komence li laboris en instituto, poste en kliniko, fine li ankaŭ instruis en la universitato. En 1991 li atingis la instruan rangon universitata profesoro, samjare li estis elektita dekano ĝis 1997. Inter 1974–1975 li esploris en Berno. En 1978 li kandidatiĝis, en 1991 li doktoriĝis. Inter 1993 kaj 2003 li estis klinikestro.

Li okupiĝis ĉefe pri hipertonio. Li ricevis 5 premiojn inter 1992 kaj 2014.

## Elektitaj publikaĵoj 
**The effect of isopropyl-noradrenaline on renal haemodynamics* (1968)
**Interrelations between blood pressure, blood volume, plasma renin and urinary catecholamines during beta-blockade in essential hypertension* (1976)
**Hipertónia* (1983)
**Nephrologia* (1994)
**Circulating and cardiac levels of apelin, the novel ligand of the orphan receptor APJ, in patients with heart failure* (2003)
**Az „Éljen 140/90 alatt” program kardiovaszkuláris kockázatcsökkentő eredményei – 2005–2011* (2012)

## Memorigiloj 
* memorpremio fondita en 2014

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj nefrologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Elena Burke

**Elena Burke** (naskiĝinta kiel **Romana Elena Burguez González** la 28-an de februaro 1928 en Havano; mortinta la 9-an de junio de 2002) estis tre populara kuba kantistino kun ampleksa repertuaro de kantoj kaj ĝenroj el boleroj, bitmuziko, popularmuziko, kuba sono, baladoj ktp. Ŝi komencis sian karieron laborante en la radio fine de la 1940-aj jaroj. Ŝi estis la patrino de Malena Burke kaj avino de Lena Burke, ankaŭ bone konataj kubaj kantistinoj.

## Kariero 
Per sia kontralda voĉo de ampleksa registro kaj pura muzikeco, „señora sentimiento“ (kiel oni titolis ŝin dum ŝia vivo) estas la plej bona ekzemplulo de la sentemomovado, kiu evoluis en Kubo ekde la kvindekaj jaroj. Ĝenerale oni nun konsideras ŝin kiel unu el la plej bonaj kantistoj en la historio de la lando. Antaŭ ol ŝi komencis sian solokarieron, Elena Burke estis ano de la ensemblo *Las Mulatas de Fuego* (1947), de la triopo *Las Cancioneras* kaj de la kvaropoj de Facundo Rivero, Orlando de La Rosa kaj de pianisto Aida Diestro (1956), kune kun Omara Portuondo, Moraima Secada kaj Haydée Portuondo. Ŝi estis fama pro siaj lerteco kaj tendenco interpreti "a capella" en la noktokluboj plej elegantaj kaj intimaj de Havano, sed ne malofte ŝin akompanis orkestroj kiel *Aragón* aŭ tiuj direktataj de González Mantici aŭ Ibrahim Urbino. Kun eksterkutima agordo kaj stilo libera de malnecesa dekoracio ŝia vasta repertuaro inkluzivis aŭtorojn latinamerikajn kaj aparte kubajn kiel José Antonio Méndez, César Portillo de la Luz, Ñico Rojas, Frank Domínguez, Piloto y Vera, Marta Valdés, Meme Solís, Adolfo Guzmán, Orlando de la Rosa, Candito Ruiz, Sindo Garay, Vicente Garrido, Arturo Castro kaj aliaj. Intel ŝiaj akompanantoj grave rolis interalie personoj de la dimensio de Dámaso Pérez Prado, Adolfo Guzmán, Meme Solís kaj gitaristo Froylan Amézaga, kiu laboris kun ŝi dum pli ol dek kvin jaroj.

Inter la multaj sukcesoj de Burke troviĝas "De mis recuerdos", "Y ya lo sé", "Lo material" (Juan Formell), "Duele" (Piloto y Vera), "Amor y solfeo" (Luis Rojas), "Ámame como soy", "Mis 22 años" (Pablo Milanés).

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.servicioweb.cl/bolero/elenaburke.htm
* http://www.youtube.com/results?search_type=&search_query=Elena+Burke+

Kategorio:Kubaj kantistoj
Kategorio:Havananoj
István Huszák

**István Huszák** [iŝtvAn husAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Huszák István** estis hungara kuracisto, neŭrologo, profesoro.

István Huszák https://hu.wikipedia.org/wiki/Husz%C3%A1k_Istv%C3%A1n naskiĝis la  1906 en Székesfehérvár. Li mortis la  1995 en Szeged.

## Biografio 
István Huszák akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1931. Post siaj studoj li laboris en universitata neŭrologia kliniko en Szeged, poste en la sama urbo en similiaj klinikoj aŭ institutoj. Li estis katedrestro en Scienca Universitato de Szeged inter 1944 kaj 1977, poste li pensiuliĝis, tamen kiel konsilisto li helpis plu la universitaton. En 1943 li atingis la instruan rangon privata profesoro en 1943, publika eksterordinara profesoro en 1947, ordinara profesoro en 1950. Li doktoriĝis en 1952, li estis dekano en la studjaroj 1950 kaj 1960. Li studvojaĝis al Stokholmo en 1941, li instruis ankaŭ en Kanado en 1961, en Londono en 1970, en la sekva jaro en Barato. Li ricevis premion Kossuth en 1960, ĉefe poste ankaŭ memormedalojn aŭ aliajn premiojn.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Über den Oxydationsmechanismus des sympathischen Gewebes* (1932)
* *Über die Eisenporphyrinver - bindungen in der Nebenniere* (1942)
* *Über den Oxydationsmechanismus der weissen Masse des Zentralnervensystems* (1947)
* *The biochemistry of neuroallergic reactions* (1958)
* *Disturbances of porphyrin metabolism in schizophrenia* (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Zoltán Ambrus Kovács

**Zoltán Ambrus Kovács** [ambruŝ kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kovács Zoltán Ambrus** estas hungara kuracisto, neŭrologo, psikiatro, profesoro. Lia origina nomo estis *Kovács Zoltán*, sed en 1995 li prenis ankaŭ la nomon *Ambrus*.

Zoltán Kovács https://hu.wikipedia.org/wiki/Kov%C3%A1cs_Zolt%C3%A1n_Ambrus naskiĝis la  1955 en Nagykőrös.

## Biografio 
Zoltán Ambrus Kovács frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste unu jaron li laboris en hospitalo. Li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1981 (psikiatrian fakdiplomon en 1985, neŭrologian fakdiplomon en 1988). Ekde 1981 li laboras, instruas kaj esploras en la universitata neŭrologia kliniko de Szeged. Li okupiĝas pri hipnoto kaj skizofrenio, dume li atingis la rangon docento. En 1992 li ricevis premion.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Systematic mycosis in multiple sclerosis* (1988)
* *Mitrális billentyű prolapsushoz társuló szorongásos betegség hipnoterápiája* (1991)
* *A pszichiátriai kórképek felismerése* (2004) ISBN 963-242-898-6
* *Boosting Human Learning by Hypnosis* (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Lili Hajdú Gimesné

**Lili Hajdú Gimesné** [gimeŝnE], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gimesné Hajdú Lili** estis hungara kuracisto, psikiatro, psikologo, neŭrologo. Ŝia origina familia nomo estis *Hochmann*, kiu ŝanĝiĝis al Hajdú (foje Hajdu), post la geedziĝo ŝi uzis la edzan nomon *Gimesné*; ŝia persona nomo aperis ankaŭ en formoj *Livia* aŭ *Lilly*.

Lili Hajdú Gimesné http://epa.oszk.hu/00000/00012/00046/borgos.html#_ftn31 naskiĝis la  1891 en Miskolc. Ŝi mortis la  1960 en Budapeŝto.
 
## Biografio 
Livia Hochmann devenis el juda familio. Ŝi frekventis universitaton en Budapeŝto ekde 1909, krome ŝi apartenis al Rondo Galilei, kie ŝi konatiĝis ekzemple kun Endre Ady. En 1914 ŝi eklaboris en la universitata neŭrologia instituto. Ŝi kuracadis eĉ Gyula Juhász-on. En 1915 ŝi edziniĝis, post jaroj ŝi naskis 2 gefilojn. Inter 1918 kaj 1933 la geedza paro funkciigis specialan pedagogian instituton. En la 1930-aj jaroj ŝi okupiĝis pri skizofrenio. Dum la nazia erao ŝi kaŝiĝis kaj restis viva. Post la 2-a mondmilito ŝi aliĝis al la komunistoj. Post jaroj ŝi estis ĉefkuracisto en ĉefa psikiatria hospitalo. En 1957 ŝi pensiuliĝis. Ŝi sinmortis, ĉar ŝi neniam ricevis pasporton.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Az organotherapia alkamazása a dementia praecox kezelésében* (1915)
* *Psychische Veränderungen bei Hirnhautentzündungen im Kindesalter* (1927)
* *Adatok a skizofrénia analíziséhez* (1933)
* *Contributions to the etiology of schizophrenia* (1940)
* *Tovabi adatok a schizophreniás gondolkozási és beszédzavarokhoz* (1956)

## Fontoj 
* http://www.szombat.org/archivum/hajdu-lilly-miskolc-1891-1960-budapest-1352774051 
* http://www.isten-ember-vilag.hu/webplebania/vannak-videkek-legbelul/hajdu-lilly-%E2%80%93-egy-tragikus-magyar-sors.html  

Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Kategorio:Hungaraj psikologoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Universitato Eduardo Mondlane

**Universitato Eduardo Mondlane** () estas la plej malnova kaj kaj la plej granda universitato en Mozambiko. Situas en Maputo. Estas ĉirkaŭ 8000 studentoj.

Estas fondita en 1962 en Lourenço Marques, ĉefurbo de Portugala Mozambiko sub la nomo *Ĝeneralaj universitataj kursoj de Mozambiko* (). En 1968 estis alinomita al Universitato de Lourenço Marques. Post sendependiĝo de Mozambiko ĝia ĉefurbo estis alinomita al Maputo, kaj la universitato ricevis la nomon de Eduardo Mondlane omaĝe al la estro de FRELIMO.

## Eksteraj ligiloj 
Oficiala retejo de la Universitato Eduardo Mondlane

Kategorio:Universitatoj en Mozambiko
Kategorio:Lernejoj fonditaj en 1962
Pollando dum feŭda dispartigo

**Feŭda dispartigo** estis periodo en la historio de Pollando, kiu konvencie daŭris ekde 1138 ĝis la kronado de Ladislao la 1-a en 1320. Karakteriza kvalito de tiu periodo estis progresanta diserigo de la pola ŝtato al ĉiam pli etaj, grandparte sendependaj, feŭdaj teroj. La procezo estis ligita multobliĝo de la dinastio de Piastoj, kies ĉiu ano, laŭ la pola kutimjuro, havis la rajton posedi parton de la patra heredaĵo. Similaj procezoj okazis en la historio de la piasta lando jam antaŭe, sed tiam oni sukcesis ilin frue bremsi.
[eta|300px|maldekstra|Mapo de Pollando dum la regado de [Ladislao la 1-a (Pollando) (Ladislao la Ulnolonga)(dum la jaroj: 1275–1300)]]
eta|dekstra|Pollando dum la regado (1191-1194) de Kazimiro 2-a la Justa
La longa periodo de feŭda dispartigo kontribuis al veko de regionaj diferencoj. kresko de signifo de grandsinjoroj kaj alta pastraro. Manko de forta centra decidorgano, kiu kapablus en siaj manoj koncentri la potencon de la reĝlando, kaj samtempe ofta manko de kunlaboremo inter la dukoj kaŭzis malfortiĝon de Pollando. Tial haltis la tendenco de plivastigado de la lando kaj ĝi perdis grandan parton de sia teritorio. En la periodo de feŭda dispartigo memstariĝis pomeriaj duklandoj (okcidenta Pomerio iris sub influon de Margraflando Brandenburgio, kaj Gdanskan Pomerion en la 14-a jarcento transprenis la Ordeno de germanaj kavaliroj); Brandenburgio transprenis Lubuŝion kaj rezulte la sileziaj duklandoj iĝis grandparte dependaj de la Landoj de Krono ĉeĥa.

## Vidu ankaŭ 
* feŭda dispartigo
* dispartigoj de Pollando

## Eksteraj ligiloj 
* Podział Polski na dzielnice (pole)

Kategorio:Historio de Pollando
Kategorio:Feŭdismo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1130-1139
Kategorio:Aperis en 1138
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1320-1329
Kategorio:1320
Cyriel Verschaeve

**Cyriel Verschaeve** (naskiĝis la  en Ardooie, mortis la  en Solbad Hall, Aŭstrio) estis flandra pastro kaj literaturisto.

## Junaĝo kaj studoj 
Jam kiel knabo Verschaeve estis melankolia. Li multe legis, inter aliaj romanojn de Hendrik Conscience, kaj lernis modli. Inter 1886 kaj 1892 li faris, en franca lingvo, mezlernejajn studojn en Roeselare. Inter 1892 kaj 1896 li studis filozofion kaj teologion en la seminarioj de Roeselare kaj Brugge. En 1897 li ordiniĝis pastro. En 1898 dum unu semestro li en la universitato de Jena sekvis kursojn de la nobelpremiito Rudolf Eucken. Li admiris la germanajn sciencon kaj kulturon.

## Profesia, literatura kaj politika agado 
Inter 1896 kaj 1911 li instruis en la *Poësis* (laŭ tiama belga instrusistemo la antaŭlasta klaso de la mezlernejo) de *Sint-Jozefscollege* en Tielt. Ekde 1907 li aperigis multajn verkaĵojn en katolikaj kaj flandremaj revuoj. Post 15 jaroj da instruado li ricevis funkcion de vic-paroĥestro en kampara Alveringem, kie li esperis povi dediĉi pli da tempo al literaturo.

Dum la Unua Mondmilito Alveringem estis tuj apud la fronto. Verschaeve estis inter la flandraj intelektuloj kiuj protestis kontraŭ la lingva reĝimo de la belga armeo kaj la malbona komunikado inter la franclingvaj oficiroj kaj la soldatoj.

Inter la mondmilitoj li estis inter la iniciatantoj de la Izer-turo, sed post kelkaj jaroj li retiriĝis, ĉar li opinias ke la tiama flandra movado ne estas sufiĉe radikale. Lin interesis la Naziismo. Dum la Dua Mondmilito li aktive kunlaboris kun la germanaj okupantoj. En aŭgusto 1944 la SS transportis lin al Germanio; en aprilo 1945 li alvenis en Tirolo, kie li restis kiel rifuĝinto kaj post malsano mortis en 1949.

Kategorio:Naziismo
Kategorio:Flandroj
Kategorio:Flandraj verkistoj
Monto Hármashatár

**Monto Hármashatár** [hArmaŝhatAr] estas dolomita (foje numulita kalkoŝtona monto 495 metrojn alta en Budapeŝto. Ĝi apartenas al Montaro Buda. La origina hungara nomo *Hármashatár-hegy* signifas hungare: trilanda punkto, ĉar ĝis 1873 limoj de Buda, Óbuda kaj Pesthidegkút tie renkontiĝis.

## Priskribo 
[maldekstre|eta|Panoramo al [Danubo el supro de Monto Hármashatár|alternative=]]
Ĝenerale la monto estas kruda, tial ne (aŭ malofte) estas loĝata. Plej ofte arbaro (kverkoj, karpenoj, pinoj) kovras ĝin, tamen la supro estas nur herbejo. La panoramo estas belega, estas videbla eĉ Pilis kaj Börzsöny. La monto estas ŝatata celloko de turistoj. Sur la montopinto trairas tutlanda turista vojo nomata pri bluo. Preskaŭ ĉe la pinto antenoj altiĝas, krome iom pli malsupre alta turo situas por la policaj dissendoj. Preskaŭ ĉe la pinto restoracio funkcias. La monto havas ankaŭ kavon (162 metrojn longa). Ĉe piedo de la monto flughaveno pri glisiloj funkcias.

Sur la monto ordinara aŭtobuso trafikas, tamen ĝi ne atingas la supron.

## Galerio 

Dosiero:Hármashatárhegy Airfield 02.JPG
Dosiero:Kővár, Hármashatárhegy és Nyék, 2017 Erzsébettelek.jpg
Dosiero:Budapest, Hármashatárhegy, 1037 Hungary - panoramio.jpg
Dosiero:Budapest, Hármashatárhegy, 1037 Hungary - panoramio (11).jpg
Dosiero:Budapest, Hármashatárhegy, 1037 Hungary - panoramio (3).jpg

## Fontoj 
* http://welovebudapest.com/budapest.nevezetessegei/nevezetesseg/harmashatar.hegy  
* hungare kun multe da fotoj por turistoj

Harmashatar
Kategorio:Montoj en Budapeŝto
Pol Denoël

**Pol Denoël** (naskiĝis la , mortis la ) estis belga medicinisto kaj esperantisto.

Li studis ĉe la Medicina Fako de la Universitato de Lieĝo, kie li diplomiĝis en 1936. En 1938 li edziĝis kun germandevena Dela Fehr. Apud kelkaj sanitaraj urbaj funkcioj, li estis familia kuracisto ĝis la emeritiĝo.

Pol Denoël estis komitatano (1971-1974) kaj estrarano (1974-1977) de UEA, membro de UMEA kaj honora prezidanto Belga Esperanto-Federacio kaj de Lieĝa Esperanto-grupo.

En la kriza periodo de UEA ĉirkaŭ 1974, kiam Humphrey Tonkin estis elektita prezidanto anstataŭ Ivo Lapenna, Pol Denoël okupis aparte fortan pozicion. Lia ĉefa tasko estis repacigo.

Li verkis lernolibrojn pri Esperanto kaj kelkajn medicinajn verkojn.

Nekrologoj aperis en revuoj *Esperanto en Belgio*, novembro 1987 (de Marc Demonty) kaj *Esperanto*, decembro 1987, p.&nbsp;214.

## Bibliografio
* De Backer, Pierre 2001 : *Meritplenaj Medicinistoj en Belgio dum la Pasinta Jarcento*, Kortrijk
* Denoël, Pol 1968 & 1982 : ''L'Esperanto dans l'Enseignement*, 24 p.
* Denoël, Pol 1977 : Pluralismo kaj Unueco, *Esperanto*, 854 (2), p. 21
* Vertongen L. 1988 : *Memore al Doktoro Pol Denoël'', Sonorilo, Wilrijk
* CEGESOMA (sekcio de la Belgaj Ŝtataj Arĥivoj) konservas serion da gazeteltranĉaĵoj pri la medicina kaj esperantista aktiveco de Pol Denoël, kaj ankaŭ pri lia membreco de la "Front de l'Indépendance" (referenco: SOMA BD KD 6478) 

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Respondismo

[eta|La [vero uzas spegulon kaj serpenton, (1896). Olin Levi Warner, Kongresa Biblioteko Konstruaĵo Thomas Jefferson, Vaŝingtono.]]
**Respondismo** (aŭ respondisma teorio de la vero) povas esti difinita kiel gnoseologia teorio premisanta, ke la menso reflektas, sen substancaj modifoj, tion kio ekzistas ekstere de ni. Aristotelo povas esti konsiderata la plej grava filozofo de tiu pensmovado, ĉar la homa menso, laŭ tiu greka filozofo, devas, ĉe la fino de la procedo de abstraktado, alveni al la kompreno pri la substanco kiel formo, nome pri tio kion determinita realo devas necese esti.

