open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Witten

eta|altdekstre|preĝejo de Maria
[eta|maldekstra|[Universitato Witten/Herdecke]]
**Witten** estas unu de kvar centroj en la regiono Ruhr, en la Germana federacia ŝtato Nord-Rejno-Vestfalio. Situas ĉi tie la universitato "Witten/Herdecke". Fine de  la urbo havis  loĝantojn. Ĝi ankaŭ estas universitata urbo.

* **Studentoj:** 1.200

## Historio 
* 1214 unue menciita
* 1982 Malfermiĝo de la Universitato
* 1993 La urboj Bochum, Hattingen, Herne kaj Witten kunligiĝas al la Mez-"Ruhr"a Regiono

## Vidindaĵoj 
* Minejo Nachtigall

## Politiko 
**Ĉefurbestrino :** D-rino Sonja Leidemann (Socialdemokratoj)

## Famuloj 
* Otto Schott

## Ĝemelurboj 
* , eblas kontaktoj ankaŭ en Esperanto
* 
* 
* 
* 
* , Saksio-Anhalto
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Bochum-Gelsenkirchen
* Librejo Gustav Landauer Witten
* Trotz Allem


Kategorio:Urboj de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Distrikto Ennepe-Ruhr
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Nordrejn-Vestfalio
Vicenca laberdano

eta
La **Viĉenca laberdano** estas klasika plado el Viĉenco. Ĝi estas kuko el sekigita gado.

Receptoj estas transdonitaj de generacio al generacio kaj preskaŭ ĉiuj familioj uzas unu aŭ plurajn variantojn, ĝenerale ĵaluze protektatajn.

Laberdano devas esti je bonega kvalito; oni konsideras la plej bonan tiun nomatan *"araneo"*-n, kiu venas el la insuloj Lofoten en Norvegio. Oni devas bani ĝin dum tri tagoj en fluanta akvo por ke ĝi moliĝu, poste oni devas pisti, purigi, faruni kaj kuiri ĝin malaltfajre en argila poteto, kovratan de lakto kaj oleo egalkvantope. Oni servas ĝin kun abunda flava maizkaĉo.

Ekde dua duono de 20-a jarcento la *Frataro de la laberdano* (itale, *Confraternita del Baccalà*), asocio de restoraciistoj kaj bonmanĝemuloj, promociis tiun antikvan pladon respektante la originalan recepton.

Kategorio:Bakaĵoj
Kategorio:Itala kuirarto
Senhoma surtera veturilo

eta|280ra|"Gladiator" taktika senhoma surtera veturilo
**Senhoma surtera** (aŭ **surgrunda**) **veturilo** (angle *unmanned ground vehicles* aŭ **UGV**) estas robota veturilo uzata por plilarĝigi la homan kapablon.

**UGV-j** estas similaj al la senhoma aera veturilo (angle *unmanned aerial vehicle, UAV*). Tiuj robotoj estas uzataj por danĝeraj situoj, en la civila kaj en la militara afero.

Ekzistas du klasoj de la senhomaj surteraj veturiloj: teledirektitaj (bombserĉo, vulkanaj esploroj ks.) aŭ aŭtonomaj (esplorado, spionado ks.).

## Plia legaĵo 
Pflimlin, Edouard. La Unuiĝintaj Nacioj kontraŭ Terminator. 'Le Monde Diplomatique', marto 2017.

Kategorio:Senhomaj veturiloj
Banejoj de Karakalo

dekstra|eta|220px|Banejoj de Caracalla
**Banejoj de Caracalla** [karakalla ~ Karakalo], estis banejoj en unu konstruaĵo de roma imperiestro Caracalla en Romo. Ĝin komencis konstruigi imperiestro Septimius Severus 206 p.K. kaj Caracalla inaŭguris ĝin en 216.

La banejo mem estas fermita per duetaĝa portriko kaj ĉambretoj. La portrikon rompas duflanke duonroda eksedro, malantaŭ fermas konstruaĵaro. La banejojn limas ŝtuparo, duflanke biblioteko, akvokolektaj basenoj.

En la konstruaĵo troviĝas tri banejoj (malvarma, varmeta kaj varma basenoj) unu post la alia en la NOr-SOk direkto. Duflanke de la banejoj situas samaere vestibloj, travestejoj, sporthaloj kaj promenaj koridoroj.

La banejan ĝardenon ornamis skulptaĵoj kaj fontano.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Termoj de Karakalo (*Termo di Caracalla*) el la itala Ministerio pri Kulturo https://www.beniculturali.it/luogo/terme-di-caracalla ()

Kategorio:Romiaj konstruaĵoj en Romo
Karakalo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Romo
Don (rivero)

[eta|dekstra|La rivero Dono en [Voroneĵa provinco]]
**Dono** (; la nomo devenas de skita kaj oseta "akvo"; greka nomo **Tanais** - rivero en sudokcidento de la eŭropa parto de Rusio. Tuta longeco 1950 km. Navigebla por ŝipoj ekde la enfluo de la rivero Sosna, regula navigado - post la urbo Liski, 1355 km.

La fontoj de la plej nordaj fontoriveretoj situas je 150-200 km suden de Moskvo sur la Mezrusia ebenaĵo. Fonto de la rivero situas en la urbo Novomoskovsk (Tula provinco).

Dono enfluas en la Taganrogan golfon de Azova maro (norde de la Nigra Maro).

Ligita kun Volgo per Volgo-Dona kanalo (ekde 1952).

La plej grandaj alfluantoj:

* Sosna
* Voroneĵ
* Bitjug
* Ĥopjor (1.010 km)
* Medvedica
* Ilovlja
* Ĉir
* Donec (
* Sal
* Maniĉ

La plej granda akvobaraĵo de la rivero estas Cimlanska akvorezervejo (2.700 km², 23,9 km³).

## Urboj ĉe Dono 
La plej granda urbo ĉe rivero Dono estas Rostov-na-Donu.
Aliaj urboj: Novomoskovsk, Dankov, Zadonsk, Semiluki, Novovoroneĵ, Liski, Pavlovsk, Aksaj, Azov.

## Vidu ankaŭ 
* *Kvieta Dono*
Donec

eta|230px|la rivero Siverskij Donec
La rivero **Severskij Donec**, kiun oni plej ofte nur mallonge nomas **Donec**, estas 1.053 kilometrojn longa rivero en la sudokcidento de Rusio kaj la oriento de Ukrainio, kiu alfluas la riveron Don. Ĝi forkondukas la akvon de areo de 98.900&nbsp;km².

## Nomo 
La kompleta nomo memorigas pri la *severjanoj*, historia slava tribo. En la rusa literaturo la rivero ofte titoliĝas "malgranda Don".

## Akvofluo 
La fluo de la rivero dum pli ol 950 kilometroj situas en Ukrainio - pasanta la provincojn Ĥarkivo, Donecko kaj Luhansko. Tamen la fonto, kiu situas 100 kilometrojn norde de Belgorod, kaj la alfluejo al rivero Don 100 kilometrojn norde de la Azova Maro situas en Rusio. Dum la fluo la rivero pasas interalie grandan akvobaraĵon, el kiu la urbo Ĥarkivo ricevas sian freŝan akvon.

## Ĉirkaŭaĵo kaj alfluoj 
En sia meza parto je la suda bordo de la rivero situas la **don**ecka **bas**eno (mallonge **Donbas** el la du unuaj silaboj), granda karbo-mineja kaj industria regiono. Gravaj alfluoj estas la riveroj *Koroĉa, Volĉja, Oskol, Aidar, Derkul* kaj *Kalitva*.

Kategorio:Riveroj en Ukrainio
Kategorio:Riveroj en Belgoroda provinco
Kategorio:Riveroj en Rostova provinco
Kategorio:Internaciaj riveroj en Eŭropo
Kategorio:Landlimaj riveroj
Kategorio:Landlimo de Rusio kaj Ukrainio
Kategorio:Alfluantoj de Dono
Kategorio:Geografio de Ĥarkiva provinco
Kategorio:Geografio de Donecka provinco
Kategorio:Geografio de Luganska provinco
Bospora Imperio

La **Bospora Imperio** estis antikva reĝlando ambaŭflanke de la Cimera Bosporo - la mara strato inter Azova maro kaj Nigra Maro. La reĝlando ekestis en la 5-a jarcento antaŭ Kristo el la grekaj kolonioj en la norda areo de la Nigra Maro.

Inter la jaroj 438 kaj 107 antaŭ Kristo ĝi kovris areon, kiu kovris plurajn urbojn en la oriento de la preskaŭinsulo Krimeo, la urbon *Tanais* ĉe rivero Don kaj la urbon *Fanagoreia* kaj la loĝoregionojn de pluraj skitaj kaj sarmataj triboj ĉe rivero *Kuban* kaj la regiono oriente de la Azova Maro.


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 5-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en la 4-a jarcento
Tajgo

*Pri urbo en Kemerova provinco en Rusio vidu en Tajga.*
----
eta|300ra|siberia tajgo
**Tajgo**, foje nomata **boreala arbaro**, estas norda arbaro. Pro la PIV-a difino de tajgo kiel "la virga arbaro en norda Siberio, inter la tundro kaj la stepo", oni kutime pensis pri tajgo unuavice en la kunteksto de Siberio. Nuntempe oni tamen ankaŭ uzas la terminon rilate la similan ekosistemon de norda Eŭropo kaj Nordameriko, kaj laŭe PIV2 difinas tajgon kiel "boreala arbaro (vs ekosistemo) karakterizata de la plejkovreco de koniferoj (i.a. pinoj, larikoj, piceoj).

La pejzaĝo tajga estas karakterizita per arbaroj el ĉefe pinoj kaj betuloj, kreskantaj sur grundo, kiu somere nur parte malfrostiĝas kaj tiam estas marĉa.

Krome la vorto "Tajga" estas la nomo de pluraj komunumoj en Rusio.

eta|300ra|tajga vegetaĵa zono tutmonde

## Vidu ankaŭ 
* Holarktiso
* Mezvarmaj koniferarbaroj
* Tropikaj kaj subtropikaj koniferarbaroj

## Ekoregionoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Tajgaj : listo de ekoregionoj (WWF) 
*  Tajgoj : tutmondaj 200-unuoj (WWF) 
*  Tajgo


Kategorio:Ekologio
Kategorio:Biomoj
Kategorio:Pinofitoj
Unirea (Bistrița)

**Unirea** [unirja] (hungare: **Aldorf**, germane: **Walldorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 680 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1956 3 316. Ĝia unua mencio skriba estas el 1295. En la mezepoko ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Beszterce-Naszód vármegye). Administre ĝi apartenas al Bistrița.

La nunan rumanan nomon (= "la unuiĝo") la vilaĝo ricevis en 1959; ĝis tiam oni rumane uzis la hungaran nomon. Laŭ la historiistoj Karl Kurt Klein kaj Ernst Wagner la germana nomo *Wall(en)dorf* devenas de la fakto, ke la vilaĝo estis fondita de valonaj setlantoj.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Bistrita - Unirea.jpg|Unirea
Dosiero: Unirea02.jpg|Enirejo al Unirea

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Ardan

**Ardan** (hungare:**Árdány** ardanj, germane:*Garndorf*) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 985 loĝantojn (rumanoj); en 1992 891. Ĝia unua mencio skribe estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Şieu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Ĥersona provinco

**Ĥersona provinco** () estas unu el 24 provincoj de Ukrainio. La provinco situas en la suda parto de la lando ĉe la Nigra Maro kaj limas oriente la Zaporiĵan provinco, sude la Aŭtonoman Respublikon Krimeo, okcidente la Mikolajevan provincon kaj norde la Dnipropetrovskan provincon. Fine de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Geografio 
La suda limo de la teritorio estas la bordo de la Nigra Maro, mallarĝa landoparto ligas ĝin kun la duoninsulo Krimeo. Oriente reto da akvaj areoj, insuloj kaj duoninsuloj ligas ĝin kun la Azova Maro. La provincon trafluas la rivero Dnepro, kiu estas en pluraj lokoj larĝigita per akvobaraĵoj kaj sude de la urbo Ĥersono iĝas vasta delto kun multaj insuloj, antaŭ ol enflui la Nigran Maron. Troviĝas ĉi tie ankaŭ akvorezervujo Kaĥovka.

## Administra divido 
La administra centro de la provinco estas urbo Ĥersono. La provinco havas:

* 18 distriktojn;
* 3 urbodistriktojn;
* 260 komunumojn;
* 697 loĝlokojn, inter ili:
** 658 vilaĝ(et)ojn;
** 30 urbotipajn loĝlokojn;
** 9 urbojn.
eta|250ra|maldekstra|Rivero Inhulec
La lokan memregadon plenumas la Ĥersona provinca konsilio, la ekzekutivo apartenas al la
provinca ŝtat-administracio. La estro de la provinco estas la prezidanto de la ŝtat-administracio,
kaj estas nomumata fare de la prezidento de Ukrainio. Nuntempe la postenon plenumas Boris Silenkov.

La plej grandaj kaj gravaj urboj de la provinco estas Ĥersono, *Kaĥovka* kaj *Nova Kaĥovka*. Aliaj: Oleŝki, Heniĉesk, Skadovsk, Hola Pristan, Berislav.

## Ekonomio kaj transporto 
La provinco estas ĉefe agrikultura regiono, ĉefaj industriaj entreprenoj troviĝas en Ĥersono.
Tra la provinco pasas kelkaj fervojoj, civilaj flughavenoj mankas.

## Demografio 
Ekde 1996 la loĝantaro-kvanto en la provinco konstante malkreskas. En la jaro 2007 en la provinco loĝis 1 135 880 homoj. 60,4% de la loĝantaro loĝas en urboj kaj urbotipaj loĝlokoj, 39,6% — en vilaĝoj.

|}

## Ekonomio 
La provinco estas ĉefe agrikultura regiono.

Laŭ la informoj de la statistika komitato de Ukrainio.

## Eksteraj ligiloj 
* Granda retejo pri la provinco (ukraine)
* Oficiala paĝaro de la provinca ŝtat-administracio (ukraine) 
* Katalogo de la regionaj paĝaroj (ruse) 
* Bildgalerioj pri la provinco (ruse) 

*
Kategorio:Provincoj de Ukrainio
Blăjenii de Jos

eta|300px|Panoramo
**Blăjenii de Jos** [bləĵenij de ĵos] (hungare: **Alsóbalázsfalva** alŝobalaĵfalva, germane: **Unterblasendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag .
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 526 loĝantojn (rumanoj); en 1970 462. Ĝia unua mencio skribe estas en 1434. 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Alsóbalázsfalva apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Arcalia

**Arcalia** [arkalja] (hungare: **Árokalja** arokalja, germane: **Kallesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şieu-Măgheruş
eta|maldekstre|Kastelo en Arcalia
 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 877 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 697.
 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1235. En mezepoko ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Árokalja apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka*).

## Famuloj 
En Arcalia mortis grafo Balázs Bethlen, hungara inĝeniero.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Bața

**Bața** [baca] (, ) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Beclean (Bistrița-Năsăud). En 1910 ĝi havis 887 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 826 (rumanoj, 46 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1405. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Petru Rareș.

En la censo de 2002 la 846 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Ferenc Mikó, *hídvégi* (Hídvég, 1585 – Baca, 1636) ĉefkapitano de seĝoj Csík, Gyergyó kaj Kászon, la konstruiganto de fortikaĵo Mikó en Miercurea Ciuc, memuaristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Dorolea

**Dorolea** [dorolja] (hungare **Aszubeszterce**, germane *Klein-Bistritz*) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 820 loĝantojn (germanoj, rumanoj); en 1992 813. Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. En mezepoko ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Livezile .
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Livezile

**Livezile** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Livezile (Alba) estas vilaĝo en distrikto Alba.
*Livezile (Bistrița-Năsăud) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
*Livezile (Banloc) estas vilaĝo en distrikto Timiș.
Magyar Hírlap

**Magyar Hírlap** [madjar hi:rlap ~ Hungara Novaĵgazeto] estas hungara ĵurnalo, lastfoje aperata ekde 1968.

Kun la nomo *Magyar Hírlap* aperis kvarfoje kiel gazeto. Unuafoje aperis ĝi inter 1849-52 kiel duonoficiala gazeto de la Bach-registaro. Inter 1877-79 ĝi estis registarfidela politika gazeto, inter 1891-1926 liberala politika gazeto. 

La kvara Magyar Hírlap aperis la 16-an de majo 1968. Ĝi aperis tiam eĉ en lundo, kiam alia gazeto ne. Ĝi aperis ekde fino de 1987 kiel oficiala gazeto de la ministrokonsilo. Ekde novembro de 1989 ĝi aperis kiel sendependa gazeto, en februaro de 1990 aĉetis ĝin firmao de Robert Maxwell. Tiu investo ebligis modernigon kaj translokiĝon de la redaktejo. Post la morto de Robert Maxwell, la  Arthur Andersen librotenad-kontrola entrepreno vendis akcian plimulton de Magyar Hírlap (aprilo de 1992) al svisa Jürg Marquard. Ekde 1-a de oktobro de 2000 posedis la gazeton la svisa *Ringier Verlag*, sed la planoj ne sukcesis, tial anoncis la entrepreno en 2004, ke ĝi ne plu eldonas la gazeton. La plimulton de la gazeto aĉetis hungara miliardulo Gábor Széles, kiu volas iomete dekstreman gazeton, tiel li dungis en aprilo de 2006 kiel vic-ĉefredaktoron Pál Dippold de la dekstra Magyar Nemzet. 

## Ĉefredaktoroj estis 
*István Darvasi (1968-84), 
*Zsolt Bajnok (1984-90), 
*Péter Németh (1990-94), 
*Mátyás Vince (1994-96), 
*Ferenc Gazsó L. (1996-98), 
*Ilona Kocsi (1998-2003),
*Pál Szombathy (2003-2006),
*Ferenc Gazsó L. (2006-)

## Eksteraj ligiloj 
*oficiala paĝo 

Kategorio:Hungaraj gazetoj
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj
Farbskatol'

'''Farbskatol' '*estis videoblogo en Esperanto. La retejo spektebligis filmetojn senditajn de sendependaj kontribuantoj. Ĝi estis administrata de francaj esperantistoj Axel Rousseau kaj Emmanuelle Richard. Ekde aprilo 2006 po du videoj semajne estis aldonataj, sed poste tiu ritmo maloftiĝis kaj nuntempe la paĝo ne plu ekzistas. Por spekti la filmetojn oni bezonis la kromprogramon *Macromedia Flash Player''. 

## Historio 
Farbskatol' naskiĝis post la malapero en marto 2006 de Internacia Televido, projekto celanta starigi televidon esperantlingvan. Nur unu monaton poste, du JEFO-anoj, nome Axel Rousseau (tiutempa JEFO-prezidanto) kaj Emmanuelle Richard, lanĉis la anstataŭaĵon Farbskatol', volante ripari la erarojn de Internacia Televido («ne eblis haltigi la elsendon aŭ elŝuti ĝin al portebla legilo, ne eblis komenti la elsendojn, kaj ne eblis elekti programon», «ili petas donacojn de bonvolemuloj sed tute ne redonas al ili monon»). 

Malkiel Flavio Rebelo, ili petis ne monon, sed ideojn kaj kontribuojn de la publiko. Farbskatol' ne celis havi daŭre fluantan elsendon, sed proponis elekton de filmetoj, kiujn oni povis spekti kiam ajn, pli simile al retejoj kiel Youtube ol al tradicia televido. Tiumomentaj «konkurantoj »estis Kataluna Inform-Servo Televida kaj Alexandre Raymond kaj lia Bildo-Televido, kiu daŭris malmulte kaj aperigis nur du filmetojn antaŭ ol fandiĝi kun la projekto Farbskatol'. 

La lasta afiŝo estis publikigita en aprilo 2009, je tiu momento la retejo enhavis proksimume 125 afiŝojn (estis 25 paĝoj entute, po 5 afiŝoj en paĝo). La retejo restis ekzistanta kelkajn jarojn post tio. 

## Kategorioj 
La filmetoj kategoriiĝis laŭ: 

* Fikcio
* Humuro
* Movbilda filmo
* Porinfana
* En nia lando
* Aktualaĵoj
* Muziko
* Teatro
* Kuirarto
* Sporto
* Eventoj kaj renkontiĝoj
* Movado
* Esperanto en la mondo
* Politiko
* Historio
* Intervjuo

## Eksteraj ligiloj 
* Farbskatol' Arkivigite je 03-06-2012 per la retarkivo Wayback Machine.

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:Televido
Kategorio:Vidblogo
Dumbrăvița (Căianu Mic)

**Dumbrăvița** [dumbrəvica] (hungare: **Dögmező**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Beclean. En 1910 ĝi havis 941 loĝantojn (rumanoj); en 1992 802. Ĝia unua mencio skriba estas el 1456. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*).

Administre Dumbrăvița apartenas al la komunumo Spermezeu kaj estis aligita al ĝi per la leĝo n-ro 139 de la . Antaŭe ĝi apartenis al Căianu Mic.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Crainimăt

**Crainimăt** [krajnimət] (hungare: **Királynémeti** kirajnemeti, germane: **Bayerdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şieu-Măgheruş. 

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 515 loĝantojn (germanoj, ciganoj, rumanoj); en 1992 753 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1264. Ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Királynémeti apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Ĥmelnickija provinco

**Ĥmelnickija provinco** () estas unu el la 24 administraj unuoj de Ukrainio, kiuj nomiĝas oblastoj *().* La regiono troviĝas sur teritorio de historiaj regionoj Podolio (sudo) kaj Volinio (nordo).

## Geografio 
Ĝiaj plej grandaj urboj estas krom la administra centro Ĥmelnickijo *()* la urboj Horodok *()* kaj Kamjanec-Podilskij *().*

En la regiono vivas proksimume 1,37 milionoj da homoj (stato de decembro 2005). En ĝia teritorio fontas la rivero Suda Bugo. La rivero Dnister estas la sudokcidenta limo al la najbara Ĉernivca provinco. Norde de la urbo Ĥmelnickijo la rivero Sluŝ pasas la areon de okcidento al oriento.

eta|220ra|maldekstra|
La provinco estas laŭ areo la plej eta de Ukrainio - de oriento al okcidento ĝi vastas 120 kilometrojn, de sudo al nordo 220 kilometrojn. Tra la teritorio pasas gravaj fervojaj linioj kaj stratoj. Laŭ nombro de loĝantoj de la oblasto estas la 12a plej granda el entute 25 administraj regionoj de la ŝtato (krom la 24 oblastoj kunkalkuliĝas la Aŭtomona Respubliko Krimeo).

### Setlejoj 
* Ostropolo

## Vidu ankaŭ 
* Listo de urboj en Ukrainio

Kategorio:Provincoj de Ukrainio
Waltersdorf

**Waltersdorf** havas diversajn signifojn:

* **Waltersdorf (Saksa Svislando)**
* **Waltersdorf (Turingio)** estas komunumo en distrikto Saale-Holzland-Kreis en Turingio en Germanio.
* **Dumitriţa**
Comlod

**Comlod** (komlod) (hungare:**Komlód**, germane:**Komeloden**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 425 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 195 (rumanoj, 25% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1322. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Milaş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Sofia Coppola

**Sofia Carmina COPPOLA** (naskita la 14-an de majo 1971) estas usona filmreĝisoro.

Ŝi estas filino de reĝisoro Francis Ford Coppola, kaj aperis en kelkaj el liaj filmoj. Ŝi nun famiĝis pro sia propraj filmoj, *The Virgin Suicides* (La virgaj sinmortigoj) (1999) kaj *Lost in Translation* (Perdita en traduko) (2003). Ŝi estas la unua reĝisorino kiu estis kandidatino por gajni Oskar-premion pro plej bona reĝisorado (*Lost in Translation*).

Antaŭe ŝi rolis en diversaj filmoj, plej fame en *The Godfather Part III* (La baptopatro, parto tria) (1990), kio finis ŝian aktoran karieron pro malbonaj recenzoj. Krom filmoj, ŝi ankaŭ reĝisoris diversajn muzikvideojn.

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:César-premiitoj
Dumitrița

**Dumitrița** [dumitrica] (hungare: **Kisdemeter** [kiŝdemeter], germane: **Waltersdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 933 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj); en 1992 684 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1992. Ĝi estis libera saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*).

Administre ĝi ĝis 2002 apartenis al Satu Nou. Tiam ĝi iĝis aparta komunumo, al kiu apartenas la vilaĝoj Budacu de Sus kaj Ragla.

En la censo de 2002 el la 781 vilaĝanoj 179 deklaris sin romaoj, sed nur 47 deklaris la ciganan lingvon kiel precipan lingvon.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Cetate jud Bistrita-Nasaud.png|Situo en la distrikto (kune kun Cetate)

Kategorio:Komunumoj de distrikto Bistrița-Năsăud
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Cușma

**Cușma** [kuŝma] (hungare: **Kusma** [kuŝma], germane: **Kuschma**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 672 loĝantojn (rumanoj, germanoj); en 1992 667. Ĝia unua mencio skriba estas en 1492. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Livezile.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
Ĉe Cușma situas la natura rezervejo “Piatra Cușmei”.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Caila

**Caila** [kajla] (hungare: **Kajla**, germane: **Köllendorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 645 loĝantojn (rumanoj); en 1992 352. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝi estis saksa servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kajla apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Masakro de Haditha

eta|300px|dekstra
la **Haditha-masakro** estis masakro de civilaj loĝantoj en iraka urbo Haditha, kio okazis la 19-an de novembro 2005 fare de usonaj soldatoj kaj malvualiĝis en majo de 2006. La soldatoj murdis 24 senkulpulojn, inter ili infanojn.

La afero okazis post eksplodo de ĉevoja bombo, kiu mortigis unu usonan soldaton. Post tio okazis la venĝo je la civiloj en la ĉirkaŭaj domoj. Poste la soldatoj murdis studentojn, veturantajn en taksio.

La altrangaj oficiroj sukcesis kaŝi la aferon ĝis marto de 2006.

## Siehe auch 
* Irak-milito
* militkrimo
* Masakro de My Lai

Haditha
Dumbrăvița

**Dumbrăvița**  estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

* Dumbrăvița (Arad) estas vilaĝo en distrikto Arad.
* Dumbrăvița (Holod) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Dumbrăvița (Căianu Mic) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Dumbrăvița (Brașov) estas komunumo en distrikto Brașov.
* Dumbrăviţa (Ilia) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
* Dumbrăviţa (Maramureş) estas komunumo en distrikto Maramureș.
* Dumbrăvița (Timiș) estas komunumo en distrikto Timiș.
Domnești

**Domneşti** [domneŝtj] (hungare: **Bilak**, germane: **Attelsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Mărişelu.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 841 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 659. 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1246. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj homoj
*Imre Papp lingvisto, lernolibroverkisto
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Enciu

**Enciu** [enĉu] (hungare: **Szászencs** sasenĉ, germane: **Insch**, Ensch) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Beclean. En 1910 ĝi havis 528 loĝantojn (rumanoj); en 1992 323. Ĝia unua mencio skribe estas en 1356. Ĝia germana loĝantaro dum la dekkvinjara milito (1593-1606) pereis. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Matei.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Cociu

**Cociu** [koĉu] (hungare: **Szamoskócs** samoŝkoĉ, germane: **Kosch**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Şintereag.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 851 loĝantojn (rumanoj, ciganoj, hungaroj); en 1992 1 160 (rumanoj).
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1329. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Szamoskócs apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Karakorumo

**Karakorumo** estas la dua plej alta montaro de la tero, ofte konsiderata parto de Himalajo, sed efektive ĝi estas aparta montaro. Ĝi formas parton da la bordoj de Pakistano, Ĉinio, kaj Barato. Al ĝi apartenas la montego K2, la dua plej alta punkto en la mondo kaj la plej alta punkto de Pakistano. La montaro longas proksime 500 km, kaj havas la plej multajn glaĉerojn de ie ajn ekster la polusoj. 4 el la 14 montoj pli altaj ol 8000 m situas en Karakorumo. 

Sude de Karakorumo situas la  Tibeta Altebenaĵo, kaj norde situas la Vaĥana Koridoro.

## Vidu ankaŭ 
* Alpa stepo de Karakorumo kaj okcidenta Tibeta Altebenaĵo
* Karakoruma Ŝoseo


Kategorio:Geografio de Barato
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Kategorio:Geografio de Pakistano
Kategorio:Montaroj en Azio
Karakoruma Ŝoseo

dekstra|200px
La **Karakoruma Ŝoseo** (mallongigo **KKH** de la angla *Karakoram Highway*) estas la plej alta pavima internacia ŝoseo en la mondo. Ĝi ligas Ĉinio al Pakistano trans la montaro Karakorumo tra la Khunjerab-vojo je alteco de 4.693 metroj, la plej alta bordo-transejo en la mondo.

La ŝoseo, liganta la Nordaj Areoj de Pakistano al la antikva Silka Vojo longas 1.200&nbsp;km de Kashgar en la Ŝinĝango regiono de Ĉinio al Haveliano en Pakistano.

Kategorio:Ŝoseoj
Kategorio:Karakorumo
Kategorio:Geografio de Pakistano
Feleac

**Feleac** [feljak] (, ) estas vilaĝo en Rumanio okcident-sudokcidente de Bistriţa. Administre ĝi apartenas al Nuşeni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 645 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 447 (rumanoj, ĉ. 4% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1310. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Fellak apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Antaŭludo (sekseco)

[eta|Ilustraĵo fare de [Martin Van Maele kiu montras paro dum seksa antaŭludo]]
[alternative=איור מאת מרטין ואן-מאלה: פטיש לכפות רגליים, מתוך "המכשפה" (La Sorcière) של ז'ול מישלה, 1911|eta|Ilustraĵo de [Martin Van Maele: Fetiĉo al nudpiedoj , de *La Sorcière* (La Sorĉistino) de Jules Michelet, 1911]]
**Antaŭludo** estas aro de intimaj psikologiaj kaj fizikaj agoj inter du (aŭ pli) personoj, intencita por eksciti ilian amoran viglecon. Ĝi pretigas la partoprenantojn por koito aŭ por alia ago rezultanta je orgasmo.

Psikologie, antaŭludo helpas la simpation inter amorontoj. Fiziologie, ĝi stimulas rigidecon de la peniso kaj librikecon de la vagino por faciligi koiton.

Antaŭludo estas ne nur fizika afero pri seksa stimulo. Unue, ĝi ofte konsistas de subtilaj amoraj ludoj per konversacio, vestaĵo, gestoj, ktp (vidu amindumo). Ĝi eble komencas en publika etoso per seksrilata komentoj, parolado pri seksemaj agoj aŭ deziroj, aŭ vestoj montrantaj la kurbojn de la korpo aŭ multe da haŭto. Oni gajnas la atenton de alia per nekutima proksimeco aŭ longa rigardo. Ies amora invito klariĝas per kombineco de tiaj aferoj kaj la diverseco estas senfina. La komuna trajto estas ke la partoprenantoj konscias ke ili sin ekscitas amoren.

Je iu etapo, antaŭludo kutime iĝas fizika. Subtila tuŝo aŭ kareso, flustrado ĉe la orelo, tenado de manoj, kisado, eĉ gratado kaj mordado povas esti antaŭludo.

Ju pli la komforto kaj privateco de la amorontoj kreskas, des pli kreskas la intimeco de iliaj agoj.
* kisado kun lango
* erotika karesado
* kunpremado en koita pozicio, dum ili ankoraŭ estas vestitaj
* striptizo

Tuŝado de nudaj erotikaj zonoj estas la fina etapo de antaŭludo antaŭ ia seksuma ago. Oni povas stimuli la alian per manoj, buŝo, seksludiloj, aŭ ordinaraj hejmobjektoj kiel birdplumoj aŭ glacikuboj.

Antaŭludo povas varii ekstreme laŭ aĝo, religio, kaj kulturoj.

Kategorio:Interpersona rilatado
Kategorio:Seksa konduto
Buduș

**Buduş** [buduŝ] (hungare: **Alsóbudak**, germane: **Budesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Bistriţa. En 1910 ĝi havis 736 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1956 701. Ĝia unua mencio skribe estas en 1345. Originale ĝi havis saksan loĝantaron. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario, (*Beszterce-Naszód vármegye*). Administre ĝi apartenas al Budacu de Jos .
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Dnestro

eta|220px|dekstra|

**Dnestro** ( [Dnister], , ,  [Dnestr], dum antikvaj tempoj malnovgreke Τύρας [Tíras], latine *Týras*, tial alternative ankaŭ  aparte inter 1772 kaj 1918, kiam granda parto de la rivero situis en la Aŭstria imperio), alternative ekde la 2010-aj jaroj ankaŭ ***Dnistro***, estas rivero  kilometrojn longa rivero en Ukrainio kaj Moldavio, kiu alfluas la Nigran Maron.

## Akvofluo 
La rivero fontas en la arbaroj de la ukraina parto de la montaro Karpatoj, ĉe urbeto *Starij Sambir* () proksime de la pola limo.

Fluante sudorienten, ĝia akvo pasas la akvobaraĵon de *Dubosari*. Poste alfluas ĝin la rivero *Bîc*. Kelkajn kilometrojn sude de Odeso la rivero alfluas la Nigran Maron. La larĝa delto de la rivero konsistas el pluraj riverobranĉoj, kies akvo fluas en marĉan lagunon kun nomo *Dnistrovski Liman* (ukraine Дністровський лиман) kaj areo de 40 oble 10 kilometroj. Inter la alfluo kaj la meza parto 500 kilometroj de la rivero estas paseblaj per modernaj ŝipoj.

eta|220px|maldekstra|
Dum proksimume 70 tago de la jaro la rivero estas kovrita per glacio.

## Ekonomio 
La rivero gravas por ŝipa fortransporto de agrikulturaj produktoj kiel greno, legomoj, sunfloraj kernoj, bestoj kaj ligno.

## Urboj 
La plej granda urbo borde de la rivero estas Tiraspol en Moldavio. Krome situas ĉe-borde

* **En Ukrainio:**
** Stari-Sambir, Sambir, Novi-Rozdil, Ĵidaĉiv, Ĥodoriv, Haliĉ, Jesupil, Horodenka, Zaliŝĉiki, Ĥotin, Novodnistrovsk, Sokiriani
* **Ĉe la limo inter Ukrainio kaj Moldavio:**
** Otaci, Mogiliv-Podilskij, Jampil, Soroca
* **En Moldavio:**
** Otaci, Soroca, Camenca, Rîbniţa, Dubăsari, Grigoriopol, Tighina (Bender), Tiraspol, Slobozia, Crasnoe, Dnestrovsc

## Referencoj 
## Literaturo 
## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri la regiono Ĉednestrio, pridiskutata inter subtenantoj de regiona sendependismo, Moldavio kaj Ukrainio.

## Eksteraj ligiloj 
* rivera mapo, anglalingva
* la rivero  en la germana leksikono *Meyer* de la jaro 1888 (volumo 5, paĝo 15)
* rememoroj pri la rivero, germanlingvaj

Kategorio:Riveroj en Ukrainio
Kategorio:Riveroj en Moldavio
Kategorio:Alfluantoj de la Nigra maro
Antaŭludo

La vorto **antaŭludo** havas plurajn signifojn:

*Ludado antaŭ publiko (de la verbo *antaŭludi*)
*Io kiu antaŭas iun ludon
*En sekseco, antaŭludo estas la ekscitaj agoj antaŭamoraj

## Vidu ankaŭ
*Preludo
Fort Knox

eta
Fort Knox (Fortikaĵo Knox) estas fortikaĵo en Usono sur ĉ. 45.000 hektaroj, en norda parto de federacia ŝtato Kentukio (), sur konteoj de Meade, Hardin kaj Bullitt.

Oni fondis ĝin en 1918 kiel *Camp Knox* (pro generalmajoro Henry Knox, usona militafera ministro de Usono). En 1932 ĝi iĝis konstanta garnizono, kie oni konstruis en 1936 la bomb-rezistan, kvadratbazan, bonprotektitan konstruaĵon la *orbrikan trezorejon*, en kiu oni rezervas la plimulton de la usona orrezervo. Ĝi havas 20-tunajn pordegojn, kiun povas malfermi nur diversaj homoj kune. Nun ĝi rezervas proksimume 4580 tunojn da oro.

Dum la dua mondmilito, oni kaŝis en la kirasita ĉambro tie originalan ekzemplerojn de la Usona Konstitucio kaj de la Usona Deklaro de Sendependeco, originalan skizon de Diskurso apud Gettysburg de Lincoln, la Magna Carta, valorojn de kelkaj eŭropaj landoj kaj ĝis 1978 eĉ la hungaran kronon kaj aliajn hungarajn kronadajn simbolojn.

Oni ankoraŭ konservas oron el diversaj ŝtatbankoj en Fort Knox, ekz-e el la Germana Federacia Banko.

Ekde 1940, Fort Knox estas la ĉefsidejo de la tankaj fortoj de la usona armeo, kie troviĝas multaj edukejoj.

* Patton Museum of Cavalry and Armor

## Filmo 
En la James Bond-filmo Goldfinger, Auric Goldfinger, unu el la plej grandaj orkontrabandistoj de la mondo, provas enrompi en Fort Knox kaj radioaktivigi la oron en tie por pliigi la valoron de sia propra oro.

Pro sekurecaj kialoj la interno de la konstruaĵo ne montriĝis. Anstataŭe falsa interno kiel kuliso uziĝis.

## Eksteraj ligiloj 
* La TTT-ejo de la fortikaĵo  (anglalingva)
* GoogleEarth-koordinatoj (kmz-dosiero)

Kategorio:Usono
Kategorio:Fortikaĵoj
Tram-metroo

(proponita termino)
eta|dekstra|Tram-metroo linio 3 sub Antverpeno
**Tram-metroo** estas ilo de publika transporto evoluinta el tramo, sed kun trajtoj de metroo. La konkreta karaktero povas varii:
* Foje oni uzas normalajn tramajn veturilojn, foje speciale konstruitajn, ekz. adaptitaj al altaj kajoj, sed ĉiuokaze ili estas pli malpezaj ol ordinaraj trajnoj.
* Plej ofte parto (malgranda aŭ granda) de la trakoj estas en tunelo.
* Male al metroo ekzistas kutime samnivelaj kruciĝoj kun stratoj aŭ vojoj.
* Ofte ili veturas meze de strato aŭ apud strato, pli malofte ankaŭ sur strato.

Multaj retoj iom post iom evoluis el tramretoj kaj ofte daŭre komune uzas trakojn. Ili kutime ekestis en tempo, kiam ankoraŭ ne ekzistis tramoj kun malaltaj plankoj. Tie oni uzas altajn kajojn en nivelo de tiamaj tram-plankoj.

En kelkaj urboj, kie oni antaŭe tute forigis tramojn, lastatempe estiĝis novaj tram-metroaj retoj kun malaltaj plankoj kaj kajoj.

Ekzemploj de urboj kun tram-metroa sistemo:

* Amsterdamo, Nederlando: Linio 51 de la metroo de Amsterdamo
* Antverpeno (kvin linioj, ĉiuj tra la urbocentro)
* Frankfurto ĉe Majno, Germanio (paralela ekzisto kun tramoj, pli kaj pli apartigataj retoj)
* Hanovro, Germanio (iom post iom komplete anstataŭis tramojn)
* Kalgario (Alberto), Kanado: C-Trajno
* Krivij Rih (Ukrainio): Tram-metroo de Krivij-Rih
* Rouen, Francio: Tram-metroo de Rouen
* Strasburgo, Francio (novkonstruita)
* Stutgarto, Germanio (iom post iom komplete anstataŭas tramojn)
* Volgogrado, Rusio: Tram-metroo de Volgogrado

## Vidu ankaŭ 
* Tramtrajno

Kategorio:Metrooj
Kategorio:Tramvojo
Kategorio:Transportaj rimedoj
Hallgrímur Pétursson

**Hallgrímur Pétursson** (1614-1674), estis islanda pastro kaj himnoverkisto. Unue li estis pastro en Hvalsnes en Suðurnes (Reykjanes) kaj tie estis tre malriĉa. Poste li estis pastro en Saurbær en Hvalfjarðarströnd kaj tie li estis sufiĉe bonhava. Siajn lastajn jarojn li suferis de lepro. Li verkis kaj psalmojn kaj nereligiajn poemojn sed la plej fama el liaj verkoj estas La Pasionaj himnoj (Passíusálmarnir) kiuj temas pri la suferado kaj morto de Kristo. Ili estas unue eldonitaj en la jaro 1666 kaj de tiam represitaj ĉirkaŭ 90 fojon. La himnoj ankaŭ estas tradukitaj en multajn lingvojn.

La plej granda preĝejo de Islando, Hallgrímskirkja en Rejkjaviko estis nomita laŭ li.

## En Esperanto aperis 
''Jesu, vi estas reĝ' en ver'...'' (Víst ertu Jesú, kóngur klár) en ADORU - Ekumena Diserva Libro (numero 417) en traduko de Stefán Jónsson.

Kategorio:Islandaj poetoj
Swift

La vorto **Swift** povas signifi:

* David Swift, brita aktoro
* Jonathan Swift, irlanda verkisto
* Lewis A. Swift, usona astronomo
* SWIFT, *Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication*
* Swift (programlingvo), programlingvo de Apple
Fântânița

**Fântânița** [fıntınica] (hungare: **Mezőköbölkút** [mezokobolkut]) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Bistrița. Administre ĝi apartenas al Miceștii de Câmpie.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 910 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 544 (rumanoj, 65 % da hungaroj).
En la censo de 2002 la 443 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:

## Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1297. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
*Julianna Nagy (n. 8-a de majo 1943): popolartistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Delureni

Delureni estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Delureni (Bratca) estas vilaĝo en Distrikto Bihor.
*Delureni (Urmeniş) estas vilaĝo en Distrikto Bistriţa-Năsăud.
Delureni (Urmeniș)

**Delureni** [delurenj] (hungare: **Mezőújlak**) estas vilaĝo en Rumanio orient-nordoriente de Bistrița. En 1910 ĝi havis 1 051 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 422 (rumanoj, 2 % da hungaroj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1329. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). Administre ĝi apartenas al Urmeniș.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Benjamin Disraeli

eta|dekstra|Benjamin Disraeli
[dekstre|eta|300px|Politika karikaturo de 1876 montranta Benjamin Disraeli kronantan la reĝinon [Viktoria (Britio)|Viktoria kiel Imperiestrino de Hindio.]]
**Benjamin DISRAELI**, *1st Earl of Beaconsfield* ( – ) origine juda, estis angla konservativa politikisto, ŝtatisto kaj verkisto. Li estis ekde 1837 parlamentano, baldaŭ gvidanto de la torioj (*tory*), la konservativuloj. Li havis gravan rolon ekde la 1940-aj jaroj pri elformo de la Konservativa Partio, kiu iĝis per sia gvidado reprezentanto de la grandkapitalistoj (ĉefe financoligarĥio). Li estis financa ministro (1852, 1858-59, 1866-67) en registaro de Lord Derby. Li estis ĉefministro en 1868 kaj 1874-80 kaj efektivigis agresivan koloniigan politikon. Li aĉetis per Rothschild-bankaro la akciojn de la Sueza kanalo (pli frue ol la leĝo estis akceptita) kaj tiel bazis okupon de Egiptio.

Li apogis Turkion kontraŭ Rusio, kiu estis konkuranto de Britio kelkloke en Azio. Li havis gravan rolon en tio, ke post la rusa-turka milito de 1870-71, Rusio devis modifi la packontrakton de San Stefano dum la Berlina kongreso.

Li deklaris en 1877 aligon de la bura Transvaala respubliko. Li komencis en 1878 la anglan-afganan militon.

En siaj verkoj distingis li la aristokration kiel gvidantan forton de la socio.

Popularan biografion de Disraeli verkis franca aŭtoro André Maurois.

## Verkoj 
* Vivian Grey (1826-1827)
* Coninsby (1844)
* Sybil (1845)
* Tancred (1847)
* Lothair (1870)
* Endymion (1880)

Kategorio:Konservativistoj
Kategorio:Britaj politikistoj
Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Britaj grafoj
Kategorio:Viktoria epoko
Kategorio:Konvertitoj de judismo al anglikanismo
Goldau

**Goldau** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Goldau SZ** estas vilaĝo de la komunumo Arth en Kantono Ŝvico en Svislando.
* **Goldau** estas la germanlingva nomo de la vilaĝo Coldău, kiu apartenas al la urbo Beclean en Rumanio.

## Vidu ankaŭ 
* Goldach
Florești

**Florești** [floreŝtj] estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio:

*Floreşti (Nimigea de Jos) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
*Florești (Cluj) estas vilaĝo en distrikto Cluj.
*Florești (Laslea) estas vilaĝo en distrikto Sibiu.
*Florești (Râmeț) estas vilaĝo en distrikto Alba.
Florești (Nimigea)

**Florești** [floreŝtj] (hungare: **Virágosberek** [viragoŝberek]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Beclean. En 1910 ĝi havis 512 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 409 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szolnok-Doboka vármegye*). Administre ĝi apartenas al Nimigea.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Vasile Rebreanu (11-a de novembro 1934 –): verkisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administra mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Coldău

**Coldău** [koldəŭ] (hungare: **Várkudu**, germane: **Goldau**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Beclean. Administre ĝi apartenas al Beclean.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 465 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 729 (rumanoj, 55% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1392. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Belső-Szolnok*, ekde 1876 *Szolnok-Doboka)*. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Gravaj personoj 
*János Bartha (*17-a de novembro 1927): lingvisto, lingvokultivanto.
*Dániel Konrádi kuracisto
*Károly Torma (10-a de decembro 1829 – Porto d’Anzio, Italio, 28-a de februaro 1897): arkeologo, universitata profesoro, ano de la Hungara Scienca Akademio (1881).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bistrița-Năsăud
Baltoj

[eta|235px|dekstra|Distribuo de triboj de **baltoj**, ĉirkaŭ 1200 [p.K. La Orientaj Baltoj montriĝas en brunaj nuancoj dum la Okcidentaj Baltoj montriĝas verde. La limoj estas proksimumaj.]]
La **Baltoj** aŭ **Balta popolo** (, ) estas Hindeŭropa etno-lingva grupo kiu parolas aŭ parolis unu el la Baltaj lingvoj, nome branĉo de la familio de Hindeŭropaj lingvoj, kiuj estis origine parolataj de triboj kiuj vivis en areon oriente de la duoninsulo Jutlando kaj okcidente de la basenoj de la riveroj Moskva, Oka kaj Volgo. Unu el la karakteroj de la Baltaj lingvoj estas la nombro de konservismaj aŭ arkaikaj trajtoj retenitaj. Inter la Baltaj popoloj estas la modernaj Litovoj, Latvoj (inklude la Latgalianojn) — ĉiuj orientaj Baltoj — same kiel la Praprusoj, Jotvingianoj kaj la Galindianoj — okcidentaj Baltoj — kies lingvoj kaj kulturoj estas nune formortintaj.

## Referencoj 
## Bibliografio 
### Anglalingvaj 
* Endre Bojtár (1999). Foreword to the Past: A Cultural History of the Baltic People. Budapest and New York: Central European University Press. p.&nbsp;9. ISBN 978-963-9116-42-9.
* Gimbutas, Marija (1963). The Balts. London: Thames & Hudson.
* "Lithuanians". 1911 Encyclopædia Britannica (1a eld.). 1911.

### Pollingvaj 
* "Bałtowie". Encyklopedia Internetowa PWN. Arkivita el la originalo la 26an de Aprilo, 2005. https://web.archive.org/web/20050426150605/http://encyklopedia.pwn.pl/5504_1.html Alirita la 4an de Septembro, 2017.
* Antoniewicz, Jerzy; Aleksander Gieysztor (1979). Bałtowie zachodni w V w. p. n. e. – V w. n. e. : terytorium, podstawy gospodarcze i społeczne plemion prusko-jaćwieskich i letto-litewskich. Olsztyn-Białystok: Pojezierze. ISBN 83-7002-001-1.
* Kosman, Marceli (1981). Zmierzch Perkuna czyli ostatni poganie nad Bałtykiem (in Polish). Warsaw: Książka i Wiedza.
* "Bałtowie". Wielka Encyklopedia PWN (a eld.). 2001.
* Okulicz-Kozaryn, Łucja (1983). Życie codzienne Prusów i Jaćwięgów w wiekach średnich. Warsaw: Państwowy Instytut Wydawniczy.
* Čepiene, Irena (2000). Historia litewskiej kultury etnicznej. Kaunas, "Šviesa". ISBN 5-430-02902-5.

Kategorio:Baltaj popoloj
Kategorio:Historio de Baltio
Kategorio:Balta maro