open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Domo de la nigra korno (Erfurt)

eta|La presejo historia. eta|Busto de Adam Ries kaj memorigtabulo antaŭ la domo.
La **Domo de la nigra korno** (germane: *Haus zum Schwarzen Horn*, Michaelisstraße 48) estas unu el la multnombraj monumentprotektataj domoj en la urbocentro de Erfurto.

## Presejo kun novaj presliteroj 
Ĝi estas malfrurenesanca domo, kie ekde 1499 estis la verŝajne plej grava presejo en la urbo. Wolfgang Schenk presigis libron de Nicolaus Marschalk, kiu je granda parto havis grekan tekston, prestekniko tute nova por germanlingvaj landoj. En 1501 li eldonis la unuan lernolibron de la helena lingvo por germanoj. Sennombraj reformaciaj libroj - furorlibroj en la hodiaŭa senco - estis fabrikitaj surloke, ekz. la unua protestanta kantolibro nomita "Enchiridion".

## Matematiko por tuta Eŭropo 
Pavimŝtono kaj busto memorigis al ni la ĉeeston de Adam Ries, la patrono de aritmetiko. Presiginte siajn lernolibrojn en 1518, 1522 kaj 1525 en Erfurto, li famigis la presejon en tuta Eŭropo. Kontaktoj kun Mainz, kie agadis Johannes Gutenberg, favoris la ekfloron de presado en Erfurto. La bezono de la altlernejo altigis la eldonokvantojn. Dum mallonga tempo laŭtakse triono de ĉiuj germanlingvaj presaĵoj originis el Turingio!

## Literaturo 
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Kristina Kogel: *Erfurt an einem Tag. Ein Stadtrundgang*, eldonejo Lehmstedt, Leipzig 2011, ISBN 3942473070
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Neue Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2009, ISBN 3866804571
* Wolfgang Knape: *Erfurt: Ein Führer durch die thüringische Landeshauptstadt*, 5-a eldono, eldonejo Schmidt-Buch-Verlag, Wernigerode 2007, ISBN 3936185344
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*, eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj de la agentejo *Thueringen.info''.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Presado
Kategorio:Historio de matematiko
Raasiku

eta|maldekstra|eta|Akvoturo ĉe iama fervoja stacidomo de Raasiku.
**Raasiku komunumo** estas estona municipo en regiono Harjumaa. Ĝi havas loĝantaron de  (en 2012). Ĝi ne estas la oficiala administra centro de la municiparo. La flago de Raasiku havas kolorojn verdan kaj blankan kaj montras pinajn branĉojn unuflanke.

Kategorio:Urboj de Estonio
Kategorio:Harjumaa
Udalriko de Aŭgsburgo

maldekstra|eta|Udalriko de Aŭgsburgo
**Udalriko de Aŭgsburgo**, ankaŭ **Ulriĥo de Aŭgsburgo** aŭ **Ulriko de Aŭgsburgo** estas katolika episkopo de Aŭgsburgo de la 10-a jarcento kaj sanktulo. Li naskiĝis en Zuriko kaj pasigis plejparton de sia vivo en Aŭgsburgo, kie li servis kiel episkopo. Pro la naskiĝloko li konsideriĝas svisa sanktulo.

Li decide kontribuis al la venko kontraŭ la paganaj hungaroj en la batalo de Augsburg en 955.

Kategorio:Episkopoj de Aŭgsburgo
Kategorio:Svisaj sanktuloj
Kategorio:Aŭgsburgo
Birds of the Western Palearctic

***The Birds of the Western Palearctic*** (plena titolo ***Handbook of the Birds of Europe, the Middle East, and North Africa: The Birds of the Western Palearctic***; ofte aludita per inicialoj ***BWP*** kaj en Esperanto *La birdoj de la Okcidenta Palearktiso*) estas naŭvolumena Ornitologia manlibro pri la birdoj de la okcidenta parto de la Palearktisa ekozono.

*BWP* estas kompleta priskribo de regiona avifaŭno por Okcidenta Palearktiso. Ĝi konsistas el 9 volumenoj, kies unua estis publikita en 1977 kaj la naŭa en 1996. La formato kaj amplekso de *BWP*' ege influis la disvolviĝon de regionaj avifaŭnoj por aliaj mondopartoj, ekzemple por *The Birds of Africa*.

Duvoluma resuma elsono *Concise Edition* estis produktita en 1998. Kaj la kompleta kaj la resuma eldonoj estis publikitaj de Oxford University Press (OUP).

La limaro uzita por la regiono inkludis (a) Islandon, sed ne Gronlandon, (b) la tutan Makaronezion, (c) Nordafrikon, (d) la nordajn partojn de la Araba Duoninsulo, (e) Irakon kaj Kuvajton, sed ne Iranon, kaj (f) Rusion okcidente de la Uraloj. Kelkaj studoj pridiskutis la taŭgon de tiu limaro, partikulare pro ties suda kaj sudorienta limigoj, inter ili Martins & Hirschfeld (1994). Martins kaj Hirschfeld publikigis detalan artikolon en 1998, disputante la limaron en Irano kaj la Araba Duoninsulo. Ili konkludis, ke la montaraj okcidentaj kaj nordaj areoj de Irano, kaj la Araba Duoninsulo, escepte pri du malgrandaj enklavoj en la sudo, estu inkludita en la Okcidenta Palearktiso. Ullman (2000) malkonsentis el tiaj konkludoj pri la arabaj enklavoj, tamen, aserte ke ĝia malriĉa birdaro, kompare kun la speci-riĉaj areoj de nordorienta Afriko, justigus inkludon de la tuta Arabio en la Okcidenta Palearktiso. Roselaar (2006), analizante la reproduktan distribuadon de 1037 paserinaj birdospecioj en la Palearktisa regiono, kaj nordaj partoj de Afrotropisaj kaj Orientalisaj regionoj, proponis ankaŭ sudan limon iome pli sudan ol tiu uzitan de *BWP*. Li ekskludis plej sudajn partojn de Arabio, kun iome diferenca limo ol tiu uzita de Martins & Hirschfeld.

## Notoj 
Kategorio:Ornitologio
Kategorio:Palearktiso
Preĝejo Sankta Paŭlo (Erfurto)

**Preĝejo Sankta Paŭlo** () estis unu el la multnombraj preĝejoj en la urbocentro de Erfurto, Germanujo (Paulstraße nr. 11). Hodiaŭ de tio nur restis turo.

## Historio 
La preĝejo estis unuafoje menciita en 1216 kiel paroĥa preĝejo. En 1465 oni konstruis la turon, tri jarojn poste rekonstruitis la preĝejo. La navo troviĝis norde de la turo kaj estis renovigita en 1648. Post fajro en 1736 oni malkonstruis la navojn sed lasis la turon, kiun oni restaŭradis, plialtigis je unu etaĝo kaj ekuzis kiel kampanilon por la Dominikana preĝejo. La lastaj restoj de la navo forigitis en 1759.

## Kafejoj 
eta|maldekstra|La unua etaĝo de la enkirka kafejo, 2014
Ĝis 2015 ĉi tie troviĝis la *Kafejo Paul*, kies luprenanto prizorgas ankaŭ la turon. La kelneroj (sub gvido de s-ro Vetter) responsis dum la 91-a Germana Esperanto-Kongreso pri la manĝaĵoj de la kongresanoj. Post 2015 la kafejo de tempo al tempo uzitis far la anoj de la Konsilantargimnazio evangelia. De tempo al tempo okazis ene malgrandaj ekspozicioj kaj kultureventoj.

En decembro 2018 malfermis Julius Tantoh kaj lia teamo afrikan kafejon samloke kaj samnome.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la eksa kirko ĉe *erfurt-web*.
* Hejmpaĝo de la kafejo, kun kelkaj prihistoriaj informoj

Kategorio:Turoj en Erfurto
Paulo
Erfurt
Erfurt
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Erfurto
Erfurt
Somalia struto

La **somalia struto** () estas afrika birdospecio el la familio de strutedoj. Ĝi estas granda nefluga birdo, antaŭe konsiderata kiel subspecio de la ordinara struto (*S. camelus*).

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj Ekzameno de mitokondria DNA de la taksonoj de *Struthio*, inklude la formortinta Arabia struto *S. c. syriacus*, trovis, ke la Somalia struto estas filogenetike la plej distinga, ŝajne diverĝinta el sia komuna praulo antaŭ ĉirkaŭ 3.6 al 4.1 milionoj da jaroj.

## Priskribo 
[eta|maldekstra|En [Distrikto Samburu|Samburu.]]
Kvankam ĝenerale simila al aliaj strutoj, la haŭto de la kolo kaj femuroj de la Somalia struto estas griz-blueca (pli ol rozkolorecaj), kaj iĝas brilblua ĉe la masklo dum la pariĝada sezono. La kolo ne havas la tipan larĝan blankan ringon, kaj la vostoplumoj estas blankaj. La inoj estas iomete pli grandaj ol la maskloj kaj pli brunaj en plumaro ol la aliaj strutinoj.

## Distribuado kaj habitato 
La somalia struto troviĝas en Orienta Afriko el nordorienta Etiopio, tra Somalio, al nordorienta Kenjo, kaj tiele ties teritorio korespondas pli malpli kun la areo konata kiel Korno de Afriko.

## Kutimaro kaj ekologio 
La somalia struto diferenciĝas ekologie el la masaja struto, kun kiu estas iome da teritoria koincido, pro prefero de pli arbusteca, pli dense vegetaĵaraj areoj, kie ĝi manĝas ege per plukopaŝtado, dum tiu lasta estas ĉefe simpla paŝtisto ĉe malferma savano. Estas informoj ankaŭ pri interreproduktaj malfaciloj inter ambaŭ taksonoj.

## Referencoj 
Kategorio:Strutoformaj
Kategorio:Emblemaj birdoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Preĝejo Sankta Egidio (Erfurto)

eta|Panoramo al la Wenigemarkt-bazaro. La **Preĝejoj Sankta Egidio** (germane: *Ägidienkirche*) estas unu el la multnombraj preĝejoj en la urbocentro de Erfurto.

## Historio 
Unue menciite en 1110 la preĝejo estas hodiaŭ en la posedo de la metodistoj. Kiam oni konstruis la ejon el ŝtono oni ŝanĝis ĝin en t.n. "pontokapan" preĝejon kun budoj kaj vendejoj teretaĝe. Diservoj fariĝis unuaetaĝe.

Post la reformacio kaj la enkorpigo de la komunumo al la paroĥejo de Sankta Gregoro, la preĝejo kadukiĝis kaj preskaŭ ruiniĝis. La tegmento kiel ankaŭ la okcidenta gablo disfalis. Post provizora restaŭrado ĝi servis kiel provizejo kaj tranoktejo por migrantaj fraŭloj kaj estus preskaŭ detruita. En 1827 aĉetis ĝin komercisto kiu ne nur pligrandigis la butikojn sed ankaŭ utiligis la navon preĝejan kiel loĝejojn post ties divido en du etaĝojn. La kampanilo restis nedifektita. Ekde 1960 oni uzas la domon denove kiel preĝejon.

## Ekonomia elirpunkto 
La patroneco de la bohema sanktulo estas en kunteksto kun la funkcio kiel "pontokapa" preĝejo: de la ĉirkaŭanta Wenigemarkt-bazaro kondukis malnova komerca vojego (Via regia; ene de Erfurt i.a. la hodiaŭaj Futterstraße kaj Markstraße) orienten.

Ĉirkaŭas la placon burĝaj domoj el la 19-a jarcento, kiu pli frue estis la plej orienta merkata placo de la Franka Regno. Tie ĉi renkontiĝis frankaj kun slavaj komercistoj.

## Belvedero 
Supreniru la vizitanto la 128 ŝtupojn al la belvedero por ĝui belegan panoramon super la Ponton de la brokantistoj kaj la urbocentron.

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la paroĥa komunumo.

Egidio
Erfurto
Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Turoj en Erfurto
Erfurto
8966 Hortulana

'*8966 *Hortulana'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la hortulano (*Emberiza Hortulana'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Naturkonservado

[eta|alt=Bildo de Siberia tigro (nur kapo).|La [Siberia tigro estas subspecio de tigro kiu estas danĝernivele endanĝerigita; tri subspecioj de tigro jam estas formortintaj.]]
**Naturkonservado** estas la praktiko de protektado de endanĝerigitaj plantoj kaj bestospecioj kaj iliaj vivejoj. Inter la celoj de naturkonservado devas certigi ke naturo restos sentuŝe por ontaj generacioj kaj por ĝui kaj agnoski la gravecon de faŭno kaj naturaj teroj al homoj. Multaj ŝtatoj havas registaragentejojn dediĉitaj al naturkonservado, kiuj helpas efektivigi politikojn dizajnitajn por protekti faŭnon. Ankaŭ multaj sendependaj neprofitocelaj organizoj reklamas diversajn naturkonservadajn postulojn.

Naturkonservado fariĝis ĉiam pli grava praktiko pro la negativaj efikoj de homa aktiveco sur faŭno. Endanĝerigita specio estas difinita kiel populacio de viva estaĵo ĉe la danĝero formorti pro pluraj kialoj. Aŭ ili estas malmultaj en nombro aŭ estas minacitaj per la ŝanĝiĝanta medio aŭ predadaj parametroj.

## Organizoj
* Faŭna kaj Flaŭra Internacio

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Medikonservado
* Naturprotekto
* Premio Sultano Qabus por naturmedia konservado
Mura cimbalario

eta|Mura Cimbalario
[eta| [GBIF]]
**Mura cimbalario** (*Cymbalaria muralis* Gaertn. et al. aŭ *Linaria cymbalaria* (L.) Miller), ankaŭ nomata "Ruino de Romo", estas herbo el la familio Skrofulariacoj laŭ la klasika klasado, aŭ Plantagacoj laŭ la filogenetika klasado.

Ofta mediteranea planto sed nun trovebla en preskaŭ tuta Eŭropo, ĝi kovras malnovajn murojn per bukedoj kun rondaj brilaj folioj kaj etaj violaj floroj, kies centro estas flave makulita.

(MHNT) Cymbalaria muralis - Leaf.jpg |Folio
(MHNT) Cymbalaria muralis - flower.jpg |Floro
(MHNT) Cymbalaria muralis - fruits.jpg |Fruktoj

## Ekologio kaj Vivmedio 
Plurjara planto el suda Eŭropo kaj okcidenta Azio, kutima en preskaŭ la tuta eŭropa kontinento, ĝi ŝatas disvastiĝi sur muroj aŭ rokoj, prefere kalkŝtonaj.

Florperiodo : de aprilo-majo ĝis septembro (pli frue en la sudo)

Polenizado : per insektoj aŭ mempolenizado

Disvastigo : memdisvastigo

## Ĝenerala morfologio 
Rampanta herba planto, kiu kreskas tufe kun ruĝaj senharaj tigoj. La brilaj karnecaj folioj alternas sur longaj tigoj. Ili estas ren- aŭ rondformaj, plej ofte kun kvin loboj, kelkfoje pli. La rando estas purpure kolorigita.

## Manĝeblo 
La folioj manĝeblas en salato. La junaj folioj havas iom akran guston, la maljunaj folioj fariĝas amaraj.

## Referencoj 
Kategorio:Botaniko
Kategorio:Plantagacoj
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Distrikto Samburu

eta|dekstre|250px|Samburu en centra Kenjo
Distrikto aŭ Kantono **Samburu** estas kantono de la iama Provinco Rifta Valo, Kenjo. Ĝi kovras areon de ĉirkaŭ 21,000&nbsp;km² en norda Kenjo kie loĝas la popolo Samburuoj. Ĝi etendiĝas norde el la rivero Vuaso Ngiro sude de la Lago Turkana kaj tio inkludas ankaŭ la teritorion de la Monto Kulal kiu kuŝas ĝuste oriente de la Lago Turkana.

Ene de Samburu estas la urboj Maralal (ĉefurbo kaj plej granda urbo), Baragoi, Archers Post, Suda Horr, Vambo kaj Lodosoit.

Ĝi inkludas ankaŭ la teritoriojn de la Nacia Rezervejo Samburu kaj de la Nacia Rezervejo Bubalo, la Monto Ngiro, la Montoj Ndoro, Ol Doinjo Lenkijo, la montetoj Kirisia kaj la arbaro Loroki.

Estas urbo nome Samburu en Kvale ankaŭ en Kenjo, sed ĝi ne estas rielata al Kantono Samburu aŭ al la popolo Samburu.

## Notoj 
Kategorio:Distriktoj de Kenjo
Endre Kőrös (kemiisto)

**Endre KŐRÖS** [kOroŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőrös Endre** estis hungara kemiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1993).
eta|Memortabulo pri Endre Kőrös
Endre Kőrös http://chemonet.hu/osztaly/emlek/orban.html naskiĝis la  1927 en Győr. Li mortis la  2002 en Budapeŝto.

## Biografio 
Endre Kőrös frekventis kolegion en Sárospatak, universitaton en Budapeŝto inter 1945-1949. Li ekinstruis samloke en la universitato ĉe Elemér Schulek ĝis sia morto. En 1967 li doktoriĝis el kemia scienco. Li estis gastoprofesoro ekzemple en Usono, Japanio, Okcidenta Germanio. Li okupiĝis ekzemple pri selenoj kaj polisulfidoj. Li ricevis diversajn premiojn kaj memormedalojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Általános és szervetlen kémia* (Ĝenerala kaj neorganika kemio), (1965)
* *Válogatott fejezetek a bioszervetlen kémia köréből* (1975)
* *Bioszervetlen kémia* (1980); angle: *Bioinorganic chemistry* (1983)
* *A fémek biológiai szerepéről* (Pri biologiaj roloj de la metaloj), (1994)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ennaturiĝo

En biologio **ennaturiĝo** estas la rezulto ke kiu ajn procezo per kiu ne-indiĝena organismo disvastiĝas en la naturon kaj reproduktiĝas sufiĉe por daŭrigi la populacion. Tiajn populaciojn oni nomas **ennaturiĝintaj.**
Iuj populacioj ne daŭrigas sin per reproduktado sed ekzistas pro daŭra alfluo el aliaj lokoj. Tiajn nedaŭrivajn populaciojn, aŭ ties individuajn membrojn, oni nomas de-eksteraj. De-eksteraj populacioj ofte fontas el kultivataj plantoj.

Ennaturiĝinta specio povas iĝi invada specio se ĝi tiom abundiĝas ke sekvas negativaj efikoj al indiĝenaj plantoj kaj animaloj.

Kategorio:Biogeografio
Kategorio:Ekologio
Saint-Roman

''''* - jen france,  aŭ  - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Drôme'', en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo ekde reformo de marto 2015 apartenas al la arondismento Die kaj al la kantono .

La teritorio havas komunan limon kun .

## Administrado 
Saint-Roman ekde reformo de marto 2015 apartenas al la kantono , antaŭ tio al la kantono Châtillon-en-Diois, kies ĉefurbo estis Châtillon-en-Diois. Kaj la eksa kaj la nuna kantono mem estas parto de la arondismento de Die, unu el la tri arondismentoj de la departemento Drôme.

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Drôme

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Drôme
Waidspeicher (Erfurto)

eta|La eksa izatidejo kun la puto maldekstre.
La **Izatiddeponeja teatro** (Mettengasse/Große Arche 6) estas unu el la iam multnombraj provizejoj por izatido en Erfurto.

## Iama funkcio 
Izatido, el kiu oni faris ŝatatan bluan koloron, alportis bonstaton al la urbo. Ekde la 13-a jarcento Erfurto iĝis unu el la plej grandaj transŝarĝaj lokoj de izatido. Reĝistro de 1579 atestas ties kultivadon en 49 vilaĝoj de Erfurto, en tuta Turingio estis ĉ. 300 vilaĝoj. En grandaj magazenoj kreskaĵoj estis stokitaj kaj prilaboritaj, al kio oni bezonas ankaŭ grandan kvanton da homa urino. Ne tute du jarcentojn poste (en 1746) restis nur tri vilaĝoj erfurtaj izatidkultivantoj; oni preferis nun tritikokampojn..

## Kultura centro 
Post la restaŭrado de la eksa deponejo de izatido ĝi iĝis teatro. Ĉi tie estas la sidejo ne nur de la erfurta pupa teatro sed ankaŭ de la kabaredo "Die Arche". Solena malfermo estis en la 6-a de oktobro 1986.

Antaŭ la teatro troviĝas ornama puto kun la figuroj de la bremenaj urbmuzikantoj skulptitaj en 1979 fare de Karl Lemke.

## Literaturo 
* Gerhard Schade: *Vom Waidspeicher zum Erfurter Puppentheater*, en: Farbe und Raum, Periodikum des Instituts für Städtebau und Architektur der DDR, nr. 4, Berlin 1998.
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Kristina Kogel: *Erfurt an einem Tag. Ein Stadtrundgang*, eldonejo Lehmstedt, Leipzig 2011, ISBN 3942473070
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Neue Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2009, ISBN 3866804571
* Wolfgang Knape: *Erfurt: Ein Führer durch die thüringische Landeshauptstadt*, 5-a eldono, eldonejo Schmidt-Buch-Verlag, Wernigerode 2007, ISBN 3936185344
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen'', eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la pupteatro.
* Hejmpaĝo de la kabaredo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Kulturo de Erfurto
Kategorio:Kabaredo
Kategorio:Pupteatroj
Kategorio:Teatroj en Erfurto
József Kőrösy

**József Kőrösy** [jOĵef kOroŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőrösy József** estis hungara statistikisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1903). Ĝis 1869 li uzis sian originan nomon **Hajduska József**, krome li havis nobelan antaŭnomon "Szántói" ekde 1897, fine menciindas lia nomformo *Kőrösi József*. Lia nepo estis Ferenc Kőrösy (kemiisto).

József Kőrösy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC07165/08721.htm naskiĝis la  1844 en Pest (urbo). Li mortis la  1906 en Budapeŝto.

## Biografio 
József Kőrösy devenis el juda familio. Li frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li interrompis la studadon en Reĝa Universitato de Pest pro financaj problemoj. Li eklaboris en firmao, dume foje li iomete lernis. Li verkis ekonomiajn artikolojn ekde 1867. Baldaŭe li studvojaĝis ekzemple al Francio, kie li studis statistikajn oficejojn. En 1870 li ricevis direktoran postenon en la ĵus fondita ĉefurba statistika oficejo. Ekde 1883 li ankaŭ instruis demografion en la universitato. Li okupiĝis precipe pri demografio kaj Budapeŝto, li unua faris komparojn inter Budapeŝto kaj aliaj urboj. Li proponis unua tutmondan popolnombradon, kiu fariĝis nur post jarcento. Li ricevis Honoran Legion, krome precipe eksterlandajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
eta|Memortabulo de József Kőrösy
eta|Memortabulo de József Kőrösy sur la naskiĝdomo
* *Jövedelmi adótanulmányok az 1870. évről* (1870)
* *Budapest főváros 1881. évben: A népleírás és népszámlálás eredményei* (1881)
* *Place de la démographie* (1884)
* *Armuth und Todesursachen.* (1886)
* *A budapesti túlzsúfolt lakások* (1893)
* *An estimate of the degree of legitimate natality* (1895)
* *Budapest székesfőváros közoktatásügyi statisztikája* (Edukada statistiko de ĉefurbo Budapeŝto), (1900)

## Memorigiloj 
* strato en Újbuda kun 2 memortabuloj
* mezlernejo en Szeged ekde 1955

## Fontoj 
* biografio hungare
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj statistikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Melampiro

**Melampiro** (*Melampyrum*) estas genro, kiu entenas tridekon da specioj de plantoj. Temas pri unujaraj herboj duonparazitaj. Ili nutras sin el la gastigantaj plantoj, kvankam ili kapablas vivteni sin danke al sia propra fotosintezo.
La folioj de melampiroj havas baze 1-3 dentojn ĉiuflanke kaj la frukto (kapsulo) entenas nur tre malmultajn, glatajn semojn. 

## Klasifiko
* En la linea klasifiko, la melampiroj estis en la familio  Skrofulariacoj.
* En la filogena klasifiko APG ili estis transmetitaj en la familion de la Orobankacoj.

**Listo de specioj NCBI**
Laŭ NCBI (6an de aŭgusto 2010)

Melampyrum arvense L. 1753 - Kampa melampiro
Melampyrum carstiense
Melampyrum cristatum L. 1753 - Kresta melampiro
Melampyrum italicum
Melampyrum klebelsbergianum
Melampyrum lineare
Melampyrum nemorosum L. 1753 - Melampiro violpinta
Melampyrum pratense L. 1753 - Melampiro herbeja
Melampyrum roseum
Melampyrum saxosum
Melampyrum sylvaticum L. 1753 - Arbara melampiro
Melampyrum velebiticum
Melampyrum sp. JW 13 02 07

**Listo de la specioj laŭ ITIS**
Laŭ ITIS (6an de aŭgusto 2010):
Melampyrum lineare Desr.

Kategorio:Orobankacoj
Domoj ĉe la Granda Plugo kaj ĉe la Granda Transilvanio

eta|Hodiaŭ la porinfana kaj porjunulara sekcioj de la urba biblioteko.
La **Domoj ĉe la Granda Plugo kaj ĉe la Granda Transilvanio** (*Haus zum Großen Pflug und Großen Siebenbürgen*, Markstraße 21) estas unu el la multnombraj monumentprotektitaj domoj en la urbocentro de Erfurto.

## Hodiaŭa funkcio 
La ekde la baroka alikonstruo tiel nomita domo gastigas hodiaŭ la porjunularan kaj porinfanan bibliotekojn.

## Historio 
Ĝi estas unu el la plej malnovaj loĝdomoj de Erfurt (1108). Inter aliaj loĝis tie ĉi la izatidkomercistoj, kies vardeponejo estas hodiaŭ la Pupteatro Waidspeicher situanta en la malantaŭa korto. Dum la Kongreso de la princoj (1808) loĝis tie ĉi la bavara reĝo Maksimiliano la 1-a kaj ricevis Napoleonon en ĉambroj kun belega stukaĵo en la 1-a etaĝo.

## Vidu ankaŭ 
Haus zum Goldenen Einhorn (Erfurt)

## Literaturo 
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen'', eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de la biblioteko porinfana kaj porjunulara. 

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Erfurto
Visperterminen

**Visperterminen** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 1401 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Visperterminen situas en Supra Valezo sudoriente de Vispo sur la orienta flanko de la valo de Vispa alte super la valfundo. Norde de la montara haltejo de la seĝotelfero al Giw situas sur alteco de 2195 m s.m. la montara Lago de Gibidum. La vitejoj de Heida en Visperterminen, kiuj situas sur alteco de 1150 m s.m., estas la plej alte situantaj vitejoj de Eŭropo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Visperterminen kaj la vilaĝetoj Oberstalden, Unterstalden, Bitzinen, Niederhäusern, Parmili kaj Sattolti.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 51,62 km², de kiuj 27,8 % estas kovritaj de arbaro, 31,5 % servas por agrikulturo kaj 1,9 % por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Visperterminen limas en nordo al Vispo, en nordoriento al Brig-Glis, en oriento al Sempiono, en sudo al Eisten, en sudokcidento al Staldenried, en okcidento al Stalden, kaj en nordokcidento al Zeneggen.

## Trafiko 
Visperterminen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Kurboriĉa montarvojo de Vispo kondukas al la setlejoj de la komunumo. De Visperterminen seĝotelfero kondukas al Giw. Pere de poŝtaŭtolinio al Vispo la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Visperterminen datiĝas el la 11-a jarcento kiel *Termenum*. Dum mezepoko la loĝantoj de Visperterminen devis pagi interezon al la katedrala kapitolo de Siono kaj la loko apartenis al la unua kvartalo de la Dekono Vispo. En la jaro 1360 Visperterminen sukcese defendis siajn paŝtadorajtojn kontraŭ Vispo. En la 16-a jarcento la vilaĝetoj en Visperterminen unuiĝis al komunumo. En la jaro 1256 estis konstruita la preĝejo Sankta Teodulo, kiu estis ĝis 1715, kiam Visperterminen fariĝis aparta paroĥo, filia preĝejo de Vispo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Visperterminen

## Bildoj 

Dosiero:Gibidumsee2.JPG|Lago de Gibidum
Dosiero:Visperterminen-Reben.JPG|La vitejoj de Heida en Visperterminen
8967 Calandra

'*8967 *Calandra'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la *Miliaria Calandra*, komune nomita grenemberizo. Tiu birdo de la genro *Emberiza* estis foje, pro ĝia pligrandeco, klasifikita en la genro *Miliaria'', kies ununura ano ĝi estas.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
Plumviŝilo

eta|Altkvalita strutpluma viŝilo
eta|Sinteza viŝilo
**Plumviŝilo** aŭ **plumbalailo** estas preciza purigilo. Ĝi konsistas tipe el ligilo kaj plumoj el ĉu maskla aŭ ina struto kiuj estas ligitaj al tenilo. Tiaj purigiloj varias laŭ grando sed estas plej ofte inter 36 al 81 cm laŭ totala longo. Kelkaj tiaj purigiloj havas eltireblan tenilon anstataŭ normala tenilo. Tiuj purigiloj estas tipe uzataj de montrilpurigistoj kaj kamionistoj kiuj necesas purigi bretojn, kaj emas repreni la plumojn en la tenilo por eviti damaĝon.

Plumviŝiloj estas efikaj por purigi delikatajn areojn, aŭ kie estas multaj aĵoj kaj polvo. La individuaj plumoj kapablas eniri tra aĵoj kaj elirigas la polvon el la areo sen damaĝi la aĵojn. Por grandaj areoj aŭ muroj, aŭ kontraŭ araneretoj en plafonoj, povas funkcii plumviŝiloj aŭ aliaj purigiloj kiaj el lano aŭ sintezaj purigiloj.

Kategorio:Plumoj
Kategorio:Purigiloj
Kategorio:Iloj
Waldsaumbahn

eta|Itinermapo
[eta|[Stacidomo Reinhardsbrunn, la antaŭlasta haltejo de la linio.]]
La **Waldsaumbahn**, fervoja linio inter Fröttstädt kaj Friedrichroda, estas la plej malnova flanka fervoja linio en Turingio.

## Historio 
Hodiaŭ ĝi estas nur 11 kilometrojn longa. Ĝi estis inaŭgurita la 28-an de majo 1848 (ĝis Waltershausen; ĝis Friedrichroda nur en 1876). La plilongigo ĝis Georgenthal efektiviĝis la 1-an de novembro 1876.

Por la 2-a de novembro 1947 la sovetia armeo ordonis cirkuladan halton kaj la malkonstruon de la lasta parto pro reparaciaj kialoj.

## Komunumoj servitaj de la linio 
* Fröttstädt
* Hörselgau
* Waltershausen
* Schnepfenthal: En tiu ĉi urboparto de Waltershausen troviĝas la fama Salzmann-lernejo.
* Reinhardsbrunn
* Friedrichroda
* La pluaj, en 1947 forigitaj haltejoj nomiĝis *Schweizerhof* kaj *Schönau-Ernstroda*.

## Literaturo 
* Michael Weiser und Mario Möller: *Von der Waltershäuser Pferdebahn zur Waldsaumbahn Fröttstädt-Georgenthal 1848-1998* - Die Waltershäuser Pferdebahn 1848-1876. Die Friedrichrodaer Eisenbahn 1876-1896. Die Nebenbahn Fröttstädt-Georgenthal 1896-1997. Die Nebenbahn Fröttstädt-Friedrichroda 1947-1998, eldonejo Rockstuhl, Bad Langensalza 1998, ISBN 978-3-929000-89-4
* Günter Fromm: *Die Geschichte der Friedrichrodaer Eisenbahn 1876-1896*, eldonejo Rockstuhl, Bad Langensalza 2002, ISBN 978-3-934748-98-9

## Eksteraj ligiloj 
* Horartabulo de 1944
* Bildoj de la tunelaj portaloj.

Kategorio:Distrikto Gotha
Kategorio:Fervojaj linioj en Germanio
Kategorio:Turingio
Staldenried

**Staldenried** estas komunumo en la distrikto Vispo en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 552 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Staldenried situas en Supra Valezo 5 kilometrojn sude de Vispo ĉe la orienta flanko de la valo de Vispa apud la kunfluejo de Matervispa kaj Saaservispa. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Staldenried kaj Gspon kaj 20 malgrandaj setlejoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 14,32 km², de kiuj 40,50% estas kovritaj de arbaro, 22,7% servas por agrikulturo kaj 2,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Staldenried limas en okcidento kaj nordo al Stalden, en Visperterminen, kaj en sudo al Eisten.

## Trafiko 
Staldenried situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Al Staldenried kondukas montara vojo de Stadel kaj por la publika trafiko aertelfero. La supra vilaĝo Gspon atingeblas nur pere de aertelfero.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Staldenried datiĝas el la jaro 1389 kiel *am ryede*. En la jaro 1548 la setlejoj Ried Gspon, Kleeboden kaj Finilen kreis komunan civitan statuton, en kiu estis regulitaj la heredrajto, la aĉetorajto, la paŝtado, la lignohakado kaj la akvoutilizado. En la jaro 1950 estis konstruita aertelfero al la valo kaj en la jaroj 1980 kaj 1982 veturebla vojo.

## Ekonomio 
Granda parto de la loĝantaro (en la jaro 2000 tio estis 79%) laboras ekster la komunumo en Vispo ĉefe en la ĥemia fabriko Lonza. En la komunumo enspezofontoj estas la turismo kaj la bredado de nigronazaj ŝafoj kaj ankaŭ vitoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Staldenried
Kamionisto

eta|220px|Kamionisto ŝoforante.

**Kamionisto** estas persono kiu dediĉas sin profesie al ŝoforado de kamionoj por transporti ŝarĝojn el unu loko al alia.

La kamionistoj havigas esencan servon al industriigitaj socioj ĉar transportas havaĵojn aŭ krudajn materialojn ĉu solidajn ĉu likvidajn surtere, tipe al destinoj kiaj oficejoj, magazenoj, rezidejoj, fabrikaj instalaĵoj, pograndaj vendejoj kaj distribuejoj. La kamionistoj havas ankaŭ respondecon pri inspekti siajn veturilojn pro meĥaniko aŭ sekureco.

Inter ties respondecoj estas konstati la staton de la ŝarĝo kaj ties kongruon kun la mezuroj aŭ pezo indikita en la liverslipo. Ili devas certigi pri la stabileco de la ŝarĝo per de ŝnuroj aŭ teniloj kaj zorgas pri ties sekureco laŭlonge de la veturado. Ĉe la alvenejo ĝi povas ricevi la pagon de la transporto kaj ĉiukaze donas la ricevilon kiu estas subskribita de la ricevanto. Foje li partoprenas en la ŝarĝo aŭ malŝarĝo de la vararo.

La kamionisto eble devas ripari urĝe dum la transporto, ĉe aferoj kiaj ŝanĝo de difektita rado, anstataŭo de lampoj aŭ fandogardiloj aŭ aliaj agoj. Ĝi komunikiĝas pere de radio kun aliaj kamionistoj aŭ kun sia centra oficejo por ricevi indikojn pri novaj transportoj aŭ destinoj, peti informon pri la stato de la ŝoseo aŭ peti helpon.

La kamionisto zorgas ankaŭ pri la baza atendo pri la veturilo konstatante la nivelojn de akvo, oleo kaj brulaĵo kaj alĝustigas ilin kiam necesas.

## Referencoj 
* Priskribo de la posteno 

Kategorio:Ŝoforoj
Kategorio:Kamionoj
Ri Ĉun-hi

**Ri Ĉun-hi** (리춘히, Sud-Koreio: 이춘희 (Ji Ĉun-hŭi)) estas Nord-Korea ĵurnalistino. Ri faris la oficialajn anoncojn de la mortoj de Kim Il-sung en 1994 kaj de Kim Jong-il en 2011. En novaĵprogramo de CCTV News la 24an de Januaro 2012, Ri anoncis sian retiron el KCTV.

## Notoj 
Kategorio:Nord-Koreio
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Ĵurnalismo
Aranereto

eta|Araneo kreas sian reton|
[eta|Detalo de aranereto videbla danke al gutoj el [roso.]]
**Aranereto** aŭ **araneaĵo** estas strukturo konstruita de araneo el proteina aranea silko per ties fadenproduktiloj.

## Tipoj 
eta|250ra|Aranereto kun formo de funelo.

Iuj araneoj teksas retojn kun formo de funelo, aliaj kun formo de folio, kaj aliaj teksas la spiralajn teksaĵojn, kiujn homoj kutime asocias kun tiuj bestoj. Tiuj teksaĵoj povas esti konstruitaj el glusilko kaptila, aŭ per harecsilko kaptila, depende de la tipo de araneo.

La teksaĵoj povas esti vertikalaj (majoritate), horizontalaj (foliteksaĵoj), aŭ sur iu ajn intermeza angulo. Kelkaj teksaĵoj, plej ofte la foliteksaĵoj, inkludas neregulajn silkajn interplektaĵojn. Tiuj estas utilaj por malorienti kaj kapti flugantajn insektojn, kiuj falas kaptitaj per ĝi. La retoj ankaŭ povas protekti la araneon de aeraj predantoj kiaj birdoj aŭ vespoj.

## Uzoj 
eta|maldekstra|Militista formiko implikita in la reto de diadema araneo.
La plej kutima uzo de araneaĵo estas kapti predulojn sur la gluecaj fadenoj. Araneaĵo estas pli efika (t.e. pli energiŝpara) metodo ĉasi ol kura persekuto.

Iuj specioj de araneoj ne kaptas predulojn per reto, sed alsaltas el kaŝa loko (ekz. klapopordaj araneoj) aŭ persekutas ilin per kura ĉasado (ekz. luparaneoj). La dejnopedoj kombinas kurado kaj retfarado en sia ĉasmetodo. Dejnopedo teksas reteton kaj metas ĝin sur la antaŭajn krurojn. Poste ĝi kaŝas sin por insidi predulojn. Kiam taŭga besto alvenas, la araneo ĵetas sin antaŭen por impliki, mordi, kaj paralizi la viktimon. Dejnopedo malŝparas malpli da energio en ĉasado ol primitiva kurĉasanto kiel luparaneo, sed samtempe evitas la energian koston de la silko por granda spirala reto.

Iuj araneoj uzas siajn grandajn retojn kiel vastajn kaj transformeblajn aŭdilojn.

Iuj araneoj ŝpinas silkajn fadenojn por veli en la vento al nova loko.

## Vidu ankaŭ 
* Araneuloj

## Referencoj 
Kategorio:Araneuloj
Kategorio:Kaptiloj
The Algorithm

**The Algorithm** estas muzika grupo el Francio, fondita de Remi Galego (Remi Gallego) (naskiĝis la 7an de oktobro 1989). Lia stilo kombinas elektronikan muzikon kun progresiva metalroko kaj djento. Galego elektis nomon *«The Algorithm»* por distingo kompleksecan kaj elektronikan sonadon.

## Historio 
Poste disfalo de galega grupo *«Dying Breath»* en 2009, li ekserĉis novajn anojn en matkora stilo. Finfine, li decidiĝis partopreni sole kaj produktis helpe de Digital audio workstation. En decembro de 2009 kaj en decembro 2010 li eldonis du demojn: *«The Doppler Effect»* kaj *«CRITICAL.ERROR»*. En aŭgusto 2011 Galego eldonis komponaĵaron *«Method_»*, konsistanta el malnovaj komponaĵoj. 

En oktobro 2011 Galego partoprenis en Euroblast Festival en Germanio kun Textures, Tesseract kaj kun Vildhjarta. Post monato Mike Maljan (Mike Malyan) — tamburisto de *«Monuments»* — eldonis lia tamburkaveron *«Isometry»*. Poste Maljan kaj Galego ekpartoprenis vive duope.

En januaro 2011 Galego eldonis unuopaĵon *«Tr0jans»*.

## Muzikaro 
### Albumoj 
* 2012: *Polymorphic Code*
* 2014: *Octopus4*
* 2016: *Brute Force*

### Unuopaĵoj 
* 2012: *Tr0jans*
* 2014: *synthezi3r
* 2014: *Terminal*
* 2015: *Neotokyo*
* 2016: *Floating Point (Vaporwave Remix)*
* 2016: *Rootkit (Chiptune Remix)*

### EP 
* 2010: *Identity*
* 2016: *Brute Force: Overclock*
* 2017: *Brute Force: Code Source*

### Demoj 
* 2009: *The Doppler Effect*
* 2010: *CRITICAL.ERROR*

### Komponaĵaroj 
* 2011: *Method_''

## Eksteraj ligiloj 
* The Algorithm en Myspace
* The Algorithm en Twitter
* The Algorithm en YouTube

## Rimarkoj 
Kategorio:Francaj muzikaj grupoj
Kategorio:Instrumentaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2009
Radó Kövesligethy

**Radó Kövesligethy** [koveŝligeti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kövesligethy Radó** estis hungara astronomo, terfizikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1909).

eta|Memortabulo pri Radó Kövesligethy
Radó Kövesligethy http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis kiel **Konek Radó** la  1862 en Verono. Li mortis la  1934 en Budapeŝto.

## Biografio 
Radó Kövesligethy frekventis gimnazion en Pozsony, dume li ofte pasigis tempon en observatorio de Miklós Konkoly-Thege. Li lernis astronomion kaj fizikon en universitato de Vieno, poste en 1883 li eklaboris en la jam menciita observatorio. En 1889 li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto. Li fondis observatorion pri seismoj por antaŭindiki la tertremojn. Li gvidis privatan observatorion de Géza Podmaniczky en Kartal. Post la 1-a mondmilito li estis akuzita pro nepruvitaj kontaktoj al Hungara Sovetrespubliko, tial li ne rajtis instrui ĝis 1924. Li ricevis memormedalon „Lóczy Lajos”.

## Elektitaj disĉiploj 
* Károly Móra

## Verkaro (elekto) 
* *Prinzipien einer theoretischen Astrophysik auf Grund mathemateische Spektralanalyse* (1884)
* *A csillagászati földrajz kézikönyve* (Manlibro de la astronomia geografio), (1899)
* *Seismonomia* (1906)
* *A spektrumanalysis két paraméteregyenlete* (1898)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj geofizikistoj
Futbala Mondpokalo 2018

La **21-a Vira Futbala Mondpokalo** okazis en Rusio en junio kaj julio 2018. Ĝi estis la unua futbala mondpokalo en Rusio, sed ankaŭ la unua en la tuta orienta Eŭropo. Ĝi cetere estis la unua mondpokalo, kiu disvolviĝas samtempe sur du kontinentoj.

La teamo de Francio venkis en finalo kontraŭ tiu de Kroatio, kaj gajnis la Mondpokalon por la dua fojo.

La dua- kaj tria-rangita teamoj, respektive Kroatio kaj Belgio, faris ilian plej bonan rezulton en la historio de la Futbala Mondpokalo, dum la tiama ĉampiono, la teamo de Germanio, eliminiĝis dum la grupa fazo post malvenkoj kontraŭ Meksiko kaj Sud-Koreio.

Kiel ĉampionoj, Francio kvalifikiĝis por la Pokalo de FIFA-konfederacioj 2021.

## Mapo de konkursantaj landoj 
centre|600ra

## Grupoj 
### Grupo A 
### Grupo B 
### Grupo C 
### Grupo D 
### Grupo E 
### Grupo F 
### Grupo G 
### Grupo H 
Japanio progresis ĉar ĝi havis malpli da flavaj kartoj ol Senegalo.

## Eliminaj bataloj 
## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la fifama anglaĉa parolo de Vitalij Mutko, prezidanto de la Rusia Futbala Unio)*
Domo sur larĝa grundo

eta|Das Haus zum Breiten Herd, Juli 2010
eta|Fasada detalo: *Gustus*.
eta|Fasada detalo: *Auditus*. La **Domo sur larĝa grundo** (germane: *Haus zum Breiten Herd*) estas unu el la belaj konstruaĵoj de sur la Fiŝbazar-placo en la urbocentro de Erfurto (Fischmarkt nr. 13).

## Historio kaj funkcio de la domo 
La plej impona renesancstila domo estis finkonstruita en 1584 laŭ ordono de la urba vokto Heinrich von Dennstedt. En la kuro de la historio la domo estis i.a. bierbieno kaj vendejo de tukoj kaj izatido.

## Priskribo de la fasado 
Sur la frontono estas kirasita viro, pli sube kapo de gapantoj fikse rigardas la preterpasantojn.

Friso de kvin inaj figuroj montras la kvin sensojn:
* vidado (spegulo/aglo)
* aŭdado (liuto/cervo)
* flarado (bukedo/hundo)
* gustumado (vinglaso/fruktopelvo/simio)
* tuŝado (kolombo sidanta sur mano/testudo retiriĝanta en karapacon ĉe minacanta danĝero).

## Literaturo 
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen'', eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Pri fajro en la konstruaĵo en 2008
* Pri la sur la fasado aplikita farbteĥniko.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Artohalo de Erfurto

La **Artohalo de Erfurto** () troviĝas en unu el la belaj konstruaĵoj de sur la Fiŝbazar-placo (nr. 7) en la urbocentro de Erfurto, nome en la *Domo de la ruĝa bovo* (germane: ***Haus zum Roten Ochsen***). Ĝi estas ankaŭ la sidejo de la porarta societo *Erfurter Kunstverein*.

## Historio 
Malantaŭ la en 1561 de Israel von der Mihla farita Rolando-statuo (signo de urba sendependeco; por kaŝi tiun volon antaŭ la regantoj en Mainz oni pretendis ke temas pri Sankta Marteno kiel romia soldato!) troviĝas hodiaŭ artgaleriego.

## Priskribo de la fasado 
maldekstre|eta|Detaloj: la muzoj Terpsichore kaj Urania
La domon kun belega renesanca fasado konstruigis Jakob Naffzer, riĉa komercisto de izatido kaj magistratano. Sur la gabloj sidas diabloj, super ili anĝeloj kun trombonoj. Sur la fenestroj de la unua etaĝo estas kapoj de gapantoj kun diversaj vizaĝesprimoj. Dorikaj kolonoj ornamis la teretaĝon, ionikaj la unuan etaĝon, korintikaj la frontonan zonon.

Meze estas ridetanta ruĝa bovo kun hufoj kaj po du virinaj figuroj flanke. Aliaj figuretoj reprezentas la planedojn (samtempe la latinaj nomoj de la tagoj de la semajno). Sekvas senvestaj knaboj, la grekaj muzoj; pro spacomanko oni reduktiĝis iliaj nombroj je ok kaj simple forlasis Kaliopon! Sur la frontono tenas soldato flageton kun la inicialoj GAF: ili estas mallongigo por *Galerie am Fischmarkt*, la pli frua nomo de la hodiaŭa Artohalo.

## Interno kaj uzo 
Interne estas bela salono kun pentrita trabplafono. La elmontra spaco estas granda je 750 kvadratmetroj, kiun oni uzas ekskluzive por nedaŭraj ekspozicioj de vidigaj artoj - de la komenco de la moderna arto ĝis la senpera estanteco. La ĉefe per la urbo financita ejo ne posedas proprajn kolektojn. Ĝi difinas sin ankaŭ kiel podion por junaj artistoj por sinprezentado antaŭ la publiko.

## Literaturo 
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen*, eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de *Kunsthalle Erfurt''.
* Tre detalaj informoj pri la historio de la domo.

Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Muzeoj en Erfurto
Erfurto
Kategorio:Kultura heredaĵo en Erfurto
Kategorio:Fischmarkt (Erfurto)
János Körner

**János Körner** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Körner János** estas hungara matematikisto, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2010).

János Körner http://wwwusers.di.uniroma1.it/~korner/ naskiĝis en Hungario.

## Biografio 
János Körner frekventis universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1970. Li laboris ĝis 1992 en matematika instituto de MTA. Interrompante la laboron li profitis la eblecon labori en Usono inter 1981-1983 kaj ankaŭ en Parizo inter 1987-1988. Ekde 1993 li instruas komputilajn sciencojn en universitato de Romo. Li okupiĝas precipe pri kombinatoriko kaj aroteorio.

## Verkaro (elekto) 
* *Common information is far less than mutual information* (1973)
* *New bounds for perfect hashing via information theory* (1988)
* *Zero-error information theory* (1998)
* *Information theory: coding theorems for discrete memoryless systems* (2011)

## Fontoj 
* hompaĝo kun foto
* http://scholar.google.com/citations?user=bQ8m_m4AAAAJ&hl=en
* http://w3.uniroma1.it/dipinfo/scheda_docente_bio.asp?cognome=Korner&nome=Janos
* http://www.itsoc.org/portal_memberdata/jkorner 

 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Domo de la gildoj (Erfurt)

eta|La *Gildehaus* en Erfurto. eta|La baroka kastelo en la korto. [eta|Figuro de la porinfana televidkanalo [KiKA, rigardanta la domon de vide al vide.]]
La **Domo de la gildoj** (germane: *Gildehaus* aŭ *Haus zum Stötzel*) estas unu el la belaj konstruaĵoj de sur la Fiŝbazar-placo en la urbocentro de Erfurto (Fischmarkt nr. 14-16), tuj apudante la 300 jarojn pli malnovan domon Zum Breiten Herd.

## Historio 
En 1892/93 estis konstruita laŭ novrenesanca stilo la post la ekposedo far la Ĉambroj de la metioj nomita Domo de la Gildoj. La planojn faris la arkitekto Carl Frühling. Madono sur lunarko tenas Jesuon: memorigo al la jaroj, kiam pro testamento la jezuitoj ekhavis la domon. Ekde 1609 ĝin posedis la protestanta familio Dutzenrodt.

## Fasado 
Merkuro simboligas la komercon, virina alegorio la artmetion. Sur reliefoj de Adalbert Deutschmann estas prezentitaj alegorie la kvar virtoj laŭ Platono: justeco, prudenteco, braveco kaj modesteco.

## En la proksimeco 
Proksime estas bronza kopio de la urbokerno kun informoj ankaŭ en brajla skribo. Malantaŭ ĝi staras giganta blanka pantranĉo: Bernd das Brot, ŝatata figuro de la porinfana televidkanalo KiKA, kies sidejo estas en la ĉefurbo turingia.

Ĉe la rando de bierĝardeno malantaŭ la domo, alirebla tra belega pordego farita el forĝita fero, troviĝas kasteleto el la 1727-a jaro. Ĝin faris la brunsviga legato Christoph Schulze. Nur en 1734 la kastelo unuiĝis kun la najbara domo, kiam la dinastio von Münchhausen el Herrengosserstedt aĉetis la tutan komplekson. Dum la Kongreso erfurta loĝis en la kastelo Frederiko Aŭgusto la 1-a de Saksio; Napoleono Bonaparte vizitis lin tie ĉi kun siaj marŝaloj. La kasteleto servis poste al la erfurtanoj kiel dancejo, ĝis la komenco de la 20-a jc.

## Literaturo 
* Andreas Schareck: *Erfurt*, eldonejo Mitteldeutscher Verlag, 3-a eldono, Halle 2013, ISBN 3954620057
* Hermann H. Saitz: *Erfurt zu Fuß, 5-a eldono, Erfurt 2010
* Gerd Schöneburg: *Erfurt. Führer durch die historische Altstadt*, 4-a eldono, Erfurt 2009
* Ulrich Seidel: *Erfurt: Rundgänge durch die Geschichte*, eldonejo Sutton, 2004, ISBN 3897027607
* Georg Dehio / Stephanie Eißing / Franz Jäger: * Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler: Thüringen'', eldonejo Deutscher Kunstverlag, 2003, ISBN 3422030506

## Eksteraj ligiloj 
* Pri la gastejo kaj la najbara renesanca domo.

Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Ferenc Kőrösy (kemiisto)

**Ferenc Kőrösy** [kOroŝi], aŭ **Francis de Korosy**, laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kőrösy Ferenc** estis hungara kemiisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995). Li estis nepo de statistikisto József Kőrösy.

Ferenc Kőrösy http://wwwold.kfki.hu/fszemle/archivum/fsz9507/akad9507.html naskiĝis la  1906 en Budapeŝto. Li mortis la  1997 en Be'er Ŝeba.

## Biografio 
Ferenc Kőrösy frekventis ĉeflernejon en Karlsruhe, poste universitaton en Budapeŝto, kie li ricevis diplomon en 1929. Inter 1932-1939 li laboris en laboratorio de fabriko en Budapeŝto, dum la 2-a mondmilito en universitata laboratorio. En 1947 li ekinstruis en la universitato de Budapeŝto. Post la revolucio en 1956 li migris al Israelo, kie li havis postenon en instituto, krome li instruis en Universitato Ben-Gurion de Negevo, baldaŭe ankaŭ en universitato en Jerusalemo.

Li okupiĝis en Hungario pri distilado de kriptono, en Israelo pri filtrado de sala akvo  per speciala membrano. Li ricevis israelan premion.

## Verkaro (elekto) 
* *Adatok a philoridzin chémiájához* (1928)
* *Egy asszimiláns zsidó cionizmusa* (1944)
* * Influence of strongly bound counter-ions on permselective membranes* (1968)
* *Membrane fouling and studies on new electrodialysis membranes* (1970)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungardevenaj israelanoj