Sankta Tomaso de Akvino, kiu en Mezepoko reprenis la sciteorion de Aristotelo, parolis pri *adaequatio rei et intellectus* (respondo inter la realo kaj la intelekto), kvankam malpliigante respondismon per la aldono «*cognitum est in cognoscente per modum cognoscentis*» («la konataĵo prezentiĝas en la konanto pere de modoj liaj propraj).

(Citaĵo). “La koncepto pri la vero kiel respondo (*adaequatio*) krom de Tomaso de Akvino estas akceptata de ĉiuj kiuj adheras al la realisma filozofio, kaj en la versio de Platono Aŭgusteno de Hipono, Karl Popper, kaj en tiu de Aristotelo, Tomaso de Akvino, Tarski, aŭ al la koncepto fenomenisma (Immanuel Kant kaj B. Mondin, *Manuale di filosofia sistematica: Cosmologia. Epistemologia*, vol. I, p. 263, Bologna, ESD.”

La teorio de la vero kiel «respondo al la faktoj» ricevis fundamentan rimarkecon ene de la kritika raciismo de Karl Popper, kiu rekonis al Alfred Tarski la meriton de ĝia rehabilito.

(Citaĵo) “ Ni nomas "vera" aserto se ĝi koincidas kun la realo aŭ respondas al la faroj aŭ se la aĵoj estas tiaj kiaj la aserto ilin prezentas; kaj la koncepto tieldirita absoluta al la objekto de la vero, kiun unuopulo daŭre uzas. Unu el plej gravaj rezultoj de la moderna logiko konsistas en la rehabilito kun plena sukceso de la absoluta koncepto pri la vero. [...] Mi volus indiki en la rehabiblito de la koncepto pri la vero flanke de matematikisto kaj logikisto Alfred Tarski la rezulton filozofie plej gravan de la moderna matematika logiko.” (K. Popper, Sulla logica delle scienze sociali, in AA.VV., Dialettica e positivismo in sociologia, Einaudi, Torino 1972).

## Bibliografio 
* Armstrong, D.M. *A World of States of Affairs*, Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1997.
* Davidson, D., *Inquiries into Truth and Interpretation*, Clarendon Press, Oxford, UK, 1984.
* Kirkham, R., *Theories of Truth*, MIT Press, Cambridge, MA, 1992.
* Neale, S., *Facing Facts*, Clarendon Press, Oxford, UK, 2001.
* J. L. Austin (1970), *Philosophical Papers*, Oxford University Press, Oxford.
* Kirkham, Richard L. (1992), *Theories of Truth: A Critical Introduction*, MIT Press, Cambridge, MA.
* Bertrand Russell (1912), *The Problems of Philosophy*, Oxford University Press, Oxford.

## Vidu ankaŭ 
* *Adaequatio rei et intellectus*
* Kogno
* Sciteorio
* Vero

## Eksteraj ligiloj 
* *The Correspondence Theory of Truth*, dalla *Stanford Encyclopedia of Philosophy*

Kategorio:Teorioj pri la vero
Kategorio:Scio
Kategorio:Filozofio
Christopher Lee

Sir **Christopher Lee** (CBE), (CStJ), naskonome: **Christopher Frank Carandini Lee** (naskiĝis  en Londono, mortis  en Londono) estis angla aktoro. Li estas la filo de Marie Carandini kaj Robert E. Lee.

Lee estis plej bone konata pro siaj multaj roloj de fikciuloj. Ekzemple, Drakulo kaj Fu Manchu en multaj filmoj dum la 1950-aj jaroj ĝis la 1970-aj. Li fariĝis eĉ pli konata kiel Scaramanga en la Bond-filmo *The Man with the Golden Gun*, Saruman la Blanka en Trilogio ''La Mastro de l' Ringoj* kaj Grafo Dooku en *Star Wars Episode II: Attack of the Clones*.

Li ludis rolojn en 275 filmoj ekde 1946 kaj aperis en pli ol 75 televidaj programoj. Lee estis ankaŭ voĉa aktoro, aŭdigante sian voĉon en pli ol 50 filmoj. Tio faris lin la tenanto de plej multaj film-roloj en Guinness-libro de rekordoj, iam ajn. Lee estis ankaŭ kantisto kaj lia lasta albumo aperis en 2013.

Lee vivis en Londono. Li estis edziĝinta kun bulgara modelo, Birgit Kroencke.

## Aliaj filmoj
* 1941 (1979)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Christopher Lee en IMDb
* Pri lia rolo en filmo *The Lord of the Rings''
* Guardian Unlimited Profile

## Tradukfonto 
Kategorio:Anglaj aktoroj
Kategorio:Londonanoj
César Portillo de la Luz

**César Portillo de la Luz** (naskiĝinta la 31-an de oktobro 1922 en Havano; mortinta la 4-an de majo 2013 samurbe) estis kuba gitaristo kaj komponisto.

## Vivo 
En la aĝo de 19 jaroj li prifundiĝis en la akompanado de kantoj per sia gitaro. Dum la dua duono de la 1940-aj jaroj Portillo de la Luz iniciatis kune kun José Antonio Méndez, Rosendo Ruiz, Ñico Rojas, Ángel Díaz, Frank Domínguez, Aída Diestro, Elena Burke kaj aliaj novan ĝenron kun novaj esprimpovaj elementoj kaj en ligo kun la trobadoreca kanto kuba, nombrante ĝin kubangle „Filin“ (patoso). Fariĝis aparta maniero interpreti boleron per forta harmonia influo de la ĵazo.

Dum tiuj ĉi jaroj inter 1940 kaj 1950 li peraboris kaj akiris renomon en noktokluboj kaj en la kabaredoj de la kuba ĉefurbo kiel Sans-Souci kaj Pico Blanco de la Hotelo St. John, artista perlaboro kiu plutenis sin ĝis en la nuntempo.

Kelkaj el liaj konataj verkoj estas *Contigo en la distancia* kaj *Tú mi delirio*, *Sabrosón*, *Noche cubana*, *Realidad y Fantasía* kaj *Canción de un festival*.

Diversajn el liaj temoj interpretis inter aliaj Nat King Cole, Plácido Domingo, Christina Aguilera, Caetano Veloso kaj Maria Bethânia.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mallonga biografio kaj kelkaj tekstoj de liaj kantoj 
* Intervjuo kun César Portillo de la Luz 

Kategorio:Kubaj gitaristoj
Kategorio:Kubaj komponistoj
Giovanni Daminelli

**Giovanni Daminelli** (naskiĝinta la  en Bergamo, Italio, mortinta la  en Milano) estis doktoro pri matematiko. Li fariĝis en 2012 prezidanto de IKUE.

