open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Longinsulo (Marlborough)

**Longinsulo** () estas insulo situanta en Riaro Marlborough de Novzelando. Ĝi havas ĝuste 1.41 km² de areo kun longo de 4 km (la longa akso estante nordoriente/sudokcidente) kaj maksimuma larĝo de 1 km - de tie la nomo **Longinsulo** aŭ "Longa Insulo". La insulo estis rezervita por publika uzado ekde 26a de marto 1926 tuj post iĝi farmo por inter 300 kaj 400 ŝafoj ĝis januaro de 1926 kiam la insulo iĝis rezervejo. Post la forigo de la gregaro en la 1930aj jaroj la insulo ekregeneriĝis reen al sia indiĝena arbustaro. Aprile de 1993 estis kreita la *Long Island-Kokomohua* marrezervejo ĉirkaŭ la Longinsulo kaj la la malgrandaj insuloj Kokomohua ĉe ties norda pinto - ĝi etendas ĉe 460 m el altatajda marbordo kaj estis la unua marrezervejo kreita en la Suda Insulo. La propra insulo mem estas grava naturrifuĝejo kaj nombraj specioj de minacataj endemiaj birdoj kiuj estis reenmetitaj en ĝi kiaj la Ovena kivio (fine de la 1980aj jaroj), la Kakariki (2001) kaj la Seldorsulo (2005) - ĉiu el kiuj estis sukcese reenmetitaj kaj havas reproduktajn populaciojn nune en la insulo.

Kategorio:Insuloj en Nov-Zelando
Charrat

**Charrat** estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1523 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Charrat situas en la franclingva Suba Valezo, oriente de Martigny ĉe la suda flanko de la rivero Rodano. En nordo de la komunumo laŭlonge de la kantona vojo kondukas la Sindikata Kanalo, kiu estas parto de la akvokorekta sistemo de Rodano. Ĉe la suda valflanko sude de la vilaĝoj etendiĝas vastaj vitejoj, kaj super ili etendiĝas arbaro, kiu kovras grandan parton de la komunuma teritorio. La komunumo konsistas el la kvartaloj Charrat-Les-Chênes, Charrat-Vision kaj Station de Charrat-Fully.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 7,61 km², de kiuj 39,7% estas kovritaj de arbaro, 43,6% servas por agrikulturo kaj 13,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Charrat limas en nordo al Fully, en oriento al Saxon, en sudo al Vollèges, kaj en okcidento al Martigny.

## Trafiko 
Tra Charrat pasas la kantona ĉefvojo n-ro 9. La svisa aŭtovojo A9 pasas laŭlonge de la norda komunumlimo. La plej proksimaj alveturjoj estas nordoriente de la komunumo Saxon kaj nordokcidente Martigny, kiuj ambaŭ troviĝas en distanco de proksimume 2 kilometroj de la komunuma centro. Pere de stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Siono al Laŭzano la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
En la jaro 1052 aperis skriba mencio, ke Aymo de Savoko, episkopo de Siono, koncedis siajn rajtojn je bieno en Vision al la katedrala kapitolo de Siono. En la kontrakto de 1324 inter Conthey kaj Martigny estis menciita ke la tiel nomita regiono *barrières*, al kiu apartenis Charrat, estis parto de la Subvoktejo Martigny, kiu de 1475 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 estis submetita al la regado de la Valezaj Dekonoj. En la jaro 1836 la kantona konsilio de Valezo dekretis la disiĝon de Charrat de Martigny kaj kreiĝon de aparta komunumo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Charrat-Fully (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Charrat
Árpád Markó

**Kolonelo Árpád MARKÓ** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markó Árpád** estis hungara historiisto, oficiro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1934).

http://www.zmne.hu/kulso/mhtt/hadtudomany/2001/1/13/s-05.htm  naskiĝis la  1885 en Hungara reĝlando en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio). Li mortis en 1966.

## Biografio 
Árpád Markó ricevis abiturienton en sia naskiĝurbo en 1903. Li iĝis leŭtenanto en 1906, sed li okupiĝis ankaŭ pri milithistorio. Li finbatalis la 1-an mondmiliton, dume kelkfoje li vundiĝis. En 1921 li atingis la rangon majoro. Baldaŭe li frekventis universitaton, kie li lernis precipe de Gyula Szekfű, fine li doktoriĝis. En 1940 li pensiuliĝis. Dum la socialismo li estis forigita de MTA. Li ricevis diversajn premiojn ekde 1908.

## Verkaro (elekto) 
* *Hadik András altábornagy berlini vállalkozása*
* *A romhányi csata*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
 

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj

La **Internacia Asocio de Atletikaj Federacioj** (, mallonge **IAAF**) estas la internacia asocio pri atletiko. Diversaj naciaj kaj ses kontinentaj federacioj membras en la asocio, ekzemple *EAA* por Eŭropo kaj *NACAC* por Nordameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Atletika Monda Ĉampionado
* Diamanta Ligo
* Kontinenta Pokalo
* Monda Transterena Ĉampionado
* Ora Ligo

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sportaj organizaĵoj
Kategorio:Atletiko
9019 Eucommia

'*9019 *Eucommia'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la planta familio *Eucommiales*, kiu entenas nur unu specion : *Eucommia ulmoides'', ununura arbo de mezvarmaj regionoj, kiu produktas laktosukon (en malgranda kvanto).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Károly Markó (pli aĝa)

**Károly MARKÓ** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **id. Markó Károly** estis hungara pentristo, inĝeniero, membro de Hungara Scienca Akademio (1840). En la hungara nomo "id." signifas: pli maljuna, kiu faras diferencon de la alia samnoma pentristo. Liaj filoj estis Károly Markó (pli juna) kaj Ferenc Markó.
eta|Memportreto de Károly Markó
Károly Markó http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/10051.htm naskiĝis la  1793 en Hungara reĝlando en Lőcse (nuntempa Levoča en Slovakio. Li mortis la  1860 en la tiutempa Italujo en Villa di Lappeggi.

## Biografio 
Károly Markó frekventis universitaton precipe en Pest (urbo) por esti inĝeniero. Post la diplomo en 1812 li eklaboris en diversaj urboj. Baldaŭe li komencis ankaŭ pentradi, komence li kopiis bildojn de Joseph Fischer. En 1818 li revenis al urbo Pest, kie li lernis en la pentrista lernejo. En 1822 li lernis jam en pentrista akademio de Vieno. En tiu urbo li edziĝis baldaŭe havanta 8 gefilojn. En 1826 li vivis en Kismarton, poste en kortego de familio Eszterházy. Li iĝis la unua hungara pejzaĝpentristo kaj li konatiĝis kiel la hungara Claude Lorrain. En 1832 li rondvojaĝis en Italio, poste li vivis tie en diversaj historiaj urboj. En 1853 li revizitis Hungarlandon, tiam li pentris hungarajn pejzaĝojn. Liaj verkoj troviĝas en muzeoj de Aŭstrio, Ĉeĥio, Danio, Hungario, Germanio, Italio, Slovakio.

## Verkaro (elekto) 
* *Visegrád* - ĉefverko
* *Uborkát tisztító lány* (1831)
* *Tájkép Tivoli mellett* (Pejzaĝo apud Tivoli), (1846)
* *Krisztus megkeresztelése a Jordánban* (Bapto de Kristo en Jordano)

## Elektitaj disĉiploj 
* Károly Telepy

## Bildoj 

Dosiero:Markó, Károly - Visegrád - Google Art Project.jpg|Visegrád (1826-30)
Dosiero:Magyar alföldi táj gémeskúttal.jpg|Hungara ebenaĵa pejzaĝo kun baskulputo (1853)
Dosiero:Markó, Károly - Landscape at Tivoli, with a Scene from the Grape Harvest - Google Art Project.jpg|Pejzaĝo apud Tivoli (1846)
Dosiero:Markó, Károly - Italian Landscapes at Sunset, Fishermen - Google Art Project.jpg|Itala pejzaĝo dum sunsubiro (1851)
Dosiero:Karoly Marko d. Ä., Ideale Landschaft.jpg|Ideala pejzaĝo (1837)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj inĝenieroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Zealandia (naturrezervejo)

**Zealandia**, iam konata kiel (), estas protektita natura areo en Wellington, Novzelando, kie la biodiverseco de  ha estas restaŭrira. La naturrezervejo estis iam parto de akvokolekta areo de Wellington, inter la monteto Wrights (borde de Karori) kaj la bruklinaj ventogeneratoroj de Polhill.
Plej el la novzelandaj ekosistemoj estis akre modifitaj pro la enmeto de termamuloj kiuj ne ekzistis dum la evoluado de tiuj ekosistemoj, kaj pro tio okazis detruega efiko sur indiĝenaj flaŭro kaj faŭno. Tiu naturrezervejo, ĉirkaŭita de kontraŭplaga barilo, estas bona ekzemplo de ekologia insulo, kiu permesas la naturan ekosistemon pluiĝi per minimumigo de tiuj enmetitaj premoj.

Tiu naturrezervejo iĝis grava turisma allogo en Wellington kaj danke al ĝi pliiĝis la nombro de vidaĵoj de specioj kiaj la tui kaj la kaka en ĉeurbaj kvartaloj.

Tiu naturrezervejo inspiris serion de similaj projektoj tra Novzelando, uzante kontraŭpredantajn barilojn nune protektante la biodiversecon de multaj aliaj areoj de arbaroj. Ekzemploj estas la 7.7hektara podokarpa arbarrestaĵo de Riccarton/Putaringamotu, la 98hektara Bushy Park kaj la 3500hektara Maungatautari enhavanta tutan monton.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Kategorio:Naturo de Nov-Zelando
Tui (birdo)

eta|Tui
eta
eta|Tui on flax
eta
La **Tui** (*Prosthemadera novaeseelandiae*) estas endemia paserina birdo el Novzelando. Ĝi estas unu el plej grandaj membroj de la diversa familio de Melifagedoj aŭ Mielmanĝantoj. La nomo *tui* estas el la Maoria lingvo *tūī* kaj estas ankaŭ la specia formala komuna nomo. La pluralo estus ankaŭ *tui* laŭ la maoria uzado. Fruaj eŭropaj kolonoj nomigis ĝin **Parson Bird** sed, kiel ĉe multaj novzelandaj birdoj, la maoria nomo *tui* estas nune la komuna nomo kaj la anglalingva termino estas arkaiko. En Esperanto povus esti uzata la esperantigo de la genronomo, nome *prostemadero*.

## Referencoj 
Kategorio:Melifagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando
Insulo Motuihe

La insulo **Motuihe** kuŝas inter la insuloj Motutapu kaj Waiheke en la Golfo Hauraki de Novzelando, ĉe Aŭklando. La insulo estas ĉirkaŭ 179 ha, el kiuj ĉirkaŭ 18 ha estas restaĵo de marborda arbaro. La insulo estas libertempa rezervejo kontrolita de la Departamento de Konservado de Novzelando (DOC) kaj administrata de *Motuihe Trust*. Ĝi estas populara punkto por dumtagaj ekskursoj, ĉu per 30-minuta pramo el Aŭklando aŭ per privata ŝipo. La insulo estas konata pro siaj belaj strandoj.

## Notoj 
Motuihe
Preĝejo Sankta Familio (Hegyvidék)

**Preĝejo Sankta Familio** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en Budapeŝto, en distrikto Hegyvidék, en kvartalo Zugliget.

## Historio 
Ordeno Congregatio Jesu konstruis propran preĝejon kune kun abatinejo-lernejo en la 1910-aj jaroj kiel kopio de preĝejo en Rathfarnham. En 1950 la abatinoj estis forigitaj. En 1970 oni trakonstruis la internan parton. En 1989 ĉirkaŭaĵo de la preĝejo travivis mondan historion. orientgermanoj ariĝis. Ili tie loĝis helpe de Hungara Malta Helpservo. Fine Gyula Horn deklaris, ke la orientgermanoj rajtas forlasi Hungarion al limo de Aŭstrio. Tiu ago estis granda puŝo por la germana unuiĝo.

## Konstruaĵo 
La preĝejo kune kun la aliĝa abatejo situas en tre granda ĝardeno. La preĝejo mem havas 4 navojn. Super la ĉefenirejo estas videbla reliefo pri Jesuo. Interne la ĉefaltara bildo estas mozaiko - la plej granda en Mez-Eŭropo - fare de Imre Zsellér. Ĝi prezentas la Sanktan Familion inter anĝeloj. Interne la muroj estas kovritaj per marmoroj. Ankaŭ skulptaĵoj pri Sankta Antonio el Padovo kaj apostolo Judaso Tadeo estis faritaj el marmoro. En la ĉefnavo troviĝas 4 altaraj bildoj ĉiuj pri Sankta Familio (naskiĝo de Jesuo, rifuĝo al Egipto, Sankta Jozefo kun Jesuo, morto de Sankta Jozefo).

En la dekstra navo la hungaraj sanktuloj estas videblaj (Sankta Margareta de Hungario, Gizela de Bavario, Elizabeto de Hungario, Emeriko de Hungario). Super la koruso estas fenestrorozo, kiu prezentas Sanktan Cecilian.

Kermesoj okazas en la sekva dimanĉo post Kristnasko, krome ankaŭ en la 17-an de majo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare

Dosiero:A Zugligeti Szent Család plébániatemplom belső tere a karzatról.JPG|Interno de la preĝejo
|La galerio kun la orgeno
|La ĉefaltara bildo

Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Familio
Buda
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Budapeŝto
Kategorio:Jesukongregaciaj preĝejoj
Käfernburg (Arnstadt)

La **Käfernburg** (malfrua nomo: *Kevernburg*) estis burgo sur la 383 m alta monteto *Schloßberg* supre de Angelhausen kaj Oberndorf, en Arnstadt, Germanujo.

## Historio 
eta|Elaera foto: malfone bone videblas la impona burgomonto
La Kevern-burgo konstruitis verŝajne ĉ. 1000 kaj servis unue kiel protektilo de komerca vojo, kiu kondukis laŭlonge la rivero Ohra tra la trapasejo de Oberhof.

La unua dokumenta mencio estis la 8-an de novembro 1141 kun atestado de grafo Sizzo la 3-a.

Pro garantidonoj kaj heredaj dividoj la posedantoj ofte ŝanĝis. Dum ĝia kulmina periodo la burgo estis ĉefsidejo kaj de la grafoj de Kevernburg kaj de ilia graflando.

En 1365 la dinastio estingiĝis. La bieno estis vendita la 29-an de majo 1387 al la landgrafo Balthasar von Thüringen. Li garantidonis la kastelon en la 15-a de julio 1394 al sia pli juna frato Wilhelm. Post la estingiĝo de la landgrafa klano en 1446 la teritorio ekhavis novajn proprietulojn, nome la dinastion de la grafoj de Schwarzburg, parencaj al la Kevernburg-anoj.

Post la Reformacio la burgo servis kiel oficejo al diversaj administradanoj. Dum la Tridekjara milito ĝi ekkaduĝis. Ŝtonojn, brikojn, tegolojn, lignaĵojn uzis la loĝantoj de la najbaraj vilaĝoj por konstrui domojn kaj stratojn. Materialeroj ankaŭ servis por alikonstrui la Kastelon Neideck

Hodiaŭ nenio restis krom valaĵo apenaŭ videbla pro densa kaj dorna arbustaĵo. Nekredeble sed vere: bedaŭrinde nek bildo aŭtentika de la burgo ekzistas.

## Posedantoj de la burgo 
En kronologia sinsekvo:
* Abatejo Hersfeld kun la voktoj kevernburgaj
* La grafoj de Kevernburg
* Heinrich von Hohnstein kaj Otto von Orlamünde
* La landgrafoj de Turingio
* Grafoj de Schwarzburg
* Grafoj de Gleichen von Gleichen
* Princo-elektisto Johann Friedrich la 1-a

## Subnotoj 
## Literaturo 
* Ludwig Friedrich Hesse: *Geschichte des Schlosses Kevernburg.* En: *Neue Zeitschrift für die Geschichte der Germanischen Völker*, Vol. 1, Kajero 1, 1832, p. 27 sekv.
* Ludwig Friedrich Hesse: *Geschichte der Kevernburg bei Arnstadt im Fürstenthume Schwarzburg-Sondershausen.* En: *Thüringen und der Harz*, volumo 5, 1841
* Hans Krumbholz: *Burgen, Schlösser, Parks und Gärten*, Berlin/Leipzig 1984
* Hansjürgen Müllerott: "Die Käfernburg über Oberndorf vorm Thüringer Wald", en: Thüringer Landesmuseum Heidecksburg (eld.): *Thüringen im Mittelalter. Die Schwarzburger. Beiträge zur schwarzburgischen Kunst und Kulturgeschichte*, volumo 3, Rudolstadt 1995, ISBN 3-910013-16-3, p. 269–272.
* Thomas Bienert: *Burgstelle Käfernburg – Mittelalterliche Burgen in Thüringen*, Wartberg Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, ISBN 3-86134-631-1, p. 120.
* Michael Köhler: *Käfernburg – Thüringer Burgen und befestigte vor- und frühgeschichtliche Wohnplätze*, Jenzig-Verlag, Jena 2001, ISBN 3-910141-43-9, p. 150.
* Werner Mägdefrau kaj aliaj (eld.): *Thüringer Burgen und Wehranlagen im Mittelalter*, Verlag Rockstuhl, Bad Langensalza 2001, ISBN 3-934748-43-0, p. 64.

Kategorio:Konstruaĵoj en Arnstadt
Arnstadt
9054 Hippocastanum

'*9054 *Hippocastanum''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio)

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la arba familio *Hippocastanaceae*, kiu entenas du genrojn kaj 15 speciojn, el kiuj la Hipokastano (*Aesculus Hippocastanum*), konatata pro ĝiaj krem-flavaj floroj en grandaj konusaj staraj grapolaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Clérac

**Clérac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 932 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
eta|maldekstra|Argila fabriko en Clérac
Clérac situas en la sudo de Charente-Maritime,  nordoriente de Bordeaux.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Batalo de Talas

La **batalo de Talas** (arabe: **معركة نهر طلاس**, ĉine: **怛羅斯會戰**) estis batalo inter la abasidaj araboj kaj la ĉinoj de la dinastio Tang en la somero de 751 ĉe la rivero Talas.

Ĝi estis grava, ĉar per la ĉina venko la araboj obtenis iujn spertulojn, kiuj komencos produkti paperon (kaj iom da silko) en la okcidenta civilizo.

Kategorio:Historio de Ĉinio
Kategorio:Historio de Kirgizio
Kategorio:Araba historio
Kategorio:Bataloj en la 8-a jarcento
Kategorio:751
John Godson

[eta|John Godson, parlamentano favora por [Esperanto]]
**John Abraham Godson**, antaŭe **Godson Chikama Onyekwere** (naskiĝis la  en Umuahia en Niĝerio) – Pola politikisto, universitata instruisto, pastoro evangelia kaj municipano niĝeri-devena. De la jaro 2010 parlamentano de Pola Sejmo dum la 6- kaj 7-a oficperiodo, vicprezidanto de partio La Pollando Ensemble ĝis la 26a de junio 2014 kiam li rezignis de la funkcio en La Pollando Ensemble. 27an de junio 2014 li estis forĵetita de la partio. De februaro 2015 li estas membro de parlamenta klubo de Pola Popola Partio. En la parlamentaj balotoj 2015 li sensukcese kandidatis de Pola Popola Partio al Pola Sejmo en la balot-regiono Sieradz. Li estas favora por Esperanto.

## Biografio 
Devenas el niĝeria popolo Ibo. En la jaro 1993 translokiĝis al Pollando, en 2001 akiris la polan civitanecon.

Li finis la Agrikulturan Fakultaton en Abia Universitato en Niĝerio. Li en Pollando ankaŭ finis Fakultaton de Internaciaj Rilatoj en Altlernejo pri Internaciaj Studoj en Lodzo kaj li doktoriĝis en Varsovia Universitato en la Fakultato pri Politologio kaj Ĵurnalistiko kaj krome li doktoriĝis en la Universitato de Lodzo en la Mastrumada Fakultato. Li finis ankaŭ la postdiplomajn studojn en Clark University (MSPC) kaj en la Socia Akademio de Sciencoj en Lodzo (MBA).

Li laboris kiel superranga lekciisto en la Politekniko en Szczecin (1993–1997) ankaŭ en la Universitato de Adam Mickiewicz en Poznano (1997–1998).

## Esperanto 
border|maldekstra|40px
En septembro 2013 li transdonis al Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) la institucian skriban apogdeklaracion por Nacia Instituto de Kultura Heredaĵo pri la enskribo de Esperanto sur la Landan Liston de Nemateria Kultura Heredaĵo.

## Notoj 
## Ligiloj 
* 

Kategorio:Niĝerianoj
Kategorio:Afrikdevenaj poloj
Kategorio:Polaj religiuloj
Kategorio:Polaj politikistoj
Naturrezervejo "Kabo Martjano"

**Naturrezervejo "Kabo Martjano"** (, , ) estas naturrezervejo, kiu troviĝas sur la samnoma kabo en la orienta parto de la Jalta municipo (Krimeo, Ukrainio). La rezervejo estis kreita la 20an de februaro 1973 kaj okupas 240 hektarojn (duono de la teritorio apartenas al la maro) (samtage estis fondita ankaŭ la Jalta mont-arbara naturrezervejo).

## Geografio kaj klimato 
La rezervejo okupas relative mallarĝan (ĝis 1,2&nbsp;km. larĝan kaj ĉ. 2&nbsp;km. longan) apudmaran ter-strion inter la loĝlokoj Nikito kaj *Danilovka* kaj ankaŭ la apudan maran areon. La suma areo de la rezervejo estas 2,4&nbsp;km², kio faras ĝin la plej malgranda naturrezervejo de Ukrainio. La maksimumaj altoj de la rezervejo atingas ĉ. 250 m. super la mar-nivelo.

La klimato de la rezervejo estas mediteranee tropika: la somero estas varmega kaj seka, la vintro estas milda kaj humida. La jaraveraĝa aertemperaturo estas +13,3-13,9°С, la averaĝa aertemperaturo de julio estas +25°С, de januaro — +4°С. Jaraveraĝa kvanto de precipitaĵoj estas 560&nbsp;mm.

## Flaŭro kaj faŭno 
La mara parto de la rezervejo estas loĝata de 129 specioj de grandaj algoj, 59 specioj de diatomeoj kaj 65 specioj de cianobakterioj; krome ĝi estas loĝata de pli ol 200 specioj de maraj animaloj (fiŝoj, moluskoj kaj krustacoj).

La ĉefa flaŭra valoraĵo de la rezervejo estas la relikva arbareto de greka junipero (*Juniperus excelsa*; la plimulto de la arboj aĝas ĉ. 100 jarojn, iuj specimenoj aĝas ĝis 500). Krom junipero aparte gravaj reprezentantoj de la rezerveja flaŭro estas orienta arbuto, atlasa pistacio, pika rusko. Entute la flaŭro de la rezervejo nombras ĉ. 540 plantospeciojn, inter kiuj 38 estas registritaj en la ruĝa libro de Ukrainio.

La faŭno de la rezervejo nombras ĉ. 1100 speciojn de animaloj (18 mamuloj, 150 birdoj, 7 reptilioj, 4 amfibioj, 70 fiŝoj, 91 moluskoj, ĉ. 700 specioj de insektoj k. a.). Al la plej raraj specioj apartenas du specioj de kolubredoj (*Dolichophis caspius*, *Zamenis situla*), andvedo *Pseudopus apodus* kaj aparta subspecio de geko *Mediodactylus kotschyi danilewskii* — tiuj specioj estas registritaj en la ruĝa libro de Ukrainio.

## Viziteblo 
Oficiale la eniro en la rezervejon estas malpermesita. Nikita botanika ĝardeno foje organizas unuopajn ekoturismajn ekskursojn tra la teritorio de la rezervejo, sed pro malfacilaj reliefaj kondiĉoj kaj manko de bonaj padoj ili ne estas popularaj. Malgraŭ tio la rezervejo (ĉefe ĝia marbordo) estas popularaj inter la lokaj loĝantoj por somera ripozo (ankaŭ por la nudisma).

## Piednotoj 
## Ligiloj 
* Informoj pri la rezervejo (kun kelkaj fotoj) 
* Informoj pri la rezervejo 

K
Kategorio:Jalto
Kategorio:Protektitaj areoj kreitaj en 1973
Nikita botanika ĝardeno

eta|dekstra|200px|Unu el la aleoj de la ĝardeno
eta|dekstra|200px|Monumento al Christian von Steven
eta|dekstra|200px|La rozejo de la ĝardeno
**Nikita botanika ĝardeno** estas unu el la plej grandaj botanikaj ĝardenoj de la mondo, ĝi troviĝas en Krimeo (Rusio) en la loĝloko Nikito apud Jalto.

## Historio 
La ĝardeno estis fondita en la jaro 1812 fare de akademiano Peter Simon Pallas kaj sciencisto-botanikisto Christian von Steven (sved-devena rusujano), kiu iĝis la unua direktoro de la ĝardeno. La unua celo de la ĝardeno estis kolektado kaj plimultigo de ĉiuj fruktaj kaj dekoraciaj eŭropaj plantoj por posta disvastigo de ili en Krimeo.

Jam en la jaro 1828 ĉe la ĝardeno estis organizita hortikultura lernejo; en la jaro 1869 — lernejo pri vinber-kultivado kaj vinfarado (kiu iĝis bazo por la vinproduktejo *Magaraĉ*).

La teritorio kaj graveco de la ĝardeno konstante kreskis. Dum la 20a jarcento la ĝardeno iĝis grava scienca centro. En la jaro 1962 la ĝardeno estis honorigita per Ordeno de Laborista Ruĝa Standardo (de Sovetunio).

## Nuntempo 
Nuntempe la ĝardeno apartenas al la Ukrainia Akademio de Agrikulturaj Sciencoj. La ĝardeno krom la centran parkon (en Nikito) havas kelkajn filiojn (en Partenito, en stepa Krimeo ĉe la loĝloko Gvardejsko, ĉe la urbo Ĝankojo kaj en la Ĥersona provinco de Ukrainio; krome, al la ĝardeno rilatas ankaŭ la proksime situanta naturrezervejo "Kabo Martjano".

La areo de la centra parto estas 269 hektaroj; la suma areo de ĉiuj filioj estas ĉirkaŭ 2,5 mil hektaroj. La kolekto de la ĝardeno havas ĉirkaŭ 50 mil diversajn speciojn, rasojn kaj hibridojn. La ĉefaj sciencaj taskoj de la ĝardeno estas studado de metodoj por hejmigo kaj selektado de diversaj kultivataj plantoj, kompletigo de gena banko kaj studado de sovaĝa naturo de Krimeo.

La ĝardeno estas populara kaj amase vizitata turisma objekto. Oni aranĝas ekskursojn tra la Supra kaj Malsupra parkoj; aparte interesaj por la vizitantoj estas rozejo kaj kaktejo. Aŭtune en la ĝardeno okazas tradicia "Balo de krizantemoj".

La ĝardeno facile atingeblas buse el la centro de Jalto.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro (ruse, angle)
* Virtuala ekskurso (ruse)

Kategorio:Krimeo
Kategorio:Jalto
Kategorio:Vidindaĵoj de Krimeo
Kategorio:Aperis en 1812
9020 Eucryphia

'*9020 *Eucryphia'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio Roĵen, norde de Smoljan (Bulgario)

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la planta familio *Eucryphiaceae* el la ordo de la Rozaloj, kiu entenas kvin speciojn. *Eucryphia cordifolia'', (aŭ "ĉilia ulmo") povas atingi alton de 12 m.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
(9029) 1989 GM

**(9029) 1989 GM** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
9032 Tanakami

'*9032 *Tanakami'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Monto *Tanakami*, kiu etendiĝas super la gubernioj Ŝiga, Mie kaj Kioto. Tie oni trovis la plej grandan meteorŝtonon en Japanio. *Tanakami'' estas ankaŭ la nomo de la vilaĝo, kie naskiĝis la astronomo Issei Yamamoto, fondinto de la Orienta Astronomia Asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Isérables

**Isérables** estas komunumo en la distrikto Martigny en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 883 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Isérables situas en la franclingva Suba Valezo sur la monta deklivo ĉe la suda flanko de la Valo de Rodano. La komunumo konsistas el la vilaĝo Isérables kaj la setlejoj Bulle, Champroux, Cotayer, Grands Esserts, Les Boutses, Les Chenevieres, Les Crêtaux, Les Enteillires kaj Teisa.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 15,23 km², de kiuj 45,5% estas kovritaj de arbaro, 24,9% servas por agrikulturo kaj 3,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Isérables limas en nordoriento kaj oriento kaj sudoriento al Nendaz, kaj en sudokcidento kaj okcidento kaj nordokcidento al Riddes.

## Trafiko 
Isérables situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Ĝis la konstruo de la aertelfero en la jaro 1942 la komunumo estis atingeble nur pere de piedpadoj el la valo. En la jaro 1960 estis konstruita la veturebla vojo al Riddes kaj Nendaz. Pere de la aertelfero de Riddes al Isérables la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Isérables datiĝas el la jaro 1227 kiel *Aserablos*. Dum mezepoko Isérables estis senjorujo kun diversaj sinsekvaj posedantoj, inter kiuj la Senjoroj de Turn kaj la Senjoroj du Châtelard. En de 1490 ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Isérables estis parto de la episkopa tablohavaĵo. Eklezie Isérables en 1801 fariĝis memstara paroĥo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Isérables
9062 Ohnishi

'*9062 *Ohnishi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Michikazu Ohnishi'', kemian inĝenieron en fabriko kaj lektoron pri desegna geometrio. Li faris apartan studon pri fotografia metodo por fari panoramon per ordinara fotilo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
9063 Washi

'*9063 *Washi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Shinsyo Washi*, direktoron de la planetario de Sakaj. Li fondis la Observatorion Muroh en 1978 kaj estas ekzekucianta sekretario de la asocio de observantoj de kometoj "*Hoshi no Hiroba''".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Calorguen

**Calorguen** - prononco , jen france, bretone *Kerorgen* - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono *''. La teritorio havas komunan limon kun .

## Geografio 
Calorguen situas je 5&nbsp;km sude de Dinan. Ĝi konsistas el centro kaj 29 domaroj. Ĝi estas borderita oriente per la rivero Rance kaj ties kanalo en kiu du kluzoj estas sur ĝia teritorio.

## Heraldiko 
## Lokoj kaj monumentoj 
eta|maldekstra|Paroĥa preĝejo Saint-Hubert.
* Preĝejo Saint-Hubert (1584-1788-1838)
* Palaco de La Ferronnays, 16-a jarcento, ekstero tutjare videbla, klasita monumento historia

## Elstaruloj ligitaj al la komunumo 
* Bernard Hinault (n. en 1954), franca biciklisto kun la plej bela sukcesaro ĝis nun, estas nun agrikulturisto en Calorguen
* Charly Oleg, vere Charles Olejniczak (n. en 1931), franca pianisto kaj televida prezentisto de polaj familiaj radikoj

## Galerio 

Dosiero:Manoir ferronnays Calorguen 1.png|Palaco de La Ferronnays
Dosiero:Manoir ferronnays Calorguen 2.png|Palaco de La Ferronnays

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
### Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor

Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Kategorio:Komunumoj de Komunumaro de Dinan
Ernő Marosi

**Ernő MAROSI** [maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marosi Ernő** estis hungara arthistoriisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001). Lia frato estis Miklós Marosi (arkitekto).

Ernő Marosi http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19270 naskiĝis la  1940 en Miskolc, mortis la 9-an de julio 2021.

## Biografio 
Ernő Marosi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1958-1963, poste li ekinstruis samloke en la universitato. Li doktoriĝis en 1967 en Universitato Eötvös Loránd. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1977, li doktoriĝis en 1990 antaŭ la akademio. Li profesoriĝis en 1991 en la universitato. Li okupiĝas pri romaniko kaj gotiko. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn. Li ricevis 6 premiojn inter 1991-2009.

## Verkaro (elekto) 
* *A középkori művészet világa* (Mondo de la mezepoka arto), (1969)
* *Magyar falusi templomok* (Hungaraj vilaĝaj preĝejoj), (1975)
* *Die Anfänge der Gotik in Ungarn* (1984)
* *A középkor művészete I–II.* (Arto de la mezepoko 1-2), (1996–1997)
* *A gótika Magyarországon* (La gotiko en Hungario), (2008)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* http://www.colbud.hu/mult_ant/Getty-Participants/ErnoMarosi.htm  

Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Itinero de la Industrikulturo – Ercfervojo kaj Emscher-Marĉejo

kaj mapo, jen ĉe ercfervoja ponto 6 ]]
**Erzbahn Emscherbruch** (eo: **Ercfervojo Emscher-Marĉejo**) estas la nomo de la tema itinero 8 de la itinero de la Industrikulturo.

La itinero konsistas el du partoj, kiuj ekde 2009 estas interligita per la *Grimberger Sichel*, kurbigita ponto trans la Rejn-Herne-Kanalo:
* la iama fabrika kaj mineja  fervojo *Erzbahn* (**eo**: ercvervojo) inter la iama ŝtalprodukta firmao *Bochumer Verein* (nun Okcidenta Parko kaj Jarcentohalo) kaj la Haveno Grimberg ĉe la Rejn-Herne-Kanalo en Gelsenkirchen-Bismarck ĉe la limo al Wanne-Eickel. La originala fervojo estas proksimume naŭ kilometrojn longa. 
* la Emscher-Marĉejo norde de la Rejn-Herne-Kanalo kun stacioj ĉe la kanalo kaj la ŝutmontoj Hoheward kaj Hoppenbruch.
## Literaturo 
* Reinhold Budde, Michael Clarke, Ulrich Heckmann, Christiane Syré: *Erzbahn-Emscherbruch*. (Themenroute 8 der "Route der Industriekultur"). Regiona Ligo Ruhr, Essen. 2005, 104 pj. (broŝuro) ISBN 3-932165-43-8.
* Arkona Smith: *Lockbuch Ruhrgebiet – Emscherbruch und Erzbahn mit dem Rad und gedanklich 1000 Meter unter Tage*, Shaker-Media, Akeno 2009, ISBN 978-3868582154.
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Kategorio:Rejn-Herne-Kanalo
Kategorio:Bochum
Kategorio:Herne
Kategorio:Gelsenkirchen
Kategorio:Distrikto Recklinghausen
Sándor Marosi

**Sándor Marosi** [ŝAndor maroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Marosi Sándor** estis hungara geografo, ekologo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2001)

Sándor Marosi http://www.matud.iif.hu/09okt/17.htm naskiĝis la  1929 en Soltvadkert. Li mortis la  2009 en Szeged.

## Biografio 
Sándor Marosi frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1947-1951. Post la diplomo li eklaboris en akademia geografia instituto, kie baldaŭe li havis altajn postenojn. En 1952 li fondis fakrevuon *Földrajzi Értesítő*, kiun li redaktis dum jardekoj. En la sama jaro li edziĝis baldaŭe havanta filon. Li doktoriĝis en 1980 antaŭ la akademio. En 1989 en ELTE li ricevis la rangon "titulara profesoro". En 2002 li pensiuliĝis. Li ricevis 2 premiojn kaj medalon.

## Verkaro (elekto) 
**Budapest természeti földrajza* (1959) - kunaŭtoro
**Applied Geography in Hungary* (1964) - kunaŭtoro
**Belső-Somogy kialakulása és felszínalaktana* (1970)
**Tájkutatási irányzatok, tájértékelés, tájtipológiai eredmények különböző nagyságú és adottságú hazai típusterületeken* (1980)
**Magyarország Nemzeti Atlasza* (Nacia atlaso de Hungario), (1989) - kunaŭtoro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
 
Kategorio:Hungaraj geografoj
Kategorio:Hungaraj ekologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Lajos Markusovszky

**Lajos Markusovszky** [lajoŝ markuŝovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Markusovszky Lajos** estis hungara kuracisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1863).
eta|Lajos Markusovszky
eta|Memortabulo pri Lajos Markusovszky
eta|Memorejo pri Lajos Markusovszky
Lajos Markusovszky http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/m/m15266.htm naskiĝis la  1815 en Hungara reĝlando en Csorba (nuntempa Štrba en Slovakio). Li mortis la  1893 en Habsburga Imperio en Abbazia (nuntempa Opatija en Kroatio).

## Biografio 
Lajos Markusovszky frekventis universitaton en Pest (urbo). En 1843 li estis helpanto de János Balassa. En la sekva jaro li ricevis diplomon, poste 2 jarojn li plulernis en Vieno helpe de stipendio. Li konatiĝis en Vieno kun Ignaz Semmelweis. Hejmenveninta li instruis kaj laboris kun János Balassa. En 1848 li aliĝis al la revolucio kaj li aranĝis la armean kuracan servon. En la sekva jaro li iĝis militkaptito, En 1850 li hejmenvenis, sed li ne rajtis instrui en la universitato. En la sekva jaro ankaŭ Balassa hejmenrenvenis kaj ili apartenis al progresema rondo. En 1857 li fondis, poste redaktis dum 32 jaroj gazeton *Orvosi Hetilap,* kiu ankaŭ nun aperas. En 1867 Markusovszky ricevis ŝtatan postenon en la ministerio, tie li strebis ekzemple por Universitato Kolozsvár. En 1892 li pensiuliĝis.

## Verkaro (elekto) 
* *Az orvos, mint nevelő* (La kuracisto kiel edukisto), (1844)
* *Észrevételek az orvosi tudomány fejlődéséről az utolsó ötven év alatt* (1888)
* *Markusovszky Lajos válogatott munkái* (Kolektitaj verkoj de M. L.), (1905)

## Memorigiloj 
* skulptaĵo, hospitalo kaj strato en Szombathely
* memortabulo kaj strato en Štrba de 1965
* busto kaj placo en Budapeŝto de 1965
* busto apud medicina universitato en Budapeŝto de 1986
* reliefa memortabulo en Vasegerszeg de 1986
* memortabulo kaj memorejo en Opatija
* memormedalo kaj premio
* 2 kolegioj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero M kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
György Márkus

**György Márkus** [djordj mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Márkus György** estas hungara filozofo, profesoro, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1990).

György Márkus http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19268 naskiĝis la  1934 en Budapeŝto.

## Biografio 
György Márkus frekventis universitaton en Moskvo. Post la diplomo li instruis en Budapeŝto en ELTE inter 1957-1965, krome li havis postenon en filozofia akademia instituto. Li apartenis al adeptoj de György Lukács. En 1968 ankaŭ li protestis pro okupado de Ĉeĥoslovakio, tial li estis forigita el la unusola partio. En 1973 li estis forigita el la laborejo, tial li migris al Aŭstralio en 1977. Li daŭris la instruadon en Universitato de Sidnejo. Li ricevis hungarajn premiojn en 1966 kaj 2005.

## Verkaro (elekto) 
* *Logikai-filozófiai értekezés* tradukita de Ludwig Wittgenstein, 1963
* *Irányzatok a mai polgári filozófiában* (1972)
* *Diktatúra a szükségletek felett* (Diktaturo super la necesoj), (1983) kunaŭtoro
* *Kultúra és modernitás* (1992)
* *Culture, Science, Society: The Constitution of Cultural Modernity* (2011)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* http://philpapers.org/s/Gyorgy%20Markus 
 

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Feina rondo

eta|Feinaj rondoj en Marien-rivervalo en Namibio
eta|Feinaj rondoj en Marien-rivervalo en Namibio
eta|Sola feina rondo en Marien-rivervalo en Namibio
**Feina rondo** aŭ **feina cirklo** (angle *fairy circle*) estas natura fenomeno, kio estas observebla ĝis nun ĉefe en Namibio. Temas pri senvegetaĵaj, preskaŭ rondoformaj senkreskaĵ-ejoj, meze de herbejo, kiun ĉirkaŭas cirkloforme la forte kreskantaj herboj.

## Estiĝo 
La estiĝo de tiuj rondoj ne estis klarigitaj science longtempe. La 29-an de marto 2013, la magazino Science kune kun Gondwana Collection en Namibio aperigis plurpaĝan sciencan artikolon pri ties estiĝo. Laŭ tio „ la sablotermitoj *Psammotermes allocerus* forigas la sablogrundon de la unujaraj herboj, tiel la likantan pluvakvon ne absorbas la herbo, sed tiu kolektiĝas en la grundo. En areoj de averaĝa 100 mm da pluvo jare, en la sablogrundoj sub tiuj rondoj entenas daŭre pli ol 5 volumenprocenton da akvo – eĉ post jarlonga sekeco. Tiujn datojn ricevis la biologo Jürgens per dumjaraj mezuradoj en feinaj rondoj sur areo de la Namiba dezerto Lodge sude de Solitaire. La akvorezervado servas en la direjoj de la termitoj por relativa aero-humideco de 98 %, kiu necesas por travivo de la insektoj.“ Tion pruvis la germana biologia profesoro Norbert Jürgens en longtempa eksperimento.

## Vidu ankaŭ 
* sorĉistina ringo

Kategorio:Geografio de Namibio
9033 Kawane

'*9033 *Kawane'''* estas malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Makio Akiyama kaj Toshimasa Furuta elde la observatorio de Susono (apud Miŝima en gubernio Ŝizuoka, Japanio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Kaŭane (japane : 川根町, *Kawane-chō*) ĉirkaŭ 230&nbsp;km okcidente de Tokio, sur la okcidenta bordo de la rivero *Ohi*. La verda teo konata kiel "*Kawane-cha''" tie kreskas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Malkovrita de Makio Akiyama
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Subŝtatoj de Usono

La kvindek **subŝtatoj de Usono** kune konsistigas la federacion Usono. La individuaj landeroj kaj la usona federacia registaro dividas suverenecon inter si. Laŭ la Usona Konstitucio, la federacia registaro povas leĝofari nur pri aferoj specife donitaj de la Konstitucio (komparu pri Usona Kongreso). Ceteraj rajtoj propras de la individuaj subŝtatoj.

## Listo de subŝtatoj 
Jen la subŝtatoj, ĉiu kun sia usona poŝta mallongigo, Esperanta nomo, angla nomo, kaj ĉefurbo.

## Dependaj teritorioj de Usono 
Krom la subŝtatoj, multajn aliajn areojn posedas (aŭ asocias) Usono:
* **AS** Usona Samoo *American Samoa*
* **DC** (D.C.) Distrikto Kolumbia, kiu estas la bazo de la federacia registaro
* **GU** Gvamo *Guam*
* **MP** Nord-Marianoj
* **PR** Puerto-Riko *Puerto Rico*
* **VI** Usonaj Virgulininsuloj
* Golfeto Guantanamo (Usono havas "plenan jurisdikcion kaj regadon" laŭ senĉesa lu-kontrakto de Kubo, kiu tenas finan suverenecon.
* Usonaj malgrandaj insuloj
** Midvejinsulo
** Ĵarvisinsulo
** Jonstonatolo
** Vejkinsulo
** Palmiro
** Hoŭlando
** Bejkerinsulo
** Kingmanrifo
* Disputataj teritorioj
** Navasa insulo
** Insulo Serranilla
** Insulo Bajo nuevo

**Libere asociitaj ŝtatoj**
* Respubliko de la Marŝalaj insuloj
* Federaj Ŝtatoj de Mikronezio
* Respubliko de Palaŭ

## Vidu ankaŭ
* 51-a subŝtato de Usono
* Flagoj de Usono
* Guberniestro (Usono)
* Parlamento de usona ŝtato

Kategorio:Usono
!
Itinero de la Industrikulturo – Kanaloj kaj Ŝiptrafiko

eta|Altes Schiffshebewerk Henrichenburg
eta|Dortmunda haveno kun havenoficejo
eta|Transportkestega haveno en Dortmund
eta|Schulweg-Ponto en Hamm-Werries
eta|Pasejo de Fossa Eugeniana ĉe la maldekstra malsupra Rejno
eta|Muzeo de la Germana Enlanda Ŝiptrafiko en Duisburg-Ruhrort
**Kanaloj kaj Ŝiptrafiko** estas la nomo de la tema itinero 14 de la Itinero de la Industrikulturo.

La tema itinero entenas atestaĵoj de la historio de akvovoja transporto en la Ruhr-Regiono, kiujn oni povas viziti kaj sole kaj ankaŭ kadre de ekskurso per diversaj trafikiloj (aŭto, publikaj trafikiloj, biciklo). Ĝi kondukas al kanaloj, havenoj, kluzoj kaj ŝipliftoj same kiel al teme ligitaj muzeoj. La itineron instalis kaj prizorgas la Regiona Ligo Ruhr.

## Itinero 
* Ŝiplifto Henrichenburg
* Kluzoparko Waltrop
* Haveno Dortmundo
* Urbohaveno Lünen
* Preußen-Haveno
* Jaĥthaveno Rünthe
* Urbohaveno Hamm
* Kluzo Hamm
* Akvotransdonejo Hamm
* Kluzo Werries
* Schulweg-Ponteto
* Lippeschleuse Heessen *(nova ekde 2011)*
* Kanalponto Alte Fahrt
* „Schiefe Brücke“ kaj Stever-Ponto Olfen
* Kanalkruciĝo Datteln
* Kluzaro Datteln-Natrop
* Defora Mastrumejo de Akvoprovizo Datteln
* Muzeo Hermann Grochtmann
* Iama Lipokluzo Datteln
* Haveno Victor
* Kluzo Herne-Oriento
* Iama Kluzo Herne-Okcidento
* Urbohaveno Recklinghausen
* Kluzoparo Wanne-Eickel
* Haveno Wanne-Okcidento
* Haveno Grimberg kaj ercofervojo
* Haveno de Gelsenkirchen
* Kluzoparo Gelsenkirchen
* Urbohaveno Essen
* Haveno de Bottrop
* Kluzoparo Oberhausen
* Gahlener Kohlenweg
* Iama Lipohaveno Wesel
* Urba Rejnhaveno Wesel
* Kluzaro Friedrichsfeld
* Fossa Eugeniana
* Haveno Orsoy
* Nordhaveno Walsum
* Haveno Rheinpreußen
* Muzeo de la Germana Enlanda Ŝiptrafiko
* Steiger Schifferbörse
* Domensemblo Haniel
* Steiger Schwanentor
* Interna Haveno Duisburg
* Fabrikhaveno de Ŝtalfabriko Krupp Mannesmann
* Ruhr-Kluzo kaj Ruhr-Baraĵo
* Rejn-Ruhr-Haveno Mülheim
* Ruhr-Kluzo kaj Wasserbahnhof Mülheim
* Industriemuseum Zeche Nachtigall (sur la iama Minejo Nachtigall)

Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Kategorio:Enlanda ŝiptrafiko
Kategorio:Hamm
Kategorio:Rejn-Herne-Kanalo
Kategorio:Dortmund-Ems-Kanalo
Kategorio:Ruhr
Kategorio:Lippe
Preĝejo Sankta Nikolao (Arnstadt)

eta|Vido de oriento. 
La **Preĝejo Sankta Nikolao** estas la paroĥa kirko de Angelhausen-Oberndorf, urboparto de Arnstadt. Ĝi nombriĝas al la plej bone konservitaj romanikstilaj vilaĝaj preĝejoj de la regiono.

Inter la vidindaĵoj estas okoble dividita fenestro kaj la rondarkaj frisoj kun akanto-ornamaĵoj de elstara kvalito .

## Historio 
eta|La romanika fenestro, leĝere nomita *pelvokuka fenestro*. La konstrulaboroj komenciĝis la unuan duonon de la 12-a jc., kiam oni starigis romanikstilan halan kirkon kun ne tute ronda absido kaj transepto.

eta|Altarejo de la kirko.
En 1170/1180 faritis la unua alikonstruo de la preĝejo. Tiam oni konstruis super la transepto la turon. Krome oni anstataŭigis la absidon per la hodiaŭa ĥorejo kaj instalis arkadojn ĉe la flankaj muroj. Ankaŭ la frisoj kaj la kolora vitraĵo en la absido, kiu montras Sanktan Nikolaon, la patronon de la preĝejo, estas de 1170. Sekve ili estas unu el la plej malnovaj konservitaj survitraj pentraĵoj en Germanio; por tio oni metis ilin post 1900 en la kulturhistorian muzeon de Eisenach. Surloke videblas nur kopio.

eta|Mure kovritaj arkadoj ĉe la suda muro, supre barokaj fenestroj.
La tria konstrufazo estis en la unua triono de la 13-a jarcento. Tiam oni ŝanĝis la preĝejon en trinavan bazilikon kun transepto. Tiu alikonstruo faritis laŭ komisio de la grafoj de Schwarzburg-Kevernburg, kies rezidejo, la Käfern-burgo situis ne malproksime. La grafoj uzis la preĝejon kiel kastelan kirkon, kio klarigus ties dimension. En 1353 la papa kortego en Avignon donis dokumenton pri indulgenco al la komunumo de Oberndorf.

La finon de la 16-a jarcento sekvis la kvara konstrufazo kun ampleksaj reenkonstruoj. Oni malkonstruis en 1595 ne nur la kadukiĝintajn flankajn navojn sed ankaŭ la transepton kaj la okcidentan ejon. Tiam ankaŭ la arkadoj mure kovritis.

Post la dezertigoj pro la Tridekjara milito la diservo ricevis angulformajn barokstilajn fenestrojn. En 1978 oni forigis la flankajn galeriojn kaj la ambonan septon malantaŭ la gotikstila altaro.

## Esploroj en 1962: ĉu estinta misia kirko? 
Jam en 1931 la regiona historiisto Otto Stiehl havis teorion pri la aĝo de la preĝejo. Li supozis ke la radikoj povus esti jam en la misia tempo de Sankta Bonifaco. Dum reenkonstruo en 1962 okazo unika ebligis esplori la veran aĝon de la ejo per arkeologiaj elfosadoj fare de la Universitato de Jena. Rezulte estis trovitaj ceramikaĵeroj el la unua duono de la 12-a jarcento. Pluse malpruvis tro grandan aĝon la masiva planko el gipso ĉirkaŭ la altaro; la teorio de Stiehl devis esti forĵetita.

## Vidu ankaŭ 
Kirko Sankta Johano: la alia kirko en Angelhausen

## Literaturo 
* Matthias Werner (eld.): *Romanische Wege um Arnstadt und Gotha*. Verlag und Datenbank für Geisteswissenschaften, Weimar 2007, ISBN 978-3-89739-549-7.

## Subnotoj 
Nikolao
Arnstadt
arnstadt
9034 Oleyuria

'*9034 *Oleyuria'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝia nomo estis komponita elde la antaŭnomoj *Olga* kaj *Jurij* ; en honoro de la geedzoj kaj duetaj gepianistoj *Jurij Viktoroviĉ Ŝĉerbakov* kaj *Olga Konstantinovna Ŝĉerbakova'', gajnintoj en la konkursoj "Muzika Internacia Turneo" en Romo en 1992 kaj 1993.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
9156 Malanin

'*9156 *Malanin'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio (en tiama Sovetunio, nun en Aŭtonoma Respubliko Krimeo.)

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Ivan Ivanoviĉ Malanin* (cirile *Иван Иванович Маланин'', (1897–1969), talenta rusa akordionisto bone konata pro sia soloaj koncertoj tra Siberio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ĵuravljova
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
9040 Flacourtia

'*9040 *Flacourtia''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio de Haute-Provence en Saint-Michel l'Observatoire (Alpes-de-Haute-Provence, Francio)

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la planta familio *Flacourtiaceae*, kiu entenas preskaŭ 90 genrojn kaj 900 speciojn el kiuj *Flacourtia indica*. La sudorientazia genro *Hydnocarpus* produktas oleon uzatan por kuraci iujn haŭtmalsanojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991