open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Păuleni

**Păuleni** [pəulenj] (hungare: **Székelypálfalva** sekejpalfalva) estas komunumo en Rumanio nord-nordokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al Lupeni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 576 loĝantojn (hungaroj); en 1992 238 (hungaroj). 
## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1455. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely *). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Bisericani

**Bisericani** [biserikanj] ( aŭ **Szentlélek (Románia)**) estas vilaĝo en Valea Feernicului, en Rumanio, nordokcidente de Odorheiu Secuiesc. Administre ĝi apartenas al la komunumo Lupeni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 584 loĝantojn (hungaroj); en 1992 632 (hungaroj).

## Historio 
Ĝi estis unue menciita skribe en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (Udvarhely). Dénes Balázsi instruisto pri la hungara kaj rumana lingvoj establis en 1977 etnografian muzeon.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Bibliografio 
* *Székelyszentlélek 670 éve* (vilaĝmonografio). Red. Dénes Balázsi. Verkis: 1-a volumo: D-o P. Benedek Fidél; 2-a volumo: Balázsi Dénes

## Renomaj personoj 
* Dénes Balázsi instruisto,lokhistoriisto, etnografo
* Fidél P. Benedek (3-a de oktobro 1907 - 26-a de majo 1979, Sântimbru), franciskano, eklezia historiisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Harghita
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Tomar

eta|templana fortikaĵo
**Tomar** estas urbeto en Portugalio kun ĉirkaŭ 20.000 loĝantoj, je 100 km nordoriente de Lisbono. Ĝi estas konata pro la kristana klostro *Convento da Ordem de Cristo*, kiu iĝis en 1983 Monda kulturheredaĵo. Ĝi estis konstruita en la 12-a jc fare de la templanoj, kiuj uzis ĝin ĝis la 17-a jc.
eta|maldekstra|Kirko S. João Baptista

Tie troviĝas la plej malnova sinagogo de Portugalio.

## Vidu ankaŭ 
* Tomar (stacidomo)
* Carrascal-Delongo (stacidomo)
* Carvalhos de Figueiredo (stacidomo)
* Chão de Maçãs-Fátima (stacidomo)
* Curvaceiras (stacidomo)
* Paialvo (stacidomo)
* Santa Cita (stacidomo)
* Soudos - Vila Nova (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de Portugalio
Kategorio:Distrikto Santarém
Slochteren

Dosiero:Loudspeaker.svg**Slochteren** ()

(loĝantoj je la 1-a de januaro 2005: 14.933, fonto: CBS) estas antaŭa municipo en Midden-Groningen en la provinco Groningen Nederlando. La antaŭa municipo havis areon de 158,84 km² (de kiu 6,56 km² akvo). La Schildmeer nun estas la ununura granda lago en ĉi tiu municipo. Meerstad, nova loĝkvartalo ĉirkaŭ nova lago estos konstruota inter Slochteren kaj Groningen.

La antaŭa municipo estas konata pro ĝia gasproduktado. La gasveziko de Slochteren entenas 1032 miliardojn m³ da tergaso, tio estas du triono de la nederlanda gasrezervaĵo.
Pro la gasproduktado pluraj tertremoj okazis en la regiono, pro tio oni malpliigis la produktadon ekde 2014.
eta|maldekstra|Kirkoturo
eta|maldekstra|Fraeylemaburgo en Slochteren

La antaŭa municipo Slochteren havas *ŝoseranda (fakte kanalranda) domvicokonstruado* kiu pli-malpli sekvas sablodorson kiu estas restaĵo de la glaciepoko. Aliaj restaĵoj de tio oni trovas en la formo de glaĉerkavoj kaj silikargiladorso en Schildwolde. Sur ĉi-lasta loko estas konstruita la *Juffertoren* (Fraŭlinoturo), unika pro ĝia tutmasonita turpinto.

## Subdivido 
La antaŭa municipo Slochteren konsistis el la sekvaj vilaĝoj: Froombosch, Harkstede, Hellum, Kolham, Lageland, Luddeweer, Overschild, Scharmer, Schildwolde, Siddeburen, Slochteren, Steendam, Tjuchem, Woudbloem.

## Rearanĝo 
La provinco Groningen rearanĝis la municipojn ekde la 1-a de januaro 2018. Kune kun la municipoj Hoogezand-Sappemeer kaj Menterwolde ĝi nun nomiĝas Midden-Groningen. La provinco donis la regionon ĉirkaŭ Meerstad apud Harkstede al la nova municipo Groningen.

## Publika transporto 
La sekvaj buslinioj prizorgas la publikan transporton en la municipo Slochteren:
* linio 43: Siddeburen - Wagenborgen - Woldendorp - Delfzijl
* linio 44: Harkstede - Froombosch - Sappemeer - Hoogezand - Zuidlaren - Vries
* linio 49: Siddeburen - Zuidbroek - Veendam
* linio 78: Appingedam - Steendam - Siddeburen - Hellum - Schildwolde - Slochteren - Froombosch - Kolham - Scharmer - Harkstede - Groningen
* linio 178: Appingedam - Steendam - Siddeburen - Hellum - Slochteren - Froombosch - Kolham - (rapidservo) - Groningen; kelkaj veturoj ne tra Froombosch kaj Kolham
* kvartalbuso 96: Appingedam - Steendam - Tjuchem - Meedhuizen - Delfzijl
* kvartalbuso 98: Appingedam - Overschild - Ten Boer

## Eksteraj ligiloj 
* Komunuma retejo 
* Naturo kaj Pejzaĝo Duurswold (kun fotoj de la regiono)

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Groningo
Kategorio:Eksaj municipoj de Groningo
Slobodan Miloŝeviĉ

**Slobodan MILOŜEVIĈ** (naskita la  en Poĵarevac, Jugoslavio, mortinta la  en Hago) estis serba politikisto kaj militkrimulo. Miloŝevic estis ekde 1987 politika gvidanto de Serbio, post 1989 kiel prezidento. Dum lia regado rapidigis disfalon de Jugoslavio kaj antaŭhelpis komencon de militoj kontraŭ iamaj kunŝtatoj de Jugoslavio. Li estis ekde 1997 ĝis 2000 prezidanto de la Federacia Respubliko Jugoslavio.

Li devenis el montenegra familio kaj en aĝo de 18 jam aliĝis al la Asocio de Jugoslavaj Komunistoj. En 1964 li diplomiĝis pri juro en la Beograda Universitato kaj komencis komercan karieron. Li estis ĉefdirektoro de ŝtata energioindustria entrepreno "Tehnogaz", poste prezidanto de la Beograda Kuna Banko. En 1984 li iĝis gvidanto de la komunista organizo de Beogrado.

Li baldaŭ ekpopulariĝis – li rekte alparolis la popolon – kaj elpremis en 1987 Ivan Stambolić el la gvidpotenco. Li postulis retiron de aŭtonomeco de Vojvodino kaj Kosovo, dume apogis la ŝtatan ekonomian apogpolitikon.

En 1990 li forpenis grandan parton de aŭtonomeco de Kosovo kaj Vojvodino, kontraŭis la federacian ŝtatoformon proponitan de Kroatio kaj Slovenio. Lia politiko ekigis kontraŭserbajn movadojn dise en Jugoslavio. Inter 1992 kaj 1995 li apogis serbajn banditojn, krimulojn  kontraŭ la novaj sendependaj ŝtatoj de iama Jugoslavio. Novembre de 1995 li estis altrudita je paco. Pro la similaj konfliktoj kun la albanoj en 1998, la internacia komunumo gvide de Usono ekbombardis Serbion en 1999 kaj altrudis denove al paco.

La jugoslava registaro arestis lin – pro internacia premo – kaj en 2001 transdonis lin al la Internacia Krima Kortumo (IKK) en Hago. Li mortis tie, en prizono (2006) sen fina decido, prijuĝo de sia agado.

Kategorio:Serbaj politikistoj
Kategorio:Serbaj ateistoj
Kategorio:Serbaj komunistoj
Kategorio:Homoj de la Bosnia milito
Miloŝeviĉ, Slobodan
Kategorio:Prezidantoj de Serbio
Kategorio:Serbaj militkrimuloj
Chileni

**Chileni** [kilenj] (hungare **Kilyénfalva**, kije:nfalva) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Gheorgheni. Ĝi apartenas administre al Suseni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 886 loĝantojn (hungaroj); en 1992 860. Ĝi estis unue menciita skribe en 1576. 
## Historio
Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Csík vármegye*).  En 1907 Béla Bartók kolektis tie 11 popolmelodiojn. 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
*Márton Albert Homonnai (*8-a de julio 1948): arkitekto, amatora aktoro.
*László Czirják (*26-a de novembro 1944): muzikisto (hobojisto).
*Dénes György (* 9-a de januaro 1887 - Cluj-Napoca, 8-a de aŭgusto 1983): redaktoro, deklamisto.
*Ferenc Fodor (* 16-a de septembro 1926): kuracisto, universitata profesoro.
*Antal Jakab (* Kilyénfalva, 13-a de marto 1909 – Alba Iulia, 5-a de majo 1993): katolika episkopo.
*József Máthé (* 23-a de marto 1937): altlerneja instruisto, literaturhistoriisto.
*Antal Péter (* Kilyénfalva la 2-an de junio 1880 - Alba Iulia la 17-an de oktobro 1964): eklezia verkisto.

## Bibliografio 
* Garda Dezső:* A falutörvénytől a közbirtokosságig*: Gyergyóújfalu monográfiája. Státus kiadó, Csíkszereda, 1998.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Harghita
Amiotrofa lateralsklerozo

La **amiotrof(i)a lateralsklerozo** aŭ **amiotrofia latersklerozo**, mallongigite **ALS**, alinome **Lou-Gehrig-malsano** aŭ **Charcot-malsano**, estas degenera nervosistema malofta malsano kun nekonata origino. La malsano aperas ĝenerale post aĝo de 40 jaroj, ĝi estas pli ofta ĉe viroj ol ĉe virinoj. Malsanas proksimume po 1–5 por 100,000 homoj. La malsanuloj mortas ĝenerale ene de 2–5 jaroj.

La ALS damaĝas al motoneŭronoj, tiuj nervoĉeloj, kiuj reguligas la muskolmovojn. La muskoloj kun damaĝitaj nervoĉeloj iĝas malfortaj, ili atrofiiĝas.

La malsano komenciĝas kaŝe, fruaj simptomoj estas la malfortiĝo, atrofiiĝo de la manmuskoloj. La muskolmalfortiĝo kaj la atrofio disvastiĝas tra la manoj al la ŝultro. La kruroj iĝas malfortaj kaj spasmemaj, okazas - preskaŭ ĉiam - rapida (para)mioklonio (rapidaj muskolspasmoj). La malforteco kaj la spasmeco povas antaŭsigni la atrofion je monatoj. La morton kaŭzas plej ofte la atrofiiĝo de la spirmuskoloj.

Oni nomas spina muskola atrofio tiun tipon de ALS, kiu kaŭzas la formorton de la spinaj nervoĉeloj (*Spinalis muscularis atrophia*). La simptomoj estas similaj al la supre skizitaj, sed diferenco estas, ke la suba korpomembro malfortiĝas, atrofiiĝas anstataŭ spasmeco. La malsanuloj de tiu ĉi tipo vivas pli longe ol tiuj de la klasika ALS.

La progresa mejlbulba paralizo kaŭzas la degeneradon de la cerbonervoj kaj nervoĉeloj de mezencefalo kaj tiel malfacilojn en maĉado, parolo, gluto. Ofte atrofiiĝas la lango. La malsanulo mortas ene de 1–3 jaroj.

Pluraj sciencaj studoj (vidu "Scientific articles" en http://www.antipesticide.net) trovis statistikajn korelaciojn inter ALS kaj iuj agrikulturaj pesticidoj.

## Famaj ALS-malsanuloj 
Tutmonde plejfama viktimo de amiotrofa lateralsklerozo estas angla fizikisto Stephen Hawking. Lia longa postvivo kun la malsano - kvankam li jam suferis pli ol 40 jarojn - verŝajne estas ekstrema escepto. La juda filozofo Franz Rosenzweig mortis aĝe nur 42 jaroj je ALS. La ĉina registo Mao Zedong onidire malsanis je ĝi. La arkeologo konata per siaj reserĉadoj pri Ötzi, Konrad Spindler, kaj ankaŭ la itala politikisto Luca Coscioni mortis kaŭze de ALS. En Usono, la malsano estas komune konata kiel la Malsano de Lou Gehrig, kiu estis fama basbalisto mortinta pro la malsano. La usona animaciisto kaj marbiologo Stephen Hillenburg, kiu faris la kartunon Sponga Bobo, suferis kaj mortis je 2018 per ĝi.

Kategorio:Neŭrodegeneraj malsanoj
Kategorio:Proteinopatio
Kategorio:Maloftaj malsanoj
Hoth

**Hoth** estas fikcia planedo situas apud 50.250 lumjaroj de la Tero, kun unu Suno kaj tri lunoj kaj kun glaciiĝinta akvo. Ĝi aperas en la 5-a parto de *Stelaj militoj*, scienc-fikcia filmo. Ĉi tiuj scenoj de la filmo estis reĝisoritaj en Finse, Norvegio.

La nomo venas de Hermann Hoth germana generalo, partoprenanto de Batalo de Stalingrad.

Shane Igoe, usona verkisto lanĉis meze de marto 2006 surretan peticion, en kiu li proponas, ke la Vintraj Olimpikoj 2014 okazu sur fikcia planedo Hoth. Dum kelkaj tagoj kolektiĝis pli ol mil subskriboj.

## Eksteraj ligiloj 
* Hoth/angle

Kategorio:Planedoj de Star Wars

----
Agostinho Neto

**António Agostinho NETO** (naskiĝis la  en Icolo e Bengo, Angolo; mortis la  en Moskvo, Sovetio) estis de 1975 ĝis 1979 prezidanto de Angolo, poeto kaj naciisma gvidanto.

Li famiĝis en la 1940aj jaroj kiel grava membro de movado, kiu celis revivigi la tradician kulturon de Angolo, tiama kolonio de Portugalio. Li studis Medicinon en Koimbro, Portugalio. Post lia reveno la koloniaj aŭtoritatoj arestis lin pro opozicieca agado. Li sukcesis fuĝi al Maroko. De tie li gvidis la reziston kontraŭ la portugala rego en Angolo.

Li estis unu el unuaj membro de Movado Popola por Liberiĝo de Angolo (MPLA) kaj fariĝis prezidento post la sendependiĝo la . Lia registaro intime ligis Angolon al Sovetio kaj aliaj komunismaj landoj. Lia posteulo kiel prezidento de Angolo kaj estro de MPLA estas José Eduardo dos Santos.

## En Esperanto aperis 
* *Brulo kaj ritmo,* poemoj tradukitaj de Lutumba TIMA. Zagrebo: Internacia Kultura Servo, 1987. 116 paĝoj. ISBN 90-70074-34-6.
* iu(j) poemo(j), tradukita(j) de Boriŝa Miliĉeviĉ, en *Literatura Foiro* 219 (2006).

## Vidu ankaŭ 
* Universitato Agostinho Neto

Kategorio:Prezidantoj de Angolo
Kategorio:Angolaj politikistoj
Kategorio:Angolaj poetoj
Kultura antropologio

**Kultura antropologio** (aŭ **socia antropologio**, aŭ **socikultura antropologio**) estas la scienca studo pri kulturaj samoj kaj malsamoj, pri origino, historio, evoluo kaj disvolviĝo de kulturoj kaj ĝiaj strukturoj kaj funkciadoj.

Tiu branĉo de antropologio naskiĝis post la navigadoj de eŭropanoj al aliaj kontinentoj, pro la neceso kompreni kulturan malsamecon. Tiam, kultura antropologio servis al eŭropaj ŝtatoj dezirantaj kolonii aliajn popolojn. Komence, kultura antropologio studis nur kulturojn de senskribaj popoloj, sed lastatempe al ĝi ankaŭ interesas kulturoj de industriaj socioj.

En kultura antropologio kaj kultura geografio, kultura disvastigo, kiel konceptigis ĝin Leo Frobenius en sia verko de 1897/98 nome *Der westafrikanische Kulturkreis*, estas la etendo de kulturaj aferoj — kiaj ideoj, stiloj, religioj, teknologioj, lingvoj ktp.— inter individuoj, ĉu ene de unu kulturo aŭ el unu kulturo al alia.

## Historio de kultura antropologio 
### Komencoj en la 19-a jarcento 
Kultura antropologio komenciĝis fine de la 19-a jarcento por distingi inter ”primitivaj” kaj “civilizitaj” kulturoj. En la kolonia epoko, pli da eŭropanoj venis en kontakton kun neeŭropaj, “primitivaj” homoj kaj iliaj kulturoj. La unuaj antropologoj interesiĝis precipe pri la diferencoj inter socioj kun progresintaj teknologioj kaj socioj kun simplaj rimedoj.

### Evoluismo 
Ĉe la fino de la 19-a jarcento, evoluismo estis la ĉefa paradigmo en la kultura antropologio. Socioj kaj kulturoj estis klasifikitaj kaj grupigitaj en malsamajn stadiojn aŭ fazojn. Laŭ la teorio de evoluismo, ĉiuj homaj grupoj trapasas la samajn stadiojn de evoluo en linia maniero. Okcidenta socio kaj kulturo estis la celo, ĉar ĝi estis vidita kiel kompleksa kaj racia.

### Tendencoj en la 20-a jarcento 
Komence de la 20-a jarcento, la paradigma en kultura antropologio ŝanĝiĝis. Multaj antropologoj komencis ŝanĝi sian vidpunkton. La diferencoj inter kulturoj nun estis rigarditaj tra la cirkonstancoj en kiuj ĉiu grupo vivis. Evoluoj en malsamaj kulturoj nun estis klarigitaj per faktoroj kiel ekzemple kontaktoj kun aliaj grupoj kaj la medio. Tio nomiĝas relativismo. Ĉiu kulturo havas sian propran evoluon bazitan sur historio kaj eksteraj influoj. Tio kontrastas al evoluismo, kiu kredis, ke malsamaj kulturoj estis en malsamaj stadioj de la sama evoluo.

### Hodiaŭ / la postmoderna turno 
Ekde la malfruaj deknaŭ okdekaj kaj naŭdekaj jaroj de la dudeka jarcento, antropologio ankaŭ okupiĝis pri kiel antropologio kreas scion. Tial antropologio iĝis pli memkritika. Krome, feminisma teorio iĝis grava en antropologio. Tiel, etnografioj iĝis pli reflektaj kaj enkalkulis la vidpunkton de la aŭtoro, kiel la kultura, seksa kaj rasa pozicio. Nuntempe, antropologio esploras ne nur neeŭropajn kulturojn, sed ankaŭ aliajn temojn kiel tutmondiĝon, medicinon, virtualajn komunumojn kaj industriigitajn sociojn.
----

## Kulturaj antropologoj 
* Elman Service

## Vidu ankaŭ 
* Kultura evoluo
* Etnografio

Kategorio:Kultura antropologio
Stjepan Radić

[eta|dekstra|Stjepan kaj lia nevo [Pavle Radić]]

**Stjepan Radić** (n. la 11-an de julio 1871 en Trebarjevo, Kroatio, Aŭstra-Hungara Monarĥio – m. la 8-an de aŭgusto 1928 en Zagrebo, Serba–Kroata-Slovena Reĝlando) estis kroata kamparana gvidanto, apoganto de la kroata memregado (ene de la federacia Jugoslavio).

## Vivo 
Radić kaj lia frato Ante fondis en 1904 la Kroatan Kamparanan Partion. Radić laboris ekde marto 1918 kun la zagreba Nacia Konsilio por establo de jugoslava unio. Li volis union, en kiu serboj kaj kroatoj havu la samajn rajtojn. Pro la miakrodo kun la belgrada reĝimo oni enprizonigis lin en 1919. Li liberiĝis en 1920 kaj iĝis opoziciulo. En julio 1923 li serĉis eksterlande apogon por establo de kroata respubliko, gvidata de la kamparana partio. Post kiam li seniluziiĝinte revenis – en aŭgusto 1924 – al Zagrebo, li denove estis enprizonigita. Li denove liberiĝis en julio 1925. Post kiam li akceptis la centrisman konstitucion de 1921, li partoprenis eĉ en 1925 en la registaro, sed en 1927 iĝis denove opoziciulo. Tiam li – je surprizo – interkonsentis kun gvidanto de la serba Demokrata Partio, Svetozar Pribiĉeviĉ, kaj ili komune postulis transformadon de Jugoslavio al federacia ŝtato. La 20-an de junio 1928, oni pripafis lin en la beograda parlamento kaj li morte vundiĝis.

## Esperanto 
Radic estis favora akcelanto de Esperanto-movado. Laŭ lia nekrologo en Aŭstria Esperantisto mem kutimis diri: „Mi ne estas amiko al Esperanto, sed esperantisto mem.“

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* biografio, una parto 
* biografio, dua parto 
* Pri la politika rolo de li inter serboj kaj kroatoj. Ĉe *Neue Freie Presse*, 8.7.1928

Kategorio:Kroataj politikistoj
Kategorio:Kroatio
Valea Strâmbă

**Valea Strâmbă** [valja strımbə] (hungare: **Tekerőpatak** tekeropatak) estas vilaĝo en Rumanio sude de Gheorgheni. Ĝi apartenas al Suseni.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2 650 loĝantojn (hungaroj); en 1992 1 457. 
## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Csík*). En 1907 Béla Bartók kolektis tie 34 popolmelodiojn.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Zsolt Antal: skikuranto
*Éva Bálint: aktorino
*Antal János Vitéz (n. 2-a de novembro 1924): aŭtobiografiisto, memuaristo pri sia militkaptiteco.
*Aladár Farkas (n. 25-a de januaro 1948) instruisto, lokhistoriisto.
*György Fórika (*24-a de aprilo 1933): kuracisto, universitata asistanto.
*Márton Kolozsi (1932 - Miercurea Ciuc, 1983): ĵurnalisto.
*Pál Pálfalvi: botanikisto

## Bibliografio 
* Garda Dezső:* A falutörvénytől a közbirtokosságig*: Gyergyóújfalu monográfiája. Státus Kiadó, Csíkszereda, 1998.
*Farkas Aladár-Dr. Janitsek Jenő: *Tekerőpatak története és névanyaga* (La historio kaj toponomio de la vilaĝo), 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Harghita
Hans Küng

eta|eta|dekstra|250px|Hans Küng (plej dekstre) kun Boris Palmer kaj Helmut Schmidt
**Hans KÜNG** (naskita la 19-an de marto 1928 en Sursee, kantono Lucerno, Svislando; mortinta la 6-an de aprilo 2021 en Tübingen) estis katolika teologo kaj verkisto.

## Vivo kaj verko 
De 1948 ĝis 1957 li studis filozofion kaj teologion en Romo, kie li doktoriĝis.

Hans Küng estis profesoro pri katolika teologio en Tübingen. En sia libro "Ĉu neeraripova?" ("Unfehlbar?") de 1970 li pridubis la neeraripovon de la papo. Rezulte de tiu ĉi libro la Germana Episkoparo anoncis la 18-an de decembro 1979, ke lia eklezia instrurajto estos forprenata. Malgraŭ la perdo de la instrurajto li restis profesoro en la Universitato de Tübingen, kie li gvidis la Instituton pri Ekumenaj Esploroj, ĝis kiam en 1996 li emeritiĝis. Li daŭre estis romkatolika pastro.

Ĉirkaŭ la jaro 1990 li iniciatis la projekton Monda Etiko ("Weltethos"), kiu celas al paca kunlaboro inter ĉiuj religioj.

## Hans Küng kaj Esperanto 
En letero al Maire Mullarney de ĉirkaŭ 1985 li esprimis favoran sintenon al Esperanto, kaj en letero al Ulrich Matthias de 1997 li aldonis en germana lingvo la manskribitan frazon "Mi bedaŭrinde ne parolas Esperanton".

## Verkoj de Hans Küng 
Ciò che credo (Pri tio kion mi kredas), Rizzoli, Milano (Italio), 2010.
(Temas pri himno al la vivo de granda katolika teologo. Ĉiu ĉapitro estas aparta kanto de la ampleksa spektro de ekzisto, esprimita per lingvaĵo tiom simpla kaj flua kiom kristane sciencoplena kaj saĝoplena. La unua ĉapitro temas pri "la konfido en la vivo", nome konfido kiel fundamento de la spiritualeco de ĉiu homo. La inlelektula membiografio de la aŭtoro daŭras kun "ĝojo vivi", en kiu al la "gaja scienco" de Nietzsche (la ĝojo vivi sen Dio) anstataŭas la fidon kaj la esperon "vivi ĝisfunde", nome eniri, postmorte, la "Dian Lumon". Tiel, paŝon post paŝo, la teologo rakontas sian kredsperton per "la marŝo de la vivo", "la senco de la vivo" kaj aliaj ĉapitroj inter kiuj aparte: "la vivmodelo" kaj "vivkoncepto". En la "vivmodelo", apud la modeloj de aliaj religioj ((hindua, budhizma, konfucea, hebrea, islama, reliefigas sian personan modelon: Jesuo Kristo, "historia figuro de Jesuo de Nazareto, historia eksterordinara vivo, eksterordinara morto, eksterordinara mesaĝo, eksterordinara mia rela kompanulo". "La diversajn vivmodelojn - li aldonas - oni ne konfrontu por elekti la plej kontentigan, sed nur por scii kiun veron unu komunikas al la alia". Kaj Hans konkludas ke paco inter la popoloj eblas nur pere de etika komuna vivmodelo).

## Fonto 
http://de.wikipedia.org/wiki/Hans_K%C3%BCng

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.weltethos.org/index41.htm  
* http://www.weltethos.org/index40.htm  
* http://philosophy.zsu.edu.cn/info_Show.asp?ArticleID=336 
* Fondaĵo Monda Etiko

Kategorio:Svisaj romkatolikaj teologoj‎
Kategorio:Romkatolikaj disidentoj
Kategorio:Romkatolikaj aktivuloj
Kategorio:Sistematikaj teologoj
Kategorio:Kristanaj filozofoj
Kategorio:Kristanaj verkistoj
Kategorio:Interkonfesia dialogo
Kategorio:Svisaj filozofoj
Kategorio:Romkatolikaj pastroj en Svislando
Schildmeer

eta|400ra|Schildmeer
eta|400ra|Topografia mapo el 1934
La **Schildmeer** [sĥiltmer] estas lago, kiu situas en la provinco Groningen Nederlando.

Ĝia grandeco estas proksimume 300 ha, kaj ĝi apartenas plejparte al la komunumo Slochteren. La plejgranda parto de la bordoj de la lago estas naturparko. La akvosportant(in)o povas aktivi en Steendam.

Lago Schildmeer estas restaĵo de la iama, pli granda, lago *Woldjermeer*, kies nomo signifas "arbara lago" kaj indikas, ke iam en la regiono ekzistis konsiderinde da arboj. La nuna lago havas formon dubrakan, similan al tiu de majuskla "L".

La nomo signifas: per kano surkreskita lago.

## Eksteraj ligiloj 
*  Impreso pri la Schildmeer
*  Fotoj de la Schildmeer

Kategorio:Lagoj en Nederlando
Kategorio:Geografio de Groningo (provinco)
Orontes

**Orontes** (, ) estas rivero en la sudokcidenta parto de Azio, longa 571 km. Ĝi forkondukas akvojn de nordaj areoj de Levanto al la Mediteranea Maro. La rivero fontas en la meza parto de Libano, en Valo Bekaa, poste fluas al nordo tra la paralelaj Lebanono kaj Anti-Lebanono kaj atingas tie Sirion. Oni konstruis baraĵon; tiel estiĝis la Hims-akvorezervejo. Poste la rivero trafluas nordokcidente de Hama la iam marĉan, nun produkteman, senmarĉan basenon al-Ghab kaj alfluas Turkion. En Turkio ĝi plufluas okcidente kaj ĉe Samandan enfluas la Mediteranean Maron. 

La rivero Orontes fluas plejparte en fendovalo, kiu estas fakte la komenca parto de la Orientafrika fendosistemo. 

La rivero ne estas ŝipebla, sed kiel akvuma fonto estas tre grava, precipe inter Hims kaj Hama kaj en al-Ghab. La riveregon Orontes alfluas la riveroj *Kura Su* kaj *Odi Medani*. 

La plej gravaj apudriveraj komunumoj estas Hims, Hama kaj Antakya (la antikva Antioĥio).

Kategorio:Riveroj en Azio
Kategorio:Riveroj en Libano
Kategorio:Riveroj en Sirio
Kategorio:Riveroj en Turkio
Ludwig Goppel

**Ludwig GOPPEL** (naskiĝis proksimume en 1901; mortis la ) estis germana esperantisto. En 1962 li estis distingita per honorbroŝo de GEA.

En la 1920aj jaroj li estis presejestro de Heroldo de Esperanto. Post la dua mondmilito li eldonis la gazetojn *Esperanto-Post* kaj *Germana Esperanto-Revuo.* Li tiam vivis en Regensburg.

La frato de Ludwig, Alfons Goppel, inter la jaroj 1962 kaj 1978 estis la ministro-prezidanto de Bavario.

## Tradukoj
Li tradukis:
* Walther Kloepffer: *Vagabondo kaj Sinjorino. (Der Vagabund und die Dame.)* Kolonjo: Heroldo de Esperanto, 1931. 203 paĝoj.
* Reinhold Conrad Muschler: *La Nekonatino. (Die Unbekannte.)* Limburg: Limburger Vereinsdruckerei. 65 paĝoj.

### Recenzoj
Pri *La Nekonatino*

 
Goppel, Ludwig
GOPPEL, Ludwig
Sângeorgiu de Pădure

**Sângeorgiu de Pădure** [sınĝorĝu de pǝdure] (hungare: **Erdőszentgyörgy** (erdosentdjordj), germane: **Sankt Georgen auf de Heide**) estas urbo en Rumanio sudoriente de Târgu Mureș. Administre apartenas al ĝi Bezid, Bezidu Nou.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 2 571 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 4 794 (69% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, Maros-Torda. Ĝi fariĝis denove urbo en 2003.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Ĝemelurbo 
*  Celldömölk, Hungario

## Komunumoj de Sankta Georgo en Transilvanio 
La ceterajn en Hungara reĝlando vidu: Bácsszentgyörgy!

== Komunumoj pri *erdő* (=arbaro) en Hungara reĝlando ==

## Trivialeco 
* Claudia Rhédey (redei) grafino (1804-1841), la prapraavino de Elizabeto la 2-a (Britio) naskiĝis tie.

## Renomaj personoj 
* Péter Bodor (22-a de junio 1788 - Kolozsvár, 17-a de aŭgusto 1849): ĉiofaristo, la inventinto de la muzikinta puto en Târgu Mureș.
* Katalin Cseh (*1961): poetino.
* József Deáki Filep (4-a de aŭgusto 1681 - 13-a de oktobro 1748): reformita eklezia verkisto.
* Viktor Dátu (*13-a de junio 1932): pentristo.
* Zoltán Dósa (n. 5-a de septembro 1968): psikologo, universitata instruisto
* Aladár Garda (n. Sângeorgiu de Pădure, 2-an de februaro 1948) rumanuja hungara grafikisto, tekstilisto.
* Mária Ercsey-Ravasz (1980) fizikistino.
* Kálmán Györffi (*26-a de marto 1945): verkisto.
* János Kiss (soldato) (24-a de marto 1883 – Budapest, 8-a de decembro 1944): vicgeneralo.
* Rozália Lőrinczi (*9-a de decembro 1968): marionetaktorino.
* Márton-Attila Miklós: radikskulptisto
* Vilmos Miklóssy-Vári d-ro (2-a de marto 1947- Budapest, 2-a de januaro 2007): muzeologo, botanikisto.
* András Némethi, matematikisto
* Béla P. Jánossy (20-a de oktobro 1883 – 23-a de aprilo 1945, Cluj): verkisto, poeto, kritikisto, redaktoro.
* István Pintér D. (n. 7-a de septembro 1964): publicisto, poeto.
* Rudolf Schuller (2-a de junio 1916 - Kluĵo, 30-a de januaro 1995) tradukisto, verkisto
* Irén Simonfy (n. 17-a de septembro 1935): pentristino.
* Zoltán Szabó (Judóka) (*24-a de majo 1952): pentristo.
* József Székely (8-a de februaro 1929 - 22-a de majo 2006, Odorheiu Secuiesc): skulptisto.
* Sándor Szekeres-Lukács, hungara juristo.
* József Szentgyörgyi, *Weisz* (24-a de februaro 1824 – Budapest, 10-a de marto 1901): kuracisto, meteologo.
* László Szentgyörgyi (n. 1957): ĵurnalisto, poeto
* Mónika Tar (n. 28-a de aŭgusto 1979) aktorino.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Olaf Bull

eta|maldekstra|
**Olaf BULL** (naskiĝis la  en Kristiania, kiel oni de 1877 ĝis 1925 nomis la urbo  Oslo, mortis la 29-an de junio 1933 en la sama urbo, do en Oslo) estis norvega poeto.

Olaf estis filo de la verkisto *Jacob Breda Bull*. Li laboris kiel ĵurnalisto ĉe *Posten* kaj *Dagbladet.*

## En Esperanto aperis 
* *La driado.* Tradukis Johan Hammond Rosbach. En: *Nova Esperanta krestomatio,* Roterdamo 1991, paĝoj 480–481.

Bull, Olaf
Bull, Olaf
Julius Penndorf

**Julius PENNDORF** (naskiĝis la  en Lepsiko, mortis en junio 1950 en Kauschwitz, hodiaŭ urboparto de Plauen, estis enterigita  en Lepsiko) estis germana esperantisto kaj filologo kaj pioniro de la Esperanta etimologio.

De 1893 ĝis 1897 Penndorf studis malnovajn lingvojn kaj klasikan filologion, historion, germanan kaj francan lingvojn kaj arkeologion en la universitato de Lepsiko. Li doktoriĝis ĉe Justus Lipsius per latinlingva disertaĵo pri skribaĵoj de Atena respubliko. De 1898 ĝis 1904 li estis instruisto en la saksa urbo Glauchau; poste li loĝis kaj instruis ĝis pensiiĝo en Plauen, kie li mortis en junio 1950.

Li estris Esperanto-lernejon en Plauen ĝis 1927. De 1933 ĝis 1935 li estis konstanta kunlaboranto de la unua esperantologia periodaĵo *Lingva Kritiko*, kie aperis liaj etimologiaj artikoloj.
## Verkoj
**Grekaj Papirusoj*, Berlin: Mosse, 1927. 111 paĝoj. (*Biblioteko Tutmonda* 11–12.)

## Literaturo 
* Bernhard PABST: Julius Penndorf – ein vergessener Esperantologe aus Plauen im Vogtland  (germanlingva biografio kun verkaro)

## Eksteraj ligiloj 
* Libroj de kaj pri Julius Penndorf en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo 
* Artikoloj  de kaj pri Julius Penndorf en Elektronika Bibliografio de Esperantaj Artikoloj (EBEA)

Penndorf, Julius
Camillo Benso di Cavour

**Camillo BENSO, grafo de Cavour** , naskita la  en Torino, mortinta tie la , estis itala politikisto, unu el la ĉefaj agantoj en la reunuiĝo de Italio.

Li estis filo de markizo *Michel Benso de Cavour* kaj de la svisino *Adèle de Sellon*. Kiel junulo li eniris la militan akademion kaj iĝis oficiro inĝeniera; sed fine li ne ŝatis armean karieron kaj eksiĝis. Vojaĝante tra aliaj landoj li studis la ekonomian evoluon de la industriaj landoj Francio kaj Anglio kaj registris iliajn novaĵojn. Je la aĝo de 22 jaroj li estis nomumita urbestro de Grinzane, kie lia familio havis bienon, kaj restis en tiu posteno dum 17 jaroj. Grinzane poste ŝanĝis sian nomon al *Grinzane Cavour*.

En 1847 li fondis la revuon *Il Risorgimento* (La renaskiĝo), kies nomo poste fariĝos la nomo de la movado por la unuiĝo de Italio. Li advokatis liberalan politikon, kontraŭa al la influo de la Papo, kaj samtempe malproksima de la radikaliĝo de Mazzini kaj Garibaldi. En 1848 li estis elektita en la parlamenton de la reĝlando de Piemonto-Sardio, kaj restis en ĝi, kun mallonga paŭzo dum 1849, ĝis sia morto. En 1852 li iĝis prezidanto de la ministraro. En tiu posteno li dediĉis sin al la plifortigo de la Regno de Sardio, konstruigante fervojojn kaj vojojn. En 1856 li estis unu el la subskribintoj de la Traktato de Parizo.

Lia ĉefa celo estis tamen la elpelo de la okupantaj dinastioj en diversaj teritorioj de la itala duoninsulo. Li sukcesis elpeli la aŭstrajn trupojn, unuigante la nordajn teritoriojn. Li ankaŭ kuraĝigis la agadon de Giuseppe Garibaldi en la sudo. Kiam fine en 1861 Viktoro Emanuelo la 2-a, ĝis tiam reĝo de Sardio, iĝis reĝo de unuiĝinta Italio, Cavour fariĝis la unua ĉefministro de la unuigita lando.

Nur Romo kaj Venecio restis en tiu momento for de la unuiĝo. Cavour strebis al traktato kun la Papo, sed antaŭ atingi tion li mortis en junio samjara, probable pro malario. Laŭdire liaj lastaj vortoj estis "Italio estis kreita, ĉio estas en ordo." Lia tombo portas la surskribon: "Mi estas filo de libero, kaj al ĝi mi ŝuldas ĉion, kio mi estas."

## Vidu ankaŭ 
* Cavour (metroo de Romo)
* Roma Tiburtina (stacidomo)

Kategorio:Ĉefministroj de Italio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj nobeloj
Kategorio:Grafoj
Ferenc Szisz

**SZISZ Ferenc** /sis ferenc/ (* 20-an de septembro 1873 en Szeghalom, † 21-an de februaro 1944 en Auffargis, dep. Yvelines) estis hungara aŭtokonkursisto en Francio antaŭ la dua mondmilito. Li venkis en la unua *Grand Prix* en 1906.

Li naskiĝis kiel filo de biena ĉevalprizorgisto, li lernis en gimnazio de Gyula, poste laboris en metiejoj de seruristoj kaj kupromuldistoj, poste li laboris en Germanio ĉe la aŭtomobila industrio.

La mekanikisto Szisz laboris en 1901 jam en Parizo, en uzino de la Renault-fratoj, kie li ricevis senlimajn eksperimentajn kaj evoluigajn eblecojn pro siaj patentoj. Li havis sennombrajn inventaĵojn ekz. li helpis la problemon de la krankostanga ekfunkciigo per densaera ekilo.

Dum li pli kaj pli altiĝis en la hierarkio, li prenis la nomon **Francois Szisz** kaj per tiu nomo anoncis sin al la Grand Prix. La partoprenantoj ekis la 27-an de junio 1906 kaj ekstartis po 1,5 minutoj kaj veturis dum 2 tagoj ĉ. 1200 km. La konkursisto Szisz veturis 12 h 14 m 7 s, averaĝe per rapido de 101,8 km/h. La aŭtomobilo estis 12.985 kub-cma Renault, kun 4-takta motoro kaj kun 95 ĈP.

Ĉar oni alŝutis gudron por kapti la polvon, tiu gudro venis eĉ vangon de Ferenc Szisz , kies haŭto vundiĝis. Oni devis kontraŭbatali eĉ la promenantajn bestojn.

Ferenc Szisz ricevis premion de 45 mil frankoj kaj poste ŝtatanecon kaj tujan konatecon en la tuta lando. Post la unua mondmilito li adiaŭis je Renault kiel riĉulo. Li vendis poste en sia garaĝo aŭtomobilojn de la konkura Citroen.

Li laboris eĉ ĉe aviadila kompanio Breguet kaj pensioniĝis en 1930.

Li mortis en 1944 sen posteuloj. La tombo de Ferenc Szisz kaj lia edzino troviĝas en ekstera distrikto de Parizo.

Oni nomas en 2006 (je la centjariĝo) sporthalon pri li en la naskiĝurbo Szeghalom. Okazas ankaŭ rememoroj en Francio.

## La alia Szisz 
Post la dua mondmilito, samnoma *Szisz Ferenc* en Hungario (en Tiszaszentimre) surprenis, ke li estas la fama konkuristo (kvankam li ne parolis france, ne sciis pri la konkuro). La historion kredis la firmao Renault, kies direktoro vizitis Hungarion kaj donacis memormedalon kaj oni ĝiris monatan apanaĝon por la homo.

Li malvualiĝis nur fine de la 1960-aj jaroj, kiam li vizitis la ekspoziciejon de Renault dum la Budapeŝta Internacia Foiro: la francoj petis lin stiri la aŭtomobilon R-16 iom por foti lin. Tiam la oĉjo disetendis la manojn kaj evidentiĝis ke li neniam stiris aŭtomobilon. Poste la Renault esplorigis la veron en Hungario, ke temas nur pri nom-parenculo.

Kategorio:Hungaraj aŭtosportistoj
Kategorio:Homoj de Renault
Fumaĵado

*vidu ankaŭ tabakfumado*

eta|Fumita fiŝo
**Fumaĵado** aŭ **fumumo** estas la plej malnova — krom sekigado — nutraĵ-konserva kaj bongustiga metodo, en kiu oni elmetas marinitan karnon aŭ fiŝon al fumo, kie ĝi ricevas karakterizan guston kaj agrablan brunetan koloron. La karnon konservas la sekiga efiko de la fumo, kvankam kelkaj kombinaĵoj en la lignofumo (ekz. formaldehido kaj kelkaj alkoholaĵoj) estas mem konservaĵoj.

Hodiaŭ manĝaĵoj estas uzataj ĉefe por gustaj celoj, kaj la vario de fumitaj manĝaĵoj estas tre vasta kaj inkluzivas interalie viandojn, fruktojn, legomojn, fromaĝojn kaj eĉ spicojn.

La fumada konservado aperis verŝajne en la sama epoko kun la kuirado. En kelkaj kulturoj oni perfektigis la manierojn tiel ekz. la fumadon de fiŝo en Skandinavio aŭ Nord-Ameriko kaj la fumadon de ŝinko en Eŭropo aŭ Usono. Meze de la 20-a jarcento, malpliiĝis la intereso por la fumaĵitaj nutraĵoj, pro apero de kemiaj konservaĵoj. La merkata bezono aperis nur denove je fino de la jarcento, kun populariĝo de la natura aŭ bionutrado.

Oni plej ofte fumadas per malmola ligno (ligno de pinacoj, rezino kaŭzas amarecon de la karno) en varmo de 45 kaj  en fumkamero. La fumado daŭras — depende de la akvoenhavo, karnotipo — de kelkaj horoj ĝis kelkaj tagoj. Post la fumado, oni rapide malvarmigas la viandon kaj dispecigas kaj enpakas la pecojn por vendado aŭ stokado.

Oni plej ofte fumadas la porko- kaj bovoŝinkon, subventrajn lardojn kaj kolbasojn. Oni povas fumadi hejme ne nur karnojn de diversaj animaloj, sed ankaŭ fromaĝon, grajnojn, tofuon, berojn, diversajn fruktojn kaj internaĵojn (hepato, lango, koro).

La moderna industrio povas uzi **falsan fumaĵadon** — kovri per fumgusta kaj odora konservaĵo aŭ mergi la karnon en tian solvaĵon. Sed en tiu proceso forestas la sekiga, akvodeprena efiko, fakte tio ne konservas la materialon.

## Vidu ankaŭ 
* Marinado
* fumizi, blovi fumon sur plantojn, por mortigi insektojn ktp.
Umberto la 1-a (Italio)

**Umberto la 1-a** de Savojo (, plennome *Umberto Rainerio Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio*), naskita la  en Torino, murdita la  en Monza, estis princo de Piemonto kaj reĝo de Italio de 1878 ĝis sia morto.

Li edziĝis en 1868 kun Margareto de Savojo, kiu naskis al li unikan filon : Viktoro-Emanuelo

Umberto reĝiĝis la  post la morto de sia patro, Viktoro Emanuelo la 2-a. Lia ekstera politiko estis ekspansiema, li okupis kaj koloniigis Eritreon (1885) kaj Somalion (1889). Etiopio en 1889 ricevis la statuson de protektorato itala, sed en 1896 sukcesis sendependiĝi.

Interne Umberto tendencis al subprema kaj aŭtoritateca politiko. Kiam dum manifestacioj en Milano () generalo Fiorenzo Bava-Beccaris kanone mortigis centon da homoj, la reĝo distingis kaj gratulis lin. Post tiuj eventoj okazis du sensukcesaj atencoj al la reĝo; dum tria atenco la anarkiisto Gaetano Bresci pistole mortigis lin en Monza.

La Domestrecon de Savojo heredis lia sola ido, Viktoro Emanuelo la 3-a.

## Vidu ankaŭ 
* Re Umberto (metrostacio)

## Eksteraj ligiloj 
* Genealogio de la savoja dinastio 

Kategorio:Dinastio de Savojo
Kategorio:Reĝoj de Italio
Kategorio:Atencitoj
Medișoru Mic

**Medișoru Mic**  (hungare **Kismedesér**  estas vilaĝo en Rumanio norde de Cristuru Secuiesc. Ĝi administre apartenas al la komunumo Avrămești.

## Loĝantaro
En 1992 ĝi havis 77 loĝantojn (hungaroj).

## Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1875. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kismedesér apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Goagiu

**Goagiu** [goaĝiu] (hungare: **Gagy** gadj) estas vilaĝo en Rumanio norde de Cristuru Secuiesc. Ĝi administre apartenas al Avrămeşti.
## Historio
Ĝi estas unue menciita skribe en 1556. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Udvarhely vármegye*). 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 650 loĝantojn (hungaroj); en 1992 ĝi havis 636 (hungaroj).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
*Enikő Szász (n. 8-a de decembro 1953): aktorino.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Firtănuș

**Firtănuș**  ( ) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Cristuru Secuiesc. Ĝi administre apartenas al Avrămești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 613 loĝantojn (hungaroj); en 1992 ĝi havis 388 (hungaroj).

## Historio 
Ĝi estas unue menciita skribe en 1473. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Firtosmartonos apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Sándor Gálffy, *Gálfi* (Firtosmartonos, 14-a de junio 1810 – Demeterfalva, 3-a de februaro 1871): poeto, folklor-kolektinto.
* Albert Vári (Firtosmartonos, 23-a de aprilo 1868 – Kluĵo, 22-a de septembro 1953): unitariisma eklezia verkisto, redaktoro.
* János Gáspár (kemiisto) (1859-1938) naskiĝis kaj mortis ĉi tie.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Andreeni

**Andreeni** [andrejenj] (hungare: **Magyarandrásfalva**, madjarandraŝfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cristuru Secuiesc. Ĝi apartenas administre al Avrămeşti.
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 161 loĝantojn (hungaroj); en 1992 ĝi havis 150 (97 % hungaroj). 
## Historio
Ĝi estas unue menciita skribe en 1409. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Magyarandrásfalva apartenis al Hungario (*Udvarhely*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Cechești

**Cechești**  (, ĉekefalva) estas komunumo en Rumanio okcidente de Cristuru Secuiesc. Ĝi administre apartenas al Avrămești.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 571 loĝantojn (hungaroj); en 1992 ĝi havis 495 (89 % da hungaroj, 11 % da rumanoj).
En la censo de 2002, 484 el la 524 loĝantoj (92,4 %) deklaris sin etnaj hungaroj, 36 deklaris sin romaoj. 520 (99,2 %) deklaris la hungaran sia precipa lingvo.

## Historio 
Ĝi estas unue menciita skribe en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Csekefalva apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* Ferenc Kozma (17-a de februaro 1844 – Koloĵvaro, 12-a de majo 1920): pedagogia verkisto, ano koresponda de la Hungara Scienca Akademio.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Regiono Nitra

**Regiono Nitra** estas unu el la ok regionoj de Slovakio. Ĝi situas en la okcidenta parto kaj estas la plej suda de Slovakio. Pro la varma klimato sukcese kultivatas greno kaj legomoj.

La regiona ĉefurbo estas Nitra. Sude ĝi limas al Hungario, trans Danubo; okcidente situas regiono Trnava, norde regiono Trenčín, oriente regiono Banská Bystrica.

Distriktoj:
* Distrikto Komárno
* Distrikto Levice
* **Distrikto Nitra**
* Distrikto Nové Zámky
* Distrikto Šaľa
* Distrikto Topoľčany
* Distrikto Zlaté Moravce

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la regiono (slovake)


Nitra
Tăuții-Măgherăuș

**Tăuții-Măgherăuș** [təucij-məgerəŭŝ] ( [mismodjoro:ŝ]) estas urbo en Rumanio okcidente de Baia Mare. En 1910 ĝi havis 509 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 967 (rumanoj, 14&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1424. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). En 1927 oni aligis al ĝi Tăuții de Jos. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Băița, Bozânta Mare, Bușag, Merișor, Nistru kaj Ulmoasa.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la urbo tautiimagheraus.ro
* Administra mapo de la distrikto 
* Mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Tautii-Magheraus jud Maramures.jpg|Situo en la distrikto
Dosiero: ROU_MM_Tautii-Magheraus_CoA.png|La urba blazono
Dosiero: Primaria-tautii.jpg|La urbodomo

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Tăuții de Jos

**Tăuții de Jos** [təucij de ĵos] (hungare: **Misztótfalu** [misto:tfalu]) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Baia Mare.

## Loĝantaro 
En 1910 havis 1095 loĝantojn (hungaroj, rumanoj).

## Historio 
Ĝi estas unue menciita skribe en 1440. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Szatmár vármegye*). Ĝi unuiĝis inter 1927 kaj 1944 kaj post 1945 kun Tăuții-Măgherăuș.

## Vidindaĵoj 
* Memormuzeo de Miklós Tótfalusi Kis.

## Renomaj personoj 
* Miklós Tótfalusi Kis, *Misztótfalusi* (1650 – Kolozsvár, 20-a de marto 1702): litergravuristo, presisto, libroeldonisto.
* Mária Osváth (Misztótfalu, 31-a de aŭgusto 1921 – Budapest 19-a de oktobro 1998): medalartistino, skulptistino.
* József Zoltán, *Graf* *Graef* (17-a de decembro 1842 – Kassa, 18-a de novembro 1884): aktoro, kantisto

## Notoj 
## Bibliografio 
* *Misztótfalu mezőváros jegyzőkönyve 1596–1803*, Debrecen, 1985.

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Maramureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Maramureș
Marcel Delforge

**Marcel DELFORGE** (naskiĝis en 1931, forpasis la 6-an de oktobro 2018) estis belga esperantisto. Ankaŭ lia patro Marc Delforge estis esperantisto, kaj kvankam li aŭdis Esperanton dum sia tuta vivo li eklernis la lingvon nur en la jaro 1980.

Post kariero en Afriko, kie li, pere de Unesko, instruis komercajn sciencojn (en Kongo, Maroko, Benino kaj Maŭritanio) li subite konstatis, ke krom la franca, la angla, ankaŭ Esperanto estas valora afero por havi kontaktojn kun la ekstera mondo. Lia unua Universala Kongreso de Esperanto estis en 1982 en Antverpeno, kie li deĵoris. Ekde la 72-a jubilea Universala Kongreso de Esperanto en Varsovio li partoprenis en la laboro de la Komitato de UEA kaj poste, kiel profesia revizoro, diplomito pri ekonomiko kaj pri teknikaj sciencoj, li kontrolis la kontojn de UEA dum multaj jaroj. En la jaroj 1995–2007 li membris en la Komisiono pri Financo de UEA. Li estis vic-prezidanto de Belga Esperanto-Federacio.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Firtușu

**Firtușu**  ( ) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Odorheiu Secuiesc. Ĝi administre apartenas al Lupeni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 348, en 1992 210 (70 % da hungaroj, 30 % da ciganoj).

En la censo de 2002, 176 el la 182 loĝantoj deklaris sin etnaj hungaroj, la aliaj ne indikis etnecon. Same 176 indikis la hungaran kiel precipan lingvon, 5 la ciganan; unu ne indikis lingvon.

## Historio 
Ĝi estas unue menciita skribe en 1459. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Udvarhely*).

## Famuloj 
En la iama Firtosváralja naskiĝis hungara pentristo Dezső József Firtosi.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Supra Bavario

**Supra Bavario** () estas la plej granda el la sep distriktaroj de la germana federacia lando Bavario. Fine de  ĝi havis  loĝantojn.

Ĉefurbo de la distriktaro estas Munkeno.

La teritorio situas en la suda parto de Bavario kaj limas al
* tri aliaj bavariaj distriktaroj: Malsupra Bavario, Meza Frankonio, Ŝvabio;
* Aŭstrio (oriente kaj sude).

Supra Bavario havas kvaronon el la areo kaj trionon el la loĝantaro de Bavario. Per tio ĝi estas relative dense loĝata, eĉ pli dense ol Meza Frankonio. Preskaŭ la tuta teritorio situas sude de la rivero Danubo kaj relative alte; Munkeno, kvankam ĉirkaŭ 80&nbsp;km distanca al la Alpoj, situas 500 metrojn super la marnivelo. Pro la Alpoj la lando estas riĉa je akvo. Krom Iller, ĉiuj alfluantoj de la Danubo fluas tra Supra Bavario sur la dekstra bordo. Jen ili estas::
* Danubo
** Lech
** Isar
*** Loisach
*** Amper
** Inn
*** Alz
*** Mangfall
*** Salzach
**** Saalach

En la antaŭalpa regiono situas ankaŭ signifaj lagoj, precipe:
* Ammersee
* Chiemsee
* Kochelsee
* Osterseen
* Schliersee
* Staffelsee
* Starnberger See
* Tegernsee
* Waginger See kaj Tachinger See
* Walchensee

## Administra divido 
Supra Bavario konsistas el dudek distriktoj kaj tri eksterdistriktaj urboj.

## Eksterdistriktaj urboj 
# Ingolstadt
# München
# Rosenheim

## distriktoj 
# Distrikto Altötting
# Distrikto Bad Tölz-Wolfratshausen
# Distrikto Berchtesgadener Land
# Distrikto Dachau
# Distrikto Ebersberg
# Distrikto Eichstätt
# Distrikto Erding
# Distrikto Freising
# Distrikto Fürstenfeldbruck
# Distrikto Garmisch-Partenkirchen
# Distrikto Landsberg am Lech
# Distrikto Miesbach
# Distrikto Mühldorf am Inn
# Distrikto München
# Distrikto Neuburg-Schrobenhausen
# Distrikto Pfaffenhofen an der Ilm
# Distrikto Rosenheim
# Distrikto Starnberg
# Distrikto Traunstein
# Distrikto Weilheim-Schongau.

eta|maldekstra|180ra
eta|maldekstra|180ra


Kategorio:Distriktaroj de Bavario