Esperantisto ekde 2000, en 2003 li akiris la superan diplomon de la Itala Instituto de Esperanto. Li prezidantis la italan sekcion de IKUE (Italan Unuiĝon de Katolikaj Esperantistoj) - ekde 2003 - kaj estis kontoreviziisto de IKUE. Li redaktis “Katolika Sento”, kreis kaj prizorgis la oficialan paĝaron de la itala IKUE-sekcio (www.ueci.it). Li gvidis E-kursojn en Milano ĉe la “Universitato de la tria aĝo” kaj en la urba E-klubo. Ekster IKUE, li estis membro de la paŝtista konsilio de sia paroĥo, sekretario de la Itala Instituto de Esperanto kaj konsiliano de la E-klubo de Milano. Ekde 2003 li estis prezidanto de la Itala Unuiĝo de Katolikaj Esperantistoj (UECI).

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Itala Unuiĝo de Katolikaj Esperantistoj
* Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ikue.org/estraro/prezidantoj.html 

Kategorio:Italaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de IKUE
Givrezac

**Givrezac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 76 loĝantojn en la jaro 2012.

## Geografio 
eta|maldekstra|Preĝejo en Givrezac
Givrezac situas en la sudo de Charente-Maritime,  sudokcidente de Pons.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Flandra Katoliko

***Flandra Katoliko*** estis la monata revuo de *Flandra Unuiĝo de Katolikaj Esperantistoj* (FUKE), sekcio de *Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista* (IKUE).

Ĝin antaŭis *Katholiek Esperanto Bulletijn*, eldonita en Borgerhout/Antwerpen, 1934 - oktobro 1935, tajpita, stencilita, de kiu aperis almenaŭ 12 numeroj. Respondeca eldonisto estis J. Van Deun.

*Flandra Katoliko* havis ankaŭ nederlandlingvan subtitolon *Maandschrift van het Katholiek Vlaamsch Esperanto Verbond*. Unua serio aperis ekde 1935 (januaro aŭ oktobro?) ĝis 1940. Ĝi estis oficiala kongresgazeto de la XXIa Mondkongreso de Katolikaj Esperantistoj, Antwerpen, aŭgusto 1939. Redaktisto en 1935 estis J. Van Deun, poste venis C. van Hoogstraten. En 1946 la redaktisto estis Justus Merks el Kortrijk. La unuajn jarkolektojn presis Henri Braekevelt el Roeselare; ekde la maja-junia numero de 1938 ĝi transiris al presejo G. Van den Eynde en Retie.

Dua serio aperis de 1945 ĝis 1961, tria serio de 1979 ĝis 1988.

La iama Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet posedis numeron 11 (oktobro 1935) de *Katholiek Esperanto-Bulletijn*. La numeroj de novembro 1935 ĝis septembro-oktobro 1946 de *Flandra Katoliko* nun troviĝas en Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience. Ambaŭ kolektoj estas bitigitaj.

## Bibliografio
* 2010 : *Bibliografio de periodaĵoj en aŭ pri Esperanto*, Budapest

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience (Esperanto-gazetoj)
Kategorio:Esperanto-movado en Belgio
Kumbria lingvo

**Kumbria lingvo** estis kelta lingvo parolita en la regiono *Hen Ogledd* aŭ "Auld North" en la nuna norda Anglio kaj la sudaj Skotaj Malaltlandoj, la zono  antikve konata kiel Kumbrio, dum la Alta mezepoko. Ĝi estas parenca al la malnovkimra lingvo kaj la aliaj britonaj lingvoj. Bazite sur la nomo de lokoj, oni sugestas ke la lingvo etendiĝus al aliaj partoj de norda Anglio pro la migrado de parolantoj. Eblas ke la lingvo estis parolita en parto tiel suda kiel Pendle kaj Jorkŝiraj valetoj. La plejparto de la lingvistoj kredas ke ĝi estingiĝis dum la 12-a jarcento, post la integro de la duon-sendependa reĝlando Strathclyde al la Reĝlando Skotlando.

## Tradukfonto 
Kategorio:Mortintaj keltaj lingvoj
Kategorio:Historio de Skotlando
Eduardo Sánchez de Fuentes

**Eduardo Sánchez de Fuentes** (naskiĝinta la 3-an de aprilo 1874 en Havano; mortinta la 7-an de septembro 1944) estis kuba komponisto kaj verkisto. Li estis aŭtoro de variaj libroj pri la historio de la kuba popolmuziko.
Lia plej konata komponaĵo estas la habanero *Tú*, verkita, kiam Sánchez aĝis 16 jarojn. Poste li skribis la muzikon de la opero *Yumurí* kaj de la baleto *Dioné*, la oratorion *Navidad* kaj la kantaton *Anacaona*.

## Libroj 
* *La música aborigen de América* (1939)
* *La última firma de Brindis de Sala*
* *Viejos ritmos cubanos* (1937)
* *Consideraciones sobre la música cubana* (1936)
* *Ignacio Cervantes Kawanag, pianista y compositor eminente* (1936)
* *La contradanza y la habanera* (1935)
* *Foklorismo* (1928)
* *Influencía de los ritmos africanos en nuestro cancionero* (1927)
* *Cuba y sus músicos*
* *El folklore en la música cubana* (1923)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kubaj komponistoj
Kategorio:Operkomponistoj de Kubo
Kategorio:Kubaj verkistoj
Zoltán Borbély

**Zoltán Borbély** [borbEj] rumania hungara muzikredaktoro, muzikinstruisto. Li naskiĝis en Porumbenii Mici la 22-an de novembro 1934.
## Kariero
Zoltán Borbély akiris diplomon de bazlerneja instruisto en Cristuru Secuiesc en 1952, poste en 1957 diplomon de muzikinstruisto en Konservatorio Gheorghe Dima de Kluĵo. De 1959 ĝis 1990 li estis muzikredaktoro de la hungara elsendo de Radio Târgu Mureș.

## Fontoj
**Ki kicsoda Aradtól Csíkszeredáig?*, Csíkszereda, 1996. 
* Pri la agado de Z. B.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj redaktoroj
Kritika raciismo

**Kritika raciismo** estas dirmaniero forĝita de la aŭstria filozofo Karl Popper kaj indikas la konvinkon laŭ kiu la racio, rilate empiriajn sciojn, ne povas havi pure rigoran demonstracian funkcion, sed nure taskon kritikan.

La racio ne legitimas, fakte, la veron de iu teorio, sed ĝi devas esti uzata por kritiki la teorion mem. Surbaze de la principo de malpruvebleco, kiu asertas ke iu teorio estas scienca nur se submetebla al kontrolo kapabla eventuale ĝin igi malpruvebla (pere de dedukto el bazaj spertitaj faktoj).

Popper konfidas al la racio la taskon malkovri la eblajn erarojn kiuj sin kaŝas en la teorio traesplorita. Se la bazaj asertoj rezultas nekontrastantaj kun la sperto, nome se la provoj de malpruvebleco kunordigitaj de la racio havas neniun sukceson, la teorio estas juĝata plifortigita;  sed neniam «kontrolita» ĉar tio okazis nur provizore, konsiderinte ke aliaj bazaj asertoj, estonte, povus malpruvebligi la teorion.

## Raciismo kaj malpruvebleco 
De la kritika raciismo devenas la poppera koncepto malpruvebleca pro kiu ĉiuj empiriaj scioj estas necertaj, sed kiu ne negas la ekziston de iu absoluta vero kiel regulanta idealon al kiu tendenci. De tio la revalorigo de la eraro kaj de ĝia negativa graveco, danke al kiu eblas certasence ĉirkaŭlimigi la horizonton de la vero: la eraro, fakte, reprezentas limon, negativan sed ankaŭ konstituan de la scienco, ĉar konsentas lerni el si,  pere de la konstanta eliminado ebligita de la kritika debato. La  progreso de la sciencoj ne konsistas en la akumulo de la veroj, sed en la formeto de la eraroj: kiom pli oni eraras tiom pli evoluas la scio, simile a tio kio okazas en la biologia evoluismo.

## Vidu ankaŭ 
*Pozitivismo
*Karl Popper
*Kritika pensado

## Notoj 
## Bibliografio 
* Karl R. Popper, *Il razionalismo critico*, a cura di Massimo Baldini, Armando Editore, 2002 ISBN 978-88-8358-290-5
* Hans Albert, *Difesa del razionalismo critico*, trad. di D. Antiseri, Armando Editore, 1997 ISBN 978-88-7144-680-6

Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Kategorio:Filozofio de scienco
Márk Molnár

**Márk Molnár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Molnár Márk** estis hungara kuracisto, neŭrologo, profesoro.

Márk Molnár http://www.doktori.hu/index.php?menuid=192&sz_ID=528 naskiĝis la  1949 en Pécs.

## Biografio 
Márk Molnár frekventis universitaton en Pécs inter 1967-1969, poste li plulernis en Universitato de Debrecen, kie fine li akiris kuracistan diplomon en 1973. Post la diplomo li kuracadis en universitata kliniko de Pécs, ekde 1976 li havis postenon en psikologia instituto. Li akiris fakdiplomojn en 1977 pri neŭrologio, en 1997 pri elektroenkefalografio. Ekde 1988 li laboras en Malsanulejo Rókus, tamen okazis interrompoj pro studvojaĝoj al Usono. En 1989 li kandidatiĝis (PhD), en 2001 li doktoriĝis (DSc), en 2005 li estis nomumita universitata profesoro en Universitato de Budapeŝto.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Akusztikus kérgi kiváltott potenciálok intrakortikális összetevői* (1989)
* *Nonlinear and linear EEG complexity changes caused by gustatory stimuli in anorexia nervosa* (2004)
* *Spektrális EEG-mutatók és személyiség-jellemzők korrelációs elemzés* (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Menoikeo

**Menoikeo**, (latine  *Menoikeus*) estas en la helena mitologio nomo de du viroj el la sama familio. Ili ambaŭ rilatas al dramaj eventoj en Tebo. 
## Menoikeo - patro de Kreono 
Lia origino atingas historion, ĝis praulo Kadmo, fondinto de Tebo kaj familifondintoj nomataj Spartoj. Posteuloj de Menoikeo estis Kreono, dufoje reganta en Tebo kaj ankaŭ Jokasta, kiu fariĝis edzino de la reĝo Laio kaj patrino de Edipo. Pli poste, post tragikaj eventoj, donitaj de sorto, ŝi fariĝis ankaŭ edzino de Edipo, kiu montriĝis murdinto de sia patro. 
Kiam Edipo, en sia infanaĝo forigita, revenis en Tebon, senkonscie mortigis viron, kiu pli poste montriĝis esti lia patro. Kiam li poste edziĝis al sia patrino, dioj koleriĝis kaj postulis punon por li. Do ili sendis kontraŭ Tebo peston, kiu la landon ege turmentis. Divenisto Tiresio sciigis volon de dioj: la urbo estos savita de la pesto, kiam pro ĝi mortos unu el Spartoj, viroj naskitaj el drakaj dentoj, kiujn Kadmo laŭ konsilo de dioj semis en la teron. 
Menoikeo senhezite ĵetis sin de muregoj kaj Tebanoj danke laŭdis lin. Sed la ofero estis vana kaj ne povis forturni ĉiujn danĝerojn kaj katastrofojn, kiuj Tebon inundis kaj gvidis ĝis detruo de la urbo. 
## Menoikeo - filo de Kreono 
Tiu ĉi viro, nomata ankaŭ *Megareo*, estis filo de la sama reĝo Kreono kaj historio ripetiĝis. Ankaŭ li mortigis sin antaŭ pordegoj de la urbo, por ke li savu ĝin de atakoj de Sep kontraŭ Tebo. Ankaŭ tiu ĉi ofero ne sukcesis, multe da viroj en la milito falis. Sed Tebo ankoraŭ savis sin. Nur por dek jaroj, post kiam ĝi estis konkerita kaj detruita en la milito de Epigonoj. 
## Fonto 
 Kategorio:Herooj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Kálmán Pándy

**Kálmán Pándy** [pAndi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pándy Kálmán** estis hungara kuracisto, neŭrologo, psikiatro.

Kálmán Pándy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/11744.htm naskiĝis la  1868 en Ókígyós. Li mortis la  1945 en Szentistvántelep (ekstera parto de Budakalász).

## Biografio 
Kálmán Pándy akiris kuracistan diplomon en Universitato Pázmány Péter en 1893. Post siaj studoj li eklaboris en la universitata psikiatria kliniko, sed interrompoj okazis pro eksterlandaj studvojaĝoj. Inter 1898 kaj 1905 li estis ĉefkuracisto en hospitalo de Gyula, poste li revenis al centra psikiatria hospitalo en Budapeŝto. En 1909 li estis nomumita privata profesoro. Inter 1911 kaj 1919 li estis hospitalestro en Nagyszeben, poste li establis privatan psikiatriejon. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Le méchanisme cortical des phénomènes reflexes* (1893)
* *A szeszes italokról és a nemibetegségekről* (1907)
* *Liquorfehérje-kimutatási módszer* (1910)

## Memorigiloj 
* memormedalo fondita 1986
* Hospitalo de Gyula havas la nomon Pándy Kálmán

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s22.html 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj psikiatroj
Artúr Sarbó

**Artúr Sarbó** [ŝarbO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sarbó Artúr** estis hungara kuracisto, neŭrologo, logopedo, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *szepesváraljai*.

Artúr Sarbó http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/s/s22657.htm naskiĝis la  1867 en Pest (urbo). Li mortis la  1943 en Budapeŝto.

## Biografio 
Artúr Sarbó akiris kuracistan diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1891, poste li plulernis en Berlino, Parizo, Londono, fine li helpis laboron de Jean-Martin Charcot en kliniko de Parizo. Post siaj studoj li laboris en Budaapeŝto komence en kliniko, poste en kuracejo, fine en hospitalo. En 1897 li estis nomumita privata profesoro, en 1909 eksterordinara profesoro en la supre menciita universitato. Ekde 1898 li laboris ankaŭ en logopedia lernejo, poste ankaŭ en faklernejo pri logopediaj instruistoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Szabályzat dadogók és egyéb beszédhibában szenvedők tanfolyamai számára*  (1900)
* *A beszéd összes vonatkozásaiban, különös tekintettel a gyermekkorra* (1906) - manlibro, ĉefverko
* *A siketnémaság egy új oktatási módjáról* (1935)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj neŭrologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kastelo Czuba-Durozier

**Kastelo Czuba-Durozier** [cuba-duroziE] estas romantikisma historia monumento en Budapeŝto, en distrikto Budafok-Tétény. Ĝi komence estis produktejo de konjako, nun 16 familioj loĝas en la kastelo.

## Historio 
Franca negocisto konstruis la kastelon inter 1884 kaj 1887. En la keloj oni produktis konjakojn, en la ceteraj ĉambroj la administrado okazis, sed ankaŭ la franca familio loĝis tie. En la 1920-aj jaroj la produktado ĉesis, la familio forvendis la kastelon. Dum la frua socialismo en 1950 la ŝtato prenis la domegon. Komence 8, poste 16 apartaj loĝejoj estis interne kreitaj.

## Konstruaĵo 
La kastelo etendiĝas inter 3 stratoj (aŭ trotuaroj). La plej alta parto estas la turo, kiu estas trietaĝa. La ceteraj partoj havas malpli etaĝojn. La ĉefenirejo estas ornama pordo, kie iam la koĉeroj trafikis. Post la pordo interna korto etendiĝas. Pro la loĝado dum la socialismo preskaŭ ĉiuj internaj (eĉ eksteraj) ornamaĵoj malaperis.

## Fontoj 
* http://vendegvaro.utazom.com/czuba-durozier-kastely-budapest  
* hungare kun multe da fotoj
* http://wikimapia.org/23828505/hu/Czuba-Durozier-kast%C3%A9ly 

Czubadurozier
Rodinalo

**Rodinalo** aŭ **α-citronelalo** estas kemia kombinaĵo apartenanta al la familio de la terpenaj nesaturitaj branĉohavaj aldehidoj, kies IUPAC alnomo estas **3,7-dumetila-7-okten-1-alo**. Rodinalo estas senkolora likvaĵo nesolvebla en akvo kaj solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝia molekulo enhavas 10 karbonatomojn, 18 hidrogenatomojn kaj 1 oksigenatomon. Rodinalo estas izomero de la α-citronelalo kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn. Rodinalo uzatas kiel insekto-forigilo kaj esploroj elmontras ĝia efiko kontraŭ muŝoj.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de **rodinalo** per oksidado de **rodinolo**:

### Reakcio 2 
* Preparado de **rodinalo** per reduktigo de **rodinila klorido**:

### Reakcio 3 
* Reakcio de Grignard: Preparado de **rodinalo** per traktado de **Magnezia 3-Bromo-butanalo** kun **5-Bromo-2-Metila-1-penteno**:

## Vidu ankaŭ 
* Rodinolo
* Rodinila formiato
* Rodinila acetato
* Rodinila propionato
* Rodinila buterato
* Rodinila benzoato
* Rodinila izobuterato
* Rodinila valerato
* Rodinila izovalerato
* Rodinila heksanato

## Referencoj 
Kategorio:Aldehidoj
Michael P. Candy

**Michael P. CANDY** (naskiĝis la  en Bath, Somerset ; mortis la  en Perto, Aŭstralio) estis brita astronomo.

Li estis ano de la personaro de la Reĝa Observatorio de Greenwich kaj poste direktoro de la Observatorio de Perto).

Laŭ *Minor Planet Center*, li estas kreditita de la malkovro de 3 asteroidoj en 1980 kaj 1981, unu en kunlaboro kun Peter Jekabsons. Li malkovris ankaŭ la  C/1960 Y1 (Candy).

La asteroido 3015 Candy estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Michael Philip Candy (1928 – 1994) : Nekrologo ; el Journal of the British Astronomical Association, Vol.105, NO. 2, P. 56, 1995

Kategorio:Britaj astronomoj
Alunu (komunumo, Vâlcea)

**Alunu** estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Alunu (la sidejo), Bodești, Coltești, Igoiu, Ilaciu, Ocracu kaj Roșia.

Alunu havas fervojan stacion samnoman, finstacion de la linio Băbeni – Alunu; la stacio situas en la vilaĝo Coltești. Tra Alunu fluas la rivero Olteț. Okcidente la komunumo limas al la najbara distrikto Gorj.

Alunu estis unuafoje dokumente menciita ĉirkaŭ 1400 en verko de Alexandru Stefanescu kun la titolo „Gorjul istoric si pitoresc” (historia kaj pentrinda Gorj).

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Dosiero: Alunu en distrikto Vâlcea.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Peter Jekabsons

**Peter JEKABSONS** (naskiĝis en 1943, mortis en 1990) estis aŭstralia astronomo kaj pentristo.

Li estis observanto ĉe la Observatorio de Perto en la 1960-aj jaroj elde kiu, laŭ *Minor Planet Center*, li malkovris 2 asteroidojn en 1980 kaj 1981, unu en kunlaboro kun Michael P. Candy. Li malkovris ankaŭ la  C/1960 Y1 (Candy).

Kiel pentristo, li estis inspirita de siaj astronomaj observoj : pluraj el siaj verkoj estas montritaj en la Observatorio de Perto.

La asteroido 3188 Jekabsons estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Aŭstraliaj astronomoj
Kélonia

**Kélonia** estas publika akvario kaj observatorio specialiĝinta pri martestudoj en , Reunio.

Ĝi estis konstruita sur la loko de antaŭa bredejo de testudoj kaj proponas gvidatajn vizitojn kaj instruajn atelierojn.

Kélonia ankaŭ partoprenas en diversaj priserĉaj programoj pri martestudoj. Tiuj inkluzivas studojn pri migrado, observon de populacio, genetikon, ktp.

Ĝi ankaŭ havas klinikon por testudoj.

## Bildaro 

Bassins-Kélonia-baie.JPG|Basenoj
Chelonia_mydas_albino_p1440273.jpg|Albina Ĥelonio
Eretmochelys-imbricata-Kélonia-1.JPG|Akcipitrobeka martestudo
Chelonia mydas Kelonia.JPG|Ĥelonio
Lepidochelys-olivacea-Kélonia-1.JPG|Lepidochelys olivacea

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Kélonia
* Ifremer 

## Tradukfonto 
Kategorio:Akvariejoj en Francio
Kategorio:Akvario
Kategorio:Akvarioj publikaj
Kategorio:Reunio
*
Amărăști (komunumo, Vâlcea)

**Amărăști** [amərəŝtj] estas komunumo en la rumana distrikto Vâlcea. Ĝi konsistas el la vilaĝoj Amărăști (la sidejo), Nemoiu, Mereșești, Padina, Palanga kaj Teiul.

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo

Dosiero: Amărăști en distrikto Vâlcea.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Amarasti_VL%2Cbislemn.NV.jpg|Ligna preĝejo en Amărăști

Kategorio:Komunumoj de distrikto Vâlcea
Delica aktinidio

La **delica aktinidio**, aŭ **delikata aktinidio**, aŭ ankaŭ **kivujo** () estas frukt-arbo el la genro aktinidio. Ĝi devenas de suda Ĉinujo, kaj estas plej konata pro sia frukto, la kivo.

## Referencoj
Menoitio

**Menoitio** (latine *Menoetius*) estas la nomo de pluraj figuroj en la greka mitologio.

La nomo en la greka signifas la kunmetaĵon de la vortoj "forto" aŭ "povo" kun "kondamnita" aŭ "malfeliĉa sorto".

# La plej fama estis filo de Iapeto, la Titano, kaj Klimeno, filino de Titano Oceano (mitologio). Menoitio ne estas konata kiel la aliaj filoj de Iapeto kiuj iĝis famaj pro siaj faroj, kiel ekzemple: Liaj fratoj estis Atlaso (subtenanto de la mondo), Prometeo ("La pensanto antaŭ la fakto") kaj Epimeteo ("La pensanto post la fakto"). Li, kun sia plej maljuna frato Atlanto, subtenadis Kronon en lia batalo kontraŭ olimpiaj dioj fronte de Zeŭso. Pro tio lin Zeŭso rigore punis, mortigis lin per fulmo kaj ĵetis en la profundojn de Tartaro.
# Malpli signifa portanto de la nomo *Menoitio* estis opunta reĝo, patro de Patroklo. Li ĉeestis ekspedicion de Argonaŭtoj kaj estis favorato de Heraklo.
# La tria *Menoitio* estis paŝtisto de Hadesaj gregoj sur la insulo Eriteio. Li malkaŝis al Geriono, ke Heraklo forpelis liajn bovojn. Kiam poste Heraklo prenis en la submondon unu bovinon por mortaj animoj, Menoitio luktis kontraŭ li. Heraklo rompis al li kelkajn ripojn.

## Tradukfonto 
Kategorio:Titanoj
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Morala relativismo

**Morala relativismo** estas ideologio laŭ kiu moralo ne atingas absolutecon ĉar ĝi estus frukto de la pensmaniero de la socio en kiu ĝi estas kultata kaj obeata. Nome la moralo estas kreita de la homo kaj aplikebla nur en la lia aparta socio, kie valoras kiel devo.

Tiu koncepto pri moralo oponas moralan universalismon kiu realiĝas en la “unuaj” moralaj principoj dum en la “duaj” (devenantaj el la unuaj) povas okazi diverseco: gvido por korekta morala juĝo estas certa la natura morala leĝo.

Laŭ Protagoro de Abdero, kiu estis subtenantoj de morala relativismo, instruis ke  la "homo estas mezuro de ĉio, do ankaŭ produktanto de la moralo.

## Reagoj en diversaj kulturoj 
Ĝenerale en la kristana eklezio valoras la kontraŭa principo: La moralo ne estas kreita de la homo sed jam ĉeestas en la konscienco. Katolika Eklezio, kaj papo Benedikto la 16-a mem krome asertis la tradician doktrinon, monstranta la damaĝan sekvojn de tiu ĉi ideologio.

## Vidu ankaŭ 
* Relativismo
* Sofisto
* Filozofio
* Etiko
* Neniismo
* Skeptikismo
* Natura morala leĝo
* Etika relativismo de sofistoj
* Kultura relativismo

## Literaturo 
* Kreeft, Peter (1999), *A Refutation of Moral Relativism: Interviews with an Absolutist*, Ignatius Press.ISBN 9780898707311.
*  J. W. Meiland, M. Krausz (Hrsg.): *Relativism, Cognitive and Moral.* Notre Dame, London 1982.
*  M. Hollis, S. Lukes (Hrsg.): *Rationality and Relativism.* Oxford 1982.

## Eksteraj ligiloj 
* Voz *Relativismo moral* en *Philosophica: Enciclopedia filosófica online*

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Etikaj teorioj
Kategorio:Postmodernismo
Kategorio:Socia filozofio
Krucifikso de Bentheim

La **Krucifikso de Bentheim** () estas krucifikso el la 11-a jarcento en la germana urbo Bad Bentheim.

## Karakterizoj 
La statuo estis farita el Bentheima sabloŝtono en romantiko stilo kaj prezentas la krucumitan Kriston. Ĝi estas de kulturhistoria valoro pro la fakto ke la krucifikso estas unu el la plej malnovaj palpelblaj restaĵoj de la kristanismo en tiu parto de Germanio. Kelkfoje oni asertas ke la statuo havas karakterizojn de la saksa kulturo. La maniero en kiu la brakoj de Jesuo kurbiĝas, similus al la senpartia juĝa gesto de ĝermana juĝisto. La krucifikso estas 2,45 m alta kaj 1,40 m larĝa.

## Historio 
En 1828 oni trovis la krucifikson sur kampo apud biendomo Schulte-Kolthoff. Verŝajne do temas pri vojkruco kiu post la komenciĝo de la reformacio en 1544 estis renversita kaj poste malaperis sub la sablo. En 1868 oni metis la statuon en la korto de Kastelo Bentheim. Tie ĝi estis en 1945 damaĝita fare de alianca armea veturilo. Post tio ĝi estis restaŭrita kaj en 1951 remetita.

Kategorio:Krucoj
Kategorio:Statuoj en Germanio