Velura prozopo

[eta|772x772px|Kompilita bildo de velur-prozopaj folioj kunfaldiĝantaj vespere reagante je malpliiĝantaj [lumoniveloj.]]

La **velura prozopo** (***Prosopis velutina***), estas eta aŭ mezgranda arbo el la familio de fabacoj. Ĝi estas adaptata al seka dezerta klimato. Kvankam oni konsideras ĝin invadan specion en regionoj ekster ĝia natura arealo, ĝi ludas esencan rolon en la ekologio de Sonora-Dezerto.

## Disvastiĝado 
Tiu nearktisa planto hejmas en Sonora-Dezerto, Mojave-Dezerto, kaj Ĉiuaŭa dezertoj. Ĝi vegetas ĉe altitudoj sub 1 200 ĝis 1 500 metroj en dezertaj herbejoj kaj apud fluejoj. La ĉefa disvastiĝo troviĝas en centra kaj suda Arizono kaj en najbara Sonoro ( Meksiko ). Apud fluejoj, la prozopoj povas konstitui deciduajn duonarbarojn, hispane nomataj *bosques* 

## Priskribo 
La velura prozopo altas ĝis 9–15 m aŭ pli. Ĝi povas esti pli granda en areoj kun sufiĉe da akvo, malpli granda en malfermaj, sekaj herbejoj. La plej junaj branĉoj povas esti verdaj kaj fotosintezaj. Juna arboŝelo estas ruĝ-bruna kaj glata. Maturiĝante, ĝi estiĝas malhele, polvece griza aŭ bruna, kaj aperigas malglatan aspekton. Flavaj dornoj kiuj longas ĝis 2,5 centimetrojn aperas sur la junaj branĉoj. La folioj longas ĉirkaŭ 7,5 –15 centimetrojn, kaj estas pare kunmetitaj. Ili kunfaldiĝas nokte.
La pivotradiko profunde penetras en la grundon, multe pli profunde ol la arboalteco, profitante de la akvaj resursoj ne alireblaj por plimulto da plantoj. La radikoj etendiĝas ĝis proksimume 15 m, sed profundecoj de 53 m estis registritaj .

## Ekologio 
La velura prozopo grave kontribuas al dezerta ekosistemo. Kojoto, *Xerospermophilus tereticaudus* (sciuredoj), pekario (*Pecari tajacu*, *Tayassuidae*), *Odocoileus hemionus* (cervedoj), blankavosta cervo, kaj leporoj ĉiuj manĝas velur-prozopajn guŝojn, kiel ankaŭ faras brutaro kiam ĝi ĉeestas.. Aliflanke, prozopaj maldensarbaroj kovras nur etan parton de la areo kiun ili okupis antaŭ la homa setlo. Agrikulturo, hakado por brulligno, urbanizado, kaj malplialtiĝo de la grundakvonivelo ĉiuj kontribuis al perdiĝo de indiĝenaj prozopaj arbareroj .
* Medicinaj uzadoj : gorĝdoloro estis kuracitaj kun varma teo farita el miksaĵo de la klara suko kaj de la interna ruĝa arboŝelo.  estis kuracitaj per teo farita el la freŝaj folioj. Kontraŭ denta doloro oni maĉis la molan internan ŝelon de la radiko. Por instigi apetiton, antaŭ la manĝoj oni prenis teon farita kun la sekigitaj folioj .
* Kosmetikaj uzadoj : plej grava por iuj popoloj estis la velur-prozopa uzado kontraŭ alopecio. Tiu flegado, nur ĉe viroj, konsistis el apliko al kapo de la nigra suko kiu fontas el la vundoj de la arbo (ne la klara suko) miksita kun aliaj sekretaj herboj. Speciala velur-prozopa herbo-sapo ankoraŭ is disponebla por "macho" haro en iuj partoj de Meksiko .
* La ligno estas uzata kiel brulligno kaj por aromigi la viandon ĉe kradrostado.

## Nutraĵo 
La prozopaj guŝoj estas grava resurso de nutraĵo por la homoj kaj por la bestioj.

La guŝoj estas konsiderataj kiel nutraĵo kiu malrapide asimilas kaŭze de la galaktomaninaj gumoj kiuj malplialtigas la glukemiajn reagojn. Ilia glukemia indekso estas 25 pocentoj, kompare kun 60 por sukermaizo kaj 100 por sukero.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Meksikaj Loknomoj
* Prozopa duonarbaro

## Eksteraj ligiloj 
*  Plantoprofilo de *Prosopis velutina* ( USDA Natural Resource Conservation Service )
*  Taksonomio, ITIS-Raporto
*  Bildaro.
*  *Prosopis velutina* Bildoj kaj herbario-specimenoj

Kategorio:Mimozedoj
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Arboj de Nordameriko
Kategorio:Dezertaj plantoj
Kategorio:Ornamaj plantoj
Kategorio:Kuracplantoj