open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Žitný ostrov

eta|Malý Dunaj
**(Granda) Žitný ostrov** (en pasinteco ankaŭ *Čalokez*, , ) aŭ simple insulo **Žitný**, en Slovakio, estas la plej granda rivera insulo en Eŭropo kaj samtempe plejgranda akvotenujo de trinkebla akvo en Mezeŭropo.

Sude de ĝi (en Hungario) troviĝas tiel nomata Malgranda Žitný ostrov.

## Karakterizaĵo 
Žitný ostrov, parto de Laŭdanuba ebenaĵo troviĝas en sudokcidenta Slovakio, kun sia averaĝe varma klimato kaj aliaj konvenaj kondiĉoj, ĝi estas la plej fekunda ebenaĵo de Slovakio. Ĝin ĉirkaŭas de sudo ĉefa branĉo de rivero Danubo, de norde ĝia alia branĉo Malgranda Danubo, kiu enbuŝiĝas en riveron Váh. Mallongan parton de limoj reprezentas do ankaŭ Váh oriente, kiuj enbuŝiĝas en ĉefan branĉon de Danubo (iam ini nomas tiun ĉi subat parton de Váh ankaŭ *Vážsky Dunaj*). Malgranda Danubo separas de Danubo ĉe Bratislavo kaj eniras Váh ĉe Kolárovo. La insulo estas simple grandega aluvia konuso, kiun kreadis Danubo sub Bratislavo tranĉante Malgrandajn Karpatojn kaj sekve enirante en descendantan Laŭdanuban ebenaĵon.

Surfaco de Žitný ostrov, kiel surfaco de konuso, malrapide malaltiĝas direkte de Bratislavo al Komárno. Diferencoj de alteco estas minimumaj. Bratislavo troviĝas en alteco 134 m s.m., Komárno 108 m s.m. kaj Dunajská Streda 118-119 m s.m.. Tiu ĉi ne granda diferenco estas determinita per sedimentado de riverdevenaj petroj - gruzoj, sabloj kaj inundaj ŝlimoj. Nesufiĉa dekliveco influas, ke inunda akvo malfacile forfluas de teritorio, ĉefe de suba triono de la insulo.

## Grundoj 
En Žitný ostrov troviĝas diversaj grundotipoj. En centra parto, tiel nomata Plejstocena karno, en ĉirkaŭaĵo de Podunajské Biskupice, direkte al Šamorín kaj oriente de Dunajská Streda, kie subsurfaca akvonivelo estas sufiĉe profunde kaj inundoj ne influis ĉi parton nek pasintece, estiĝis ĉernozjomoj. Molikaj riverogrundoj estas la plej ofta grundotipo, ilin troveblas ekzemple ĉirkaŭ Dunajská Streda, Gabčíkovo, Veľký Meder, Okoč kaj Komárno. Torfaj grundoj reprezentas la plej malaltajn partojn de surfaco, eksajn, per turfo plenigitajn branĉojn de Danubo kie subsurfaca akvonivelo estas dum tuta jaro sufiĉe alte, aŭ eĉ super la surfaco, ĉefe en meza parto de la insulo, en ĉirkaŭaĵo de Dunajská Streda. Salajn grundojn troveblas ĉefe en suba, orienta parto de la insulo, inter Komárno kaj Veľký Meder. Oĥrikaj grundoj estas la plej junaj, reprezentas teritoriojn apud la Danubo kaj Malgranda Danubo, kie inundoj de ĉi-riveroj ankaŭ en aktuala periodo okazas.

## Referencoj 
Kategorio:Insuloj en Slovakio
Kategorio:Insuloj en Danubo
Kategorio:Geografio de Regiono Bratislavo
Kategorio:Geografio de Regiono Nitra
Kategorio:Geografio de Regiono Trnava
Susan Hahn

**Susan Hahn** estas poeto, dramaturgo kaj eldonistino de la gazeto *TriQuaterly*.

Hahn estas la aŭtoro de ok libroj de poezio kaj ricevinto de multaj premioj, inter ili la 2003 Gugenheim Fellowship. La gazeto Chicago Tribune nomumis ŝian kvaran libron, *Holiday*, kaj ŝian kvinan libron, *Mother in Summer*, inter la Plej Bonkvalitaj Libroj de 2002. Ŝia sesa libro, *Self/Pity*, estis publikita en 2005 de Northwestern University Press. Ŝia unua teatraĵo, *Golf,* premierita en 2005, kaj *The Scarlet Ibis,* ŝia sepa libro de poezio, estis ludataj kiel versoludaĵo en 2007 kaj 2008 respektive. Ŝia oka libro de poezio, *The Note She Left* estis publikita en 2008.

## Selektaj publikaĵoj
* “Authenticity and Impersonality in Adorno's Aesthetics”. *Telos* 117 (Summer 1999). New York: Telos Press.

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj poetoj
Jan Lindblad

**Jan Victor Armas LINDBLAD** (19an de julio 1932 - 5an de aprilo 1987) estis sveda naturalisto, verkisto, fotisto, filmisto kaj fajfartisto kiu imitis animalojn.

Lindblad naskiĝis en Örebro, Svedio en 1932. Li ekkarieris komence de la 1950-aj jaroj, ludante en revuoj, kiel emnestrelo kaj fajfartisto. Tiu lasta talento faris lin unu el la la plej sukcesaj diskovendistoj de la 1970-aj jaroj en sia naska Svedio. Unu el lia plej granda sukceso estis lia fajfa ludado de la usona folklora kanto *Oh Shenandoah*, registrita en 1977.

Kategorio:Svedaj distristoj
Kategorio:Televidaj ĵurnalistoj
Kategorio:Svedlingvaj verkistoj
5900 Jensen

'*5900 *Jensen''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la dana astronomo Poul Jensen elde la Observatorio Brorfelde en la municipo Holbæk (Danio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de sia malkovrinto: Poul Jensen. La nomo estis proponita de ties kolegoj Karl Augustesen kaj Hans Jørn Fogh Olsen.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Poul Jensen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Deveno de lingvo

[eta|250ra|Laŭ [Genezo, la granda vario de homaj lingvoj estiĝis en la Babela turo kun la konfuzo de lingvoj. (Bildo de la "Klera Biblio" de Gustave Doré)]]
La deveno de lingvo de homoj estas vaste diskutita temo. Malgraŭ tio, estas neniu interkonsento pri la origina deveno aŭ aĝo. La empiriaj indicoj estas limigitaj, kaj multaj sciencistoj daŭre rigardas la tutan temon kiel netaŭgan por serioza studado. En 1866, la Societo pri Lingvistiko de Parizo eĉ malpermesis debatojn pri la temo, kaj tiu malpermeso restis influa en granda parto de la Okcidento ĝis malfrue en la 20a jarcento. Nuntempe ekzistas pluraj hipotezoj pri kiel, kial, kiam, kaj kie lingvo supozeble ekaperis. Ŝajne estas malpli da interkonsento pri la afero nun ol estis antaŭ cent jaroj, kiam la teorio de Charles Darwin pri evoluismo kaj natura selektado provokis hastajn spekulojn pri la temo. Pro tio komence de la 1990-aj jaroj, tamen, kreskanta nombro de profesiaj lingvistoj, arkeologoj, psikologoj, antropologoj, kaj aliaj provis trakti per novaj metodoj tion, kion oni foje konsideras "la plej malfacila problemo en scienco".

## Vidu ankaŭ 
* Monda pralingvo
* Akirado de lingvaĵo
* Historio de lingvo
* Lingva familio
* Pralingvo

## Referencoj 
Kategorio:Evoluo de lingvoj
Kategorio:Homa evoluo
Kategorio:Paleolitiko
Kategorio:Nesolvitaj problemoj en lingvoscienco
Agudo (Suda Rio-Grando)

**Agudo** estas municipo en la brazila subŝtato Suda Rio-Grando, kiu havis 16.722 loĝantojn en 2010 . 

## Vidu ankaŭ  
* Municipoj de Suda Rio-Grando

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Suda Rio-Grando
Seehof BE

**Seehof** (en la franca lingvo: **Elay** ) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 69 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
La komunumo Seehof, situas el la supra parto de la valo de la rojo Gabiare en la Berna Ĵuraso, 11 kilometrojn oriente de la urbeto Moutier.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 8,42 km², de kiuj 64% estas kovritaj de arbaro, 32% servas por agrikulturo kaj 3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Schelten limas en nordo al Vermes (JU), en nordnordoriento en unu punkto al Schelten, en nordoriento al Aedermannsdorf (SO), en oriento al Herbetswil (SO), en sudoriento al eksklavo de Gänsbrunnen, en sudo en unu punkto al Welschenrohr, en sudokcidento al Gänsbrunnen, kaj en okcidento al Corcelles.

## Trafiko 
Seehof situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj kaj estas unu el la plej malfacile atingeblaj komunumoj de la tuta Svisa Ĵuraso. Nur mallarĝa vojo de Vermes kondukas al Seehof. Seehof ne disponas pri konekto al la publika transportreto.

## Lingvoj 
La oficiala lingvo de la komunumo estas la germana. Laŭ la popolnombrado de la jaro 2000 91,9% de la loĝantaro parolis la germanan, dum 8,9% parolis la francan.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Seehof datiĝas el la jaro 1540 kiel *Seehoft*. Ĝis la franca revolucio Schelten apartenis al la Priorejo Moutier-Grandval sub la regado de la Princepiskoplando Bazelo.

De 1793 ĝis 1797 Schelten apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Schelten fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Schelten tial restis parto de Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Evergladoj

eta|220px|Situo de la ekoregiono.
eta|220px|Suda triono de la Florida Duoninsulo, montrante la areon de Everglades inter aliaj naturaj areoj de Florido.
[eta|220px|La precipa karaktero de Evergladoj estas la prerioj de *[Cladium*.]]

**Evergladoj** ( [ˈɛvɚɡleɪdz], , seminole *Pa-hay-okee*) estas natura regiono de subtropikaj humidejoj en la suda parto de la usona subŝtato de Florido, enhavante la sudan duonon de granda baseno. La sistemo ekas ĉe Orlando kun la rivero Kissimmee, kiu enfluas en la ampleksa sed neprofunda Lago Okeechobee. La akvo kiu lasas la lagon en la humida sezono formas malrapidan riveron 97 km larĝan kaj ĉirkaŭ 160 km longan, kiu fluas suden tra kalkoŝtona ŝildo al la Florida Golfo ĉe la suda pinto de la subŝtato.

## Administrado 
* Nacia Parko Everglades

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NT0904 : Evergladoj (WWF)
*  Evergladoj (*The Encyclopedia of Earth*)
*  Tutmondaj 200; numero 100 : Evergladoj (WWF) 

Kategorio:Neotropisaj ekoregionoj
Kategorio:Inunditaj herbejoj kaj savanoj
Kategorio:Global 200
Kategorio:Geografio de Florido
Kategorio:Naturhistorio de Florido
Ernest Borgnine

**Ernest Borgnine** (denaska nomo **Ermes Effron Borgnino**; naskita la 24-an de januaro, 1917 – mortinta la 8-an de julio, 2012) estis usona filma kaj televida aktoro. Li gajnis Oskar-premion en 1955 pro sia aktorado en la filmo *Marty*. En televido, li rolis kiel Quinton McHale en la serio ''McHale's Navy* (1962–1966) kaj havis unu el la ĉefaj roloj en la serio *Airwolf* en la 1980-aj jaroj; krome, li voĉis kiel "Mermaid Man" (Marvirinulo) en la animacia televida serio *SpongeBob SquarePants*, inter multaj aliaj roloj. 92-jaraĝa, Borgnine gajnis premion Emmy pro sia laborado pri la serio *ER''.
[eta|maldekstre|Borgnine en [2010]]

Kategorio:Mortintoj en 2012
Kategorio:Naskiĝintoj en 1917
Kategorio:Usonaj aktoroj
Charles Louis L'Héritier de Brutelle

'''Charles Louis L'Héritier de Brutelle'* (naskiĝis en Parizo la 15-an de junio 1746, mortis murdite en Parizo la 16-an de aŭgusto 1800) estis franca ŝtata oficisto kaj botanikisto.

## Vivo kaj signifo
Li estis reĝa prokuroro ĉe la Majstrejo de la akvoj kaj forstoj ( france : *Maîtrise des eaux et forêts* ), post tio konsilisto ĉe la Kortumo de la helprimedoj ( france : *Cour des aides'' ). En 1790, L'Héritier de Brutelle membriĝis, kiel botanikisto-asociulo, en  la Akademio de Sciencoj de Francujo, kie li partoprenis en la sekcio de botaniko kaj vegetala fiziko en 1795.

Liaj botanikaj verkoj, iomete mallaŭditaj de liaj samtempuloj, estis agnoskitaj kaj valorigitaj far Carl Ludwig Willdenow (1765-1812) kaj Augustin-Pyrame de Candolle (1778-1841).

Li postlasis herbarion de proksimume 8 000 speciojn kaj tre gravan botanikan bibliotekon. Nome, li pristudis la geraniacojn kaj publikigis en 1792 verkon titolitan  *Geraniologia*. Li estas la aŭtoro de la diferencigo inter la tri genroj  geranio (*Geranium*), pelargonio (*Pelargonium*)  kaj erodio (*Erodium*).

L'Héritier de Brutelle estas indikita kiel ''L'Hérit.* por verkintomallongigo kiam oni citas sciencan botanikan nomon. La genro heritiero ( *Heritiera* ) estas nomita far William Aiton honore al li. Jenaj specioj rememorigas lian nomon : *Monsonia lheritieri* DC.  kaj *Sarcocaulon lheritieri* Sweet  ( geraniacoj ), *Eugenia lheritieriana* DC.  ( mirtacoj ).

## Referencoj 
## Verkoj 
* *Stirpes novae aut minus cognitae, quas descriptionibus et iconibus illustravit Carolus Ludovicus L'Héritier*. Du volumenoj, Parizo, 1784-1785.
* *Sertum anglicum*, 1789–1792.
* *Geraniologia, seu Erodii, Pelargonii, Geranii, Monsoniae et Grieli, Historia iconibus illustrata,* Parisii, Typo Petri-Francisci Didot (1787-1788; 1792); illustrations de Pierre-Joseph Redouté.
* *Cornus: specimen botanicum sistens descriptiones et icones specierum corni minus cognitarum,* Parisiis, Typis Petri-Francisci Didot, 1788.
* Mémoire sur un nouveau genre de plants appelé Cadia. Magasin encyclopédique. 1795

## Bibliografio 
* Sir Joseph Banks 1958 : The Banks Letters. A Calendar of the manuscript correspondence of Sir Joseph Banks, *Warren R. Dawson*.
* James Britten & B. B. Woodward 1905 : L’Héritier’s Botanical Works. *The Journal of Botany*, v. 43:266-273; 325-329.
* Günther Buchheim 1965 : A bibliographical account of L’Héritier’s *Stirpes novae*,*Huntia*, v. 2:29-58.
* Georges Cuvier 1819 : Recueil des Éloges Historiques, v. 1:109-133.
* Théodore J. E. Hamy  1905 : Joseph Dombey, sa vie, son oeuvre, sa correspondance.
* Frans A. Stafleu 1963 : L’Héritier de Brutelle: the man and his work, *Sertum Anglicum*, facs. ed. xiii-xliii
* Arthur Robert Steele, 1964 : Flowers for the King.

