open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kazimierz Marcinkiewicz

**Kazimierz MARCINKIEWICZ**  (naskiĝis la  en Gorzów Wielkopolski) estas pola politikisto konservativa, instruisto, edukada kaj sporta agitanto, publikigisto. Vicministro de Nacia Edukado en 1992-1993, parlamentano en Sejmo en 1997-2006. Ekde aprilo ĝis septembro 2001 li estis estro de Parlamenta Klubo de Juro kaj Justeco.

Ĉefministro de Pollando ekde 31-a de oktobro 2005 ĝis 14-a de julio 2006. Ekde 20-a de julio ĝis 2-a de decembro 2006 li funkciis kiel prezidanto de Varsovio.

Ekde 1-a de marto 2007 li estas direktoro en Eŭropa Banko por Rekonstruo kaj Evoluigo

Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Pollando
Citrona baterio

eta|dekstra
**Citrona baterio** estas eksperimento proponita en pluraj sciencaj libroj ĉirkaŭ la mondo. Temas pri du malsamaj metalaj objektoj, ekz-e zinkita najlo kaj kupra monero, ene de citrono. Tiuj objektoj fariĝos kiel elektrodoj, kaj kaŭzos reakcion, kiu kreos malgrandan potencian malsamon.

La celo de tiu eksperimento estas montri al studantoj kiel baterioj funkcias. Post kiam la baterio estas konstruita, plurmezurilo povas esti uzata por kalkuli la generitan volton. Por montri pli videblajn rezultojn, kelkaj citronaj baterioj konektitaj serie povas lumigi ordinaran LED-on. Lampoj ne estas uzataj ĉar ili ofte bezonas pli da energio ol tio generita de citronaj baterioj.

## Vidu ankaŭ 
* Galvana pilo
* Baterio

Kategorio:Baterioj
Kategorio:Biotekniko
Kategorio:Sciencaj eksperimentoj
Kategorio:Energio
Hindua naciismo

**Hindua naciismo** estas naciisma ideologio, kiu rigardas la modernan ŝtaton Barata Respubliko kiel hinduan nacion (*Hindu Raŝtra* aŭ en tradicia latinigo *Hindu Rāshtra*) kaj serĉas vojon al konservo de la hindua heredaĵo. Kvankam la koncepto de *Hindu Raŝtra* estis plurfoje uzata de la grupo Sangh Parivar, la ĉefa vastiganto de la ideologio, la termino ne estas ankoraŭ klare difinita. La nocio de hindueco (**hindutvo**), popularigata de la grupo Sangh Parivar, inkluzivas multajn indiĝenajn baratajn tradiciojn krom hinduismo, inter aliaj budhismon kaj sikhismon. Hinduaj naciistoj ludis gravan rolon en la monderna historio de Barato kaj hinduismo.

Pacama filozofio de la naciisma movado en kelkaj kazoj ne helpis ĉesigi konfliktojn, ĉefe inter hinduoj kaj muzulmanoj, sed ankaŭ inter hinduoj kaj kristanoj. En kelkaj subŝtatoj de Barato okazis severaj interpuŝiĝoj pro religiaj miskomprenoj, pri kiuj oni akuzas ankaŭ la naciismajn organizojn.

## Organizoj 
* *Rashtriya Swayamsevak Sangh*

## Eksteraj ligiloj 
* The Hindu phenomenon 
* Why Hindu Rashtra 

Kategorio:Politiko de Barato
Kategorio:Naciismoj
Kategorio:Hindutvo
Asamio

**Asamio** (asame: অসম [asam]) estas barata subŝtato. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝia ĉefurbo estas Dispur (7225 loĝantoj), suburbo de Guvahati. 

La ĉefaj lingvoj parolataj en Asamo estas la asama kaj la bengala; aldone parolatas pluraj lingvoj de la Tibeto-Birma lingvaro, plej grave la bodoa lingvo.

## Geografio 
Asamio limas la baratajn ŝtatojn Arunaĉal-Pradeŝo, Nagalando, Manipuro, Mizoramo kaj Tripuro (de nordo suden laŭ la horloĝa direkto) kaj Meghalajo en la sudo kaj Okcident-Bengalo en la okcidento. Aldone ĝi limas Butanon en la nordokcidento kaj Bangladeŝon en la sudokcidento. La plej granda urbo de Asamio estas Guvahati.

### Plej grandaj urboj 
- laŭ la censo de 2011 -

### Dividaĵoj 
* Dividaĵo Norda Asamio

## Historio 
De 1228 Asamio estis regata de la dinastio *Ahom*. Nur en 1826 la britoj surprenis Asamion de la birmanoj.

Ĝis la divido de Brita Hindio post ĝia sendependeco disde Britio, Asamio entenis la tutan areon de la nord-orienta Hindio. Per referendumo je la 6-a de julio 1947 la areo de Silhet iĝis parto de la nova Orient-Pakistano (nun Bangladeŝo). Aldonaj malgrandaj barataj ŝtatoj estiĝis poste en la oriento de Asamo. La lastan fojon Asamio dividiĝis en 1972, kaj tiel estiĝis la ŝtato Meghalajo, kiu surprenis la antaŭan asaman ĉefurbon Ŝilongo. Dispur iĝis la nova ĉefurbo de Asamio.

Ekde 1979 la *United Liberation Front of Asom* (ULFA) perforte batalas per gerilaj agoj por la sendependeco de Asamio disde Barato. La registaro de Barato kontraŭbatalas la separatistojn per la armeo.

## Vidindaĵoj 
Asamio famas pro la tia kultivata malmilda teo. En Asamio situas la nacia parko Kaziranga, kiu estis nomumita Monda Naturheredaĵo de Unesko en 1985.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Bengalaj islamanoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝaro de la registaro de Asamio  

Kategorio:Regionoj de Barato
Hindutvo

**Hindutvo** () estas termino uzata por priskribi la **hinduan naciismon**. La vorton unue uzis Vinayak Damodar Savarkar en sia pamfleto Hindutvo: Kiu estas hinduo? en 1923.

La antaŭe reginta partio de Barato, Bharatiya Janata Party (BJP), havas fortajn ligojn kun la organizoj, kiuj vastigas la koncepton de hindutvo. Tiu grupo estas konata sub komuna nomo "Sangh Parivar" ("familio de asocioj"), kiu inkluzivas ankaŭ movadojn Rashtriya Swayamsevak Sangh, Bajrang Dal kaj Vishwa Hindu Parishad.

## Eksteraj ligiloj 
* Tutmonda politiko kaj historio de la hindutva vidpunkto  ()

Kategorio:Politiko de Barato
Kategorio:Naciismo
Kategorio:Religio
Tribunuso

**Tribunuso** (, de *tribus*, en Esperanto "tribo", ĉi tie subdividoj de la romia popolo) en la Romia Imperio estis la nomo por diversaj politikaj kaj armeaj funkciuloj:

* *tribunus plebis*, popola tribunuso;
* *tribuni aerarii*;
* *tribunus militum* (aparta formo: *tribunus militum consulari potestate*), armea tribunuso;
* *tribunus cohortis*, kohorta tribunuso;
* *tribunus numeri*;
* *tribunus et notarius*.

La postena nomo remalkovriĝis dum la mezepoko en la urboŝtatoj de Italio (inter alie Venecio) kaj dum la napoleona epoko en Francio.

