Abalako

**Abalako** () estas vilaĝo en Tobolska distrikto (Tjumena provinco, Rusio), centro de Abalaka kampara municipo (). Ĝia precipa vidindaĵo estas la Oranta Abalaka monaĥejo, famiĝinta pro la miraklofara Abalaka ikono de Dipatrino, kaj la amuzejo "Abalako".

## Geografio 
Abalako situas ambaŭflanke de la rivero Irtiŝo (plejparte oriente de ĝi, sur la alta dekstra bordo), kiu limas ĝin okcidente kaj sude. Norde ĝin preteriras ŝoseo 71N-1603, nordokcidente situas vilaĝo Preobraĵenka, sudoriente troviĝas vilaĝo Zagvazdino.

## Loĝantaro 
## Nomo 
Estas diversaj versioj de origino de tiu ĉi loknomo, evidente tjurkdevena:
* *Jabalak* (kiel ĝin prononcis tobolaj tataroj kaj rusaj kamparanoj) — strigo aŭ gufo, do eble temas pri abundeco de tiuj ĉi birdoj en ĉirkaŭaj arbaroj;
* *Jabaluk* — "enŝlosita, fortikaĵo", do tio aludas ke Abalako estis fortikaĵo, al kiu ĥano Kuĉum sendis sian familion atendante alvenon de Jermak; 
* *Avalak* — "dezerta, izolita";
* *Jabala* (pli ĝuste *Jabalak*) — kromnomo de loka reganto, filo de ĥano Mar, ial nomita *strigo*;
* *Jabala* — nomo de riĉa kaj pova tataro, laŭ legendo, spertinta miraklojn de la Abalaka ikono de Dipatrino kaj konvertiĝinta al kristanismo.

Eklezia historiisto Aleksandr Sulockij konkludis ke la plej kredindaj estas versioj rilataj al nomoj de tataraj regantoj, ĉar nomi tiel setlejojn estis tatara tradicio.

## Priskribo 
Sur la maldekstra bordo de Irtiŝo troviĝas fiŝbredejo kaj vilaĝeto de ties kunlaborantoj — vilaĝo Ribozavodnij (, do *Fiŝbredeja*). Ĝi estas apartigita de la ĉefa parto de la vilaĝo per larĝa rivero, ponto mankas, do komunikado eblas nur per pramo aŭ vintra glacivojo. Surtere la sola komunikilo estas grunda vojo, kondukanta sudokcidenten tra vilaĝo Arapovskaja al la ŝoseo 71A-1601. La vojo estas malstabila kaj post pluvoj iĝas neveturebla. Sur la dekstra bordo supren kondukas grunda vojo, ĉirkaŭveturanta la vilaĝon oriente, kaj ligna ŝtuparo 170 metrojn longa.

La vilaĝo estas konektita al gasdukto kaj 80% de la domoj uzas gason por hejtado kaj kuirado. Funkcias kulturdomo, biblioteko, mezlernejo, infanĝardeno "Spiketo" () por pli ol 60 infanoj.

## Oranta Abalaka monaĥejo 
eta|maldekstre|250px|La Oranta Abalaka monaĥejo, 2013.

La ĉefa vizitindaĵo de la vilaĝo estas la Oranta Abalaka monaĥejo, la vira monaĥejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio, fondita en 1783 surbaze de tri preĝejoj, unua el kiuj estis konstruita en 1637, kaj famiĝis danke al la miraklofara Oranta ikono, malaperinta en la 1920-aj jaroj kaj prezentata nur de kopioj.

En 1924 la monaĥejo estis fermita. Tie funkciis transita prizono de NKVD. De januaro ĝis aŭgusto 1927 tie troviĝis provizora anstataŭanto de la patriarko, metropolito de Kolomno kaj Kruticko Pjotr (Polanskij).

En 1989 komenciĝis transdonado de la monaĥejo al la Rusa Ortodoksa Eklezio. La  la Sankta Sinodo aprobis malfermon de la monaĥejo. En 1992–1994 ĉiuj konstruaĵoj kaj terenoj estis redonitaj al la eklezio. La pastro-arkimandrito iĝis la episkopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij (Kapalin).

En 2023 en la monaĥejo estis 34 membroj, inkluzive de 12 pastroj, 1 asketa diakonmonaĥo (), 2 diakonmonaĥoj, 7 monaĥoj, 2 novic-monaĥoj (), 10 novicoj. Ĉiutage en la Oranta preĝejo okazas liturgio. La  je la templofesto okazas jara kunveno de la monaĥoj de la Tobolska-Tjumena eparĥio.

Ekde 2009 ĉiujare okazas festivalo de historia rekonstruado "Abalaka kampo" (), kadre de kiu dum tri tagoj en la fortikaĵo kaj ĝia ĉeborda tereno okazas bataloj, dancado, kantado ktp. Gastoj povas loĝi en la hotelo aŭ en propraj tendoj, starigataj sur apuda tereno.

La amuzejo ofte servas kiel filmejo dum kreado de filmoj, ligitaj al rusaj fabeloj kaj historio. En marto kaj junio 2022 tie estis filmata rusa fabelo "Laŭ ezoka ordono" ().

En oktobro 2022 oni anoncis ĝian vendon kaj la  la amuzejo estis fermita. En marto 2023 ĝi estis vendita al la tjumena kompanio "Siberia Travel". Komenciĝis rekonstruado kaj renovigado, kiuj devos finiĝi ĝis la fino de 2026.

## Fiŝbredejo 
eta|maldekstre|250px|Fiŝbredejo, 2013.

La fiŝbredejo, establita en 1975, nomiĝas la Abalaka Eksperimenta Fiŝbredejo de la Malsupra-Oba filio de la Federacia Ŝtata Buĝeta Entrepreno "Ĉeffiŝakvo" (). Ĝi bredas fiŝetojn de acipensero, sterledo, koregonoj ks. Funkcias 300 akvejoj, ĉiu kun areo po . Ĉiu fiŝo, produktanta la fiŝetojn, havas personan blaton en la korpo, ĝia posteularo spureblas genetike. Ĉiujare al Irtiŝo estas ellasataj kelkaj milionoj da fiŝetoj, kion pagas naftaj, metalurgiaj kaj aliaj entreprenoj, leĝe devigataj rekompensi damaĝojn kiujn spertas la naturo pro ilia funkciado.

En 1872 en la vilaĝo malfermiĝis popola bazlernejo (), en kiu lernis  homoj el 23 vilaĝoj. En 1874 estis konstruita lernejo de la Ministerio de Popola Klerigado (). En 1884 ekfunkciis trijara paroĥa lernejo (), lokita en domo de pastro. En 1917 ĝi nomiĝis vilaĝa bazlernejo de la Ministerio pri Internaj Aferoj kaj troviĝis en la ĉefpastra domo.

La lernejo estas destinita por 106 infanoj, en 2020 en ĝi estis 158 lernantoj. Ĝi akceptas ankaŭ infanojn el apudaj vilaĝoj Preobraĵenka, Jepanĉina, Zagvazdino, venantajn per lernejaj busoj.

## En kulturo 
En 2013 en la ŝtata registro de selektitaj agrokulturaj plantoj estis listigita printempohordeo *Abalak*, selektita de sciencistoj de la Tjumena Agrokultura Universitato.

## Vidu ankaŭ 
* Oranta Abalaka monaĥejo
* Preobraĵenka

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Amuzejo "Abalako" 


Kategorio:Siberiaj tataroj