Aleksio la 4-a Anĝelo

**Aleksio la 4-a Anĝelo** aŭ **Αλέξιος Δ΄ Άγγελος** estis bizanca imperiestro de la 19-a de junio 1203 ĝis la 27-a de januaro 1204.

## Frua vivo
Li estis la filo de imperiestro Izaako la 2-a Anĝelo kaj lia unua edzino Irene Anĝelina (1172-1208), verŝajne el la dinastio Tornikio. Lia patraflanka onklo estis sia antaŭulo imperiestro Aleksio la 3-a Anĝelo. ​​Li estas vaste konsiderata kiel unu el la plej malbonaj bizancaj imperiestroj pro tio ke li alvokis al la Kvara krucmilito por helpi lin akiri potencon, kaj kio finfine kondukis al la prirabado de Konstantinopolo, aprilo 1204.

## Princo en ekzilo
La juna Aleksio estis malliberigita en 1195 kiam Aleksio la 3-a renversis Izaako la 2-an per puĉo. Lia patro finfine estis blindigita, sed Aleksio estis plejparte senvunda. En 1201, du pizaj komercistoj estis dungitaj por kontrabandi Aleksion el Konstantinopolo al la Sankta Romia Imperio, kie li rifuĝis ĉe sia bofrato Filipo de Ŝvabio, reĝo de Germanio.

eta|maldekstre|400px|Aleksio la 4-a Anĝelo, Aleksio la 5-a kaj Teodoro la 1-a.

[eta|maldekstre|250px|[:en:Alexios V Doukas|Aleksio la 5-a Dukas (1140-1205), nomata Morcufleo, sieĝante la junan Aleksio la 4-a Anĝelo, 1204.]]

eta|dekstre|300px|La Bizanca Imperio ĉirkaŭ 1180.

eta|dekstre|300px|La Bizanca Imperio dum la 3-a Krucomilito (1189-1192).

[eta|maldekstre|300px|[:en:Boniface I, Marquis of Montferrat|Bonifaco estas elektita komandanto de la 4-a Krucomilito en Suasono, en 1201.]]

[eta|dekstre|300px|[:en:Siege of Zara|Sieĝo de Zara (1202), dum la 4-a Krucomilito, pentraĵo de Andrea Vicentino (1542-1617).]]

Laŭ la tiutempa rakonto pri Roberto de Klario (1170-1216), dum Aleksio estis ĉe la kortego de Filipo, li renkontiĝis kun Markizo Bonifaco de Montferato (1150-1207), kuzo de Filipo, kiu estis elektita por gvidi la Kvaran Krucomiliton, sed provizore forlasis la Krucomiliton dum la sieĝo de Zara en 1202 por viziti Filipon. Bonifaco kaj Aleksio supozeble diskutis deturni la Krucomiliton al Konstantinopolo, por ke Aleksio povu esti restarigita sur la trono de sia patro.

Montferato revenis al la Krucomilito dum li travintris ĉe Zara kaj lin baldaŭ sekvis la senditoj de la Princo Aleksio, kiuj proponis al la Krucomilitistoj 10 mil bizancajn soldatojn por helpi batali en la Krucomilito, subteni 500 kavalirojn en la Sankta Lando, la servon de la bizanca mararmeo (20 ŝipoj) por transporti la Krucomilitan armeon al Egiptujo, kaj ankaŭ monon por pagi la ŝuldon de la Krucomilitistoj al la Venecia respubliko per 200 mil arĝentaj markoj.

Plie, li promesis submeti la Grekan Ortodoksan Eklezion sub la aŭtoritatecon de la papo. La venecianoj kaj la plej multaj el la gvidantoj favoris la planon, tamen, kelkaj ne, kaj okazis transfuĝoj, inkluzive de Simon de Montfort, (1175-1218), la 5-a Grafo de Lejstero. En 1202, la floto alvenis en Konstantinopolon. Aleksio estis montrita ekster la muroj, sed la civitanoj estis apatiaj, ĉar Aleksio la 3-a, kvankam uzurpanto kaj nelegitima en la okuloj de la okcidentanoj, estis akceptebla imperiestro por la bizancaj civitanoj.

## Imperiestro
La 18-an de julio 1203, la Krucomilitistoj lanĉis atakon kontraŭ la urbo, kaj Aleksio la 3-a tuj fuĝis en Trakion.

La sekvan matenon la Krucomilitistoj surpriziĝis, ke la civitanoj liberigis Izaakon la 2-an el la malliberejo kaj proklamis lin imperiestro, malgraŭ la fakto, ke li estis blindigita por igi lin neelektebla regi. La Krucomilitistoj ne povis akcepti tion, kaj devigis Izaako la 2-an proklami sian filon Aleksio la 4-a kunimperiestro.

Malgraŭ la grandaj promesoj de Aleksio, Izaako, la pli sperta kaj praktika el la du, sciis, ke la ŝuldo de la Krucomilitistoj neniam povus esti repagita per la rimedoj de la imperia trezorejo. Aleksio, tamen, ŝajne ne komprenis kiom la financaj rimedoj de la imperio estis malaltigintaj dum la antaŭaj kvindek jaroj.

