open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kverka procesio-papilio

La **kverka procesio-papilio** (*Thaumetopoea processionea L.*) estas damaĝa palearkta insekto, apartenanta al la noktopapilioj el la familio *Notodontidae* de la superfamilio Noktuoedoj.
## Priskribo 
maldekstra|eta
La ina insekto estas bruna-griza, sur la flugiloj troviĝas du transversaj strioj, el kiuj la interna estas pli larĝa ol la ekstera; la anteno estas duoble segita. La korpolongo estas ĉ. 1,5&nbsp;cm, la larĝo kun etenditaj flugiloj estas 3-3,7&nbsp;cm.

La masklo estas pli malgranda kaj troviĝas tri transversaj strioj sur la flugilo, kies bazo estas blanka. Ĝi longas 0,9&nbsp;cm, kun la etenditaj flugiloj larĝas 3,1&nbsp;cm.
La raŭpo havas 16 piedojn, ruĝ-grizan koloron kun nigra strio surdorse. Sur ĉiu korposegmento troviĝas 10 ruĝbrunaj verukoj, el kiuj fontas longa kaj blanka hararo. La pupo ripozas en kokono kaj ariĝas sur unu loko.
## Vivmaniero 
Ĝi estas granda malamiko de la falfoliaj arboj kaj ordinare aperas fine de aŭgusto kaj en septembro, kiam la femalo nokte flugante fekundiĝas kaj la ovojn demetas sur arboŝeloj de malpli junaj kverkobranĉoj aŭ en ties fendojn, faltaĵojn. Unu femalo demetas 150-200 ovojn, kiuj restas en aro kaj la raŭpeto eloviĝas nur sekvamaje.

La raŭpoj vivas grupe, ili kaŝas sin dumtage kaj nokte grupe migras al laŭbovorado. Tiu migrado (de kie venas la nomo) komenciĝas ĉe eknoktiĝo: la raŭpoj ekas en longa vico. La vicon gvidas unu raŭpo, sekvas ĝin unu-du, poste 3-7 raŭpoj migras al la arbokrono aŭ al najbara arbo.

Se la raŭpoj estas pli grandaj, ili havas propran neston, kien ili revenas post la foliovorado. Tiu nesto estas tre granda, ofte longas 30–40&nbsp;cm kaj larĝas 20–30&nbsp;cm, dekstre kovrita per araneaĵa plektaĵo, deĵetita haŭto kaj raŭpa ekskrementoj.

En julio, la raŭpoj pupiĝas kaj la pupoj restas en la sama nesto, kie la raŭpoj ripozis.

La raŭpo gravas ne nur pro la supre menciitaj, sed ankaŭ pro tio, ke ĝi havas brulharon, kiu povas kaŭzi malagrablan haŭtajn erupciojn, sed se la brulharo eniras la okulon aŭ alian "molan" parton de la homo, besto, ĝi kaŭzas inflamon.

Dum elhaŭtiĝo kaj pupiĝo - kiam la raŭpo deĵetas la haŭton kaj tiel la brulharojn - estas tre danĝera viziti ties vivlokojn.

## Vidu ankaŭ 
* Pina procesio-papilio
## Eksteraj ligiloj 
*Moths and Butterflies of Europe and North Africa  
*Gli insetti delle piante forestali e inurbate: Processionaria dalle Quercia *Thaumetopoea processionea* L. (Lepidoptera Thaumetopoeinae)  
*Ulteriori informazioni sulla processionaria della quercia e del pino 
*Scheda informativa sulla processionaria 

Kategorio:Papilioj
Kosmokonkuro

Dum la Malvarma milito, la **kosmokonkuro** estis la konkuro por la dominado de la kosmo, inter la du tiamaj superpotencoj, Usono kaj Sovetunio.

## Komenco 
La komenco de la kosmokonkuro troviĝas en internaciaj streĉoj inter la du landoj post la Dua mondmilito, kaj efektive ĝi komenciĝis post la sovetia lanĉo de Sputnik-1, la . Kosma teknologia iĝis grava parto de la kultura kaj teknologia konkurado inter Usono kaj Sovetunio, kaŭze de ĝiaj militaj uzoj, kaj de ĝia psikologia avantaĝo plialtigante la moralon.

## Gravaj unuaj okazoj en la konkuro 
*  **Sovetunio** - Unua artefarita satelito Sputnik 1.
*  **Sovetunio** lanĉis la hundinon Laika en kosmon, surborde de Sputnik 2. Laika estis la unua vivanta esto en tera orbito.
*  **Sovetunio** - *Luna 1* estis la unua kosmosondilo surluniĝi.
*  **Usono** - Ham la ĉimpanzo, la unuaj Homedoj en la spaco.
*  **Sovetunio** - Jurij Gagarin iĝis la unua kosmonaŭto, surborde de Vostok 1.
*  **Usono** - Alan Shepard unua persono se temas pri mane piloti kosmoŝipon, kaj la unua homa kosmomisio kiu alteriĝis kun piloto daŭre en kosmoŝipo kaj tiel la unua kompleta homa kosmoflugo flank tiam World Air Sports Federation difinoj.
*  **Usono** - John Glenn iĝis la unua usona kosmonaŭto, en *Friendship*-7.
*  **Sovetunio** - Valentina Tereŝkova iĝis la unua virino en la kosmo, en Vostok 7.
*  **Sovetunio** - unua plurhoma kosmoflugo (3 ŝipanoj), en Voŝkod 1.
*  **Sovetunio** - Aleksej Leonov faris la unuan eksterveturilan agadon ("kosmopromenadon").
*  **Usono** - Apollo 8 Unua homa kosmofluga misio eniri la gravitan influon de alia ĉiela korpo
*  **Usono** - Neil Armstrong en Apollo 11 estis la unua homo piediri surlune.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉiela mekaniko
* Crew Exploration Vehicle
* Kosmoesploro
* Spacepoko
* Sputnik-ŝoko

## Referencoj 
Kategorio:Kosmoesploro
Kategorio:Malvarma milito
Rasismo sen rasoj

**Rasismo sen rasoj** estas nomo de rasismaj idearoj, kiuj ne eksplicite uzas la nocion raso.

Tiun alirmanieron priskribis kiel unua la franca marksisto Étienne Balibar, formulante la nocion laŭ la analogio de la fenomenoj de antisemitismo sen judoj, t.e. la fakto, ke en regionoj sen juda loĝantaro la antisemitismo plu ekzistas kaj ofte eĉ pli klare konturiĝas ol en regionoj kun juda komunumo.

Ofte oni priskribas novdekstrajn konceptojn kiel rasismon sen rasoj, ĉar ili regule argumentas laŭ formale multkulturisma maniero, eĉ distanciĝante de malnovaj, ekzemple faŝismaj, rasismaj ideologioj. Iuj novdekstraj ideologoj asertas diferencon inter la etnoj aŭ rasoj, kiu estas konservinda. Sekve, ili malakceptas interasimiliĝon inter la de ili konstrukciataj grupoj kaj postulas apartismon.

Sed ne nur novfaŝismaj ideologiaj skemoj inkluzivas rasismon sen rasoj. Tiu ĉi estas multe pli disvastigita kaj historie ne nova fenomeno. Ĝian spuron oni trovas i.a. en argumentaj strategioj, kiuj simple anstataŭigas la rasnocion per vortoj kiel etno, kulturo, popolo ktp. (vd. kulturismon), respektive kiuj alprenas kulturajn propraĵojn kiel lingvon aŭ religion kiel motivojn de rasisma diskriminacio.

Kvankam la rasismo sen rasoj ne estas nova, ĝi aktuale funkcias kiel modernigo de rasismo, kies karaktero malpli facile rekoneblas. Tiu modernigo kaj vualigo konsistigas ĝuste la danĝeron de la rasismo sen rasoj.

Kritikantoj (ekzemple la lepsika profesoro de filozofio Christoph Türcke) nomas la "rasismo-sen-rasoj"-koncepton de Balibar "inflaciigo de rasismo".

## Vidu ankaŭ 
* Etnoplurismo
* Kulturismo
* (lingvo-) Rasismo
* Lingvocido
* Sistema rasismo

Kategorio:Sociologio
Kategorio:Rasismo
Niĵneudinsk

**Niĵneudinsk** () estas urbo en Irkutska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25424.

La urbo estis fondita en jaro 1648.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1783.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Pokrovskij Gorodok (Покровский Городок).

La interurba telefona kodo estas 39517, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur bordoj de rivero Uda (Уда) (baseno de rivero Jenisej (Енисей)).

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 38,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 39,6 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Irkutska provinco
Niĵnije Sergi

**Niĵnije Sergi** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas sur okcidenta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Serga *(Серга),* kiu fluas en riveron Ufa *(Уфа).*

La urbo estis fondita en 1743 kiel loĝejo dum konstruado de karbonferproduktanta kaj ferproduktanta uzino. En 1959 la urbo havis proksimume 14&nbsp;200 loĝantojn.

En la urbo estas fervoja stacio Niĵneserginskaja *(Нижнесергинская).* La diferenco inter la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Niĵnij Lomov

**Niĵnij Lomov** () estas urbo en la Penza provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1636 kiel fortikaĵo. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 56251501. La interurba telefona kodo estas 84154, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La urbo estas ĉe rivero *Lomov* (Ломов), en la baseno de rivero Oka (Ока). Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

En la urbo estas fervoja stacio kaj flughaveno.

En jaro 1959 la urbo havis 13,9 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 24,2 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Penza provinco
Niĵnjaja Salda

**Niĵnjaja Salda** () estas urbo en Rusio. Ĝi situas sur orienta deklivo de meza Uralo, ĉe rivero Salda *(Салда)* (kiu dedekstre fluas en riveron Tagil *(Тагил),* baseno de rivero Obj). En la urbo estas fervoja stacio.

Niĵnjaja Salda estis fondita en 1760 dum konstruado de metalurgia uzino. En 1959 la urbo havis proksimume 21.400 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Niĵnjaja Tura

**Niĵnjaja Tura** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65478.

La urbo estis fondita en jaro 1754 kiel loĝejo dum konstruado de ferproduktanta uzino.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1949.

La interurba telefona kodo estas 34342, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe orienta limo de meza Uralo, ĉe rivero Tura (Тура) (baseno de rivero Obj).

En la urbo estas fervoja stacio.

En 1824 apud la urbo estis eltrovitaj minkampoj de oro kaj plateno.

En jaro 1959 la urbo havis 18,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 24,2 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Nikolajevsk (Volgograda provinco)

**Nikolajevsk** () estas urbo en Volgograda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 18236501.

La urbo estis fondita en jaro 1747 pro komenco de uzado de sala minkampo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1967.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Dmitrijev (Дмитриев) ĝis 1794;
* Nikolajevskaja sloboda (Николаевская слобода) en 1794 ... 1967.

La interurba telefona kodo estas 84494, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Volgo (Volgograda akvujo (Волгоградское водохранилище)), kontraŭ urbo Kamiŝin (Камышин), kiu estas sur la alia bordo de la rivero.

En jaro 1959 la urbo havis 11 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 16,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Volgograda provinco
Nikolajevsko-ĉe-Amuro

**Nikolajevsko-ĉe-Amuro** () estas urbo en Ĥabarovska regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 08414.
La interurba telefona kodo estas 42135, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 7 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Amur (Амур), en 80 km de ĝia enefluo en maro.

En la urbo estas haveno kaj flughaveno.

## Historio 
La urbo estis fondita en jaro 1850.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1856.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Nikolajevskij (Николаевский) en 1850 ĝis 1856;
* Nikolajevsk (Николаевск) en 1856 ĝis 1926.

Dum la interna milito post la alpreno de la povo fare de la bolŝevikoj, okazis tie la Nikolajevska incidento, dum kiu la japandevena loĝantaro de la urbo estis masakrita.

En jaro 1959 la urbo havis 30,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 28,5 mil loĝantojn.

Dosiero:Nikolaevsk-na-amure-coat.png|
Dosiero:Nikolaevsk-na-amure old00.jpg|
Dosiero:Nikolaevsk-na-amure old01.jpg|

Kategorio:Urboj de Ĥabarovska regiono
Assen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Assen** estas la ĉefurbo de la provinco Drenthe en Nederlando. Fine de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Assen estas eble konata pro Bartje sed ankoraŭ pli konata pro sia TT-cirkvito (motorcikla vetkurejo por la Turista Trofeo).

## Famuloj 
* Jan Fabricius
* Anne de Vries

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* http://www.kaartassen.nl 
* http://www.ahvassen.nl 

eta|maldekstra|Fervoja stacio de Assen.
[eta|maldekstra|Drenta [Muzeo]]
eta|maldekstra|Jozefkirko

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Drento
Kategorio:Municipoj de Drento
Nikolsk (Penza provinco)

**Nikolsk** () estas urbo en la Penza provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 56253501.

La urbo estis fondita en jaro 1761 sur loko de loĝejoj Nikolskoje (Никольское) (konata ekde 1668) kaj Pestrovka (Пестровка) (konata ekde 1680-aj jaroj).

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1954.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Nikolo-Pestrovka (Николо-Пестровка) en 1761 ... 1928;
* Nikolo-Pestrovkij (Николо-Пестровкий) en 1928 ... 1954.

La interurba telefona kodo estas 84165, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Virgan (Вырган).

En jaro 1959 la urbo havis 15,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 24,1 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Nikolskoje

Kategorio:Urboj de Penza provinco
Nikolskoje

**Nikolskoje** () estas urbo en Leningrada provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 41248508.

La urbo estis fondita en la unua kvarono de la 18-a jarcento kiel loĝejo ĉe minkampoj de sablo kaj ŝtono por konstruado de Sankt-Peterburgo.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1990.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Tosna (Тосна) (kiu enenfluas en riveron Neva (Нева)), en 7 km de fervoja stacio Ivanovskaja (Ивановская).

En jaro 1959 la urbo havis 6,4 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 17,3 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Specialisto

**Specialisto** estas iu kun speciala instruiteco, ekzemple eduka specialisto, aŭ iu kiun oni vidas kiel sperta fakulo. En la kunteksto de medicino, specialisto estas kuracisto kun specialigo en iu specifika branĉo, (ekzemple neŭrologo aŭ endokrinologo).

Kategorio:Socio
Bartje

dekstra|eta|300px|Bronza statuo de Bartje
**Bartje** (Barĉjo) estas la ĉefrolulo el la libroj de la nederlanda verkisto Anne de Vries. Li estas knabo kiu grandiĝis en povra hubula familio el la provinco Drento kaj kiu iom post iom malpli volis submetiĝi al sia sorto.

Anstataŭ agi kiel sia patro, kiu estis farmlaboristo, Bartje volis iri al la vasta mondo. Tamen la sorto decidis alie, post kiam Bartje laboris dum kelkaj jaroj kiel servisto li, post la morto de sia patro, ekhavis la zorgon pri sia familio.

Fama diraĵo de Bartje estas "Ik bid niet veur brune bonen, nooit, nooit, nooit" (Mi ne preĝas por brunaj fazeoloj, neniam, neniam, neniam).

## Televida serio 
Bartje fariĝis amata simbolo por la provinco Drento. Estis televida serio pri li en 1972 kun ripeto en 2004. La filmo havis nelderlandlingvajn subtekstojn ĉar la aktoroj parolis en la dialekto de Drento.

## Vidu ankaŭ 
* Torfpeca kabano
* Ruinen

Kategorio:Fikciaj infanoj
Kategorio:Drento
Pina procesio-papilio

La **pina procesio-papilio** *(Thaumetopoea pityocampa)* estas palearkta nokta papilio el la familio de procesio-papilioj (Thaumetopoeidae). La raŭpoj de la pinaj procesio-papilioj vivas en nestoj kaj poste marŝas „anasvice“ (procesie) al la nutraĵo.

La bazo de la ĉenformigo de la unuopaj raŭpoj povas esti la formigo de serpentosimilaĵo por eviti la atakon de la insektomanĝantoj. Oni nomas tion mimikro.

## Vidu ankaŭ 
* Kverka procesio-papilio

Kategorio:Papilioj
Nikolsk (Vologda provinco)

**Nikolsk** () estas urbo en Vologda provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 19234501.

La urbo estis fondita en la 15-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1780.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Nikolskij pogost, Nikolskaja sloboda (Никольский погост, Никольская слобода);
* Nikolskoje (Никольское).

La interurba telefona kodo estas 81754, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Jug (Юг) (kiu enenfluas en riveron Suĥona (Сухона)).

En jaro 1959 la urbo havis 5,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 8,6 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Nikolskoje

Kategorio:Urboj de Vologda provinco
Kokono

[eta|Kokono de [silkraŭpo]]
**Kokono** estas ŝelo ŝpinata aŭ sekreciata de diversaj animaloj (senvertebruloj), por ŝirmi en ĝi la ovojn dum ilia evoluo (ekz. lumbriko) aŭ la pupojn dum la metamorfozo (ekz. lepidopteroj). La kokono konsistas el organika materialo (ĥitino, silko).

En la kokonejo oni bredas silkraŭpojn por poste bobenigi silkofadenojn el la kokono.

## Vidu ankaŭ 
* Krizalido
* Pupo (zoologio)
* Kokono (Pokemono)
* Kokonumado

Kategorio:Entomologio
Kategorio:Reproduktado
Cugo

**Cugo** (Tsuga) aŭ hemlokpino estas genro el pinacoj de strobilaj arboj kun malgrandaj kaj dense sidantaj pingloj, kiuj havas du blankajn striojn sur la suba surfaco.

Ĝi estas ankaŭ kultivata kaj disvastiĝinta de Himalajo tra Orienta Azio ĝis Nordameriko.

*(Cugo estas ankaŭ nekutima skribmaniero por la svisa urbo, lago kaj kantono Zugo.)*

## Specioj 
* Ĉina cugo *Tsuga chinensis*, troviĝas i.a. en Tajvano.
* Diversfolia cugo *Tsuga diversifolia*
* Himalaja cugo *Tsuga dumosa*
* Okcidenta cugo *Tsuga heterophylla*
* Orienta cugo *Tsuga canadensis*

## Vidu ankaŭ 
* Menzies-pseŭdocugo (pseŭdocugo)
* Alegan-altaĵaj arbaroj
* Apalaĉaj-blukrest-montaraj arbaroj
* Apalaĉaj miksaj mezofitaj arbaroj
* Malaltebenaĵaj arbaroj de Sankt-Laŭrenca Golfo
* Novanglaj-akadiaj arbaroj
* Subtropikaj ĉiamverdaj arbaroj de Tajvano
* Pacifikaj moderaj pluvarbaroj

Kategorio:Surfacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Pinacoj
Periodo

**Periodo** povas signifi
#Periodo estas tiu tempo, kiun bezonas astro por retroviĝi en sama punkto de sia rondvojo (orbita periodo, fazo, stadio).
#Ĉe perioda funkcio, ĉiu tia reelo *T*, ke *f*(*x*+*T*) = *f*(*x*), kiu ajn estas *x*; pli specife: la plej malgranda el tiuj nombroj: la funkcio sinuso havas periodon 2π. 
#Tempa daŭro inter du difinitaj fazoj de fenomeno aŭ de evoluado; epoko.
#Aro da frazoj prezentanta malvolviĝon de iu unueca penso; frazaro.

Periodaĵo estas tiu publikigaĵo, kies sinsekvaj partoj, numeritaj kaj datitaj, periode aperas por ne antaŭdifinita tempo kaj ofte kun fiksaj rubrikoj verkitaj de diversaj aŭtoroj. La nomon de la periodaĵo kutime sekvas la numero de la jar-volumo 

Kategorio:Fiziko
Kategorio:Mekaniko
 
Perioda tabelo estas la klasifika sistemo de kemiaj elementoj, kretita de Demetrio Mendelevo, prezentanta la „Periodan leĝon“ de li malkovritan.
Stadio

**Stadio** povas esti

#Antikva mezurunuo de longo, plej ofte egala al 600 futoj kaj valoranta 177,6 metrojn (ekzistas diversaj "stadioj" kaj do aliaj egalvaloroj).
#Publika tereno, kie militista trupo aŭ vojaĝantoj haltas por pasigi nokton.
#Marŝota distanco inter du tiaj lokoj. (etapo)
#Arkaike por stadiono.
#Difinita grado en ia evoluado: ekz. la luno estas nun en la stadio de malkreskado; la malsano transiris en la kronikan stadion; tiu ideo disvolviĝadis kaj trairadis diversajn stadiojn; tiuj provoj ne transpaŝis la komencan stadion; la demokrata epoko alvenas al sia lasta stadio.

## Vidu ankaŭ 
* etapo
* fazo
* periodo
* tereno

Kategorio:Sporto
Kategorio:Mezurunuoj de longo
Anne de Vries

**Anne de VRIES** (Assen, 22-an de majo 1904 - Zeist, 29-an de novembro 1964) estis nederlanda instruisto kaj verkisto.
Li precipe famiĝis pro du libroj pri la knabo Bartje el la provinco Drenthe.

Li trapasis sian junaĝon en malnova farmbieno kiu situis izolita sur la kampo apud Assen.
Kiel lernejano li verkis mesaĝojn por la Asser Courant (Gazeto de Assen) per kio li perlaboris po duonan guldenon.
Li ankaŭ verkis kristnaskan rakonton kiu valoris du kaj duonan guldenon.

Pro nostalgio al sia naskiĝejo Drenthe li verkis la unuajn libretojn en sia posta loĝejo Zeist.
Tie li ankaŭ verkis la libron *Bartje* kiu ne longe pliposte fariĝis nocio.
Li mem diris ke ĉi tiu libro povas esti rigardata kiel lia membiografio.

Post la sukceso de *Bartje* venis la daŭrigo: *Bartje zoekt het geluk* (Bartje serĉas la feliĉon), kiu fariĝis same sukcesa kiel la unua parto.
Bartje estis i.a. tradukita en germana, dana, sveda, norvega, ĉeĥa kaj hungara lingvoj, ankoraŭ ne en Esperanto.

Kategorio:Nederlandaj verkistoj
Magneta bendo

**Magneta bendo** estas porregistra materialo. Ĉe la analoga registro de aŭdmaterialo oni nomas ankaŭ sonbendo. Ĝi konsistas hodiaŭ el unu longa, mallarĝa, plasta bendo, kiu estas tavoligita per magnetigebla materialo. Ofte ankaŭ la dorsa flanko estas same kovrita. Pli frue ekzistis tavoligita papero kaj bendo el homogena magneta materialo. La hodiaŭa magneta bendo estas rezulto de esploroj, evoluigoj de AEG kaj IG Farben (BASF) en la jaroj de 1935 ĝis 1940.

eta|Magneta bendo

La bendo estas surbobenigita kaj ofte enkonstruita en kasedoj.

## Uzeblecoj 
* Sonbendoj – por surbendigo kaj reludo de analogaj sonsignaloj
** magnetofono
** poŝkasedilo (volkmeno)
** DAT
** DTRS
** ADAT
* Videobendo, videokasedo, videoregistrilo kaj videokamerao
** Betamax
** Video 2000
** VCR-sistemo
** U-matic
** VHS, S-VHS
** Video 8, Hi8
** DV kaj MiniDV
** M2

* datensekura surbendigo
** Datasette
** 3490
** AIT
** DAT
** DLT
** Floppy-Tape
** LTO
** QIC
** SLR
** VXA Sauch Exabyte

Dosiero:Kaseta magnetofonowa ubt.jpeg|
Dosiero:Largetape.jpg|
Dosiero:Quarter-Inch Cartridges.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.guitarz-for-ever.com/the-basics-of-audio-recording.html  
* http://www.keithgemmell.com/Music-Technology/Articles/recording-formats/recording-formats.htm  
* http://www.useddlt.com/magnetband_story1.0.html 
* http://www.useddlt.com/das_ton_band.0.html 

Kategorio:Magnetismo
Kategorio:Teknologio
Kategorio:Aparataro
Kategorio:Komputilo
Kategorio:Komunikado
Kategorio:Germanaj inventoj
Karcero

eta
**Karcero** estas mallarĝa kaj malluma ĉelo de malliberejo, kelkfoje eĉ subtera kamero por punitoj aŭ kondamnitoj.

Pli frue karcero estis universitata arestejo por universitatanaj ribelemuloj.

Karcero povas esti ankaŭ eta malliberejo.

Laŭ Francisko Azorín **Karcero** estas *Malluma ĉambro por enteni punitojn aŭ kondamnitojn.* Li indikas etimologion el hebrea *carcer* (ĉeno) kaj de tie la latina *carcer*.

## Notoj 
Kategorio:Punoj
Transversa fronto

Oni nomas **transversa fronto** la parte sukcesajn strebadojn je kunlaboro ĉe german-naciismaj grupoj kun komunistoj dum la vajmara respubliko.

Precipe Ernst Niekisch provis proksimigi komunismajn kaj faŝismajn fortojn kadre de tio, kion li nomis naci-bolŝevismo, celante per tio renversi la establitan ordon de la vajmara respubliko. Kurt von Schleicher provis mallonge antaŭ la ekrego de la nazioj pere de strategio de transversa fronto forsplitigi la maldekstran alon de la nazia partio NSDAP, kiun direktis la fratoj Gregor kaj Otto Strasser. Per tio li celis dividi la nazian movadon kaj malhelpi la kancelieriĝon de Adolf Hitler, sed li malsukcesis.

Hodiaŭ la nocio estas ofte uzata por priskribi provojn de ekstremdekstruloj aŭ novnazioj infiltri maldekstrajn grupojn kaj aranĝojn aŭ maldekstre inklinitajn subkulturojn. 

## Vidu ankaŭ 
* Tria Vojo
* Faŝismo
* Komparo inter naziismo kaj komunismo
* Komunismo
* Naziismo
* Novdekstrismo

## Eksteraj ligiloj 
*Roland PETERS: Transversa fronto inter dekstro kaj maldekstro 

Kategorio:Politiko
Potenco (matematiko)

En matematiko **potenco** estas operacio per nombroj. Por trovi potencon a^{n}, oni kalkulas la produton de n ekzempleroj de nombro a. Ekz. 3^{4}=3 \cdot 3 \cdot 3 \cdot 3=81.

La nombro n nomiĝas **eksponento**.

La potenco a^{2} nomiĝas **kvadrato**. La potenco a^{3} nomiĝas **kubo**.

Reguloj de potenco:
* (ab)^{n}=a^n \cdot b^n
* \left(\frac{a}{b}\right)^{n}=\frac{a^n}{b^n}
* a^n \cdot a^m=a^{n+m}
* \frac{a^n}{a^m}=a^{n-m}
* (a^n)^m = a^{n \cdot m}
* a^{n/m} = \sqrt[m]{a^n} (radiko)
* a^{1/2} = \sqrt{a} (kvadrata radiko)

Kutime oni skribas potencon per indekso. Se tio ĉi ne eblas, oni skribas kiel 3^4 aŭ 3**4.

Por a ≠ 0 estas:
* a^0=1\,
* a^{-1}=\frac 1a\,

Por a > 0 estas:
* 0^a=0\,

Depende de la difino de la eksponenta funkcio 00 povas esti 0, 1, aŭ nedifinita.
## Vidu ankaŭ 
* Eksponenta funkcio

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Aritmetiko
Princino Aiko

**Princino Aiko** (japane 敬宮愛子内親王 *Toshi-no-miya Aiko Naishinnō*; naskiĝis 1-an de decembro 2001) oficiale: **Princesino Toŝi** estas la nura infano (filino) de la nuna japana imperiestro Naruhito kaj princino Masako. Ŝi ŝajnis esti la ebla tronposteulo sur la japana trono, kiun ĝis nun rajtas heredi nur viroj. Por ebligi la surtroniĝon de virino, oni devintus modifi la leĝon de 1948, kiu ekskluzivas virinojn de la tronposteuleco. La lasta japana imperiestrino de Japanio estis Go-Sakuramachi, reginto de 1762 ĝis 1771. La problemon (pri neceso ŝanĝi la leĝon) solvis la 6-an de septembro 2006 naskiĝo de la filo de Princino Akishino lia onklino, kies filo iĝis la tria tronatendanto.

Kategorio:Japanaj princinoj
Truko

**Truko** estas artifiko uzata en filmado por doni la aspekton de realeco al dekoracio. Oni ofte uzas por tio trukmaŝinon, kiu ebligas reprodukti bildojn aŭ bildaron de filmo, tenante en ilin ĉiajn modifojn.

Oni nomas same truko tiun trompan metodon, kiun oni uzas por superruzi, priŝteli alian personon kaj akiri ties posedaĵon. (ŝteltruko)

Truko estas ankaŭ ludo.

[eta|180ra|Ludantoj je truko sur la stratoj de [San-Paŭlo]]

Kategorio:Filmo
Kategorio:Kartludoj
Eemsmond

Dosiero:Loudspeaker.svg**Eemsmond** (Emsbuŝo) 
(loĝantoj je la 1-a de junio 2005: 16.721) estas antaŭa municipo en Norda Nederlando, en la provinco Groningen. La municipo havas areon de 551,24 km² (de kiu 361,00&nbsp;km² akvo).

La antaŭa municipo oni nomis tiel ĉar ĝi situas je la norda bordo de Groningen, kie la rivero Emso enfluas la Vadomaron.

La tuta areo (je la unu flanko nederlanda, je la alia flanko germana) estas konata kiel Eemsmondgebied (Emsbuŝoareo).

## Subdivido 
La municipo Eemsmond konsistas el la sekvaj vilaĝoj: Eemshaven, Eppenhuizen, Kantens, Noordpolderzijl (Noordpolder), Oldenzijl, Oldorp, Oosteinde, Oosternieland, Oudeschip, Roodeschool, Rottum, Rottumeroog, Rottumerplaat, Startenhuizen, Stitswerd, Uithuizen, Uithuizermeeden, Usquert, Warffum, Zandeweer kaj Zevenhuizen.

La vilaĝo Stitswerd havas la plej altan poŝtkodon de Nederlando nome 9999.

Ekde la 1-a de januaro 2019 ekestis la municipo Het Hogeland, el fuzio de Eemsmond kun la municipoj Winsum, Bedum kaj De Marne.

## Publika transporto 
Estas fervojlinio de Groningen al Roodeschool kun stacioj en Usquert, Uithuizen, Uithuizermeeden kaj Roodeschool. Por ŝarĝvagonaro la relvojo kontinuas pluen al la Emshaveno.

Busoservoj en la municipo estas:
* linio 41: Uithuizen-Uithuizermeeden-Roodeschool-Oosteinde-Spijk (busoŝanĝo al Delfzijl-Appingedam)
* linio 61: Uithuizen-Usquert-Rottum-Kantens-...-Bedum-Groningen
* linio 62/662: Uithuizen-Zandeweer-Loppersum

Plue foriras de la Emshaveno pramo al la germana insulo Borkum.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo 

Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Sx

**SX** havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:

* Sx estas uzata anstataŭ la litero Ŝ en la X-sistemo de Esperanto.
* SX estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Sint-Maarten.
* .sh estas nacia domajno de la alta nivelo de Sint-Maarten.
.ac

**.ac** estas interreta nacia domajno de la alta nivelo de Ascension Island.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.iana.org/root-whois/ac.htm  - Informo de servo *whois* de IANA pri la domajno

Kategorio:Ascension Island
Obstaklo

[eta|Homo supersaltas muran obstaklon dum [parkuro.]]
**Obstakloj** estas malhelpo, malhelpiloj aŭ baraĵoj, kiuj malhelpas iun aŭ ion en irado aŭ veturado. Dum militoj ili havis diversspecan aspekton kaj uzon. Ili povis esti kombinitaj reciproke unu kun la alia kreante tiel pluajn malfacile traireblajn obstaklojn.

## Proverbo 
* 

## Vidu ankaŭ 
* obstaklokuro
* Busa kluzo
* Ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj

Kategorio:Filozofio
Go-Sakuramachi

Imperiestrino **Go-Sakuramachi** (後桜町天皇, naskiĝis la 23-an de septembro 1740; mortis la 24-an de decembro 1813) estis la 117-a imperiestr(in)o de Japanio. Ŝia infana nomo estis Isanomiya, poste Akenomiya kaj la propra nomo Satoko.

Ŝi estis la lasta el la 10 imperiestrinoj de la japana historio. Ŝi posedis la tronon de 1762 ĝis 1771, poste transdonis ĝin al sia nevo Go-Momozono. Ŝi ne edziniĝis kaj (tiel) ne havis infanon.

## Eksteraj ligiloj 
* http://kyoto.cool.ne.jp/rekiken/data/2003/031003.html  

Kategorio:Japanaj imperiestroj
Elbazduko Britajev

**Elbazduko BRITAJEV** (osete *Брытъиаты Цопаны фырт Елбыздыхъо*; 1881-1923) estas eminenta oseta verkisto kaj dramaturgo, oni konsideras lin fondinto de osetlingva teatra tradicio.

Multaj frazoj el la verkoj de Britajev iĝis proverboj (kiel *Amo ne sekvas ordonojn de saĝo* kaj aliaj). Li ankaŭ kreis karakterojn, kiun oni plu kaj plu reuzas.

Kategorio:Osetaj verkistoj
School Rumble

**School Rumble** (スクールランブル [sKUl RAmbl/ sukūru ranburu] lit. "Lerneja Vibrosono") estas mangaa serio en semajna gazeto Shonen Magazine, verkata de Kobayashi Jin.
Ĝia animea serio estis elsendata de TV Tokyo.

Ĝi estas pri kioj okazas al altlerneja studento TSUKAMOTO Tenma, ŝiaj amikoj kaj ŝiaj samklasanoj.
Ĝi rakontas gaje kaj amuze okazaĵojn en ĉiutagoj.

## Resumo 
En komenciĝo, ĝi rakontas komedion ke ĉefrolulo HARIMA Kenji celas konfesi sian amon al ĉefrolulino TSUKAMOTO Tenma dum ŝi celas konfesi sian amon al KARASUMA Ohji, dum KARASUMA amas nenion ol kareo.

Ĉirkaŭ 6-a aŭ 7-a volumo de la mangao, la rakonto koncentriĝis alian epizodon inter HARIMA, TSUKAMOTO Yakumo, SAWACHIKA Eri, SUO Mikoto, IMADORI Kyosuke. Alifranke epizodoj pri KARASUMA malofte aperas.

## Eksteraj ligiloj 
* http://tenma.web.infoseek.co.jp 
* http://www.school-rumble.net/game/index.html 
* StarChild:School Rumble
* MMV：School Rumble 
* School Rumble nigakki weekend (onsen(音泉),DJ:Kaori Shimizu, Yukari Fukui, Jin Kobayasi）

Kategorio:Mangao
Kategorio:Bildliteraturo
Poluso

**Poluso** povas esti:

## Geografio kaj astronomio 
* Ĉiu el la du punktoj, je kiuj akso de sfero sekcas ĝian surfacon, ekzemple la Norda poluso kaj Suda poluso de la Tero
* Norda Stelo (Polusa Stelo), stelo en la stelaro Malgranda Ursino, α Ursae Minoris, el la helaj steloj la plej proksima al la ĉiela nordpoluso (je proks. 1°)
* Poluso de neatingebleco, malfacile atingebla punkto ĉe surfaco de la Tero

## Matematiko 
* origino en polusa koordinatsistemo
* Poluso (kompleksa analitiko), tia neordinara punkto a de f, ke por iu entjero n la funkcio (z-a)nf(z) estas holomorfa ĉe punkto a

## Elektromagnetismo 
* Ĉiu el la du punktoj de pilo, baterio, magneto, ĉe kiuj aperas kontraŭaj fortoj
U2 (apartigilo)

La mallongigo **U2** povas signifi

* irlandan bandon, legu U2
* spionaviadilon, legu Lockheed U-2
* U2-ekzamenado de novnaskitaj beboj
* la IATA-kodon de aviadila kompanio easyJet
* la submarŝipojn
** U 2 (imperia mararmeo)
** U 2 (milita mararmeo)
** U 2 (Bundeswehr)
* unuopan metro-linion en germanaj urboj, laŭ la germana vorto *U-Bahn*; ekzemple en Berlino
* derivita el la angla elparolo de „you too“ en retbabilado („vi ankaŭ“, legu en Listo de mallongigoj (retĵargono))

Kategorio:Mallongigoj
Industrio de mizero

**Industrio de mizero** estas sociologia koncepto uzata en Brazilo. Registaroj de malriĉaj landoj kaj NROj kiuj petas helpon al mizeruloj, tre ofte, havas estrarojn kiuj ricevas, rekte aŭ nerekte, "monhelpon" por laborado, kaj por ili — ju pli da mizeroj, des pli bone. Registaroj ofte deturnas la monon al aliaj celoj, aŭ persona profito de korupteca registaranoj. Pro tio, ili ofte troigas la imagojn de sufero ĉar tio estas utila al monpeto.

Ofte, la originalaj celoj de tiuj NROj kaj registaroj estas sinceraj, sed jaro post jaro, ĝia strukturo rigidiĝas kaj la daŭro de la NRO iĝas pli grava ol la originala helpcelo. Ekzemple, multaj NROj aperas por protekti prostituitinojn en X lando, se malaperos la prostitueco en tiu lando, la NRO ne plu ekzistos. Sekve, ĝiaj estraranoj zorge serĉos novajn prostituistinojn kaj kreos novajn konceptojn pri prostitueco. 

Tiu okazis en Brazilo dum la registaro de Fernando Collor de Mello, tiam la Monda Banko kreis krediton al registaroj, ĉefe de Azio, por eviti la infanan prostituecon, Brazila registaro, sekve, informis al Monda Banko ke estus 90 mil infanaj prostituistinoj en Brazilo nur por ricevi helpon de Monda Banko. Pro tio, oni kreis novan leĝon kiu rigardas kiel "infanon" ĉiuj homoj ĝis 18-jaraĝa. Sed, ankoraŭ vere ne estis 90 mil "infanaj" prostituistinoj, do la brazila registaro konsideris ĉiuj malriĉaj knabinoj ĝis 18-a jaraĝo kiel "infanoj en seksa danĝero". Laŭ la nova koncepto estas 500 mil "eblaj infanaj prostituistinoj" en Brazilo, kaj brazila registaro povas peti monhelpon por eviti ke ili prostituiĝis. La Internacia Labor-Organizo (ILO) kaj brazila registaro diris ke en tiu lando ekzistas 1819 ***eblaj*** infanprostituejoj, t.e., lokoj kie oni *povus* prostituigi infanojn kaj faras monhelpan kampanon por eviti ke iu, iam, eble pensos prostituigi infanojn tie.  

Kategorio:Sociologio
Venko

**Venko** signifas
* superi malamikon, atakantojn en batalo, milito, venkobati armeon, venkopreni urbon (triumfo)
* superi konkuranton, iĝi unua en konkurso kaj akiri, atingi la plej bonan lokumon.
* transpasi malhelpaĵon, baron (krizon)

## Vidu ankaŭ 
* Pirusa venko
* sukceso, venkanto

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri venko en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj 
Kategorio:Armeo
Kategorio:Bataloj
Elekto

**Elekto** (aŭ elektado) povas havi jenajn signifojn:

* Preni de iu afero el du aŭ el multaj aferoj, pro prefero.
* Voĉdoni por elekti iun, plenumontan funkcion aŭ okupontan postenon (deputiton, prezidenton, papon, komitaton ktp.).
* apartigi, destini ion aŭ iun por tasko, savo, kredo ktp.

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (15) proverboj pri elekt(ad)o en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Selekto
* Aksiomo de elekto

## Referencoj
Transformo

**Transformo** estas procedo de enĉeligo de fremda DNA-molekulo kaj ĝia enigo en la genaron sen iuj perantoj (malsimile al transfekto en kiu viruso rolas kiel peranto). Ĝi estas meĥanismo de horizontala transdono de genoj same kiel bakteria konjugiĝo, sed, malsimile al tiu ĉi, ĝi ne bezonas rektan kontakton inter ĉeloj. Plej ofte fenomeno de transformo estas observata en prokariotoj, sed ekzistas ankaŭ manieroj por instigi transformon de gistoj kaj aliaj fungoj kaj eĉ plantoj kaj animaloj

## Transformo en bakterioj 
Koncerne transformon de bakterioj plej ofte temas pri transdono de tiel-nomata *nuda DNA*, t.e. DNA sen iuj proteinoj kaj ne ene de iu ĉelo. Ĉ. 1% de ĉiuj bakteriaj specioj estas montritaj kiel nature kapablaj enĉeligi fremdan DNA en laboratoriaj kondiĉoj. Oni kredas ke multe pli povas fari tion en natura medio. Tiuj specioj havas specialajn molekulajn meĥanismojn por transvenigo de DNA tra ĉelmuro kaj ĉelmembrano. Bakterioj, kiuj havas kapablon enĉeligi fremdan genaron nomiĝas "kompetentaj bakterioj".

Por specioj, kiuj ne havas naturan eblecon por transformo, sciencistoj havas manierojn faciligi la eniĝon de DNA-molekuloj en la ĉelon. Por tio la bakterioj troviĝantaj en fazo de eksponenciala kresko estas rompitaj (ekz. per kalka kloro je ). Dum tiu fazo, la bakteriaj ĉelmembranoj kaj ĉelmuroj senĉese rearanĝiĝas kaj estas pli rompiĝemaj. Damaĝitaj muroj estas pli facile traireblaj por DNA. La bakterioj tiel pretigitaj, estas kontaktigitaj kun la solvaĵo kiun enhavas la enĉeligendajn DNA-kombinaĵojn. Iam, por pli probabla sukceso, la tiel damaĝitaj ĉeloj estas ree atakitaj por formiĝo de mikroporoj - plej ofte, per termika aŭ elektra ŝoko. Oni ŝokas la ĉelojn provokante formiĝon de poroj en ĉela membrano. Tra ili DNA povas penetri la ĉelon.eta|dekstra|400ra

Post la eniĝo, fremda DNA povas rekombiniĝi kun DNA de fastiga ĉelo kaj esprimiĝi. Tiel eblas doni al ĉeloj novan fenotipon (ekz. rezistecon kontraŭ antibiotikoj, eblon produkti pigmentojn, novajn metabolismajn trajtojn, eblon travivi nefavorajn kondiĉojn ktp.) Pro tio bakteria transformo estas vaste uzata kaj studata por medicino kaj bioteknologio.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Eksperimento de Griffith

Kategorio:Molekula biologio
Kategorio:Mikrobiologio
Gustav Pfleger Moravský

**Gustav PFLEGER Moravský** (naskiĝis la ; mortis la ) estis ĉeĥa verkisto.

Li verkis romantikajn versojn, romanojn kaj prozaĵojn pri socialaj temoj.

## Verkoj 
* *Dumky* (Meditoj, versoj)
* *Pan Vyšínský* (Sinjoro Vyšínský, versa romano)
* *Z malého světa* (El malgranda mondo)
* *Paní fabrikantová* (Sinjorino fabrikestrino)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Ignát Herrmann

**Ignát HERRMANN** (naskiĝis la 12-an de aŭgusto 1854 - mortis la 8-an de julio 1935) estis ĉeĥa verkisto kaj ĵurnalisto.

Li fondis en 1882 kaj redaktis ĝis 1930 bonhumoran gazeton *Švanda dudák** (Švanda, la sakfajfisto).

Liaj romanoj **Ĉe la formanĝita butiko** kaj **Patro Kondelík kaj fianĉo Vejvara** estis sukcese filmitaj.

## Verkoj 
* **Pražské figurky** (Pragaj figuretoj)
* **Otec Kondelík a ženich Vejvara** (Patro Kondelík kaj fianĉo Vejvara)
* **U sněděného krámu** (Ĉe la formanĝita butiko)

## En Esperanto aperis 
* La floro de hiskiamo (tr. Fr. Dus, Bohema revuo esperantista, 1911, p.&nbsp;82-86, 101-105)
* **Fokso-Nukso** (trad. MEP, 1932)
* **Mia kunklasano Tureček*' (trad. Manka Ginzová, *Ĉeĥoslovaka Antologio*, 1935)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Quintino Bocaiúva

**Quintino Antônio Ferreira de Sousa Bocaiuva**, pli konata kiel Quintino Bocaiuva, (naskiĝis en Itaguaí, en la 4-a de Decembro 1836, mortis en Rio-de-Ĵanejro, en la 11-a de Junio 1912) estis brazila ĵurnalisto kaj politikisto, kiu propagandis respublikismajn ideojn, kaj kiu famiĝis danke al sia partoprenado en la procezo de Proklamado de la brazila Respubliko. Kiel politikisto, li estis la unua ministro por Eksterlandaj Aferoj de la Respubliko, de 1889 ĝis 1891, kaj prezidanto de la subŝtato Rio de Janeiro, de 1900 ĝis 1903.

Bocaiúva
Kategorio:Brazilaj politikistoj
Milito de Canudos

eta|dekstra|Canudos en 1865
La **milito de Canudos** (portugale *Guerra dos Canudos*, prononco laŭ sistemo IFA , 1896-1897) estis milita konflikto inter la ŝtato Brazilo kaj grupo de proksimume 30 000 kolonianoj kiuj fondis sian propran komunumon en la Nordorienta subŝtato Bahio kaj nomis sian komunumon Canudos. La loĝlokon fondis la religiulo *Antônio Conselheiro*, kiu poste ankaŭ estris la plej gravan brazilan popolribelon. Post kelkaj malsukcesaj provoj subpremi la konflikton per armea forto, ĝi venis al brutala fino en oktobro 1897, kiam granda nombro de armeanoj invadis la vilaĝon kaj mortigis preskaŭ ĉiujn loĝantojn. Dum la milito mortis pli ol 5 mil homoj, kaj ĝis la nuntempo temas pri la plej mortiga interna milito en la historio de Brazilo.

La milito inspiris verkistojn, inter ili Euclides da Cunha, la aŭtoro de *Os Sertões* kaj Mario Vargas Llosa, aŭtoro de *La guerra del fin del mundo*.

## Referencoj 
Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Bahio
Francisco de Paula Rodrigues Alves

**Francisco de Paula RODRIGUES ALVES**, prezidento de Brazilo (naskiĝis la  en Guaratinguetá kaj mortis la  en Rio-de-Ĵanejro) estis la 5-a Prezidanto de Brazilo. Li prezidis Brazilon dum la regperiodo 1902–1906, kaj poste oni lin elektis prezidanto ankaŭ por la periodo 1919–1922. Li mortis per hispana gripo, tamen, antaŭ ol povis okazi lia oficiala reenoficiĝo.

Li studis en Kolegio Pedro 2º, bakalaŭriĝis pri literaturo kaj magistriĝis en la jura fakultato de San-Paŭlo. Li estis skabeno, provinca kaj ĝenerala deputito por la Partido Conservador (Konservativema Partio). En 1887 li iĝis prezidento de la provinco San-Paŭlio kaj ricevis la titolon de konsilisto.

Post lia morto prezidentiĝis lia viculo, Delfim Moreira.

## Bibliografio 
* AMARAL, Márcio Tavares do, MELO FRANCO, Afonso Arinos, *A Vida dos Grandes Brasileiros - Rodrigues Alves*, Editora Três, 1974.
* CHALITA, Gabriel, Org., *Vale do Paraíba: Política e Sociedade*. Aparecida, São Paulo, Editora Santuário, 1993.
* COELHO, Benedito Carlos Marcondes, *O Pacote da Saúde no Governo de Rodrigues Alves*.
* GOVERNO DO ESTADO DE SÃO PAULO, *Centenário do Conselheiro Rodrigues Alves*, Editora Secretaria de Fazenda, 1951.
* KOIFMAN, Fábio, Organizador - *Presidentes do Brasil*, Editora Rio, 2001.
* MELO FRANCO, Afonso Arinos de, *Rodrigues Alves: Apogeu e Declínio do Presidencialismo*, 2 vols., José Olympio Editora, 1973.
* RICARDO, Cassiano, *Centenário do Conselheiro Rodrigues Alves*, 2 vols., Editora Revista dos Tribunais, 1951.
* RODRIGUES ALVES, Francisco de Paula, *Mensagem ao Congresso do Estado*, anos de 1888, 1900, 1901, 1902, 1912, 1913, 1914, 1915, 1916.
* SILVA, Gastão Pereira da, *Rodrigues Alves e Sua Época*, Editora S. A. A Noite.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de prezidantoj de Brazilo

## Eksteraj ligiloj 
*  Genealogio

Kategorio:Prezidantoj de Brazilo
Francisco Solano López

**Francisco SOLANO LÓPEZ**, prezidento de Paragvajo, kaj la
nacia heroo de sia patrujo, naskiĝis en 1827 kaj mortis en 1870. Iĝinte prezidanto de paragvaja respubliko, li tuj ekagis por sekrete organizi bone ekzercitan kaj supere ekipitan armeon, per kiu li estis atakonta la najbarajn landojn, celante almiliti por sia malgranda patrujo novajn teritoriojn, multoble pli vastajn ol tiu, kiun ĝi posegis. La Milito de la Trilanda Alianco ekis du jarojn post la regnestriĝo. Brazilo, Urugvajo kaj Argentino, kuniginte siajn fortojn kontraŭ tiu ilia komuna malamiko, sukcesis repuŝi ties atakojn kaj fine invadi Paragvajon mem. Solano López mortis batalinte ĝis sia lasta spiro, lin mortigis brazila soldato Chico Diabo.

Kategorio:Marŝaloj
Kategorio:Prezidantoj de Paragvajo
Diofanta ekvacio

**Diofanta ekvacio** estas matematika ekvacio pri unu aŭ pluraj nekonatoj, kun entjeraj koeficientoj, pri kiu oni serĉas entjerajn solvojn. La adjektivo "diofanta" rilatas al Diofanto de Aleksandrio, greka matematikisto de la 3-a jarcento, kiu studis tiutipajn ekvaciojn kaj estis inter la unuaj matematikistoj, kiuj enkondukis simbolan notacion en algebron.

En lineara diofanta ekvacio la nekonatoj aperas nur en la unua potenco.

La studado de diofantaj ekvacioj, foje nomata diofanta analitiko, okupiĝas pri jenaj temoj:
* Ĉu ekzistas solvoj (de iu certa ekvacio)?
* Ĉu ekzistas pliaj solvoj krom la facile troveblaj?
* Ĉu ekzistas nefinie da solvoj?
* Ĉu teorie eblas listigi ĉiujn solvojn?
* Ĉu praktike eblas rekte kalkuli ĉiujn solvojn?

Tiutipaj problemoj dum jarcentoj estis nesolvitaj, kaj la matematiko pli kaj pli komprenis ilian (partan) profundecon, ne plu traktante ilin kiel banalajn enigmojn. En 1637 En 1900 Pierre De Fermat en la granda teoremo de Fermat asertis, ke la ekvacio *a**n* + *b**n* = *c**n* estas entjere solvebla nur por *n*=2 (pitagora triopo). David HILBERT prezentis la solveblecon de diofantaj ekvacioj kiel sian 10-an problemon (el listo de 23). En 1970 estis trovita teoremo, nomata de Matijaseviĉ, kiu montris, ke ne eblas esperi je kompleta teorio, kiu solvas tiun problemon.

Ekzemploj de diofantaj ekvacioj estas:

* a^n+b^n=c^n: Starigita jam de Diofanto; kiel menciite, Fermat asertis, ke ĝi estas entjere solvebla nur por *n*=2. Tiam ekzistas senfine da solvoj, la pitagoraj triopoj. Nur en 1995 ĝi estis pruvita de Andrew Wiles kaj Richard TAYLOR.
* x^2-ny^2=1: nomata kiel ekvacio de Pell.
* ax+by=c: lineara diofanta ekvacio (Idento de Bézout); solvoj ekzistas kutime c divizas plej granda komuna divizoro de a kaj b.
* x^y=y^x: kutime x \neq y ekzistas 2 solvoj: (2,4) kaj (4,2)
Hilozoismo

**Hilozoismo** estas la filozofia doktrino ke ĉiuj materiaj aĵoj posedas vivon. La terminon enkondukis Ralph Cudworth en 1678. Kelkaj el la antikvaj grekaj filozofoj instruis version de hilozoismo. Taleso, Anaksimeno, kaj Heraklito instruis ke estas speco de vivo en ĉiuj materiaj objektoj, kaj la Stoikistoj kredis ke "monda animo" infuzas aŭ "informas" ĉiujn aĵojn en la mondo. Oni notu ke ĉi tiuj filozofoj ne necese opiniis ke materiaj objektoj havas *apartan* vivon, aŭ identecon, sed nur ke ili havas vivon, aŭ kiel parto de supera estaĵo aŭ kiel vivantaj sed nesensivaj estaĵoj.

Dum la Renesanco, Bernardino Telesio kaj Giordano Bruno revivigis la doktrinon de hilozoismo. Bruno kredis specon de Kristana panteismo: Dio estas la fonto, kaŭzo, perilo, kaj celo de ĉio, do ĉio partoprenas je la "daŭranta" dieco. La ideoj de Bruno estis tiel radikalaj ke la Roma Katolika Eklezio tute malakceptis lin kaj li ankaŭ estis ekskomunikita de kelkaj Protestantaj grupoj, kaj finfine estis ŝtiparumigita por diversaj herezoj. Telesio komencis de Aristotelista bazo kaj, pere de radikala empiriismo, alvenis ĉe la kredo ke vivanta forto infuzas aŭ informas ĉion materian. Anstataŭe de la intelektaj universaloj de Aristotelo, li kredis ke vivo generas formon.

En Anglujo, kelkaj el la "Kembriĝaj Platonistoj" ankaŭ aliris al hilozoismo. Henry More kaj Ralph Cudworth akordigis Platonan ideismo kaj la Kristanajn doktrinojn de dia genero, kaj vidis la dia viv-forto kiel la informa principo en la mondo. Kiel Bruno, sed ne al ties ekstremeco, ili pensis ke la genera impulso de Dio donas vivon al ĉio, kio ekzistas.

La ideismo de Baruĥ Spinozo ankaŭ inklinas al hilozoismo. Kvankam li malakceptas la nocion ke neorganika materio posedas identecon, li, kiel la Kembriĝaj Platonistoj, vidas viv-forton aŭ vivantan forton en ĉio materia. Martin Buber ankaŭ tenas hilozoistan kredon. Li diras ke la esenco de aĵoj estas identebla kaj aparta, kvankam ne pra-ekzistanta, do li vidas animon en ĉiu aĵo.

En la 19a jarcento, Ernst Heinrich Haeckel prilaboris materialistan specon de hilozoismo. En lia *La Mond-Enigmo*, eldonita en 1899, li diras ke estas unueco inter organika kaj neorganika naturo. Ĉia agado aŭ ĉio, kio okazas de iu ajn speco de materio okazas per naturaj kaŭzoj kaj leĝoj. Do, lia hilozoismo renversas la kutiman modelon: anstataŭ diri ke neorganika materio posedas ion specialan nomita "vivo," li diras ke vivanta materio sekvas la samajn leĝojn kiel nevivanta, do ne estas vera diferenco.
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rassias.gr/STOIC.html 

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Ismoj
Ajmaroj

eta|180ra|Flago de la AjmarojLa **ajmaroj** estas indiĝena popolo en Sudameriko, parolante la ajmaran lingvon. Ili parte loĝas en areo de Andoj sur altebenaĵoj en Bolivio. Ili estas tie ĉirkaŭ 30-40% de la loĝantaro. Aliaj ajmaraj grupoj loĝas en suda Peruo, kie ili estas ĉirkaŭ 5% de la loĝantaro kaj en norda Ĉilio, kie ili estas ĉirkaŭ 0,3% de la loĝantaro.

## Origino 
Pri la origino de la ajmaroj ekzistas diversaj tezoj.

La indiĝenaj aŭtoroj reprezentas ĉefe tiun tezon, ke la ajmara kulturo venas de la anda altkulturo Tiwanaku (1580 a.K - 1172 p.K.). La iama imperia teritorio kongruas kun nuna lingvoareo de la ajmara. La ĉefurbo de Tiwanaku-imperio situas je 3 600 metroj kaj havis en la 12-a jarcento pli ol 40 000 loĝantojn. Tiu kulturo estis inter la unuaj komunumoj, kiuj konstruis per ŝtono. Kvankam la arkeologoj elfosis tiun urbon nur sesone, ĝi apartenas nun al la plej gravaj vidindaĵoj de Sudameriko.

## Lingvo 
Ilia lingvo, la ajmara, estas oficiala lingvo en Bolivio.

### Konsidero de tempo 
Male al multaj aliaj popoloj, Ajmaroj konsideras, ke la pasinteco estas antaŭe, konata kaj videbla, kaj ke la estonteco, nekonata kaj nevidebla, estas malantaŭe.

## Konataj ajmaroj 
* Evo Morales

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.lenguandina.org 
* http://www.aymara.org
* http://www.aymara.org/index_eng.php 
* http://lucy.ukc.ac.uk/EthnoAtlas/Hmar/Cult_dir/Culture.7828 

## Notoj kaj referencoj 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Indianaj etnoj en Bolivio
Kategorio:Indianaj etnoj en Peruo
Benjamin Constant Botelho de Magalhães

**Benjamin Constant BOTELHO de MAGALHÃES**, brazila militisto-inĝeniero, matematikisto, fervora propagandisto de pozitivismo kaj de respublikismaj ideoj. Li naskiĝis en 1833 kaj mortis en 1891. Li estis la organizinto de la puĉo, kiu detronigis la imperiestron Petron la 2-an kaj anstataŭigis la monarkian reĝimon per respublika. Li proponis la moton de brazila flago (*ordem e progreso* = ordo kaj progreso). En la respublika provizora registaro li unuatempe okupis la postenon de ministro de milito; poste, oficante kiel ministro de popola klerigado, li reorganizis la tutan sistemon de instruado, kaj li fondis la Superan Normalan Lernejon. En antaŭa periodo li direktis dum multaj jaroj la Instituton por Blinduloj en Rio-de-Ĵanejro, kiu post lia morto ricevis lian nomon. Okaze de la puĉo li estis ankoraŭ kolonelo; poste li ekhavis la rangon de brigada generalo.

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Brazilaj militistoj