open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahbach (Ahr)

La **Ahbach** estas 21&nbsp;km longa, orografie dekstra flankrivero de la rivero Ahr en Rejnlando-Palatinato kaj Nordrejn-Vestfalio (Germanio).

## Geografio 
La rojo fontas ĉ. 700 m sudoriente de Betteldorf je la nordorienta deklivo de la monto „Bremelchen“(608,7 m alta) sur alteco de 559 m super marnivelo. Unue ĝi flua nordorienten kaj trafluas norde de Dockweiler plurajn lagetojn. Fluante nordorienten ĝi atingas la sudan vilaĝrandon de Dreis. Ĉi tie alfluas la Angersbach. En la vilaĝo mem enfluas la Feuerbach. De tie ĝi turnas sin okcidentnordokcidenten. Post la vilaĝo enfluas de dekstre la Brückerbach. Nun ĝi fluas ĝi la muelejo Dreisermühle okcidenten.

Tie li turniĝas norden. Post unu kilometro la rojo pasas Oberehe-Stroheich. Ĉe la norda rando alfluas de maldekstre la Sellbach Poste ĝi fluas nordnordorienten. Post 1,7&nbsp;km alfluas la Rudersbach. Kaj pliaj 1,6&nbsp;km poste venas de dekstre la Grünbach. Tie la Ahbach turniĝas nordokcidenten kaj post 1,3&nbsp;km li ricevas akvon de maldekstre de la rojo Schmitzbach. 1,2&nbsp;km suben enbuŝiĝas la rojo Niedereherbach. Poste oni apartigas akvon an la ĉ. 500 m longa muelejo kanalo de la muelejo Nohnermühle. Sube de la Nohnermühle la rojo formas tri grandajn meandrojn.

Denove fluante norden en ĝin fluas sude de Üxheim-Ahütte de maldekstre la rojo Mühlenbach. En Ahütte enbuŝiĝas de maldekstre la rojo Rohrsbach kaj post pliaj 900 m la Kirbach. La Ahbach meandriĝas norden kaj pasas la muelejon Hammermühle kaj poste la limon al Nordrejn-Vestfalio. Mallonge post la limo alfluas de maldekstre la rojo Kalbsbach kaj post 750 m la Klausbach. Tuj poste sur alteco de 331 m la Ahbach enfluas la riveron Ahr.

### Flankriveroj 
Jen la flankriveroj de la Ahbach.

### Medio 
La Ahbach estas malfajne mineralriĉa silkata mezmontara rojo. Ĝia akveja strukturo estas en la supra parto ĝis Oberehe-Stroheich grandparte indikita kiel tre forte ĝis forte ŝanĝita. Sube de Oberehe-Stroheich la akveja strukturo pliboniĝas.

La akveja kvalito estas ĝis Oberehe-Stroheich meze ŝarĝita kaj sube de tiu volaĝo apenaŭ ŝarĝita.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Universitato Carnegie Mellon

La **Universitato Carnegie Mellon** (, *Carnegie Mellon* aŭ *CMU*) estas privata universitato en Picburgo, Pensilvanio, Usono.

La universitato ekis kiel ''* fondita de Andrew Carnegie en 1900. En 1912, la lernejo iĝis la Carnegie Institute of Technology kaj ekproponis kvar-jarajn gradojn. En 1967, la Instituto de Teknologio Carnegie kuniĝis al la Mellon Institute of Industrial Research por formi la Universitaton Carnegie Mellon. La universitata ĉefa kampuso de 0.57&nbsp;km² estas je 4.8&nbsp;km el la Picburga urbocentro kaj limas kun la Muzeoj Carnegie de Picburgo, kun la ĉefa branĉo de la Biblioteko Carnegie de Picburgo, la Carnegie Music Hall, la Parko Schenley, La Konservatorio kaj Botanikaj Ĝardenoj Phipps, la Picburga Golfoklubo, kaj la kampuso de la Universitato de Picburgo en la urbaj kvartaloj Oakland kaj Squirrel Hill, parte etende al Shadyside.

Carnegie Mellon havas sep altlernejojn kaj sendependajn lernejojn: nome *Carnegie Institute of Technology* (inĝenieriko), *College of Fine Arts*, *Dietrich College of Humanities and Social Sciences*, *Mellon College of Science*, *Tepper School of Business*, *H. John Heinz III College* kaj la *School of Computer Science*. Carnegie Mellon eltenas 17 atletajn teamojn kiel parto de la Nacia Universitata Atleta Asocio ĉe la *NCAA Division III''.

Kategorio:Universitatoj en Usono
Kategorio:Picburgo
Kategorio:Pensilvanio
Mihály Kökény

**Mihály Kökény** [mihAj kokEnj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kökény Mihály** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, kuracisto, kardiologo.

Mihály Kökény http://mszp.hu/parttag/kokeny_mihaly naskiĝis la  1950 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Kökény akiris diplomon en Universitato Semmelweis en 1974, poste li eklaboris en tutlanda kardiologia instituto. Inter 1979 kaj 1990 li laboris en la ŝtata administrado, inter 1988 kaj 1990 li estis subministro pri sano en Kabineto Németh. Li aliĝis al la socialistoj en 1991. Li estis parlamenta deputito inter 1994 kaj 2010, dume ekde 1994 2 jarojn subministro pri popolbonfarto (komprenu sano), poste ministro same 2 jarojn. En 2002 li denove estis nomumita subministro, en la jaroj 2003 kaj 2004 ministro pri sano kaj familio. Li havas edzinon sen filoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri sano
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj kardiologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri publika bonstato
Finn Ickler

**Finn Ickler** (naskiĝis la  en Germanio) estas solvulo de Kubo de Rubik. Li partoprenis en multaj konkursoj ekde 2012. Finn Ickler estas membro de la *World Cube Association*.

## Medaloj 
## Referenco 
* informoj pri li en retejo de la Monda Rubikkuba Asocio 

Kategorio:Germanoj de la 20-a jarcento‎
Kategorio:Germanoj de la 21-a jarcento‎
Kategorio:Kubo de Rubik
Palaco Tóth

**Palaco Tóth** estas palaco laŭ bulvardo en Szeged.

## Historio 
La duetaĝan elegantan palacon konstruigis fratoj en 1900. Sur la etaĝoj oni kreis loĝejojn kun po 4 aŭ 5 ĉambroj, krome ankaŭ servistajn ĉambrojn. Ĉiuj loĝejoj havis 2 enirejojn, la alia enirejo estis por la ebla kontoro. Loĝejo por la palaca servisto havis lokon en la kelo.

Ekde 1902 ĉefe kuracistoj, advokatoj kaj oficistoj luis la loĝejojn. En la konstruaĵo nur malgrandaj ŝanĝoj estas faritaj. En la keloj ŝirmejoj kontraŭ bombardadoj estis establitaj en la 2-a mondmilito. En 1957 la staloj en la korto estis trakonstruitaj al simplaj loĝejoj.