Aleksio sukcesis kolekti duonon de la promesita sumo (100 mil arĝentaj markoj), per transpreno de trezoroj de la eklezio kaj per konfiskado de la posedaĵoj de siaj malamikoj. Li tiam provis venki sian onklon Aleksio la 3-a, kiu restis kun la kontrolo de Trakio. La prirabo de kelkaj trakiaj urboj iom helpis la situacion de Aleksio, sed intertempe kreskis malamikeco inter la maltrankvilaj Krucomilitistoj kaj la loĝantaro de Konstantinopolo.

En decembro 1203, perforto eksplodis inter la civitanoj de Konstantinopolo kaj la Krucomilitistoj. Kolerigitaj homamasoj kaptis kaj brutale murdis ĉiun fremdulon, kiun ili povis kapti, kaj la Krucomilitistoj sentis, ke Aleksio ne estis plenuminta siajn promesojn al ili.

Aleksio rifuzis iliajn postulojn, kaj li estas citita dirinte: "Mi ne faros pli ol tio kion mi faris." Dum la rilatoj kun la Krucomilitistoj malboniĝis, Aleksio fariĝis profunde nepopulara ĉe la romia civitanaro, kaj antaŭ sia propra patro. Blindigita kaj preskaŭ senpova, Izaako la 2-a indignigis ke li devas dividi la tronon kun sia filo. Li disvastigis onidirojn pri la supozebla seksa perverseco de Aleksio, asertante, ke li asociiĝis al "malmoralaj viroj".

La kronikisto Niketo Koniato konsideris Aleksion "infaneca" kaj kritikis lian amikecon kun la Krucomilitistoj kaj lian luksan vivstilon. Komence de januaro 1204, Aleksio la 4-a rebatis kontraŭ la Krucomilitistoj per fajrobruligo de 17 ŝipoj plenaj de brulemaj materialoj kaj sendado de ili kontraŭ la venecia floto, sed la provo malsukcesis.

## Eltronigo
Fine de januaro 1204, la loĝantaro de Konstantinopolo ribelis kaj provis proklami rivalan imperiestron Nikolao Kanabo, kiu rifuĝis en la Hagia Sofia. Aleksio la 4-a provis atingi repaciĝon kun la Krucomilitistoj, konfidante al la kontraŭokcidenta kortegano Aleksio Dukas Murcuflo la mision akiri la subtenon de la Krucomilitistoj.

Tamen, Aleksio Dukas malliberigis kaj Aleksion la 4-an kaj lian patron en la nokto de la 27-a de januaro 1204. Izaako la 2-a mortis baldaŭ poste, eble pro maljuneco aŭ veneno, kaj Aleksio la 4-a estis strangolita (probable la 8-an de februaro). Aleksio Dukas estis proklamita imperiestro kiel Aleksio la 5-a.

Dum la mallonga regado de Aleksio la 4-a, la teritorioj de la imperio laŭlonge de la marbordo de la Nigra maro deklaris sendependecon, kondukante al la formado de la bizanca sukceda ŝtato konata kiel la Imperio de Trebizondo. La volatila situacio en Konstantinopolo tiutempe certigis, ke al la imperio mankis la rimedoj por konservi kontrolon de Trebizondo, rezultante en fakta rekono de ĝia sendependeco, kvankam ĝi laŭjure restis imperia posedaĵo.

## Heredaĵo
Aleksios la 4-a kaj liaj agoj alportis la imperion al stato konsiderinde pli malbona ol iam antaŭe. Li perdis multan teritorion kaj daŭre farus tion pro la potencrivaleco kaj la posta Krucomilito. Antaŭ la fino de la Kvara Krucomilito, la bizanca imperio estis reduktita al regiona potenco. Ĝi iom resaniĝos, ĉar la ĉefurbo Konstantinopolo fine estus reakirita en 1261, preskaŭ ses jardekojn post la mallonga regado de Aleksio.

Tamen, la sekvoj de la Kvara Krucomilito finfine estus ŝlosila faktoro en la malstabileco kaj fragmentiĝo de la imperio en la postaj jarcentoj. En 1453, Konstantinopolo denove estis konkerita kaj prirabita, ĉi-foje fare de la Otomana Imperio, kaj la ceteraj bizancaj teritorioj baldaŭ perdiĝis.

Ĉu Aleksio rekte kulpas pri la malkresko kaj falo de la Bizanca Imperio estas disputebla, sed pro pluraj faktoroj, kiel lia mallonga regado kaj danĝeraj eksteraj faktoroj por la sekureco de la imperio, al li mankis kaj la financoj kaj la sperto necesaj por konvene trakti la situacion. Al li mankis tipa edukado kaj edukado por reĝeco pro sia malliberigo kaj ekzilo, kio verŝajne kontribuis al lia spertomanko.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 28-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 8-an de februaro
Kategorio:Naskiĝintoj en 1182
Kategorio:Mortintoj en 1204
Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Mortintoj en Konstantinopolo
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Bizancaj militistoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo