open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gesta Eŭfonio

La **Gesta Eŭfonio** de la samadeva estas speco de Orienta medicino kiu signifas: harmonion de la sono kaj de la gesto, harmoniigon per la sono kaj la movo. Estas psiko-korpa metodo, noviganta metodo por ĉiam esti en bona sano vivante ekde la ina kvieteco. Ni suferas konstante vidajn kaj aŭdajn agresojn. Tiuj agresoj estas kiel poluo, kaj tiu poluo kaŭzas malordigon de nia ina ekvilibro. Nia ina strukturo estas pro tio malstabiligita. Malekvilibrita. Tiam alvenas la stresaj, angoraj statoj, kiuj difektas nian sanon, nian rilaton al la aliaj, al ni-mem. Tio nocas al niaj sinkoncentradaj kaj spertadaj kapablecoj, al nia efiko tiel en la ĉiutaga vivo kiel en la labora vivo. La Gesta Eŭfonio de la Samadeva estas metodo kiu helpas trovi harmonion kun si-mem kaj la ĉirkaŭaĵo. Estas la retroviĝoj kun la fonto de nia propra energio, por rekoni ĝin, atente rigardi kiel ni uzas ĝin, kaj lerni uzi ĝin de taŭga maniero ĉiumomente.

Ĝia specifeco estas ke ĝi asimilas praktikajn kaj teoriajn sciojn el oriento, mezoriento kaj okcidento (kiel Taj Ŝi Ŝuan, Zeno, Jogo, Eŭritmio, Sofrologio, malstreĉiĝo) en sintezo adaptita al nia epoko kaj nia realo de nunaj viroj kaj virinoj.

Ĝi havas korpfiziologikajn kaj psikologikajn efikojn, ĝia profunda ago okazas ĉiam  strukturigadon kaj inan harmoniigon. La praktiko permesas malkovri ke la korpo estas nur la lasta materia limo de la psiko, kies ĉiuj procezoj tuj eĥas en la muskoloj, la tendenoj, la artikoj, ĝis en la ĉeloj por ĉi-tie ripozi au "labori", kiel viva memoro kiu povas esti revivigi ĉiu momente. La Gesta Eŭfonio opinias ke la plej malgranda gesto estas ligita kun la tuta estaĵo kaj ne nur kun unu parto. Krome, la homa estaĵo interrilatas ĉiam kun la ĉirkaŭa materia, labora, familia, socia kaj kultura mondo.

Necesas unue koni sin mem, ne ekde teorio, sed per rekta observo : ĉeesto al la korpo dum la praktiko de la movoj, ĉeesto al la emociaj kirliĝoj, kaj al la pensoj.

Tiu stato de ina kvieteco permesas al ni ekkonscii pri la deveno de nia streso. La praktiko de la eŭfoniaj movoj reekvilibrigas kaj kondukas al libera cirkulado de la vita energio. La eŭfonia movo estas samtempe esprimada ebleco kaj estaĵa restrukturado.
La gesta eŭfonio entenas multe da teknikoj. Oni praktikas ĝin ofte sub formo de grupaj seancoj, nomitaj "tipo-seancoj". Tiuj seancoj estas por ĉiuj, krom kelkaj maloftaj kuracistaj kontraŭpreskriboj.

La tipo-seanco estas gvidita de monitoro au profesoro, spertulo atestita de la Samadeva Instituto. Poste, ĉiu povas daŭrigi la praktikon ĉe li , lau sia ritmo. Tiu seanco konsistas interalie el ekzercoj apogitaj sur teniĝoj kaj movoj. La teniĝoj agas sur la stabileco, la movoj agas sur la ekvilibro. La rapidaj movoj alternas kun la malrapidaj movoj. Ĉiam praktiki ĉion sen peni, sen trorapideco. Al tiuj movoj aldoniĝas sinkoncentradaj movoj, laboro sur la spiro kaj rilaksiĝaj ekzercoj.

La teniĝoj kaj la movoj estas stampitaj per beleco samtempe ili esprimas tion belecon. Estas transe metodo de sano kaj bonstato, arto de la gesto.
Ankaŭ ekzistas terapeŭtika uzo de la metodo, praktikita de praktikterapeŭtoj en Gesta Eŭfonio.

Kategorio:Sono
Kategorio:Alternativa medicino
Ĝenerala Guberniestro de Kanado

dekstra|200ra
La **Guberniestro ĝenerala** (*Governor General/Gouverneur général*) estas la reprezentanto en Kanado de la krono de la Unuiĝinta Reĝlando, la ŝtatestro de Kanado. Ekde 1953 la reĝino de Kanado estas Elizabeto la 2-a. Guberniestroj estas deklarataj de la monarko laŭ la konsilo de la ĉefministro.

Kvankam ŝtata potenco kuŝas laŭleĝe en la guberniestreco - la Parlamento sidas je ties plezuro, Reĝa Konsento necesas por la leĝigo de leĝo pasita de parlamento, kaj la guberniestro estas la ĉefkomandanto de la Kanadaj Armfortoj - vera politika potenco sidas ĉe la ĉefministro, parlamento, kaj provincaj registaroj. La guberniestreco estas formala, ceremonia, kaj kultura ofico. Aktualaj kaj pasintaj guberniestroj ĝeneralaj rajtas la titolon "Tre honorinda" (*Right Honourable/Très honorable*), samkiel la ĉefministro.

Londono komisiis ĝis 1952 ĉiam britan nobelulon al tiu posteno, post tio oni elektas el inter la "simplaj civitanoj".

Ankaŭ estas reprezentantoj de la reĝino ĉe la provincaj registaroj: leŭtenant-guberniestroj (*lieutenant governors/lieutenants gouverneurs*).

## Listo de la Guberniestroj Ĝeneralaj de Kanado depost la Konfederiĝo 
## Bildaro 

Dosiero:Rideau Hall04.jpg|Rideau Hall, en Otavo, estas la oficiala rezidejo de la Ĝenerala Guberniestro de Kanado.
Dosiero:Julie Payette 2017.jpg|Julie Payette.
Dosiero:GG Duke of Devonshire.jpg|Ĝis la 1970-aj jaroj Ĝeneralaj Guberniestroj vestis kortegajn uniformojn, kiuj similis armean uniformon, kiel tiu prezentita en foto de Victor Cavendish, 9a Duko de Devonshire, Ĝenerala Guberniestro de Kanado de 1916 ĝis 1921.
Dosiero:Personal Coat of Arms of Governor General of Canada Michaëlle Jean.jpg|Blazono de la Ĝenerala Guberniestro de Kanado Michaëlle Jean

## Vidu ankaŭ 
* Guberniestro ĝenerala
* Leŭtenanta guberniestro (Kanado)
* Registaro de Kanado

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo


Kategorio:Kanado
Kanado
Gejo

[eta|maldekstra|250ra|Marŝado dum la Tago de [Geja Fiero en Bonaero, Argentino]]
[eta|dekstra|John kaj Jamie, gej-paro el [Usono.|280ra]]
[eta|dekstra|280ra|[Italio|Itala gej-paro dum la protesto en Milano kontraŭ homofobio]]
[eta|dekstra|Gej-paro dum la [Geja Fiero en Milano, 2007.]]
[eta|dekstra|Gej-paro el [Kebekio, 2004]]
maldekstra|eta|Gej-paro
**Gejo** (el la angla, nun internacia vorto *gay*) estas samseksemulo, aparte virsamseksemulo, kaj aparte tia kiu agnoskas sian samseksamon (t.e., ne estas en la ŝranko). Gejinoj ankaŭ nomiĝas lesbaninoj.

La plimulto de la amerikaj kaj eŭropaj gejoj malakceptas la terminon "homoseksualo". Ili argumentas ke tiu vorto havas klinikajn konotaciojn, spurojn kiam la homerotikajn rilatojn estis konsiderataj kiel psika malsano. Laŭ ili, "homoseksualo" senproprorcie emfazas la seksan rilaton, preterlasante ĉion rilate al la romantikaj rilatoj kaj pri la geja kulturo. Cetere, ili argumentas ke la termino "samseksemo" malhumanigas la gejojn, malpliigas iliajn pasiojn, iliajn afektivajn rilatojn kaj ilia vivstilo.

eta|maldekstra|200ra|Flago de gejoj
Aliflanke, de longaj jaroj la gejaj asocioj de aliaj lingvoj krom la angla, adoptis la vorton "gay" (gejo) kontraŭ la vorto "homoseksualo". Simile, retkomunumoj kaj fakaj amaskomunikiloj prefere uzas "gejon".

La vorto “homoseksualo” ĵusinventita en la 19-a jarcento kiu korespondas al la kunmetado de greka termino (homos: ‘la sama’) kaj alia latina (seksual), kies tradukado plej korekta estus "de la sama sekso", tiu ĉi kunmetita vorto povas funkcii kiel adjektivo, sed ne kiel substantivo. Tiel, homoseksuala samedziĝo, estus (korekte) la edziĝo inter du personoj de la sama genro, sed kiam ĝi estas uzata por individuo kiel "homoseksualo" etimologie signifas "persono de la sama sekso", kio ne havas logikan sencon. En la anglalingvaj landoj la termino "gejo" estis anstataŭata de la vorto "homoseksualo" , kiu estas konsiderata malkorekta el politika vidpunkto kaj estas uzata nur preskaŭ por la kristan-dekstruloj. Tamen, en Hispanio, ekzistas kelkan malakcepton uzi la vorton gejon ĉar ĝi estas anglismo. Tial, parto de la politika klaso kaj la amaskomunikiloj kelkfoje uzas la frazon "samseksamaj paroj", por eviti polemikaĵojn.
En esperanto la plej uzataj vortoj estas la kunmetaĵo "samseksemo" aŭ "samseksamo" por "homoseksualo" kiu estas internacia vorto sed en esperanto signifas nenion. Kaj la vorto "gejo" el la angla "gay".

## Vidu ankaŭ 
* Samseksemo
* Elŝrankiĝo
* Kviro
* Pluramemo
* Ambaŭseksamo
* Transgenrulo
* Gejaj Ludoj
* Hetero
* Samseksema liberiga movado
* Ligo de Samseksamaj Geesperantistoj
* Biŝoŭnen
* Bostock v. Clayton County, Georgia
* Ŝoŭnen-ai
* Jaoi

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gay.com/index.html 
* http://www.planetout.com
* http://www.home-sites.us/hto/index.html 
* Ligo de samseksemulaj geesperantistoj 
* En Tanzanio gejoj riskas dumvivan malliberigon, artikolo en Libera Folio aperinta 2024-08-13 ()

Kategorio:GLAT
Kategorio:Samseksemo
Guglo

eta|Guglo
La vorto **guglo**  () estas  neologismo konstruita en jaro 1920 de naŭjara Milton Sirotta, nevo de la usona matematikisto Edward Kasner, por nomi nombron reprezentitan per la cifero 1 sekvita de 100 nuloj, tio estas **10100** aŭ 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 plenskribite.

Guglo estas grandega nombro. Ne disponeblas unu guglo da io ajn en la videbla universo, nek da steloj, nek da atomoj, nek da subatomaj partikloj.

Eĉ pli grandega nombro estas gugloplekso, kiu egalas al 10^{(10^{100})}, do la cifero unu sekvita de guglo da nuloj.

## Vidu ankaŭ 
* Numeralego
* Gugloplekso, ankaŭ nomata guglego

## Referencoj 
Kategorio:Naturaj nombroj kun propraj nomoj
Kategorio:Grandaj nombroj
Georgina Almanza

**Georgina ALMANZA LANZ** ( - 1-a de novembro 2023) estis aktorino kaj esperantistino el Kubo, kiu prezentis sin interalie en la Universalaj Kongresoj de Esperanto 1990 en Havano, 1993 en Valencio, 1996 en Prago, 1998 en Montpeliero kaj 2008 en Roterdamo, ĉiam kun granda akcepto de la publiko.
En 2010 ŝi ricevis de UEA la diplomon pri Elstara Arta Agado pro ŝia kontribuo al la esperantista kulturo. Ŝi estis elektita Honora Membro de Kuba Esperanto-Asocio en 2013 .

## Artista laboro 
Ŝi profesie laboris kiel parolistino por radio kaj televido, aktorino en teatro, televido kaj filmoj. Inter alie en la radiostacioj RHC Cadena Azul, Radio Progreso, Radio Palacio, Radio García Serra, CMW Cadena Roja kaj aliaj.

## Premioj 
* Kuba nacia premio de radio transdonita de la Kuba Instituto de Radio kaj Televido (ICRT).
* Premio ACTUAR transdonita de la Artista Agentejo pri Scenejaj Artoj en 2016.

## Sonkasedoj 
* *Poemoj, kanzonoj, monologoj*  / Georgina Almanza. -   Havana: Heliko ;  Kuba Esperanto-Asocio, 1996. - [60] min.
* *Mi rompas mian rutinon*  / Georgina Almanza. - [S.l.: Almanza, proks. 1995]. - [60] min.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.esperanto.cult.cu/images/Boletines/esperanto.cu_2013_1.pdf  
http://www.liberafolio.org/arkivo/www.liberafolio.org/2010/elstaraj-aktivuloj-premiitaj-en-havano/ 
http://www.esperanto.cult.cu/index.php/el-esperanto/el-esperanto-en-cuba  
Hispanlingva intervjuo por la nacia gazeto Juventud Revelde http://www.radiorebelde.cu/de-cuba-y-de-los-cubanos/georgina-almanza-hay-desgarrarse-con-cada-interpretacion-20180516/

## Referencoj 
Kategorio:Esperanto-aktoroj
Kategorio:Honoraj Membroj de KEA‎
Kategorio:Kubaj esperantistoj
Greta Garbo

**Greta GARBO** (naskiĝis , mortis ) estis sveda aktorino. Ŝia origina nomo estis **Greta Lovisa GUSTAFSSON**.

Garbo naskiĝis en Stokholmo. Ŝian aktoran talenton malkovris la sveda reĝisoro Mauritz Stiller. En la jaro 1925 ambaŭ eklaboris en Hollywood, sed dum Stiller tie restis sensukcesa, Greta Garbo – kiu kontraste al multaj gekolegoj eĉ bonege majstris la transiron de mutaj al sonfilmoj – komencis eksterordinaran karieron. Plej ofte ŝi estis vidata en la rolo de mistera, nealirebla belulino. En la filmo *Ninotchka* (1939) ŝi surprizis la publikon per sia komedia talento, sed ŝia dua komedio *The Two-faced Woman* (1941) fiaskis. Tiu fakte eĉ estis ŝia lasta filmo: Post ĝia malsukceso Garbo subite deklaris la finon de sia filmkariero. Ĝis sia morto ŝi vivis tute retiriĝinte en Nov-Jorko.

Greta Garbo estis plurfoje nomumita por Oskar-premio. En 1955 ŝi ricevis Honoran Oskaron por ŝia vivoverko.

## Listo de filmoj 
[maldekstre|eta|200px|[Ramón Novarro kun Greta Garbo en *Mata Hari* (1931).]]
* *Gösta Berlings Saga* (Svedio, 1924)
* *Die freudlose Gasse* (Germanio, 1925)
* *Anna Christie* (Usono, 1930)
* *Mata Hari* (Usono, 1931)
* *Grand Hotel* (Usono, 1932)
* *Queen Christina* (Usono, 1933)
* *Anna Karenina* (Usono, 1935)
* *Camille* (Usono, 1936)
* *Conquest* (Usono, 1937)
* *Ninotchka* (Usono, 1939)
* *The Two-faced Woman* (Usono, 1941)

## Esperanto 
Ŝia patro - laŭ la libro *Hetajro dancas* de Eli Urbanová - estis esperantisto, kiun vizitis ĉeĥa esperantisto Jan Zemek. En tiu verko oni legas: *Hazardo tion volis, ke li vizitis esperantiston Gustavson ĝuste en tiuj tagoj, kiam alveturis ties filino. Ŝi havis nigrajn okulvitrojn… Al Jan ŝi ŝajnis iel konata … Ankaŭ mirigis lin, ke ŝi posedas tiom da kofroj… Tion li tamen ne ekpensis, ke ŝi estas "dia Greta" kaj ke ŝi alvojaĝis rekte el Holivudo! Ĝis ŝi aperis ĉe la vespermanĝo. Sen la okulvitroj, ŝminkita, tia, kiel oni spektas ŝin sur la ekrano. Tio estis surprizo! Tio estis skandalo! Gustavson skuiĝis de ridego! Poste Greta montris al Jan sian ĉambron. Da tiuj afiŝoj, da tiuj pligrandigoj sur la muroj! Kaj ĉie: Greta Garbo, Greta Garbo … Greta invitita de la sveda reĝo por ludi kun li tenison permesis al Jan akompani ŝin. La atendado estis longa, sed por Jan ne gravis, almenaŭ li povis senĝene trarigardi la reĝan galerion …*.

## Vidu ankaŭ 
* Muta kino
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gretagarbo.de.vu  The Berlin-Garbo Archiv
* http://www.greta-garbo.de/galerie.html 
* http://www.greta-garbo.de  
* http://ent.sina.com.cn/s/u/2002-09-18/1020101288.html
* GarboForever: The Legend lives on - German website (Material about the Filmlegend Greta Garbo … Biography, Filmography, Stamps, Coins, Magazincover, Tabacco cards, Postcards ..........) 
* "Greta Garbo in den Ferien" by Martin Munkácsi 

Kategorio:Naskiĝintoj en Stokholmo
Kategorio:Svedaj aktoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Oskar-premiitoj
Kategorio:Personoj sur svedaj monbiletoj
Gojaso

**Gojaso** ( [Goj´as]) estas unu el la 26 subŝtatoj de Brazilo.

Laŭ la stato de  en la subŝtato vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Limnajbaroj estas .

## Servoj
* Federacia Universitato de Gojaso

## Esperanto-Asocio 
En la subŝtato aktivas la Esperanto-Asocio de Gojaso (EAGO) kun sidejo en Goiânia, kies prezidanto multajn jarojn estis la usona instruisto George Coe Roberts (1952-2013). Krome en la subŝtato situas Bona Espero (oficiale *Fazenda Escola Bona Espero*), komunumo kaj bieno-lernejo por malriĉaj infanoj en Alto Paraíso, kiu ekestis el esperantista iniciato.

## Vidu ankaŭ 
* Brazilo
* listo de la municipoj de Gojaso
* Goiânia
* Anápolis
* Alto Paraíso de Goiás, kie troviĝas la jam menciita bieno Bona Espero

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retejo de Subŝtata Konsilantaro
* Oficiala Retejo de la Ĉefurbo
* sufiĉa kruda retejo, lastfoje arkivigita en februaro 2016, de la Esperanto-Asocio de Gojaso (EAGO)
** artikoleto "Historio de Esperanto en Gojaso", portugallingve arkivigita en januaro 2016

Kategorio:Subŝtatoj de Brazilo
Gandalf

**Gandalfo** (en la angla originalo: *Gandalf*) estas unu el la ĉefrolantoj de la Tolkienaj libroj *La Hobito* kaj ''La Mastro de l' Ringoj*. Li tie estas unu el kvin *Istario* aŭ sorĉistoj, depratempaj spiritoj senditaj de la dioj al Mez-Tero, alprenintaj la formojn de maljunaj, saĝaj, barbhavaj viroj por helpi al la liberuloj batali kontraŭ Saŭrono, la ĉef-servanto de Morgoto (Morgoth). Antaŭ sia sendiĝo, Gandalfo nomiĝis Olorino (Olórin). En Mez-Tero Gandalfo prezentiĝis kiel grizharara, grizbarba, grizvestaĵa kaj bluĉapa oldulo kun pli granda koro ol cerbo, preferanta la kuneston de politike negravaj hobitoj. Li ŝatis fumi hobitan tabakon, fari fajro-spektaklojn, aŭ simple vagadi, klinita super sia ligna bastono. Tial li ankaŭ portis la nomon *Mitrandiro* (Mithrandir), kiu signifas "Grizvagulo".

En *La Hobito* Gandalfo iniciatis la ekspedicion de Bilbo Baginzo kaj la gnomoj. En la posta libro, la unua volumo de *La Mastro de l' Ringoj*, li malkovris la sekreton pri la Ringo kaj irigis Frodon, mem prenante parton en la kunularo ĝis la Ponto de Ĥazad-Dumo (Khazad-dûm), kie li fatale pereis abismen batalanta balrogon. Tamen, en la sekva volumo, Gandalfo revenas elinfere, venkinte la morton, kaj ŝanĝiĝinta de "Gandalf la Griza" al "Gandalf la Blanka" - kun tutblankaj vestaĵoj kaj hararo. Ekde tiam lia potenco kreskas, igante lin konkeranto de la ĉefsorĉisto Sarumano kaj la ĉefa kontraŭulo al Saŭrono.

Lia favorata ĉevalo dum la okazintaĵoj de *La Mastro de la Ringoj* estis Ombrofakso (Shadowfax).

La nomo estas moderna versio de Gandalfr, gnomo menciita en la antikva poemego islanda *Voluspá*, kaj trafe signifanta "baston-elfon".

Gandalfo, en la 20-a jarcento, post la populariĝo de Tolkien, fariĝis la nomo de plej diversaj aferoj, kiel katamaranoj, komputilfirmaoj, hundoj, muzik-grupoj, organizoj ktp.

Gandalf estas prononcata *GAN-dalf''.

## Vidu ankaŭ 
* Odin

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.funfilm.net/upload/imgwsf/200401113782536.jpg  
* http://search.sothebys.com/jsps/live/lot/LotDetail.jsp?&lot_id=4GHDR
* http://www.tolkiensociety.org/news/gandalf-painting.html  
* http://www.telegrafodelsur.com.ar  

Kategorio:Roluloj de La Hobito
Kategorio:Fikciaj sorĉistoj
Kategorio:Roluloj de Silmariliono
Kategorio:Roluloj de La Mastro de l' Ringoj
Kategorio:Fikciaj glavobatalantoj
Genitivo

**Genitivo** estas gramatika kazo de substantivoj kaj adjektivoj en pluraj lingvoj (ekzemple latina kaj la germana), kiu indikas posedon (latine, *canis puellae* = hundo-NOM knabino-GEN = "la hundo de la knabino"). Esperanto ne havas genitivan kazon, ĝi uzas la prepozicion "de" kiel en la franca lingvo. (Esperante nur ĝermoj de genitiva kazo ekzistas, kiel en tabelvortoj finiĝitaj per -ES.)

## Finaĵaj genitivoj 
Ĉe kelkaj lingvoj la genitivo antaŭas, dum ke ĝi ĉe aliaj sekvas.
;Antaŭaj
Ekzemploj:
* angle: the girl'**s** dog
* finne: tytö**n** koira
* latve: meiten**es** suns
* litove: mergait**ės** šuo
* svede: flickan**s** hund

;Sekvaj
* germane: der Hund **des** Mädchen**s**
* latine: canis puell**ae**
* malsuprasorabe: pjas źowć**a**, pjas gólic**e**
* perse : سگ دختر (Sage Dokhtar)
* pole: pies dziewczyn**y**
* ruse: собака девочк**и**
* suprasorabe: pos holc**y**

### Aldona poseda finaĵo 
Kelkaj lingvoj, precipe tjurkaj, aldone metas posedan finaĵon de la tria persono al la posedaĵo.
Ekzemploj:
;En tjurkaj lingvoj
* baŝkire: ҡыҙҙ**ың** эт*е*
* turke: kız**ın** köpeğ*i*

;En aliaj lingvoj
* keĉue: sipas**pa** allqo*n*

## Prepozicioj 
Multaj lingvoj ne havas genitivon kaj tial uzas prepozicion anstataŭ tio.

Ekzemploj:
* angle: dog **of** the girl
* esperante: la hundo **de** la knabino
* france: le chien **de** la fille
* hispane: el perro **de** la chica, el perro **de** la niña
* itale: il cane **de**lla ragazza
* nederlande: de hond **van** het meisje

## En astroscienco 
En astroscienco, la genitivo de la latina nomo de stelfiguro uziĝas kun litero de la greka alfabeto por doni sisteman nomon de stelo; ekzemple, la genitivo de *Orion* (Oriono) estas *Orionis*, do Betelĝuzo, la plej brila stelo en Oriono, science nomiĝas *α Orionis*.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.russianlessons.net/grammar/nouns_genative.php
* http://www.forumschoixpc.com/viewtopic.php?topic=53198&forum=10&post_flagged=398246&start=15#398246 

Kategorio:Gramatikaj kazoj
Gastejo Ĉe Kaliko

eta|Gastejo "Ĉe Kaliko"
**Gastejo "Ĉe Kaliko"** () estas historia konstruaĵo de la centra kvartalo Nova Urbo de Prago. Ĝi situas en la strato *"Na bojiŝti"*. Prago famiĝis ne nur per siaj konstruaĵoj, preĝejoj kaj palacoj. Al la vidindaĵoj de Prago apartenas ankaŭ malgrandaj gastejoj. Multaj el ili memoras interesan pasin-taĵon. Iliaj gastoj ofte estis ne nur burĝoj, sed ankaŭ artistoj, verkistoj, pentristoj kaj komponistoj, kiuj multfoje trovis tie eĉ inspiron por sia verkado.

:*Unu el ili ekzemple estas la gastejo "U Kalicha" (Ĉe la kaliko) en la strato "Na bojišti" en la Nova Urbo. Estas malgranda gastejo, da kiaj troviĝas centoj en Prago. Sed tamen ĝi fariĝis fama; la angloj, germanoj, norvegoj kaj rusoj scias rakonti pri ĝi. Kial? La respondo estas mallonga: Ŝvejk!
:Jes, ĉi tiun gastejon eternigis Jaroslav Hašek en sia mondfama romano "La aventuroj de brava soldato Ŝvejk". Ĉiutage sidadis ĉi tie la bravulo de Hašek, ĉi tie li prizorgadis siajn aferojn en ampleksaj interparoloj, disvolvante sian optimisman vivopinton. Kaj tie ĉi ankaŭ komenciĝis por Švejk la unua mondmilito; la gastejo "Ĉe la kaliko" fariĝis per li pordego, tra kiu li enpaŝis en la historion. Ĉi tien li venis post la atenco en Sarajevo, trankvile intencis trinki sian bier-on; sed li implikiĝis en disputon kun sekreta policano, kiu lin provokis kaj poste arestis. Kaj nun sekvis bato post bato: policejo, juĝejo, frenezejo, denove ekzamenato - kaj finfine formarŝo al la fronto. La gastejo "Ĉe la kaliko" perdis sian ĉiutagan gaston, la aŭstria armeo tamen gajnis la "plej fam-an" soldaton, kia iam ajn servis en ĝiaj vicoj.
:Ĝi estus daŭronta ne tro longe - kaj tamen, la fino de la milito estis en imago de Ŝvejk ligita kun tiu malgranda ejo. Ĉu vi memoras la scenon, kiam Ŝvejk adiaŭas la sapeiston Vodička en malgranda urbo ie en Hungarujo? Oni forkoman-dis ilin ambaŭ, ili devas disiĝi. Sed ili fiksas al si reciproke la trafpunkton - kaj kie alie ol "Ĉe la kaliko" je la sesa vespere post la militfino! La milito finiĝis, sed Ŝvejk ne al-venis. Ne pro tio ke li ne plenumus la promeson, sed ĉar la morto de Jaroslav Hašek skribis "fino" sur la paĝon pli frue, ol la aŭtoro intencis. La ejo "U kalicha" perdis nun vere siajn plej fidelajn gastojn. Sed ambaŭ nomoj por ĉiam eniris tiun parton de la historio, kiun oni nomas la Granda Milito.*

Kategorio:Gastejoj
Kategorio:Konstruaĵoj en Nova Urbo (Prago)
Grandpriora Placo

**Grandpriora Placo**	() estas unu el la plej trankvilaj anguloj de la Malgranda Kvartalo en Prago, ĉirkaŭata de atentindaj palacaj arkitekturoj: la estinta baroka '**palaco de Granda Prioro de la Maltana ordeno**' estas bela ekzemplo de verko de Bartolomeo Scotti (1726-1738) kun skulptaĵoj sur la portalo kaj interna ŝtuparo el la verkejo de M. Braun. En la placo estas hodiaŭ muzika sekcio de la Nacia muzeo, kiu posedas valoran kolekton de historiaj muzikinstrumentoj; en la ĝardeno estas dum somero aranĝataj koncertoj. Kontraŭflanke staras '**la Buquoy-palaco**' (hodiaŭ la franca ambasadejo), konstruita en la jaro 1719 kaj alikonstruita 1738 kaj en la dua duono de la 19-a jarcento. Apud ĝi staras domo de la familio Mettych de Čečov en renesanca kaj baroka stilo; 1588 konstruita, 1617 alikonstruita; la alon rigardantan al "Čertovka" barokigis meze de la 18-a jarcento ĝia tiama posedanto Hrzán de Harasov. En tiu ĉi domo naskiĝis en la jaro 1859 komponisto J. B. Foerster.

Kategorio:Placoj en Prago
Kategorio:Malgranda Kvartalo (Prago)
Guberniestro de Kalifornio

La **guberniestro de Kalifornio** estas la plej alta administra aŭtoritatulo en la registaro de la subŝtato. Inter ties respondecoj estas farado de ĉiujara adreso pri la "stato de la subŝtato" al la ŝtata parlamento, donado de la buĝeto, fortigado de la leĝoj, kaj glata funkciigo de la ŝtata registaro.

La guberniestro rajtas vetoi novfaritajn leĝojn, kiun povas superi la parlamento per majoritato de du trionoj. La vetoo povas forpreni iujn erojn da elspeza leĝo sen tuŝi aliajn ("line-item veto"). Ĉe la leĝobeigado, la guberniestro rajtas limigi aŭ nuligi kondamnojn, kaj estas la ĉefordonanto de la militinstanco de la subŝtato (kf: Nacia Gvardio).

Elektas guberniestrojn balotado popola por periodoj de kvar jaroj, elektita maksimume po du periodoj. Je ĉi tiu skribado, la guberniestro aktuala estas Gavin Newsom, membro de la Demokrata Partio, elektita en 2018.