## Fontoj 
* hungare (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Szeged
Kategorio:Palacoj en Szeged
(16509) 1990 UE4

**(16509) 1990 UE4** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
16507 Fuuren

'*16507 *Fuuren'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazuro Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la urbeto Furen (japane 風連町 *Fūren-chō''), kun 5&nbsp;300 loĝantoj, en la baseno de Najoro, fama pro la tiea produktado de fajna rizo. La , Furen estis kunfandita en la grandiĝanta urbo Najoro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Malkovrita de Kin Endate
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Glamour

***Glamour*** estas porvirina gazeto publikigita de la grupo Condé Nast. Fondita en 1939 en Usono, ĝi estis origine nomita *Glamour of Hollywood*. La titolo rilatas al la usona vorto, kies signifo estas glamuro.

Oni eldonas lokajn versiojn nuntempe en nombraj landoj kiaj Unuiĝinta Reĝlando, Usono, Francio, Italio, Germanio, Hispanio, Rusio, Grekio, Pollando, Sudafriko, Brazilo, Hungario, Rumanio, Bulgario, Nederlando, Meksiko. En plej kazoj temas pri ĉiumonata publikaĵo.

## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo de Glamour TV 
* Oficiala retejo (Usono)
* Oficiala retejo (UR)
* Oficiala retejo (Italio)
* Oficiala retejo (Germanio)
* Oficiala retejo (Francio) 
* Oficiala retejo (Rusio)
* Oficiala retejo (Meksiko)
* Oficiala retejo (Hispanio)
* Oficiala retejo (Grekio) 
* Oficiala retejo (Sudafriko)
* Oficiala retejo (Pollando)
* Oficiala retejo (Hungario)
* Oficiala retejo (Nederlando)
* Oficiala retejo (Svedio)
* Oficiala retejo GlamYou 

Kategorio:Usonaj gazetoj
Kategorio:Porvirina literaturo
Galerio Ferus

La **Galerio Ferus** () estis usona nuntempa artgalerio funkcianta el 1957-1966. En 1957 ĝi estis situanta en la 736-A North La Cienega Bulvardo, Los-Anĝeleso, Kalifornio. En 1958, ĝi estis relokigita aliloke en la strato al 723 North La Cienega Bulvardo, kie ĝi restis ĝis ties fermo en 1966.

Ĝi estis la unua galerio ĉe la Okcidenta Marbordo de Usono kiu dediĉis soloan ekspozicion al Andy Warhol, kun kiu Blum estis renkontiĝinta en Novjorko en 1961. Blum kuraĝis ankaŭ ekspozicii aliajn orientbordajn artiston, kiaj Jasper Johns, Roy Lichtenstein, kaj Frank Stella.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* THE COOL SCHOOL site for Independent Lens on PBS
* Michael Wilson's Ferus Gallery links to artists
* KCET Departures Venice  Art Historian Hunter Drohojowska-Phili discusses the Ferus group

Kategorio:Nuntempa arto
Kategorio:Artgalerioj
Kategorio:Los-Anĝeleso
Kategorio:Andy Warhol
Marilina diptiko

eta|Ĉi tiu foto de Marilyn Monroe baziĝas sur reklama portreto al filmo *Niagara*, kaj servis kiel bazo por la diptiko.
La ***Marilina diptiko*** (1962) estas serigrafia pentraĵo de usona popartisto nome Andy Warhol. Tiu artaĵo estas unu el plej famaj verkoj de la artisto, kaj ĝi estis laŭdata de kelkaj kulturkritikistoj kiaj Camille Paglia kaj aliaj.

## Historio kaj analizo
Tiu verko estis kompletigita dum la semajnoj post la morto de Marilyn Monroe en Aŭgusto 1962. Ĝi enhavas kvindek bildojn de la aktorino, kiuj estas ĉiuj bazitaj sur ununura reklama kinfoto el la filmo *Niagara* (1953).

La 25 bildoj maldekstre de la diptiko estas brile kolorigitaj, dum la 25 dekstre estas blankanigraj. Oni sugestis, ke la rilato inter La dekstra kaj la maldekstra flanko de la tolaĵo alvokas la rilaton inter la vivo kaj morto de la famulino. Tiu verko ricevis laŭdojn el verkistoj kiaj la usona akademiano kaj kulturkritikisto Camille Paglia, kiu verkis en 2012 en *Glittering Images* laŭde pri kiel ĝi montras la "multecon de signifoj" en la vivo kaj heredo de Monroe.

Tiu artaĵo estas nune posedata de Tate. En la 2a de Decembro, 2004, artikolo en *The Guardian*, nomis la pentraĵon la tria plej influa peco de moderna arto laŭ enketo al 500 artistoj, kritikistoj, kaj aliaj.

En majo 2022, la pentraĵo vendiĝis kontraŭ rekordo de 195 milionoj da dolaroj en aŭkcio ĉe Christie's en Novjorko.  

## Notoj
Kategorio:Usona arto
Kategorio:Verkoj de 1962
Kategorio:Andy Warhol
Kategorio:Diptikoj
Kategorio:Marilyn Monroe
Camille Paglia

**Camille Anna PAGLIA** (2a de Aprilo, 1947) estas usona akademiano kaj socia kritikisto. Paglia, mem-priskribita feminisma disidento, estis profesorino ĉe la Universitato de Artoj en Filadelfio, Pensilvanio, ekde 1984. *The New York Times* priskribis ŝin kiel "unue kaj unualoke edukisto".

Ŝi estas aŭtoro de *Sexual Personae: Art and Decadence from Nefertiti to Emily Dickinson* (1990) kaj de kolekto de eseoj, *Sex, Art, and American Culture* (1992). Ŝiaj aliaj libroj kaj eseoj estas analizo de la filmo de Alfred Hitchcock nome *The Birds*, kaj *Break, Blow, Burn* (2005) pri poezio. Ŝia plej ĵusa libro estas de 2012 *Glittering Images*. Ŝi estas kritikisto de usona feminismo kaj de post-strukturisma teorio same kiel komentisto de multaj aspektoj de la usona socia kulturo, ekzemple ĉe vida arto, muziko, kaj kino.

## Verkoj 
* 
* 
* 
* 
* *The Birds* (BFI Film Classics) (1998) ISBN 0-851-70651-7
* ''Break, Blow, Burn: Camille Paglia Reads Forty-three of the World's Best Poems* (2005) ISBN 0-375-42084-3
* *Glittering Images: A Journey Through Art from Egypt to Star Wars* (2012) ISBN 978-0-375-42460-1

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Salon Articles de Camille Paglia 
* *In Depth'' intervjuo kun Paglia, 3a de Aŭgusto, 2003

Kategorio:Usonaj eseistoj
Kategorio:Usonaj aktivuloj
Kategorio:Usonaj feministoj
Kategorio:Ambaŭseksemaj verkistoj
Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Kritikistoj de feminismo
Kinfoto

[eta|Reklamfoto de geaktoroj [Lucille Ball kaj Desi Arnaz]]
**Kinfoto** aŭ **filmfoto,** ankaŭ nomita **reklama foto** aŭ **produktofoto,** estas foto farita sur aŭ ĉe studio de filmo aŭ televidprogramo dum filmoproduktado. Tiuj fotoj estas faritaj ankaŭ en formalaj fotostudioj kaj taŭgaj ejoj kiaj hejmoj de kino-steluloj, filmaj premieroj, kaj komercaj ejoj. Tiuj fotoj estas faritaj de kinfotaj fotistoj for reklamadaj celoj. Tiaj kinftoj konsistas el pozaj portretoj, uzitaj por publikamontrado aŭ libera uzado fare de sekvantoj, kiuj estas foje aŭtografitaj. Ili povas konsisti el pozaj aŭ naivaj bildoj faritaj en studio dum produktado, kaj povas inkludi stelulojn, filmofaristojn aŭ reĝisorojn laborantajn.

La ĉefa celo de tiaj reklamaĵoj estas helpi studian reklamadon kaj apogi ties novajn (aŭ nenovajn) filmojn kaj stelulojn. Studioj tiele sendas tiuj fotojn kun gazetaj dosieroj kaj senpagaj eniriloj al tiom multaj filmo-rilataj publikaĵoj kiom eblu por akiri senpagan reklamadon. Tiaj fotoj estas poste uzataj de ĵurnaloj kaj gazetoj, ekzemple, por verki artikolojn pri steluloj aŭ pri la propraj filmoj. Tiele, la studio akiras senpagan reklamadon por siaj filmoj, dum la publikaĵo akiras senpagajn artikolojn por siaj legantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Still Photographer Studio Contract  ĉe The Ned Scott Archive

Kategorio:Fotoj
Kategorio:Kino
Kategorio:Reklamado
Marconi-anteno

eta|dekstre|bildo 1 .
eta|dekstra|150px|bildo 2
Tiu anteno estas nomita laŭ ĝia inventinto, la itala inĝeniero Guglielmo Marconi. La anteno estas ankaŭ nomita angle **Groundplane-Anteno** (GPA), mallongigite *Groundplane* (GP) aŭ *unupolusa anteno*, *kvarononda anteno*. Ĝi estas kutime vertikala anteno. Kontraŭe al dupolusa anteno, kutime nomita dipolo, ĝi estas nesimetria. La suba duono de la anteno, ankaŭ nomita maso, angle *ground*, estas la tero, aŭ reto de dratoj fosita en la teron aŭ kelkaj tiel nomataj radialoj, kiel montritaj en bildo 2. La nombro de la radialoj povas esti inter tri kaj pli ol cent dratoj. La longeco de tiuj dratoj estas kvarono de la ondolongo λ, do λ/4.
Mastoj por mezaj ondolongoj povas esti unupolusaj antenoj. En tiuj kazoj la radialoj estas ĝis pli ol cent, enfositaj ĉ. 60cm sub la tero.

Ekzemploj por unupolusaj antenoj estas la antenoj sur aŭtomobiloj. En tiu kazo la karoserio de la aŭto estas la maso.

## Atingo 
eta|dekstra|bildo 3 La kampo de la radiado. Ĝi estas simetria vertikale ĉirkaŭ la anteno, kiu estas en la centro.
La gajno de la anteno estas je ideala maso 3&nbsp; dBd, do gajno en rilato al ideala dipolo. Je neideala maso la gajno estas malplia.

## Impedanco 
La impedanco estas 36&nbsp;Ω. Ĝi estas nur ĉ. la duono de la impedanco de simetrie nutrita duononda dipolo (kiu havas ĉ. 73&nbsp;Ω) kaj okono de faldita dipolo (240&nbsp;Ω).

Unupolusaj antenoj povas esti mallongigitaj, same kiel dipoloj, per enmeto de bobeno proksime de ĝia piedo. Per tio la radiado malpliboniĝas, la impedanco restas sama. Ofte tio estas uzata en CB-radio ĉe la mobil-anteno DV27.

Ankaŭ la antenoj ĉe la sendilo Grimeton estas de tiu tipo.

## Literaturo 
* Ulrich Freyer Antennentechnik für Funkpraktiker, Franzis-Verlag, Poing, 2000, ISBN 3-7723-4693-6 
* Gerd Klawitter Antennenratgeber Empfangsantennen für alle Wellenbereiche, Verlag für Technik und Handwerk, 2005, ISBN 3-88180-613-X

## Eksteraj ligiloj 
## referencoj 
Kategorio:Amatora radio
Kategorio:Antenoj
John Giorno

[eta|300px|John Giorno dum [gazetkonferenco de Annikki Poezifestivalo de Tampereo, Finnlando la 11an de Junio, 2010.]]
**John Giorno** (4a de Decembro 1936 - 11-a de oktobro 2019) estis usona performanca poeto kaj artisto. Li fondis la ne-profitcelan produktoran kompanion *Giorno Poetry Systems* kaj organizis nombron de fruaj multrimedaj poeziaj eksperimentoj kaj okazaĵoj, kiaj *Dial-A-Poem*. Li elstariĝis kiel temo de la filmo de Andy Warhol nome *Sleep* (1963). Li estis ankaŭ aktivulo kontraŭ Aidoso kaj fondusfondisto, kaj longdaŭra praktikisto de la tradicio Njingma de tibeta Budhismo.

## Notoj 
## Bibliografio 
* José Esteban Muñoz, "Ghosts of Public Sex. Utopian Longings, Queer Memories", en *Policing Public Sex. Queer Politics and the Future of Gay Activism*, Boston, South End Press, 1996, ISBN 0896085503, pp.&nbsp;355–372.

## Vidu ankaŭ 
* Jean Giono, franca verkisto

Kategorio:Usonaj poetoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Samseksemo
Kategorio:Aidoso
Kategorio:Usonaj budhanoj
Kategorio:Konvertitoj al budhismo
Galerio Hugo

La **Galerio Hugo** () estis artgalerio en Novjorko, fondita de Robert Rothschild, Elizabeth Arden kaj Maria dei Principi Ruspoli Hugo inter 1945 kaj 1955 kaj funkciigita de Alexander Iolas. La galerio Hugo estis dekomence ĉe Orienta 55a Strato kaj Madison Avenuo.

Kiam ĝi la unuan fojon malfermiĝis – 15an de  novembro 1945 – okazis ekstravaganca festo. Multaj famuloj venis por la okazo rigardi pentraĵojn de Chagall kaj de de Chirico ol por detala rigardo de Pavel Tchelitchew kaj Tamara Toumanova.

## Notoj
## Fontoj
* Andy Warhol kaj Hugo Gallery 
* René Magritte kaj Hugo Gallery 
* Smithsonian Archives of American Art - interview with Brooks Jackson, dealer
* Utopia Parkway: The Life And Work Of Joseph Cornell

Kategorio:Artgalerioj
Kategorio:Kulturo de Novjorko
Kategorio:Nuntempa arto
Sleep (filmo)

***Sleep*** (dormi) estas usona filmo de 1963 fare de Andy Warhol konsista el longdaŭraj registraĵoj de la poeto John Giorno, lia intima amiko tiam, dormante nur kvin horojn kaj 20 minutojn. La filmo estis unu el la unuaj eksperimentoj de Warhol ĉe filmofarado, kaj estis kreita kiel "kontraŭ-filmo". Warhol etendos poste tiun teknikon al sia ok-hora filmo *Empire*.

*Sleep* premieriĝis la 17an de Januaro, 1964, prezentita de Jonas Mekas ĉe Gramercy Arts Theater kiel fondusfondinto por la kinfarista kooperativo ''Film-makers' Cooperative*. El naŭ personoj kiuj ĉeestis la premieron, du foriris dum la unua horo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Sleep* de Andy Warhol
* *My 15 Minutes* - John Giorno pri sia apero en *Sleep''

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1963
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Andy Warhol
Kategorio:Blankanigraj filmoj
Kategorio:Eksperimenta kinarto
Muzeaj Leonoj

eta|Historia foto el 1978 - la iama sidejo de la Naturscienca muzeo ene de la Duka muzeo en Gotha; ekde 2013 la natursciencoj serĉas novajn ekspozicispacojn, kiuj aranĝitos kelkajn centojn da metroj pli norde, ene de Kastelo Friedenstein. Ĝis nun estas preta nur la sekcio *Tiere im Turm*.
**Muzeaj Leonoj** () estas societo fondita en la 15.4.2005 por prezenti kaj helpi la plej tradiciriĉan kaj plej grandan natursciencan muzeon de Turingio ene de Kastelo Friedenstein en Gotha. Celoj estas pliiĝi la kolektojn en Gotha, instigi la natursciencan reserĉadon kaj antaŭenpuŝi pedagogiajn programojn.

## Paŝoj 
Por plenumi la difinitajn celojn necesas:
* popularigi la konojn prinaturajn, ekz. per subtenado de ekspozicioj, publikaĵoj, prelegoj, rondgvidadoj, ekskursoj
* kunlaborigi la gotha-an muzeon kun naciaj kaj internaciaj institucioj kaj fakuloj
* pliŝatigi la muzepedagogian laboron, aparte kun infanoj kaj junuloj
* trovi interesitojn kiuj emus helpi finance kaj objekte en la akirado de novaj aferoj por la muzeo
* varbi personojn honorofice subteni agadojn de la muzeo

## Rajtoj de membroj 
Jenas la avantaĝoj kiujn ĝuas klubanoj:
* libera aliro al ĉiuj daŭraj ekspozicioj de la Kastelo
* invito al ĉiuj inaŭguroj kaj specialaj aranĝoj (prelegoj, specialaj rondgvidadoj, ĉiujara Muzea nokto ktp)
* partopreni po du sciencajn rondgvidadojn por jaro
* uzado de faka konsilado de muzeanoj

## Eksteraj ligiloj 
Hejmpaĝo de la societo

Kategorio:Gotha
Kategorio:Germanaj asocioj
Kategorio:Naturhistoriaj muzeoj
András Cházár

**András Cházár** [andrAŝ ĉAsAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Cházár András** estis hungara advokato, ĉefnotario, fondinto de instruado pri surduloj.

András Cházár http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/c/c02740.htm naskiĝis la  1745 en Hungara reĝlando en Jólész (nuntempa Jovice en Slovakio). Li mortis la  1816 en Rozsnyó (nuntempa Rožňava en Slovakio).

## Biografio 
András Cházár frekventis lernejojn en diversaj urboj de Supra Hungarujo. En 1767 li advokatiĝis kaj li laboris en diversaj lokoj (ekzemple en Pest (urbo) inter 1771 kaj 1773. En la 1790-aj jaroj li estis ĉefnotario en Gömör, kie li akre kritikis imperiestron Jozefo la 2-a. En 1799 li vizitis surdomutan instituton en Vieno, poste li multe strebis por establi similan en Hungario. Ĝi ekfunkciis en 1802 en Vác, tamen sen András Cházár. Li hejmenvenis kaj li okupiĝis pri disvastigo de terpomoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Processus dominii Csetnek contra montanum privilegiatum oppidum Dobschina* (1782)
* *Gömör-vármegye válasza a f. m. helytartó-tanácsnak kiadott rendeletére a sajtó szabadsága tárgyában* (1793)
* *A magyar nemzethez* (Al la hungara nacio), (1806)
* *Serenissimo Britannorum regio coronaeque principi domino aliquid de jure hominis et civis sacrum* (1813)

## Memorigiloj 
* strato kun memortabulo en Zugló
* memorĉambro, busto kaj memortabulo en Jovice
* hungara poŝtmarko

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj advokatoj
Eichenbach (apartigilo)

**Eichenbach** estas loknomo:
* Eichenbach, komunumo en la distrikto Ahrweiler, Rejnlando-Palatinato, Germanio
* Obereichenbach, urboparto de la urbo Ansbach, Bavario, Germanio
* Untereichenbach, urboparto de la urbo Ansbach, Bavario, Germanio

**Eichenbach** estas nomo de rivero:
* Eichenbach (Ahr), maldekstra alfluanto de la Ahr, Germanio
* Eichenbach (Fränkische Rezat), maldekstra alfluanto de la Fränkische Rezat apud Ansbach, Bavario, Germanio
* Eichenbach (Rems, Plüderhausen), kelkfoje ankaŭ *Aichenbach*, maldekstra alfluanto de la  Rems en Plüderhausen en la distrikto Rems-Murr, Baden-Virtembergo, Germanio
* Eichenbach (Rems, Schorndorf), maldekstra alfluanto de la Rems apudi Schorndorf ien la distrikto Rems-Murr, Baden-Virtembergo, Germanio
Bálint Magyar (ministro)

**Bálint Magyar** [madjar], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Magyar Bálint** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, sociologo. Lia praulo estis Bertalan Szemere.

Bálint Magyar http://www.ma.hu/tart/rcikk/a/0/5510/14 naskiĝis la  1952 en Budapeŝto.

## Biografio 
Bálint Magyar devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato Eötvös Loránd en 1977, sed li lernis jaron ankaŭ en Ekonomia Universitato Marx Károly. Inter 1977 kaj 1981 li laboris en ekonomia instituto. Ekde 1979 li partoprenis en subteraj nekomunistaj agadoj. En 1980 li doktoriĝis. En 1981 li studvojaĝis al Pollando, kie li kontaktiĝis kun subteruloj, tial li devis tuj forlasi la landon, eĉ li perdis postenon en Hungario. Li trovis laborlokon en kooperativa esplora instituto, dume li estis unu el la plej aktivaj subteraj politikistoj. Li estis parlamenta deputito inter 1990–2010, dume inter 1996 kaj 1998 li estis ministro pri eduko en Kabineto Horn, fine li estis partiestro de liberaluloj 2 jarojn. Inter 2002 kaj 2006 li denove estis ministro pri eduko.

Li edziĝis en 1993 poste li havis filon.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A lengyel mezőgazdaság 1945 utáni története* (Historio de la pola agrikulturo depost 1945), (1980) - disertacio
* *Dunaapáti 1944–1958* (1986), ISBN 9635211317 - premiita sociologiaĵo
* *A Dunánál* (Ĉe Danubo), 1988 - premiita dokumenta filmo
* *Magyar polip* (Hungara polipo), 2013 - kritika libro pri la nuna hungara politiko

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri edukado
Kategorio:Hungaraj sociologoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Galerio Stable

La **Galerio Stable** () origine situanta ĉe la Okcidento 58a Strato en Novjorko, estis fondita en 1953 de Eleanor Ward. La Galerio Stable gastigis nur komencajn soloajn novjorkajn ekspoziciojn por artistoj kiaj Robert Indiana kaj Andy Warhol.

## Historio 
La **Galerio Stable**, kiu estis origine situanta en malnova liver-stalo (*stable*) de Okcidento 58a Strato en Novjorko, ricevis sian nomon el la origino de ties loko. Dekomence la galerio vendis manekenajn kaj ekspoziciajn fotojn kiuj estas modo-rilataj. Eleanor Ward estis ricevanta multan kuraĝon por sia galerio el gravaj figuroj kiaj Christian Dior, kaj ĉirkaŭ la mezo de la 1950-aj jaroj la Galerio Stable komencis ĉiujare gastigi omaĝan ekspozicion al la “9th Street Art Exhibition” de 1951 kiam Ward alportis gravajn artistojn de abstrakta ekspresionismo kiaj Willem de Kooning aŭ Jackson Pollock. Tiu ĉiujara evento, kiu estos konata kiel "Stable Annual", estis granda sukceso por la galerio. La *Stable Annuals* reprezentis tion kio iĝos konata kiel la Novjorka Skolo de abstrakta ekspresionismo de la 1950-aj jaroj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Brooklyn Rail interview with Nicolas Carone
* *Abstract expressionism 1950s-New York School Artists of the 9th St Show Reminisce*—YouTube video 13:34
* *9th Street Art Exhibition-abstract expressionist artists reminisce*—YouTube video 9:27
* *Nicolas Carone-Abstract Expressionism-Artist of the 9th Street Art Exhibition*—el youtube.com 10:00

Kategorio:Ekspresionismo
Kategorio:Artgalerioj
Kategorio:Kulturo de Novjorko
Magda Kósáné Kovács

**Magda Kósáné Kovács** [kOŝAnE kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kósáné Kovács Magda** estis hungara politikisto, ministro, parlamentano, instruisto. La origina nomo (antaŭ la geedziĝo) estis *Kovács Magda*. Ŝi naskiĝis la  1940 en Budapeŝto kaj mortis la  2020.

## Biografio 
Magda Kósáné Kovács maturiĝis en sia naskiĝurbo en 1958, en la sekva jaro ŝi plulernis 2 jarojn en Universitato de Debrecen. Ŝi edziniĝis en 1961, post jaroj ŝi naskis 2 filinojn, poste ŝi revenis al Budapeŝto, kie ŝi plulernis en Scienca Universitato Loránd Eötvös, fine ŝi akiris diplomon en 1964. Ŝi ankaŭ instruis en gimnazio inter 1964 kaj 1972. Ŝi aliĝis al la socialistoj en 1967. Ŝi doktoriĝis en 1969, post jaroj ŝi estis viclernejestro. Ekde  1974 ŝi instruis en vespera partia universitato, post 3 jaroj ŝi ricevis postenon en la sindikato. Ŝi estis parlamenta deputito inter 1990 kaj 1998, eĉ ŝi estis ministro pri laboro en la jaroj 1994 kaj 1995 en la kabineto Horn. Fine ŝi estis deputito en la Eŭropa Parlamento.

## Fontoj 
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj ministroj pri laboro
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Placo Szabadság (Budapeŝto)

**Placo Szabadság** ("sabadŝAg" signifas *liberecon*) estas granda placo en Budapeŝto.

## Historio 
Tiu ĉi tereno situis ekster de la urbomuro de Pest (urbo). Inter 1786 kaj 1789 laŭ ordono de Habsburgoj József Hild konstruis grandan kazernon, kiun la germanoj nomis Neugebäude (=Nova konstruaĵo). En la 1790-aj jaroj en la kazerno estis militkaptitejo de francoj, poste ĝi estis denove kazerno, fine militakademio. En 1846 apud la kazerno edzino de István Széchenyi plantis platanon (ankaŭ nun videblan), poste oni ankaŭ aliaj, fine aleo kreiĝis. Post falo de Hungara revolucio de 1848 apud la kazerno La Habsburgoj mortpafis Lajos Batthyány. La kazerno iĝis simbolo de la Habsburga subpremo.

En 1897 la kazerno estis malkonstruita, la hungaroj tiel decidis, ke en tiu malbonmemora kazerno neniu konstruu alian domegon, tial estiĝis granda placo kun parko. En la 20-a jarcento (eĉ ankaŭ poste) oni metis diversajn skulptaĵojn, kiuj ofte ŝokis homojn.

## Konstruaĵoj 
Laŭ la placo la plej gravaj konstruaĵoj estas
* Nacia Banko (Budapeŝto)
* Borsa Palaco (Budapeŝto)
* Ambasadorejo de Usono
* Templo de Hejmenveno.

## Fonto 
* Hungarlingva Vikipedio

Szabadság
Bicaz

**Bicaz** povas esti:
* Bicaz (Neamț), urbo en distrikto Neamț
* Bicaz (Maramureș), komunumo en distrikto Maramureș
* Bicaz (lago), lago en Rumanio
In God we trust

[eta|"In God we trust" surdorse de [Usona dolaro|dudekdolara monbileto.]]
[eta|maldekstre|200px|Averso de la dolarkvarona monero kun la vizaĝo de [George Washington kaj la devizo *In God We Trust*.]]
"**In God We Trust**" () estis adoptita kiel la oficiala devizo de Usono en 1956 kiel alternativo aŭ anstataŭo de la neoficiala moto de *E pluribus unum*, kiu estis adoptita kun la Blazono de Usono kiu estis kreita kaj adoptita en 1782. Sekularistoj esprimis kontraŭon al ties uzado, kaj postulis la forigon de la religia referenco el la valuto.

"In God we trust" unuafoje aperis en usonaj moneroj en 1864 kaj estas aperinta en papervaluto ekde 1957. Laŭ leĝo pasita de la 84a Kongreso (P.L. 84-140) kaj aprobita de la Prezidento en la 30a de Julio 1956, la Prezidento aprobis *Joint Resolution* de la 84a Kongreso, deklarante IN GOD WE TRUST kiel nacia devizo de Usono. IN GOD WE TRUST estis unuafeje uzata sur papermono en 1957, kiam ĝi aperis en unudolara arĝenta atestilo. La unua papervaluto portanta tiun devizon eniris en cirkulado en la 1a de Oktobro 1957 

Ĝi estas ankaŭ la moto de la usona subŝtato Florido. Ties hispanlingva ekvivalento, *En Dios Confiamos,* estas unu el la devizoj de la Respubliko Nikaragvo.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* In God we trust  - retejo de National Motto
* Final answer? Not quite as star gets second chance to play for a million - artikolo en The Guardian pri la moto de Usono.
* Pri origino de la frazo

Kategorio:Anglaj vortoj kaj esprimoj
Kategorio:Naciaj motoj
Kategorio:Florido
Kategorio:Naciaj simboloj de Usono
Usona unudolara monbileto

eta|La unua malgranda unudolara monbileto presita.
La **Usona unudolara monbileto** ($1) estas nomo de la plej fama montro de la usona valuto nome usona dolaro. La unua usona prezidento (1789–97), nome George Washington, pentrita de Gilbert Stuart, estas nuntempe aperigita en la averso, dum la Blazono de Usono estas montrata en la reverso (dorso). La unudolara bileto havas la plej malnovan desegnon el ĉiuj usonaj valutoj produktitaj. La desegno vidita nuntempe estis uzitaj el 1963 kiam ĝi estis unuafoje eldonita kiel Federacia Rezerva Bileto (antaŭe, unudolaraj monbiletoj estis *arĝentaj atestiloj*).

La inkludo de la moto, "In God We Trust,"  sur ĉiu valuto estis ekpostulata laŭjure en 1955, kaj unuafoje aperis sur papermono en 1957.

Unuopa unudolara monbileto estas ankaŭ malpli formale konata kiel *one* (unu), *single* (sola), *buck* (sitelo), aŭ *bone* (osto), kaj *bill* (bileto).

La Federacia Rezerva Sistemo diras ke la averaĝa vivo de la unudolara monbileto en cirkulado estas de 5.9 jaroj antaŭ ĝi estas anstataŭta pro eluzado. Proksimume 42% el ĉiuj usonaj valutoj produktitaj en 2009 estis unudolaraj monbiletoj.

## Referencoj
## Literaturo 
**Official 2006 Blackbook Price Guide to United States Paper Money* (38a eldono)
**Standard Catalog of United States Paper Money* 17th edition published by Krause Publications
*The Official RED BOOK *A Guide Book of United States Paper Money*
*Standard Guide to Small-Size U.S. Paper Money

## Vidu ankaŭ
* Dolara monero (Usono)
* Federacia Rezerva Bileto
* Dolarbileto

## Eksteraj ligiloj 
* Bureau of Engraving and Printing FAQ Library 
* The One Dollar Bill, Zoomable and Annotated

Kategorio:Usona dolaro
Kategorio:Monbiletoj
Kategorio:Ekonomio de Usono
Johann Jakob Leitzmann

**Johann Jakob LEITZMANN** (naskiĝinta la 24-a de septembro 1798 en Erfurto, mortinta la 23-a de oktobro 1877 en Sömmerda-Tunzenhausen) estis germana teologo kaj numismatikisto.
## Vivo
Estante filo de libroligisto frekventis ekde 1813 la Konsilantargimnazion kaj soldatis poste unu jaron kaj duonan. Poste li studis en Halle (Saale) teologion. Poste li iĝis instruisto ĉe la lernejo de la Dominikana preĝejo (Erfurto) ĉar postenoj por teologoj tiutempe ne estis.  Por iĝi paroĥestro en Riethgen li trapasis la necesajn ekzamenojn en Magdeburg. Pro prokrasto de dungo Leitzmann mem ekaktivis kaj faris nekomisiitan gastpredikon en Riethgen kiu entuziasmigis la fidelulojn.  Tio plirapidigis la burokration. En la 20.5.1825 li iĝis paroĥestro. La salajro de 200 taleroj permesis al li geedziĝi. Kun Johanne Christiane Buschmann li havis 7 infanojn. Leitzmann ege klopodis ordigi la aferojn en la malfloranta komunumo. Kiam li ŝanĝis la deĵorlokon en la direkto de Tunzenhausen (30.6.1831) la situacio en Riethgen ege pliboniĝis.

Pro multnombra familio financaj problemoj ankaŭ ĉiam multis kaj sekve li kandidatis je pli bone salajrita posteno en 1847; sed li restis en Tunzenhausen. En 1851 mortis lia edzino kaj 3 jarojn poste li edzinigis Wilhelmine Auguste Caroline Wahn. La sekvintajn jarojn naskiĝis ankoraŭ du aliaj infanoj.

## Numismatiko
Estis Leitzmann ne nur teologo sed li interesiĝis ankaŭ pri heraldiko, filologio, arkeologio kaj antaŭ ĉio numismatiko. Li estis membro aktiva de pluraj sciencaj societoj. Aperis en 1827 en Erfurto lia unua numismatika fakverko, katalogo de la fama monerkolekto de d-ro Beireis. En 1828 li publikigis sian duan verkon: "Abriß einer Geschichte der gesamten Münzkunde oder Nachrichten von dem Münzwesen und den Münzen aller Völker, Fürsten und Städte der älteren, mittleren und neueren Zeit". Ĝi estis ĝenerala superrigardo de la tiama stato de numismatiko. Lia ĉefverkaro komenciĝis en 1834 per la eldono de la unua scienca fakgazeto pri numismatiko. Lia  "Numismatische Zeitung" aperis ĉiun 15-an tagon por la daŭro de 40 jaroj en la eldonejo Friedrich Häßler en Weißensee. Dum jardekoj Leitzmann havis problemojn kun la kvalito de la litografioj kaj la presado de la gazeto. Nur ekde 1867 la tuto plikvalitiĝis - sed tiam komenciĝis ankaŭ la sanaj problemoj de Leitzmann. Pro tio la eldonisto petis la legantojn helpi kaj kunlabori. La titolo de la gazeto etendiĝis enhave je heraldiko kaj sigelscienco kaj aperis ankoraŭ ĝis 1874.

Malgraŭ suferoj Leitzmanns kreis en la lastajn 10 jarojn de sia vivo la plej gravajn verkojn, i.a. en 1869 *Wegweiser auf dem Gebiet der deutschen Münzkunde*. En l1 14.7.1871 okaze de la 50-a datreveno deĵora Leitzmann premiitas per "Roter Adlerorden 4. Klasse".
Ĝis hodiaŭ ŝatatas la verkoj de Leitzmann. Bedaŭrinde lia biblioteko kaj ampleksa monerkolekto (ĉ. 23600 pecoj) ne konservitis ĉar la tuto aŭkcie venditis post lia morto.

## Eksteraj ligiloj
*Informoj pri Zeitzmann sur la retpaĝaro de la urbo Sömmerda 

* 

Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto
Kategorio:Numismatikistoj
Kategorio:Pastoroj
Kategorio:Germanaj teologoj
Palaco de la Porfirogeneto

eta|Palaco de la Porfirogeneto.

La **palaco de la Porfirogeneto** (laŭ turka lingvo: *Tekfur Sarayı*,) estas bizanca palaco de la filo aŭ filino de la bizanca imperiestro establita en la 13-a jarcento situe en la norda ero de la urbo Konstantinopolo aneksita al la palaca amplekso de la Blaĥerna palaco.

## Strukturo kaj historio 
La palaco de la Porfirogeneto, kies loko origine estis loĝata de la imperiestro Konstantino la 7-a, stariĝas tute apude de la Teodozaj muregoj, inter la pordego de Adrianopolo kaj la pordego Kalegaria tie kie ili kontakte proksimas al la defenda murzono starigita, diversperiode, por protekti la ĉeurbon de la Blaĥernoj. La konstruaĵo estis establita fine de la fine de la 12-a kaj komence de la 13-a jarcentoj. La nomo devenas de la filo de la imperiestro Konstanteno Paleologo, dirita *Porfirogeneto*, nome "naskita en la purpuro": tiu estis la titolo de la heredantoj al la trono, kiuj naskiĝis en la *porfira*, renoma ĉambro de la Granda Palaco dekoraciita per “porfiro” kaj revestita per purpuraj drapoj destinita la imperiaj naskiĝoj.

Post la konkero de Konstantinopolo, la palaco estis utiligita kiel deponejo de la *utiligaĵaro* de la sultano, sinsekve kiel “ĉevalejo”, poste kiel metiejo por la produktado de ceramiko kaj kiel hospico por malriĉuloj, kaj fine forlasita en la 17-a jarcento.

Nune, el la Porfirogeta palaco pluestas nur la refarita muro kaj ŝtona fasado. Tiu palaco estis unu el la precipaj ekzemploj de la rezideja bizanca arkitekturo. Ekde 2006, oni laboras por restaŭradi tiun palacon.

## Bildoj 

Dosiero:Palace of Porphyrogenitus 2007a.jpg|Vidaĵo de la teodozaj muregoj de la interna korto.
Dosiero:Istanbul - Palau dels Porfirogenetes.JPG|Restaĵoj de la kapelo (suda murego).
Dosiero:Dvor_porf_det2.jpg|Detaloj de la marmora dekoracio (suda murego).
Dosiero:Dvor porf kap.jpg|Apartaĵo de la palaca balkono.
Dosiero:Constantinoplewalls1.jpg|
Dosiero:Dvor porf det3.jpg|Apartaĵo de palaca fenestro.
Dosiero:Dvor porf det.jpg|Fenestroj de la Palaco.
Dosiero:Palace of Porphyrogenitus 2007f.jpg|Porfirogeneta palaco vidita el malalto.

## Bibliografio 
* (en) John Freely, *Blue Guide Istanbul, W. W. Norton & Company,*‎ 2000
* (en) Shelia Blair, *The Art and Architecture of Islam*, 1250-1800, Yale University Press,‎ 1996
* (en) Alexander van Millingen, *Byzantine Constantinople: The Walls of the City and Ad-joining Historical Sites, Londres,* John Murray Eld.,‎ 1899

## Vidu ankaŭ 
* Sieĝo de Konstantinopolo
* Konstantino la 7-a (Bizancio)
* Blaĥerna palaco
* Bizanco

Kategorio:Bizanca arkitekturo
Kategorio:Konstantinopolo
Kategorio:Konstruaĵoj en Istanbulo
16514 Stevelia

'*16514 *Stevelia'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Steve* kaj *Amelia Goldberg*, kiuj elspezis jarojn por instrui al komencantoj kiel observi la noktan ĉielon. La *Universe Sampler'' de Amelia Goldberg, libreto de simplaj projektoj por komencantoj kun malgrandaj teleskopoj, estas oficiala projekto de la Astronomia Ligo. La paro ankaŭ helpis organizi la ĉiujaran Feston de la Steloj de Teksaso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Paraskevo Balkana

**Paraskevo Balkana** estis kristana sanktulino, kiu vivis en la 11-a jarcento. Ŝi estas vaste kultata precipe en kelkaj landoj de la Balkana Duoninsulo, kies patronino ŝi estas, kaj tial ofte estas nomata *balkana*. Sed ŝi estas konata ankaŭ per aliaj nomoj:
* Sveta Petka / Света Петка, en Kroatio / Serbio
* *Петка Българска* [petka bulgarska], en Bulgario
* Sankta Paraskevo Serba, en Ukrainio
* Sankta Paraskevo de Iași
* Sankta Paraskevo de Tirnovo
* Sankta Paraskevo la juna (ĉar ŝi mortis 27-jaraĝa)

La datoj de ŝia vivo estas malcertaj. Ŝi naskiĝis en loko nomata *Epibatos* (nun Selimpaşa) en la eŭropa parto de nuna Turkio. Ŝiaj gepatroj estis riĉaj bienuloj. Laŭ iuj ŝi mortis 27-jaraĝa: laŭ aliaj ŝi vivis de ĉirkaŭ 1010 ĝis 1080.

maldekstre|eta|Ikono pri Paraskevo
Jam kiel junulino ŝi havis viziojn, kiuj igis ŝin dediĉi sian vivon al predikado, asketismo kaj monaĥeco; dek-jaraĝa ŝi aŭdis en preĝejo la vortojn de la evangelio: "Kiu volas sekvi min, forlasu sin mem kaj prenu sian krucon kaj sekvu min" (Marko 8, 34). Fordonacinte siajn riĉajn vestaĵojn kaj fuĝante de siaj gepatroj, kiuj volis persvadi ŝin ne monaĥiĝi, ŝi iris al Konstantinopolo kaj Jerusalemo. Tie ŝi, 25-jaraĝa, ricevis anĝelan ordonon reiri al sia devenloko. Kelkajn jarojn poste ŝi mortis. Al ŝia tombo oni atribuas miraklojn.

Ŝia precipa kultejo estas la katedralo de Iași. Ortodoksaj kristanoj kultas ŝin je la .

## Notoj 
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 11-a jarcento
Kategorio:Ortodoksaj sanktuloj
Marmora trituro

La **Marmora trituro** (*Triturus marmoratus*) estas specio de amfibio urodelo de la familio Salamandredoj en Eŭropo.

Ĝi estas 15 ĝis 16&nbsp;cm longa. Ĝi estas malhelbruna kaj nigra kun diversaj kvantoj da verda koloro. Ĝia koloro verda distingas ĝin de aliaj eŭropaj trituroj. Dum la reprodukta sezono, la verda koloro iĝas pli viva kaj la masklo akiras dorsajn krestojn ŝprucitajn de blankaj vertikalaj linioj, nigraj kaj oranĝaj. La larvoj estas relative grandaj, kun ruĝetaj brankoj kaj maldikaj kaj longaj fingroj. La ino (ilustraĵo) havas oranĝan centran strion sur la dorso, sed ankaŭ povas esti vidita en tre maturaj larvoj kaj junuloj kiuj jam kompletigis la metamorfozon.

## Kutimaro 
Ili manĝas diversajn akvajn senvertebrulojn, kvankam kiam kunvivas kun larvoj de Planda trituro (*Triturus helveticus* aŭ *Lissotriton helveticus*) manĝas pli grandajn senvertebrulojn. Loĝas en arbaroj kaj kampoj ĉiam ĉe akvareoj kaj kutime sub 1000 metroj. Ties morteco ĉe ŝoseoj estas altaj (ŝosemortinto).

Kategorio:Salamandroj
16515 Usmanʹgrad

'*16515 *Usmanʹgrad'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la malnova rusia urbo Usmanj, fondita en 1645 kaj naskiĝloko de notindaj homoj : la fama fizikisto kaj Nobel-premiito Nikolaj Basov (1922–2001); la etnografo *B. P. Knjaĵinskij'' (1892–1975); kaj la astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ (1931–2004).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
(16517) 1990 WD

**(16517) 1990 WD** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Dolarbileto

eta|La unua malgranda unudolara monbileto presita.
**Dolarbileto** estas monbileto (aŭ simple bileto) de iu ajn el la valutoj kiuj nomiĝas dolaro en diversaj landoj. Notu ke kelkaj el tiuj valutoj povas havi monerojn por 1 dolaro same kiel aŭ anstataŭ monbileto. Plej fama tutmonde estas la Usona unudolara monbileto.

## Vidu ankaŭ
*Aŭstralia unudolara monbileto
*Usona unudolara monbileto
*Agentejo de Gravurado kaj Presado

Kategorio:Monbiletoj
Kategorio:Usona dolaro
Kategorio:Dolaroj
Fungonubo

[eta|Ascendanta nubo de erupcio el la [Monto Redoubt|Vulkano Redoubt de la 21-a de aprilo 1990. La fungo-forma nubo leviĝis de lavangoj de varmaj derompaĵoj (piroklastaj fluoj) kiuj kaskadis laŭ la norda flanko de la vulkano.]]
[eta|Fungonubo post eksplodo de la [Atombombo|nuklea bombo de Nagasako, Japanio, la 9-an de aŭgusto 1945.]]

**Fungonubo** estas karakteriza pirokumula fungo-forma nubo de kondensa akvovaporo aŭ derompaĵoj rezultiĝantaj el tre granda eksplodo. Ili estas plej ofte rilataj al atomeksplodoj, sed ĉiu sufiĉe granda eksplodo produktos la saman specon de efiko. Ili povas esti kaŭzitaj de potencaj konvenciaj armiloj, kiel vakuobomboj, inkluzive de la ATBIP kaj GBU-43/B bomboj. Vulkanaj erupcioj kaj kosmofrapoj povas produkti naturajn fungonubojn.

Fungonuboj formiĝas kiel rezulto de la subita formado de granda maso el varmaj, malalt-densecaj gasoj proksime de la grundo kreante Rayleigh-Taylor malstabilecon. La maso el gaso pliiĝas rapide, rezultigante turbulentajn vorticojn krispiĝantajn malsupren ĉirkaŭ siaj randoj, formante vorticringon kaj desegnante supren kolonon de kroma fumo kaj derompaĵoj en la centro por formi la "fungotigon". La maso el gaso poste atingas altecon kie ĝi jam ne estas de pli malalta denseco ol la ĉirkaŭaĵoj aerumas kaj disiĝas, la derompaĵoj tiritaj supren de la grunddisvastigo kaj drivantaj reen malsupren (vidu postlasaĵon).

## Bibliografio
* Samuel Glasstone kaj Philip J. Dolan *The Effects of Nuclear Weapons* 3rd edn. Washington, DC: United States Department of Defense and Energy Research and Development Administration, 1977. (esp. "Chronological development of an air-burst"  kaj "Description of Air and Surface Bursts" en Chapter II)
* Vigh, Jonathan. *Mechanisms by Which the Atmosphere Adjusts to an Extremely Large Explosive Event* , 2001.

## Eksteraj ligiloj
* Carey Sublette's Nuclear Weapon Archive has many photographs of mushroom clouds
* DOE Nevada Site Office has many photographs of nuclear tests conducted at the Nevada Test Site and elsewhere
* Burning bulbs is a set of photographs by Kevin Tieskoetter, showing fine mushroom cloud structures generated by burning lightbulb filaments in air

Kategorio:Eksplodoj
Kategorio:Nuklea armilo
Kategorio:Vulkanoj
16518 Akihikoito

**16518 Akihikoito** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shūji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan astrofotografiiston *Akihiko Ito*, unu el la gvidantoj de la astrofotografio per ŝargkuplita aparato en Japanio. Li dividis sian konon kaj lertecon kun aliaj de la tuta mondo, kiuj interesiĝas pri tiu kampo kaj kontribuis al grandaj plibonigoj en bildigo per ŝargkuplitaj aparatoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Hioki
Kategorio:Malkovrita de Shuji Hayakawa
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
(16519) 1990 WV

**(16519) 1990 WV** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Elsbeth Wielgus

**Elsbeth WIELGUS** (naskiĝis la 9-an de decembro 1929 je la nomo Elsbeth Schneider, mortis la 3-an de aŭgusto 2011) estis germana esperantistino, kiu pasigis la plejmulton de sia vivo en Hamburgo. Esperanton ŝi eklernis en 1948 en kurso de August Weide, kune kun sia posta edzo Heinrich Wielgus, kiu mortis en oktobro 2009. Dum plurjardeka profesiado kiel sekretariino kaj ankaŭ post pensiiĝo meze de la 1980-aj jaroj, ŝi multajn jarojn estis la ĉefa motoro de la klubejo "Klaus-Groth-Straße 95" de Hamburga Esperanto-Societo, funkciis kiel prezidanto,  kunordigis ties gastejon, kuiris kaj organizis festojn kaj kunvenojn. En 1989 kaj 1990 ŝi estis profesieca kunaktoro de la teatraĵo Kato sur varmega ladotegmento de la aktora grupo Kia Koincido, post kiam jam multajn jarojn antaŭe ŝi ankaŭ aktoris en sia loka Esperanto-Societo. Dum pli ol 60 jaroj ŝi estis membro de Germana Esperanto-Asocio. 

## Referencoj
Kategorio:Germanaj esperantistoj
Alpa trituro

La Alpa trituro (*Ichthyosaura alpestris*) estas specio de amfibio urodelo de la familio Salamandredoj. Ĝia grandeco ne superas 11 centimetrojn, tiel ĝi estas unu el la plej malgrandaj urodeloj de Hispanio kaj de Eŭropo. La masklo en la reprodukta sezono montriĝas en bunta aspekto unika inter Eŭropaj urodeloj.

## Kutimaro 
Ili pasas plej parton de sia tempo en la akvo, ĉe temperaturo sub 20-25 gradoj celsiaj. Ili manĝas etajn senvertebrulojn, moskitajn larvojn kaj malgrandajn insektojn. Surtere ili estas ekstreme vundeblaj pro sia grandeco kaj malrapidantaj sur malglataj surfacoj estas facila predo por birdoj kaj aliaj predantoj. Reproduktado okazas en printempo. La masklo disvolvas sian pinton ĉe tiu tempo kaj liaj koloroj intensiĝas. Li memmontriĝas en ĉeesto de la ino, en kiu li estas metita antaŭ ŝin, kaj movas la finon de sia vosto por akiri ŝian atenton. Dum pariĝado, kurioza fakto estas ke la masklo kaj ino ne havas fizikan kontakton, sed spermo estas deponita sur la gruzon kaj la ino reprenas ĝin. La konduto de tiuj trituroj estas trankvila. Ĝenerale ili ne estas avidaj, sed se manĝo malabundas, povas konkurenci pro ĝi. Dum la reprodukta sezono, maskloj povas konkurenci en la ĉeesto de inoj pariĝi kun ili.

## Distribuado 
La specio distribuas ĉie en multe de Centra Eŭropo, de Danio kaj okcidenta Francio al Ukrainio kaj suda Grekio, inkluzive de la Alpoj kaj Apeninoj. Ekzistas izolitaj populacioj en suda Italio kaj norda Peloponezo. En la Iberio estas distribuita per mallarĝa strio norde. En la dudeka jarcento la specio estis detektita en la Gvadarama montaro kaj Anglio, kie ekzistas nuntempe iuj loĝantaroj. 

## Subspecioj 
Antaŭe alpa trituro estas klasita en la genro trituro ĝis Garcia-Paris dividis la genron *trituro*, metante la alpan trituron en sia propra genro: Mesotriton. Poste, Mesotriton estis proponita kiel nova sinonimo de Ichthyosaura.
Dek subspecioj de alpa trituro estas nuntempe agnoskitaj.

## Referencoj 
Kategorio:Salamandroj