open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Distrikto Bamberg

La distrikto **Bamberg** (germane: Landkreis) situas en la nordo de la federacia lando Bavario, kiu estas subŝtato de Germanio.

La eksterdistrikta urbo Bamberg estas la administra centro de la distrikto - ĝi tamen mem ne apartenas al la distrikta teritorio, sed estas komplete ĉirkaŭata per ĝi. Sur la distrikta areo de 1.168 km² fine de  loĝis  homoj; do meznombre 120 sur unu kvadrata kilometro. En tuta Bavario la koncerna nombro estas 176, en Germanio 231. Granda parto de la distrikta areo apartenas al la arbara regiono Steigerwald. La distriktan teritorion de nordo al okcidento trafluas la rivero Majno. Norde de Bamberg en ĝin enfluas de sudoriento la rivero *Regnitz* (pure 59 kilometrojn longa, kun fonta rivereto *Rednitz* (39,62 km) kaj ties fonta rivereto *Fränkische Rezat* (63,51 km) sume 162 kilometrojn).

## Najbaraj distriktoj 
Najbaraj distriktoj estas norde Haßberge kaj Lichtenfels, oriente Kulmbach kaj Bayreuth, sude Forchheim, Erlangen-Höchstadt kaj Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim, en la okcidento Kitzingen kaj Schweinfurt. La distrikto komplete ĉirkaŭas la urbon Bamberg, kiu estas ĝia administra sidejo, sed ne apartenas al ĝi.

## Komunumoj 
(en 2007)

### Urbaj komunumoj 
### Merkataj komunumoj 
### Neurbaj komunumoj 
### Komunumaroj 

B
B
Aurel Boia

**Aurel BOIA** (9-an de novembro 1913 – 26-an de oktobro 1998 en Bukareŝto) estis rumana esperantisto kaj veterano de la rumania Esperanto-movado. 

Li lernis E-on 16-jara kaj ekde 1957 gvide rolis en la landa movado, i.a. kiel vicprezidanto de Rumana Kunordiga E-Komitato (1970-78), de Kolektivo Esperanto-Interlingvistiko (1978-89) kaj de la refondita Rumana E-Asocio (1990-91). Doktoro pri sociologio, aŭtoro de konata rumana lernolibro de stenodaktilografio, li aŭtoris E-lernilon (*11 x 11, Esperanto prin proverbe*, 1978; dua eldono aperis en 2006), tradukis kaj verkis poezion (kvar poemoj liaj aperas en Esperanta antologio). 40 jarojn li estis membro de UEA, servante dum la tuta - por Esperanto ofte malfacila - tempo kiel plurfaka delegito en Bukareŝto. Li postlasis manuskripte kolekton da anekdotoj, kontribuon al bibliografio de E-tradukoj el la rumana beletro kaj esplorojn vortstatistikajn.

Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Constant Borremans

**Constant BORREMANS** naskiĝis la 19-an de aprilo 1924 en Antverpeno, Belgio kaj mortis la 8-an de oktobro 1998 en Buchholz (Germanio), kie li estis delegito pri turismo kaj muziko. Aktiva de 1954 en sia naskiĝa regiono Antverpena, li agadis ĉe E-istaj Naturamikoj (TANEF) i.a. kiel kunredaktoro (1991-98) de ties revuo La Migranto. En Berchem li dum multaj jaroj direktis la koruson *Edelweiss*. Li estis prezidanto de popoldancgrupo kaj laŭbezone li ludis diversajn instrumentojn en la simfonia orkestro *Onder Ons*. Borremans funkciis de 1988 kiel UEA-komisiito pri turismo, tenante superrigardon pri turismaj prospektoj kaj broŝuroj E-lingvaj. Post la pensiiĝo li transloĝiĝis al germana Buchholz in der Nordheide.

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Jelly Koopmans-Schotanus

**Jeltje Trijntje (Jelly) KOOPMANS-SCHOTANUS** (naskiĝis la  en Nijehaske, mortis la  en Arnhem) estis laika predikantino de la nederlanda reformita eklezio kaj aktivulino de KELI. Ŝi ofte predikis en esperantlingvaj diservoj, kunorganizis kristanajn Esperanto-aranĝojn kaj verkis plurajn broŝurojn pri kristanaj temoj.

Ŝia libreto *Preĝo por ĉiu tago* aperis ankaŭ en germana traduko en eldonkvanto de kelkdek mil ekzempleroj.

La 12-an de aprilo 1950 en Hilversum ŝi edziniĝis al Wim Koopmans. Iliaj kvar infanoj Benata (1951), Donita (1954), Feliĉa (1956) kaj Espero (1957-2010) iĝis denaskaj esperantistoj.

## Verkoj 
**Preĝo por ĉiu tago* (1-a eldono 1969, 3-a eldono 1979, 4-a eldono 2007)
**Bete mit mir* (germanlingva eldono de *Preĝo por ĉiu tago*, tradukita de Dietrich Böning), 1980

## Vidu ankaŭ 
* Listo de frisaj esperantistoj

Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Violin Oljanov

**Violin OLJANOV** (naskiĝis en 1919; mortis la  en Sofio) estis bulgara esperantisto kaj vicprezidanto de la Akademio de Esperanto.

Oljanov komencis lerni Esperanton 14-jara kaj, eksigite el ĉiuj lernejoj de Bulgario pro kontraŭfaŝisma aktivado, li ekdediĉis sin tute al la Esperanto-movado, unue en la societo Albatro en Varna, kiun li fine prezidis (1944-47). Post studoj en Sovetio (1949-54) li kuniniciatis en 1954 la restarigon de Bulgara Esperanto-Asocio (BEA), en kiu li servis (1955-1964) alterne kiel sekretario kaj vicprezidanto. Li estis ĉefredaktoro de Bulgara Esperantisto (1957-64), A-komitatano de Universala Esperanto-Asocio (UEA) (1958-64, 1978-85), ano de la Buroo de Centra Estraro de BEA (1976-1989), prezidanto de Internacia Unuiĝo de la Esperantistoj-Filologoj (1963-94) kaj redaktoro de Filologo (1974-91). En 1976 li estis elektita en la sekretariaton de Mondpaca Esperantista Movado (MEM) kaj iĝis ĉefredaktoro de ties revuo Paco.

Estro de la Instrukomisiono de BEA, Oljanov gvidis multajn Esperanto-kursojn. Li verkis lernolibrojn por tri niveloj kaj Esperanto-gramatikojn (1992) kaj kunaŭtoris *Bulgara-Esperanta Vortaro* (1981). Li redaktis la lingvo-sciencan artikolaron *Interlingvistiko kaj esperantologio* (1985).

Sub la pseŭdonimo Zefiro li verkis poezion (unu lia poemo troveblas en Esperanta antologio), tradukis multajn poemojn kaj popolkantojn kaj aperigis pli ol 1000 artikolojn pri kaj en Esperanto. Oljanov estis membro kaj delegito de UEA kvardekon da jaroj. De 1986 li estis ano de la Akademio de Esperanto.

## Verkoj
*Bulgara-Esperanta vortaro. Violin Oljanov (org.). Eld. Nauka i Izustvo, Sofio 1981. 430 p.21 cm. Bind. 

## Eksteraj ligiloj 
* [Libroj](http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=violin+oljanov&vid=ONB&fn=search) de kaj pri Violin Oljanov en la Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Kategorio:Akademio de Esperanto
Transskribado

**Transskribado** estas procedo de kopii iun objekton per malgrandaj pecoj.

* Transskribado (lingvoscienco), la figurado de parolata lingvo per skribado
* Transskribado (biologio), la kopiado de DNA al RNA, la unua etapo de genesprimo

__DISAMBIG__
Kategorio:Apartigiloj
Transskribado (lingvoscienco)

**Transskribado** notas la sonojn de iu lingvo per fremda skribo. Ekzemple la rusan nomon Горбачëв oni povas transskribi en Esperanta teksto per *Gorbaĉef* por ke leganto proksimume povu elparoli ĝin. Transskribo ankaŭ utilas inter lingvoj kun samaj bazaj literoj sed malsamaj ortografioj. Ekzemple la germanan nomon *Schwartz* oni povas prezenti en Esperanta transskribo per *Ŝvarc*.

## Transskribado kaj transliterado 
Se du lingvoj havas simplajn ortografiojn, similajn sonsistemojn kaj literprovizojn, transskribo inter ili tre proksimas al transliterado, en kiu oni nur interrespondigas literojn. Sed ofte la tasko pli malsimplas.

## Skriba similo, elparola malsimilo 
Latinidaj literoj estas vaste uzataj en la mondo. Unuflanke ili prezentas multajn diversajn ortografiojn, aliflanke ili ofte rolas en transskribo. Pro tio en la ĉiutaga uzo la skriba situacio estas iom malorda: homnomoj aŭ loknomoj estas kopiataj de lingvo al lingvo, eventuale kun forfalo de kromsignoj. tia senzorga transskribo konservas aspekton de vortoj, sed ĝi kaŭzas misprononcojn laŭ la diversaj ortografioj: la pola nomo *wałęsa*  iĝas skribe *walesa* kaj ekzemple en franca buŝo sonas [valeza] apenaŭ memorigante pri la originalo.

## Naciaj kaj internaciaj transskriboj 
Pli formale en la 19a kaj komenca 20a jarcento kleruloj kreis transskribajn sistemojn adaptitajn al siaj nacilingvaj kutimoj. La saman ĉinan nomon 老子 oni notis *lao tsû* laŭ la angla sistemo wade-giles, *lao tseu* laŭ la sistemo de la franca lernejo pri orientazio, kaj tiel plu.

En la dua duono de la 20a jarcento, oni ekvolis internacie normi transskribojn. la registaroj de Japanio, Ĉinio kaj aliaj landoj oficialigis sistemojn, ekzemple pinjinon por prezenti la ĉinan lingvon per latinidaj literoj. tia transskribo ne havas iun specifan cellingvon. ĝi starigas propran ortografion por noti la ĉinan lingvon en latinidaj literoj. la disvastigo de tiuj sistemoj kaŭzas la saman malfacilon, kiel la sovaĝa transskribo ĵurnalisma: ordinaruloj de diversaj lingvoj ne bone legas ilin. la pinjina "lǎo zi" estas plejofte legata [lao zi] aŭ [laŭ zi], ne [laŭ cə] kiel celite.

Alia malfacileco estas, ke la sistemoj elpensitaj por diversaj fontolingvoj ne akordas inter si, kaj sekve prezentas tiom da lernindaj ortografioj. "z" en la ĉina latinigo notas [ts]-sonon, en la japana [z]-sonon, ktp.

XTrans estas novgeneracio plurplatforma, plurlingva, multkanala transskribilo, kiu subtenas manan transskribadon kaj komentarion (en: *annotation*) de sonregistraĵoj.

MOS (angle WHO) ankaŭ ekuzas post la kronvirusa pandemio la aŭtomatan transskribilon *TransPipe* por la filmetoj de OpenWHO, en kiu ankaŭ enestas aldone al kurso pri la kronviruso ankaŭ instrufilmeto en Esperanto .

## Vidu ankaŭ 
* Esperantigo
* Fonetika transskribo
* Transskribado kaj bahaa ortografio
* Transliterumaj sistemoj
* Closed captioning

## Referencoj 
Kategorio:Transliteruma sistemo
Kategorio:Lingvoscienco

## Eksteraj ligiloj
Ljubiša Samardžić

**Ljubiša SAMARDŽIĆ** (serbe Љубиша Самарџић elp. Ljubiŝa Samarĝiĉ) (naskiĝis la 19-an de novembro, en 1936) estis serba aktoro.

Li naskiĝis en Skopje, en Respubliko Makedonio, en familio de karboministoj. Lia aktora talento estis jam tre frue malkovrita kaj li gajnis stipendion ĉe direktoro Bojan Stupica.

Samardzic studis en la Belgrada Dramarta Akademio. Aŭguste de 1995, li ricevis vivpremion "Pavle Vuisic" por la ludoj en la jugoslavaj filmoj.

Samardzic estis membro de Centra Komitato de Jugoslava Komunista Partio en la malfruaj 1980-aj jaroj.

Kategorio:Serbaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 19-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 8-an de septembro
Oene Hoekstra

**Oene HOEKSTRA** /**U**ne **Hu**kstra/ (1923-1999), estas nederlanda esperantisto kaj Honora Membro de UEA ekde 1988, forpasis la 12-an de marto de 1999 en Schoorl (Nederlando).

Hoekstra ekkonis Esperanton jam kiel 12-jarulo. Du jarojn poste li ricevis ateston de Cseh-kurso, danke al kiu li persvadis sian lernejon starigi E-kurson.

Kiel estro de loka klubo, estrarano kaj prezidanto de Nederlanda Grupo de Geinstruistoj pri Esperanto (NGGE), estrarano de Nederlanda E-Asocio, administranto de korespondaj kursoj kaj multfoja kursgvidanto, li elstare kaj praktike kontribuis al la nederlanda E-movado. Liaj kursoj ĉe la Universitato de Nimego provizis E-organizaĵojn per dekoj da aliĝintoj kaj per postaj aktivuloj.

En julio de 1973, li, kun siaj edzino kaj filo, vizitis Kolombion. Li helpis informi la publikon pri Esperanto-movado, kaj pri la lingvaj problemoj en la Eŭropa Komunumo, per prelego en la Universitato Pontifika Bolivarana de la urbo Medellín. Pri la okazintaĵo aperis  raporto en la plej legata loka ĵurnalo.

En 1977 li kunordigis Lernejan Semajnon en Belgio por 166 diversnaciaj infanoj. En 1982 li eklaboris kun prof. Van Els kaj d-ro Knibbeler pri nova metodo de efika fremdlingvo-lernado (*La esplor-kreiva vojo*, 1996), kiun li prezentis diverslande. En 1987, centjariĝo de Esperanto, li iniciatis kaj lanĉis kampanjon "Esperanto-100", kaj en 1988 li organizis Turisman E-Kongreson en Alkmaar.

En siaj lastaj jaroj li estis ekstera kunlaboranto de la Eldona Fako de UEA: i.a. li kompostis la kompletan *Pajleroj kaj stoploj* de William Auld.

Hoekstra estis longtempe delegito kaj memhro de Societo Zamenhof, regula mecenato de TEJO kaj de diversaj fondaĵoj de UEA. Ankaŭ ILEI kaj NGGE omaĝis al Hoekstra per honora membreco.

Kategorio:Honoraj membroj de UEA
Kategorio:Nederlandaj esperantistoj
Baleto

**Baleto**, kelkfoje ankaŭ **baledo**, (de la itala vorto *balletto*, la diminutivo de *ballo* = "danco") estas teatra danco kun muziko kaj mimiko, sen paroloj. Tiu, kiu gvidas la provadon kaj plenumadon de baleto, nomiĝas *baletomastro* aŭ *koreografo*.

La primabalerino estas tiu baletistino, kiu okupas la unuan pozicion en la baleta teatro kiel la ĉefa solisto de la trupo, prezentante la ĉefajn partojn en prezentadoj. Oficiale la titolo estas aljuĝita al la plej rimarkinda soldancistino, kiu estis escepte talenta, laŭlitere absoluta unua baletistino. La titolo tre malofte estas utiligita hodiaŭ kaj lastatempaj uzoj tipe estis simbolaj, aŭ en rekono de prestiĝa internacia kariero.

## Lingva noto 
Plena Vortaro (PV) de 1930/1934 registras la formon "baledo", por eviti miskomprenon pri "malgranda balo" ("bal-et-o"). Tiuforme ĝi eniris multajn etnolingvajn Esperanto-vortarojn, kiuj baziĝas sur PV. Tamen jam la 6-a Oficiala Aldono (6OA de 1935) al la Universala Vortaro oficialigis la formon "balet-o", uzita jam de L. L. Zamenhof. Plena Ilustrita Vortaro de 1970, 2002 kaj 2005 kaj la etnolingvaj vortaroj, kiuj sekvas ĝin, pro tio registras la formon *baleto*, kiu estas la hodiaŭ plej uzata.

## Galerio 

Dosiero:Snowdance.jpg|"La Valso de la Neĝeroj" en la baleto *La Nuksrompilo* de Pjotr Ĉajkovskij
Dosiero:Ballet 1582.png|Gravuraĵo de Baleta prezento por la franca reĝo Henriko la 3-a kaj lia kortumo, en la muzeo Luvro (Parizo, kreinto Mamert Patisson, 1582)
Dosiero:Jeziorolabedzie.JPG|Baleto Cignolago de Pjotr Ĉajkovskij
Dosiero:Macke Russisches Ballett 1.jpg|"Ruslingva baleto", pentraĵo de *August Macke*

## vidu ankaŭ 
* Terminaro de baleto
* Klasika baleto
* Ĵazbaleto
* Dancistoj
* Baletaj ŝuoj
* Baleta tekniko
* Baleta manrelo
* Historio de baleto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.rwbschool.com  
* http://www.grandsballets.qc.ca/en  
* http://www.ballettschule-berlin.de 
* http://www.nationalballetschool.org 


Kategorio:Danco
Malmedy

**Malmedy** (france: [MALmedi] aŭ valone: Måmdey) estas municipo en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "urbo". Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

## Historio 
Ekde 1977 la municipoj Bellevaux, Ligneuville kaj Bevercé apartenas al Malmedy, la ĉefa municipo.

Ĝis la Traktato de Versajlo en 1919 la urbo apartenis al la Germana Regno, kiel la cetero de la tiamaj distriktoj Eupen kaj Malmedy. Antaŭe ĝi estis parto de la duklando Limburgo, kaj post la Viena kongreso en 1815 apartenis al Prusio.

La Malmedia masakro estis militkrimo de membroj de la *Kampfgruppe Peiper*, parto de la 1-a SS tanka divizio de la Waffen-SS, la milita fako de la organizaĵo *Schutzstaffel* ("Protekta Skadro") aŭ mallonge *SS*, grupo de la naziisma partio NSDAP de Adolf Hitler, batalunuo estrita de Joachim Peiper, en la ŝosekrucejo de Baugnez proksime al Malmedy, la 17-an de decembro 1944, dum la batalo de Ardenoj. Laŭ nombraj rakontoj de atestintoj, 84 usonaj militprizonuloj estis masakritaj de siaj naziaj kaptintoj: la prizonuloj estis kunigitaj en kampo kaj pafitaj per mitraletoj.

## Partneraj urboj
Marchin

eta|maldekstra|La rivero Hoyou (france Hoyoux) en Marchin.

**Marchin** (france: [marŜEJN], valone: Mårcin) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipo Vyle-et-Tharoul apartenas al Marchin, la ĉefa municipo.
Nandrin

eta|maldekstra|La preĝejo de Saint-Séverin-en-Condroz

**Nandrin** (france: [nanDREJN]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Saint-Séverin, Villers-le-Temple kaj Yernée-Fraineux apartenas al Nandrin, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo 
* Nandrin rokfestivalo
Plagiato

eta|326x326px|Plagiato: itala imito de verko de la arkitekto Marcel Breuer|alternative=
**Plagiato** estas nelojala faro (ne mencio de referenco al la fonto) de tiu, kiu prezentas ideojn, tekstojn, strukturojn, parton de verko, aŭ imitaĵon de verko, kies aŭtoro li ne estas, kun la intenco aperigi ĉi tiujn kiel proprajn kreaĵojn. Ĝi entenas ankaŭ la tutan aŭ abundan uzon de alies teksto (eĉ post ŝanĝo de kelkaj vortoj aŭ frazoj), jes aŭ ne laŭvorte, jes aŭ ne en traduko kun ĝusta referenco al la fonto.

Tiele ankaŭ eblas rompi kopirajtojn. Tiaj falsaĵoj povas havi civiljurajn konsekvencojn aldone al civilpunaj konsekvencoj [5]. Estas griza zono inter la kontraŭleĝa transpreno de alies ideoj kaj la laŭleĝa transpreno de liberaj aŭ liberigitaj ideoj, kie plagiato estas laŭleĝa sed ne legitima. Plagiato egalas ankaŭ al la ne klara indiko en la teksto, ekzemple per citiloj aŭ specifa fasonado, ke laŭvortaj aŭ preskaŭ laŭvortaj citaĵoj estis kopiitaj en la verko, eĉ kun ĝusta referenco al fa fonto.
eta|Ofte plagiata fotila modelo estas Leica.
La Konvencio de Berno (1986) estis la unua internacia kongreso por establi reciprokan agnoskon de kopirajto inter la aliĝantaj nacioj.

## Laŭleĝa signifo 
La esprimo "plagiato" estas difinita malsame en malsamaj kuntekstoj kaj landoj. Ĝi ne devas esti krimo en la jura senco. Ne ekzistas strikta kaj preciza distingo inter la konceptoj de plagiato, imitado , kopiado, reproduktado (repliko) kaj falsado. Tial la koncepto de plagiato ankaŭ rilate al falsado, kiu povas esti kopirajto-malobservo se ĝi estas produktita kiel propra verko kaj se ĝi estas vendata kaj produktata kiel alia verko ĝi povas estas konsiderata kiel fraŭdo .

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Giorgio Jarach - Alberto Pojaghi ''Manuale del diritto d'autore* Mursia editore ISBN 978-88-425-3817-2
*  Aliprandi, *Capire il copyright - Percorso guidato nel diritto d'autore*, Ledizioni/Copyleft-Italia, 2012
*  Stefan Weber: *Das Google-Copy-Paste-Syndrom. Wie Netzplagiate Ausbildung und Wissen gefährden*. Verlag Heinz Heise, Hannover 2006, ISBN 3-936931-37-2
*  kaj  Jude Carroll kaj Carl-Mikael Zetterling (2009) (en la sveda kaj angla). *Helpu studentojn eviti plagiaton - Gvidante studentojn for de plagiato* (PDF). Stokholmo: KTH, 1-85. ISBN 978-91-7415-403-0

## Vidu ankaŭ 
* Vikipedio:Citi fontojn
* Fantoma verkisto
* Aŭtorrajto
* Justa uzo
* Patento
* Parodio
* Krea Komunaĵo

## Eksteraj ligiloj 
*  T.W. Frick kaj aliaj, *How to recognise plagiarism*, retejo de la universitato de Indiana, Usono, pri plagiato kaj kiel konvene uzi fontojn. La paĝaro ankaŭ ofertas ekzercon por malkovri ĉu io estas jes aŭ ne plagianto.
*  *Avoiding Plagiarism: Writing With Integrity* (YouTube)
*  *What is plagiarism and how to avoid it* (YouTube)
*  *Avoiding plagiarism* (Universitato Purdue)
*  *Questions About Copyright,'' Electronic Frontier Foundation


Kategorio:Aŭtora rajto
Kategorio:Juro pri intelekta proprieto
Oreye

**Oreye** (france: [Orej] aŭ ) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Bergilers, Grandville, Lens-sur-Geer kaj Otrange apartenas al Oreye, la ĉefa municipo. Oreye havas fabrikon, kiu produktas sukeron el sukerbetoj.
Ouffet

300px|eta|maldekstra|La kastelo de Ouffet

**Ouffet** (france: [ufE]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Ellemelle kaj Warzée apartenas al Ouffet, la ĉefa municipo.
Neupré

**Neupré** (france: [neŭPRE], valone: Noûpré) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Ehein, Rotheux-Rimière, Neuville-en-Condroz kaj Plainevaux apartenas al Neupré, la ĉefa municipo.

Ĝia nomo estas kunmetigo de partoj de la nomoj de la komponantaj municipoj: **NEU**ville-en-Condroz, **P**lainevaux, **R**otheux-Rimière kaj **E**hein.
Pepinster

eta|maldekstra|La municipa domo de Pepinster, kun antaŭ ĝi la belga kaj la valona flagoj.

**Pepinster** (france: [pepinSTEJR]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Cornesse, Wegnez kaj Soiron apartenas al Pepinster, la ĉefa municipo.
Plombières

eta|maldekstra|Preĝejo de la ĉieliro de Maria en Plombières

**Plombières** (*france *[plomBJEJR'],  aŭ '''') estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Nord-oriente estas la landlimoj kun Nederlando kaj Germanio, la trilanda punkto situas tie. Apuda komunumo estas Kelmis kies parto iam estis Neŭtra Moresneto.

Ekde 1977 la municipoj Montzen, Moresnet, Gemmenich, Sippenaeken kaj Hombourg apartenas al Plombières, la ĉefa municipo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la municipo
Saint-Georges-sur-Meuse

'''''' (france: [seĵorŝ-syr-MEŬS'], ) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.
Sankt-Vith

eta|maldekstra|La germanlingva parto de Lieĝo (ruĝa)

'''''' (germane: [sankt-VIT] aŭ ) estas municipo en germanlingva Belgio, kiu jam de pluraj jarcentoj ricevis la urbajn rajtojn. Komence de  ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la transnacia Eŭregiono Mozo-Rejno.

Ekde 1977 la municipoj Recht, Schönberg, Lommersweiler kaj Crombach apartenas al Sankt-Vith, la ĉefa municipo.

Ĝis la Traktato de Versajlo en 1919 la urbo apartenis al la Germana Regno, kiel la cetero de la tiamaj distriktoj Eupen kaj Malmedy. Antaŭe ĝi estis parto de la duklando Limburgo, kaj post la Viena kongreso en 1815 de Prusio.

Kategorio:Urboj de la provinco Lieĝo
Kategorio:Urboj de Belgio
Seraing

'''''' (france: [s'REJNG] aŭ ) estas municipo en Belgio, kiu en la jaro 1999 ricevis la honortitolon "urbo". Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Boncelles, Jemeppe kaj Ougrée apartenas al Seraing, la ĉefa municipo.

Kategorio:Urboj de la provinco Lieĝo
Kategorio:Urboj de Belgio
Sprimont

eta|maldekstra|La lernejo por knaboj en Sprimont

'''''' (france: [spriMON]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Dolembreux, Gomzé-Andoumont, Rouvreux kaj Louveigné apartenas al Sprimont, la ĉefa municipo.
Stoumont

''''* (*france:''[stuMON]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Chevron, La Gleize, Lorcé, Targnon, Cheneux, Monceau, Rahier, Moulin du Ruy apartenas al Stoumont, la ĉefa municipo.

Stoumont havas surfacon de  el kiuj  estas arbaroj. La pejzaĝo de Stoumont, kiu situas inter  da alteco en la valo de la rivero Amblève kaj pli ol  ĉe la bordoj de Vecquée, estas kiel ĉie en la Ardenoj apud Stavelot verda pro herbejoj kaj bruna pro arbaroj. Unu el la plej vidindaj konstruaĵoj estas la kastelo de Froidcourt, kun tre mezepoka aspekto, kvankam ĝi estis konstruita inter 1912 kaj 1919.
Soumagne

'''''' (france: [suMANJ]) estas municipo en Belgio. Komence de  ĝi havis  loĝantojn.

Ekde 1977 la municipoj Ayeneux, Micheroux, Tignée, Evegnée, Cerexhe-Heuseux kaj Melen apartenas al Soumagne, la ĉefa municipo.
Lichtenstein

**Lichtenstein** havas diversajn signifojn:

***Lichtenstein (Württemberg)** estas komunumo en distrikto Reutlingen en Baden-Virtembergo en Germanio.
***Lichtenstein (Saksio)** estas komunumo en distrikto Chemnitzer Land en Saksio en Germanio.
***Liĥtenŝtejno**
Julius J. Manson

Usona esperantisto

**Julius J. MANSON** (1907-1998), Honora Membro de UEA ekde 1995, mortis la 8-an de novembro en Novjorko.

Emerita profesoro, li esperantistiĝis en la aĝo de 70 jaroj, sub la gvido de Mark Starr, kun sia edzino Elizabeth (1910-93). Helpinte la klopodojn de Humphrey Tonkin starigi Novjorkan Oficejon de UEA en 1979, la geedzoj Manson transprenis la torĉon de Starr kiel reprezentantoj de UEA ĉe Unuiĝintaj Nacioj. Ĉi tiun taskon Manson skrupule plenumis ankaŭ post la morto de sia edzino.

Manson, Julius
Manson, Julius
Manson, Julius
Kategorio:Naskiĝintoj en 1907
Kategorio:Mortintoj en 1998
Pacifico Yokohama

300px|dekstra|Pacifico Yokohama
**Pacifico Yokohama** ( [pasifiko jokohama]) estas granda konferencejo en 1-chome, Jokohama Minato Mirai 21 en Niŝi-kvartalo en Jokohamo en la Gubernio Kanagaŭa en Japanio.

Ĝia formala nomo estas La **Internacia Paca Konferencejo de Jokohamo**(: jokohama kokusai kaigiĵō). La nomo *Pacifiko* estas mallongigo el anglaj *Pacific* kaj *Convention*.

Unue, 29-a de julio 1991, konstruoj de la Konferenco-centro kaj la Hotelo *InterContinental Tha Grand Yokohama* finiĝis. Sekve 12-a de oktobro, la eksponejo perfektiĝis.
25-a de aprilo 1994, Nacia Granda Halo perfektiĝis.

En 2001, eksponejo pligrandiĝis por Mond-Pokalo de Futbalo 2002.

Nuntempe, oni uzas ĝin por internaciaj konferencoj, koncertoj kaj eksponoj.

## Pasintaj Eventoj 
* 2007
** 92-a UK 2007 (2007)
** 67-a Monda Sciencfikcia Kongreso
* 2010
** Azia-Pacifika Ekonomia Kunlaborado] (APEC Japan 2010)
* 2012
** TYPE-MOON Fes.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Pacifico Yokohama (japane kaj angle)

Kategorio:Jokohamo
Ternukso

La **ternukso** (*Arachys hypogea*), nomata ankaŭ simple arakido aŭ **araĥido**, estas vaste kultivata en tropikaj kaj subtropikaj landoj, malalta unujara herbo kun 3-folieraj folioj kaj kun flavaj aŭ flavruĝaj floroj unu-ĝis-kvar-ope akselaj; post fekundiĝo de la floro, la pedunklo de la guŝo longiĝas kaj kurbiĝas malsupren enterigante la junan guŝon, kiu subtere kreskos.

La arakido estas neotropisa, brazil-argentin-devena planto, kiu atingis Eŭropon en la 19-a jarcento.

La planto estas unujara, moltiga, 30-60 cm alta, varmoŝatanta. Ĝin karakterizas:
* pinataj folioj (pare kunmetitaj sur komuna akso)
* etaj, solaj, flavaj, memfekundigaj floroj kun longa pedunklo, kiu post la polenado subenkliniĝas tiel ke la floro penetras la teron kaj tie (6–10 cm profunde) evoluas la frukto
* la frukto estas fermita, malglata, iom blova, plurgrajna guŝo

La grajnoj estas tre oleoriĉaj kaj enhavas
* 42–59 % da oleo, el kio oni produktas la specialaĵon de arakida oleo
* 20–34 % da proteino
* vitaminojn B1, B2
Pliaj avantaĝoj estas:
* ankaŭ ĝia fojno estas valora (kiel ĉe trifolio)
* rekremento de la oleoproduktado estas proteinriĉa (ankaŭ arakida oleo)

La grajnoj de arakido estas uzataj kiel rostitaj, kelkfoje salitaj frandaĵoj. La nutraĵindustrio ankaŭ uzas ilin muelitaj, aŭ plengrajnaj en ĉokoladoj kaj aliaj frandaĵoj.

En Nederlando kaj Usono tre ŝatata (kaj dikiga) estas la arakida butero.

La plej konata kultivisto de la arakido estis Jimmy Carter.

Arakidoj entenas signifan kvanton da resveratrolo.

Peanut oil bottle.jpg|
PeanutButter.jpg
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|

## Fontoj 
Kategorio:Faboideoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Legomoj
De Tijd

**De Tijd** estas nederlandlingva flandra gazeto. Ĝin eldonas Uitgeversbedrijf Tijd. De Tijd estas parto de De Persgroep. La anoncan servon prizorgas Trustmedia.

Ekde novembro 2004 ĝi estas la postsekvanto de la **De Financieel-Economische Tijd**. Antaŭe la ĵurnalo sin direktis per specialista ekonomia, financa kaj priborsa informoj precipe al legantoj el la profesia mondo. De Tijd celas publikon pli larĝan altedukitan, kun pli larĝa informado pri la en- kaj ekster-landa politiko kaj kulturo. La gazeto sin prezentas per la slogano **De Tijd / de essentie** ('la Tempo - la esenco').

## Kompleta afera gazeto 
De TIJD proponas aron da novaĵoj. Por povi gardi la superrigardon, ĝi tial aperas en tri apartaj faskoj:
* unua fasko pri politika kaj ekonomiaj novaĵoj, el eksterlando kaj Belgio
* dua fasko 'Pigment', kiu provas vin interesigi pri personaj temoj kiel gastronomio, vojaĝoj ktp.
* tria fasko kun informoj pri la merkato kaj la konjunkturo

Lunde la gazeto ĝenerale konsistas nur el la unuaj du partoj, ĉar dimanĉe ne estas borsa tago.

## Nombro de legantoj kaj eldonkvanto 
Laŭ enketo de la sendependa kontrolorgano CIM en Belgio inter junio 2004 kaj majo 2005, De Tijd havas ĉiutage 125 900 legantojn. Tio estas 10,4 % pli ol dum la pasinta enketo. Ekzistas tamen tendenco al malpli alta eldonkvanto dum la pasintaj jaroj:

* 1999 :63 799
* 2000 :67 209
* 2001 :66 835
* 2002 :59 144
* 2003 :50 109
* 2004: 48 369

Kategorio:Belgaj gazetoj
Kategorio:Nederlandlingvaj gazetoj
Kategorio:Ekonomiaj gazetoj
Ingemund Bengtsson

**Ingemund BENGTSSON** (naskiĝis 1919 - mortis la 12-an de aprilo 2000) estis sveda socialdemokratia politikisto kaj sveda esperantisto, membro de la Honora Patrona Komitato de UEA.

Li estis membro de la sveda parlamento dum multaj jaroj kaj servis kiel ministro de agrikulturo kaj labormerkato. Li finis sian parlamentan karieron kiel ties parolanto (parlamenta prezidadoficiro) 1979–1988.

En 1972 li gvidis la signifoplenan internacian konferencon pri medio en Stokholmo, el kiu sekvis la startigo de Media Programo de UN. Ĝuste Bengtsson fariĝis la unua prezidanto de ĝia gvid-konsilio.

Bengtsson ofte surprizis la svedan ĵurnalistaron per montroj de sia lingva lerteco, kaj tial oni ofte menciis liajn lingvajn kapablojn.

## Esperanto 
En 1979 la sveda LKK por la UK 1980 en Stokholmo bezonis Altan Protektanton. Oni sciis ke Bengtsson studis Esperanton en studrondo kiam li estis 18-jara. Montriĝis ke li pli ol volonte akceptas tian honoron: li eĉ denove ekstudis Esperanton. Du tagojn antaŭ la UK li partoprenis en gazetara konferenco, al kiu venis pli ol 40 ĵurnalistoj. Antaŭ la inaŭguro li ĉeestis la akcepton por diplomatoj, kaj komence de la inaŭguro li bonvenigis la kongresanojn al Svedio per Esperantlingva prelego.

Unu jaron poste li aranĝis studviziton en la parlamentejo por la esperantistoj de la Stokholma regiono. En 1984 li invitis la estraron de Sveda Esperanto-Federacio al Bonniers Villa, kiun la registaro uzas por eminentaj gastoj. Jen tuta vespero kun supeo kaj interesaj diskutoj en vere familia etoso kun Ingemund Bengtsson.

En 1985 Bengtsson ĉeestis la inaŭguron de la SEF-kongreso en Helsingborg. – nun konata pro sia kvinjara deĵoro kiel Ĝenerala Sekretario de Konsilio de Eŭropo.

## Fontoj 
* *Revuo Esperanto*, majo 2000

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Svedaj socialdemokratoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Pesticido

[eta|300px|Disvastigo de pesticidoj en [Kalifornio per aviadilo, kio estas malpermesata en EU.]]
**Pesticidoj** (*ankaŭ biocidoj*), **kontraŭdamaĝantaj protektaĵoj** estas substancoj, kiuj devas mortigi la plantodamaĝantojn. Alia nocio estas la "plantprotektenzo", kiu pli bone priskribas la celon de tiuj kemiaĵoj. Sen la plantoprotektenzoj, la nutrada produktado estus malpli efika.

Oni povas rigardi damaĝantoj ekz.: insektoj, trudherbo, birdoj, ronĝuloj, fiŝoj, fungoj, bakterioj.

Ĉar la kemiaĵoj efikas ne specio-specife, tiel ofte malpliiĝas la specioriĉeco de la kultivita agro. La uzo de la kemiaĵoj signifas ankaŭ riskon por homa naturo kaj eĉ por la homo. La neuzo de la kemiaĵoj signifas ekonomian riskon, ĉar la malpliiĝonta rikolto kaŭzos financajn malfacilaĵojn. La riskojn de uzo kaj neuzo volas trakti la ekokultivado.

Katzegorioj de pesticidoj:
* akaricidoj kontraŭ akaroj
* algicidoj kontraŭ algoj
* baktericidoj kontraŭ bakterioj
* fungicidoj kontraŭ fungoj, fungaj damaĝantoj
* herbicidoj kontraŭ trudherboj
* insekticidoj kontraŭ insektoj
* moluskicidoj kontraŭ helikoj
* nematodicidoj kontraŭ nematodoj
* ronĝulicidoj kontraŭ ronĝuloj
* virusicidoj kontraŭ virusoj
* kreskigaĵoj kiel senfoliigaĵo kaj kreskoregulilo

## Vidu ankaŭ 
* Hinda azadiraĥto
Dan Brown

**Dan BROWN**  naskiĝis la  en Nov-Hampŝiro (Usono) kiel filo de profesoro pri matematiko kaj profesia muzikistino. Li kreskis ĉirkaŭate de paradoksoj inter scienco, religio kaj arto, kiel tre bone konstateblas en liaj libroj. Li diplomitiĝis en *Amherst College* (Masaĉuseco, Usono) kiel instruisto de la angla lingvo kaj studis arthistorion en la universitato de Sevilo (Hispanio).

Li ĉesigis la laboron kiel instruisto de la angla por dediĉi sian tempon plene al verkado. Lia unua verko, *Digital Fortress* (Cifereca Fortikaĵo) (1998), kiu unue aperis kiel elektronika libro, kaŭzis nacian furoron. Poste sekvis *Angels and Demons* (Anĝeloj kaj demonoj) (2000) kaj *Deception Point* (Trompejo) (2001). Plej fama li iĝis per *The Da Vinci Code* (La da-Vinĉi-kodo) (2003).

## Listo de verkoj 
* *Digital Fortress* (1998)
* *Angels and Demons* (2000)
* *Deception Point* (2001)
* *The Da Vinci Code* (2003)

## Eksteraj ligiloj 
* Lia oficiala retejo, anglalingva

Kategorio:Verkistoj de krimromanoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Muktuko

eta|200px|Tradicia Muktuk-Festmanĝado
**Muktuko** estas la por manĝado antaŭpreparita haŭto de beluĥoj, kiu estas tre ŝatata ĉe inuitoj same kiel la graso kaj la karno de cetacoj. Muktuko havas mem ĝis ĉ. 12 centimetrojn dikan haŭton kaj la sub tiu troviĝanta, rozkolora grastavolo. Muktuko estas deprenita el la cetacoj en blokoj kaj poste pendigita dum du tagoj en seka ejo. Poste oni kuiras, malvarmigas kaj en oleo rezervas la haŭton. Por rezervado en oleo, la muktuko devas rezerviĝi en malvarma oleo, tiel ĝi estas deponebla unu jaron. Multaj inuitoj manĝas muktukon pli volonte krude, kies gusto similas al tiu de la freŝa kokosnukso.

La problemo de la konsumado de similaj cet-produktaĵoj estas la alta hidrargo-akumuliĝo en la karno kaj graso, kion kaŭzas la kreskanta mediopoluado. La hidrarga koncentriteco situis laŭ mezuroj en 1970 super 0,5 ppm (partoj po miliono).

lardo

Kategorio:Viando
Tuleo

eta
La antikva **Thule** (esperantigita kiel **Tuleo**) estas fatoma/mita insulo priskribita de antikva greka malkovristo Pytheas el Massilia en la 4-a jc. a.K. eta|Tuleo (*Thule*)Ĉ. -325 li vojaĝis de Sud-Hispanio al Britio. Laŭ liaj sciigoj, Thule situas tre norde, je 6-taga vojaĝo norde de Britio. Tiel, la nomo Thule estas uzata de la antikvo laŭvorte por la plej norda rando de la mondo (lat. *ultima Thule*). De la verko de Pytheas "Tra la Mondmaro" restas nur etaj fragmentoj. Li aludis verŝajne Norvegion, Islandon, Feroajon aŭ Ŝetlandajn Insulojn.

## Aliaj uzoj 
"**Ultima Thulé**" estas titolo de verko de la franca etnologo, fakulo pri inuitoj, geografo, verkisto Jean Malaurie, kiu aperis en pluraj eldonoj kaj estis tradukita en la anglan, germanan, danan. 2a eld., Parizo : Le Chêne. 2000, Pocket, 2001. France Loisirs, oktobro 2002).

La nazia Tuleo-Societo estis nomita laŭ tiu mistika loko. Por la anoj ĝi signifis devenlokon de la arja raso.

La nomo Thule estis ankaŭ konata kun rilato al kanto de reĝo en Thule, la *Gretchen* en Faŭsto de Johann Wolfgang von Goethe.

Aerbazo Thule estas usona aviadila millitara bazo en Groenlando.

Ekzistas ankaŭ konata sveda muzikgrupo Ultima Thule.

## Vidu ankaŭ 
* 279 Tuleo

Kategorio:Mitaj insuloj
Kategorio:Fantomaj insuloj
Kategorio:Skandinavio
Kategorio:Mitologio
Georges Pompidou

eta|
**Georges Jean Raymond POMPIDOU**, kutime nomata **Georges Pompidou** (naskiĝis la 5-an de julio 1911 en Montboudif (departemento Cantal), mortis la 2-an de aprilo 1974 en Parizo) estis franca ŝtatulo.

Filo de du geinstruistoj, li vizitis la prestiĝan *École Normale Supérieure* en la prestiĝa Gimnazio Louis-le-Grand, kie li konatiĝis kun Léopold Sédar Senghor kaj Aimé Césaire. Akceptita en la *École Normale Supérieure* (1931), li fariĝis agregaciulo pri beletro (1934) kaj komencis instrui, unue en Marsejlo, poste en Parizo en la fama Liceo Henri-IV. Li publikigis iun Antologion de la franca Poezio, kiu estis reeldonita kaj plu legatas pro ties kvalito kaj la interveno de lia persona emocio. Lia beletrema menso ankaŭ manifestiĝis, kiam fine de demandoseanco gazetisto petis komenton pri priama kaj primora tragedio antaŭ nelonge okazinta en Francio, li respondis, ke li ne diros tion, kion li pensas pri tio, sed li nur eldiris versojn de Paul Éluard kiel komenton.

En 1935 li edziĝis kun Claude Cahour, kun kiu li adoptis filon, Alain Pompidou naskita en 1942.

Post la Liberiĝo li fariĝis *«Maître des Requêtes»* en la ''«Conseil d'État»'', supera tribunalo de la franca administracio, poste direktoro de la Turismo (1946-1949). Inter 1954 kaj 1958, li laboris en la Banko Rothschild. Kiam Charles de Gaulle reprenis la povon en 1958, li fariĝis lia kabinetestro kaj en 1962 ĉefministro.

Dum la ribelo de Majo 1968 li komprenis, ke la ribelantoj perdis la apogon de la publiko per siaj troigoj kaj proponis novan voĉdonadon por elekti novan asembleon. De Gaulle, kiu preferus referendumon, konsentis sed ne sen grumblado. Fakte la voĉdonado estis triumfo por de Gaulle, sed ĉi tiu ne pardonis al sia ĉefministro, ke li pravis kontraŭ li kaj lin anstataŭigis kiel ĉefministron per Maurice Couve de Murville.

Tamen post la malsukceso de la referendumo de 1969 kaj la demisio de de Gaulle, Pompidou estis elektita Prezidento de la Respubliko la 15-an de Junio. Bedaŭrinde li jam estis malsana kaj la troa laborado postulata de lia posteno malhelpis efikan kuracadon. Li mortis la 2-an de Aprilo 1974, kaŝinte ĝis la fino sian sanstaton. Pri tio François Mitterrand indignis laŭtvoĉe... kaj li mem dum pli ol dek jaroj ne nur kaŝos sian kanceron sed ne hezitos trompi la popolon per la publikigo de mensogaj kuracistaj deklaroj.

## Vidu ankaŭ 
* Centro Georges Pompidou
* Hôpital Européen Georges-Pompidou
* Pont du Garigliano - Hôpital européen Georges-Pompidou (stacidomo)
* Georges Pompidou (Tramtransporto en Parizo)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.georges-pompidou.org 

Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Prezidantoj de Francio
Kategorio:Grandaj krucoj de la Honora Legio
Kategorio:Grandaj krucoj de la franca nacia Ordeno de Merito
De Standaard

**De Standaard** estas nederlandlingva flandra gazeto. Kune kun De Morgen kaj De Tijd la ĵurnalo apartenas al la tri tiel nomataj 'kvalitaj gazetoj' de Flandrio.

'De Standaard' unue aperis en la jaro 1918 kaj ekde la komenco sekvis flandran direkton. Ideologie la gazeto dum longa periodo estis la parolkomisiito de katolika Flandrio. Politike ĝi en la pasinteco subtenis la Kristo-Demokrata partio. En la 90-aj jaroj De Standaard forigis la devizon AVV-VVK ("Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus" - 'ĉio por Flandrio, ĉio por Kristo') de sia frontpaĝo. La gazeto ekde tiam estas malferma por ĉiaj diversaj vidpunktoj. Ĝi aperas ekde mallonge je formato tabloida kaj havas diversajn ĉiusemajnajn aldonaĵojn.

De Standaard ankaŭ havas pli popularan frateton: Het Nieuwsblad, kiu pli atentas regionajn novaĵojn kaj sporton.

## Nombro de legantoj 
Laŭ enketo de la sendependa kontrolorgano CIM en Belgio inter junio 2004 kaj majo 2005, De Standaard havas ĉiutage 317.600 legantojn. Tio estas 6,6% pli ol dum la pasinta enketo.

Kategorio:Belgaj gazetoj
Kategorio:Nederlandlingvaj gazetoj
Berlina Arbara Renkontiĝo

eta|La ejo de BARo en 2023
La **Berlina Arbara Renkontiĝo** (BARo) estas ĉiujara Esperanto-Renkontiĝo. Ĝi okazas ĉirkaŭ la festotago ĉieliro en la germana urbo Hameln.

La "Berlina" en la nomo venas el la tempo, kiam la domo apartenis al la okcident-Berlina distrikto Kreuzberg kun la celo ebligi al infanoj el la duon-urbo ekskursi al vera arbaro. Pro la agado en Villa Kreuzberg oni eksciis pri la ebleco, utiligi la ejon. Komence la renkontiĝo okazis dufoje jare, en printempo kaj aŭtuno. Renkontiĝas aro da ĉefe junaj esperantistoj. Kiam ne plu estis ebla renkontiĝi en la Villa Kreuzberg, la renkontiĝo translokiĝis al Bad Münder en Malsupra Saksio kaj poste al Hameln.

Dum la jaroj estiĝis ke multaj longjaraj partoprenantoj ekhavis infanojn kaj daŭre venas kaj kunportas ilin al la renkontiĝo. Oni dum la tago ludas, babilas kaj ĝuas la arbaron. Vespere oni plejparte diboĉas kaj ludas. BARo ne havas fiksitan programon.

Oni tranoktas en lignaj dometoj. La partoprenantoj mem transprenas taskojn kiel kuirado aŭ purigado.

## Ekstera ligilo
* Ligo al la TTT-paĝo de la BARO

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio
Kategorio:Malsupra Saksio
Euclides Carneiro da Silva

**Euclides  CARNEIRO da SILVA** (naskiĝis la 16-an de februaro 1919 en Glória do Goitá, Pernambuko, Brazilo) estis verkisto, poeto, filologo, folkloristo, universitata profesoro, forpasis la 24-an de majo 1998 en Mogi das Cruzes (San-Paŭlio, Brazilo). Lerninte Esperanton en 1947 de la brazila pioniro Ismael Gomes Braga, li servis multjare kiel UEA-delegito loka kaj pri lingvistiko. En la 1980-aj jaroj li kunfondis Brazilan Esperantistan Katolikan Organizon kaj kelkajn jarojn redaktis ties revueton Brazila Katoliko. En brazilaj Esperanto-kongresoj li ofte prelegis kaj helpis pri ekzamenoj.

Li havas vastan verkaron. Portugallingve, li publikigis "Dicionário da Gíria Brasileira" (*Vortaro de Brazila Ĵargono*) en 1973, "Maria, Mãe de Jesus" (*Mario, Patrino de Jesuo*), krom artikolojn kaj poemojn.

Li ankaŭ tradukis al la portugala el la angla kelkajn verkojn, ĉefe pri religio, historio kaj antropologio.

Kategorio:Brazilaj esperantistoj
Kategorio:Brazilaj filologoj
Kategorio:Brazilaj poetoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Ljudmila Arnaudova

**Ljudmila ARNAUDOVA** (1939-2000), iama delegitino pri matematiko, kunaŭtoro de **Amuza matematiko por gelernantoj** (1984,1992), aktiva en Internacia Asocio de Esperantistaj Matematikistoj, forpasis la 4-an de junio en Pazarĝik (Bulgario).

Kategorio:Bulgaraj matematikistoj
Kategorio:Amuzo
Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj en Bulgario
Georgi Dimov

**Georgi DIMOV** (1906-1999), esperantisto de 15-jara aĝo, forpasis la 7-an de marto en Varno (Bulgario). Ekkoninte en 1934 la Cseh-metodon, de 1940 li instruis la lingvon multloke: en tuta Bulgario, en Islando, Finnlando, Pollando, Afriko kaj laste, 10 jarojn antaŭ la forpaso, al veteranoj-esperantistoj en Varna. Dimov kuntradukis la klasikan bulgaran romanegon Sub la jugo (1959), kunkompilis grandan E-bulgaran vortaron (1963), verkis ĉiugradajn lernolibrojn, vortarojn, gramatikojn kaj metodikajn artikolojn. Li estis delegito pri Ĉseh-metodo kaj turismo.

## Vidu ankaŭ
*Metodiko en la Praktiko
*Listo de bulgaraj esperantistoj

Dimov, Georgi
Zuzanna Ćwiklińska

**Zuzanna ĆWIKLIŃSKA** (naskiĝis en 1911 en Stryj, mortis la  en Krakovo) — pola juristino, laborinspektoro, esperantistino.

En 1934 finis juron en Jagelona Universitato. Apartenis al Asocio de Armita Batalado.

Membrino de Krakova Esperanto-klubo kaj de Pola E-Delegitaro, partoprenantino de UK 1931, kunlaborantino de "Pola Esperantisto", aktivulino de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj, distingita per la Ordeno *Polonia Restituta*.

Ŝi multflanke kaj diversfunkcie aktivis en Krakovo ekde 1931. Ŝi instruis la lingvon kaj konstante kunlaboris kun "Pola Esperantisto". En 1941 ŝi kun siaj gefratoj Stanislawa kaj Władysław estis arestita pro kontraŭnazia kaj por-Esperanta agado, malliberigita en la koncentrejo Ravensbrück; la fratinoj lastmomente saviĝis pro la liberigo de la koncentrejo Ravensbrück, sed Władysław estis mortpafita en Aŭŝvico.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Zdravko Velikov

**Zdravko VELIKOV** (1929-1999), antaŭa vicdelegito en Pleven (Bulgario), mortis la 27-an de novembro. Dum multaj jaroj li aktivis en la loka Esperanto-societo kaj en la estraro de Bulgara Esperanto-Asocio, i.a. prezidante ĝin dum kelkaj monatoj en 1993. En la sama jaro li kunfondis, kiel ties estrarano, la kulturan Fondaĵon "Socio kaj Esperanto".

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Tadeusz Markowski

**Tadeusz MARKOWSKI** (naskiĝis en 1906; mortis la  en Lodzo) estis pola esperantisto.

Li adaptis por Pola Radio plurajn teatraĵojn, reĝisoris ĉiujn Esperantajn disaŭdigojn de la Lodza radio, tradukis polan poezion kaj la dramon *Kataki - malamiko*, prezentitan en tri Universalaj Kongresoj.

Markowski, Tadeusz
Markowski, Tadeusz
Markowski, Tadeusz
Kazimierz Szczurek

**Kazimierz SZCZUREK** (naskiĝis en 1925, mortis la 28-an de januaro 2000 en Cieszyn (Pollando)) estis delegito pri bibliologio kaj bibliotekoj. Publicisto pollingva, de 1960 li verkis ankaŭ en Esperanto. Szczurek aperigis i.a. la poemarojn *Nuancoj* (kun Lina Gabrielli, 1980) kaj *Sopiro al Puraj Fontoj* (1994), skizojn (*Homoj, Verkoj, Ideoj*, 1990) kaj *Vivhistorietojn* (*Rakontoj ĉe Kandela Flamo*, 1997).

Kategorio:Polaj esperantistoj
Władysław Miziołek

**Władysław MIZIOŁEK** (naskiĝis la ; mortis la 12-an de majo 2000 en Varsovio) estis romkatolika helpepiskopo de Varsovio. Li forte subtenis la katolikan Esperanto-movadon, i.a. gvidante la komisionon por la aprobo de la Roma Meslibro en Esperanto. Tiu ĉi aprobo efektiviĝis en 1990.
[200ra|desno|eta|Papo [Johano Paŭlo la 2-a kaj la Esperanta Meslibro kaj E-lekcionario, sur la foto estas la momento de la enmanigo, tio estis finalo de la streboj de episkopo **Władysław Miziołek** el Varsovio. Episkopo Miziołek gvidis la komisionon por la aprobo de la Roma Meslibro en Esperanto. Tiu ĉi aprobo efektiviĝis en 1990]]

## Vidu ankaŭ 
* Halina Chajęcka

## Bibliografio 
* G. Kalwarczyk, S. Budzyński, A. Mazurek, *Ministrare znaczy służyć. Bp Władysław Miziołek (1914–2000)* (*Ministrare* signifas servi. Episkopo Władysław Miziołek (1914-2000)), „Adam”, Varsovio 2001, ISBN 83-7232-240-6, OCLC 69528074.

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Romkatolikaj episkopoj
Poliklorizita bifenilo

300px|eta|dekstre|Kemia strukturo de la poliklorizitaj bifeniloj
**Poliklorizita bifenilo** aŭ **poliklordifenilo** laŭ PIV (PKB aŭ PCB) konstituas familion de kemiaj molekuloj industrie sintezitaj de Homo, similaj de la Poliklorigitaj terfeniloj (PCT aŭ PKT) kaj de dioksinoj, de la grupo de la kemiaj kombinaĵoj karbonhidrato-klorigitaj. 
Kelkfoje, oni uzas ofte la nomon de komerca produkto (*« Pyralènes »* franclingve).

Tiuj molekuloj estas grandskale uzitaj de la jaroj 1930 ĝis la 1980-aj jaroj kiel lubrikaĵo, kaj por la fabrikado de transformatoroj, elektraj kondensatoroj, pro ilia relativa nebruligebleco kaj de ilia ekstra dielektrika eco.
Ili estis uzitaj en motoroj de pumpilo aŭ kiel kromaĵo (alternative) de oleoj aŭ produktoj de luto, en kelkaj adheraĵoj, farboj, memkopiaj paperoj, en hidraŭlikaj ekipaĵoj, kiel moligaĵo en lakoj, densaĵoj kaj plastoj...

PKB-j apartenas al la 12 plej konata organika venenaĵo, kiuj estas malpermesitaj laŭ la Stokholma Konvencio, la 22-an de majo en 2001. 

PKBj estas flavetaj, preskaŭ senodoraj likvaĵoj kaj apartenas al grupo de BAG-kemiaĵoj.

Ili havas bifenilan bazan strukturon (du benzolaj ringoj interligitaj per simpla ligo) ĉe kiu pluraj hidrogenatomoj estas anstataŭitaj per kloratomo. Ekzistas 209 izomeroj sed el tiuj komerca produkto estas nur 20-60.

Poliklorizita bifenilo estas termike kaj kemie stabila, malfacile ekflamebla, elektre ne kondukanta kaj superhidrofoba. La biologia malkonstruo okazas ĉe altklorizita PKB-j inter anaerobaj cirkonstancoj, en kiu la kloratomo uzatas kiel elektron-akceptanto. Malpli klorigitaj PKBj estas aerobe malkonstruataj. Ili apenaŭ malkonstruiĝas biologie. Post amasa veneniĝo kun PKB-kontaminitaj organismoj en 1968 en Japanio, PKBj estis malpermesitaj unuafoje en publikaj sistemoj en 1978 kaj en 1989 ĝenerale. Post fino de transira tempo en 1999, oni devas sciigi pri PKB-efikoj kaj ĝin trakti kiel danĝeran rubon. 

## Efikoj je la sano 
Krom la kronikaj toksikaj efikoj (klorakneo, harelfalo kaj hiperpigmentiziĝo), hormonaj perturboj, PKBj estas suspektitaj pri kanceriga efiko.

Ĝi povas akumuliĝi kaj estas trovebla tra la nutroĉeno eĉ en fiŝoj en Antarkto kaj patrina lakto.

## PCB-gvidlinio 
Limvaloroj por PCB estas: 300 kaj 3000 ng/m³ eja aero).
* super 3000 ng/m³, tuj ĉesigi la tiean funkciadon.
* super 300 ng/m³, traaerumi, likvidi la damaĝan fonton
* sub 300 ng/m³ sendanĝera.

Kategorio:Aromataj kombinaĵoj
Kategorio:Elektro
Kategorio:Hidraŭliko
Kategorio:Klorobenzenoj
Kategorio:Poluado
Kategorio:Venenoj