## Estintaj guberniestroj 
La jenaj homoj tenis la postenon de guberniestro de la tiame meksika teritorio de Alta Kalifornio.
* 1822-1823: Pable Vincente de Sola
* 1823-1825: Louis Argello
* 1825-1831: Jose MARIA de Echeandia
* 1831-1832: Manuel Victoria
* 1832-1833: Pio PICO
* 1833-1835: Jose Figueroa
* 1835-1836: Jose Castro
* 1836: Nicolas Guiterrez
* 1836: Mariano Chico
* 1836: Nicolas Guiterrez
* 1836-1842: Juan B. Alvarado
* 1842-1845: Manuel Micheltoreno
* 1845-1846: Pio Pico

La jenaj homoj tenis la postenon de guberniestro de la usona ŝtato de Kalifornio
* 1849-1851: Peter Burnett
* 1851-1852: John McDOUGALL
* 1852-1856: John Bigler
* 1856-1858: J. Neeley Johnson
* 1858-1860: John Weller
* 1860-1860: Milton Latham
* 1860-1862: John Downey
* 1862-1863: Leland Stanford
* 1863-1867: Frederick LOW
* 1867-1871: Henry Haight
* 1871-1875: Newton Booth
* 1875-1880: William Irwin
* 1880-1883: George Perkins
* 1883-1887: George Stoneman
* 1887-1887: Washington Bartlett
* 1887-1891: Robert Waterman
* 1891-1895: Henry Markham
* 1895-1899: James Budd
* 1899-1903: Henry Gage
* 1903-1907: George Pardee
* 1907-1911: James Gillett
* 1911-1918: Hiram Johnson
* 1917-1923: William Stephens
* 1923-1927: Friend Richardson
* 1927-1931: C. C. Young
* 1931-1934: James Rolph
* 1934-1939: Frank Merriam
* 1939-1943: Culburt OLSON
* 1943-1953: Earl Warren
* 1953-1959: Goodwin Knight
* 1959-1967: Pat Brown
* 1967-1975: Ronald Reagan
* 1975-1983: Jerry Brown
* 1983-1991: George Deukmejian
* 1991-1999: Pete Wilson
* 1999-2003: Gray Davis
* 2003-2011: Arnold Schwarzenegger
* 2011-2019: Jerry Brown
* 2019-nun: Gavin Newsom

Dosiero:CAGovernorSeal.jpg|
Dosiero:Hiram Johnson.jpg|
Dosiero:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|
Dosiero:BushCAGovs.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Kalifornia Ŝtata Kapitolo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.governor.ca.gov  

*Listo de Guberniestroj de Kalifornio dum ĝia aparteno al Meksiko  
* Listo de Guberniestroj de Kalifornio 
* La ofico de la gubiernestro tenas TTT-ejon ĉe http://www.governor.ca.gov/state/govsite/gov_homepage.jsp
Greifswald

eta|Urbodomo de Greifswald

**Greifswald**  estas universitata urbo kaj grava urba komunumo de Germanio. Ĝi apartenas al la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio. Ĝis la 4-a de septembro 2011 la urbo estis administre sendependa eksterdistrikta urbo, de tiam ĝi estas la administra centro de novkreita distrikto Antaŭpomerio-Greifswald. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Industrio 
La ekonomio de la iama havenurbo estas i.a. dominita per la produktado de komunikadelektronikaĵoj. Dum la lastaj jaroj la urbo iĝis grava kaj moderna loko teknologia kaj esplorada. Troviĝas tie ĉi (konstrukomenco en 1997) unu el la plej grandaj reaktoroj por prieslplori la nuklean fendadon. La komplekso *Wendelstein 7-X* ekis labori en 2007.

## Historio 
Greifswald estiĝis de post 1199 en la kuro de la setlado de cistercianoj en Eldena. La merkatajn rajtojn ĝi ricevis en 1241, naŭ jarojn poste ankaŭ la urbajn. Sekve ĝi iĝis membro de la Hansa Ligo. En 1456 fonditis la *Ernst-Moritz-Arndt-universitato*.

En junio 1631 la urbo kaj regiono estis konkerita de la sveda armeo, ekde 1648 ĝi estis parto de Sveda Pomerio kaj formale ekapartenis al Svedio kaj en 1815 al Prusio.

## Vidindaĵoj 
Al la plej konataj vidindaĵoj nombriĝas tri gotikstilaj brikstilaj kirkoj el la 13-a jarcento: la paroĥaj preĝejoj Sankta Mario kaj Sankta Nikolao kaj la iama paroĥa preĝejo Sankta Jakobo. La ĉefkonstruaĵo altlerneja konstruitis en 1750 barokstile.

La centra bazaro ĉirkaŭatas per domoj kun belaj gabloj en la stilo de floranta gotiko respektive renesanco; krome per la en la 1724-a jaro konstruita urbodomo. Invitas al promenado la parko ĉirkaŭ la ruina Abatejo Eldena, lulilo de la tuta urbo.

**Iom da statistiko:**

* **Situo:** 54° 5' 51" NO, 13° 23' 0" OR; proksime al la Balta maro
* **Areo:** 5.018 hektaroj
* **horzono:** GMT+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro)

**Publikaj institucioj:**
* Pomeria Landa Muzeo
* Universitato de Greifswald

**Famaj personoj, kiuj vivis en Greifswald:**

* Hans Fallada
* Caspar David Friedrich

Dosiero:Greifswald - University Campus, City Centre.jpg|
Dosiero:Lage der kreisfreien Stadt Greifswald in Deutschland.png|
Dosiero:DEU Greifswald COA.svg|

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Kategorio:Distrikto Antaŭpomerio-Greifswald
Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Meklenburgo-Antaŭpomerio
Kategorio:Hansourboj
GMT

**GMT** estas la angla mallongigo de *Greenwich Mean Time*, "Meza Tempo de Grenviĉo", t.e., la tempo ĉe la Reĝa Observatorio de Grenviĉo oriente de Londono, Britio. Tra la observatorio iras la nulmeridiano, la bazo de la horzonoj kaj, kune kun la ekvatoro, de la metodo por mapi lokojn sur la tero.

Horzono, laŭ kutimo, estas specifita kiel horoj post aŭ antaŭ GMT.

La moderna posteulo de GMT estas Universala Tempo Kunordigita (UTK, ankaŭ konata kiel UTC ekster Esperantujo).

## Vidu ankaŭ 
* UTK
* Horzono
* Koordinato

Dosiero:Time zones of Europe.svg|Horzonoj de Eŭropo
Dosiero:Primemeridian nolabels.jpg|Nula estas la longitudo de la Grenviĉa meridiano (vertikala ruĝa linio kiel referenco sur la mapo)
Dosiero:Prime meridian.jpg|Realiga aparato de la meridiano en la Observatorio de Grenviĉo

## Eksteraj ligiloj 
* http://wwp.greenwichmeantime.com 
* http://www.fiz.uni-lj.si/~prsa/astro/seminarji/astro_cas.html  
* http://physics.nist.gov/GenInt/Time/world.html  
* http://hpiers.obspm.fr 

Kategorio:Tempo
Gofero

[eta|La [Arkeo de Noa, laŭlegende farita el **gofero**]]
alternative=Cupressus sempervirens Stricta.jpg|eta|Cupressus sempervirens Stricta
eta|Cupressus sempervirens range
**Gofero** estas arbospecio, kiun laŭ Biblio kaj diversaj mitoj uzis Noa por konstrui sian arkeon. La vorto estas uzita nur unu fojojn en la Biblio; Genezo 6:14 diras ke Noa estis konstrui la Arkeon de גפר, gofero, vorto ne aliloke uzita en la Biblio aŭ la hebrea lingvo. Oni ne precize scias, pri kiu hodiaŭa arbo temas, sed ŝajne pri okcident-azia foliarbo.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Diluvaj mitoj
Kategorio:Ligno
Gottfried Keller

**Gottfried KELLER** (* la 19an de julio 1819 en Zuriko, † la 15an de julio 1890 samloke) estis svisa verkisto.

Lia origina deziro, fariĝi pentristo en Munkeno, fiaskis. Li reiris al Svislando, serĉis kontaktojn al politike progreseme liberalaj intelektuloj kaj per stipendio li fine povis sen financaj problemoj studi historion, filozofion kaj literaturon en Germanio. Ekde 1850, li plene dediĉis sin al la verkado; en la jaro 1855 li revenis al Zuriko, kie li de 1861 ĝis 1876 okupis la postenon de urba skribisto.

La verkaro de Gottfried Keller konsistas ĉefe el poemoj, romanoj kaj noveloj. Je la komenco de sia kariero li akuzis en siaj verkoj politikajn kaj sociajn malbonaĵojn, poste li pli kaj pli priskribis la strebadon de siaj protagonistoj al feliĉa vivo kaj socia bonfarto.

Omaĝe al li, la "premio Gottfried Keller" estis kreita de la fondaĵo Martin Bodmer en 1922; tiu plej malnova premio pri literaturo de Svislando estas atribuita ĉiujn du aŭ tri jarojn.

## Famaj verkoj 
* *Gedichte* (poemoj, 1846)
* *Neuere Gedichte* (poemoj, 1851)
* *Der grüne Heinrich* (romano, 1854/55; novtekstigo 1879/80)
* *Die Leute von Seldwyla* (noveloj, 1856; ampleksigita 1873/74)
* *Zürcher Novellen* (noveloj, 1878)
* *Das Sinngedicht* (noveloj, 1882)
* *Martin Salander* (romano, 1886)

## En Esperanto aperis 
* La forĝisto de sia feliĉo; Virgino kaj monakino / Trad.: Jakob Schmid. En: Svisa antologio. - Budapest: Literatura Mondo, 1939, p.&nbsp;86-116
* Arbara kanto ; Vespera kanto ; Vintra nokto ; Nokta silento ; Almozulo ; Adiaŭ / Trad.: Hilda Dresen. En: Svisa antologio. - Budapest: Literatura Mondo, 1939., p.&nbsp;326-329
* Eugenia / trad.: Reinhard Haupenthal. – Saarbrücken : Iltis-Eld., 1990. – 27 p. – (Iltis-Serioj ; 2, Beletro Tradukita ; 2) ISBN 3-927613-10-X
* Vintra nokto  / trad.: H. Dresen. – En: Nova Esperanta krestomatio. - Rotterdam : UEA, 1991, p.&nbsp;443

## Referencoj 

Dosiero:GottfriedKeller.jpg|
Dosiero:Stauffer-Bern_GottfriedKeller.jpg|
Dosiero:Keller Demo.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gottfriedkeller.ch 
* http://gutenberg.spiegel.de/autoren/keller.htm 
* http://www.kellerbriefe.ch  
* http://literaturnetz.org/autoren/gottfried_keller  

Kategorio:Svisaj verkistoj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Zurikanoj
Ginger Rogers

**Ginger ROGERS**, realnome **Virginia Katherine McMATH** (naskiĝis la 16-an de julio 1911; mortis la 25-an de aprilo 1995) estis usona aktorino kaj dancistino.

Ŝi estas plej konata pro siaj dancfilmoj, en kiuj ŝi aperis kune kun Fred Astaire. Sed ankaŭ en dramecaj filmoj ŝi konvinkis la publikon: Pro la ĉefrolo en la filmo *Kitty Foyle* (1940) ŝi estis honorata per Oskaro.

## Filmoj 
* *Flying down to Rio* (1933)
* *42nd Street* (1933)
* *The Gay Divorcee* (1934)
* *Top Hat* (1935)
* *Roberta* (1935)
* *Swing Time* (1936)
* *Shall we Dance* (1937)
* *The Story of Vernon and Irene Castle* (1939)
* *Kitty Foyle* (1940)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.reelclassics.com/Actresses/Ginger/ginger.htm 
* http://www.gingerrogers.com  
* http://www.classicactresses.com/ginger.html  

Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Rogers, Ginger
Gottfried Benn

**Gottfried BENN** [gotfrid ben] (naskiĝis la 2-an de majo, 1886 en Mansfeld, mortis la 7-an de julio en Berlino, 1956) estis germana verkisto. Li estas grava reprezentanto de la ekspresionismo.

La filo de pastro unue studis teologion kaj filozofion en Marburg kaj poste medicinon en Berlino, kie li eklaboris kiel kuracisto. Sian komencan simpation al la nazia politiko li baldaŭ forlasis, kun la rezulto, ke li ne plu rajtis publikigi. Post la milito li sukcese revenis al la literatura kreado. En la jaro 1951 li estis honorata per la Georg-Büchner-Preis.

## Listo de verkoj 
* *Morgue* (poemoj, 1912)
* *Gehirne* (noveloj, 1916)
* *Fleisch* (poemoj, 1917)
* *Das moderne Ich* (eseoj, 1919)
* *Der neue Staat und die Intellektuellen* (eseoj, 1933)
* *Kunst und Macht* (eseoj, 1934)
* *Statische Gedichte* (poemoj, 1948)
* *Doppelleben* (membiografio, 1950)
* *Fragmente* (poemoj, 1951)
* *Aprèslude* (poemoj, 1955)

## En Esperanto aperis 
*Parolo ; Vojaĝi ; Augusta jen solecoplen’ ; Asteroj ; Multaj aŭtunoj* / trad. de Guido Holz 
En: Übertragungen = Transkondukoj. – Messkirch : Gmeiner, 1988. – p.&nbsp;89 – 93
ISBN 3-926633-14-X

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.gottfriedbenn.de 
* http://supervert.com/elibrary/gottfried_benn 
* http://www.gottfriedbenn.com.mx  
* http://www.bautz.de/bbkl/b/benn.shtml 

Benn, Gottfried
Greka literaturo

**Greka literaturo** estas la literaturo verkita en greka lingvo kaj de grekoj mem. Ĝi plej ofte referencas al la literaturo verkita en antikveco (por tio artikolo Antikva greka literaturo), sed ankaŭ povas aludi al tiu verkita en moderna greka lingvo.

Antikva greka literaturo referencas al la literaturo verkita en la antikva greka lingvo el la plej fruaj tekstoj ĝis la epoko de la Bizanca Imperio. La plej fruaj survivantaj verkoj de antikva greka literaturo, date reen el la komenco de la arkaika periodo, estas la du epopeaj poemoj Iliado kaj Odiseado, kies agado okazas en la Mikena epoko. Tiuj du epopeoj, kun la Homeraj himnoj kaj la du poemoj de Heziodo, nome Teogonio kaj Laboroj kaj tagoj, estas la ĉefaj fondiloj de la greka literatura tradicio kiu pluis en la epokoj de la Klasika, Helenisma kaj Romia periodoj.

La Greka antologio aŭ latine *Anthologia Graeca* (en moderna greka lingvo Ελληνική Ανθολογία) estas kolekto de poemoj verkitaj en la klasika greka lingvo, plejparte epigramoj, enhavante la tutan periodon de greka literaturo de la antikvo ĝis la orientromia imperio.

## Helenlingvaj aŭtoroj 
Alkajo - Arĥiloĥo - Aristofano - Demosteno - Diodoro Sicilia - Esĥilo - Eŭripido - Ezopo - Herodoto - Heziodo - Homero - Kalimako de Kireno - Ksenofono - Lukiano - Marko Aŭrelio - Menandro - Platono - Plutarĥo - Sapfoa - Sofoklo - Tucidido -

## Ĝenroj kaj skoloj 
* Helena tragedio

## Vidu ankaŭ 
* Ĉefverkoj de Literaturo
* Latina literaturo

Kategorio:Literaturo
Graham Greene (verkisto)

**Graham GREENE** (naskiĝis la 2-an de oktobro, 1904, mortis la 3-an de aprilo, 1991) estis brita verkisto de romanoj, rakontoj, dramoj, poemoj, scenaroj, eseoj, vojaĝraportoj kaj infanlibroj. Li apartenis al la modavo de Renouveau catholique.

## Biografio 
Li naskiĝis en Berkhamsted, Hertfordshire, kie lia patro estis estro de la loka mezlernejo (kiun frekventis Graham). Li studis en Balliol College, Oxford, kaj lia unua verko (poezia libro) estis eldonita en 1925, dum li ankoraŭ estas studento. En sia aŭtobiografio, li donas multajn detalojn pri malfacila juneco. Post diplomiĝo, li fariĝis katoliko, estis mallongtempe edzo, kaj komencis ĵurnalistan karieron. Li estis i.a. verkisto de filmaj recenzoj, ĝis li kaŭzis la fermon de revuo por kiu li laboris per envolvi ĝin en proceson pri kalumnio pro komento fare de li pri Shirley Temple.

Plej famaj estas liaj psikologie profundaj aventuraj kaj krimaj libroj, kiuj grandparte ankaŭ estis tre sukcese filmigitaj. Liaj romanoj estas verkitaj per moderna  realisma stilo, kaj ofte enhavas personojn ĝenitajn de sindubo kaj vivantajn en povraj aŭ senradikaj cirkonstancoj. La duboj estis ofte religiaj.

La granda komedia talento de Graham Greene montriĝas ĉefe en lia malfrua verkaro.

## Verkoj 
### Romanoj 
* *Stamboul Train* (1932)
* *Brighton Rock* (*Brajtona sukerstango*, 1938)
* *The Power and the Glory* ("La potenco kaj la gloro", 1940)
* *The Heart of the Matter* ("La kerno de la afero", 1948)
* *The End of the Affair* ("La fino de la adulto", 1951)
* *The Third Man* ("La tria viro", 1950)
* *The Quiet American* ("La silentema usonano", 1955)
* *Our man in Havana* ("Nia agento en Havano", 1958)
* *The Burnt-Out Case* ("La elĉerpita kazo", 1961)
* *The Comedians* ("La komediistoj", 1966)
* *Travels with My Aunt* ("Vojaĝoj kun mia onklino", 1969)
* *The Human Factor* ("La homa faktoro", 1978)
* *Dr. Fischer of Geneve* ("Doktoro Fiŝer en Ĝenevo")

## Vidu ankaŭ 
* Renouveau catholique

## Eksteraj ligiloj 
* Graham Greene  en la Projekto por Malferma Katalogo (angle)

Kategorio:Britaj verkistoj
Kategorio:Konvertitoj al katolikismo
Gustave Eiffel

La franca inĝeniero **Alexandre Gustave EIFFEL** ([efɛl]) (esperante **Aleksandro Gustavo EJFELO**) naskiĝis je la 15-a de decembro 1832 en Dijon kaj mortis je la 27-a de decembro 1923 en Parizo. Li estas la konstruinto de la Eiffel-Turo kaj la Statuo de Libereco.

Li studis en la Pariza *École des Arts et Manufactures* kaj laboris poste en metalurgia entrepreno apud sia hejmurbo. Tie li ekinteresiĝis pri metalaj materialoj. En 1856 li fondis sian firmaon por grandaj ferkonstruaĵoj, kiel ekz. pontoj kaj kupoloj.

La plej granda merito de Gustave Eiffel estis la laŭ li nomata Eiffel-Turo, kiun li konstruigis okaze de la Internacia ekspozicio en 1889. Ĝi fariĝis grava simbolo de Parizo.

Ankaŭ la interna ŝtalskeleto de la Statuo de Libereco, grave simbolo de Novjorko, estis konstruita de li laŭ skulptaĵo de Bartholdi.
[eta|200px|maldekstra|[Eiffel-Turo - grava simbolo de Parizo]]
La du ĉefaj konstruaĵoj de Eiffel celebris la centjaran datrevenon de du revolucioj: la Statuo de Libereco la usonan Revolucion (1776), donaco de la Franca Respubliko al Usono, kaj la Eiffel-Turo la francan Revolucion (1789).

Laŭ PIV2002 Gustave Eiffel nomiĝas *Ejfelo* en Esperanto, same kiel la montaro Ejfelo.

## Gustave Eiffel kaj Esperanto 
Eiffel estis konata kiel esperantisto. Li diris:

## Eksteraj ligiloj 
* Asocio Gustave Eiffel 
* Gustave Eiffel en la retejo de la Eiffel-Turo 
* 

Kategorio:Francaj inĝenieroj
Kategorio:Framasonoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 15-an de decembro
Kategorio:Mortintoj la 27-an de decembro
World Trade Center

La **Mondkomerca Centro** ( ) estis sepopo da konstruaĵoj en Novjorko, Usono, kiuj staris sur la insulo Manhatano  inter la jaroj 1972 kaj 2001.

Centro estis la **Ĝemelturoj** - konstruaĵoj 442-metraj kaj 110-etaĝaj. Je sia konstruo, ili estis la plej altaj en la mondo. Tamen en 1974, en Ĉikago la Sears-Turo superis la ĝemelturojn. La turoj estis nur du konstruaĵoj de la 7-konstruaĵa Mondkomerca Centro, tamen oni ofte nomas la ĝemelturojn mem Mondkomerca Centro. Ili estis uzataj por komerco. Multaj grandaj financaj firmaoj havis oficejojn tie.

En 1993 la turojn atakis teroristoj, kiuj eksplodigis bombon en la subtera aŭtoparkejo. 

La 11-an de septembro 2001, la turoj estis denove atakitaj de teroristoj, kiuj akaparis du aviadilojn el Bostono kaj intence trafis la du plej altajn turojn. El tiuj la Suda Turo kolapsis je la horo 9.59 matene, la Norda Turo kolapsis je la horo 10.28 matene (loka tempo). Krome je la horo 5.20 posttagmeze kolapsis la 174 metrojn alta konstruaĵo n-ro 7 de la Mondkomerca Centro; tiun turon ne trafis aviadilo.

Pri la falokaŭzo de la tri turoj ekzistas pluraj teorioj. Laŭ la oficiala versio ekstreme varmegaj fajroj moligis la ŝtalajn apogilojn de la du plej grandaj turoj kaj ili, post unu ĝis du horoj da brulado, kolapsis; la falon de turo n-ro 7, sep horojn post la unuaj du turoj, oni klarigas per plia fajro. Almenaŭ 2602 homoj mortis tiutage, plejparte oficejaj laboristoj kaj fajro-brigadistoj.

Je 2002 la planado por la loko daŭris, tamen estas konfesite ĉie ke oni ne rekonstruos la ĝemelturojn.

maldekstre|eta|Nuntempa (2022) aspekto de la loko
En 2004 simbole ekkonstruiĝis nova turdomo nomita komence **Turo de Libero** (angle *Freedom Tower*), fine **Unumonda Komerca Centro** (angle *One World Trade Center*), kiu planiĝis denove esti la plej alta en la mondo. Ĝi altas 541,32 metrojn; tio estas 1776 futoj; la mezuro memorigu pri la jaro 1776 de la Usona Revolucio. La centra konstruaĵo altas 335 metrojn kaj havas helikecan formon; sur ĝi estas ŝtaltraba konstruaĵo kun ventocentralo, kiu produktas parton de la elektro bezonata. Sur tiu centralo leviĝas tureto, kiu atingas la menciitan alton.

Luprenanto de la malnova Mondkomerca Centro kaj posedanto de la nova Unumonda Komerca Centro estas *Larry Silverstein*.

## Vidu ankaŭ 
* la apartigan paĝon Monda Komerca Centro.
* Atencoj de la 11-a de septembro 2001
* Tapiŝo de World Trade Center

Kategorio:Konstruaĵoj en Manhatano
Kategorio:Nubskrapuloj pli ol 350 m
Kategorio:Nubskrapuloj de Novjorko
Kategorio:1973 en Usono
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1973
Kategorio:Konstruaĵoj malaperintaj en 2000-2009
Kategorio:Malaperis en 2001
Grace Kelly

**Grace KELLY** (naskiĝis la 12-an de novembro 1929, mortis la 14-an de septembro 1982) estis usona aktorino kaj princino de Monako.

Ŝi naskiĝis en Filadelfio, Pensilvanio. Post mallonga teatra kariero ŝi en la jaro 1951 unuafoje aperis en filmo. Grandajn sukcesojn ŝi gajnis interalie en filmoj de Alfred Hitchcock. En 1955 ŝi gajnis Oskaron pro sia rolo en la filmo *The country girl*. Unu jaron poste ŝi edziniĝis al Rainier la 3-a, la princo de Monako – kaj finis sian kinokarieron. En 1982 ŝi mortis dum aŭtoakcidento en Monako.

## Listo de filmoj 
* *Fourteen Hours* (1951)
* *High Noon* (1952)
* *Mogambo* (1953)
* *The Country Girl* (1954)
* *Dial M for Murder* (1954)
* *Rear Window* (1954)
* *Green Fire* (1954)
* *To Catch a Thief* (1955)
* *The Bridges at Toko-Ri* (1955)
* *The Swan* (1956)
* *High Society* (1956)

## Listo de Premioj 
* Akademia Premio (Oskaro) por plej bona aktorino pro *The country girl* (1955)
* Premio Ora Globo por plej bona subtena aktorino pro *Mogambo*
* Premio Ora Globo por plej bona aktorino pro *The country girl*

## Vidu ankaŭ
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  *(recenzo pri la filmo, en kiu ŝi ludas)*
*  *(recenzo pri la filmo, kie ŝi ludis)*
*  *(recenzo pri la filmo, en kiu ŝi ludis)*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino
Kategorio:Premio Ora Globo
Kategorio:Mortintoj en transportaj akcidentoj
⚭
Kazo (gramatiko)

eta|Nombro de kazoj en eŭropaj lingoj
**Gramatika kazo** (aŭ simple **kazo**) (laŭ latina *casus* [], Pl.: *casūs* kun longa *u* []) estas en gramatiko fleksia kategorio de substantivecaj vortospecoj (=deklinacio). Per tio la nomo montras sian funkcion ene de senca kombino de frazo. En morfologio kazo estas morfologia kategorio, kiu estas markita per sistemo je unu al alia vidalvide starantaj formaroj, dum ke ĉi tiuj formoj respegulas rilaton de unu objekto al aliaj objektoj en certa situacio. Tipe vorto portas nur unu kazan markilon, en kelkaj lingvoj tamen ekzistas ankaŭ vortoj kun du aŭ pli da kazaj markiloj.

## Etimologio 
La esprimo *kazo* reiras etimologie de la greka gramatikisto Dionysios Thrax. Li priskribis substantivecajn vortospecojn (latine *nomina*) kiel *defalantaj* (germane 'abfallend' ('abhängig')) de verboj kaj nomis ĉi tiun proceson *ptosis* () 'falo'. La transpreno de nocio de latina estas ĝis hodiaŭ konservata.

## Kazoj en Esperanto 
Laŭ la fundamenta gramatiko Esperanto havas nur du kazojn:
* nominativo (neniu finaĵo)
* akuzativo (finaĵo -n).
Ĉiuj aliaj estas esprimataj per prepozicioj.

Tamen oni trovas konservaĵojn de Pra-Esperanta kazo genitiva kun pronomoj '**, **' kaj *,* (kaj en iuj pli-malnovaj tekstoj *, , , , , ,  *kaj ''*).

## Tradiciaj gramatikaj kazoj 
## Listo de kazoj 
* Abesivo (sen io)
* Ablativo (direkte de ie, el io)
* Absolutivo (subjekto de netransitiva frazo)
* Akuzativo (rekta objekto)
* Adesivo (ĉe io)
* *Aequativus* (kompare kun io, rilate al io)
* Alativo (al io)
* Dativo (al io)
* Delativo (de/desur io)
* Disjunktivo (ripeta substreko de subjekto)
* Distributivo (po iom)
* Distributivo-temporalo (kiom ofte)
* Egresivo (komence de, komence ĉe - tempe aŭ loke)
* Elativo (el interno de io)
* Ergativo (aganto-komplemento)
* Ergativo-genitivo (aganto, posedanto)
* *Essivus* (kiel io, estante je stato de io)
* Essivus-formalis (havante kvaliton de io)
* Essivus-modalis (agante kiel io)
* *Excessivus* (finante iun staton)
* *Formalis* (kiel io)
* Genitivo (ies, de io)
* Ilativo (en ion)
* Inesivo (ene de io)
* Instruktivo (iamaniere)
* Instrumentalo (per io)
* Instrumentalo-komitativo (per io aŭ kun io)
* Netransitivo (subjekto en netransitiva frazo)
* Kaŭzalo (pro io)
* *Causalis-finalis* (pro io, per io, je io)
* Komitativo (kun io)
* Komparativo (kiel io)
* Lativo (al io)
* Lokativo (en, ĉe, sur io)
* Nominativo (io)
* Objektivo (objekto)
* *Obliquus* (iu ajn funkcio krom nominativa)
* Partitivo (kvanto de io, parto de io)
* Pasivo (subjekto ĉe netransitiva verbo)
* Posesivo (ies, havata de io)
* Prepozicionalo (kaŭzo uzata kun diversaj prepozicioj)
* Privativo (sen io)
* Prolativo (tra io)
* Prosekutivo (laŭlonge de io)
* Sociativo (kune kun io)
* Sublativo (sur ion)
* Superesivo (sur io)
* Temporalo (je iu tempo, dum io)
* Terminativo (ĝis al io - tempe aŭ loke)
* Translativo (iĝante io, igante ion)
* *Vialis'' (uzante ion)
* Vokativo (ho, io!)

## Aliaj gramatikaj kazoj 
* Dedativo (inventita per J. R. R. Tolkien)

Kategorio:Gramatiko
Makzelulo

**Makzeluloj** aŭ **gnatostomoj** (latine *Gnathostomata*) estas vertebruloj kun makzelo. La grupo konsistas el la sekvantaj grupoj (laŭ kladistika klasifiko):

* **kartilagaj fiŝoj** (ŝarkoj, rajoj ktp);
* **teleostomoj** (ostaj fiŝoj kaj kvarpieduloj):
** akantoduloj (formortinta klaso, brankfiŝoj);
** aktinopterigoj (sturgoj, teleosteaj fiŝoj, ktp);
** sarkopterigoj (pulmfiŝoj, celakantuloj kaj kvarpieduloj).

Tiu grupo estas distingenda de la gnatostomoluloj (latine *Gnathostomulida*), filumo de senvertebraj vermoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://tolweb.org/tree?group=Gnathostomata&contgroup=Vertebrata  
* http://www.palaeos.com/Vertebrates/Bones/Gill_Arches/Meckelian.html  
* http://tolweb.org/tree?group=Gnathostomata  

Vertebruloj
Vertebrula taksonomio
Gvadelupo

300ra|eta|dekstra|Situo de Gvadelupo
**Gvadelupo** estas franca transmara departemento kaj administra regiono dependa de Francio en Kariba Maro. Ĝi konsistas el pluraj insuloj: La Grande-Terre, la Basse-Terre, La Désirade, Les Saintes, Marie-Galante k.a.

La departemento havas entute 34 komunumojn.

## Historio 
**Gvadelupo** estis malkovrita de eŭropanoj la 11-an de novembro 1493 de Kolumbo kaj estis nomumita pro simileco de ties montoj kun Sierra Guadalupe en Hispanio. Antaŭ la europa invado, la indiĝenoj "*Arawak*" kaj "*Karaib*" loĝis tie; sed ili ĉiuj estis mortigitaj de la invadantoj. Eŭropanoj, alportis nigrulajn sklavojn el Afriko por kultivi bananojn. Tiu periodo estis terura por la afrikanoj kaj nuntempe estus "krimo kontraŭ la homaro". La  tertremo skuis Gvadelupon kaj detruis Pointe-à-Pitre.

## Geografio 
### Situo 
centra|350ra

### Mapo 
eta|350ra|centra|Mapo de Gvadelupo
(*Saint Martin* kaj *Saint-Barthélemy* ne videblas sur tiu ĉi mapo)

## Aliaj 
Vidu ankaŭ la artikolojn pri la sanktejoj de Guadalupe (Ekstremaduro) kaj Guadalupe (Meksiko).

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Gvadelupo
* Malgrandaj Antiloj
* Transmaraj teritorioj
* Nia Damo de Gvadalupo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la prefektujo de Gvadelupo 

Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Transmara Francio
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj

Kategorio:Departementoj de Francio