## Referencoj 
Kategorio:Romia Imperio
Germania Superior

[eta|dekstra|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
***Germania Superior*** ("Supra Ĝermanio") estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150px|Germania Superior, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi ampleksis partojn de la hodiaŭaj ŝtatoj Svisio, Francio kaj de la sudokcidenta Germanio. Norde la teritorio limis al la provinco Germania Inferior, okcidente al Gallia Belgica kaj Gallia Lugdunensis, sudokcidente al Gallia Narbonensis kaj sudoriente al Raetia. Oriente de la provinco situis la "libera" Ĝermanio, do tiu parto de la loĝtereno de la ĝermanoj, kiun la romianoj ne sukcesis konkeri.

La administra centro de la provinco estis Mogontiacum, la hodiaŭa urbo Mainz (en Esperanto *Majenco*) en Germanio.

Plej malfrue sub la armeaj konkeroj dum la epoko de imperiestro Augustus la teritorioj ĝermanaj okcidente de la rivero Rejno iĝis parto de la Romia Imperio. La romianoj dum la unuaj jardekoj armee administris la terenojn. Kune kun la najbara provinco Germania Inferior ankaŭ Germania Superior ĉirkaŭ la jaro 85 post Kristo dum la epoko de imperiestro Domitianus iĝis civila provinco. Unua skriba dokumentita fonto de la nova provinca nomo estas de oktobro 90. 

Pro la lima situo de la provinco ene de la Romia Imperio ĉi tie daŭre estis instalitaj multnombraj romiaj armeopartoj. Romiaj legioj ekzistis en Mainz (Mogontiacum), Strasburgo (Argentorate) kaj parte en Windisch (Vindonissa). Krome multaj soldatoj militservis ĉe la fortikigita limo inter la Imperio kaj Ĝermanio.

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Svislando
Marigoto

**Marigot** estas la ĉefa loĝloko de Saint-Martin, la franca, norda parto de la insulo Sent-Martino en la Kariba Maro. La urbeto havas proksimume  loĝantojn.

Marigot ne havas oficialan statuson de "ĉefurbo", kvankam Saint-Martin ekde februaro 2007 estas administre relative sendependa transmara kolektivo de Francio. La urbeto grupiĝas ĉirkaŭ haveno kaj havas multajn 18- kaj 19-jarcentajn konstruaĵojn en kolonia stilo. Gastoj povas elekti inter granda nombro da altkvalitaj restoracioj kaj internaciaj butikoj.

La geografiaj koordinatoj de Marigot estas .

eta|270px|maldekstra|parto de la urbo

Kategorio:Saint-Martin
Franz Okelmann

**Franz OKELMANN** (naskiĝis la , mortis la ) estis germana esperantisto. 

Okelmann eklernis Esperanton nur kiel maljunulo en la 1980-aj jaroj. Por ekzerci la lingvon, li komencis kompili sur sia komputilo ampleksan vortaron Esperanto-germanan, kies unua eldono aperis en 1987. Li mem eldonis la verkon kun neprofesia aspekto, ĉiam indikante en siaj informiloj kaj fakturoj, ke li estas tegmentista majstro.

La unua eldono enhavis abundon da eraroj. Ĝi celis ĉefe komencantojn, ĉar ĉiuj vortoj estis ordigitaj strikte laŭ alfabeta ordo, ne laŭ la radikoj. Poste Okelmann plibonigadis kaj ampleksigadis la vortaron. Aperis pluraj pliaj eldonoj; ĝis la apero de la Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch en 1999 la vortaro de Okelmann estis la plej ampleksa daŭre havebla vortaro Esperanto-germana.

En 1990 Okelmann publikigis la alidirektan vortaron Germana-Esperanto. En sia recenzo en Esperanto aktuell n-ro 5/1990, Rudolf Fischer nomis ĝin "erariga, neutiligebla, superflua". Tio tamen ne malhelpis Okelmann ampleksigi kaj plibonigi la verkon.

## Verkoj
*Wörterbuch Esperanto-Deutsch. 1-a eldono 1987, 2-a ampleksigita kaj plibonigita eldono 1989 (368 p.), 3-a eldono 1993 (370 p.)
*Wörterbuch Deutsch-Esperanto. 1-a eldono 1990 (404 p.), 2-a eldono 1996 (558 p.)

## Eksteraj ligiloj
*http://www.familienforschung-pabst.de/EspBiographien/PP-pdf/Terminoteko-10.pdf

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Het Bildt

Dosiero:Loudspeaker.svg**het Bildt** ()
estas antaŭa municipo en la provinco Frislando (Nederlando) kun kiel ĉefloko Sint Annaparochie, kiu ekde la komenciĝo de 2018 estas parto de nova municipo Waadhoeke. Laŭ la stato de  ĝi havis  loĝantojn kaj situas ĉe la Vadomaro kun  da marbordo.

La nomo  venas de , kio signifas «surŝlimita».

La grundo (marargilo) estas tre fekunda, kaj la regiono vivas de agrikulturo; precipe cepoj kaj plantterpomoj.

Het Bildt estis plejparte setlita de homoj el la Sud-Holando; rezulto de tio estas ke la ĝenerale parolata lingvo estas Bildts, dialekto kiu estas miksaĵo de la nederlanda (kiel ĝi estas parolata en la Suda Holando) kun la frisa.

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Kategorio:Geografio de Frislando
Kategorio:Regionoj de Nederlando
Franka imperio

eta|180px|
eta|180px|La Franka imperio je ĝia plej granda amplekso, kun la tri ĉefaj disdividaĵoj de 843.

La Franka Imperio (latine: *Imperium Francorum*) estis la plej granda post-romia regno en Okcidenta Eŭropo. Ĝin fondis la Frankoj, unu el la ĝermanaj popoloj. Ĝia fondinto estis reĝo Klodvigo la 1-a (481–509), kiu unuigis frankajn tribojn. Dum la frua Mezepoko, la Imperio estis regata de la Merovidaj kaj Karolidaj dinastioj. En 800, ĝi evoluis al la Karolida Imperio, tiel fariĝante la plej longdaŭra ĝermana regno el la epoko de la Migrado de la nacioj.

Klodvigo la 1-a sukcesis unuigi la plejparton de Gaŭlio sub sia regado en la 6-a jarcento. Konkeris Soissons-n en 486 kaj Akvitanion en 507 post la falo de la Okcidenta Romia Imperio, kaj ankaŭ li estis la gvidanto de ĉiuj frankaj regnoj ĉe la Rejna limo; tiel fondante la Merovida dinastio. La dinastio poste akiris kontrolon super nuna okcidenta kaj suda Germanio. La posta Karolida dinastio - per la preskaŭ kontinuaj konkeroj de Pepino el Herstal, lia filo Karolo Martelo, nepo Pepino la Malalta, kaj pranepo Karolo la Granda - atingis la plej grandan ekspansion de la Franka Imperio komence de la 9-a jarcento. Karolo la Granda ankaŭ ricevis la romian imperian kronon en 800, tiel kreante la Frank-Romian Imperion, kiu ankaŭ estas nomata la Karolida Imperio.

Dum la regado de la merovidaj kaj karolidaj dinastioj, la franka regno estis unu granda imperio, dividita en plurajn pli malgrandajn regnojn, regata de malsamaj membroj de la regantaj dinastioj. Ĉi tiuj regnoj kunordiĝis, ili ankaŭ regule konfliktis unu kun la alia. La precizaj limoj kaj nombro de ĉi tiuj subregnoj ŝanĝiĝis, ĝis la divideco inter orientaj kaj okcidentaj partoj fariĝis persista.

Post diversaj traktatoj kaj konfliktoj en la malfrua 9-a kaj frua 10-a jarcentoj, okcidenta Franka Imperio estis kontrolata de la Kapetida dinastio, iĝante la Reĝlando Francio, dum la orienta Franka Imperio kaj Lotaringio estis kontrolata de la ne-franka Liudolfida dinastio, iĝante la Reĝlando Germanio (kiu poste konkeris Reĝlando Arles kaj Italion kaj formis la mezepokan Sanktan Romian Imperion).

## Vidu ankaŭ 
* Sankta Romia Imperio
* Romia Imperio
* Karolidoj
* Meza Frankio
* Frankoj
* Frankonio
* Francio
* Aŭstrazio
* Neŭstrio
* Akvitanio
* Burgonjo
* Reĝlando Burgonjo
* Orientfranka imperio
* Okcidentfranka imperio (Francia occidentalis)
* Karolida Imperio
* Saargau



Kategorio:Franca monarkio
Kategorio:Germana monarkio
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Germanio en frua mezepoko
Kategorio:Imperioj
Günter Verheugen

eta|dekstre|Günter Verheugen
**Günter VERHEUGEN**  (nask. en Bad Kreuznach, Germanio, 28-an de aprilo 1944) estas germana politikisto kaj membro de Eŭropa Komisiono.

## Biografio 
Verheugen studis historion, sociologion kaj politikon en Kolonjo kaj Bonn.

Post siaj studoj li laboris en diversaj ministeriejoj, plej ofte kiel respondeculo por publikaj rilatoj aŭ informado.

De 1983 ĝis 1999 li estis membro de la Bundestag, la germana parlamento, por la socialdemokrata partio SPD. Dum mallonga periodo li estis germana ministro por Eksteraj Rilatoj.

### Eŭropa Komisiono 
Ekde 1999 Verheugen estis membro de la Eŭropa Komisiono. Inter 1999 kaj novembro 2004 li ene de la Eŭropa Komisiono Prodi respondecis pri la pligrandigo de la Eŭropa Unio. La aliĝo de 10 novaj landoj je la 1-a de majo 2004 kronis la laboron. Je la 6-a de oktobro 2004 s-ro Verheugen prezentis raporton en kiu li konkludis ke Turkio devus povi membriĝi en la EU.

Ekde la 18-a de novembro 2004 ĝis la 9-a de februaro 2010 li en la Eŭropa Komisiono Barroso estis komisionano por industrio kaj entreprenoj.

## Eksteraj ligiloj 
* La retejo de Günter Verheugen ĉe la EK - de

Kategorio:Membroj de la Eŭropa Komisiono
Kategorio:Komisiono Barroso 1
Kategorio:Komisiono Prodi
Kategorio:Germanaj politikistoj
Philipsburg

eta|La kortumo el 1793
eta|200px|eta|Philipsburg
eta|200px|Situo
**Philipsburg** estas la ĉefurbo de Sint Maarten, la al la Nederlandaj Antiloj apartenanta parto de la insulo Sent-Martino. Ĝi nomiĝis laŭ la nederlanda guberniestro John Philips - cetere mem skoto. Philipsburg ekestis sur mallarĝa strio de tero kun je la unu flanko la maro kaj je la alia flanko sallago.

Sub la estrado de Philips multe da anglaj plantejistoj estas altiritaj, kaj kun ili venis anglalingvaj sklavoj. Tio estas la kaŭzo ke la diskutlingvo sur Sint Maarten ankoraŭ estas la angla - tamen la nederlanda estas la oficiala lingvo, kiu ankaŭ estas instruata en la lernejoj.

Kategorio:Antiloj
Kategorio:Nederlando
Olroga mevo

La **Olroga mevo** aŭ **Krabmanĝa mevo** (*Larus atlanticus*, laŭ kio ankaŭ Atlantika mevo) estas tre granda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.
## Aspekto 
Temas pri granda birdo 50 ĝis 56 cm longa, blankonigra mevo. La specio havas kiel multaj aliaj mevoj blankajn kapon, kolon, bruston, ventron, pugon kaj voston kaj nigrajn dorson kaj flugilojn kun blanka malantaŭa bordo. La blanka vosto havas larĝan antaŭfinan nigran strion. La kruroj estas flavaj kaj same la beko, kiel multaj aliaj mevoj, sed en tiu ĉi la pinto havas nigran makulon en supra makzelo kaj ruĝan en suba makzelo. La kapo malpuriĝas for de la reprodukta sezono. Junuloj estas ĉefe brunaj kun malhelaj makuloj en kapo, malhela vosto kaj tute nigra bekopinto.

Tiu ĉi specio povas esti konfuzata kun simila Dominika mevo, *L. dominicanus*, sed tiu estas pli granda kun tute blanka vosto kaj iom da blanko en flugilpintoj.

## Disvastiĝo 
Entuta loĝantaro estas de ĉirkaŭ 7 000 plenkreskaj ekzempleroj, do, tre malpliiĝinta specio, kiu bezonas protektadon.

La reprodukta teritorio malampleksas ĉirkaŭ 30 km². Temas pri la plej norda marbordo de Argentino, inter Bahía Blanca kaj Bonaero; la plej loĝataj kolonioj estas ĉe Bahía Blanca kaj estas eta kolonio pli sude ĉe Golfo de San Jorge. Vintre la specio dismigras norden al marbordoj de Urugvajo kaj pli suda Brazilo kaj suden ĝis Fuegio.

## Kutimoj 
Ĝi reproduktiĝas en sablaj insuletoj proksime de la akvonivelo inter malalta herbo kaj ĉeestas en strandoj, rokaj marbordoj, havenoj, ĉemaraj lagetoj kaj estuaroj. La ino demetas ovojn en oktobro. Ili kovas dum unu monato. Ili manĝas ĉefe krabojn dum la reprodukta sezono kaj de tie la loka nomo, sed post tiu epoko ili manĝas pli diverse.

## Eksteraj ligiloj 
* Hispanlingva ejo pri Olroga mevo

## Referencoj 
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Perua mevo

La **Belĉera mevo**, **Perua mevo** aŭ **Strivosta mevo**, *Larus belcheri*, estas tre granda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj, kiu vivas en Sudameriko, ĉefe en Peruo -kie estas la plej ofta mevo- kaj de tie devenas unu el ties nomoj, kaj ankaŭ en suda Ekvadoro kaj norda Ĉilio.

## Aspekto 
maldekstre|thumb|La blanka vosto havas larĝan antaŭfinan nigran strion.
Temas pri granda birdo 47 ĝis 51 cm longa, blankanigra mevo. La specio havas kiel multaj aliaj mevoj blankajn kapon, kolon, bruston, ventron, pugon kaj voston kaj nigrajn dorson kaj flugilojn kun blanka malantaŭa bordo. La blanka vosto havas larĝan antaŭfinan nigran strion. La kruroj estas flavaj kaj same la beko, kiel ĉe multaj aliaj mevoj, sed tiu ĉi havas ruĝan pinton kaj nigran antaŭpintan ringon. La blanka kapo vintre malheliĝas kaj preskaŭ nigriĝas, sed restas blanka okulringo.

Junuloj estas pli brunaj kaj apenaŭ havas ruĝon ĉe bekopinto sed ja multe da nigro.

La specio povas esti konfuzata kun simila Dominika mevo, *L. dominicanus*, sed tiu estas pli granda kun tute blanka vosto kaj iom da blanko en flugilpintoj kaj ne havas dukoloran bekopinton.

## Aliaj 
Ili manĝas ovojn kaj idoj de aliaj birdoj kaj ankaŭ fiŝojn, krustulojn kaj aliajn etajn marbestojn.

La nomo de tiu specio rememorigas la britan eksploriston Sir Edward Belcher, kiu faris esplorojn en la Pacifika marbordo de Sudameriko.

## Bildaro

Dosiero:Belchers Gull RWD.jpg
Dosiero:Gaviota peruana (Larus belcheri), puerto de Paracas, Perú, 2015-07-29, DD 14.JPG
Dosiero:Belcher's Gulls in Callao, Peru.jpg

## Eksteraj ligiloj 
* Hispanlingva ejo pri Belĉera mevo

## Referencoj 
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Cindra mevo

La **Cindra mevo** (*Leucophaeus modestus*) estas granda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj, kiu vivas en Suda Ameriko kaj pli precize en Ĉilio.

eta|maldekstre
Temas pri granda birdo ĉirkaŭ 43 cm longa kiu montras malofta aspekto rilate la plej parto de la mevoj. Ĝi estas tute griza kaj apenaŭ estas kontrasto inter supraj kaj subaj parto malkiel ĉe aliaj mevoj. La flugilpintoj estas pli malhelaj, preskaŭ nigraj, kaj la kapo estas blanka dum la reprodukta sezono -tiam estas sufiĉe kontrasto kun la nigraj okuloj kaj beko-, sed poste griziĝas kaj malaperas tiu kontrasto, sed aperas blankaj okulringoj. La kruroj estas malhelgrizaj.

Ĝi estas marborda birdo.

## Referencoj 
Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Ĉilio
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Katmevo

La **Katmevo**, Nigravosta mevo aŭ Nigrapinta mevo, (*Larus crassirostris*, laŭ kio ankaŭ *Dikbeka mevo*) estas granda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj, kiu vivas en orienta Azio kaj pli precize en plej sudorienta Siberio, Ĉinio, Japanio kaj Koreio. Ĝi estas vaganta ĝis Alasko.

## Aspekto 
Temas pri granda mevo 46 cm longa kun enverguro de 126 ĝis 128 cm. Kiel multaj aliaj mevoj ĝi havas blankajn kapon, kolon, bruston, ventron kaj pugon kaj grizajn dorson kaj flugilojn kun mallarĝa blanka malantaŭa bordo kaj malhelaj flugilpintoj. La vosto havas rimarkindan tre larĝan nigran antaŭfinan strion, kio nomigas la specion, laŭ unu el la alternativaj nomoj. Ĝi havas flavajn krurojn kaj bekon kun ruĝa makulo ĉepinte kaj nigra antaŭfina ringo. La irizoj estas flavaj kaj la okulringo ruĝa. Tiu mevo atingas plenkreskulan plumaron post 4 jaroj: unujaruloj havas tre brunajn dorson kaj flugilojn, blankan pugon kaj nigran voston; dujaruloj estas iom malpli brunaj kaj pli grizaj kaj ekhavas blankajn bordojn en flugiloj kaj vosto. Kiel la loka nomo sugestas, tiu birdo havas katecan voĉon de kie venas la nomoj japana *Umineko* (mar-kato) kaj korea *Gwaeng-yi* mevo, tio estas "kato" mevo.

## Kutimoj 
La **Katmevo** manĝas ĉefe etajn fiŝojn, moluskojn, krustulojn kaj viscerojn. Ĝi ofte sekvas ŝipojn por profiti restaĵojn kaj ankaŭ rabas manĝaĵojn el aliaj marbirdoj. Ĝi estas kolonia nestulo, kun kolonioj formitaj en aprilo. La ino demetas 2-3 ovojn komence de junio. Kovado daŭras ĉirkaŭ 24 tagojn.

## Bildaro 

Image:Black-tailed Gull Mikahosi.jpg
Image:Black-tailed Gull Kclama.jpg|Nematura Katmevo
Image:Black-tailed gull.jpg

## Referencoj 
## Fontroj 
* 
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* * Seabirds, an Identification Guide* de Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Yochanan Vollach

eta|dekstra|Yochanan Vollach
**Yochanan Vollach** [Jochanan Wallach] naskiĝis la  en Kirjat Bjalik) estas Israela futbalisto.

Kategorio:Israelaj futbalistoj
Kategorio:Viroj
Flua konsonanto

**Flua konsonanto**, aŭ **fluanto**, aŭ **likvido** estas alproksimanta konsonanto kiu ne estas klasita kiel duonvokalo (glitaĵo) ĉar ĝi ne respektivas fonetike al specifa vokalo (tiel, ekzemple, kiel la komenca  en la angla *yes* respektivas al ).

## Tipoj de fluaj konsonantoj 
La klaso de fluantoj (la aro *fluantoj*) divideblas en lateralajn fluantojn kaj rhotojn.

(*Obstruentaj lateraloj*, kiuj estas precipe trovataj en indiĝenaj lingvoj de Norda Ameriko kaj inkluzivas tiajn sonojn kiaj la , la , kaj la afrikatojn la , la , kaj la , estas konsiderataj kiel fluantoj sed ne havas ties altan sonorecon. Nek uzeblas obstruantaj lateraloj sammaniere kiel sonorantaj lateraloj en la lingvoj kie ili troviĝas.)

Tipaj fluantoj en la angla estas la sonoj  kaj . En la plejo da eŭropaj lingvoj la litero "r" prezentas alveolaran trilon, kio estas ties valoro en la IFA. En la franca, la germana kaj la dana, la litero "r" prezentas uvularan trilon prononcatan diste malantaŭe en la gorĝo - kvankam en la praktiko uvulara alproksimanto estas la kutima realigaĵo de tiu sono krom en tre zorga parolo.

Iuj eŭropaj lingvoj, ekzemple la itala kaj la serbo-kroata, havas pli ol du fluajn fonemojn. Tiuj lingvoj tipe havas la aron , kvankam iuj (kia la rusa) havas .

## Fluaj konsonantoj tra la mondo 
Aliloke en la mondo, du fluantoj de la tipoj supre menciitaj restas la plej komuna kombinaĵo, krom en Norda Ameriko kaj Aŭstralio. En Norda Ameriko, la plejmulto de lingvoj tute ne havas rhoton kaj estas granda diverseco de lateralaj sonoj - kvankam la plejo estas obstruentaj lateraloj anstataŭ **fluantoj**. La plejo da indiĝenaj aŭstraliaj lingvoj estas tre riĉaj je fluantoj, kun iuj havantaj tiel multe kiel sep distingajn fluantojn. Tiuj tipe inkluzivas dentalajn, alveolarajn, retrofleksajn kaj palatalajn lateralojn, kaj tiel multaj kiel tri rhotojn. Tia riĉo en fluaj konsonantoj iasense kompensas por la malgrandaj vokalaj inventaroj kaj manko de frikativoj de tiuj indiĝenaj lingvoj.

Iuj afrikaj lingvoj ankaŭ faras kontraston inter du rhotoj, kutime trilo kaj frapeto.

Aliflanke, estas multaj indiĝenaj lingvoj kun neniuj fluantoj en la amazona basino kaj orienta Norda Ameriko, kaj ankaŭ kelkaj en Azio kaj Afriko. Polineziaj lingvoj tipe havas nur unu fluanton, kiu povas esti, aŭ lateralo, aŭ rhoto.

## Vidu ankaŭ 
* Maniero de artikulacio
* Rhoto
* Alproksimanto
* Duonvokalo
* Listo de fonetikaj temoj

## Piednotoj 
Fluaj konsonantoj
Fluaj konsonantoj
Fluaj konsonantoj
Pola Silezio

La **pola parto de Silezio** estas malgrandaj teritorioj konkeritaj de la germanlingva prusia Silezio en 1918/1920 por la intermilita Dua Pola Respubliko, kaj la vasta parto de prusia Silezio konkeritaj en 1945 por la komunista ŝtato kiu ekde 1952 oficiale nomiĝis Pola Popola Respubliko. Ekde la 1-a de januaro 1999 la pola Silezio estas dividita inter la provincojn Malsuprasilezia, Lubuŝa, Opola kaj Silezia, malgranda parto estas ankaŭ parto de Grandpollanda Provinco, nome la teritorio sudokcidente de Bojanowo (germane same *Bojanowo*), Kaczkowo (*Katschkau*) kun la ĉirkaŭaĵo, Rychtal (*Reichthal*), Bralin (*Bralin*), Sośnie (*Sosnie*), Domaslów (*Domsel*) - vidu mapon 1. Ĝi ensumigas la orientan parton de Teŝinio kaj preskaŭ la tutan eksan Prusian Silezion inkluzive de regioneto ĉirkaŭ la urbo Crossen an der Oder (ekde 1945 renomita pole *Krosno Odrzańskie*), kiu en la jaroj 1482 - 1945 apartenis al la Margraflando Brandenburgio.

## Vidu ankaŭ 
* "translokiĝo" de Pollando en 1945
* Silezio
* Sileziaj ribeloj
* Ĉeĥa Silezio
* Prusia Silezio
* Malsupra Silezio
* Supra Silezio

## Eksteraj ligiloj 
* Zobacz Śląsk - Śląski Serwis Internetowy

Kategorio:Geografio de Pollando
Kategorio:Geografio de Silezio
Hanni Ossott

**Hanni OSSOTT** (Karakaso, 14-a de februaro 1946 - 31-a de decembro, 2002) estis poetino, tradukistino kaj kritikantino de Venezuelo.

Ŝi studis en la Universidad Central de Venezuela, kie ŝi estis ankaŭ profesorino. Ŝi tradukita Rainer Maria Rilke aŭ Emily Dickinson.

## Bibliografio 
* *Hasta que llegue el día y huyan las sombras* (1983)
* *El reino donde la noche se abre* (1986)
* *Plegarias y penumbras* (1986)
* *Cielo, tu arco grande* (1989)
* *Casa de agua y de sombras* (1992)
* *El circo roto* (1993).

## Premioj 
* Premio José Antonio Ramos Sucre
* Premio Lazo Martí

Ossott
Renate Dorrestein

**Renate DORRESTEIN** (naskiĝis la 25-an de januaro 1954 en Amsterdamo) estas nederlanda verkistino, ĵurnalistino kaj feministino.

Ŝi komencis kiel ĵurnalistino en *Panorama*. La memmortigo de ŝia fratino havas grandan influon al ŝiaj libroj.

## Bibliografio 
* 1983 - *Buitenstaanders*
* 1985 - *Vreemde streken*
* 1986 - *Noorderzon*
* 1987 - *Een nacht om te vliegeren*
* 1988 - *Korte metten*
* 1988 - *Het perpetuum mobile van de liefde*
* 1989 - *Vóór alles een dame*
* 1991 - *Het hemelse gerecht*
* 1992 - *Ontaarde moeders*
* 1993 - *Heden ik*
* 1994 - *Een sterke man*
* 1996 - *Verborgen gebreken* (filmigita en 2004; nl, http://www.filmfestivalrotterdam.com/eng/programme/programme_schedule/film.aspx?id=22823&year=2005) de Paula van der Oest)
* 1997 - *Want dit is mijn lichaam*
* 1998 - *Een hart van steen*
* 2000 - *Het geheim van de schrijver*
* 2001 - *Zonder genade*
* 2003 - *Het duister dat ons scheidt*
* 2004 - *Zolang er leven is*
* 2006 - *Mijn zoon heeft een seksleven en ik lees mijn moeder Roodkapje voor*
* 2007 - *Echt sexy*
* 2008 - *Laat me niet alleen*
* 2009 - *Is er hoop*
* 2009 - *Heiligenlevens en bananenpitten*
* 2010 - *De leesclub*
* 2011 - *De stiefmoeder*
* 2012 - *De zondagmiddagauto*
* 2013 - *De blokkade*
* 2013 - ''Nott Won't Sleep*, iPad
* 2014 - *Liever horen we onszelf*
* 2015 - *Weerwater* )

## Premioj 
*Annie Romeinprijs'', 1993

## Eksteraj ligiloj 
* nederlandlingva retejo de Renate Dorrestein

Kategorio:Nederlandlingvaj verkistoj
Distrikto Lwówek Śląski

**Distrikto Lwówek Śląski**, pole *powiat lwówecki* (la dua vorto estas adjektivigita) , estas distrikto en la provinco Malsupra Silezio de Pollando. La distrikta ĉefurbo kaj sidejo estas Lwówek Śląski  ( ĝis 1945, la nuna aldono *"Śląski"* signifas simple "en Silezio"). Fine de  en la distrikto vivis .

La distrikto konsistas el:
* urbo-kampaj komunumoj: Gryfów Śląski, Lubomierz, Lwówek Śląski, Mirsk, Wleń 
* urboj: Gryfów Śląski, Lubomierz, Lwówek Śląski, Mirsk, Wleń

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

[eta|maldekstra|300px|La sidejo de la distrikto en eksa palaco de familio [Hohenzollern]]

Kategorio:Distrikto Lwówecki
Odaiba

**Odaiba** (japane: ), foje nomita **Daiba** aŭ **Tokyo Teleport Town**, estas vasta artefarita insulo en la golfo de Tokio, Japanio. Ĝi estas ŝatata kvartalo por aĉetumado kaj distrado. Odaiba signifas ĉefe la nordan parton de la 13-a artefarita insulo, sed foje ankaŭ la tutan insulon. La insulo apartenas al Minato-, Ŝinagaŭa- kaj Koto-kvartaloj.

## Historio 
Odaiba estis finkonstruita en 1853 de Tokugawa-Ŝogunato kiel ero el serio de 6 fortikaĵoj por protekti Tokion kontraŭ maratakoj. Tio okazis post la alveno en la sama jaro de la nigraj ŝipoj de Matthew Calbraith Perry. La vorto *daiba* en la japana signifas kanonojn instalitajn sur la insuloj.

En 1928, la *Dai-San Daiba* (第三台場) aŭ "No. 3 Battery" estis renovigita kaj malfermita al publiko kiel *Metropolitan Daiba Park*, kiu ankoraŭ viziteblas hodiaŭ.

La moderna evoluo de Odaiba ekis post la sukceso de Expo '85 en Cukuba. Odaiba iĝontus montrofenestro de la japana ekonomio kaj moderna vivmaniero. Oni planis krei memstaran urbon kun pli ol 100.000 loĝantoj sur la insulo.
Sed pro la ekonomia falo en 1991 konstrulaboroj haltis kaj en 1995 Odaiba estis preskaŭ forlasita.

En 1996 oni planis ne nur laborejojn, sed ankaŭ vendejojn kaj distrejojn kaj la insulo reviviĝis denove. Tokianoj malkovris marbordon, kiun ili neniam havis. Hoteloj kaj vendejaregoj malfermiĝis kaj pluraj grandaj kompanioj translokiĝis sian sidejon sur la insulon, kiel ekzemple Fuji TV.

## Vidindaĵoj 
eta|300px|Aqua City kaj Fuji TV
eta|300px|Rainbow Bridge vidita de Odaiba en la golfo de Tokio.
eta|dekstra|Tokyo Big Sight
Odaiba estas hodiaŭ ŝatata celo kaj por tokianoj kaj por turistoj. Kelkaj el la ĉefaj vidindaĵoj estas:

* Fuji TV kun aparte impona konstruaĵo planita de Kenzo Tange
* Rainbow Bridge ligas Odaiban al la koro de Tokio
* Decks Tokyo Beach vendejarego, kun *Sega Joypolis* kaj *Little Hong Kong*
* Aqua City vendejarego
* Venus Fort, vendejarego laŭ la temo Venecio
* Zepp Tokyo, unu el la plej grandaj noktokluboj de Tokio
* *Daikanransha*, la en la mondo dua plej granda spektoradego post la London Eye
* Oedo-Onsen-Monogatari varmegaj fontoj
* Tokyo Big Sight Tokyo International Exhibition Center
* Unu el la du strandoj de la urba Tokio (naĝado nerekomendita).
* Miraikan, [La nacia muzeo(https://eo.wikipedia.org/wiki/muzeo) pri scienco kaj inventado] 

## Transporto 
Du Shuto-Ekspresvojo linioj aliras Odaiban: Vojo 11 el centra Tokio tra la Rainbow Bridge, kaj Wangan-Vojo (Vojo B) el Ŝinagaŭa tra la havena tunelo.

Per publikaj transportiloj oni atingas Odaiban per la aŭtomata Yurikamome-sistemo el Shimbashi kaj per la privata Rinkai-Linio kiu iras inter Osaki kaj Shin-Kiba-Stacio. Urbaj busoj, Toei-Buso kaj Keihin Kyuko Buso estas malpli multekostaj sed ankaŭ malpli rapidaj. Ankaŭ pramoj, Tokia Krozŝipo funkcias inter Tokio kaj Odaiba.

## Eksteraj ligiloj 
* Odaiba - Wikivoyage (en)
* Budget guide to Odaiba
* Odaiba Decks
* Odaiba Travel Guide @ Picturetokyo.com  Information and Gallery
Unua Punika milito

eta|350ra|La regno de Kartago antaŭ la Unua Punika Milito.
La **Unua Punika Milito** (de la latina vorto *poeni* = punikoj) estas la unua el tri militoj en la regiono de la Mediteranea Maro dum la antikva epoko. En ĉiuj tri militoj temis pri konflikto inter la urboŝtato Kartago en norda Afriko, kiu estis tradicia mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro, kaj la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii.

La Unua Punika Milito okazis inter la jaroj 264 kaj 241 antaŭ Kristo. Ĝiaj bataloj ĉefe okazis sur armeaj ŝipoj en la okcidenta Mediteranea Maro kaj sur la insulo Sicilio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Mylae
* Punikaj militoj
* Dua Punika milito
* Tria Punika milito
* *Salammbô*


Kategorio:Militoj de la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Historio de Sicilio
Kategorio:Historio de Sardio
Kategorio:Militoj
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Historio de Tunizio
Dua Punika milito

[eta|maldekstra|300px|La armeo de Hanibalo trapasas la [Alpojn: fresko en la kapitola muzeo de Romo.]]
dekstra|eta|dekstra|250px|lokoj de la plej gravaj bataloj de la Dua Punika Milito
La **Dua punika milito** (de la latina vorto *poeni* = punikoj) estas la dua el tri militoj en la regiono de la Mediteranea Maro dum la antikva epoko. En ĉiuj tri militoj temis pri konflikto inter la urboŝtato Kartago en norda Afriko, kiu estis tradicia mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro, kaj la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii.

La Dua Punika Milito inter la jaroj 218 kaj 201 antaŭ Kristo konatiĝis aparte pro tio, ke la kartaga armeestro Hanibalo kun sia armeo kun interalie pluraj batalaj afrikaj elefantoj sukcesis trapasi al Alpojn kaj surprize de norde invadi la italan duoninsulon. La batalo de Cannae de la jaro 216 antaŭ Kristo por la romia armeo estis la plej granda malvenko de sia historio.

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Historio de Tunizio
Kategorio:Romia Respubliko
Kategorio:Militoj de la 3-a jarcento a.K.
Tria Punika milito

[eta|Postmilitaj ruinoj de Kartago ([termobanejo *Antoninus Pius*)]]
La **Tria Punika Milito** (de la latina vorto *poeni* = punikoj) inter la jaroj 149 kaj 146 antaŭ nia erao estas la tria kaj lasta el serio de tri militoj en la regiono de la Mediteranea Maro dum la antikva epoko. En ĉiuj tri militoj temis pri konflikto inter la urboŝtato Kartago en norda Afriko, kiu estis tradicia mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro, kaj la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii.

Kvankam Romio plurfoje estis tre proksima al malvenko, finfine ĝi venkis kaj la unuan kaj la duan militojn, dum Kartago fine estis signife malfortiĝinta. Post la fina triumfo de la dua milito en la batalo de Zama dum la jaro 202 antaŭ nia erao la kartaga ŝtato estis politike rompita kaj ekhavis la statuson de vasaloŝtato de Romio.

Tamen precipe la konservativaj romiaj politikistoj sub gvido de *Marcus Porcius Cato la Maljuna* "timis" la refortiĝon de la malamikego kaj tre favoris la lokajn nordafrikan rivalojn de la kartaganoj. Fine la romia armeo dum la Tria Punika Milito inter la jaroj 149 kaj 146 antaŭ Kristo tute nuligis la urboŝtaton Kartago, konkeris la regionon kaj tie starigis la romian provincon *Africa*. Respondeca konsulo estis tiam Scipiono Afrika la Juna.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Punikaj Militoj
* Unua Punika Milito
* Dua Punika milito

Kategorio:Militoj de la 2-a jarcento a.K.
Kategorio:Militoj
Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Historio de Tunizio
Kategorio:Punikaj militoj
Centestro

eta|Centestro

La **centestro** aŭ **centuriestro** estis oficiro en la Romia imperio, kiu komandis centopon (centurion).

La **centestro** (Latine: 'centurio'; Greke κεντυρίων), ankaŭ 'hekatontarkxo' (ἑκατόνταρχος) laŭ Grekaj fontoj, aŭ, en la Bizanca epoko 'kentarĥo' (κένταρχος) estis profesia oficiro en la Romia Armeo post la reformoj de Mario en la 107-a jaro a-K el kiu la plejmulto komandis 83 homojn, anstataŭ precize 100, sed la pli altrangaj cenestroj komandis kohorto; aŭ plenumis altstaboficojn en siaj legioj.

La Latina vorto 'centuria' havas la sencon, ne de 'centopo', sed 'tribo' aŭ 'kompanio'. Teorie, la origino de la vorto estus 'centum' (cento) sed tio estas vaste disputata.

## Vidu ankaŭ 
* Legato
* Legio

## Referencoj 
Kategorio:Soldataj rangoj
Kategorio:Romia Imperio
Kollumerland c.a.

Dosiero:Loudspeaker.svg**Kollumerland** (), aŭ
**Kollumerland en Nieuwkruisland**, aŭ oficiale mallongigita **Kollumerland c.a.** ( signifas latine , «kun aldonaĵoj»; , ) estas eksa municipo en la provinco Frislando (Nederlando). Ekde la 1-a de januaro 2019 ĝi kun Dongeradeel kaj Ferwerderadiel konsistigas novan municipon "nordorienta Frislando" (frise *Noardeast-Fryslân*, nederlande *Noordoost-Friesland*). La eksa municipo havis  loĝantoj sur areo de .

## Lingvo/Dialekto 
Kollumerland estas la ununura frisa municipo kie escepte de la frisa lingvo ankaŭ la dialekto el Groningen estas parolata. Rekte tra la municipo estas la lingvolimo. 

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Punikoj

:Bonvolu atenti, ke la vorto **puniko** ankaŭ priskribas malgrandan genron de frukto-portantaj deciduaj arbustoj kaj arbetoj. Ĝia plej bone konata specio estas la granatujo.
La vorto **punikoj** estas la esperanta formo de la latina vorto *poeni* kaj priskribas la ŝemidajn fenicojn de norda Afriko ĉirkaŭ la urboŝtato Kartago. La nomigo do ne venas de la punikoj mem, kiuj en la fenica lingvo nomis sin *qanai* ("komercistoj"), sed de la latine parolantaj civitanoj de la Romia Imperio. 

Ĝis la mezo de la 3-a jarcento antaŭ Kristo la Punika Imperio estis forta mararmea kaj komerca potenco kontrolanta la regionon de la okcidenta Mediteranea Maro. Tio ŝanĝiĝis dum la tri Punikaj Militoj: En ĉiuj tri militoj, kies unua komenciĝis dum la jaro 264 kaj kies lasta finiĝis dum la jaro 146 antaŭ Kristo, la urboŝtato Kartago interbatalis kun la kompare juna Romia Imperio, kiu de la ŝtata ĝermo en la urbo Romo ĵus konkeris la italan duoninsulon kaj nun celis agrese plu ekspansii. 

Kvankam Romio plurfoje estis tre proksima al malvenko, finfine ĝi venkis ambaŭ militojn, dum Kartago fine estis signife malfortiĝinta. Post la fina triumfo en la batalo de Zama dum la jaro 202 antaŭ Kristo la kartaga ŝtato estis politike rompita kaj ekhavis la statuson de vasaloŝtato de Romio. Tamen precipe la konservativaj romiaj politikistoj sub gvido de *Marcus Porcius Cato la Maljuna* "timis" la refortiĝon de la malamikego kaj tre favoris la lokajn nordafrikan rivalojn de la kartaganoj. Fine la romia armeo dum la Tria Punika Milito tute nuligis la urboŝtaton Kartago, konkeris la regionon kaj tie starigis la romian provincon *Africa*.

La hodiaŭaj loĝantoj de  Tunizio kaj Malto grandparte estas posteuloj de la punikoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ la artikolojn pri 
* la tri Punikaj Militoj,
* la fenicoj kaj
* la fenica lingvo.

Kategorio:Antikvaj etnoj
Gelateno

[eta|[Gumursoj enhavas multege da gelanteno.]]
**Gelateno** estas proteina substanco, solida sed mola, kiun oni ekstraktas el la ostoj, kartilagoj kaj feloj (haŭtoj).

Ĝia E-numero estas E441.

Ĝia ATC-kodo estas B 05 AA 06.

## Preparado 
Gelateno estas produktata el la feloj kaj ostoj de ĉefe porkoj kaj bovoj kaj kelkfoje de birdoj aŭ fiŝoj. Post hidrolizo ĝi estas longdaŭre infuzita en varmega akvo. Samkiel la infuziĝo de buljono la solveblaj elementoj solviĝas. Poste la rezultato estas densigita kaj sekigita.

## Uzado 
* **Gelateno** uzatas celante kultivi mikrobojn en gelatena medio, aŭ ankoraŭ fari gelatenan (tegitan de gelatenbromida substanco) paperon por fotografio.
** Estas arkaismo nomi gelateno similan substancon, ekstraktatan el iuj vegetaĵoj, la termino ĵeleo prefereblas.

* **Gelatenaĵo** estas besta gelateno, uzata kiel manĝaĵo.

## Religiaj kaj principaj aspektoj 
Anoj de kelkaj religiaj grupigoj (islamanoj, judoj), kiuj rajtas manĝi nur halale aŭ koŝere, ne volas uzi  gelatenon, kiu eble devenas de porkoj aŭ bovoj; ankaŭ vegetalanoj kaj vegetaranoj plejofte ne uzas ĝin pro la besta deveno. Ofte ĝi estas anstataŭigita de agaragaro, kiu estas farita el algoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĵeleo

Kategorio:Nutraĵo
Kategorio:Proteinoj
Apostolo Bartolomeo

La apostolo **Bartolomeo** - aramee kaj , Bar-Tôlmaj, "filo de Tôlmaj" - vivis komence de la 1-a jarcento, supozeble en la loĝloko Kana en Galileo.

## Bibliaj fontoj 
Laŭ kristana kompreno, Bartolomeo estis unu el la disĉiploj de Jesuo (vidu Evangelio laŭ Marko 3, 14 - 19) kaj unu el la dek du apostoloj, kiuj nomiĝas en la Evangelioj laŭ Luko, Marko kaj Mateo. Lia plena nomo supozeble estis *Natanael Bar-Tolmai*, kaj plejverŝajne li estis juda klerulo.

## Legendo 
Laŭ la kristana tradicio, Bartolomeo predikis pri kristanismo en Hindio, Mezopotamio kaj precipe en Armenio, kie li estis mortigita kiel kristana martiro. Laŭdire *Astyages*, frato de la armena reganto *Polymios*, donis la ordonon senhaŭtigi la vivan kristanon kaj poste najle fiksi lin je ligna kruco. Pli posta legendo informis, ke la ĉerko kun lia kadavro flosis en la Mediteranea Maro kaj albordiĝis en la itala insulo Lipari apud Sicilio. Sur tiu insulo li enteriĝis. Super lia supozebla tombo konstruiĝis kristana preĝejo, kiun dum la jaro 831 detruis la saracenoj.

## Eklezia historio 
La germana imperiestro Otto la 2-a la ostojn dum la jaro 983 transportigis al Romo, kie ili konserviĝas en la preĝejo *San Bartolomeo*. La kranio dum la 13-a jarcento transportiĝis al Frankfurto ĉe Majno en la Imperiestra Katedralo Sankta Bartolomeo.

La Monaĥejo de Sankta Bartolomeo de Lupiana estas monaĥejo de la hieronimanoj situanta en la urbeto de la distrikto Alcarria nome Lupiana en la provinco kastilimanĉa de Guadalajara (Hispanio). En tiu monaĥejo naskiĝis la ĝermo de la Ordeno de Sankta Hieronimo (O.S.H.). La Monaĥejo de Guadalupe estis de hieronimanoj el 1389 al 1835.

## Ikonografio 
La apostolo kaj kristana sanktulo Bartolomeo plej ofte en skulptaĵoj, pentraĵoj kaj aliaj artaĵoj bildiĝas kun tranĉilo, foje li ankaŭ portas sian propran haŭton en la manoj. Tio memorigas pri lia martira morto pro senhaŭtigo.

## Memortago 
* katolika: 24-a de aŭgusto
* protestanta: 24-a de aŭgusto
* anglikana: 24-a de aŭgusto
* ortodokse kristana: 11-a de junio

## Patronecoj 
Bartolomeo konsideriĝas patrono
* interalie de la urboj Altenburg, Frankfurto ĉe Majno, Pilzeno kaj Maastricht,
* kaj de la profesioj ministo, gipsisto, kamparano, vinkultivisto, bestogardisto - paŝtisto kaj ŝafobredisto, ledisto - do tanisto, selisto, ŝuisto, tajloro, bakisto, buĉisto, librobindisto kaj krome en Florenco de la komercistoj pri oleo kaj fromaĝo.

Kategorio:Kristanaj sanktuloj
Kategorio:Apostoloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kartilago

[eta|Lokoj de [Artiko|artikaj kartilagoj en la homa korpo.]]
**Kartilago** estas fortika, elasta, fleksebla histo. Kartilago apartenas al la grupo de *kunliga histo* (aŭ *konektiva, subtena histo*).

Kiel kutime por kunligaj histoj, ankaŭ kartilago konsistas el ĉeloj ĉirkaŭataj de interĉela substanco.
La *kartilago-ĉeloj* estas *"kondrocitoj"*, ili estas globformaj kaj enhavas multan akvon, grason kaj glikogenon. La interĉela substanco enhavas ĝis 70% da akvo.

Pro sia elasteco kartilago troviĝas ĉe la artikoj inter la ostoj kaj tie servas kvazaŭ skusorbilo.
En kartilago malmultas nervoj, tiel la histo mem estas preskaŭ dolor-imuna. Ankaŭ malmultas angioj, tiel kartilago estas histo kun tre malrapida metabolo kaj tiel ĝi nur tre malrapide regeneriĝas post ia damaĝo.

En la homa organismo kartilago aperas en multaj lokoj:
* artikoj inter la ostoj
* intervertebraj diskoj
* menisko
* spirorganoj, aparte la traĥeo (spirtubo), la laringo, voĉkordoj kaj epigloto kaj la bronkoj
* nazo
* ekstera orelo

## Vidu ankaŭ 
* Aĥondroplazio
* Ostologio
* Kartilagaj fiŝoj
* Ĥondrocito
* Ĥondrosteoj
* Sinovia likvo

Kategorio:Histoj
Kategorio:Skeleta sistemo
Sikimo

[eta|200ra|[Dosiero:FIAV historical.svg|Flago de la antaŭa monarkio Sikimo]]
**Sikimo** () estas federacia ŝtato de Barato, kiu situas en la norda parto de la lando, en la Himalajomontaro. 

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi estas la plej maldense loĝata ŝtato de Barato, kaj la dua plej malgranda. Ĝia ĉefurbo estas Gangtoko, kiu ankaŭ estas la plej granda urbo de la ŝtato.

## Historio 
[eta|maldekstra|La lasta Chogyal, [Pälden Thöndup Namgyal, kaj lia usona edzino, Hope Cooke, kun ilia filino en 1971]]

Sikimo estis sendependa ŝtato kiu estis regata de la Chogyal-monarkio ĝis 1975, kiam referendumo, por fari el ĝi la dudekduan ŝtaton de Barato, estis akceptita.

## Geografio 
La poleksforma ŝtato havas limon kun Nepalo en la okcidento, kun Tibeto en la nordo kaj kun Butano en la sudoriento. La distrikto Darĝiling de la Barata ŝtato Okcidenta Bengalio situas je la sudo de Sikimo.

Malgraŭ ĝia malgranda areo, Sikimo geografie estas diversa, pro ĝia situo ĉe flankmontaro de la Himalajo. La tereno etendiĝas de tropika en la sudo ĝis tundra en la nordo. Kangchenjunga, la tria plej alta monto de la mondo, situas en Sikimo.

### Geografiaj elementoj 
* Zemu Glaĉero

## Loĝantaro 
La oficiala lingvo estas la nepala lingvo kaj la dominaj religioj estas hinduismo kaj (Vajrayana) budhismo.

## Naturo kaj turismo 
Sikimo fariĝis unu el la plej vizitataj ŝtatoj de Barato pro sia reputacio de netuŝita naturbeleco kaj politika stabileco.

La orkideo *Dendrobium nobile* estas la oficiala floro de Sikimo.

## Administracia divido 
Sikimo estas administracie dividita en kvar distriktoj. Ĉi sube estas listo de la distriktoj, kun la ĉeflokoj inter krampoj:

## Ŝtatoj de Barato 
## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Eliraĵo (geografio)


Kategorio:Ŝtatoj de Barato
Andreas Gursky

**Andreas GURSKY** (naskiĝis la  en Leipzig, Germanio) estas germana fotisto.

Disĉiplo de Bernd kaj Hilla Becher, li famiĝis pro siaj bildoj grandformate kun senduba difino.
Li estas unu el la lastaj fotistoj de realismo proksima de la teorioj de la skolo de Düsseldorf.

Tiu artisto kreas kapturnigajn fotojn.
Fotoj kie aperas homamasoj, fenestroj, objektoj.
Senfine amasoj ĉeestas tiel ke siluetoj ne distingas unu la aliaj.
Fotoj de Andreas Gursky vidigas ĝeneralajn ripetojn.

## Propraj ekspozicioj 
**1987**
* Flughaveno de Düsseldorf

**1888**
* Galerio Johnen & Schöttle, Kolonjo

**1989**
* Centro de Ĝenevo de aktualaj gravuraĵoj, Ĝenevo
* Galerio 303, Novjorko
* Muzeo Haus Lange, Krefeld

**1991**
* Galerio Rüdiger Schöttle, Munkeno
* Galerio Johnen & Schöttle, Kolonjo
* Galerio 303, Novjorko
* Galerio Rüdiger Schöttle, Parizo
* Kunstlerhauss, Stuttgart

**1992**
* Kunsthalle, Zürich
* Galerio Victoria Miro, Londono
* Galerio Lia Rumma, Napolo

**1993**
* Galerio Monka Sprüth, Kolonjo

**1994**
* Deichtorhallen, Hamburgo, ("*Andreas Gursky : Fotografien 1984-1993*") ; kaj poste Fondaĵo De Appel, Amsterdamo
* Case d’Arte, Milano

**1995**
* Galerio 303, Novjorko
* Lumen Travo, Amsterdamo
* Rooseum-Centre d’Art contemporain, Malmö
* Tate Gallery, Liverpool, (« Andreas Gursky : Images »)
* Galerio Mai 36, Zürich
* Portikus, Frankfurto ĉe Majno

**1996**
* Galerio Ghislaine Hussenot, Parizo
* Galerio Specta, Kopenhago
* Galerio Victoria Miro, Londono
* Galerio Monika Sprüth, Kolonjo

**1997**
* Galerio Mai 36, Zürich
* Galerio Rüdiger Schöttle, Munkeno
* Galerio Mattew Marks, Novjorko

**1998**
* Milwaukee Art Museum, Milvokio (« Currents 27 : Andreas Gursky ») ; kaj poste Vaŝingtono, Seattle, Houston, Columbus
* Kunstmuseum, Wolfsburg (« Andreas Gursky : Fotograpfien 1984-1988 ») ; kaj poste Fotomuseum, Vinterturo ; Serpentine Gallery, Londono ; Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgo ; Castello di Rivoli Museo d’Art contemporanea, Torino ; Centro Cultural de Belem, Lisbono

**1999**
* Van Abbe Entracte, Eindhoven
* Galerio Matthew Marks, Novjorko
* Galerio Regen Projects, Los Angeles

**2001**
* Muzeo de Aktuala Arto (MoMA), Novjorko
* Centro de Arte Reina Sofia, Madrido

Kategorio:Germanaj fotistoj
Konsumpreza indico

**Konsumpreza indico** estas indikilo por la kresko aŭ malkresko de la prezoj de varoj aŭ servoj, kiujn konsumantoj aĉetas. En multaj landoj, tia indico estas publikigata ĉiumonate de la centra statistika oficejo. La indico dependas i.a. de la varkorbo.

La termino *vivkosta indico* estas pli-malpli samsignifa, sed nuntempe malpli ofte uzata.

Kategorio:Ekonomiko