## Eksteraj ligiloj
* Bildoj el *Geraniologia* - 1787-1788. 
* Verko de L’Héritier de Brutelle pri la genro kornuso ( *Cornus* )
* L’Héritier de Brutelle ( IPNI )
* *Stirpes novae aut minus cognitae…* ( *BNF'' )

Kategorio:Francaj botanikistoj
Kategorio:Botanikistoj
Heerhugowaard

**Heerhugowaard** (), okcidentfrise: *Heregewaard* aŭ *de Waard*), estas urbo kaj eksa municipo de Nederlando, kiu ekde la 1-a de januaro 2022 kun la apuda eksa municipo Langedijk estas parto de la nova municipo Dijk en Waard. Ĝi apartenas al la provinco Nord-Holando *(Noord-Holland)*, en la okcidenta parto de la lando, kaj al la regiono Okcidenta Frislando. Komence de  en la municipo vivis .

Heerhugowaard limas je la municipoj Alkmaar (ekde 2015 inkluzive de Schermer kaj Graft-De Rijp), Harenkarspel, Niedorp kaj Koggenland. 

## Konataj lokanoj 
* 1993: Tess Lieder (n. 1993), manpilkistino (ĝis 2022 Tess Wester)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|140ra|La sankta koro de Jesuo-kirko en De Noord
[eta|maldekstra|140ra|[Ventmuelejo Veenhuizer]]

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Norda Holando
Kategorio:Municipoj de Nord-Holando
Kategorio:Polderoj
5513 Yukio

'*5513 *Yukio'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Watari Kakei, Minoru Kizawa kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (Gubernio Ŝizuoka).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Yukio Hasegawa'', amatora astronomo kaj talenta fabrikanto de teleskopoj. Tiu-ĉi asteroido kaj pluraj aliaj objektoj estis malkovritaj dank'al teleskopo fabrikata de Yukio Hasegawa.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa
Kategorio:Malkovrita de Watari Kakei
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Wallace Jones

**Wallace Jones** (naskiĝis la 16-an de novembro 1906 je Baltimore en Marilando; mortis la 23-an de marto 1983) estis usona trumpetisto de ĵazo. Li ludis dumtempe en la Orkestro Duke Ellington

## Kariero 
Jones muzikis ekde 1930 en bandoj de sia naskiĝurbo, ekzemple en *Harmony Birds* de Ike Dixon aŭ *Kit Kat Orchestra* de Percy Glascoe. Meze de la 1930-aj jaroj li transloĝiĝis al Novjorko, kie li komence muzikis en la bando de sia kuzo Chick Webb kaj poste ekde 1936 en tiu de Willie Bryant. Ekde 1938 li estis membro de la Orkestro Duke Ellington, kie li anstataŭis trumpetiston Arthur Whetsol. Ĝis 1944 li restis ĉe Ellington kaj ankaŭ kunmuzikis dum la fama koncerto je Fargo en 1940; sed Jones ekhavis laŭ opinio de Collier „kun Cootie Williams kaj Rex Stewart kiel establiĝintaj stelulaj trumpetistoj (...) malmultan spacon por soladoj“. Soliste li estas aŭdebla ĉe Ellington en „Prelude to a Kiss“ (1938), „Something to Live for“ kaj en „Serenade to Sveden“ (1939). En la dua duono de la 1940-aj jaroj li muzikis ĉe Benny Carter, Snub Mosley kaj en la sesopo de John Kirby (1947), antaŭ ol li retiriĝis el la ĵazmondeto kaj laboris kiel entombigisto.

## Konsultlibraj notoj 
* James Lincoln Collier: *Duke Ellington*. Berlino, Ullstein, 1999. ISBN 3-548-35839-X
* Richard Cook: *Jazz Encyclopedia*, Londono: Penguin 2005, ISBN 978-0-14-100646-8
* John Jörgensen, Erik Wiedemann *Jazzlexikon*, Bertelsmann, o.J.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵaztrumpetistoj
5821 Yukiomaeda

'*5821 *Yukiomaeda'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Watari Kakei, Minoru Kizawa, Takeŝi Urata kaj aliaj astronomoj de la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (Gubernio Ŝizuoka) en Japanio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Yukio Maeda'', inĝeniero ĉe la Instituto de Kosmo kaj Aeronaŭtikaj Sciencoj kaj amatora astronomo. Li estis unu el la ĉefaj kunlaborantoj al la projektoj de japanaj artefaritaj satelitoj ekde 1971.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Nihondaira
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Podunajská pahorkatina

eta|300px|Podunajská pahorkatina
**Podunajská pahorkatina** estas geomorfologia unuo en Slovakio, pli norda, pli deklineca parto de geomorfologia regiono Laŭdanuba ebenaĵo. Klimato havas varman, kompare kun aliaj partoj de lando sufiĉe sekan karakteron. Ĉefaj grundotipoj estas ĉernozjomoj, sed ankaŭ malpli fekundaj grundoj de klaso lesiveoj kaj aliaj. Kaze de seka vetero tiuj ĉi grundoj aŭ estas irigaciataj, aŭ ili suferas per malsufiĉo de humideco. Dum sufiĉe humidaj jaroj la ĉernozjomoj estas la plej fekundaj grundoj de Slovakio.

Gravaj urboj apartenantaj en tiun ĉi geomorfologian unuon estas Nitra, Topoľčany, Trnava, Levice, Štúrovo, Nové Mesto nad Váhom, Partizánske, Hlohovec, Zlaté Moravce, Piešťany, Dudince.

## Geomorfologiaj subunuoj 
*Trnavská pahorkatina
*Dolnovážska niva
*Nitrianska pahorkatina
*Nitrianska niva
*Žitavská pahorkatina
*Žitavská niva
*Hronská pahorkatina
*Hronská niva
*Čenkovská niva
*Ipeľská pahorkatina
*Ipeľská niva

Kategorio:Montaroj en Slovakio
Hayes Alvis

**Hayes Alvis** (naskiĝis la 1-an de majo 1907 en Ĉikago; mortis la 29-an de decembro 1972 en Novjorko) estis usona ĵaza kontrabasisto kaj tubjisto de svingo.

## Vivo kaj verkado 
Hayes Alvis komencis sian profesian karieron kiel frapinstrumentisto, sed transiris poste al kontrabaso kaj tubjo, kiam li en 1927/28 laboris ĉe Jelly Roll Morton. Lia kariero komencis en la frapinstrumentistaro de la ĉikaga bando *Defender Boys Concert Band* apud Lionel Hampton kaj Sid Catlett. En 1928/30 li ankaŭ ludis tubjon ĉe Earl Hines kaj aranĝis ankaŭ por ties bando (ekzemple „Blue Nights“). En 1931 li transloĝiĝis al Novjorko kaj laboris ĉe Jimmie Noone en la *Mills Blue Rhythm Band* ekde 1931 ĝis 1934, por kiu li ankaŭ organizis la koncertvojaĝojn. Tre frua kontrabasa solaĵo de Alvis estas aŭdebla sur sonregistraĵo el 1932 („Rhythm Spasm“). Alvis ludis en ĉi tiu ensemblo foje ankaŭ baritonsaksofonon. Ekde 1935 ĝis 1938 Alvis estis membro de la Orkestro Duke Ellington, kie li kunlaboris kun la amika kontrabasisto kaj tubjisto Billy Taylor.

Post sia tempoe ĉe Ellington li mallonge tenis propran bandon kune kun Freddy Jenkins, kun kiu li en 1938 prezentis en la revuo *Blackbird*. Post tiam Alvis muzikis en la bando de Benny Carter, en 1939 ĉe Joe Sullivan kaj en la ĉiustelularo *All-Star Jam Band* de Leonard Feather same kiel en 1940/41 ĉe Louis Armstrong (en kies ensemblo li anstataŭis Pops Foster). Ekde 1942 ĝis 1945 li ludis en armebando direktata de Sy Oliver. Post la Dua Mondmilito li laboris ĝis 1947 ĉe Dave Martin, post tiam li multjare estis dommuzikisto en la novjorka ĵazklubejo Cafe Society. Post profesiado ekster la muzikmondeto, kiam li entreprenis vendejon por ĉambrornamaĵoj kaj laboris kiel maristo, li re-eniris en la 1950-aj jaroj en la ĵazmedion, muzikante en diversaj svingaj kaj diksiland-revivigaj bandoj, ekzemple ĉe Wilbur De Paris. Dum la fruaj 1970-aj jaroj li muzikis triope kun Jay McShann kaj Tiny Grimes.

Dumpase de sia kariero Hayes ankaŭ kunverkis sonregistradojn por diskoj de Omer Simeon en 1929, Ivie Anderson, Johnny Hodges, Rex Stewart, Cootie Williams en 1937, la ĉiustelularo de Leonard Feather en 1939, Lionel Hampton en 1940 kaj Louis Armstrong en 1941.

## Literaturo 
* Carlo Bohländer k.a.: *Reclams Jazzführer*. Stutgarto, Reclam, 1991
* Martin Kunzler: *Jazzlexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1993
* Bielefelder Katalog 1988 & 2002
* Richard Cook kaj Morton, Brian: The Penguin Guide To Jazz on CD*, 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.*
Daniel Viniello

## Referencoj 
Kategorio:Ĵazaj basinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
(7574) 1989 WO1

**(7574) 1989 WO1** estas asteroido de la ekstera asteroida zono. Ĝis nun, ĝi restas sen nomo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Watari Kakei, Minoru Kizawa kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (Gubernio Ŝizuoka) en Japanio.

Baziĝante sur ĝia absoluta magnitudo, oni povas taksi ĝian diametron inter 20 kaj 35&nbsp;km. Ĝiaj orbitaj ecoj kongruas kun tiuj de la Cibelaj familianoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Takeŝi Urata
Kategorio:Malkovrita de Minoru Kizawa
Kategorio:Malkovrita de Watari Kakei
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
5508 Gomyou

'*5508 *Gomyou'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Minoru Kizawa, Watari Kakei kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (Gubernio Ŝizuoka).

## Nomo 
"*Gomjō*" (aŭ "*Gomjou*") situiĝas en la nordo de Kakegaŭa (Gubernio Ŝizuoka). Elde tie *Hideo Nishimura* malkovris la kometon *C/1994 N1* kaj la novaon *V475 Sct (2003)''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Nihondaira
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
5741 Akanemaruta

'*5741 *Akanemaruta'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japanaj astronomoj Watari Kakei, Minoru Kizawa kaj Takeŝi Urata elde la Observatorio de Nihondaira en Ŝimizu (Gubernio Ŝizuoka).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Akane Maruta*, (1988–1998), juna knabino kiu amis la stelojn. Ŝi mortis pro trafikakcidento kaŭzita de ebria ŝoforo. Estis konstruita en ŝia honoro la *Astronomia Observatorio Akane'', kie publika koncerto okazas ĉiuj jaroj en ŝia honoro, proksimume je ŝia naskodato.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Nihondaira
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Akvejo

**Akvejo**, **akvujo** aŭ **akvaĵo** estas granda aŭ malgranda spaco en la terkrusto kun akvo, kiel oceano, lago aŭ rivero. Sube estas listo de akvejoj, kiuj povas ekzisti. Se oni parolas pri regiono, en kiu estas pluraj akvejoj, oni poste parolas pri akvaro de tiu regiono.

## Klasifiko 
* Enlandaj akvoj
** fluantaj
*** rivero
*** riverego
*** rivereto
*** baraĵlago (homfarita)
*** kanalo (homfarita)
** nefluantaj
*** lago
**** Salakva lago
*** lageto
*** flako
*** akvorezervujo (homfarita)
* neenlandaj akvoj
** maro
** oceano
** golfo
** markolo
* nepermanentaj akvoj

## Vidu ankaŭ 
* akvovojo
* Surfacakvo (Al tio apartenas surfacakvaĵoj kiel riveroj aŭ lagoj kaj ankoraŭ ne forsinkinta precipitakvo)
* Grundakvo

Kategorio:Akvaĵoj
-ar-

La sufikso -ar- respektive finaĵo -aro en Esperanto estas uzata por aroj, nome kunaĵo aŭ kompletaĵo de elementoj ene aŭ respektive de pli ampleksa koncepto, ekzemple la dentoj kiujn ĉiu havas en buŝo estas dentaro.

**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** ?
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** ?
**Nuna signifo kaj uzado:**

## Ekzemploj 
* vortaro
* arbaro

## Vidu ankaŭ 
* -uj-

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ar-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
-ec-

La sufikso **-ec-** en Esperanto estas uzata por abstraktaj konceptoj rilate al pli precizaj aŭ konkretaj ideoj, ekzemple beleco rilate al bela persono ktp. Foje oni troe aŭ troige uzas tiun sufikson ĉar kunteksto tre ofte permesas certigi pri kio temas sen neceso uzi la sufikson kaj ekzemple uzi *grando* anstataŭ *grandeco*.

**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** ?
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** En hispana estas diversaj similsignifaj sufiksoj sed oftas -ad, ekzemple el *libre* *libertad*, el *capaz* *capacidad* ktp.
**Nuna signifo kaj uzado:**

## Ekzemploj 
*Grandeco
*Beleco
*Estonteco
*Pasinteco

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ec-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
Sornetan

**Sornetan** (malnova germanlingva nomo: **Sornethal**) estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Moutier kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berna Ĵuraso en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 126 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Sornetan situas en la Berna Ĵuraso 12 kilometrojn okcidente de Moutier kaj 20 kilometrojn norde de Bielo, en valkaldrono de la rojo Sorne, alfluanto de Birs. Al Sornetan apartenas la suda parto de la ravino de Pichoux. La komunumo konsistas el la vilaĝo Sornetan kaj la setlejoj Sapran sur alteco de 756 m s.m. en nordokcidente ĉe la kantona vojo, Le Pichoux sur alteco de 728 m s.m. ĉe la supra enirejo al la ravino de Pichoux kaj Semplain sur alteco de 904 m s.m. tute en nordo de la komunumo, kaj diversaj izolitaj bieno.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 5,64 km², de kiuj 50,4% estas kovritaj de arbaro, 45,8% servas por agrikulturo kaj 3,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Sornetan limas en nordo al Undervelier (JU), en oriento al Souboz, en sudo al Saules, en sudsudokcidento al Saicourt, en sudokcidento al Châtelat, kaj en okcidento al Monible.

## Trafiko 
Tra Sornetan pasas la kantona vojo n-ro 1367 de Bellelay al Souboz. La unika konekto de Sornetan al la publika transportreto estas poŝtaŭtolinio, kiu cirkulas nur sabate trifoje.

## Vidindaĵoj 
La ĉefaj vidindaĵoj de Sornetan estas la baroka pastra preĝejo konstruita en la jaro 1708 kaj la impona Ravino de Pichoux kiun fosis la rivereto Sorne tra la ĵurasa montoĉeno.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Sornetan datiĝas el la jaro 1179 kiel *Sornetan*. En Sornetan estis trovitaj diversaj objektoj el la kelta, romia kaj burgonja epoko. Dum la 13-a kaj 14-a jarcento estis menciita nobela familio de Sornetan. Dum mezepoko Sornetan apartenis al la Priorejo Moutier-Grandval en la Princepiskoplando Bazelo.

De 1793 ĝis 1797 Sornetan apartenis al la Respubliko Moutier, tiam estis integrita al la Franca Departemento Mont-Terrible kaj ek de 1800 al la departemento Haut-Rhin. En la jaro 1815 ĝi per la Viena Kongreso estis atribuita al Kantono Berno. En 1816 Sornetan fariĝis parto de la berna distrikto Moutier. En la 1970-aj jaroj la distrikto Moutier dufoje voĉdonis kontraŭ la integriĝo al la nova Kantono Ĵuraso kaj Sornetan tial restis parto de Kantono Berno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Sornetan 

## Bildoj 

Dosiero:2010-08-09 Sornetan (Foto Dietrich Michael Weidmann) 007.jpg|Ravino de Pichoux
Dosiero:Sornetan Eglise 2.jpg|Preĝejo de Sornetan
-estr-

La sufikso -estr- utilas por indiki tiun kiu estras, nome regas en iu instanco aŭ grupo, ekzemple ŝipestro, lernejestro ktp.

**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** ?
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** ?
**Nuna signifo kaj uzado:**

## Ekzemploj 
* ŝtatestro

## Vidu ankaŭ 
* estro
* -ul-
* -an-
* -ist-

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -estr-
-id-

La sufikso **-id-** utilas por indiki la filon, posteulon, kaŭziton de iu aŭ io, ekzemple *ĉevalido* el geĉevaloj ktp.

* Vorterklaso: sufikso
* Statuso: oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
* Deveno: greka -id-
* Similaĵoj en aliaj lingvoj: ?
* Nuna signifo kaj uzado:

## Ekzemploj 
* homido
* esperantido

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ido

## Eksteraj ligiloj 
*  *Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko* (PMEG) pri la afikso -id-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
-ul-

La sufikso **-ul** estas uzata en Esperanto por aludi al persono (foje ankaŭ al alia besto) kiu rilatas al iu afero, kondiĉo, karaktero ktp. Ekzemple *barbulo* rilate al barbo, do persono kiu havas barbon, *belulo*, persono kiu estas bela, ktp.

**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** ?
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** ?
**Nuna signifo kaj uzado:**

## Ekzemploj 
* Fremdulo
* Junulo
* Mamuloj

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ul-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
Matsuo Sugano

**Matsuo SUGANO** (japane: 菅野松男, *Sugano Matsuo*, naskita en 1939) estas japana astronomo.

Li laboris 36 jarojn en la municipa planetario de Akaŝi (Gubernio Hjogo) kaj klopodis kuraĝigi la malvolviĝon de la amatora astronomio.

Li kunmalkovris 4 asteroidojn: du kun Toshiro Nomura kaj du kun Koyo Kawanishi; 3 novaojn kaj unu kometon.

La asteroido 5872 Sugano ricevis lian nomon, kaj la asteroido 6155 Yokosugano estis nomita en honoro de lia edzino *Yōko Sugano*.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
-uj-

**-uj-** estas sufikso en Esperanto kun la ĝenerala signifo "io destinita por enhavi ion certan". En la praktiko ĝi havas tri pli precizajn signifojn:
* X-ujo = Objekto celita por enhavi X-on. Ekzemple "monujo" = saketo por enmeti kaj porti monon, ĉefe monerojn kaj eventuale monbiletojn.
* X-ujo = Arbo/kreskaĵo kies frukto estas X. Ekzemple "pomujo" = "pomarbo" (nuntempe ofte preferata).
* X-ujo = Lando de X.
** Se X estas popolano ĝi signifas "lando de tiu popolo". Ekzemple "Svedujo" = "lando de la Svedoj" = "Svedio" (nuntempe ofte preferata).
** Se X estas reganto-titolo, ĝi signifas "lando regata de X". Ekzemple "grafujo" = "lando regata de grafo" = "graflando" (nuntempe ofte preferata).
** Ankaŭ ekzistas "patrujo", "Esperantujo".

Ujo estas elementa vorto kiu signifas objekton, kiu povas enhavi kaj teni aliajn objektojn. Tiel, ujo estas unu el la plej malnovaj iloj, kaj ujoj estas parto de nia ĉiutaga vivo de homoj. Iuj ujoj (kiel boteloj) povas enteni likvaĵojn kaj gasojn, tamen iuj aliaj ujoj (kiel korboj) endas enteni nur grandajn solidajn objektojn. Tiu vorto *ujo* formiĝas per aldono de la finaĵo -o de substantivo al la sufikso *-uj-* kiu tiam iĝas radiko.

**Vorterklaso:** sufikso

**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.

**Deveno:** ?

**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** ?

**Nuna signifo kaj uzado:** ?

## Vidu ankaŭ 
* ujo

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -uj-
Boma

**Boma** estas grandurbo en Demokratia Respubliko Kongo (eksa Zairio). Laŭ la indiĝenaj lingvoj la loknomo signifas: fortikaĵo.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 65&nbsp;km²
* Loĝantaro: 162.521 en 2012
* Supermara alteco: 61 m
* Horzono: UTC +1

## Geografio 
 situas sur ebenaĵo en la okcidenta sekcio de la lando. Teorie la urbo kuŝas laŭ dekstra bordo de Kongo, tamen ĝi estas ankaŭ marhaveno. Atlantiko situas 100, Kinŝaso 303, Lubumbashi 1711 km.
eta|280px|La iama stacidomo aŭ atendejo de la koloniestro en Boma

## Historio 
Sklavokomercistoj fondis la urbon en la 16-a jarcento. Inter 1886-1929 ĝi estis ĉefurbo de la lando, tiam nomataj Kongo Liberŝtato kaj Belga Kongo. Boma nuntempe estas la plej grava havenurbo de la lando, kiun profitas ankaŭ la maraj ŝipoj.

## Ekonomio 
 eksportas tropikajn lignojn, bananojn, kakaojn, kaj oleojn de palmoj.

## Trafiko 
 havas flughavenon kaj havenon. Ĉefvojoj kuras al Kinŝaso kaj al la maro, krome estas malpli grava vojo norden. Fervoja kontakto estas al Kinŝaso.

## Vidindaĵoj 
* katedralo
* iama stacidomo aŭ atendejo de la koloniestro

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* https://archive.is/20121205101443/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-1&srt=pabn&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-46
* http://www.tiptopglobe.com/city?i=296842&n=Boma#lat=-5.85000&lon=13.05000&zoom=7 

Kategorio:Provinco Kongo Centra
Kategorio:Urboj de la Demokratia Respubliko Kongo
Kategorio:Havenurboj
-ej-

La sufikso **-ej-** respektive finaĵo -ejo estas uzata por lokoj ĝenerale, ekzemple *manĝejo* kie oni manĝas, sed plej ofte ĉambro aŭ similaĵo kie oni manĝas.

**Vorterklaso:** sufikso
**Statuso:** oficiala, fare de Zamenhof en 1887.
**Deveno:** probable la germanlingva sufikso -ei (prononco ), ekzemple *Bäcker* (bakisto) kaj *Bäckerei* (bakejo), *Bücher* (libroj) kaj *Bücherei* (librejo, biblioteko)
**Similaĵoj en aliaj lingvoj:** En la hispana ĉefe por homaj instalaĵoj por labori aŭ vendi iajn varojn oni uzas la sufikson -ería ekzemple *zapatería*, kie oni vendas aŭ aranĝas ŝuojn, nome ŝuejo, *cervecería*, kie oni vendas kaj trinkas bieron, nome bierejo ktp. Similas en la itala lingvo, ekzemple *pizza* (pico) kaj *pizzeria* (picejo) aŭ *gelato* (glaciaĵo) kaj *gelateria* (glaciaĵejo). En la rusa laŭkontekste similan signifon havas la sufikso -ня, kiel en пека́рня (bakejo) respektive резня́ aŭ бо́йня (viandejo aŭ buĉejo, de поре́з, tranĉo kaj бо́й, buĉo, bato, batalo). En la litova estas du koncernaj silaboj: *-ykla*, ekzemple *kepti* (baki) kaj *kepykla* (bakejo), aŭ *kirpti* (tondi, aparte tondi harojn) kaj *kirpykla* (hartondejo kaj frizejo), kaj *-inė*, ekzemple *mėsa* (viando) kaj *mėsinė* (viandejo), aŭ *kava* (kafo) kaj *kavinė* (kafejo). 

## Ekzemploj 
* lernejo
* TTT-ejo

## Vidu ankaŭ 
* ejo

## Eksteraj ligiloj 
* Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko (PMEG) pri la afikso -ej-

Kategorio:Sufiksoj en Esperanto
Lingvoevoluo de Esperanto

Kvankam Esperanto montriĝis plene taŭga por la celoj de la internacia komunikado, dum ĝia tuta historio ne mankis proponoj reformi detalojn. En la jaro 1908 el reformprovo rezultis nova lingvoprojekto, kaj fine aparta planlingvo: Ido. Kontraste al ĝi Esperanto de 1887 ĝis hodiaŭ evoluis sen radikalaj ŝanĝoj, sed malrapide kaj kontinue. Tiu (iam preskaŭ ne rimarkata, iam akre pridisputata) lingvoŝanĝiĝo ampleksas (krom la ĝenerala kresko de la vortprovizo) interalie la sekvajn tendencojn:

* prefero de mallongaj vortoformoj - ekzemple *spontana* anstataŭ *spontanea*
* arkaikiĝo de vortoj (ekz.: *pafilego*) kaj paralela enuziĝo de novaj (ekz.: *kanono*)
* nuanciga pliriĉigo de la vortostoko, ekzemple al *bleki* (= produkti bestosonojn) aldoniĝis tuta listo de verboj por unuopaj bestospecioj
* evoluo de signifodiferenco de paralelaj formoj - ekz.: *plaĝo* = bordostrio speciale taŭga por bano kaj sunbruniĝo, plej ofte tiucele transformita de homoj; *strando* = origina, natureca , pli  "sovaĝa" bordostrio
* uzo de *k* (en kelkaj kazoj *h*) anstataŭ pli frua *ĥ*, precipe post *r*.
* uzo *-io* kiel sufikso en landonomoj, anstataŭ la fundamenta "ujo"
* pli ofta adverbigo - ekzemploj: *lastatempe* anst. *en la lasta tempo*, *aviadile* anst. *per aviadilo*, *haste kaj laste* anst. *hastante kaj kiel la lasta*
* evito de kompleksaj verboformoj
* uzo de afiksoj kiel memsignifaj vortoj - ekz.: *ega, eta, emo, malo, iĝi, estro, estraro, ilo, ilaro, ejo, ismo*
Proponoj pri reformoj de lingvaj detaloj estas lastatempe ne malofte diskutataj en la novaĵgrupo soc.culture.esperanto; ekzemple enkonduko de nova triapersona ununombra pronomo seksneŭtrala (*ri*, *ŝli*) aŭ konsekvenca uzo de *ĝi* en tiu rolo.

: (*) Kvazaŭ-arkaismo, tre malofte uzata.
: (**) La seksneŭtrala pronomo »ĝi« povas esti (laŭ la ekzemploj el la Fundamento de Esperanto) uzata por objektoj aŭ kiel senseksa triapersona pronomo por vivantaj kreaĵoj kiel homoj. Tamen ĝi plej ofte estas uzata nur por aĵo, besto aŭ infaneto.
: (***) Uzebla nur por la tria persono.

Kategorio:Esperanto
Prelude to a Kiss

**Prelude to a Kiss** estas kanto, kiun Duke Ellington komponis en 1938; la teksto devenas de Irving Mills kaj Mack Gordon. La kanto evoluis al unu el la gravaj ĵazaj normkantoj.

## La kanto 
La melodio de la kanto baziĝas parte sur motivoj de la elingtona saksofonisto Otto Hardwick. Karakterizaj estas en ĝi krom eksterordinaraj intervalsaltoj (komence seston malsupren, naŭto supren en taktoj 5/6 samkiel sestoj kaj septoj en parto B), la kromataj linioj b-b♭-a-a♭-g, g♯-g-f♯-f-e en parto A, samkiel g-a♭-a-b♭ en la rekondukado de parto B. La kromatismo generas „lige kun abunda harmoniaro ŝvelan etoson“. La kanto havas la kantoformon AA'BA'. 

La kanto priskribas la amon, kiu neniam mortas kaj kiu estas komprenebla kiel preludo aŭ antaŭludo de kiso. En la teksto la tekstverkistoj respegulis la muzikan strukturon de *Prelude to a Kiss*, subigante je parto B (en kiu la muzika strukturo de la kanto klare ŝanĝiĝas) per jena teksto: Kvankam temas pri simpla melodio, tekstas en la kanto, amo povas ŝanĝi ĝin en simfonio de Franz Schubert kun nuanco da Gershwin.

## Unuaj surdiskigoj 
La 9-an de aŭgusto 1938 Orkestro Duke Ellington kun solistoj Johnny Hodges kaj Wallace Jones surdiskigis instrumentan version de *Prelude to a Kiss* por diskeldonejo Brunswick. Kantversion surdiskigis Johnny Hodges kaj sia orkestro dek kvin tagojn poste por eldonejo  Vocalion. La komponisto sidis ĉe la piano de la bando, kiu esence konsistis el membroj de lia orkestro. Kantistino estis Mary McHugh.

## Efikohistorio 
Kiel popularmuzikaĵo la kanto ne grande sukcesis laŭ la du versioj; ĝi atingis rangon 18 de la furoraĵo-ranglistoj. Ĝin vojbaris la peco *I Let a Song Go Out of My Heart* de Ellington, kiu kaj laŭ la versio de la elingtona orkestro kaj poste laŭ tiu de Benny Goodman en 1938 superregis la usonajn furoraĵo-ranglistojn. Ellington ankoraŭ plurfoje ĝis 1973 surdiskigis la kanton; jen elstarigendas aparte la registraĵo de 1957. La peco tamen taŭgas ankaŭ por pioniraj interpretadoj, kiel montras la registraĵoj de Red Norvo kun Charles Mingus, Sun Ra kaj Tal Farlow.

### La kanto en teatraĵoj 
* *Sophisticated Ladies* (1981, Phyllis Hyman) brodveja muzikalo
* *Play On!* (1997, Carl Anderson)  brodveja muzikalo

### La kanto en filmoj 
* *The Fabulous Baker Boys* (1989, The Duke Ellington Orchestra)
* *Glengarry Glen Ross* (1992, Bill Holman Big Band)
* *Prelude to a Kiss* (1992, Deborah Harry)
* *White Man’s Burden* (1995, Michael Lang Trio)

## Literaturo 
* Hans-Jürgen Schaal (eldonisto) *Jazz-Standards. Das Lexikon*; Bärenreiter, Kassel, 2004 (3-a eldono); ISBN 978-3-7618-1414-7

## Eksteraj ligiloj 
*Portreto de la kanto ĉe jazzstandards.com

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de la pintaj 30 ŝelakdiskaj furoraĵoj de la Orkestro Duke Ellington laŭ Billboard

Kategorio:Ĵazaj normkantoj
Kategorio:Duke Ellington
Záhorská nížina

**Záhorská nížina**, esperante **Transmontara ebenaĵo** estas geomorfologia tutaĵo de subprovinco Viedenská kotlina (Viena valakldrono) en sudokcidenta Slovakio. Ĝi konsistas de geomorfologiaj unuoj Borská nížina kaj Chvojnická pahorkatina.

Záhorská nížina reprezentas areojn inter Malgrandaj Karpatoj kaj rivero Moravo. Norde ĝi havas limojn kun montaro Blankaj Karpatoj, oriente kun Malgrandaj Karpatoj, sude kaj sudokcidente ŝtata limo kun Aŭstrio disigas ĝin de aŭstraj ebenaĵoj kaj nordokcidente ĝi limas kun Malsupramoravia valego.

## Karakterizaĵo 
Reliefo de teritorio estas tre diversa. Okcidenta kaj suda parto estas pli malpli ebenaĵa, direkte al nordo kaj oriento ĝia aspekto proksimiĝas al montetoj. La plej altaj montetoj estas Zámčisko (434 m), Veterník (316 m) kaj Barbajky (305 m).

Parton de ĉi-regiono oni uzadas por agrikulturaj celoj, grandajn areojn, sur ne fekundaj plejstocenaj sabloj reprezentas pinaj arbaroj. Inter sablaj dunoj troviĝas malplialtaj, humidaj areetoj, kiujn reprezentas rilate al pinaj arbaroj kontrastaj alnaj komunumoj. Krom Moravo, la plej gravaj riveretoj estas Myjava, Chvojnica, Rudava kaj aliaj.

Záhorská nížina apartenas inter slovakiaj regionoj kun varma klimato. En vintraj monatoj temperaturo atingas -1 ĝis , dum someraj monatoj averaĝaj temperaturoj estas ĉirkaŭ 19 ĝis . Nombro de tagoj kun neĝa kovraĵo estas ĉirkaŭ 50, nombro de someraj tagoj estas ĉirkaŭ 60 ĝis 70.

Kategorio:Terformoj en Slovakio
Kategorio:Ebenaĵoj en Eŭropo
Sciencnomo

La plejmulto de la terminoj pri scienconomoj estas grekdevena. La plej oftaj postafiksoj de tiaj terminoj estas jenaj:

## Esperantlingva
* **-nomio** (gr. "nomos" - leĝo); 
* **-logio** (gr. "logos" - studo, scienco); 
* **-skopio** (gr. "skopeo" - mi rigardas); 
* **-grafio** (gr. "grapho" - mi skribas, priskribas); 
* **-iatrio** (gr. "iatreou" - mi kuracas); 
* **-metrio** (gr. "metreo" - mezuri); 
* **-pedio** (gr. "paideia" - edukado); 
* **-iko** (pri arto aŭ teĥniko).

## Germanlingva
Germana havas "-kunde" ekz
* Volkskunde
* Erdkunde
* Landeskunde

## Vidu ankaŭ 
* Listo de sciencoj
Kategorio:Scienco
Kategorio:Nomoj
Michal Lukniš

Prof. RNDr. **Michal Lukniš**, DrSc. (* 26-an de februaro 1916, Zlatno - † 20-an de septembro 1986, Malacky) estis grava slovaka geografo kaj univerzitata profesoro.

Profesoro Lukniš studis en Naturscienca fakultato de Komenia Universitato en Bratislavo, sub gvidado de profesoro Ján Hromádka. Kun lia nomo estas ligita ega disvolvo de moderna geomorfologio, geomorfologia mapado kaj regiona geografio. Lia geomorfologia lernejo atingis internacian sukceson kaj signifon. En jaro 1977 li estis aprecita per Nacia premio de Slovaka socialisma respubliko. Kiel unua geografo en iama Ĉeĥoslovakio li komencis kun detala geomorfologia mapado, li interesiĝis krome pri regiona geografio, pri spaca planado, kaj pri problemaro de natura medio. La plej grava laboro, kiun li faris komune kun akademiano Emil Mazúr estis ĝis hodiaŭ valida Geomorfologia divido de Slovakio. Krome, konata estas lia altkvalita mapo kaj verko Geomorfologio de Altaj Tatroj kaj ilia antaŭmontaro, kaj detala Geomorfologio de Žitný ostrov. Kiel profesoro li prelegis en Naturscienca fakultato de Komenia Universitato en Bratislavo. Li estis unua prezidanto de Slovaka geografia societo.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Slovakio
Kategorio:Geografoj
Sándor Gálfalvi

**GÁLFALVI Sándor** (ga:falvi) estis rumania hungara pedagogo, kulturorganizinto, publicisto naskita en Cădaciu la 26-an de majo 1919 kaj mortinta en Cristuru Secuiesc la 12-an de januaro 1996.
## Kariero
Sándor Gálfalvi diplomitiĝis en Universitato Ferenc József de Koloĵvaro en 1943 kun summa cum laude pri pedagogio-psikologio, sed li frekventis ankaŭ la kursojn pri filozofio, sociologio kaj hungara literaturo. ĝis 1945 li laboris en la Pedagogia Instituto de la universitato, poste en mezlernejo de Cristuru Secuiesc, de 1948 en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc ĝis la ĉeso de tiu en 1955, poste en la infanhejmo.  Li estis eminenta pedagogo, publikviva persono, publicisto, ĉefadministranto de la unitariisma eklezio de Transilvanio (1992 - 1996), prezidanto de la loka RMDSZ.

## Fonto
**Iskola az idők viharában* - 140 éve nyílt meg a székelykeresztúri Állami Tanítóképző, la tekston prizorgis kaj redaktis K. A. Sz., Székelyudvarhely, 2010.
|Galfalvi, S.
Sámuel Borbély

**BORBÉLY Sámuel** (borbEj) hungara instruisto, lernejestro, verkisto naskita en Aranyosrákos la 17-an de oktobro 1842 kaj mortinta en Torda la 28-an de decembro 1915.

## Kariero
Sámuel Borbély pristudis juron kaj eduksciencon, poste li estis instruisto de 1872 en Zilah kaj de 1886 ĝis 1901 lernejestro en la Ŝtata Porinstruista Instituto de Cristuru Secuiesc. Li estis posedinto kaj eldoninto de la unua loka gazeto *Szilágy*, poste li estis kunulredaktoro de la fakrevuo porinstruista de *Szilágymegyei Tanítótestület*. Li publikigis studaĵojn pri edukaj, arkeologiaj kaj historiaj temoj. Li verkis ankaŭ poemojn. Li malkovris la plurlingvan kantlibron *Borbély-kódex*.

## Verkoj
*„Szilágymegye földrajza", Koloĵvaro, 1913.
*„A székelykereszturi Állami Tanítóképzõ 25 éves története”, 1895.
*„A felõri pénzlelet” arkeolgia studo en *Kolozsvári Közlöny*, 1868.
*„Naprendszerünkrõl” (Pri nia solsistemo) ?.

## Fontoj
*Biografio 
*Nekrologo 
*Biografio 

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj geografoj
Billy Taylor (basinstrumentisto)

**William „Billy“ TAYLOR** (naskiĝis la 3-an de aprilo 1906 en Vaŝingtono; mortis la 2-an de septembro 1986 je la urbo Fairfax en Virginio) estis usona ĵaza kontrabasisto kaj tubjisto de svingo.

## Vivo kaj verkado 
Billy Taylor ludis tubjon en la aĝo de dek tri jaroj kaj iris en 1924 al Novjorko, kie Elmer Snowden dungis lin por unu jaro. Post tio li laboris en 1926 ĉe Willie Gant kaj Arthur Gibbs, ekde 1927 ĝis 1929 ĉe Charlie Johnson, ekde 1929 ĝis 1931 ĉe McKinney’s Cotton Pickers kaj en 1932/33 denove ĉe Charlie Johnson. En ĉi tiu periodo li rezignis la tubjon favore al kontrabaso. En 1934 li muzikis ĉe Fats Waller, post tio ĉe Fletcher Henderson kaj ekde 1935 ĝis 1940 en la Orkestro Duke Ellington, en kiu li jam antaŭe estis ludinta en 1928. La aliĝo de Jimmy Blanton kaŭzis, ke Taylor baldaŭ forlasis la bandon de Ellington. Dum sia tempo ĉe Ellington li ankaŭ kunverkis la sonregistraĵojn de et-ensembloj kun elingtonaj muzikistoj kiel Cootie Williams kaj Johnny Hodges. En 1940 li muzikis kun Coleman Hawkins, ĉe Red Allen (1940/1) kaj Joe Sullivan (1942), Cootie Williams (1944), Barney Bigard (1944/5), Benny Morton (1945) kaj Cozy Cole (1945). Post tio li ĉefe laboris kiel liberprofesia muzikisto en Novjorko kaj ekde 1949 en Vaŝingtonon. En 1944 li surdiskigis ĉe Keynote Records kun Johnny Guarnieri, Harry Carney kaj aliaj je propra nomo.

Taylor apartenis al la plej elstaraj basinstrumentistoj de la svingepoko. Li kunverkis sennombrajn surdiskigojn, el kiuj estas aparte elstarigendaj *Dream Man* de Fats Waller (1934) same kiel *Diminuendo and Crescendo in Blue*, *Harmony in Harlem* (1937), *Subtle Lament* kaj *Portrait of the Lion* (1939) de Duke Ellington. Taylor ankaŭ surdiskigis diskojn je propra nomo.

La basinstrumentisto ne estas erare intermiksenda kun ĵazpianisto Billy Taylor naskiĝinta en 1921.

## Literaturo 
* Richard Cook kaj Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD.* Penguin London, 2-a eldono 1994 kaj 6-a eldono 2002
* *Bielefelder Katalog Jazz 2001.*
* Feather, Gitler *Encyclopedia of Jazz* 1999

Kategorio:Usonaj muzikistoj
Kategorio:Ĵazaj basinstrumentistoj
József Ruszt

**József RUSZT** [jOĵef rust], hungare **Ruszt József,** Esperante **Jozefo Ruszt** estis hungara reĝisoro kaj teatrestro.

József Ruszt naskiĝis la  1937 en Isaszeg - mortis la  2005 en Zalaegerszeg.

## Biografio 
József Ruszt frekventis aktoran ĉeflernejon pri reĝisorado en Budapeŝto inter 1958-1962, poste li komencis sian reĝisoran karieron en Teatro Csokonai (Debrecen). Inter 1973-1978 li reĝisoradis en Teatro de Kecskemét. Baldaŭe li estris Teatron Hevesi Sándor, kie ankaŭ reĝisoradis. Baldaŭe li ricevis reĝisorajn taskojn en Nacia Teatro (Budapeŝto) kaj Nacia Teatro (Szeged). En 1989 li fondis malgrandan teatron, dume li estis ofte gastoreĝisoro en diversaj teatroj. Li ricevis premion Kossuth en 1993, precipe pli frue ankaŭ aliajn premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj (elekto) 
* diversaj reĝisoraĵoj, kiuj ĉiam estis modernaj, ekzemple Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo), 1982

## Memorigiloj 
* malgranda teatro en Kecskemét

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Ruszt
Elemér Ragályi

**Elemér RAGÁLYI** [ragAji], hungare **Ragályi Elemér** estis hungara kameraisto, scenaristo, reĝisoro, altlerneja instruisto.

Elemér Ragályi naskiĝis la  1939 en Rákosliget kaj mortis la 30-an de marto 2023.

## Biografio 
Elemér Ragályi laboris en produktejo de filmoj ekde 1957. Inter 1964-1968 li frekventis en ĉeflernejo pri filmado en Budapeŝto. Li laboris ankaŭ en Usono kaj Eŭropo, en Hungario li ofte kunlaboradis ekzemple kun Pál Zolnay, Judit Elek. En siaj filmoj li sukcese profitis diversajn novajn teknikojn. Li ricevis premion Kossuth en 1991, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn (eĉ eksterlandajn) premiojn.

## Liaj reĝisoraĵoj 
* diversaj reĝisoraĵoj, ekzemple *Búcsú* (Adiaŭo), 1980; *Téli Magyarország* (Vintra Hungario), 1987

## Liaj filmoj (kiel kameraisto) 
* diversaj hungaraj kaj eksterlandaj filmoj, ekzemple *Álmodó ifjúság* (Sonĝanta junularo), 1974; *A Koncert* (La Koncerto), 1981; Fantomo de la operejo, 1989 (en Usono); Josephine Baker, 1990 (en Usono)
* diversaj hungaraj televiziaj filmoj

## Elektitaj disĉiploj 
* László Hartai (reĝisoro)
* Tamás Sas

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj scenaristoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj