open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valečov

:*Tiu ĉi artikolo temas pri burgo en Ĉeĥa paradizo. Pri domaro de municipo Okrouhlice en distrikto Havlíčkův Brod temas artikolo Valečov (Okrouhlice).*

eta|250ra|maldekstra|Restaĵoj de la burgo
maldekstra|250ra|eta|Antaŭburgejo de Valečov
**Burgo Valečov** kaj ties rokĉambretoj troviĝas 0,7 km norde de vilaĝo Boseň, 4 km oriente de Mnichovo Hradiště.

Valečov estas ĉeĥa la plej granda rokburgo, ĉirkaŭita de du subburgejoj, kun ĉirkaŭaĵo reguligita kvazaŭ travintrejo de husanaj soldataroj. Ĝi estiĝis en duono de la 14-a jarcento, sed alkonstruita ĝi estis ankoraŭ en la 16-a jarcento. Kelkaj rokĉambretoj estis uzataj ankoraŭ komence de la 20-a jarcento (esprimo „rokĉambretoj“ markas en Ĉeĥa paradizo ĉambron elhakita en grejson). La burgoruino hodiaŭ situas sur kelkaj altaj grejsaj rokblokoj, ĝi estas pligrande en la roko subkeligita kaj kunigita per trairejoj kaj koridoroj. En supra parto de la burgo kondukas mallarĝa koridoro ĝis kovrita rokĉambro nomata Juvelejo, kie estis metataj valoraĵoj. En la subburgejo situas ankaŭ botelsimila spaco konsiderata kiel malsat-mortigejo, sed prefere temas pri subtera grenejo. Tiuj ĉi konstruaĵoj plenigis funkcion de iaj naturkonservaĵoj: ĝermiĝinta grejno konsumis en ili oksigenon, la spacon plenigis inerta gaso karbondioksido kaj tiu la grejnon ne nur konservis, sed ankaŭ ĝi mortigis malutilantojn.

La subteraj spacoj de la burgo estas libere alireblaj (krom Malsat-mortigejo), la rokkoridoro kaj la juvelejo interne de la burgo estas konsisto de vizitrondo, la rokĉambroj situas ĉe turisma vojo sude de la burgo.

Malantaŭ la burgo komencas rokplataĵo, en kiu estas vico da rokĉambroj, restaĵo de la tuta, parte subtera vilaĝo. Kelkaj el ili estas lokigitaj en romantikaj rokrandoj. Ili servis parte por tutjara parte por sezona restado, ili havadas truojn por fumtuboj, kvazaŭpordojn, ŝtontrogojn por brutaro kaj diversajn niĉojn. Ĉe la ŝtonvilaĝoj estadis iam konstruitaj lignoloĝejoj. Vivis en ili interesa komunumo de malriĉaj valeĉaj „rokloĝantoj“. La 22-an de novembro de 1888 estis ordonite, por ke la loĝantoj forlasu la vilaĝon, sed tiuj defendis sin. Ankaŭ superularo plendis ŝtelojn alskribataj al la loka malriĉularo, kaj la vilaĝo estis do perceptata kiel honto de la regiono. Pestepidemio en 1892 estis poste preteksto, por ke ĝendarmoj la 5-an de oktobro perforte forloĝigu la loĝantojn kaj lokigu ilin en malriĉulejoj.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Burgoruinoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Burgoj en distrikto Mladá Boleslav
Kategorio:Subterejo en Ĉeĥio
Kategorio:Burgoj en Bohemia paradizo
Kategorio:Rokburgoj
Kategorio:Boseň
Kategorio:Burgoj en Jiĉina montetaro
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Mezbohemia regiono
Kaverno de Paclt

**Kaverno de Paclt** (ankaŭ nomata **Kaverno de Patzelt**) troviĝas en orienta deklivo de valo de rivero Morava, proksimume 1,5&nbsp;km norde de norda parto de vilaĝo Velká Morava, 11&nbsp;km nordoriente de urbo Králíky.

La kaverno estas unu el kelkaj karstaj kavernoj en kalkŝtonaj insuletoj de la valo de supra fluo de Morava kaj Králický Sněžník (legu Kralicki Snjeĵnik). La kavernon kreis subteraj akvoj en lenso de blanka kristala kalkŝtono – marmoro, en signifa geologia perturbo de la tn. ensudeta rompo. Malantaŭ neokulfrapa, nur 1,2 m larĝa enirejo, falas en krutmasivon sakforma, 30 m longa kaj preskaŭ 6 m larĝa koridoro. En ties plej profunda parto estas akva katedralo, preskaŭ 6 m larĝa kaj 10 m alta, proksimume el tri metroj plenigita per kristale pura karsta akvo. Malantaŭ la lageto kondukas ankoraŭ larĝa, sepmetra koridoro kun falintaj kalkŝtonaj blokoj.

La kaverno tute malhavas karstan aŭ sintran ornamaĵaron. Sed ties murojn ornamas sukere blanka marmoro kun pli malhelaj vejnetoj aŭ verdeta kalkŝtono. La fundo estas plenigita per argilo kaj detruintaj rokblokoj. La kaverno estas rifuĝejo de kelkaj dekoj da insekto.

Kiel estis unusignife pruvita per hidrogeologiaj esploroj, la kaverno estas unu el multaj konsistoj de ĝis nun nemalkovrita kaverna sistemo, ligita al karstaj akvoj, kiuj en profunda subterejo de Králický Sněžník kunigas kavernojn kaj karstajn elfluojn en multkilometra distanco en la moravia kaj la pola flanko de tiu ĉi montarmasivo. Tiel estas komplikigita ĝis nun uzata imago pri unusignifeco de tiu ĉi signifa eŭropa disfluejo de tri maroj.

La kaverno de Paclt troviĝas en la loko, kie estis en fora pasinteco verŝajne rompata marmoro kaj ĝi akiris la nomon laŭ iama okupito de loka arbaradministracio Patzelt, kiu malkovris ĝin en la jaro 1864. Dum la unua mondmilito estis en la kaverno konstruitaj ŝtupoj, kiuj estas spite al sia granda difektiĝo estas ankoraŭ uzeblaj eĉ nuntempe kaj ili ebligas sekuran malsupreniron ĝis la lageto.

## Eksteraj ligiloj
* Kaverno de Patzelt

Kategorio:Dolní Morava
Kategorio:Distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Kavernoj en Ĉeĥio
Sloup (rokburgo)

eta|250ra|maldekstra|Rokburgo Sloup
eta|250ra|maldekstra|Rokburgo Sloup
eta|maldekstra|250ra|Sur roko kun kaverno de Samuel
[eta|250ra|dekstra|[Ermito Samuel]]

**Sloup** (*Sloup* - prononcu *Sloŭp*, signifas ĉeĥe *Kolono*) estas rokburgo troviĝanta en izolita rokmasivo en sudokcidenta rando de vilaĝo Sloup v Čechách, 3&nbsp;km sudoriente de Nový Bor.

Rokburgo Sloup estas ĉeĥa la plej bela kaj la plej komplika rokburgo, kies historio tuŝas de pratempo ĝis la 19-a jarcento.

Sur 40 m alta grejsa roko en formo de giganta roko-kolono unue estiĝis plialtigita domaro de malfrua bronzepoko. Sed malplimezure en la ĉirkaŭaĵo de la burg-roko aperis ankaŭ aliaj prahistoriaj kulturoj. La burgo mem devenas el fino de la 13-a jarcento, en la jaro 1445 ĝi estis forbruligita kiel kaŝejo de rabema kavaliro nomata Pancíř . Post la jaro 1690 en la burgo ekloĝis ermitoj, kiuj faris en ĝi multajn reguligojn. Kiam la ermita ordeno de ivanitoj estis malfondita en la jaro 1785, la burgokonstruaĵoj fariĝis konsistero de romanika reguligo de loka kasteleto.

Oni eniras en la burgon tra rokfendoj kaj elhakitaj koridoroj. Post tio vizitanto aperas en la burga subterejo, en kiu eminentas precipe subtera kapelo reguligita de la ermitoj. La devena enirejo kondukis tra krevaĵo sur ŝtonŝtupoj sub la kapelo. Interesa spaco estas ankaŭ la t.n. Armilprovizejo, apogata per kelkaj ŝtonkolonoj kaj ornamita per reliefoj. Eksterordinaran atentemon necesas dediĉi al la t.n. „malsat-mortigejo“. Sed tio estis prefere grenejo aŭ rezervujo, eĉ kiam ĝi estis uzata ankaŭ kiel karcero. Ties muroj estas kovritaj per simboloj de kapoj, sundiskoj, radoj de feliĉo. Elstaras ĉi tie ankaŭ reliefo de Kristo kaj nupta marŝantaro en festotagaj vestoj, kiuj povas esti ankoraŭ gotikaj. Estas verŝajne, ke la aperaĵojn gravuris iu el malliberigitoj. Tiu ĉi tutaĵo estas eksterordinare kortuŝa kaj en teritorio de Ĉeĥio ĝi ne havas analogion – certa analogio estas botelforma spaco en angla Royston, al kies ornamaĵoj estis dediĉitaj jam kvar monografioj, dum la sloupaj reliefoj restas preskaŭ nekonataj.

En deklivo kontraŭ burgo Sloup sudoriente de la meza parto de la vilaĝo estas **Kaverno de Samuel** – du rokĉambroj, kiujn elhakis Samuel Görner, kiu tie dum 17 jaroj, ĝis la jaro 1735, facetis lensojn en okulvitrojn kaj lornojn.

Kategorio:Burgoruinoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Česká Lípa
Kategorio:Rokburgoj
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 14-a jarcento
Kategorio:Sloup v Čechách
Vinko

**Vinko** (*Vinca* el apocinacoj) estas palearktisa genro de plurjaraj, laktosukohavaj herboj kaj duolignecaj plantoj kun vintrodaŭraj, kontraŭe duopaj folioj, kun unuope akselaj, bluaj aŭ blankaj floroj, havantaj kuniĝpetalan, kvinloban korolon, kaj kun kapsulecaj fruktoj (dufolikloj); 7 specioj en Eŭropo, Norda Afriko kaj Okcidenta kaj Centra Azio, kelkaj pororname kultivataj ekz. granda vinko (*Vinca major*) kaj unu, eta vinko aŭ malgranda vinko (*Vinca minor*), medicine uzata interalie pro enhavo de vinkamino.

## Aspekto 
La granda vinko (*Vinca major*) estas ĉiamverda , multjara  duonarbusto kun unu  ĉefakso, kiu kreskas sur la grundon kaj enradikiĝas ĉe la nodoj. La branĉetoj kreskas ĝis unu metro. Je la bazo la branĉetoj kreskas vertikale kaj poste ili kurbiĝas malsupren kaj poste rampas sur la grundo. La florsprosoj atingas altecon de ĉ. 30 cm.

La alterne starantaj folioj estas ledecaj kaj havas tigetojn. Ili longas 9 cm kaj larĝas 6 cm. La foliformo plejofte estas ovoformaj, malofte lancetaj. Je la bazo ili estas preskaŭ korformaj.

La floroj staras en la foliakseloj, ili havas relative longajn tigetojn kaj estas kvinnombraj. La flortigetoj estas pli mallongaj ol la folioj, kiuj apartenas al ili. La telerforma helblua aŭ violkolora (malofte blanka) petalo havas diametron de 50 mm. La tubeto estas mallonga kaj funebroforma. La ovario estas epigina kaj dufaka. La stilusoj estas mallongaj. La frukto konsistas el du sekaj folikloj.

La flortempo estas de marto ĝis majo, kelkfoje aldone ankaŭ en aŭtuno.

La kromosomnombro estas  2n = 90 aŭ 92.
[eta|maldekstre|[eta vinko aŭ **malgranda vinko** (*Vinca minor*), aro da plantoj]]
La eta vinko aŭ **malgranda vinko** estas ĉiamverda, malalta duonarbusto, ĝia alteco estas 10 ĝis maksimume 15 cm. La vegetativaj ŝosoj kuŝas zur la grundo. Ili ricevas radikojn ĉe la nodoj. La sproso povas atingi ĝis du metrojn jare. La florŝoso staras vertikale.

La kontraŭstarantaj folioj estas ovoformaj, kompletrandaj, ledecaj, malhelverdaj kaj flavaj sur la dorsa flanko. La folioj longas ĝis 4 cm. La folitigoj estas kunkreskintaj je la bazo.

La duseksaj, kvinnombraj floroj staras unuope kaj havas longajn tigojn. Ilia  diametro estas de 2 ĝis 3 cm. La petaloj estas kunkreskintaj al 11 mm longa tubo. Ĉe la sovaĝaj varioj la floroj estas helbluaj ĝis violkoloraj kaj tre malofte blankaj. La malgranda vinko floras de marto ĝis junio.

La kromosomnombro estas  2n = 46.

.
[eta|dekstre|[granda vinko]]

## Referencoj
Javier Bardem

**Javier Ángel ENCINAS BARDEM**, konata kiel Javier Bardem  (naskita la 1-an de marto de 1969 en Las Palmas de Gran Canaria, Kanarioj) estas hispana aktoro.
eta|Javier Bardem.

## Biografio kaj kariero
Li devenas de familio kun granda rilato al aktorado: avoj, lia patrino Pilar, liaj gefratoj estas aktoroj, lia onklo Juan Antonio Bardem kaj lia frato Miguel estas reĝisoroj. Lia premiero kiel aktoro okazis je la aĝo de 6 jaroj.

Lia unua grava rolo (1992) estis tipa hispana *macho* en *Jamón, jamón* (*Ŝinko, ŝinko*).

Li plu aperis en hispanaj filmoj, kaj baldaŭ ankaŭ en internaciaj, el kiuj la plej konata estis *Before Night Falls* (*Antaŭ ol noktiĝu*), 2000, en la rolo de kuba poeto Reinaldo Arenas, por kio li atingis kandidatiĝon al la Oskar-premioj.

Li havas du premiojn de la Festivalo de Venecio, kaj unu de la Kinfestivalo de San Sebastián.

Krome, li posedas du Goja-premiojn. La lasta en 2005, pro la filmo *Mar adentro* (*For en maron*).

En februaro de 2008 li ricevis la premion Oskar kiel Kromaktoro en la filmo "No Country for Old Men", de la fratoj Coen (2007), per kio li iĝis la unua hispana aktoro kiu ricevis tiun premion.

Ekde 2010 li estas edzo de Penélope Cruz, kun kiu li aktoris en pluraj filmoj, jam ekde 1992.

## Filmoj 
* *Dune: Part Two*, 2024 
* *The Little Mermaid*, 2023 
* *Lyle, Lyle, Crocodile*, 2022
* *Being the Ricardos*, 2021
* *El buen patrón*, 2021
* *Dune*, 2021
* *The Roads Not Taken*, 2020 
* *Thy Kingdom Come*, kurto, 2018 
* *Todos lo saben*, 2018
* *Loving Pablo*, 2017
* *Mother!*, 2017
* *Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales*, 2017
* *Biutiful*, 2010
* *Eat Pray Love*, 2010
* *Vicky Cristina Barcelona*, 2008
* *No Country for Old Men*, de fratoj Coen (2007)
* *Love in the Time of Cholera* de Mike Newell (2007)
* *Los fantasmas de Goya* de Miloš Forman (2006)
* *Mar adentro*, de Alejandro Amenábar (2004)
* *Collateral* (2004)
* *Los lunes al sol*, de Fernando León de Aranoa (2002)
* *Pasos de baile* aŭ *The Dancer Upstairs* (2002)
* *Sin noticias de Dios* (2001)
* *Before Night Falls* (2000)
* *Entre las piernas* (1999)
* *Segunda piel* de Gerardo Vera (1999)
* *Los lobos de Washington* (1999)
* *Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998)
* *Perdita Durango*, de Álex de la Iglesia (1997)
* *Carne trémula*, de Pedro Almodóvar (1997)
* *Airbag* de Juanma Bajo Ulloa (1997)
* *El amor perjudica seriamente la salud* (1997)
* *Más que amor, frenesí* (1996)
* *Éxtasis* (1996)
* *Boca a boca*, de Manuel Gómez Pereira (1995)
* *La teta y la luna* (1994)
* *El detective y la muerte* (1994)
* *Días contados*, de Imanol Uribe (1994)
* *El amante bilingüe*, de Vicente Aranda (1993)
* *Huevos de oro*, de Bigas Luna (1993)
* *Huidos*, de Sancho Gracia (1993)
* *Jamón, jamón*, de Bigas Luna (1992)
* *Tacones lejanos*, de Pedro Almodóvar (1991)
* *Amo tu cama rica*, de Emilio Martínez Lázaro (1991)
* *Las edades de Lulú* de Bigas Luna (1990)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Hispanaj aktoroj
Kategorio:Eksaj katolikoj
Oleandro

eta
**Oleandro** (''*) estas ornamplanto kiu devenas el la mediteraneaj regionoj, kun ĉiamverdaj folioj kaj floroj blankaj, rozkoloraj, ruĝaj aŭ aslokoloraj.

Ĉiuj partoj de la planto estas venenaj, manĝo de unu folio povas esti mortiga por plenkreskulo per koraj problemoj.

Oleandro estas la nura specio en la palearktisa genro *Nerium''.

eta|maldekstra

## Vidu ankaŭ 
* Iliraj deciduaj arbaroj
* Nordorient-hispanaj kaj sud-francaj mediteraneaj arbaroj
* Oleandracoj
Kategorio:Apocinacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Skalka (Mníšek pod Brdy)

**Skalka** estas 553 metroj alta promontoro en Brda montetaro (en subtutaĵo Hřebeny) kaj samtempe pilgrima loko, kie situas unika pejzaĝa arkitektura elemento de baroka areo Skalka kun baroka preĝejeto de sankta Maria Magdala, monaĥejo, rekolekta domo (ermitejo/preĝĉambro) kaj krucvojo (14 haltoj). Ĝi troviĝas 27&nbsp;km sudokcidente de Prago en&nbsp;distrikto Prago-okcidento, en la katastra teritorio de urbo Mníšek pod Brdy. En mezepoko kondukis tra ĉi tie Ora pado. Nuntempe temas pri turiste ŝatata loko, uzata por turismo kaj en vintraj monatoj sur kurskioj. En julio de 1889 ĉi tien estis el Řevnice enkondukita historie la tria turisme markita vojo de Klubo de ĉeĥaj turistoj. En la baroka areo Skalka okazas multe da kulturaj kaj sociaj agado, la ĉambrego de la monaĥejo estas ŝatata ekspozicia kaj koncerta ĉambrego.

## Historio
thumb|left|Monaĥejo kaj preĝejo de sankta Maria Madalena
thumb|left|Krucvojo – vido de la preĝejo de sankta Maria Magdalena vintre
La preĝejo estis konstruita en la jaroj 1692 – 1693. Iniciaton al la konstruigo de la preĝejo donis laŭ mito sonĝo aŭ vizio de tiama posedanto de la sinjorujo, kiu imagis, ke li estas staranta sur la montetpinto de Kombiloj (ĉeĥe Hřebeny) kvazaŭ ĉe marbordo. Pli malfrue ĉi tie estiĝis malgranda templo, ermitejo, gastejo, krucvojo. En tiujn ĉi lokojn estas ankaŭ metita enhavo de konata romano *Kája Mařík*.

En la ĉirkaŭaĵo estis minataj ordoviciaj feraj ercoj eble jam ekde renesanco. Nova etapo de minado poste venis en la jaro 1945. En Mníšek estis konstruita bul-uzinoj, kiuj pro prezo de grandaj kostoj prilaboris ĉi tiean proporcie malriĉan ercon. Restaĵoj de la minado inkluzive de nealireblaj galerioj kaj kameroj troviĝas tuj sub Skalka. La rando de la brda deklivo ĉi tie sekve de la minado sinkis preskaŭ je du metroj, en la muroj de la preĝejo aperis breĉoj kaj estis eĉ traktata pri neokulfrapa malkonstruo de tiu ĉi glora loko. Sed en la jaro 1967 la bul-uzinoj estis fermitaj, la minado haltigita kaj la areo de la preĝejo estis lasita al dezertiĝo. En la jaro 1993, 300 jaroj de konsekrado, estis finita riparo de tegmento kaj fasado. Oni riparas ankaŭ la ermitejon, la templon kaj la krucvojon.

En la preĝejeto ĉiujare en julio okazas ekspozicioj kaj en la spaco oni servas mesojn dum ĉeesto de superaj reprezentantoj de romkatolika eklezio.

## Panoramo 
Kategorio:Mníšek pod Brdy
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Prago-okcidento
Kategorio:Montoj kun alteco inter 0 kaj 999 m
Kategorio:Pilgrimejoj
Kategorio:Kalvarioj
Kategorio:Monaĥejoj en Ĉeĥio
Kategorio:Monaĥejoj fonditaj en la 17-a jarcento
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Mezbohemia regiono
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj en Mezbohemia regiono
Ludolph van Ceulen

**Ludolph van CEULEN** (*  en Hildesheim, †  en Leiden) estis germana-nederlanda matematikisto, instruisto de skermo, vivis en la urbo Delft. Kalkulis la unuajn 40 dekumajn ciferojn de la nombro Pi, kiu omaĝe al li estas nomata ankaŭ *Nombro de Ludolfo*.
eta|*De circulo & adscriptis liber* (1619)

Kategorio:Germanaj matematikistoj
Kategorio:Pi
Kaverno Forno de Bartoš

**Kaverno Forno de Bartoš** () troviĝas en valdeklivo de la maldekstra alfluo de rivero Jizerka, 1 km de Jenišovice, 4 km norde de urbo Turnov.

Forno de *Bartoš* (legu Forno de Bartoŝ) apartenas inter la plej signifaj ĉeĥaj kavernoj en grejsa tavolgrupo. Ĉar ĝi ne estiĝis en kalkŝtonoj, sed en grejsaj mineraloj, sciencistoj longe disputis, ĉu temas pri kaverno karsta aŭ pseŭdokarsta. Ĝis antaŭnelonga tempo ĝi estis konata nur en longeco de 30 m de la enirejo, sed de kuraĝa esploro en la jaro 2000 estas konataj respektindaj 225 m de ties koridoro, kaj pli detala esploro pruvis, ke temas pri unu el la plej rimarkindaj ĉeĥaj karstaj sistemoj kun larĝa spektro de supraĵaj kaj subteraj aperaĵoj – blindaj kaj duonblindaj valoj, mergiĝoj, enborejoj kaj kavernoj, tra kiuj trafluas subteraj fluoj.
thumb|left|Artefarita akva rezervujo ĉe Forno de Bartoš, kies tasko estis dampi fluktuojn en akvoprovizado
La propra Forno de Bartoš estas elflua kaverno de tiu ĉi subtera hidrologia sistemo. El malalta larĝa portalo elfluas ĝis malgranda fiŝlageto rojo. Kontraŭ la fluo kondukas 33 m longa, nur 1 m larĝa kaj 0,5 m alta, per akvo inundita koridoro al sifono. Ĝuste tiun, kaj poste ankoraŭ vicon da pluaj, speleologoj sukcesis dum kuraĝaj subakvaj esploroj dum aŭtuno de 2000 superi kaj iom post iom malkovri sinsekvon de akvo-inunditaj koridoroj kaj ĉambregoj.

La tuta subtera sistemo estas provizata de akvo el kelkaj mergiĝoj. Vizitanto povas en tiu ĉi romantika loko trarigardi el la bordo de la fiŝlageto sole la portalon de la kaverno. Ne eblas eniri en ties preskaŭ ĝis plafono inundita koridoro.

La kaverno apartenas en pseŭdokarstan sistemon Ondříkovice.

## Eksteraj ligiloj
* Kaverno Forno de Bartoš
* 

Kategorio:Jenišovice (distrikto Jablonec nad Nisou)
Kategorio:Kavernoj en Ĉeĥio
Kategorio:Jiĉina montetaro
19-a SAT-Kongreso 1939

dekstra|eta|190px|SAT-Kongresmarko 1939.
eta|Antaŭ la kongresejo
**La 19-a Kongreso** de SAT okazis en Kopenhago inter la 5-a kaj la 10-a de aŭgusto 1939. Ĝin partoprenis 568 homoj el 13 landoj (aliĝis 622 el 15 landoj). Inter la organizantoj troviĝis Paul Neergaard kaj Poul Thorsen. La kongreso estis oficiale akceptita de la urbestraro. Okazis ekstera publika kunvenego en popola parko. Aperis ĉiutage kongresgazeto.
Estis aprobita regularo pri funkciado de LEA-Komitato. Unuafoje okazis politika diskutkunveno, dum kiu ĉiu povis prezenti sian vidpunkton. Tiu ĉi kongreso de SAT estis la lasta antaŭ la Dua Mondmilito.

## Laborista universitato 
* *Raso kaj klaso*, de Paul Neergaard
* *La laborista movado en la aktuala situacio*, de Ejnar Norman
* *Loĝeja kulturo* de Johs. E. M. Kjær
* *Edukado - sur bazo de praktikaj spertoj el la lernejaj reformoj de Vieno*, de Otto Simon
* *Seksa kulturo*, de J. H. Leunbach
* *Krimeco kaj kulturo­krimeco kaj klaso*, de Josef Simon

## Kulturaj aranĝoj 
* Prezento de Petro kiel muzikdramo.

## Eksteraj ligiloj 
* *La 19-a SAT-Kongreso apartenas al la Historio* - *Sennaciulo*, 25.08.1939

39
Kategorio:Eventoj en Kopenhago
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1939
Kategorio:1939 en Danio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Danio
Kanbirdo

La **Kanbirdo** aŭ Eŭrazia kanbirdo, *Acrocephalus scirpaceus*, estas birdo de la genro *Acrocephalus*. Ĝi reproduktiĝas en Eŭropo al moderklimata okcidenta Azio. Ili estas migrantaj, kiuj vintrumas en subsahara Afriko.

[eta|250px|maldekstra|Ido de [Komuna kukolo en nesto de Kanbirdo.]]
eta|* Acrocephalus arundinaceus *
[eta| ovoj de *Cuculus canorus canorus * en nesto de *Acrocephalus scirpaceus* - [Muzeo de Tuluzo]]

La Kanbirdo estas unu de la specioj kiuj estas nestoparazitataj de la Komuna kukolo.

## Aspekto
Tiu estas mezgranda silviedo, 12.5-14 cm longa. Plenkreskulo havas nestriecan brunan dorson kaj sablokolorajn subajn partojn. La frunto estas ebeneca, kaj la beko estas fortika kaj pinteca. Ambaŭ seksoj estas identaj, kiel ĉe plej parto de silviedoj, sed junuloj estas pli sablokoloraj sube. Kiel ĉe plej parto de silviedoj, ankaŭ tiu estas insektovora, sed povas manĝi ankaŭ aliajn malgrandajn manĝerojn inklude berojn.

## Kutimoj
Tiu malgranda paserina birdo estas specio troviĝanta preskaŭ nur en kareksejoj, junkejoj kaj kanejoj, kutime kun kelkaj arbustoj. La ino demetas 3-5 ovojn en kestonesto en kanejo. La elnestiĝo okazas post 10 aŭ 11 tagoj. Tiu specio estas kutime monogama (Leisler & Wink 2000).

La kanto estas malrapida, babilema *jit-jit-jit* kun tipaj akrocefalecaj fajfoj kaj iom da imitado aldone.

Malfacilas kompreni kiel birdoj akiris tiom efikajn sistemojn por orientiĝi. Birdo tiom malgranda kiel kanbirdo, kiu sendependiĝas disde siaj gepatroj malmultajn tagojn post eloviĝo, survivas parton de la somerfino kaj ekaŭtuno en Hispanio, scias, ke ĝi devas 
pasigi la vintron trans Saharo, por kio trairas la dezerton kaj vintrumas tie. Ĝi scias ankaŭ, ke devas reveni, kion faras akurate tiom precize ke ĝi aperas en la sama regiono de kie ĝi eliris, je pli ol 4 000 km de distanco trairante denove dezertojn kaj marojn.

eta|Kanto ĉe Diaccia Botrona Marĉo, Italio

## Referencoj
* IUCN2006, **BirdLife International**, 2004, 52509, Acrocephalus scirpaceus, 12a Majo 2006. Malplej zorgiga.

* **Leisler**, B. & **Wink**, Michael (2000): Frequencies of multiple paternity in three *Acrocephalus* species (Aves: Sylviidae) with different mating systems (*A. palustris, A. arundinaceus, A. paludicola*). *Ethology, Ecology & Evolution* **12**: 237-249. PDF fulltext

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj, fotoj kaj sonoj de Kanbirdo ĉe Internet Bird Collection
* Avibase
* Diferencoj laŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

## Referencoj 
Kategorio:Silviedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
20-a SAT-Kongreso 1947

eta|Logotipo-flugfolio de la kongreso
**La 20-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Arhuzo en 1947. Ĝi estas la unua postmilita kongreso de la asocio. Ĝin partoprenis 662 homoj el 9 landoj. Survoje al la kongresloko, SAT-karavanoj, kiuj trapasis Germanion, kunportis pakaĵojn da nutraĵoj kaj vestaĵoj por la tieaj membroj.

## Programo 
La kongreso priparolis interalie la Duan Mondmiliton. Demandoj en la kongreslibran enkondukon interalie estas ĉu faŝismo "spirite" estis privenkita.

Lunde la 4-an de aŭgusto kunvenis la Liberecana Frakcio, la Internacia Junulara Komitato, la Komunistema Frakcio, la Sovetkomunista Frakcio, la Pacista Frakcio kaj la Sennaciista Frakcio.

## Referencoj 

Dosiero:SAT-kongreso-1947-emblemo.png|Logotipo-flugfolio de la kongreso
Dosiero:1947Arhuzo.png|Marko de la kongreso

47
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1947
Kategorio:1947 en Danio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Danio
Ŝoĉimilko

eta|300ra|
**Ŝoĉimilko** () estas kvartalo () de Meksikurbo. Ŝoĉimilko situas ĉirkaŭ  sude de la centro de la urbo. La nomo de la loko venas de la navatla lingvo, '** „floro“, **' „kampo“ kaj la sufikso por loko ''* kaj signifas tradukite io simile al "loko de la florkampo“. La ekologia parko estas Monda Naturheredaĵo de Unesko

## La flosantaj ĝardenoj 
La flosantaj ĝardenoj por la loĝantoj de la urbo Meksiko kaj por multnombraj turistoj estas konata kaj ŝatata ekskursa celo. Temas pri amaso da artefaritaj kanaloj kun longeco de pli ol . Hodiaŭ oni uzas la ĝardenojn por ripozo, sed ankaŭ denove por kultivi plantojn, do por ĝia origina tasko. Konata estas la loko ankaŭ pro la flormerkato kaj pro la boatetoj (*trajineras''), kiujn oni povas lui surloke kun gvidanto. Je la 15a de novembro 2008 sur la kanaloj de Xochimilco ankaŭ ekskursis la Esperanto-grupo de Meksikurbo, varbante por Esperanto uzante boaton kun ornamaĵo kaj flago "Esperanto".eta|300ra|

## Eksteraj ligiloj 
* hispanlingva retejo 

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Meksiko
21-a SAT-Kongreso 1948

eta|Kongresa poŝtkarto
dekstra|200px|emblemo de SAT
**La 21-a Kongreso** de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) okazis en Amsterdamo en 1948. Ĝin partoprenis 1219 homoj el 19 landoj. La kongreson salutis la vicurbestro, diversaj sindikataj gvidantoj kaj alispecaj eminentuloj. La literatura komitato de FLE iĝis tiam la literatura komitato de SAT.
Aperis kongresa gazeto, titolita ''La Voĉo de l'Kongreso*.

## Prelegoj 
* s-o Van den Starre: *pri Bellamy* 
* Gaston Waringhien: *pri la Ido-krizo''

48
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1948
Kategorio:Eventoj en Amsterdamo
Kategorio:1948 en Nederlando
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Nederlando
Martin Minich

**Martin MINICH**, esperantigite **Marteno MINIĤ** (naskiĝis la 18-an de marto 1977) estas slovaka esperantisto, kiu laŭ la stato de 2007 agadis ĉefe en Slovakia Esperanta Junularo (SKEJ) kaj en Slovakia Esperanta Federacio (SKEF).

Liaj precipaj fakaj interesiĝoj estas matematiko kaj lingvoscienco, li okupiĝas ankaŭ pri tradukado. Marteno estas aktiva esperantisto ekde 2000. Li aktivas precipe en SKEJ kaj SKEF kaj kadre de E@I precipe kiel lingvohelpanto kaj tradukanto ĉe la projekto lernu!. Krome li estas verdulo (AVE-ano), vegetarano, Linuks-uzanto, petveturemulo kaj li ŝatas kantadi respektive repadi. Ekde decembro 2004 ĝis septembro 2006 li estis volontulo de TEJO en la Centra Oficejo. Poste li loĝis en Londono.

Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Kategorio:Volontuloj de TEJO
Listo de uzbekaj esperantistoj

Jen listo de esperantistoj el Uzbekio:

* Ignaco F. Kovalevskij
* Romano Grinŝpan
* Umid Rahmatullin
* Jevgenij S. Perevertajlo
* Anatoli Ionesov
* Samuil G. Bassin
* Kesar S. Koblov
* Petro V. Poliŝĉuk: Dum sovietia erao, ĉefa movadano en Uzbezkio. Li tradukis kelkaj literaturaĵojn
* Iraida F. Borisova
* Ŝaahmat Mutalov
* Ŝahzoda Mutalov

Uzbekaj
Kategorio:Ĝermoj pri Uzbekio
Ignaco Kovalevskij

Uzbeka esperantisto

**Ignaco KOVALEVSKIJ** (ruslingve: Игнатий Францевич Ковалевский, naskiĝis 1895 - mortis la 16-an de novembro 1975 en Taŝkento, Uzbekio) estis esperantisto, lerninta Esperanton jam en 1924. Li dum multaj jaroj estis prezidanto de la Esperanto-klubo ĉe la domo de sciencistoj en Taŝkento kaj i.a. funkciis kiel fakdelegito de UEA.

KOVALEVSKIJ, Ignaco
K
Akrao

eta|maldekstra|250px|Arko de Sendependiĝo
eta|maldekstra|250px|Akrao
eta|maldekstra|250px|Centra Akrao
**Akrao** aŭ **Akro** estas ĉefurbo kaj plej granda urbo, kiel milionurbo de Ganao. Laŭ la stato de  en la urbo vivis . Akrao estas la administra kaj ekonomia centro de la lando. Oni produktas en la urbo nutraĵojn, (tavollignon), teksaĵojn kaj kemiaĵojn.

## Historio 
La loko de la hodiaŭa Akrao evoluis el fuorto brita kaj nederlanda, kiu estis konstruita en la 17-a jarcento. En 1877 estis translokita la tiama ĉefurbo de la iama brita kolonio "Ora Marbordo" de Cape Coast al Akrao. Post kiam oni elkonstruis fervojan kontakton al Akrao kaj ekfunkciis minejoj, ekkultivis la ĉirkaŭajn agrojn, Akrao evoluis rapide al ekonomia centro de Ganao.

## Vidindaĵoj 
En Akrao troviĝas Nacia Muzeo, la ganaa Akademio de Artoj kaj Sciencoj, Universitato de Ganao.

Menciinda estas la kastelo de Christiansborg, kiun konstruis danoj en la 17-a jarcento.

Placo Nigra Stelo, ankaŭ konata kiel Placo de Sendependeco, estas publika placo en Akrao, apuda de la Akraa Sporta Stadiono kaj la Kwame Nkrumah Memora Parko. La placo ofte gastigas la ĉiujarajn sendependecajn festojn tiel kiel aliaj naciaj eventoj kaj estas la ejo por ĉiuj civitaj kaj militistaj paradoj kaj aliaj naciaj renkontiĝoj.

## Klimato 
 situas en zono de tropika savana klimato, kie la averaĝa temperaturo estas . Oni mezuris ekstremajn temperaturojn 15 kaj . Jare pluvas po 725 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed en majo kaj junio pli.

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Piednotoj 

Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Urboj de Ganao
Kategorio:Milionurboj
Jozefo Petrin

**Jozefo PETRIN** (naskiĝis 1905 - mortis la 20-an de novembro 1975 en la rumana ĉefurbo Bukareŝto) estis rumana esperantisto, prezidanto de Rumana Kunordiga Esperanto-Komitato. *[Kio estas tio?]*

Li esperantistiĝis en 1928 kaj daŭre restis aktiva; post la Dua mondmilito, li estis centra figuro de la rumana Esperanto-movado; li gvidis kursojn, verkis lernolibrojn kaj vortarojn, okupiĝis pri didaktikaj kaj esperantologiaj studoj; notindaj estas liaj tradukoj el la rumana literaturo en Esperanton; li mem verkis esperantlingve.

## Verkoj
* *Fapte şi principii de bază privind limba internaţională Esperanto* (1968)

## Tradukoj
* Eminescu, Mihai: *Luĉifero* (1998)
* Gavrilescu, Victoria: *La infano el steloj*
* Huber-Rogoz, Viorica: *Kiu gardos la sonoriletojn?* (1975, laŭ O. Wilde)
* Huber-Rogoz, Viorica: *La miraventuroj de Nils - la etulo* (1971, laŭ S. Lagerlöf)
* Paunesku, Ilie: *La sorĉa tornistro* (1972)
* Popescu, Alexandru: *Kvar pupteatraĵoj* (1971)
* Popovici, Alecu: *Tri pupteatraĵoj*

Kategorio: Rumanaj esperantistoj
Teologio de liberigo

La **teologio de liberigo** estas teologia kurento de la katolikismo kiu diferencigas disde pli ortodoksaj movadoj pro sia fokuso en la sociaj kondiĉoj de la medio en kiu ĝi agas, kaj kiu konsideras ke baza trajto de la pastorala agado devas esti la klopodo por la plibonigo de la materialaj bezonoj de la malpli riĉaj tavoloj kaj se necese la subteno de lokaj liberigaj movadoj.

Ĝi estas ĉefe etendita en Latinameriko ekde la 1950-aj jaroj, sed de tiam liberigaj teologioj disvolviĝis en kazoj en Azio, la afro-amerikana loĝantaro kaj ankaŭ en palestino. 

Kvankam liberiga teologio kreskis kaj fariĝis internacia kaj ekumena movado, ĝi komenciĝis kiel movado ene de la katolika eklezio en Latin-Ameriko en la 1950-aj kaj 1960-aj jaroj. La teologio de liberigo aperis ŝajne kiel morala respondo al malriĉeco kaj zorgantoj pri socia maljusto en la regiono. La esprimo estis kreita en 1971 de perua pastro Gustavo Gutierrez, kiu verkis unu el la difinaj libroj de la movado, "Liberiga Teologio". Ankaŭ brazila teologo Leonardo Buff ŝajne influis la fluon. 

La movado oficiale komenciĝis post la Dua Vatikana Koncilio kaj la Episkopa Konferenco en Medellín (Kolombio) en 1968. Teologio de liberigo en Latin-Ameriko renkontis reziston en Usono, kiu estis akuzita pri marksismo, kaj rezulte de tio estis kondamnita kaj malakceptita de Vatikano en la 1980-aj jaroj,  kondamnita de la papo Johano Paŭlo la 2-a. Ankaŭ la papo Benedikto la 16-a sin oponis al ĝi, kaj favoras pli konservativan aliron.

Liberiga teologio povas esti priskribita kiel interpreto de la kristana kredo tra la sperto de malriĉeco kaj provo legi la Biblion kaj sekvi la kristanan teologion per la okuloj de la malriĉuloj.

Ion Mihai Pacepa KGB-Agento kiu difektis al la Okcidento asertis, ke la movado naskiĝis kaj formiĝis en la KGB. Li diris, ke ŝi komencis "sekretegan malinforman programon" aprobitan de la ĉefo de KGB Aleksandr Shelfin en 1960. Kune kun politburoano Alexei Kirichenko, kiu respondecis pri kunordigado de la internacia politiko de la komunista partio. La plano postulis "sekretan transprenon de KGB de la Monda Konsilio de Eklezioj" kun sidejo en Ĝenevo, kaj ĝian uzon kiel "kovrilo por igi liberigan teologion revolucia ilo en Sudameriko." 

## Ĉefaj teologoj de liberigo 
* Leonardo Boff
* Hélder Câmara
* Ernesto Cardenal
* Pedro Casaldáliga
* Gustavo Gutiérrez
* Franz Hinkelammert
* Leonidas Proaño

## Vidu ankaŭ 
* Adolfo Pérez Esquivel
* *Communio*
* Liberala kristanismo
* Kristana socialismo

## Literaturo 
* Gutiérrez Gustavo: *Teología de la liberación* (1972)


Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Marksismo
Kategorio:Johano Paŭlo la 2-a
Katarina Frostenson

**Katarina FROSTENSON** (naskiĝis la 5-an de marto 1953 en Brännkyrka, Stokholmo, Svedio) estas sveda poetino.

Ŝi estis elektata al la Sveda Akademio la , kaj sukcedis verkiston Artur Lundkvist al seĝo 18 de la Akademio. Ŝi estas nevino de Anders Frostenson.

Frostenson estas unu el la plej famaj svedaj poetoj. Ŝia stilo estas kaj eksperimenta kaj arĥaika.

## Listo de verkoj 
* *I mellan* ("En Inter"), poemoj, 1978.
* *Raymond Chandler och filmen* ("Raymond Chandler kaj filmo"), eseo, 1978.
* *Rena land* ("Puraj Landoj"), poemoj, 1980.
* *Den andra* ("La alio"), poemoj, 1982.
* *I det gula* ("En la flavo"), poemoj, 1985
* *Samtalet* ("Interparolado"), poemoj, 1987.
* *Stränderna*, 1989.
* *4 monodramer* ("4 unudramoj"), radiodramoj, 1990.
* *Joner* ("Jonoj"), poemoj, 1991.
* *Traum* ("Revo"), dramo, 1992.
* *Berättelser från dom* ("Rakonto de ili"), lirika prozo, 1992.
* *Tankarna* ("Pensoj", poemoj, 1994.
* *Sal P* ("Zorgĉambro P"), dramo, 1995.
* *Korallen*, ("La koralo"), poemoj, 1999.
* *Kristallvägen* ("La kristala vojo"), dramo, 2000.
* *Safirgränd* ("Safira strateto"), dramo, 2000.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Sveda Akademio, anglalingva artikolo pri Katarina Frostenson.
* Retejo de la Sveda Akademio, svedlingva artikolo pri Katarina Frostenson.

Kategorio:Svedlingvaj poetoj
Kategorio:Membroj de la Sveda Akademio
Kategorio:Stokholmanoj
Kategorio:Svedaj poetoj
David Kennedy

**David KENNEDY** (naskiĝis 1884 - mortis la 19-an de decembro 1975, en Bishop Auckland, Britio) estis brita esperantisto, honora membro de UEA. 

Li aktivis en la Movado pli ol 60 jarojn, estis longe komitatano, poste estrarano kaj inter 1953 kaj 1956 vicprezidanto de UEA. Dum multaj jaroj li estis ankaŭ konsilanto kaj vicprezidanto de Brita Esperanto-Asocio kaj plenumis plurajn aliajn laborojn en la enlanda kaj internacia Esperanto-movado. Ĉar li estis lernejestro, lia aktiveco aparte sentiĝis en tiu movada kampo. Ekde Antverpeno en 1911 ĝis Londono en 1971 li partoprenis entute 43 universalajn Kongresojn, kio sendube estas siaspeca rekordo. 

Kun aliaj kunlaborantoj li verkis studon **La nuna stato de la instruado de la internacia lingvo en la lernejoj** (1963) kaj kunlaboris ankaŭ ĉe Skota antologio.

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Estraranoj de UEA
Bardo

eta|mane pentrita gravuraĵo de la poemo de William Blake "La Voĉo de la maljuna bardo" en la Kantoj de Senkulpeco kaj de Sperto
eta|*La vaga poeto* de John Martin (1817)
**Bardo** (Kimre: Bardd; irlande: bardos; bretone: barzh) estas poeto kaj kantisto, kiuj kantas propre verkitajn kantojn.

En la respektivaj socio mem, estis klaso de poetoj kaj erudiciuloj pri kelta kulturo en la mezepoko kaj fruaj modernaj tempoj, kaj precipe en Irlando, Skotlando, Kimrujo kaj Kornvalo. La nomada poeto havas ceremonian kaj religian rolon, ĉar li ensorbigis en sia poezio sociajn mitojn kaj religiajn rakontojn en tempo, kiam la skriba kulturo ankoraŭ ne disvastiĝis. Tiurilate ĝi apartenas al la sama klaso kiel la druidoj kaj la profetoj. La unua historia referenco al keltaj poetoj de ĉi tiu tipo estas tiu de Diodoro Sicilia kaj Strabono, kiuj priskribas la poetojn kiel parton de la kelta religiema klaso.

La latina vorto *bardus* nomis sanktajn keltajn kantistojn, kiuj ĉe solenaj okazoj kantis omaĝe al dioj kaj herooj. Poste tiel estis nomataj mezepokaj kortegaj kantistoj, kiuj disvastigis tra Eŭropo la kantojn pri la reĝo Arturo, sed ili kantis ankaŭ pri la naturo, amo kaj virina belo. Migraj bardoj kantis por la popolo kiel folkloraj poetoj. Ili estis tiel multenombraj, ke ili formis eĉ gildojn.

Nuntempe estas la vorto „bardo“ uzata kiel sinonimo por poeto, kiu prikantas la gloron de sia nacio aŭ tristas pro ĝia dekadenco.

William Auld ankaŭ plurfoje estis nomata "nia bardo".

La ekzakta signifo de la vorto *bardo* diversas inter landoj kaj epokoj.

Parencaj esprimoj estas aedo, rapsodo, skaldo, menestrelo, lirikulo.

## "Bardoj" en Sovetunio 
Prunte, estas referenco al sovetiaj opoziciaj kantistoj kiel "nomadaj poetoj".

En Sovetunio, la termino "Bardo" (ruse **Бард**) indikis poetojn, kiuj prezentus siajn kantojn kaj akompanus sian kantadon per gitara ludado. En la kantado de ĉi tiuj poetoj estis kaŝita socia protesto, kaj ĝi estas konsiderata disidenta-rezista ĝenro. La plej konataj "bardoj" estas Bulat Okuĝava (ruse Була́т Ша́лвович Окуджа́ва), Alexander Galiĉ (ruse Александр Галич), Jurij Vizbor (), Alexander Dolskij (ruse Александр Дольский).

Ekzemple, en Rusio ekzistas hodiaŭ multaj belaj bardaj kantoj en Esperanto. Multaj el ili troveblas en la Kantaro-Vikio. Konata esperantista bardo estas ankaŭ Georgo Handzlik el Pollando (lia kromnomo estas "bardo sen barbo").

## Vidu ankaŭ 
* Robert Burns
* William Shakespeare
* Bardo (Malsupra Silezio)
* Rapsodo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.faerie-world.org/tales/bards.html 
* http://www.imbraxton.com/indexdt.html  

Kategorio:Bardoj
Kategorio:Profesioj
Julij Kim

**Julij Kim** (; naskiĝis 23-a de decembro 1936 en Moskvo) estas rusa komponisto, scenaristo kaj bardo.

Studis historion kaj lingvistikon en la Moskva Ŝtata Pedagogia Universitato (finstudis en 1959).

Estis membro de Unio de kinematografistoj de Sovetunio ekde 1987.

Kantoj de Kim sonas en 50 konataj (en Rusio) filmoj.

Kategorio:Bardoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Moskvo
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj scenaristoj
Kategorio:Rusiaj scenaristoj
Kategorio:Sovetiaj komponistoj
Kategorio:Rusiaj komponistoj
Kategorio:Sovetiaj kantistoj
Kategorio:Rusiaj kantistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Kategorio:Degela periodo (Sovetunio)
Kategorio:Jerusalemanoj
Sankt-Valentena tago

La **Sankt-Valentena tago**, **Valentena Tago** aŭ **Tago de Valenteno** estas festo solenata la 14-an de februaro. Tiutage, amantoj esprimas amon por siaj amatoj.

Tradicie, oni donas malgrandajn kortuŝajn donacojn, kiel amleterojn, ĉokoladaĵojn, kaj florojn. Nuntempe, ĝi ankaŭ estas tago en kiu oni esprimas amikecan amon al bonamikoj aŭ parencoj.

## Historio 
La tradicio de la tago devenas de la katolika festotago honoranta Sanktan Valentenon, kies morto okazis la 14an de februaro 273. En la 5-a jarcento, Gelasio la 1-a provis forigi la paganajn Luperkalojn (diboĉa kaj karna festo) per la memortago de ĉi tiu sanktulo, rigardata kiel patrono de enamiĝintoj pro tio, ke li kutimis geedzigi kristanajn parojn.

La nuna Valentena Tago komenciĝis kiel angla tradicia popola festo, sed per la brita koloniismo kaj la internacia uzado de la angla lingvo ĝi disvastiĝis tramonde, eĉ en Azio kaj specife en Barato, kie ĝi estas furora. Certe, tiu angla tradicio tre bone enradikiĝis en la konsumisma vivstilo de Usono, kies mondreganta kulturo entrudis la feston en multajn landojn per vasta komerco de donacoj.

La *Parlement of Foules* de Geoffrey Chaucer enhavas unu el la plej fruaj referencoj al la ideo, ke la Sankt-Valentena tago estu speciala tago por amantoj.

Oni povas sekvi la originojn de la kanto "*Roses are Red*" (*Rozoj estas ruĝaj*), kiu estas tre ofta hodiaŭ en la kunteksto de Sankt-Valentena tago, ĝis la epopeo "*The Feerie Queene*" (*La feina reĝino*) de Edmund Spencer de 1590:''She bath'd with roses red, and violets blew*,

*And all the sweetest flowres, that in the forrest grew*.La moderna kliŝo de Sankt-Valentena tago troviĝas en la kolekto de anglaj lulkantoj de Gammer Gurton el 1784:*The rose is red, the violet's blue,*

*The honey's sweet, and so are you.*

*Thou art my love and I am thine;*

*I drew thee to my Valentine:*

*The lot was cast and then I drew,*

*And Fortune said it shou'd be you.''

## Ampoemo kiel interkultura evento 
La flandra poeto Jan Vanhaelen proponas verki aŭ kundividi ampoemeton al ĉiuj niaj karuloj okaze de ĉi tiu tago. Lia poemeto en 2018 tradukiĝis en 50 lingvojn, interalie en Esperanton.

## Tradiciaj simboloj 

Dosiero:Rozen.jpg|Bukedo da rozoj
Dosiero:Card; valentine card - Google Art Project.jpg|Valentena poŝtkarto de la Viktorina epoko, Muzeo de Londono
Dosiero:Valentines Candy.jpg|Valentenaj dolĉaĵoj
Dosiero:Rome (Italy), Padlock at Ponte Palatino -- 2013 -- 3.jpg|Pendoseruro sur Ponto Palatino, en Romo

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Amo
* Honmei Ĉoko

Kategorio:Kalendaro
Kategorio:Festoj
Premio Pirlot

La **Premio Pirlot** estas premio ĉiujare aljuĝata al la plej bona scienca (ne esperantologia aŭ interlingvistika) publikigaĵo en Esperanto. Ĝi estis fondita de Germain Pirlot. La decidon pri la aljuĝo faras la Senato de AIS San-Marino, kiu akceptas proponojn ĝis fine de marto de la jaro post la eldonjaro. 

## Listo laŭ jaro 
*1994 Dan Maxwell, M. Preotu, A. P. Tacu: Lingvo kaj Cibernetiko.
*1995 Reinhard Selten, Jonathan Pool: "Enkonduko en la teorion de lingvaj ludoj".
*1996 Igor J. Galajĉuk: "10-a Internacia Medicina Esperanto-Konferenco. Sciencaj Resumoj".
*1997 Carlo Minnaja: *vocabolario italiano-esperanto* (vortaro itala-esperanta).
*1998 (ne aljuĝita)
*1999 Wim De Smet: Nova Biologia Nomenklaturo.
*2001 Amri Wandel/David Galadí-Enríquez: La kosmo kaj ni.
*2002 (ne aljuĝita)
*2003 (ne aljuĝita)
*2004 Helmar Gunter Frank, Natalja Maksimova: Informaciteorio por komunikadsciencistoj
*2016
*2017
*2018 La juĝkomisiono (konsistanta el prof-oj Foessmeier, Maizen kaj Minnaja), ricevis 38 proponojn, de 19 aŭtoroj.
** Branĉo **libroj**: 
*** 1. Amri Wandel: la kosmo kaj ni, 3-a eldono (FEL 2017)
*** 2. Amri Wandel (red.): Internacia Kongresa Universitato, 70a sesio (UEA 2017)
*** 3. Lode van de Velde: Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
** Branĉo **artikoloj**: duobla egaleco:
*** 1. Disheng Wang: Simpla Eksplikado pri la kuracado de Multobla Sklerozo (MS) el la vidpunkto de Tradicia Ĉina Medicino (TĈM) (2014)
*** 1. Javier Alcalde: La pacisma aliro (2018)
*** 3. Amri Wandel: Nova horizonto trans Plutono (Ondo de E-o 2018)
*** 3. Christoph Klawe: Pri medicina terminologio en Esperantujo. Recenzo de la Oklingva Medicina Enciklopedia Vortaro (OMEV) de Jozo Marević (2016)
** Branĉo **kursoj**: egaleco
*** 1. Amri Wandel: Enkonduko al astronomio (Reta, Univ. de E-o)
*** 1. Christer Kiselman: Diĝita geometrio, matematika morfologio kaj diskreta optimumado (SUS34, Varsovio 2017)
** Branĉo **prelego**j:
*** 1. Amri Wandel:  Nigraj Truoj (Kataluna Kongreso 2017)
*** 2. Francois Lo Jacomo: Primnombroj (IKU 2017)
*** 3. Javier Alcalde: Solidareca agado pri migrantoj kaj rifuĝantoj en Eŭropa Unio (IKU-AIS 2017)

## Vidu ankaŭ 
* Germain Pirlot
* Akademio Internacia de la Sciencoj

## Eksteraj ligiloj 
* La regularo de la Premio Pirlot (PDF)

Kategorio:AIS
Pirlot
Pirlot
MOS

**MOS** aŭ **Mos** havas plurajn signifojn:

***mos** estas kodo de mosa lingvo ? laŭ normo ISO 639-3.
* **Mos (Pontevedro)** estas hispana municipo situanta en la provinco Pontevedro, en la aŭtonoma komunumo Galegio.
***Mos Teutonicus**
***Monda Organizaĵo pri Sano**
***Algonkino-Mosa Familio**
***Győr-Moson-Sopron**
***Moso in Passiria**
***MoS2** estas kemia kombinaĵo de molibdeno, sulfuro.
Nombradkanzono

Folkloro > Infana kulturo > Nombradkanzonoj
----

estas ia kanzoneto uzata de infanoj por nombri, ĉefe dum ludoj cele determini, kiu faros ia certa afero, kiu hazardo signos.

## Eksteraj ligiloj 
* aŭskulteblaj nombradkanzonoj (france) .

Kategorio:Hazardo
Kategorio:Ludoj
Kategorio:Folkloro
Infana kulturo

**Infana kulturo** estas flanke de la plenkreskula kulturo ankaŭ inter infanoj kulture disvolviĝas kaj transdonitas ludoj, parolaĵoj ktp.

Ofte tiu "kulturo" estas elpensita kaj intence aldonita de plenkreaskuloj (vidu porinfana literaturo, bildliteraturo, Lulkanto ), sed ofte ĝis estiĝis memstare el la ĉirkaŭanta plenkreska kulturo, aŭ eĉ tute aparte en infanaj medioj (lernejkortoj aŭ aliaj ludejoj, stratoj, ktp).

## Vidu ankaŭ
*Cirklodanco
*Ludoj
*Nombradkanzono

Kategorio:Folkloro
Kategorio:Infanoj
Trotuaro

eta|Moderna trotuaro

**Trotuaro** estas parto de la publika vojo, plialtigita aŭ apartigita kaj celita nur por piedirantoj. La cetero de la strato, laŭ kiu iras veturiloj estas la ŝoseo. La trotuaroj enhavas foje parton el la urbaj havaĵoj kaj necesaĵoj, kiel arboj, benkoj, trafiksignaloj ktp. En stratanguloj, pli komplika areo en trotuaroj, tiuj foje plilarĝiĝas por favori la transiron de piedirantoj. En multaj urboj la pavimo de trotuaro estas dezajnita tiel ke povas havi kahelojn de diferenca teksturo, tiel ke blinduloj povu koni la ĝustan vojon, angulojn ktp.

Laŭ Francisko Azorín **trotuaro** estas *Irejo, ordinare tegita per ŝtonplatoj aŭ bitumo, rezervita por la piedirantoj, ambaŭ flanke de strato.* Li indikas etimologion el la latina *tolutarius*, el *tolutim iri* (rapide iri).

## Parkumo 
Movo de veturiloj sur la trotuaroj estas malpermesita en plej parto de lokoj kun ordigita urbanizado, escepte foje en kelkaj lokoj de laboroj de maŝinoj de voj-ekspluataj kaj urbomastrumaj servoj, kaj pli malofte ankaŭ en kelkaj lokoj de alveturigo de ŝarĝo al komercaj kaj aliaj entreprenoj kaj lokoj.

eta|maldekstre|Parkumo sur trotuaro

Parkumi personajn aŭtojn, motorciklojn, mopedojn kaj biciklojn sur trotuaro estas permesita en kelkaj landoj nur en lokoj, indikitaj per konvenaj trafiksignaloj.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝoseo
* Trotuara pentraĵo
* Trotuarrando
* Veturejo

## Notoj 
Kategorio:Landvojo
Kategorio:Vojoj
Kategorio:Strataj mebloj
Pavimo

[eta|dekstra|250px|pavimita strateto en norda Francio, jam unu el la [trotuaroj asfaltitis]]
**Pavimo** estas stabila surfaco de ŝoseo, formita el regule metitaj pecoj (nomataj **pavimeroj**) el solida materialo; plej ofte el fortika natura ŝtonaĵo (ekzemple grejso aŭ granito), foje ankaŭ el betono, malofte el ligno (vidu sube). 

Laŭ Francisko Azorín **pavimo** estas *Ŝtona, ligna, asfalta kovraĵo de strato, plenko, ŝoseo.* Li indikas etimologion el la latina *pavimentum* (pavimo). Kaj li aldonas la terminojn *pavimi* (kovri per pavimeroj) kaj *pavimisto*. Laŭ la desegno montrita de Azorín pavimo estas tuj sur la planko.

## Historio
En la historio la pavimado de vojoj estis konsiderinda progreso, ĉar antaŭe sezonaj pluvoj kutime neuzebligis terajn vojojn. La grundo kun koto, radsulkoj kaj truoj ofte malmoliĝis tiom, ke ne nur ĉaroj ne povis pasi, sed ankaŭ paŝantoj kaj rajdantoj. Eĉ povis okazi, ke en tiaj kototruoj ili dronis kaj mortis.

La unua ĝenerala farado de pavimitaj vojoj estis far la romianoj. Fama ekzemplo inter tre multaj estas la historia Via Appia.

Nuntempe pavimitaj vojoj preskaŭ ĉie anstataŭitis per asfaltitaj vojoj, nur kelkaj malgravaj kaj flankaj stratoj, kaj vojoj en historiaj urbocentroj kie oni aparte penas konservi la historian aspekton, plu restas pavimaj.

## Ligna pavimo 
Ligna pavimo estas speco de ligna planko survoja, sed ankaŭ ene de konstruaĵoj. En ligna pavimo la arbaj kreskoringoj videblas, la lignaj fibroj do estas vertikalaj, dum plankoj el simetrie kaj varie kunmetitaj tabuletoj el malmola kaj polurita ligno, tiel segitaj ke la lignaj fibroj estas horizontalaj, nomiĝas pargeto.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Briko
* Kahelo
* Romia vojo
* Trotuara plateto

Kategorio:Transporto
Kategorio:Ligno
Kategorio:Vojoj