open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
CSS

**CSS**, aŭ **laŭtemaj stilfolioj** estas normo por priskribi la aspektigon aŭ prezentadon de interretaj dokumentoj. Ĝia nomo estas mallongigo de la angla termino ''*, laŭlitere “kaskadaj stilfolioj”. Venko de CSS estas disigi la enhavo de dokumento de ĝia etoso.

Ekzemple, la HTML-elemento  indikas, ke tekstobloko estas titolo, kaj ke ĝi estas pli grava ol -tekstobloko. HTML permesas kromajn atributojn ene de la malferma markilo por specifigi aranĝon aŭ aspekton, ekzemple koloron kaj grandecon. Tamen, ĉiu -markilo devas enhavi ĉi tiun informon, se oni deziras koheran grafikan aspekton ĉe paĝo, kaj krome homo, kiu legas la paĝon per retumilo, perdas regadon pri la aspektigo de la teksto.

Kiam oni uzas CSS, la markilo  ne devas doni informon pri kiel aspektigi la tekstoblokon; ĝi anstataŭe nur markas la strukturon de la dokumento. Tiam apartaj stilaj informoj specifigas, kiel montriĝos : koloro, tiparo, grandeco, kaj ankaŭ nevida aranĝado, ekzemple la rapideco, je kiu paĝo estas voĉlegata per ekranlegilo.

Stilfolio povas esti aŭ kunligitaj en aparta dokumento aŭ metitaj en la HTML-dokumento mem. Unu HTML-dokumento povas alvoki plurajn CSS-dokumentojn.

Avantaĝoj de CSS estas:
* aspektigaj informoj por tuta retpaĝaro troviĝas en unu loko, kaj povas esti ĝisdatigitaj rapide kaj facile
* malsamaj uzantoj povas havi malsamajn stilfoliojn: ekzemple kaj ekranlegilo kaj grandaj tiparoj, retumiloj ebligas al uzantoj specifigi propran, lokan stilfolion por apliki al ĉiu HTML-dokumento vidata
* HTML-dokumentoj estas pli klaraj kaj facile kompreneblaj

Estas kelkaj versioj: CSS1 kaj CSS2, kaj CSS3 estas prilaborata ĉe la *World Wide Web Consortium'' aŭ W3C. Lastatempaj retumiloj bone subtenas la versiojn CSS1 kaj CSS2, sed CSS3 estas nur parte realigita en la plej lastaj retumiloj.

## Rekomendoj 
### CSS1 
CSS nivelo 1 estis unue eldonita en 1996:
* Tiparoj
* Koloroj malfonaj kaj fonaj
* Tekstaj ecoj
** spacigo inter vortoj
** teksto-ĝisrandigo
* Skatolaj ecoj
** Marĝenoj
** Limoj
** remburado
* Klasifikaj propraĵoj
** vidigo
** listoj

### CSS2 
CSS nivelo 2 estis unue eldonita kiel rekomendo en 1998:
Pri la relativaj kaj absolutaj lokadoj de elementoj.

### CSS3 
CSS3 estas ankoraŭ prilaborata. Ĝi estas apartigita en pluraj moduloj, ĉiu modulo aldonante novan kapablon aŭ etendante konduton difinitan en CSS2, sed konservante retrokongruon.

Pro la moduligo, malsamaj moduloj havas malsamajn stabilecon kaj subtenon. Laŭ 2017, estis preskaŭ 100CSS-moduloj eldonitaj de la CSS-laborgrupo, inkluzive de CSS4-moduloj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kiel fari TTT-paĝojn de Bertilo Wennergren
*  W3C-kontrolilo de stilfolia valideco

Kategorio:Interreto
Kategorio:Lingvoj de priskribo de paĝoj
Kategorio:W3C-normoj
Cifero

[klaso=skin-invert-image|eta|192x192ra|La cifera sistemo de la [majaoj]]
**Cifero** estas signo uzata por skribi nombrojn.

## Ciferoj en popularaj sistemoj 
## Vidu ankaŭ 
* Nombrosistemo
* Pozicia nombrosistemo
* Ciferaro
* Cifereca
* Cifereca sumo
* Ripetita cifereca sumo
* Arabaj ciferoj


Kategorio:Arabaj vortoj
Ĉinaj vortoj enkondukitaj el aliaj lingvoj

Multe da ĉinaj vortoj estas enkondukitaj el aliaj lingvoj. Jen iuj ekzemploj:

Kategorio:Ĉina lingvaro
Christian Morgenstern

**Christian Morgenstern** [Kristjan MOgenŝten] (n. la  en Munkeno, m. la  en Merano) estis germana verkisto.

## Listo de verkoj 
* *In Phantas Schloss* (1895)
* *Ich und die Welt* (1898)
* *Ein Sommer* (1900)
* *Galgenlieder* (1905)
* *Palmström* (1910)
* *Einkehr* (1910)
* *Ich und du* (1911)
* *Wir fanden einen Pfad* (1914)
* *Der Gingganz* (eld. 1919)

## En Esperanto aperis 
* *Pendumilaj Lidoj* (1980). Trad. Richard Schulz.
* *Palmŝtrojmo* (1983). Trad. Richard SCHULZ.
* *Elektitaj Poemoj kaj Aforismoj*(2006) trad. Willy Nüesch

## Jeno estas rete legebla 
* [Ses Lupfantomoj / trad. Bertilo Wennergren(https://eo.wikipedia.org/wiki/Bertilo_Wennergren)] - aŭ en la viki-artikolo pri lupfantomo.
* Diversaj poemtradukoj en la rubriko verkistoj / trad. de Cezar

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj poetoj
Kategorio:Literaturo de Germanio
Ĉebordaj Antiloj

**Ĉebordaj Antiloj** (, , ) estas grupo de insuloj ĉe la norda marbordo de Sudameriko en Karibio kaj la suda parto de la Malgrandaj Antiloj. Kvankam oni ofte pro konveno (*"ĉiuj Antiloj samkontinentumu!"*) konsideras ilin nordamerikaj. Ili vere estas sudamerikaj, ĉar ili situas tre proksime al la sudamerika kontinento.

Ili havas multe pli sekan klimaton ĉar ili ne estas sub la influo de la nordorientaj pasatoj kiel la Deventaj Insuloj kiuj konsistads el Angvilo (brita), Antigvo kaj Barbudo, Gvadelupo (franca), Moncerato (brita), Sabo (nederlanda), Sint-Eustatius (nederlanda), Sankta Marteno (franca kaj nederlanda partoj), Sankta Kristofo kaj Neviso, Virgulininsuloj (brita kaj usona partoj).

Iuj insuloj havas aktivajn vulkanojn kaj preskaŭ ĉiuj estas ĉirkaŭitaj de koralaj rifoj.

## Loĝantaro 
Loĝantaro konsistas el ĉirkaŭ 0,7 milionoj da homoj (2009), ĉefe nigruloj kaj mulatoj. Blankuloj estas plejparte nederlandanoj.

La ĉefa urbo estas la haveno Vllemstad sur la insulo Kuracao (Curaçao).

## Lingvoj 
Estas grava diferenco en la parolataj lingvoj inter la Deventaj insuloj kaj la Ĉebordaj Antiloj. Sur la Deventaj insuloj oni parolas la anglan kaj aliflanke la hispana, papiamento kaj nederlanda sur la Ĉebordaj Antiloj.

## Insularo 
Ili inkluzivas jenajn insulojn kaj insularojn:

La tiel nomataj "ABC-Insuloj" (Aruba, Bonaire kaj Curaçao) apartenas al Nederlando.

La aliaj insuloj apartenas kune kun la Insulo Aves, la insularo Las Roques, la insularo Los Monjes, insularo Los Hermanos, la insularo Los Frailes kaj la insularo Los Testigos al la ĉirkaŭ 600 insuloj de la Federalaj Dependaj Federaciaj Teritorioj de Venezuelo.

La insuloj Margarita, Cubagua kaj Coche konsistigas la venezuelan ŝtaton Nueva Esparta.

eta|750x750ra|Karibiaj insuloj|centra

## Vidu ankaŭ 
* Antiloj
* Grandaj Antiloj
* Nederlandaj Antiloj

Kategorio:Malgrandaj Antiloj
Kategorio:Insularoj de la Kariba Maro
Christopher Zervic

D-ro '*Christopher Matthew Anthony ZERVIC [*KriZe]*** (naskiĝis la ) estas usona esperantisto kaj juristo.

## Lia esperanta agado 
Zervic eklernis Esperanton la 26-an de julio, 1994. Li estis prezidanto de Esperanto-Societo de Ĉikago 1998-1999, 2002-2003, Sekretario de E-Societo de Ĉikago, 1997-1998, 2000-2001. Li estas estrarano de Esperanto-USA.

Instruisto de Esperanto, verkis kun Roger Kent Jones unu el la plej fruaj retaj lerniloj. Podkastisto de Ĉi Tie Nun.

## Vivo 
Christopher naskiĝis en 1973 en Arlington Heights, nordokcidenta antaŭurbo de Ĉikago, en la subŝtato Ilinojso de Usono. Loĝis en Buffalo Grove, Ilinojso dum juneco. Ĉeestis la Ilinojsan Ŝtatan Universitaton en Normal, Ilinojso, bakalaŭriĝis 1995 studinte publikrilaton kaj politiksciencon. Ĉeestis Advokatlernejon John Marshall ĉe Ĉikago, Ilinojso, doktoriĝis en 2000 kaj advokatiĝis samjare. Nun li loĝas en Richland, Miŝigano.

Zervic havas tri gefilojn, Stefanjo (naskiĝinta 1994), Karlota (naskiĝinta 2004) kaj Kupero (naskiĝinta 2006). La lastaj du estas denaskaj parolantoj de Esperanto. Zervic edziĝis en 2001 kun Laŭra Brinkman.

La pseŭdonimo "KriZe" estas simpla mallongigo de lia nomo en Esperanto **Kri**stoforo **Ze*'rvic, simila al la formo uzata de Esperanto aŭtoro Kabe.

Zervic partoprenas en la vikipedio.

## Kongresoj 
*Junulara Esperanto-Semajnfino (USEJ)*
* 1997 (Vaŝingtono)

*Jarkongresoj de Esperanto-USA*
* 1996 (Detrojto)
* 2002 (Sakramento)
* 2008 (Montrealo, kune kun Tut-Amerika Kongreso de Esperanto kaj Jarkongreso de KEA)
* 2009 (Sankta Luiso, Misurio)
* 2010 (Vaŝingtono, D.K.)

*Jarkongreso de Kanada Esperanto-Asocio*
* 1998 (Montrealo)

*Internacia Junulara Kongreso*
* 1999 (Veszprém), Hungario

*Universala Kongreso de Esperanto*
* 2009 (Bjalistoko, Pollando)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉi Tie Nun jutuba kanalo
* Ĉi Tie Nun, podkasto de KriZe en Esperanto
* A Key to the Inter-National Language
* E-Societo de Ĉikago

Kategorio:Usonaj esperantistoj
Listo de Ĉefministroj de Kanado

**Ĉefministro** (*prime minister/premier ministre*), registarestro de Kanado kaj plej grava persono en kanada politiko. La ĉefministro estas la ĉefo de la partio kun la plejmulto de seĝoj en la Ĉambro de Deputitoj. La ĉefministro elektas la kabineton, proponas guberniestron ĝeneralan al la Reĝino, kaj elektas kiam estos ĝenerala balotado (devas esti almenaŭ unufoje ĉiujn kvin jarojn). 

Samkiel la guberniestro ĝenerala, aktualaj kaj pasintaj ĉefministroj rajtas la titolon "Tre Honorinda" (*Right Honourable/Très honorable*).

## Listo de Kanadaj Ĉefministroj depost Konfederiĝo 
## Eksteraj ligiloj 
* Pri la ĉefministroj  
* Pri la ĉefministroj  


Kanado
Cisgenrulo

**Cisgenrulo** aŭ **cisseksulo** estas persono kies socia sekso akordas laŭ sociaj normoj kun lia aŭ ŝia biologia sekso, kaj kiu do ne estas transgenrulo aŭ transseksulo. "Cis" estas prepozicio, kiu signifas "maltrans", ekzemple Cisjordanio.
## Eksteraj ligiloj 
* determino sur eminism.org: *„Cissexual/Cisgender – decentralizing the dominant group“*, angle
* *„Frequently Asked Questions“* sur la retpaĝo de la University of Texas, Austin (USA) : *„FAQ – Transgender Issues“; „How should I identify myself if I am not transgender?“*, angle
* Volkmar Sigusch pri Zissexuelle (cisseksuloj) http://gendertalk.transgender.at/zissex.htm, germane

Kategorio:Socia sekso
Ciganio

eta|300x300px|La flago de Ciganio|alternative=La romaa flago

**Ciganio**, la "lando" de la ciganoj aŭ pli bone romaoj, estas kvazaŭ ŝtato sen propra lando, kiun fondis 250 delegitoj el kvardek landoj julie 2001 kunvenintaj en Prago el Eŭropo, Afriko, Aŭstralio kaj Latin-Ameriko, okaze de la 5-a **mondkongreso de la ciganoj**.

Laŭ la reprezentantoj de la tri ciganaj etnoj (ekz. sintioj kaj kaleoj) temas pri senteritoria civito, kun propraj flago, himno kaj parlamento (ĉiuj elektitaj en Prago). La cigana flago estas blua-verda kun ĉara rado, kiu simbolas la vagadon kaj serĉadon de la propraj identeco kaj lando. Ĝi ankaŭ aludas la flagon de Barato. La cigana himno nomiĝas *Gelem, gelem*. La parlamento (kun 45 membroj) havos sidejon en Bratislavo, kie situos ankaŭ la unua cigana universitato.

La cigan-lingva literaturo havas propran PEN-centron en Berlino.

Inter la celoj de la mondkongreso, organizita de la Internacia Romaa Unio, estis aprobo de stabiliga programo por helpo al ciganoj en ĉiuj landoj de Eŭropo, kie vivas ok el dek du milionoj da diasporaj ciganoj.

## Referencoj 
Kategorio:Ciganoj
Christa Wolf

**Christa WOLF** [krista volf] (naskiĝis la 18-an de marto 1929 en Landsberg an der Warthe (ekde 1945 pole renomigita Gorzów Wielkopolski), mortis la 1-an de decembro 2011 en Berlino) estis germana verkistino.

Vivante en Orienta Germanio GDR ŝi unuflanke subtenis la komunisman ideologion, aliflanke ŝi kritikis multajn erojn de la reala socialisma reĝimo reganta en ŝia patrujo. Ŝiaj verkoj pritraktas interalie la disigitan Germanion (*Der geteilte Himmel* = La duonigita ĉielo) kaj la situacion de virinoj (*Kassandra*) en la pasinteco kaj la nuntempo. En 1989 Christa Wolf publike pledis kontraŭ la germana reunuiĝo, ĉar ŝi revis pri pli humana socialismo. La germanlingvajn eldonojn de ŝiaj verkaĵoj publikigas precipe la eldonejo *Luchterhand*.

## Listo de verkoj 
* *Moskauer Novelle* (1961)
* *Der geteilte Himmel* (1963)
* *Nachdenken über Christa T.* (1968)
* *Kein Ort. Nirgends* (1974)
* *Kindheitsmuster* (1976)
* *Kassandra* (1983)
* *Störfall* (1987)
* *Sommerstück* (1989)
* *Was bleibt* (1990)
* *Medea. Stimmen* (1996)
* *Leibhaftig* (2002)

## Literaturo 
* Katharina von Ankum: *Die Rezeption von Christa Wolf in Ost und West, von „Moskauer Novelle“ bis „Selbstversuch“*, Rodopi, Amsterdam 1992, ISBN 90-5183-276-1
* Peter Böthig (zorge de): *Christa Wolf – Eine Biographie in Bildern und Texten.* Luchterhand, München 2004, ISBN 3-630-87169-0.
* Fausto Cercignani: *Existenz und Heldentum bei Christa Wolf.„ Der geteilte Himmel“ und „Kassandra“.* Königshausen & Neumann, Würzburg 1988, ISBN 3-88479-370-5.
* Sonja Hilzinger: *Christa Wolf. Leben, Werk, Wirkung.* Suhrkamp, Frankfurt am Main 2007, ISBN 3-518-18224-2.
* Jörg Magenau: *Christa Wolf – Eine Biographie.* Überarb. und erw. Neuausg., Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek bei Hamburg 2013, ISBN 978-3-499-61085-1
* Carsten Gansel (Hrsg.): *Christa Wolf – Im Strom der Erinnerung.* V & R Unipress, Göttingen 2014, ISBN 978-3-8471-0249-6.

Kategorio:Germanaj verkistoj
Čertovka

eta
**Čertovka** (ĉeĥe: Čertovka, signifas: diablino, diablaĵo), orienta brako de la rivero Vultavo, unu el la plej pentrindaj anguletoj de Prago, apartigas la insulon Kampa disde la Malgranda Kvartalo. – De sur la Karola Ponto oni vidas la '**muelejon de la Grandprioro**, postreston de pitoreskaj antikvaj muelejoj kun granda ligna akvorado. La domoj en la malsupra parto de "Čertovka" akiris la nomon "Venecio de Prago". La supran riverbrakon laŭlongas ĝardenoj, iam apartenintaj al la nobelaro kaj hodiaŭ alireblaj al la publiko.

Iamaj germanlingvaj loĝantoj de Prago nomis la rojon *Teufelsbach* (= diabla rojo).

Kategorio:Vultavo en Prago
Kategorio:Malgranda Kvartalo (Prago)
Kategorio:Akvokolekta areo de Vultavo
Crokinole

eta|Komputila versio de Crokinole
**Crokinole** (KROkinol) estas tabulludo por du ĝis kvar ludantoj. Estas po 12 nigraj kaj blankaj cilindraj lignaj ludpecoj. Ĉiu ludanto dum sia vico frapas ludpecon per sia fingro, tiel ke ĝi glitas sur ronda surfaco el polurita ligno, kies diametro estas ĉ. 68 cm.

Meze de la ludsurfaco estas malprofunda truo, kiun ĉirkaŭas tri samcentraj ringoj. La truo valoras je 20 poentoj, kaj la ringoj valoras je 15, 10, kaj 5 poentoj respektive. 8 fostetoj ĉirkaŭas la 15-poentan ringon. Ĉirkaŭ la ludsurfaco estas areo, en kiun falas la ludpecoj kiam ili forpuŝiĝas de la ludsurfaco. La reguloj iom varias, sed ĉiam oni devas per sia ludpeco tuŝi ludpecon de sia kontraŭulo, se estas tia sur la ludsurfaco.

La historio de crokinole estas plejparte nekonata. Ŝajnas ke la ludo inventiĝis en Kanado antaŭ almenaŭ 125 jaroj. Nun ĝi estas ludata ĉefe en Kanado, sed iomete komencas disvastiĝi. Ĉiujare okazas granda turniro en Tavistock, Kanado, kiun foje partoprenas eĉ eksterlandanoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Kelkaj fotoj  de la ludo
* Anglalingva retejo pri crokinole

Kategorio:Tabulludoj
Kategorio:Lertecludoj
Kategorio:Kulturo de Kanado
Carlo Collodi

**Carlo COLLODI**  (naskiĝis la  en Florenco, mortis la  en Florenco) estis itala ĵurnalisto kaj verkisto. Lia vera nomo estis Carlo LORENZINI ; la plumnomo Collodi estis la nomo de la naskiĝurbo de lia patrino, kie li pasigis parton de sia infanaĝo.

Je la komenco de sia verkista kariero li verkis recenzojn por komercaj librokatalogoj, krome li laboris kiel ĵurnalisto. En la 1850-aj jaroj li ekverkis teatraĵojn kaj dudek jarojn poste li komencis dediĉi sin al la verkado de infanlibroj. Mondfamon Collodi gajnis pro sia verko Pinokjo, kiu unue aperis sub la titolo "Storia di un burattino" en la revuo "Il giornale dei bambini" (1881-83) kaj en 1883 (titolite: "Le avventure di Pinocchio") ankaŭ libroforme. Ekzistas du tradukoj al Esperanto.

La aventurojn de Pinokjo reverkis la rusa verkisto Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj sub titolo **Ora ŝlosilo aŭ aventuroj de Buratino** (1936), do la marioneto tie ricevis nomon Buratino.

## Listo de verkoj 
* *Un romanzo in vapore* (1856)
* *Giannettino* (1875)
* *Minuzzolo* (1877)
* *Occhi e nasi, ricordi dal vero* (1881)
* *Storia di un burattino* (1881-83)
* *Le avventure di Pinocchio* (*Pinokjo*) (1883)
* *Storie allegre* (1887)

## En Esperanto aperis 
* *Pinokjo.* Tradukis el la itala originalo Mirza Marchesi. Ilustris William Herbert Matthews. Redaktis kaj preson aranĝis L. N. Newell. - London: The Esperanto Publishing Company Limited. IX, 150 pagoj. 1930.
* *La aventuroj de Pinokjo.* Tradukis el la itala originalo Jozefo Horvath. Ilustris Enrico Marzanti. - Antverpeno: Flandra Esperanto-Ligo. 156 paĝoj. ISBN 90-71205-91-6. 1-a eldono 2003, 2-a eldono 2007.
** Recenzo en *Monato* (2003/06, p.&nbsp;20): Carlo Minnaja: *Marioneto ĉiam aktuala*

## Eksteraj ligiloj 
La aventuroj de Pinokjo / trad. de Giuseppe Croatini
* kiel PDF-dosiero
* en HTML-formato

Kategorio:Pinokjo
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Pseŭdonimoj
Clyde Tombaugh

**Clyde William TOMBAUGH** (naskiĝis la 4-an de februaro, 1906, mortis la 17-an de januaro, 1997) estis usona astronomo kiu famiĝis pro la malkovro de la planedoido Plutono je la 18-a de februaro 1930 en la Observatorio Lowell en Flagstaff, Arizono. Notinde estas, ke li tiutempe nur estis helpastronomo. En 1932 li komencis studadon en la Universitato de Kansaso, kie li en 1939 doktoriĝis. Dum sia kariero Clyde Tombaugh krom Plutonon malkovris 775 asteroidojn.

## Vidu ankaŭ 
* 1604 Tombaugh
* :Kategorio:Malkovrita de Clyde Tombaugh

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Cepo

eta|dekstra|150px|Infloresko

La **cepo** (latine: *Allium cepa*) botanike apartenas al la Amarilidacoj.
En la kuirarto oni uzas la bulbojn kaj foliojn de la planto. Cepo fajnigas ĉefe saŭcojn, supojn, salatojn, marinaĵojn kaj viandaĵojn. La larmigan efikon dum la tranĉado de la cepoj oni povas iomete mildigi, se oni laboras apud malfermita fenestro.

Cepa pulvoro estas spico uzata por gustigi en kuirado. Ĝi estas farita de grincitegaj sekiĝaj cepoj, kaj estas vendita kiel ioj tipoj:

* Blanka cepa pulvoro
* Ruĝa cepa pulvoro
* Flava cepa pulvoro
* Rostita cepa pulvoro

Cepa pulvoro povas esti toksa por hundoj.

## Flavonoidoj de la cepo 
La flavonoidoj estas naturaj biologiaj substancoj, kiuj posedas anti-inflamajn, anti-alergiajn kaj anti-hemoragiajn ecojn, sed ilia plej grava tasko estas kiel anti-oksidantoj. Cepo kaj ajlo estas riĉaj substancoj pri fenolataj kombinaĵoj, kaj la cepoj enviciĝas inter la plej gravaj dietofontoj pri flavonoidoj. La ĉefaj flavonoidoj trovataj en la cepo estas:

Cyanidin_3D.png|**Cianidino**
Quercetin-3D-balls.png|Kverketino
Kaempferol-3D-balls.png|**Kempferolo**
Myricetin-3D-balls.png|**Miriketino**
Peonidin.png|**Peonidino**
Taxifolin_structure.svg|**Taksifolino**

## Fenolataj kombinaĵoj de la cepo 
Fenolataj acidoj estas naturaj antioksidantoj kaj tial ili estas tre esplorataj. Ili estas tre gravaj pro ilia neŭtraligo de la liberradikaloj generitaj en la organismo, kiuj asociiĝas al diversaj malsanoj tiel kiel kancero kaj kardiovaskulaj malsanoj. La ĉefaj fenolataj kombinaĵoj de la cepo estas, tioredoksina reduktazo kaj jodotironina dejodinazo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝaloto
* Cepokombilo

## Referencoj 
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:8-a oficiala aldono
Vera celerio

La **celerio** (*Apium graveolens*) botanike apartenas al la apiacoj (*apiaceae*).

Estas kvar varioj: **sovaĝa celerio** (var. silvestre), **folicelerio** aŭ **ripocelerio** (var. dulce), **supcelerio** aŭ **tranĉocelerio** (var. secalinum) kaj **tubercelerio** (var. rapaceum)

En la kuirarto uzatas la (muelitaj) semoj, folioj kaj la bulbo de la planto. Celerio fajnigas ĉefe supojn kaj salatojn. Ĉar la kruda bulbo estas malbone digestebla, oni manĝas ĝin ĉefe kuirita.

[eta|maldekstra|*[Apium graveolens*]]
[eta|centre|[Folicelerio]]
[eta|centre|[Tubercelerio]]
eta|maldekstra|Celeriaj semoj

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Apiacoj
Kategorio:Kuracplantoj
Cinamo

eta|Cinamo

**Cinamo** estas la aroma trunkoŝelo de la cinamarbo, nomo por ĉiu arbo aŭ trunkarbusto de genro cinamomo (latine: *Cinnamomum*).

En la kuirarto uzatas la muelita ŝelo de la planto kaj la cinamoleo, kiun oni produktas el la forĵetaĵoj de la ŝelo. Cinamo fajnigas ĉefe dolĉaĵojn, kukojn, biskvitojn, keksojn, fruktosalatojn, dolĉajn laktaĵojn, punĉon kaj likvorojn. Kelkaj homoj ŝatas ĝin por spici viandojn, ĉefe kokaĵojn kaj bovaĵojn.

Pro la intensa odoro cinamoleo ankaŭ estas uzata en la parfumindustrio.

Oni uzas infuzaĵon de cinamomo en tradiciaj medikamentoj ĉefe por helpi en gripo kaj post-nasko. Ĉar cinamomo stimulas tiriĝon de muskoloj de utero, ĝi ankaŭ estas uzita por fari abortojn en neindustriaj regionoj.

Ĝia precipa aktiva substanco estas volatila oleo el cinamata aldehido.

## Sandanĝero 
[eta|[Cejlona cinamo maldekstre kaj Indonesia cinamo dekstre]]
Ekde junio 2006 la germana instituto por riskotaksado (BfR) avertis kontraŭ troa konsumo de kasio-cinamo
(*cinnamomum cassia*).
Tia cinamo malpli kosta ol la Srilanko-cinamo enhavas kumarinon, kiu estas taksita sanendanĝeriga. Kasio-cinamo enhavas po 2 gramojn da kumarino en ĉiu kilogramo, srilanka cinamo nur 0,02 gramojn.

Malbonaj efikoj trovitaj ĉe ratoj estis kapdoloroj, hepatdamaĝoj, hepatinflamoj kaj post granda konsumo eĉ kancero.

Pro la malalta prezo cassia-cinamo troviĝas en multegaj industriaj manĝaĵoj, kiel ekzemple kristnaskaj kuketoj. Konsumante nur 20 gramojn de tiaj kuketoj, t.e. ofte nur tri kuketoj, dum longa tempo, oni atingas la tolereblan kvanton por infanetoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Spico
* Cinamomo


Kategorio:Spicoj
Kategorio:Kuracplantoj
Cocila lingvo

La **cocila lingvo** (cocile ''batz'i k'op*, hispane *tzotzil'') estas majaa lingvo parolata en Chiapas, Meksiko. Ekzistas pluraj dialektoj de la cocila. La informoj de tiu ĉi paĝo temas ĉefe pri la dialekto parolata en Sinakantano, Chiapas, Meksiko.

## Cocila literumado 
### Vokaloj 
### Konsonantoj 
La konsonantaro iom similas tiun de la keĉua lingvo. Malmultas voĉaj konsonantoj, kaj anstataŭe estas senvoĉaj kun glotfermo.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.zapata.org/Tzotzil/ 

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Meksiko
Carl Zuckmayer

**Carl ZUCKMAYER** [karl CUKmajer] (naskiĝis la  en Nackenheim, Germanio; mortis la  en Visp, Svislando) estis juddevena germana verkisto kun pacifismaj idealoj. Plej famaj estas liaj socikritikaj komedioj.

En la jaro 1933 la naziaj regantoj en Germanio malpermesis liajn verkojn. En 1938 li elmigris al Svislando kaj unu jaron poste al Usono. Ekde 1958 li denove vivis en Svislando.

## Verkoj 
* *Der fröhliche Weinberg* (1925)
* *Der Baum* (1926)
* *Schinderhannes* (1927)
* *Katharina Knie* (1928)
* *Der Hauptmann von Köpenick* (1931)
* *Der Seelenbräu* (1940)
* *Second wind* (membiografio anglalingva, 1940)
* *Des Teufels General* (1946)
* *Barbara Blomberg* (1949)
* *Der Gesang im Feuerofen* (1950)
* *Als wär’s ein Stück von mir* (membiografio, 1966)

Kategorio:Germanaj verkistoj
Carlos Salinas de Gortari

**Carlos Salinas de Gortari** (naskiĝis la 3-an de aprilo 1948 en Meksikurbo) estas meksika politikisto kaj ekonomikisto.[eta|180px|Carlos Salinas (maldekstre), [George H. W. Bush kaj Brian Mulroney dum la inica ceremonio de NAFTA]]Li diplomiĝis pri ekonomiko ĉe la Nacia Aŭtonoma Universitato de Meksiko (1969), magistriĝis pri publika administrado (1973) kaj politika ekonomiko (1976), kaj poste doktoriĝis pri politika ekonomio ĉe Universitato Harvard (1978).

Li membriĝis al Revolucia Institucia Partio (PRI), en kiu li havis diversajn postenojn. Ankaŭ estis profesoro ĉe la UNAM, la ITAM kaj reserĉisto en Harvard.

Lia publika kariero komenciĝis en 1966 kaj kulminis en 1987, kiam li estis nomita prezidenta kandidato de la PRI por la periodo 1988-1994.

Dum lia prezidenta periodo disvolviĝis la negocado kun Usono kaj Kanado por la traktato por libera komerco en Nordameriko, kiu efektiviĝis ekde la . Li nomis sian ekonomian politikon "socia liberalismo", kiu fakte estis siaspeca versio de novliberalismo.

Ankaŭ dum lia periodo eksplodis la ribelo de la Zapatista Armeo por Nacia Liberigo (EZLN), formita de majaaj indiĝenoj en la ŝtato Chiapas. Post kelkaj tagoj da bataloj, estis deklarita militpaŭzo; monatojn poste komenciĝis negocadoj inter la registaro kaj la indiĝenoj, kiuj kulminis per akordo (la tiel nomataj "akordoj de San Andrés"). Tamen, tiu akordo ne estis plenumita de la registaro kaj fakte, Salinas lasis la situacion senŝanĝa ĝis la lasta tago de sia periodo, la .

Post la fino de lia periodo, eksplodis la plej grava ekonomia krizo en Meksiko, pro kio li perdis ĉian popolan apogon kiun li havis. Lia persona situacio komplikiĝis kiam lia frato, Raúl, estis arestita kaj akuzita je murdo. Post nelonge, Carlos Salinas ekzilis sin libervole en Dublinon, de kie li revenis en Meksikon meze de 2003.

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_norte/mexico/carlos_salinas_de_gortari  Etendita biografio
* http://www.cronica.com.mx/especial.php?id_tema=1250&id_nota=422540 
* http://books.google.com.mx/books?id=bTdvt22y08QC&pg=PA76&lpg=PA76

Kategorio:Prezidantoj de Meksiko
Kategorio:Studentoj de universitato Harvard
Cerefolio

La **cerefolio** (*anthriscus cerefolium*) botanike apartenas al la apiacoj (*apiaceae*).

En la kuirarto uzatas la folioj de la planto. Cerefolio fajnigas ĉefe salatojn, saŭcojn (interalie la Frankfurtan verdan saŭcon), supojn, ovaĵojn, kokaĵojn kaj fiŝaĵojn.

200ra|eta|maldekstra|Anthriscus cerefolium

Kategorio:Spicoj
Kategorio:Apiacoj
Ĉefepiskopaj Vinkeloj en Kroměříž

eta|Ĉefepiskopaj Vinkeloj - Eniro

**La Ĉefepiskopaj Vinkeloj** en Kroměříž estis fonditaj en la jaro 1266 kaj ili estas nedividebla parto de la nacia kultura memoraĵo de la kastela konstru-komplekso en Kroměříž. Ekde la jaro 1345 ili havas, kiel ununuraj en meza Eŭropo, privilegion produkti mesan vinon laŭ la Vatikana normo. Ili estas pure naturaj, nesukeritaj kaj sen kiuj ajn ĥemiaj substancoj. Danke al sia profundeco (6,5 m) la vinkeloj havas idealajn kondiĉojn por maturiĝado de la vino. La mesa vino maturiĝas en lignaj bareloj ĉe temperaturo de 9° ĝis 11° C. La plej granda barelo havas enhavon de 19 280 litroj kaj ĝi estas stegita per stegoj, la plej malnova barelo estas el la jaro 1805. La tuta produktado de ĉitieaj vinoj estas sub eklezia inspekcio jam pli ol 750 jarojn. 

La Ĉefepiskopaj Vinkeloj en Kroměříž (Na Kopečku 1487) proponas ekz. trarigardon de la historiaj spacoj kun gustumado de vinoj aŭ sidiĝo en agrabla medio inter la bareloj.

## Referencoj 
Kategorio:Konstruaĵoj en Kroměříž
Kategorio:1266
Sonja Lang

**Sonja LANG** (naskiĝis la 1-an de novembro 1978 en Nov-Brunsviko) estas profesia tradukisto (la angla, la franca kaj Esperanto) kiu loĝas en Toronto, Ontario, Kanado. Ŝi inventis la planlingvon Tokipono, kiu estas lingvo simpla.

Sonja kreskis en dulingva familio; ŝia patrino parolis france, kaj ŝia patro parolis angle. Kiam ŝi finis altlernejon, ŝi jam povis flue paroli kvin lingvojn, inkluzive Esperanton. Esperanto
estis la inspiro por ŝia kreado de planlingvoj.

En 2001 jaro Sonja havis deprimon. Ŝi komencis labori pri Tokipono. Tio estis rimedo por simpligi siajn pensojn. Dum la sama jaro la unua versio de la lingvo estis publikigita en interreto, kaj ĝi rapide populariĝis.

En 2014 jaro Sonja eldonis sian unuan libron pri la lingvo (), kiun tokiponistoj nomas ''''. Ĝi enhavas 120 ĉefajn vortojn, plus 4 vortoj, kiuj estas sinonimaj al iuj ĉefaj. En la libro estas fina versio de Tokipono. Ĝuste tian Sonja tiam uzis.

## Libroj 
* Toki Pona: The Language of Good, 2014 
* Toki Pona Dictionary, 2021 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La Soleno (esperanta traduko)

Kategorio:Tradukistoj al Esperanto
Kategorio:Kanadaj esperantistoj
Kategorio:Tokiponistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Ĉefepiskopa Gimnazio en Kroměříž

**Ĉefepiskopa Gimnazio en Kroměříž** estis fondita per paŝtista letero de episkopo Frederiko Fürstenberk la 9-an de marto de 1854. La konstruloko por la konstruaĵo estis elektita en spaco inter Muelila Pordego (Mlýnská brána) kaj preĝejo de sankta Maŭricio. Realigon transprenis viena arkitekto Jozefo Erwin von Lippert, kiu ĝin projektis en stilo de malfruromantika historismo. La konstruaĵo komencita en la jaro 1857 estis finkonstruita en la jaro 1860. Danke al granda intereso de la studentoj la lernejo dumtempe ĉesis space sufiĉi. Estis do decidite plilarĝigi la instituton per alkonstruaĵo direkte al la preĝejo de sankta Maŭricio, kiu estis realigita inter la jaroj 1910-1913.

La lernejo estis dulingva, kio ebligis al ĉeĥaj studentoj, kiuj havis tie laŭnombran superecon, perfekte ellerni la germanan lingvon kaj inverse. Post ekesto de Ĉeĥoslovaka Respubliko atendis gimnazion multaj ŝanĝoj. La plej grava estis ĝia transformigo je unulingva per dekreto el marto 1919, pro kiu foriris studentoj kaj profesoroj de germana nacieco en urbon Bruntál. Al la lernejo tiu disiĝo de ambaŭ naciecoj ne damaĝis, en la jaro 1937 la lernejo apartenis inter la plej grandaj lernejoj en Kroměříž. Komence de marto 1942 estis Ĉefepiskopa Gimnazio okupita per germana armeo kaj per dekreto de ministro Moravec el la marto 1943 ĝi estis nuligita; la studentoj estis transigitaj al reala gimnazio.

Tuj post fino de okupacio de Ĉeĥoslovakio oni komencis riparojn de la konstruaĵoj, por ke la lernojaro 1945/1946 komenciĝu laŭeble plej bone. Sed la promesdona disvolvo estis baldaŭ haltigita per komunista ŝtatrenverso. Unue estis la lernejo ŝtatigita, poste estis decidite pri transigo de studentoj al reala gimnazio. La jaro 1950 alportis jam duan finigon de agado de Ĉefepiskopa Gimnazio en Kroměříž kiel de superregiona centro de kristana edukado kaj klerigado. Ĉifoje devis la lernejo je sia renovigo atendi pli ol kvardek jarojn. Instigo venis de ĉefepiskopo de Olomouc Mons. Francisko Vaňák, estinta ĉi tiea studento. Ĉefepiskopa Gimnazio en Kroměříž estis solene remalfermita la 1-an de septembro 1991.

Kategorio:Konstruaĵoj en Kroměříž
Kategorio:Gimnazioj en Ĉeĥio
Kategorio:Kristanaj lernejoj
Carlo Goldoni

La itala dramisto **Carlo GOLDONI** naskiĝis je la 25-a de februaro 1707 en Venecio kaj mortis je la 6-a de februaro 1793 en Parizo.

Li reformis la italan komedion, kiu ĝis tiam konsistis ĉefe el maskoludoj kaj improvizitaj ŝercoj. Inspirite de Molière, li kreis amuzajn teatraĵojn respegulantajn la veran vivon. Kvankam la publiko tre ŝatis tiujn novajn komediojn, Goldoni pro akraj kritikoj far konservativaj dramistoj forlasis Italion, fariĝis teatra direktoro en Parizo kaj verkis ankaŭ en la franca lingvo. Liaj verkoj tie estis entuziasme akceptataj; tamen pro politikaj ŝanĝoj en Francio Goldoni perdis sian pension kaj mortis finfine kiel malriĉulo.

## Verkoj 
eta|Commedie
* *Il servitore di due patroni* (1745)
* *La vedova scaltra* (1748)
* *La bottega del caffè* (1750)
* *Il bugiardo* (1750)
* *Il giuocatore* (1751)
* *La locandiera* (1752)
* *La moglie saggia* (1752)
* *La sposa persiana* (1753)
* ''L'impresario delle Smirne* (1759)
* *I rusteghi* (1760)
* *Un curioso accidente* (1761)
* *Le smanie per la villeggiatura* (1761)
* *Le baruffe chiozzotte* (1762)
* *Le bourru bienfaisant'' (1770)

## En Esperanto aperis 
* Kurioza okazaĵo, triakta komedio / El itala trad. "Mevo". - Torino: L' Esperanto, 1933. - 61 p. : ilustr.
** Originalo: *Un curioso accidente*
** Prezentita en 27-a UK 1935
* La gastejestrino / Elitaligo, notoj kaj enkonduka eseo de Carlo Minnaja. - Pizo: Edistudio, 1981. - 154 p.
** ISBN 88-7036-014-8
** Originalo: *La locandiera*
* Fuĝo al Chioggia ; Kurioza okazaĵo  / [Trad. Giordani Azzi, Rinaldo Orengo]. - En: Itala antologio : ekde la XIII-a ĝis la XIX-a jarcento / Hrsg.: Azzi, Giordano.- 1987 ; p.&nbsp;252 - 264 : ilustr.
* La ruza vidvino / trad. Perla Martinelli. Literatura Foiro, 2007
** Originalo: *La vedova scaltra*
* La kafejo / trad. Carlo Minnaja. Literatura Foiro, 2007
** Originalo: *Il caffè*

Monument to Carlo Goldoni (Venice).jpg|Goldoni-Monumento en Venecio

Kategorio:Italaj verkistoj
Clark Gable

**Clark GABLE** (naskiĝis la 1-an de februaro 1901 en Cadiz, Ohio, mortis la 16-an de novembro 1960 en Losanĝeleso, Kalifornio) estis usona aktoro. Post mallonga teatra kariero kaj kelkaj statistaj roloj en diversaj mutfilmoj li famiĝis kiam la sontekniko venis en la Kinoarton.etaEn multnombraj roloj Gable prezentis gangsterojn, pilotojn, maristojn, soldatojn kaj ĵurnalistojn – kaj ĉiam li estis la ĉarma aventurulo, kiu ĉefe al la virinoj plaĉis. Neforgesebla estas lia rolo de la ribelema maristo *Fletcher Christian* en *Mutiny on the Bounty*, sed vere legendan famon li atingis kiel *Rhett Butler* en la filmo *Gone with the wind*. Lia lasta filmo *The Misfits* ankaŭ estis la lasta filmo de lia partnerino Marilyn Monroe: Ambaŭ geaktoroj mortis mallonge post ĝia finpreparo.

## Filmoj 
* *A Free Soul* (1931)
* *Red Dust* (1932)
* *It Happened One Night* (1934)
* *Mutiny on the Bounty* (1935)
* *San Francisco* (1936)
* *Test Pilot* (1938)
* *Gone with the wind* (Forigita per la vento, 1939)
* *Strange Cargo* (1940)
* *Boom Town* (1940)
* *The Misfits* (1960)

## Clark Gable kaj Esperanto 
En la filmo ''Idiot's Delight* [Idiota ravo] de 1939 Gable ludis la rolon de usonano kiu vizitas fikcian eŭropan landon en kiu la indiĝena lingvo estas Esperanto. Pluraj dialogoj okazis en Esperanto.

## Premioj 
* 1935 Oskaro pro *It Happened One Night''

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktoro
Kategorio:Usonaj konservativuloj
Ĉefministro

**Ĉefministro** estas prezidanto de ŝtata registaro, la unua inter la ministroj, nomata ankaŭ **premiero** aŭ **ministroprezidento**.

En Belgio ĉefministro kaj ministroprezidento estas du diversaj funkcioj. La belga federacio havas ĉefministron, sed la regionoj ĉiuj havas sian ministroprezidenton.

Ankaŭ en Germanio la termino ministroprezidento estas uzata nur por estro de la registaroj de la diversaj federaciaj landoj, sed ne por la estroj de la urbolandoj Berlino, Hamburgo kaj Bremeno.

En la reĝlando Hispanio oni nomas la ĉefministron *"presidente (del gobierno)"*, t.e. laŭvorte *"prezidanto (de la registaro)"*. Oni atentu ne mistraduki tion per "prezidento".

Kiam formiĝas nova registaro, la ŝtatestro (prezidento) unue elektas la ĉefministron (proponitan de la partio, kiu venkis en balotoj) kaj tiu devas dum kelkaj tagoj elekti taŭgajn ministrojn, membrojn de la registaro. Tiujn poste konfirmas la ŝtatestro, al kiu ili devas prezenti la ministran promeson (ĵuron). Poste la ĉefministro petas la parlamenton esprimi fidon al la nova registaro. Nur poste, kiam la fido estas esprimita, la registaro povas regi kaj labori.

La ĉefministro kunvokas la ministrojn al kunvenoj, kiujn li prezidas. Kiam li ne estas kontenta kun aŭ pri iu ministro, li povas proponi al la ŝtatestro eksigi la ministron. Se demisias la ĉefministro, falas la tuta registaro kaj la ŝtatestro devas nomumi novan ĉefministron por formi novan registaron.

## Ĉefministroj laŭ landoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ministroprezidento
* Ministro
* Registaro
* Prezidento
* Kanceliero
* Ĉef-komandanto
* Registarestro


Kategorio:Politiko
Ĉevalvetkuro

775ra|centre
[dekstra|eta| Ĉevalvetkuro( Galopp Riem, [Munkeno, Germanio) ]]
**Ĉevalvetkuro** estas sporto. Paroj de ĉevalo kaj rajdanto kurkonkuras tra difinita distanco. Rajdanto de ĉevalvetkuro estas ĵokeo.
Nuntempe ĉevalvetkuro grave rilatas al hazardludo.

Ĉevalvetkuro okazas je hipodromo, vetkurejo. Ĉiu konkurso de kuro estas nomata vetkuro, kaj oni okazigas kelkajn vetkurojn en unu tago.

Ekzistas kelkaj tipoj da tiaj vetkuroj. Unu estas trotado por ĉevaloj, kiuj atingas altan rapidecon en tiu marŝmaniero. Povas esti trotado kun rajdanta ĵokeo aŭ trotado, kie la ĉevalo tiras ĉareton nomatan sulky. Aliaj vetkuroj okazas per galopado. En galopado ekzistas du tipoj: ebena vetkuro kaj obstakla vetkuro. En obstakla vetkuro estas tri tipoj: heĝoj, steeple-chase kaj cross country.

Rajdante ĉevalon ĵokeoj kuras certan distancon, kaj oni atribuas premion al la unua atinganto de finlinio.
En multaj ĉevalvetkuroj oni juĝas la pason de nazo de ĉevalo tra finlinio kiel golo.

Plej uzataj rasoj por vetkuroj estas Thoroughbred, Araba ĉevalo, Anglo-Araba ĉevalo, American Quarter Horse, Amerika Standardbred ktp.
Je Ban'ei-ĉevalvetkuro, oni uzas ofte grand-rasojn: Persijn, Percheron k.c. .

## Listo de famaj konkurso-ĉevaloj 
* Bonaventure
* Deep Impact
* Jungilara vetkuro
* Secretariat
* Sir Barton
* Ourasi

## Listo de vetkuroj 
### Usono 
* Triobla Krono
** Kentukia Ĉevalvetkuro
** Vetaĵo Preakness
** Vetaĵo Belmont

### Japanio 
* Japana Pokalo

## Ĉevalvetkurejoj / Hipodromoj 
### Britio 
* Vetkurejo Pimlico

### Japanio 
* Japana Ĉevalvetkuro-Asocio
** Hipodromo de Ĉukjo
** Hipodromo de Fukuŝima
** Hipodromo de Hakodate
** Hipodromo de Hanŝin
** Hipodromo de Kioto
** Hipodromo de Kokura
** Hipodromo de Nakajama
** Hipodromo de Niigata
** Hipodromo de Sapporo
** Hipodromo de Tokio

### Usono 
* Churchill Downs

## Organizoj 
* Japanio
** Japana Ĉevalvetkuro-Asocio

* Usono
** Marilanda Ĵokea Klubo
** Novjorkia Vetkura Asocio
** Parko Belmont
Cary Grant

[eta|250ra|Cary Grant en *[North by Northwest*.]]
**Cary GRANT**  (realnome **Alexander Archibald LEACH;** naskiĝis la 18-an de januaro 1904 en Bristol, Anglio; mortis la 29-an de novembro 1986 en Davenport, Usono) estis brita/usona aktoro.

Grant komencis sian karieron en brita teatro, sed post turneo en Usono li spontane decidis resti tie. En 1927 li eklaboris en la Broadway-teatro kaj en 1931 li transloĝiĝis al Hollywood por dediĉi sin al la kinolaboro. Sian unuan grandan sukceson li gajnis per la komedio *Bringing up Baby* en 1938. Krom en komediaj filmoj lia eleganta ĉarmo ankaŭ konvinkis la publikon en krimfilmoj direktoritaj de Alfred Hitchcock. En 1970 Cary Grant, kiu ekde 1942 estis usona civitano, gajnis Honor-Oskaron pro sia dumviva laboro.

## Filmoj 
* *I’m no Angel* (Usono, 1933)
* *The Awful Truth* (Usono, 1937)
* *Bringing up Baby* (Usono, 1938)
* *Only Angels Have Wings* (Usono, 1939)
* *The Philadelphia Story* (Usono, 1940)
* *His Girl Friday* (Usono, 1940]
* *My Favorite Wife* (Usono, 1940)
* *Suspicion* (Usono, 1941)
* *Arsenic and Old Lace* (Usono, 1944)
* *Notorious* (Usono, 1946)
* *The Bishop’s Wife* (Usono, 1947)
* *I Was a Male War Bride* (Usono, 1949)
* *Crisis* (Usono, 1950)
* *Monkey Business* (Usono, 1952)
* *To Catch a Thief* (Usono, 1956)
* *House Boat* (Usono, 1958)
* *Indiscret* (Usono, 1958)
* *North by Northwest* (Usono, 1959)
* *That Touch of Mink* (Usono, 1962)
* *Charade* (Usono, 1963)

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo, en kiu li ludis)*
*  *(pri filmo, en kiu li ludis)*

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Artistnomoj
Clint Eastwood

**Clint EASTWOOD** [klint ist'ŭud] (n. 31-a de majo 1930 en Sanfrancisko, Kalifornio) estas usona reĝisoro, produktoro kaj aktoro. Post labori kiel figuranto kaj por kelkaj malgrandaj filmroloj li famiĝis pro la televidserio *Rawhide* (1958-66) kaj kelkaj vakeraj filmoj de la itala reĝisoro Sergio Leone.

Kvankam la nomo Clint Eastwood kutime estas asociata kun la rolo de vakero, lia kreado estas multe pli varia: Pro la filmo *Bird*, kiu estis omaĝo al la muzikisto Charlie Parker, Eastwood kiel reĝisoro gajnis altan prestiĝon, kaj en 1995 li surprizis la spektantaron per la filmigo de la melankolia amrakonto *The bridges of Madison County*.

En Usono Eastwood estas populara en la rolo de Dirty Harry, detektivo de Sanfrancisko, kiu celas sian pafilon al krimulo kaj diras "Make my day" ([mejk maj dej] - Laŭvorte: "Faru mian tagon").

## Listo de filmoj 
* *Per un pugno di dollari* (Italio, 1964)
* *Il buono, il brutto, il cattivo.* (Italio, 1966)
* *Two Mules for Sister Sara* (Usono, 1969)
* *Dirty Harry* (Usono, 1971)
* *Escape from Alcatraz* (Usono, 1979) with Fred Ward
* *City Heat* (Usono, 1984)
* *Bird* (Usono, 1988)
* *White Hunter, Black Heart* (Usono, 1990)
* *Unforgiven* (Usono, 1992) (La nepardonitaj)
* *In the Line of Fire* (Usono, 1993)
* *Les cent et une nuits de Simon Cinéma* (Francio/Britio, 1995)
* *The Bridges of Madison County* (Usono, 1995)
* *Letters from Iwo Jima* (Usono, Japanio, 2006): Reĝisoro, Produktoro

## Premioj 
* Oskaro pro *Unforgiven* (1993)
* Oskaro pro *Million Dollar Baby* (2005)

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri filmo «Invictus»)*
*  *(pri filmo «Gran Torino»)*
*  *(pri filmo «Changeling»)*
*  *(pri filmo «J. Edgar»)*
*  *(pri filmo «Trouble with the Curve»)*

Kategorio:Akademia Premio por plej bona reĝisoro
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Usonaj investistoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de majo
Kategorio:Sanfranciskanoj
Clemens Winkler

**Clemens WINKLER** [klemens vinkla] (naskiĝis la 26-an de decembro, 1838, mortis la 8-an de oktobro, 1904) estis germana kemiisto.

Clemens Winkler naskiĝis en Freiberg, Saksio. Li studis kemion kaj metalurgion en sia naskiĝurbo kaj doktoriĝis en Lepsiko. Post kariero en metalurgiaj entreprenoj li en la jaro 1873 fariĝis profesoro pri neorganika kemio en la Freiberga *Bergakademie*, kaj de 1896 ĝis 1899 li okupis la direktoran postenon de tiu ĉi minista akademio.

La plej granda merito de Clemens Winkler estas la malkovro de la kemia elemento germaniumo en la jaro 1886. Li konfirmis per tio la teorion de Dmitrij Mendelejev, kiu jam prognozis la ekziston de elemento havanta ties ecojn.

Krome Winkler evoluigis la bazon de nova metodo por la produktado de sulfata acido. La kemiisto Rudolf Knietsch poste finis la laboron de Winkler kaj la nova metodo gajnis mondvastan agnoskon. Li mortis en Dresdeno.

Kategorio:Germanaj kemiistoj
Cesare Pavese

La itala verkisto **Cesare PAVESE** naskiĝis je la 9-a de septembro 1908 en Sankta Stefano Belbo, en la regiono Piemonto. Danke al la riĉeco de sia familio li studis ĉe la Jezuitoj de Torino. Li multe studis la verkojn de usonaj verkistoj kiel Faulkner, John Dos Passos, Steinbeck kaj aliaj, kun la celo reinventi la realismon. Li tradukis al la itala Moby-Dick de Herman Melville.

Li kunlaboris kun la revuo "Solaria" kaj la eldonejo Einaudi.

Li ne estis kontenta pri si mem, kaj li havis multajn politikajn kaj religiajn dubojn, kaj problemojn por rilatigi kun la virinoj. Li decidis memmortigi per narkotiloj je la 27-a de aŭgusto de 1950.

## Verkoj 
* *Lavorare stanca (1936)*. (Labori lacigas), poemoj.
* *Il carcere*. (La malliberejo), romano.
* *Paesi tuoi*. (Landoj viaj), romano.
* *La bella state*. (La bela somero), romano.
* *La spiaggia*. (La plaĝo), romano.
* ''Feria d'agosto*. (Aŭgustaj festoj), rakontoj.
* *La terra e la morte*. (La tero kaj la morto).
* *Il compagno*. (La akompananto)
* *Dialoghi con Leucò*. (Dialogoj kun Leŭko).
* *La casa in collina*. (La domo sur la montdeklivo).
* *Il diavolo sulle colline*. (La diablo sur la montdeklivoj).
* *Tra donne sole*. (Inter virinoj).
* *La luna e i falò*. (La luno kaj la fajrujoj).
* *Il mestiere di vivere*. (Postmorte). (La metio vivi), taglibro.
* *Verrà la morte ed avrà i tuoi occhi''. (Postmorte). (Venos la morto kaj havos viajn okulojn), versoj.

## En Esperanto aperis 
La maroj de l' sudo ; Vi estas kiel lando ; El mara sal'
kaj tero ; Mi trairos Piazza di Spagna / Cesare Pavese. -
En: Enlumas min senlimo ; itala poezio de la dudeka jarcento / eld. Carlo Minnaja ; p.187 - 194

Poemoj / Cesare Pavese. Per la traduko de Carlo Minnaja. - 1. eld. - La
Chaux-de-Fonds: Kooperativo de Literatura Foiro, 1982. - 29 p.

Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Chester A. Arthur

**Chester Alan ARTHUR** *[ĈESTer ELen Arfer]* (naskiĝis la 5-an de oktobro 1830 en Fairfield, kantono Franklin, Vermonto, mortis la 18-an de novembro 1886 en Novjorko) estis la dudek-unua prezidento de Usono.

Arthur estis advokato antaŭ ol li elektiĝis vic-prezidento sub James A. Garfield. Garfield estis morteme pafita de Charles Guiteau la 2-an de julio 1881. Arthur fariĝis prezidento kiam Garfield mortis la 19-an de septembro de tiu jaro. Arthur estis honesta traktisto kaj bona administratoro. Ellen Lewis Herdon estis lia edzino, kaj la paro havis tri filojn. Arthur estis episkopano. Li mortis 57-jaraĝa pro cerbarteria ikto.

Dum lia administrado (1881–1885) okazis, inter alie:

* 1882 La akto de la ĉina ekskludo
* 1882 La akto de Pendleton
* 1883 Tarifo "Mongrel"

Kategorio:Mortintoj en 1886
Kategorio:Naskiĝintoj en 1830
Kategorio:Prezidantoj de Usono
Cahors

**Cahors** , esperante **Kadorso** (okcitanlingve *Caors* [kaˈurs, ˈkɔws, ˈkɔw]) estas mezgranda franca komunumo lokita en la departemento Lot kaj en la regiono Sudo-Pireneoj. Ĝi estas la prefektejo de la departemento kaj havas proksimume  loĝantojn.

## Geografio 
La malnova parto de Cahors situas meze de duoncirklo formata de la rivero Lot, kaj estas preskaŭ ĉiuparte ĉirkaŭata de altaj montetoj. Tio donas al la urbo aspekton tute specialan kaj apartan ĉarmon, kiuj allogas multajn turistojn.

## Vidindaĵoj 
Cahors posedas altkvalitan arkitekturan patrimonion, precipe el la mezepoko : la fortikigita ponto Valentré (14-a jarcento), la katedralo kun siaj kupoloj el bizantina stilo (11-a kaj 12-a jarcentoj), la urbocentro.

## Lokaj famuloj 
Cahors estas ankaŭ la naskiĝurbo de la papo Johano la 22-a (1245 - 1334), papo de 1316 ĝis 1334, kaj de Clément Marot, (1496-1544) renoma renesanca poeto kaj protektito de Francisko la 1-a.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Lot
* Listo de urboj de Francio
* Cahors (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo

Dosiero:Cahors Pont Valentre 01.jpg|
Dosiero:Cahors Arc de Diane.jpg|
Dosiero:Cahors Pont Valentre 02.jpg|


Kategorio:Komunumoj de Lot
Kategorio:Etapaj urboj de Tour de France
Calvin Coolidge

**Calvin COOLIDGE** [kalvin kuliĝ], la trideka prezidento de Usono, naskiĝis la 4-an de julio 1872, en Plymouth Notch, Vermonto. Li mortis 60-jaraĝa, la 5-an de januaro 1933, en Northampton, Masaĉuseco pro kora trombozo.

Coolidge estis malgranda kaj modesta viro. Lia edzino estis Grace Anna Goodhue, kaj la paro havis du filojn. Coolidge estis kongregaciisto.

Dum lia administrado (3-a de aŭgusto 1923 – 3-a de marto 1929) okazis;

* 1924 Akto de Enmigrado – limigis la enmigradon al Usono
* 1924 Aktoj de Enspezo – reduktoj de impostoj kaŭzis spekuladon en *Wall Street* kaj prosperon.
* 1928 Pakto de Parizo – por antaŭenigi mondpacon. Ĝi estas nomata ankaŭ "Pakto de Kellog kaj Briand", laŭ la eksterlandaj ministroj de Usono kaj Francio.

Dum la regado de Coolidge la ekonomio floris, kaj li sukcesis malaltigi la impostojn kaj tamen redukti la ŝtatajn ŝuldojn. Sed ok monatojn post lia eksiĝo okazis la Nigra Ĵaŭdo, komenco de la Granda Depresio, je kiu disfalis granda parto de la usona kaj monda ekonomioj.

Ĝis 1925 Coolidge ne havis vic-prezidenton; poste lia vic-prezidento estis Charles G. Dawes.

Coolidge estas la sola usona prezidento, kiu naskiĝis je la nacia tago. Li estis baptita je la du antaŭnomoj "Calvin John", sed rezignis pri "John", kiam li abiturientiĝis.

Kategorio:Prezidantoj de Usono
Kategorio:Vicprezidantoj de Usono
Kategorio:Guberniestroj de Masaĉuseco
Kategorio:Mortintoj pro koratako
Cantal

**Cantal** []  (okcitane *Cantal* [kantal]) estas unu el la departementoj de la franca regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Ĝi etendiĝas sur  kaj havas nur  loĝantojn, ĉar ĝi situas plejparte en la Centra Masivo. La ĉefurbo estas Aurillac. La departemento enhavas 255 komunumojn.

La departementa ekonomio baziĝas ĉefe sur agrikulturo. Bredado okupas la plej grandan parton de la aktiva loĝantaro, kultivado preskaŭ ne eblas pro la malfacilaj klimataj kondiĉoj. Industrio ankaŭ preskaŭ malĉeestas sur la teritorio de Cantal, sed turismo disvolviĝas: naturajn parkojn, vulkanojn, lagojn, multnombrajn ban-urbojn, kaj ankaŭ grandan diversecon da sportoj (ekskursado, skiado, akvosportoj, paraŝuto kaj ĉiaj aersportoj) proponas la departemento Cantal.

Tiu departemento estas ankaŭ ege riĉa je arkitekturaj kuriozaĵoj: mezepokaj vilaĝetoj, kaj kasteloj. La regiono Aŭvernjo estas ankaŭ lulilo de la franca romanika arto.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Aurillac
* arondismento Mauriac
* arondismento Saint-Flour

## Notoj kaj fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Cantal

## Eksteraj ligiloj 
* Prefektejo de Cantal
* Departementa konsilio de Cantal


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio