open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unua respubliko de Ĉeĥoslovakio

**Unua respubliko de Ĉeĥoslovakio** estas nocio por Ĉeĥoslovakio en periodo ekde ties estiĝo en la jaro 1918 ĝis munkena interkonsento en 1938; la sekvantan periodon ĝis la okupacio de la resto de respubliko oni markas kiel Dua respubliko. Tiu ĉi nomigo estis derivita de Francio, kie estas respublikoj numeritaj ekde Granda franca revolucio.

## Registaro 
* La unua ĉeĥoslovaka prezidento estas Tomáš Garrigue Masaryk (14. 11. 1918)
* La unua premiero estas Karel Kramář (ĝis la 8-a de julio 1919)
* Ministro de financoj Alois Rašín (murdita en la jaro 1923)
* Ministro de eksterlandaj aferoj Edvard Beneš
* Ministro de armeaferoj Milan Rastislav Štefánik (li pereis la 4-an de majo 1919)
* La dua ĉeĥoslovaka prezidento Edvard Beneš (elektita en la jaro 1935)

## Gravaj eventoj en la unua respubliko 
* Ĉeĥoslovaka monreformo en 1919 - enpraktikigo de Krono ĉeĥoslovaka
* Munkena interkonsento - la 29-an de septembro 1938, rezigno de la ĉeĥoslovaka limregiona teritorio al Hitler

## Teritorio 
Dum la periodo de la unua respubliko apartenis sub Ĉeĥoslovakio:
* Bohemio (*Lando bohemia*)
* Moravio (*Lando moravia*)
* Ĉeĥa Silezio (*Lando silezia*)
* Slovakio (*Lando slovaka*)
* Karpata Rutenio (*Lando subkarpatarusia*); hodiaŭ ukrainia Transkarpata regiono

Ĝuste Karpata Rutenio (la orienta najbaro de Slovakio estis en la jaro 1939 forŝirita de Ĉeĥoslovakio. La 29-an de oktobro 1944 ties teritorio estis okupita de soldataroj de Sovetunio. Post fino de la dua mondmilito ĝi poste por mallonga tempo denove formale apartenis al Ĉeĥoslovakio antaŭ ol ĝi estis escepte (hodiaŭ de slovaka vilaĝo Lekárovce komune kun malgranda zono de teritorio de tiam orienta Slovakio rezignita la 29-an de junio 1945 de la ĉeĥoslovaka registaro al Sovetunio, kiu la 22-an de januaro 1946 enmembrigis ĝin kiel Transkarpatan regionon enkadre de Ukrainia Sovetunio.

## Rilataj temoj 
* Ĉeĥoslovakaj antaŭmilitaj fortikaĵoj
* Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio
* Vlasta Kálalová-Di Lotti
* Forpelo de ĉeĥoj el Sudetoj en la jaro 1938
* Unuarespublikaj aktoroj de Ĉeĥoslovakio
* Rix

eta|400ra|centre

## Vidu ankaŭ 
* Slovaka ŝtato

## Referencoj 
## Tempolinio 

Kategorio:Historio de Ĉeĥio
Kategorio:Historio de Slovakio
Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:20-a jarcento en Ĉeĥio
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1918
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1938
Walter Taylor

**Walter Willard TAYLOR Jr** naskiĝis en Ĉikago 1913 kaj mortis en 1997. Li estis fama usona arkeologo kaj antropologiisto, sia plej fama laboro estis je Coahuila en Meksiko kiam li kreis sian metodon "Conjunctive archaeology" (kunliga arkeologio), kiu ligas antropologion al arkeologio. Tiun oni povas vidi en lia verko *A Study of Archeology* (1948, American Anthropological Association, Memoir 69).

Taylor rigardis arkeologion kiel unuigitan studkampon, kiu kombinas la studon de dieto, moroj, kredoj kaj aliaj elementoj por krei kompletan ideon de estintaj tempoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Society of American Archaeology obituary

Kategorio:Usonaj arkeologoj
Kategorio:Antropologoj
Egeo (Ateno)

**Egeo** estis filo de la reĝo de Atiko Pandio la 2-a kaj de lia edzino Pilio. Li estis patro de Tezeo, kiu mortigis la Minotaŭron.

Kiam regis Kreton la reĝo Minoo estis interrilatoj kun ĉefurbo de Atiko, Ateno, komerce kaj politike bonegaj, do ne estis mirinde, ke kretanoj konkursis en atenaj ludoj. Unu el la ludoj ĉeestis ankaŭ Minoa filo Androgeo kaj venkis. Egeo ne povis toleri malvenkon de la hejmaj konkursantoj kaj Androgeon mortigis. La reĝo Minoo eliris milite kontraŭ Ateno kun granda armeo venĝi sian filon. Por forigi militon estis interkonsentita kruela imposto: Ateno ĉiun naŭan jaron sendos en Kreton sep virgulinojn kaj sep virgulojn, kiuj estos oferataj al la monstro Minotaŭro ĝis ĝi vivos.

Ĉe la tria oferado ĉeestis la ekspedicion la reĝa filo Tezeo. Li batalis en Labirinto kontraŭ Minotaŭro kaj mortigis ĝin. Helpe de Ariadno, filino de la kreta reĝo, li ankaŭ feliĉe eliris el la Labirinto.

Veturante Kreton, ŝipo de Tezeo navigis sub nigraj veloj signante, ke ĝi veturigas viktimojn. Kun la reĝo Egeo estis interkonsentite, se Tezeo venkos kaj revenos viva, uzos blankajn velojn, ke la patro vidu ĝojigan raporton jam el granda distanco. Sed tion Tezeo ne faris kaj la reĝo vidante nigrajn velojn, en malespero ĵetis sin el la roko maren. De tiam oni la maron nomas Egea Maro.

Kategorio:Mitaj reĝoj de Ateno
Kategorio:Sinmortigintoj
Eksperimenta lingvo

**Eksperimenta lingvo** (aŭ **lingva projekto**) estas konstruita lingvo kreita por eksperimentado pri lingvistikaj teorioj. Oni povas ekzemple demandi "kio okazus se la angla lingvo ne havus artikolojn" kaj krei version de la angla sen artikoloj nur por studi ĝin.

## Specoj de eksperimentaj lingvoj
*Logikaj lingvoj
**Lincos
**Loglan
**Lojban
**Ceqli
**Voksigid
*Filozofiaj lingvoj
**La Reala Karaktero de John WILKINS
**La lingvo priskribita en Logopandekteisiono de Thomas Urquhart
**Ro
**Láadan (por testi la Sapir-Whorf hipotezon rilate seksismon)
**E-prime (versio de la angla sen la verbo "to be" (esti))
**Ithkuil, eksperimento pri maksimuma koncizeco
**Tokipono, surbaze de vivsimpligismo kaj Taoismo

Kategorio:Konstruitaj lingvoj
Korea Centra Novaĵagentejo

**Korea Centra Novaĵagentejo** () estas la ŝtata novaĵagentejo de Korea Popol-Demokratia Respubliko. La agentejo estis establita la .

Krom en la korea lingvo, la Korea Centra Novaĵagentejo dissendas materialojn en la angla, la hispana kaj la rusa lingvoj.

* Paĝaro de la agentejo 

Kategorio:Nord-Koreio
Kategorio:Novaĵagentejoj
Ukrainaj siĉ-pafistoj

**Ukrainaj siĉ-pafistoj** () estis armeaj taĉmentoj formitaj el ukrainoj en Aŭstrio-Hungario dum la Unua mondmilito. Batalis en Karpata montaro kontraŭ la cara rusia armeo. Al la alvoko de la Ukraina Ĉefa Konsilio defendi ukrainan teron de rusaj okupantoj reeĥis  volontuloj,  kolektiĝis en Strij, el kiuj estis formitaj -kapajn 'centojn'. Granda venko sur la monto Makivka, granda perdo ĉe la monto Lisonja.

Kategorio:Historio de Ukrainio
Kategorio:Ukraina Popola Respubliko
Provinca ŝoseo 1 (Alberto)

**Ŝoseo 1** estas la ĉefa orient-okcidenta ŝoseo de suda Alberto. Ĝi estas parto de la sistemo de la Trans-Kanada Ŝoseo kaj etendiĝas dum 522 km en Alberto, de la limo inter Alberto kaj Saskaĉevano ĝis la limo inter Alberto kaj Brita Kolumbio. Laŭ preskaŭ la tuta longeco de la ŝoseo ĝi estas dividita kun almenaŭ du ŝpuroj en ĉiu direkto.

## Kilometro post kilometro 
La itinero komenciĝas ĉe la Saskaĉevana limo.
* ĉe km 2 oni preterpasas la vilaĝeton Walsh
* ĉe km 20 preterpasas la vilaĝeton Irving
* ĉe km 25 Ŝoseo 41 disbranĉiĝas suden
* ĉe km 36 Ŝoseo 41 disbranĉiĝas norden
* ĉe km 41 oni preterpasas la vilaĝeton Dunmore
* ĉe km 55 oni trapasas la urbon Medicine Hat
* ĉe km 63 oni preterpasas la urbeton Redcliff
* ĉe km 72 Ŝoseo 524 disbranĉiĝas okcidenten
* ĉe km 94 oni preterpasas la vilaĝeton Suffield
* ĉe km 95 oni transiras Ŝoseon 884 kiu kondukas al la vilaĝeto Ralston situanta 4 km-ojn norde de la ĉefŝoseo
* ĉe km 140 oni transiras Ŝoseon 876 kiu kondukas al la vilaĝeto Tilley situanta 5 km-ojn sude de la ĉefŝoseo
* ĉe km 149 Ŝoseo 875 disbranĉiĝas suden
* ĉe km 161 oni transiras Ŝoseon 873 kiu kondukas suden al la urbo Brooks
* ĉe km 169 oni transiras Ŝoseon 36
* ĉe km 207 Ŝoseo 550 disbranĉiĝas orienten
* ĉe km 210 oni preterpasas la urbeton Bassano
* ĉe km 228 Ŝoseo 56 disbranĉiĝas norden
* ĉe km 244 oni transiras Ŝoseon 842 kiu kondukas suden al la vilaĝeto Cluny
* ĉe km 258 oni preterpasas la vilaĝeton Gleichen kie Ŝoseon 901 disbranĉiĝas okcidenten kaj Ŝoseo 547 disbranĉiĝas suden
* ĉe km 275 Ŝoseo 561 disbranĉiĝas orienten
* ĉe km 288 Ŝoseo 21 disbranĉiĝas norden
* ĉe km 296 oni trapasas la urbeton Strathmore kiun ankaŭ trairas Ŝoseo 817
* ĉe km 306 Ŝoseo 24 disbranĉiĝas suden
* ĉe km 316 oni preterpasas la urbeton Chestermere kie Ŝoseo 1A disbranĉiĝas okcidenten ĉe la rando de Kalgario kaj Ŝoseo 1 fariĝas 16-a Avenuo Norda
* ĉe km 332 oni transiras Ŝoseon 2
* ĉe km 369 oni transiras Ŝoseon 22
* ĉe km 433 oni trapasas la urbeton Canmore
* ĉe km 469 oni trapasas la urbeton Banff
* ĉe km 492 Ŝoseo 93 disbranĉiĝas suden
* ĉe km 520 oni preterpasas Lake Louise kie Ŝoseo 93 disbranĉiĝas norden
* ĉe km 522 oni atingas la limon de Brita Kolumbio

Unu loko de potencialaj trakifŝtopiĝoj estas en Kalgario, kie la ŝoseo fariĝas denstrafika enurba vojo (precipe inter Ĉefvojo Deerfoot kaj 14-a Strato Okcidenta kaj denove ĉirkaŭ 45-a Strato Okcidenta), kaj rapidec-limoj falas ĝis 50 km/h. Oni laboras je iom plilarĝigo de la vojoj, sed altrapideca vojo tra Kalgario ne ekzistos ĝis la kompletiĝo de Ĉefvojo Stoney.

## Galerio 

Image:TC Hwy Rockies.JPG|Okcidenten al la Rok-Montaro
Image:Transcanada_highway,_Canmore,_Alberta.jpg|Orienten apud Canmore

## Vidu ankaŭ 
* Trans-Kanada Ŝoseo

## Eksteraj ligiloj 
* Mile By Mile: Trans-Canada Highway Travel Guide

001
Alberto 001
Kategorio:Transporto en Alberto
Edmund S. Phelps

**Edmund S. PHELPS** (naskiĝis je la 26-a de julio 1933 en Evanston (Ilinojso)) gajnis la Premion de la Banko de Svedio pri Ekonomiaj Sciencoj memore pri Alfred Nobel 2006, ordinare nomatan la Premio Nobel pri Ekonomiko. Li estas usona ekonomikisto konata pro sia esplorado kaj teoriumado pri ekonomia kresko. Inter liaj plej gravaj au influaj kontribuoj estas la enkonduko de ekspekto-bazita mikroekonomiko en la teorion de dungado-determinado kaj la dinamiko prezo-salajra, kaj lia rudimenta teorio pri natura nivelo de senlaboreco.

Phelps studentis ĉe Kolegio Amherst (B.A. 1955) kaj doktoriĝis (Ph.D.) ĉe universitato Yale en 1959. Li komencis sian profesoran karieron ĉe Yale, daŭrigis ĝin ĉe la Universitato de Pensilvanio kaj fine enposteniĝis en 1971 en la Universitato Columbia (en Novjorko), kie li estas "McVickar Professor of Political Economy" ekde 1982. Li estas ankaŭ la estro de la Centro pri Kapitalismo kaj Socio ĉe universitato Columbia.

Premie festskribante pri li la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj diris, ke lia verko "pliprofundigis nian komprenon pri la rilato inter mallongdaŭraj kaj longdaŭraj efikoj de ekonomia politiko."

## Aŭtobiografio 
* Phelps, Edmund S., "A Life in Economics", aŭtobiografio eldonita en la serio *"The Makers of Modern Economics"*, volumo 2-a (1995), redaktita de Arnold Heertje, Edward Elgar Publishing Co., Aldershot, UK, Brookfield, US http://www.columbia.edu/~esp2/autobio.html

## Eksteraj ligiloj 
Pluraj utilaj anglalingvaj artikoloj kaj retejoj ligiĝas al la anglalingva Vikipedia artikolo.
* lia propra hejmpaĝo

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Makroekonomiistoj
Kategorio:Membroj de Rusia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Oleksandr Olesj

**Oleksandr Olesj** (ps. de Oleksandr Kandiba) ukraine **Олександр Олесь** (1878-1944) - ukraina poeto. Naskiĝis en norda Ukrainio, lernis en Ĥarkiva veterinara instituto de, laboris laŭ fako en Ĥarkivo kaj Kievo. En 1907 en Peterburgo aperis la unua poem-kolekto de poeto, kiu famigis lin. Sekvantaj poemaroj estis eldonitaj en 1909, 1911, 1914, 1917. En 1919 la poeto elmigris al Vieno, kie li daŭrigis verkadon. Mortis en Prago.

Liajn poemojn esperantigis Nadija Hordijenko Andrianova (6), Klara Rabinoviĉ (2), Volodimir Pacjurko (2), Aleksandr Logvin, Andreo Rogov, Jurij Soltykevyĉ, Petro Palivoda.

Kategorio:Ukrainaj poetoj
Volodimir Svidzinskij

**SVIDZINSKIJ Volodimir** ukraine **Володимир Свідзінський** (1885-1941) - poeto-simbolisto, majstro de lirika et-formo, tradukisto. Lernis en seminario, finis Komercan Instituton en Kievo. Laboris kiel ŝtatoficisto, de 1925 - en Ŝtata Eldonejo de Ukrainio. Pereis en 1941 dum evakuado en Ĥarkivo.

La unua vers-kolekto "Lirikaj poemoj" aperis en 1922, sekvantaj - en 1927, 1940. Aro de mirakle savitaj en Sovetio poemoj estis eldonitaj Munkeno (1975). Komencis kiel simbolisto, poste transiris al superrealismo kun klasikaj formoj. Oficiala sovetis kritiko riproĉis, ke li "estis ekster tempo kaj spaco".

Tradukis de antikva literaturo, ankaŭ de la lingvoj franca, germana, pola, rusa.

Grandan aron de liaj poemoj esperantigis Kris Long.

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Miĥajl Semenko

**Miĥajl Semenko** (, 1892–1937) estis verkisto kaj kreinto kaj senŝanĝa gvidanto de la ukraina futurismo.

## Vivo 
Semenko naskiĝis apud Mirhorodo (Poltava provinco), dum tri jaroj (ĝis la Unua Mondmilito) lernis en Psiko-nevrologia Instituto en Sankt-Peterburgo. En 1914 provis elmigri al Usono, sed atingis nur Vladivostokon.

Post la Februara revolucio (1917) tuj revenis al Kievo, kie li eldonis almanakon de triopo O. Slisarenko, M. Lubĉenko kaj li mem. En Ĥarkivo li eldonis revuon Nova generacija "*La nova generacio*" (1927-31). Li estis ege fekunda poeto: en 1918-31 aperigis ĉ. 20 poemarojn.

En 1937 por ĉiam malaperis sur la Solovki-a "insulo de morto".

## Traduko en Esperanton 
Por Verda Antologio du liajn poemojn esperantigis Volodimir Pacjurko.

## Vidu ankaŭ 
* Pafita renesanco

## Eksteraj ligiloj 
* poezio de Miĥajl Semenko ()

Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Agadici

**Agadici** [agadiĉ] (hungare: **Agadics** ) estas vilaĝo en Rumanio norde Oraviţa. En 1910 ĝi havis 845 loĝantojn (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1345. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (*Krassó-Szörény vármegye*). Administre ĝi apartenas al Oraviţa.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Ciclova Montană

**Ciclova Montană** [ĉiklova montanə] (hungare: **Csiklóbánya**, germane: **Deutsch-Tschiklowa**) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oraviţa. Administre ĝi apartenas al Oraviţa. La vilaĝo estas romkatolika pilgrimloko.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 3 001 loĝantojn (rumanoj, germanoj), en 1992 713 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .
 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1437. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, al Krassó-Szörény.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
 
## Famaj homoj
*Aurél Czikelius inĝeniero.
*Hungara historiisto Tivadar Ortvay.

## Fontoj
*Magyar Nagylexikon

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Ilidia

**Ilidia** (hungare:**Illyéd**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 2046 loĝantojn (rumanoj); en 1992 446 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1223. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Ciclova Română.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Filo de Dio

[eta|150px|*La plej malnova konata detala bildo de Jesuo, el la 6-a jarcento en la [Monaĥejo Sankta Katarina.]] 
[eta|[Aleksandro la Granda kiel filo de la Dipatro Zeŭso.]]

**Filo de Dio** estas titolo donita de kristanoj al Jesuo Kristo. Laŭ kristana tradicio, kaj la Nova Testamento, la Eternulo mem gravedigis Marion, patrino de Jesuo, sekve li estis filo de Dio. Oni nomas ankaŭ "filo de Dio" ĉiujn kristanojn, kiuj partoprenas en fileco de Dio per Jesuo, laŭ tiu vidpunkto, kristanoj estas "adoptaj" filoj de Dio. Estas doktrino (adoptismo), kiu diras ke Jesuo ankaŭ ne estas "natura" filo de Dio, sed nur adopta kiel aliaj kristanoj, sed li estus "ununaskita", aŭ pli bone "unuadoptita", filo de Dio.

## Nekristanaj tradicioj 
La ideo de filieco de dio tamen ne estas ekskluzive juda-kristana! Jen kelkaj aliaj ekzemploj:
*En malnovorientaj imperioj ekde 2000 a.K. ofte reganto kromnomiĝis *Filo de Dio*. 
*En Egiptujo oni nomis la faraonon filo de Amon-Reo.
*Dum helenismo Aleksandro la Granda adoritis kiel filo de Zeŭso. Tiun titolon transprenis la seleŭkidoj. 
*Post morto kaj apoteozo (diigo) de Julio Cezaro imperiestro Aŭgusto ekde 27 a.K. igis la homojn nomi lin *Filo de Dio* (greke: theoú hyiós) kaj *Dio el Dio* (theós ek theoú).

## Vidu ankaŭ
* *Laudetur Iesus Christus*

## Literaturo 
* Martin Hengel: *Studien zur Christologie*, Kleine Schriften vol. 4, eldonis Claus-Jürgen Thornton, WUNT 201, Tübingen 2006, p.&nbsp;74–145.
* Klaus Koch: *Der König als Sohn Gottes in Ägypten und Israel*, in: Eckart Otto / Erich Zenger (eld.): *"Mein Sohn bist du" (Ps 2,7)*, Studien zu den Königspsalmen, Verlag Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 2002, p.&nbsp;1-32.
* Peter Müller: *Sohn und Sohn Gottes*: Übergänge zwischen Metapher und Titel : Verbindungslinien zwischen Metaphorik und Titelchristologie am Beispiel des Sohnestitels, en: Jörg Frey (eld.): *Metaphorik und Christologie*, Theologische Bibliothek Töpelmann 120, De Gruyter, Berlin u.a. 2003, p.&nbsp;75-92.
* Ulrich B. Müller: *"Sohn Gottes" - ein messianischer Hoheitstitel Jesu'', en: Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft und die Kunde der älteren Kirche 87 (1996), p.&nbsp;1-32.

Kategorio:Kristanismo
Socolari

**Socolari** (hungare: **Szakalár**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Oraviţa. Administre ĝi apartenas al Ciclova Română.
## Loĝantoj
En 1910 ĝi havis 1369 loĝantojn (rumanoj), en 1992 214 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . 
## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1363. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (reĝa departemento Krassó-Szörény).
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Valeadeni

**Valeadeni** [valjadenj] (hungare:**Váldény**) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordoriente de Reşiţa. En 1910 ĝi havis 1 061 loĝantojn (rumanoj); en 1992 248 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1548. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Brebu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Närke

**Närke**, en Esperanto **Neriko**, estas historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Svealand. La provinco havas  loĝantojn kaj areon de .

## Geografio 
Al Närke norde limas Västmanland, oriente la provinco Södermanland kaj la lago *Hjälmaren*. Sude Närke limiĝas per Östergötland kaj la lago *Vättern*, okcidente per Västergötland kaj Värmland. Al la teritorio de Närke apartenas la okcidenta duono de la lago *Hjälmaren* kaj la plej norda parto de *Vättern*.

La larĝaj montaj dorsoj *Kilsbergen*, *Tiveden* kaj *Käglan* en la nordo de la provinco kadrigas vastan agrikulture uzitan ebenaĵon en la centro kaj sudo.


Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Östergötland

**Östergötland** estas historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco havas 412 000 loĝantojn kaj areon de 9 979 km².

## Eksteraj ligiloj 
* turismaj informoj pri Östergötland (en la sveda, angla kaj germana)


Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Härjedalen

**Härjedalen**, en Esperanto **Herjedalio**, estas historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Norrland. La provinco havas 10 500 loĝantojn kaj areon de 11 954 km².

## Ligiloj 
* turismaj informoj pri Härjedalen  (en la sveda, angla, germana kaj nederlanda)

Kategorio:Herjedalio
Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Jasper (Alberto)

[eta|maldekstra|250px|[Fervoja stacio Jasper, vidita el Connaught Drive]]
**Jasper** estas specialigita municipo en okcidenta Alberto (Kanado). Ĝi estas la komerca centro de Nacia Parko Jasper, kiu troviĝas en la Kanada Rok-montaro en la valo de la rivero Atabasko.

Jasper estas 362&nbsp;km okcidente de Edmontono; oni povas aŭte atingi ĝin de tiu urbo dum proksimume 3.5 horoj. Jasper ankaŭ estas 290&nbsp;km norde de Banff (Alberto); la Glacikampa parkvojo ligas la vilaĝocentron de Jasper kun Lake Louise en Nacia Parko Banff. La Municipo Jasper establiĝis kiel Specialigita municipo la 20-an de julio 2001 kaj pri la regado de Jasper kune respondecas la Municipo Jasper kaj la registara agentejo Parks Canada.

## Historio 
Nacian Parkon Jasper oni kreis en 1907, kaj la Kanada Norda Fervojo komercis vojaĝservojn al Jasper en 1912.  Termezuradon de la lokon por la urbeto Jaspero faris H. Matheson. Proksimaj al la urbeto Jasper estas Piramida Lago, Lago Patricia , Lago Annette, Lago Edith, Lago Beauvert, kaj multaj aliaj malgrandaj lagoj. La Jaspera Tramo, kiu kondukas vizitantojn al Montopinto Whistlers, ankaŭ lokiĝas proksime al la urbeto, kiel ankaŭ Jasper Park Lodge. La Muzeo Jasper - Yellowhead troviĝas en la urbeto, kiel ankaŭ la Jaspera Centro por Vizitantoj.

## Referencoj 

Kategorio:Komunumoj en Alberto
Urbetoj de Alberto

dekstra|eta|250ra|Distribuo de urbetoj kaj urboj en Alberto
**Urbetoj en Alberto** ĝenerale estas komunumoj kun almenaŭ mil loĝantoj.

La loĝantaro de urbeto povas esti pli ol 10,000 homoj krom se ĝi petas ŝanĝon al urba statuso, kaj komunumoj kies loĝantaro falas sub la limon de mil homoj povas reteni la urbetan statuson. Alberto havas entute 111 urbetojn, kun kolektiva loĝantaro de 406,108. La meza Alberta urbeto havas inter 3000 kaj 4000 loĝantojn. 740 elektitaj urbokonsilantoj certigas lokan regadon en la provinco.

Krom en la plej grandaj urbetoj, la administrado estas kunordigita kun la instancoj de la municipa distrikto.

## Administrado 
Kiel difinas la *Leĝo pri Municipa Regado* (angle: Municipal Government Act) urbeton regas urbestro kaj urbokonsilio konsistanta el 5 ĝis 7 konsilantoj. Ĉiuj urboficialuloj elektiĝas laŭ balotado. Kandidatoj devas estas loĝantoj de la municipo en kiu ili kandidatas. Alberta Ministerio pri Municipaj Aferoj, branĉo de la Kabineto de Alberto respondecas pri kunordigo de ĉiuj niveloj de loka regado. Inter la administraj respondecoj de urbetoj estas la prizorgado de publika sekureco, publika transporto, vojoj kaj akvejoj, kolektado de rubo kiel ankaŭ kunordigo de infrastrukturo kun provincaj kaj regionaj instancoj (inkluzive konstruadon de vojoj, edukado, kaj sanprotektado).

## Listo de urbetoj 

eta|190ra|dekstra|Banff
eta|190ra|dekstra|Big Valley
eta|190ra|dekstra|Bowen
eta|190ra|dekstra|Canmore
eta|190ra|dekstra|Crossfield
eta|190ra|dekstra|Crossfield
eta|190ra|dekstra|Didsbury
eta|190ra|dekstra|Lacombe
eta|190ra|dekstra|Fort Macleod
eta|190ra|dekstra|Olds
eta|190ra|dekstra|Stettler
eta|190ra|dekstra|Taber
eta|190ra|dekstra|Vauxhall

### Urbetoj kun plej multaj loĝantoj 
# Cochrane - 12,688
# Okotoks - 11,664
# Canmore - 11,442
# Lacombe - 10,850
# Stony Plain - 10,544
# High River - 9,522
# Hinton - 9,405
# Whitecourt - 8,747
# Edson - 8,365
# Banff - 8,352

La urbeto kun plej malmultaj loĝantoj (420) estas Granum.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de komunumoj en Alberto
* Listo de Municipaj Distriktoj de Alberto
* Vilaĝoj de Alberto
* Vilaĝetoj de Alberto
* Listo de Indianaj Rezervejoj en Alberto
* Censodistriktoj de Alberto

## Referencoj 


*
TNT-ekvivalento

eta|Efiko de nukleaj armiloj depende de energikvanto
**TNT-ekvivalento** estas mezurunuo por kvantigi la liberigitan/otan energion dum eksplodoj, kaj ĉefe la eblan potencon de . Le principo estas komparo kun kemia eksplodaĵo TNT (trinitrotolueno).

Oni kutime parolas pri *1 kilotuno TNT* aŭ *1 kt TNT* aŭ *1kT*, aŭ simple *1 kilotuno*.

Por facila kalkulado oni difinis, ke 1 gramo da TNT havus eksplodan energion de 4'184 J. Sekve post multipliko per 109&nbsp;:

: 1&nbsp;kT (kilotuno TNT) = 4.184&nbsp;·&nbsp;1012&nbsp;J = 4.184&nbsp;TJ

La kutimaj unuoj estas kilotunoj (kT), megatunoj (MT) kaj gigatunoj (GT). Por eviti erarojn inter masoj kaj ekvivalentoj, la TNT ekvivalentunuoj ricevas majusklojn, do "kT" anstataŭ "kt".

La nuklea bombo *Fat Man*, faligita de Usono sur Hiroŝimon en 1945, havis forton de ĉirkaŭ 15 kT (aŭ 15 Mg) da TNT. La plej forta hidrogena bombo iam elprovita (Caro-bombo eksplodigita far Sovetio en 1961) havis forton de 56 Mt (aŭ 56 Gg) da TNT.

## Eksteraj ligiloj 
* Nuclear Weapons FAQ, sekcio 1.3 Difino de la unuo kilotuno TNT-ekvivalento 
* Guide for the Use of the International System of Units (SI) Difino kaj kalkulo de pluraj unuoj 

Kategorio:Mezurunuoj de energio
Saône-et-Loire

**Saône-et-Loire** estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur  kaj enhavis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de . La prefektejo de la departemento estas Mâcon.

Saône-et-Loire havas landlimojn kun la departementoj Côte-d'Or, Jura, Ain, Rhône, Loire, Allier kaj Nièvre. Ĝi estas trafluita de la riveroj Saône kaj Luaro.

La departemento tute enhavas 564 komunumojn post grupiĝo de komunumoj..

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al kvin arondismentoj:
* arondismento Autun
* arondismento Chalon-sur-Saône
* arondismento Charolles
* arondismento Louhans
* arondismento Mâcon

[eta|centra|Katedralo de [Autun]]

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Saône-et-Loire
* Ordeno de Klunizo

## Eksteraj ligiloj 
* Libera datenbanko 


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Prahistoria arkeologio

[eta|[Neolitiko|Neolitika ceramiko.]]
**Prahistoria arkeologio** estas la scienco pri la epoko de la unuaj ŝtonaj iloj antaŭ ĉirkaŭ 2,5 milionoj da jaroj ĝis la epoko de la unuaj skribaĵoj.

Prahistoria arkeologio estas nura fonto de informoj pri prahistoriaj societoj. Metodoj de prahistoria arkeologio similas al de historia arkeologio escepte je interpretado. Historia arkeologio havas helpon de skribaĵoj por interpretado de materia kulturo, sed prahistoria arkeologio ne. Multaj agrafaj societoj kunvivis kun aliaj, kiuj havas skribon kaj lasis noticojn de ili de ekstere. Ekzemple, Grekoj kaj Romianoj verkis pri keltaj kaj germanaj popoloj, kiuj tiam ne havis skribon, portugalanoj verkis pri indiĝenoj en Brazilo, ktp. Tiam, prahistoria arkeologio havas apogon en tiuj fremdaj skriboj. Se tute ne estas dokumentoj, prahistoria arkeologo devas interpreti restaĵojn per kultura analogio. Sekve se oni trovas objekton, kiu similas al hakilo, oni nomas ĝin "hakilo" kaj pensas ke oni uzis ĝin por haki, sed okazas, ekzemple, ke homoj nomas "hakilo" ilon, kiu estis tranĉilo aŭ ornamaĵo, ekzemple.

## Vidu ankaŭ
*Arkeologio
*Prahistorio

Kategorio:Arkeologio
Kategorio:Prahistorio
Kategorio:Arkeologiaj studfakoj
Narada Michael Walden

**Michael WALDEN** (naskiĝinta la 23-an de aprilo 1952) estas usona muzikproduktisto, drumisto, kantisto kaj komponisto. Lin nomis Narada la guruo Sri Chinmoy en la fruaj 1970-aj jaroj. Lia kariero daŭris dum tri jardekoj, en kiuj li ricevis multajn premiojn.

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Drumistoj
Kategorio:Gajnintoj de Premio Grammy
Yonne

**Yonne** [], estas unu el la departementoj de la franca regiono Burgonjo-Franĉkonteo. Ĝi etendiĝas sur  kaj enhavis  loĝantojn en 2012. La prefektejo de la departemento estas Auxerre.

Yonne havas landlimojn kun la departementoj Aube, Côte-d'Or, Nièvre, Loiret kaj Seine-et-Marne. Ĝi estas trafluita de la samnoma rivero.

La departemento tute enhavas 434 komunumojn.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Auxerre
* arondismento Avallon
* arondismento Sens

[eta|maldekstra|250ra|[Auxerre]]

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Yonne


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790
Kategorio:Departementoj de Francio
Roy Orbison

**Roy Kelton Orbison** (23-a de aprilo 1936 - 6-a de decembro 1988), kromnomata ***the big O*** ("la granda O" en la angla), estis grandinflua kantisto kaj komponisto kaj unu el la pioniroj de rokenrolo. Lia kariero daŭris dum preskaŭ tri jardekoj; li komencis ĝin en la 1950aj jaroj, kiel *rockabilly*-kantisto. Lia stilo, malpli peza ol tiuj de aliaj samĝenraj artistoj (kiel Carl Perkins kaj Jerry Lee Lewis), kune kun lia kompon-talento, faris lin granda sukceso dum la transiro al la 1960-aj jaroj. Li komponis kelkajn klasikajn muzikaĵojn kiel *Claudette*, *Oh pretty woman*, *Love hurts*, *Crying* kaj *In dreams*.

Kategorio:Usonaj kantistoj
Kategorio:Usonaj gitaristoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 23-an de aprilo
Kategorio:Mortintoj la 6-an de decembro
Ext

**ext** estas la unua dosiersistemo desegnita por uzo kun linukso. Ĝi anstataŭis la sistemon de minikso kaj estis anstataŭita de ext2.

La nomo 'ext' signifas en la angla 'etendita' dosiersistemo (EXTended filesistem)

Kategorio:Dosieraj sistemoj
Ext2

**ext2** estas sistemo de arkivoj ellaborita por uzi sub Linukso sed tolerata sub aliaj operaciumoj kiel BSD aŭ aliaj.

Ĝi estas bazata sur ext kun kelkaj plibonaĵoj. Poste ext3 evoluis de ext2, kun la sola plibonaĵo de *journaling* (registrado).
Minikso

250px|eta|dekstra|MINIX 3.1.2a
**Minikso** (angle *Minix*), multfoje **MINIKSO**, estas operaciumo kaj ankaŭ ties sistemo de arkivoj, bazita sur Unikso, disdonata kune kun sia kodo kaj programita de Andrew S. Tanenbaum en 1987 kun edukada celo.

Pro ĝia malgrandeco kaj pro tio, ke ĝi estas mikrokerno kaj granda dokumentaro, Minikso estas oportuna por homoj volantaj uzi aŭ studi operaciumon similan al Unikso en persona komputilo. Minikso unue funkciis nur en IBM PC, sed poste ekzistas por malsamaj komputiloj.

Kelkaj konsideras, ke Linukso devenis de Minikso. La originala nomo *Minix* devenas de la kunigo inter la anglaj *minimal* ("minimuma") kaj *Unix* ("Unikso").

## Linukso kaj Minikso 
Linus Torvalds komencis programi sian propran operaciumon linukson, sed origine bazita en monolita kerno. Tamen ekzistas granda diskutado inter Andrew Tannembaum kaj Linus Torvalds pri la malsamecoj, profitoj kaj malprofitoj inter mikrokerno kaj monolita kerno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
*  
* Historio de MINIKSO, de Andrew Tanenbaum 

Kategorio:Operaciumoj
Kategorio:Dosieraj sistemoj
Ext3

**ext3** estas la evoluado de la dosiera sistemo ext2 designita ĉefe por uzi sub linukso.  Ĝia plibonaĵo estas la enmetado de 'journaling' (registro). Do ĝi estas pli sekura se elektro haltigas aŭ la operaciumo misfunkcias.

La granda advantaĝo respekte aliaj dosieraj sistemoj kun journaling (ReiserFS, XFS, JFS aŭ aliaj)) estas la kongruado de ext2. Tio signifas ke oni povas uzi ext3 en operaciumo kiu toleras nur ext2, sed ne uzos la journaling.
Anthony Fokker

**Anthony Herman Gerard FOKKER** (naskiĝis la 6-an de aprilo 1890 en Blitar (urbo), Javo, Nederlanda Orienta Hindio, mortis la 23-an de decembro 1939 en Novjorko, Usono) estis nederlanda piloto, pioniro de la avioproduktado. Li konstruis dum la unua mondmilito je mendo de la germana generalstabo pli ol 40 diversajn aviadilojn, planitajn de Reinhold Platz. Li ofertis siajn aviojn al ambaŭ batalantaj grupoj, sed la Entento rifuzis ilin.

Fokker konstruis la unuan aviadilon en 1910 kaj memstare lernis flugi. Li establis en 1912 apud Berlino (Johannisthal) aviofabrikon. Li konstruis tiajn maŝinojn, kiuj ebligis pafadojn tra helicoj, sen ties detruo. La maŝinpafilojn funkciigis mem la piŝto kaj tiu rompis la pafon en la konvena momento.

Komence de la 1920-aj jaroj, Fokker vendis militaristajn aviojn al Usono kaj en 1922 fondis en New Jersey la entreprenon *Atlantic Aircraft Corporation* kaj samtempe funkciigis grandan aviofabrikon ankaŭ en Nederlando.

Usonon transflugis unuafoje - sen alteriĝo - Fokker T–2. Richard Byrd kaj Floyd Bennett flugis per trimotora Fokker-aviadilo trans la norda poluso (9-an de majo 1926).

Fokker planis kaj evoluigis en la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj civilajn aviadilojn.

## Biografio 
* The Flying Dutchman (La fluganta nederlandano; 1931)

Kategorio:Pilotoj
Essonne

**Essonne** [] estas unu el la ok departementoj de la franca regiono Francilio. Ĝi etendiĝas sur  kaj enhavis  loĝantojn en 2014. La prefektejo de la departemento estas Évry.

La departemento tute enhavas 196 komunumojn.

## Arondismentoj 
La departemento dividiĝas al tri arondismentoj:
* arondismento Étampes
* arondismento Évry
* arondismento Palaiseau

## Geografio 
eta|maldekstra|Mapo de Essonne
Essonne estas trafluita de la samnoma rivero. Ĝi havas landlimojn kun la departementoj Hauts-de-Seine, Val-de-Marne, Seine-et-Marne, Loiret, Eure-et-Loir kaj Yvelines.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Essonne


Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1968
Kategorio:Departementoj de Francio
Nogajoj

**Nogajoj** estas tjurklingva etno, kies ĉefa parto loĝas en Norda Kaŭkazio (Karaĉajio-Ĉerkesio, Stavropola regiono kaj Dagestano). Nogajoj parolas la nogajan lingvon, kredantoj estas ĉefe islamanoj.

Ekde oktobro de la jaro 2006 nogajoj havas propran distrikton en konsisto de Karaĉajio-Ĉerkesio (vidu Nogaja distrikto de Karaĉajio-Ĉerkesio). La nogaja lingvo estas unu el la oficialaj en tiu respubliko kaj ankaŭ en Dagestano, tamen tiu statusto estas pli formala, ol funkcianta, pro dissemiĝo de parolantaro kaj ilia minoritateco en ĉiuj nord-kaŭkaziaj respublikoj.

## Referencoj 

Kategorio:Etnoj en Dagestano
Kategorio:Krime-tataroj
Kategorio:Etnoj en Rusio
Kategorio:Tjurklingvaj etnoj
Vallabhbhai Patel

**"Sardar" Vallabhbhāī Jhaverbhai PAṬEL** (guĝarate: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ, nagarie: सरदार वल्लभभाई पटेल, IFA: [sɐrd̪a:r ʋɐllɐbʰbʰa:i pɐʈe:l]; naskiĝinta je la 31-a de oktobro 1875 - 1950, estis barata politikisto kaj ŝtatministro, disĉiplo de Gandhi, kiu grave rolis en la luktado por sendependigi Baraton el brita kolonieco kaj por unuigi la centojn da princlandoj kaj aliaj regnetoj en unu grandan landon. En Barato oni kutime antaŭfiksas al lia nomo la titolon "Sardar", t.e. "Ĉefo".

## Biografio 
Patel pasigis sian fruan vivon en la guĝarata kamparo, fariĝante plejparte aŭtodidakta tamen sukcesa advokato. Lin inspiris la verko kaj filozofio de Mahatma Gandhi. Li organizis la kamparanojn de Ĥeda (urbo), Borsad kaj Bardoli (ĉiuj en Guĝarato) en neperforta civila malobeado kontraŭ subpremaj britaj politikoj. Tiel li fariĝis unu el la plej gravaj gvidantoj en Guĝarato, kaj eniris la estraron de la Barata Nacia Kongreso; li organizis la partion por balotoj en 1934 kaj 1937, kaj preparis la grundon por la Aŭgusta Movado de 1942.

[eta|200ra|maldekstre|la *[Statuo de Unueco* portretante lin ĉe la rivero Narmado]]
Kiel la unua barata Ministro pri Enlandaj Aferoj kaj Deputita Ĉefministro de Barato, Patel organizis helpon por rifuĝintoj en Barata Panĝabio kaj en Delhio, kaj gvidis la klopodojn repacigi la tutan landon. Li estris la unuigadon de la lando el la 565 duonaŭtonomaj princlandoj kaj brit-epokaj koloniaj provincoj. Uzante kaj persvadon diplomatian kaj armean okupadon, li sukcesis submeti preskaŭ ĉiun princlandon al la centra registaro. Oni kromnomis lin "La Ferulo de Barato". Li helpis establi la tutlandan modernan servaron, kaj li estis unu el la plej fruaj subtenantoj de rajto pri proprietado, kaj por libera entreprenado kaj merkato en Barato.

La 31-an de oktobro 2018 inaŭguriĝis bronza statuo de Patel ĉe la rivero Narmado, en lia naskoŝtato Guĝarato. Ĝi estas 182 metrojn alta, la plej alta en la mondo. Ĝia konstruado postulis kvin jarojn da laboro, je la kosto de 350 milionoj da eŭroj.

## Vidu ankaŭ 
* Hindia sendependiga movado
* Statuo de Unueco

Kategorio:Barataj ministroj

Kategorio:Barataj politikistoj
Kategorio:Barataj revoluciuloj
Piracicaba

**Piracicaba**, prononco: /pi.ɾa.siˈka.bɐ/, en Esperanto: **Pirasikabo**, estas urbo kaj municipo de ŝtato (aŭ federaciero) San-Paŭlo, Brazilo. En 2005 ĝi havis  loĝantojn sur  (loĝdenso  loĝ./km²). En la urbo situas unu el la sep terenoj de Universitato de San-Paŭlo.

## Esperanto en Piracicaba 
En 1980 okazis tie la 6-a San-Paŭlia Esperanto-Renkontiĝo.

En Pirasikabo okazis unuafoje en Brazilo ekzameno de lingvokono de Esperanto laŭ Komuna Eŭropa Referenckadro por Lingvoj ("KER-Ekzameno"), en la 10-a de Oktobro 2010.

## Eksteraj ligiloj 
www.piracicaba.sp.gov.br

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlo
Taubaté

'''''' (oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Paraíba Paulista kaj en la mikroregiono São José dos Campos. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

La loĝloko fondiĝis la 30-an de junio 1639 kaj ricevis urbajn rajtojn en 1842. La subŝtata ĉefurbo San-Paŭlo situas en distanco de 130 kilometroj. 

## Esperantistoj
* Eurico Figuera;
* Alcyr Guedes de Almeida

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

eta|maldekstra|260ra|

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Phelps

**Phelps** havas diversajn signifojn:

* Phelps (lago), la dua plej granda natura lago en Norda Karolino.
* Edmund S. Phelps, usona ekonomikisto.
* Michael Phelps, usona naĝisto.
Izgar

**Izgar** (hungare:**Izgár**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Bocşa. En 1910 ĝi havis 1257 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 403 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1369. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény  vármegye). Administre ĝi apartenas al Vermeş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Bohuslän

**Bohuslän**, en Esperanto **Bohuslando**, estas historia provinco () en la pleja okcidento de Svedio (*Västsverige*). Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco limas kun la najbaraj provincoj Dalsland kaj Västergötland, sed ankaŭ kun la golfo Skagerrak de la Norda Maro kaj kun Norvegio.
La provinco havas 271 000 loĝantojn kaj areon de 4 473 km².

Bohuslän apartenis al Norvegio ĝis la pac-kontrakto de *Roskilde* dum 1658. La centra urbo dumlonga estas Uddevalla, kiu havas proksimume 35 0000 loĝantojn kaj situas meze de la provinco. La plej larĝa urba zono en la provinco tamen estas Gotenburgo, kiu situas en la pleja sudo de la provinco, grandparte en Västergötland, sed parte (la antaŭurboj sur la insulo *Hisingen* ankaŭ ene la limoj de Bohuslän.

[dekstra|eta|Hasselösund, [Smögen, Bohuslän.]]
La regiono konatas precipe pro imponaj rokoj, bonaj eblecoj de fiŝkaptado kaj mara banado, kaj havas proksimume 20 000 konatajn arkeologiajn lokojn.

## Ligiloj 
* oficialaj turismaj paĝoj (en la sveda, angla kaj germana) 
* pri la lokaj dialektoj (paĝoj en la sveda) 
* pri la religia fono de la roka arto de Bohuslän (PDF-dokumento en la germana)

Kategorio:Bohuslando
Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Șoșdea

**Șoșdea** [ŝoŝdja] (hungare: **Sósd**, germane: **Waldau**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Bocșa. Administre ĝi apartenas al Măureni.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 793 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 854 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1343. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Temes*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj homoj 
* Albert D'André (1909 – ?) operkantisto, reĝisoro, teatrestro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Bărbosu

**Bărbosu** [bərbosu] (hungare: **Barbos**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reșița. En 1910 ĝi havis 855 loĝantojn (rumanoj), en 1956 650 kaj en 1992 63. Ĝia unua mencio skriba estas el 1699. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi kun la najbara vilaĝo Valeapai apartenas al Ramna.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Waldau

**Waldau** ("arbara herbejo")estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Waldau (distrikto Burgenland)** estas komunumo en distrikto Burgenland en Saksio-Anhalto en Germanio.

* **Waldau (Flumenthal)** estas setlejo de la komunumo Flumenthal de la distrikto Lebern en Kantono Soloturno en Svislando.

* *Waldau* (litove Valduva, ruse ekde 1946 Nizovje) krome estas historia loĝloko en Orienta Prusio, origine loĝata per la praprusaj Sambianoj, ekde la 13-a jarcento de germanoj

* Waldau estas la germanlingva nomo de la vilaĝo **Şoşdea** en Rumanio.
Västergötland

**Vestrogotio** (, estas historia provinco () de Svedio. Ĝi troviĝas en la landoparto () aŭ ĉefregiono Götaland. La provinco havas 1 199 000 enloĝantojn kaj areon de 16 694 km².
La provinco limas kun la najbaraj provincoj Bohuslän, Dalsland, Värmland, Närke, Östergötland, Småland kaj Halland. Ĝi ankaŭ limiĝas per la du plej grandaj lagoj de Svedio, *Vänern* kaj *Vättern*, kaj en mallarĝa marborda strio al la golfo *Kattegat* de la Norda Maro - tiuloke situas Gotenburgo (Göteborg), la plej larĝa urbo de Västergötland.

La kronprinca paro de Svedio, kronprincino Viktoria kaj Daniel, havas la titolojn "dukino kaj duko de Vestrogotio".

## Ligiloj 
* turismaj informoj pri Västergötland  (en la sveda, angla kaj germana)


Kategorio:Historiaj provincoj de Svedio
Kategorio:Geografio de Svedio
Kategorio:Historio de Svedio
Scăiuș

**Scăiuș** [skəjuŝ] (hungare: **Bojtorjános**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Reșița. En 1910 ĝi havis 1 626 loĝantojn (rumanoj, ukrainoj, ĉeĥoj), en 1992 451, kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skriba estas el 1637. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (reĝa departemento Krassó-Szörény). Administre ĝi apartenas al Fârliug, kiu situas 8 km sud-okcidente.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto
* Administra mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin
Urboplanado

[eta|Urboplanado traktas setlejojn, el la plej malgrandaj vilaĝoj al la plej grandaj urboj; tie montrita estas [Hongkongo.]]
**Urboplanado** estas la konceptigo kaj realizado de urboj aŭ kvartaloj. Ĝi zorgas pri esplorado kaj analizo, strategia pensado, arkitekturo, urba fasonado, publika konsulto, politikaj rekomendoj, efektivigo kaj mastrumado.

## Urbofasonado 
[eta|Epizodo de [podkasto Kern.punkto pri verdigo de urboj.]]
**Urbofasonado** aŭ **Urba fasonado** okupiĝas pri la aranĝado, aspektado kaj funkcioj de urbetoj, urboj kaj urbegoj.

Ĝia fokuso estas precipe sur publika spaco (alinome la ‘publika medio’, ‘publika regno’ aŭ la ‘publika regiono’) inkluzive la tutaĵon de spacoj, kiuj uziĝas libere ĉiutage per la publiko. Tio ampleksas stratojn kaj parkojn kune kun publika infrastrukturo kaj private-posedataj lokoj. Ĝi okupiĝas pri la maniero, laŭ kiu ĉi tiuj lokoj estas spertataj kaj uzataj, kaj ankaŭ fasadoj de konstruaĵoj kaj aliaj elementoj, kiuj helpas al la kvalito de publika spaco estas rigardataj kvankam la emfazo estas sur spacoj inter konstruaĵoj prefere ol sur la konstruaĵoj mem. Gravaj verkistoj pri – kaj alvokantaj por – la uzo de publika spaco tiusence inkluzivas Jane Jacobs, William H. Whyte kaj Jan Gehl.

Publikaj spacoj estas ofte la objekto de koincidantaj administradaj respondecoj de multoblaj publikaj agantoj aŭ respondeculoj kaj la intereso de posedantoj de apudaj konstruaĵoj/teroj, kaj ankaŭ la postuloj de multoblaj kaj foje konkurantaj uzantoj. Sekve, la desegnado, konstruado kaj administrado de publikaj spacoj tipe postulas konsultadon kaj intertraktadon je diversaj niveloj, kaj urbaj desegnistoj malofte havas la gradon de artisma libereco aŭ kontrolado, kio iam oferiĝas al desegnadaj profesioj kiel arkitekturo. Urb-desegnado ankaŭ tipe bezojnas interdisciplinajn kontribuaĵojn kun ekvilibra reprezentado de multoblaj fakoj interalie inĝenierado (aŭ: inĝenieristiko), ekologio, loka historio, kaj transport-planado.

## Planoj 
* Plano Voisin

## Vidu ankaŭ 
* Arkitekturo
* Urba fasonado

## Referencoj 
Kategorio:Urbaj studoj kaj planado
Kategorio:Inĝenierarto
Jacob Spon

**Jakobo SPON** (naskiĝis en 1647 en Liono; mortis la 25-an de decembro 1685 en Vevey, kantono Vaud) estis kuracisto, arkeologo kaj erudito. Jakobo Spon estis protestanto. Lia konfesio profunde influis lian personecon kaj estis unu el la kaŭzoj de lia morto.

Kategorio:Francaj kuracistoj
Kategorio:Francaj historiistoj
Vere Gordon Childe

**Vere Gordon CHILDE** (naskiĝis la 14-an de aprilo 1892; mortis la 19-an de oktobro 1957) estis aŭstralia arkeologo, kiu specializiĝis en la studado de la prahistorio en Eŭropo. Li pasigis plej el sia vivo en la Unuiĝinta Reĝlando, esplorante por la Universitato de Edinburgo kaj poste por la Instituto de Arkeologio, en Londono, kaj verkis 26 librojn dum sia kariero. Dekomence frua defendanto de kultur-historia arkeologio, li poste iĝis la unua defendanto de la marksisma arkeologio en Okcidento.

Li estris ekzemple la serĉlaborojn de Skara Brae, en Skotio.

## Bibliografio 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio en American Anthropological Association  
* *Kiel laboro estras* 
* Priskribo de V. Gordon Childe, *The Science Show*, la 22-an de januaro 2005.

Childe, Vere Gordon
Calina

**Calina** [kalina] (hungare: **Galonya**, germane: **Kalina**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Reşiţa. En 1910 ĝi havis 613 loĝantojn (rumanoj), en 1992 160 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la loĝloko vivis . Ĝia unua mencio skribe estas en 1369. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény  vármegye). Administre ĝi apartenas al Dognecea.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Caraș-Severin
Johann Joachim Winckelmann

**Johann Joachim WINCKELMANN**  (naskiĝis la 9-an de decembro 1717 en Stendal; mortis la 8-an de junio 1768 apud Triesto) estis germana arkeologo kaj verkisto. Oni rigardas lin la fondinto de historio de arto kaj scienca arkeologio.

Li multe laboris pri disvastigado de novaĵoj pri eltrovoj en Pompejo kaj Herkulano, ĉar la loka registaro ne permesis la publikan viziton al fosaĵoj kaj al muzeo, tio estis rigardata kiel privilegio de nobeloj. Winckelmann sukcesis viziti Pompejon kaj Herkulanon kaj la Napolajn muzeojn kiel gasto de reĝo de Napolo, kaj poste skribis "cirkulerojn" pri siaj vizitoj. Tiuj cirkuleroj interesis historiistojn de Eŭropo pri la eltrovaĵoj en Italio kaj kreis bazon al scienca arkeologio, ĉar ili pritraktis la objektojn ne nur kiel artaĵojn, sed kiel fontojn de scioj pri antikvo. Vere, Winckelmann ne estis "demokratia" spirito, li ne pensis popularigi la konojn pri arto, sed li volis ke ili alvenus al "taŭgaj" homoj, t. e., la sciencistoj kaj historiistoj de tiamaj universitatoj, ne nur al nekleraj nobeloj.

Li publikigis en 1755 *Gedanken über die Nachahmung der griechischen Werke in der Malerei und Bildhauerkunst*, kiu havis internacian sukceson, malgraŭ tio, ke ĝi havis nur 50 ekzemplerojn en unua eldono. En tiu jaro, li iĝis katoliko por faciligi siajn vojaĝojn tra Italio.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri klasikismo, arta kaj arkitekta stilo referenca al la antikva epoko kaj esence influita de la verkaro de Winckelmann

Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj arkeologoj
Kategorio:Germanaj romkatolikoj
Kategorio:Germanaj arthistoriistoj
Kategorio:Konvertitoj de luteranismo al romkatolikismo
Kategorio:Novklasikismo
Kategorio:Viroj
Greoni

**Greoni** (hungare: **Gerőc**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 1 745 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 057 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1366. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény  vármegye). Administre ĝi apartenas al Grădinari.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto
* Administra mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Caraș-Severin