open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Občina Grosuplje

eta|Občina Grosuplje
eta
**Občina Grosuplje** estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. Ĝi estas unu el 25 municipoj en la regiono. La municipo konsistas el 66 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 133,8 km². Komence de 2018, estis 20.672 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo Grosuplje.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 66 vilaĝoj:
eta|Fervoja stacio en Grosuplje
Bičje, Blečji Vrh, Brezje pri Grosupljem, Brvace, Cerovo, Cikava, Čušperk, Dobje, Dole pri Polici, Dolenja vas pri Polici, Gabrje pri Ilovi Gori, Gajniče, Gatina, Gorenja vas pri Polici, Gornji Rogatec, Gradišče, **Grosuplje**, Hrastje pri Grosupljem, Huda Polica, Kožljevec, Lobček, Luče, Mala Ilova Gora, Mala Loka pri Višnji Gori, Mala Račna, Mala Stara vas, Mala vas pri Grosupljem, Male Lipljene, Mali Konec, Mali Vrh pri Šmarju, Malo Mlačevo, Medvedica, Paradišče, Pece, Peč, Perovo, Plešivica pri Žalni, Podgorica pri Podtaboru, Podgorica pri Šmarju, Polica, Ponova vas, Praproče pri Grosupljem, Predole, Rožnik, Sela pri Šmarju, Spodnja Slivnica, Spodnje Blato, Spodnje Duplice, Sveti Jurij, Škocjan, Šmarje-Sap, Tlake, Troščine, Udje, Velika Ilova Gora, Velika Loka, Velika Račna, Velika Stara vas, Velike Lipljene, Veliki Vrh pri Šmarju, Veliko Mlačevo, Vino, Vrbičje, Zagradec pri Grosupljem, Zgornja Slivnica, Zgornje Duplice, Žalna, Železnica.

## Loko, priskribo 
Apudaj municipoj estas: Urbo municipo Ljubljana en la nordo, Obcina Ivančna Gorica en la oriento, Občina Videm en la sudo, Občina Velike Lašče en la sudokcidento, kaj Občina Škofljica en la okcidento.

La municipo troviĝas en areo kies alteco estas de proksimume 325 m ĝis preskaŭ 750 m.

La norda parto de la municipo pasas tra la A2-ŝoseo de Ljubljana oriente al Novo Mesto kaj pli malproksime al Kroatio.

En Grosuplje, funkcias fervoja stacio de kiu linio kuras: norde al Ljubljana, oriente al Novo Mesto kaj sude al Kočevje.

## Tradukfonto 
* "Prebivalstvo po naseljih, podrobni podatki, Slovenija, 1. januar 2018".

Grosuplje
Grosuplje
Mezoplodoj

**Mezoplodoj** (aŭ *Mezoplodontoj* laŭ la greka etimologio) aŭ *Mezoplodaj balenoj* estas dekkvin specioj de dentobalenoj de la genro *Mesoplodon*, kio faras ĝin la plej granda genro en la ordo de cetacoj. Du specioj estis priskribita tiom ĵuse kiom ĝis 1991 (nana bekobaleno) kaj 2002 (Perina mezoplodo), kaj marbiologoj antaŭdiras, ke la malkovro de pliaj specioj en la estonteco.

## Specioj 
* Mezoplodo nordmara aŭ Nordmara mezoplodo (*M. bidens*) Sowerby, 1804
* Aŭstralia mezoplodo aŭ mezoplodo aŭstralia (*M. bowdoini*) Andrews, 1908
* Hubsa mezoplodo, mezoplodo kalifornia aŭ kalifornia mezoplodo (*M. carlhubbsi*) Moore, 1963
* Tropika mezoplodo aŭ mezoplodo tropika (*M. densirostris*) Blainville, 1817
* Mezoplodo antila aŭ Antila mezoplodo (*M. europaeus*) Gervais, 1855
* Ginkodenta baleno aŭ Ginkodenta mezoplodo (*M. ginkgodens*) Nishiwaki and Kamiya, 1958
* Greja mezoplodo, Greja dentobaleno, mezoplodo malgranda, aŭ malgranda mezoplodo (*M. grayi*) von Haast, 1876
* Hektora mezoplodo (*M. hectori*) Gray, 1871
* Deraniĝagala mezoplodo (*M. hotaula*) Deraniyagala, 1963
* Zondenta baleno aŭ Zondenta mezoplodo (*M. layardii*) Gray, 1865
* Truea bekobaleno, Truea mezoplodo, mezoplodo grizdorsa aŭ grizdorsa mezoplodo (*M. mirus*) True, 1913
* Perina mezoplodo (*M. perrini*) Dalebout, Mead, Baker, Baker & van Helden, 2002
* Nana mezoplodo, nana bekobaleno, aŭ Perua mezoplodo (*M. peruvianus*) Reyes, Mead, and Van Waerebeek, 1991
* Stejnegera mezoplodo aŭ mezoplodo stejnegera (*M. stejnegeri*) True, 1885
* Glavodenta baleno aŭ Glavodenta mezoplodo (*M. traversii*) Gray, 1874

La Tropika botelnazulo (*Indopacetus pacificus*, konata ankaŭ kiel la Hind-Pacifika bekobaleno aŭ tropika botelnaza baleno) estis origine asignita al *Mesoplodon*, sed Joseph Curtis Moore lokigis ĝin en ĝia propra genro, *Indopacetus*, taksonomia asigno kiu estis sekvita fare de aliaj esploristoj. kaj *M. slangkopi*.

## Notoj 
## Literaturo 
*  De Smet, W.M.A. 1971: La nomoj de la cetacoj (unua parto), *Scienca Revuo*, 22/1(87), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;21-48.
*  De Smet, W.M.A. 1971: La nomoj de la cetacoj (dua parto), *Scienca Revuo*, 22/2(88), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;39-48.
*  De Smet, W.M.A. 1971: La nomoj de la cetacoj (tria parto), *Scienca Revuo*, 22/3(89), Beogrado, Jugoslavujo, p.&nbsp;71-78.

## Eksteraj ligiloj 
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)


Kategorio:Cetacoj
Trifluoro-metano-sulfinata acido

**Trifluoro-metano-sulfinata acido** aŭ **CF3SO2H** estas forta unuprotona acido rezultanta el adukto inter la *fluoroformo* kaj sulfura duoksido. Triflinatoj aŭ triflonoj, estas saloj de trifluoro-metano-sulfinata acido ĝenerale stabilaj substancoj pro la vasta elektronegativa efiko de la trifluorometila grupo.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de la senkolora gaso *fluoroformo* kun sulfura duoksido:

### Sintezo 2 
* Preparado per traktado de la *klorido de trifluoro-metano-sulfonilo* kun natria hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Dum la sintezo de la trifluoro-metano-sulfinata acido, se oni aldonas eksceson da natria hidroksido la acido produktita estas neutraligata:

### Reakcio 2 
* Trifluoro-metano-sulfinata acido reakcias kun bikarbonatoj:

### Reakcio 3 
* Trifluoro-metano-sulfinata acido reakcias kun jodo-metano por doni metilan esteron de la triflinata acido:

### Reakcio 4 
* Bona maniero por prepari esterojn de triflinatoj estas reakciigi *kloridon de trifluoro-metano-sulfinilo* kun alkoholo:

## Literaturo 
* Sulfur Acids—Advances in Research and Application
* The Proton: Applications to Organic Chemistry
* Elsevier's Dictionary of Chemoetymology
* Advances in Nitrogen Heterocycles
* Sulfur-Mediated Rearrangements
* Modern Synthesis Processes and Reactivity of Fluorinated Compounds

## Vidu ankaŭ 
* Kalia trifluoro-metanosulfinato
* Trifluoro-metano sulfonata acido

## Referencoj 
Kategorio:Organikaj acidoj
Kategorio:Sulfinatoj
Kalvinana preĝejo (Debrecen, placo Árpád)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo de  Debrecen, laŭ placo Árpád.

## Historio 
En Debrecen en la 1880-aj jaroj tri kalvinanaj kirkoj funkciis, kiuj ne estis sufiĉaj. Oni decidis konstrui 2 pliajn, Kalvinana preĝejo (Debrecen, strato Kossuth) estis preta jam en 1887. Pli frue en 1873 la eklezio heredis sumon por konstrui kirkon ĉe placo Árpád. Konstruado de tiu ĉi preĝejo okazis inter 1911 kaj 1913. La orgeno estis farita en 1912. Dum la 2-a mondmilito la konstruaĵo difektiĝis, poste ĝi estis renovigita. Pli novaj eksteraj renovigaj laboroj okazis en la 2010-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en mezo de placo, kiu nuntempe estas trafika nodo. Dum la socialismo ankaŭ deketaĝa loĝdomo konstruiĝis, kiu faris malbona la vidon al la preĝejo. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas. La ĉefenirejo funkcias tra la turo. Super la ĉefenirejo estas tre granda fenestrorozo. Interne kontraŭ la ĉefenirejo situas simpla predikejo, super la enirejo sur galerio la orgeno funkcias. La internaj muroj estas blankaj laŭ la kutimoj.

## Fontoj 
* oficiala paĝo
* http://derefem.hu/debrecen-arpad-teri-reformatus-egyhazkozseg/
* http://www.haon.hu/az-arpad-ter-ekeve-valt-a-megujult-templom/3673652 
eta|maldekstre
eta|La preĝejo en 1953

Debrecen
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Debrecen
43722 Carloseduardo

'*43722 *Carloseduardo'''* estas tre malgranda, ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉiliaj astronomoj Carlos Torres kaj S. Cofré elde la observatorio de Cerro el Roble en Ĉilio.

Ĝi ŝajnas esti en orbita resonanco 1:3 kun Marso : ĝi trakuras sian orbiton en 2066,607 tagoj, tio, kiu estas proksima de la trioblo de unu marsa jaro (686,971 tagoj).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la argentina astronomo *Carlos Eduardo López'', komisiita de la Programo de Asteroida Fotometrio ĉe la Observatorio Félix Aguilar por tridek jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carlos Torres
Kategorio:Malkovrita de S. Cofré
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1968
Ginkodenta baleno

eta|Kranio de Ginkodenta baleno
La **Ginkodenta baleno** aŭ **Ginkodenta mezoplodo** (*Mesoplodon ginkgodens*) estas malbone konata specio de baleno eĉ kompare kun aliaj bekobalenoj, kaj ĝi ricevis nomon laŭ la malkutima formo de sia duoblaj dentoj. Ĝi estas tre tipaspekta specio, sed elstaras la maskloj, ĉar ili ne havas cikatrojn.

## Priskribo 
Ginkodentaj balenoj estas pli fortikaj ol plej mezoplodoj, sed ili aspektas tre tipaj. Meze de la makzelo, estas akra kurbo kie estas la dento kun formo de folio el ginko. Malkiel ĉe aliaj specioj kiaj la Tropika mezoplodo kaj la Aŭstralia mezoplodo, la dentoj ne arkiĝas super la bekopinto. La beko mem estas de modera longo. La koloraro estas ĝenerale malhelgrizaj ĉe maskloj kun helaj makuloj en la antaŭa duono de la beko kaj ĉirkaŭ la kapo, kaj malgrandaj blankaj punktoj en la pinto de la vosto, sed la preciza loko povas esti varia. Inoj estas pli helgrizaj kaj havas kontraŭluman kontraston. Ambaŭ seksoj atingas 4.9 m de longo. Ili estas ĉirkaŭ 2.4 m longaj dum nasko.

## Populacio kaj distribuado 
Estis malpli ol 20 surstrandiĝoj de *Ginkodenta baleno* sur la marbordoj de Japanio, Tajvano, Kalifornio, Galapaga Insularo, Novsudkimrio, Novzelando, Srilanko, Maldivoj, kaj la Markolo de Malako. Ties vivejo estas esence tropika kaj de moderklimataj akvoj en Hindia kaj Pacifika Oceano. Ne estas nuntempe populaciaj ĉirkaŭkalkuloj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)
* Cetaceans of the World 
* CMS 

Kategorio:Mezoplodaj balenoj
Kategorio:Cetacoj
Senvoĉa alveolara plozivo

La **senvoĉa alveolara plozivo** estas konsonanta sono. Ĝi estas uzata en multaj lingvoj. Ĝi egalas al la litero to en Esperanto.

Kategorio:Plozivoj
Frederick W. True

**Frederick William TRUE** (8a de Julio, 1858 – 25a de Junio, 1914) estis usona biologo, nome unua ĉefa kuratoro pri biologio (1897–1911) en la Usona Nacia Muzeo, nune parto de la *Smithsonian Institution*.

## Biografio 
Li estis faka speciala agento pri fiŝkaptejoj por la deka popolnombrado en Usono, 1879. En 1881, True eklaboris por la Usona Nacia Muzeo. Tiun jaron li iĝis bibliotekisto kaj *acting curator* pri mamuloj, kies postenojn li plenumis ĝis 1883. True estis kuratoro pri mamuloj en la Usona Nacia Muzeo (1883-1909), kuratoro pri kompara anatomio (1885-1890), *executive curator* (1894-1897), ĉefa kuratoro pri biologio (1897-1911) kaj helpa sekretario zorge de la biblioteko kaj internacia interŝanĝa servo (1911-1914).

Li startis sian karieron studante senvertebrulojn, sed malbona vidkapablo devigis lin ĉesi studojn per mikroskopo, la Truea kriceto kaj la Truea talpo estis nomitaj laŭ li.

## Verkoj 
* *Review of the Family of Delphinidae*
* *Whalebone Whales of the Western North Atlantic* (1904)
* *Observations on Living White Whales* (1911)

## Notoj 
Kategorio:Usonaj kuratoroj
Kategorio:Usonaj biologoj
Zondenta baleno

eta|313x313ra
La **Zondenta baleno** aŭ **Zondenta mezoplodo** (*Mesoplodon layardii*), konata ankaŭ kiel Bekobaleno de Layard aŭ Longdenta bekobaleno, estas granda mezoplodo kun kelkaj el la plej strangaj dentoj inter mamuloj. Ordinara kaj scienca nomoj aludas honore al Edgar Leopold Layard, kuratoro de la Sudafrika Muzeo, kiu preparis desegnojn de kranio kaj sendis ilin al la Brita taksonomiisto John Edward Gray, kiu priskribis la specion en 1865.

## Priskribo 
eta|maldekstra|altdekstre|Kranio.
La ordinara korpoformo de la Zondenta baleno estas la tipa de mezoplodon, escepte pro la granda grando. Masklaj specimenoj havas grandajn kaj pekuliarajn dentojn eĉ kompare al la cetero de la geneo; tiuj dentoj elstaras el la malsupra makzelo kaj kreskas supren kaj reen je 45-grada angulo por ĉirkaŭi la supran makzelon kaj tre proksime al ĝi. Tiuj dentoj povas foje kreski ĝis superi 30&nbsp;cm de longo. La dentoj havas dorse projekciajn dentetojn, kaj estas ŝajne uzataj por luktado. Foje oni trovas ciripedojn en la dentoj. La melono estas iome bulba, kaj miksiĝas en la beko tuj antaŭ la zondentoj. Ankaŭ la beko mem estas tre longa, kun relative rekta buŝlinio. Ankaŭ la koloro de tiu specio estas tre malofta inter mezoplodoj, ĉar ĝi estas tre nigra; plej el la korpo estas nigra escepte ĉe blankaj areoj en la antaŭo de la beko, la gorĝo, malantaŭ la kapo en formo iel simila al kabo, kaj ĉe la generaj organoj. Junuloj ne havas tiun koloron kaj estas tipe kontraŭlumaj, malhelaj supe kaj helaj sube. Foje oni povas trovi cikatrojn kaj mordovundojn fare de ŝarkoj. Maskloj povas atingi ĉirkaŭ 5.9 metrojn, dum inoj atingas 6.2 metrojn kaj plej verŝajne pezas ĉirkaŭ 1,000–1,300 kilogramojn, kio indikas, ke ili estas probable la plej granda specio en la genro. Ĵusnaskitaj idoj povas esti de ĝis 2.8 metrojn longe.

## Populacio kaj distribuo 
La **Zondenta baleno** estas distribuata en malvarmaj akvoj de la Suda Hemisfero inter 30°S kaj la Antarkta Konverĝareo. Ĝi povas esti sude de la 38°S la tutan jaron kaj moviĝas norde de 38°S laŭsezone. Je 1991, estis ĉirkaŭ 140 registroj (preskaŭ ĉiuj de surstrandiĝoj) de tiu specio el Novzelando (50, inklude unu vidaĵo), Aŭstralio (ĉirkaŭ 40), suda Afriko (ĉirkaŭ 40), suda Argentino kaj Fuegio (10), suda Ĉilio (4), Falklandoj (3), kaj Urugvajo (1). Surstrandiĝoj estis registritaj ankaŭ el la Insulo Herdo, la Kergelenoj, kaj Brazilo. Pli ĵuse estis vidita individuo sursurface inter la Sudaj Orkadoj kaj Sud-Georgio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Encyclopedia of Marine Mammals. Eldonita de William F. Perrin, Bernd Wursig, kaj J.G.M Thewissen. Academic Press, 2002. ISBN 0-12-551340-2

## Eksteraj ligiloj 
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

Kategorio:Mezoplodaj balenoj
Kategorio:Cetacoj
Občina Lukovica

eta|**Občina Lukovica** |279x279ra
**Občina Lukovica** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 66 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 74,9 km². Komence de 2017, ĝi havis 5 631 loĝantojn. La administra centro estas la vilaĝo Lukovica pri Domžalah.
## Komunumoj 
La municipo konsistas el 66 vilaĝoj:

Blagovica, Brdo pri Lukovici, Brezovica pri Zlatem Polju, Bršlenovica, Dupeljne, Čeplje, Češnjice, Gabrje pod Špilkom, Golčaj, Gorenje, Gradišče pri Lukovici, Hribi, Imovica, Javorje pri Blagovici, Jelša, Kompolje, Koreno, Korpe, Krajno Brdo, Krašnja, Lipa, Log, **Lukovica pri Domžalah**, Mala Lašna, Mali Jelnik, Obrše, Podgora pri Zlatem Polju, Podmilj, Podsmrečje, Poljane nad Blagovico, Preserje pri Lukovici, Preserje pri Zlatem Polju, Prevalje, Prevoje pri Šentvidu, Prevoje, Prilesje, Prvine, Rafolče, Selce, Spodnje Koseze, Spodnje Loke, Spodnje Prapreče, Spodnji Petelinjek, Straža, Suša, Šentvid pri Lukovici, Trnjava, Trnovče, Trojane, Učak, V Zideh, Veliki Jelnik, Videm pri Lukovici, Vošce, Vranke, Vrba, Vrh nad Krašnjo, Vrhovlje, Zavrh pri Trojanah, Zgornje Loke, Zgornje Prapreče, Zgornji Petelinjek, Zlatenek, Zlato Polje, Šentožbolt, Žirovše.

## Loko, priskribo 
Občina sude etendiĝas al la montetoj kaj montoj Posávské montoj kaj norde de la montoj de la Granda Monteto. Občina esence kuŝas en la valo de Črni-graben, kiu etendas oriente-okcidenten laŭ la rivero Radomilja. La alteco estas ĉirkaŭ 310 m en la okcidento ĝis preskaŭ 900 m en la nordoriento.  

La teritorio de la municipo longiĝas direkte de okcidento al oriento kaj laŭlonge de ĝia longo, proksimume 20 km, transiras la A1-aŭtovojon de Ljubljana al Maribor.

Apudaj municipoj estas: Občina Kamnik en la nordo, Občina Zagorje ob Savi en la oriento kaj sudoriento, Občina Moravče en la sudo kaj Občina Domžale en la okcidento.

Lukovica
Lukovica
Fluoroformo

**Fluoroformo** aŭ **CHF3** estas organika kemia komponaĵo, senkolora kaj preskaŭ senodora gaso kun iomete dolĉeca gusto, larĝaskale produktata kiel flankmaterialo en la sintezo de la teflono. Ĝi same uzatas en farmakologio kaj kemiaj sintezoj, ĉefe en trifluorometiligaj reakcioj. Fluoroformo ankaŭ uzatas en la fabrikado de dolĉaj trinkaĵoj, materialoj por fajro-estingiloj kaj ŝaŭmoj. Ĝi estas forceja gaso kiu trovas malmulte da praktikaj uzoj malgraŭ la kreskanta graveco de la trifluorometila funkcieco en strukture pli ellaboritaj farmaciaĵoj, agrokemiaĵoj kaj aliaj materialoj. Senpera nukleofila trifluorometiligo uzanta fluoroformon estas senduba defio

## Historio 
En la 3-a de aprilo 1890, artikolo en la revuo "Nature" elstarigis du dokumentojn pri la sama temo prezentata en la dek pli antaŭnelongaj kunvenoj de la Kemia Societo en Parizo. La topiko estis la izolo de la fluoroformo aŭ CHF3, la lasta membro de la halogenidoforma familio kiu ne estis malkovrita. La sciencistoj este C. Chabrié kaj Maurice Meslans (1862-1938) kiu preparis kaj izolis la fluoroformon ekde la eksplodemaj reakcioj de kloroformo kaj jodoformo kun *arĝenta fluorido*.

Tiu reakcio estis plibonigita de la germana kemiisto Otto Ruff (1871-1939) anstataŭante la arĝentan fluoridon per *hidrargan fluoridon* kaj *kalcian fluoridon*. La interŝanĝa reakcio funkcias kun jodoformo kaj bromoformo, kaj la interŝanĝo de tiuj du halogenidoj je fluoro estas potenca. Albert Henne, en 1937, kreis la plej efikan sintezon per du-etapaj sintezoj:unu reakciigante *trifluoridon de antimono* kun bromoformo donante la *bromodufluora metano* kaj due elfinante la reakcion kun *hidrarga fluorido*.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Jodoformo reakcias kun *fluorido de hidrargo* por estigi fluoroformon kaj jodidon de hidrargo.

### Sintezo 2 
* Jodoformo reakcias kun fluorida acido por estigi fluoroformon kaj kloridan acidon.

### Sintezo 3 
* *Heksafluoro acetono* estas alte aktiva gaso kiu reakcias kun akvo en alkala medio por doni fluoroformon kaj karbonan duoksidon:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Fluoroformo reakcias kun *etokso-natrio* por doni *trimetokso-metanon*:

### Reakcio 2 
* Preparado de trifluoro-metil-sulfitaj derivaĵoj per interagado de la fluoroforomo kun tiocianatoj:

## Literaturo 
* Chemical Synthesis Using Supercritical Fluids
* Sigma Aldrich
* Google Patents
* Linked in
* Fundamentals and Applications of Organic Electrochemistry
* Green and Sustainable Medicinal Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* Bromoformo
* Jodoformo
* Kloroformo

## Referencoj 
Kategorio:Metanoj
Kategorio:Forcejaj efikaj gasoj
Metila fluoro-sulfonato

**Metila fluoro-sulfonato** aŭ **CH3FS**, ankaŭ konata kiel *magia metilo*, estas organika fluora kombinaĵo de la fluorosulfonata acido. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun etera odoro uzata kiel metiligagento en organikaj sintezoj. Pro ĝia alta tokseco, ĝi estas larĝe anstataŭita de la respektiva reakcianto metila trifluoro-metano-sulfonato. La fluorosulfonata acido estas konsiderata superacido.

Superacidoj difiniĝas kiel komponaĵoj kiuj estas 100% pli fortaj acidoj ol sulfata acido. La induktiva efiko de la elektronegativa fluoratomo igas ĝin pli forta acido ol sulfata acido. Likva fluorosulfonata acido povas uzati por protonigo de ekstreme malfortaj bazoj. Kaj ĝi iĝas multe pli efika kiam oni aldonas acidon de Lewis, tia kia *pentafluorido de antimono*.

Metila fluorosulfonato aŭ magia metilo, estas aktiva metiligagento uzata de esplorkemiistoj, kaj estis studata pro ĝia akuta buŝtokseco, akuta inhalado-tokseco, okul- kaj haŭto-irito. Ĉi-kombinaĵo estas tre damaĝa kaj estas respondeca almenaŭ pri unu homa morto. La rezulto de kelkaj studoj konfirmas ke la metila fluorosulfonato estas rimarkinde toksa en ĉiuj vojoj jam studitaj kaj ĉefe per inhalado-vojo ĉar la mortiga dozoj por ratoj estas tre malaltaj.

Metila fluorosulfonato estas potenca metiligagento por aminoj, amidoj, nitriloj kaj sulfur-derivaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per fluorosulfata acido kun *sulfato de dumetilo*:

### Sintezo 2 
* Preparado per fluorosulfata acido kun karbinolo:

### Sintezo 3 
* Preparado per fluorosulfata acido kun *dumetila etero*:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Safety in the Chemistry and Biochemistry Laboratory
* Main-Group Metal Organometallics in Organic Synthesis
* Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations
* Inorganic Syntheses
* The Alkaloids: Chemistry and Pharmacology
* Organic Chemistry

## Vidu ankaŭ 
* Fluorosulfonata acido

## Referencoj 
fluoro-sulfonato
Kategorio:Sulfonataj esteroj
Kategorio:Metilaciaj agentoj
Radsulko

eta|200ra|Radsulko kaj pluvo
eta|200ra|'Radsulkoprofundometro'

**Radsulko** aŭ **vojsulko** estas difekto en vojo kaŭzita de pezaj kamionoj kiuj postlasas profundajn radsulkojn en la asfalto. De radsulkoj antaŭ ĉio motorcikloj kaj  tre multe estas ĝenataj, ĉar ili ne konformiĝas en la kaneloj, kio influas la stiradon.

Dum pluvo radsulkformiĝo estas ankoraŭ pli danĝera, ĉar en la kaneloj formiĝas longaj flakoj, kiuj povas kaŭzi akvoglataĵon.

Kvankam nuntempe estas intereso pri tiu fenomeno en modernaj ŝoseoj, tio jam ekzistis en multaj pavimoj de la antikveco, kiel observeblas en kelkaj ruinoj de urboj el la epoko de la Romia Imperio. Tiam la sulko estis farita ne de molaj pneŭaj radoj sed per lignaj radoj ofte kovritaj el metalaj kovriloj.

Kategorio:Trafiko
Jodoformo

**Jodoformo** aŭ ** CHI3**, ankaŭ konata kiel trijodo-metano, estas flava solidaĵo, volatila substanco kun akra kaj karakteriza odoro kaj dolĉeca gusto, apartenanta al la familio de la organikaj halogenidaĵoj uzata kiel antisepsa komponaĵo de pluraj medikamentoj. Ĝi estas analoga substanco al kloroformo kaj bromoformo. Ĝia antisepsa propreco venas el la liberigitaj jodoj en ĝiaj solvaĵoj, tamen, pro ĝia malagrabla odoro, ĝi estas anstataŭata de aliaj formulaĵoj enhavantaj jodon.

## Historio 
Jodoformo estis unue sintezita kaj priskribita en jaro 1822 de la franca profesoro pri apoteko Georges-Simon Serullas (1774-1832) per elektrolizo de akvaj solvaĵoj de acetono, neorganikaj jodidoj kaj natria karbonato. Samtempe, la angla kemiisto kaj profesoro pri kemio John Thomas Cooper (1790-1854) sendepende faris la saman malkovron sed ne publikigis ĝin.

Tamen, nur en 1880 ĝia antisepsa agado estis malkovrita, kaj tio igis ĝin gravan medikamenton. Ĝi ne posedas iritan agadon, ĝi estas antisepsa substanco kun seninfektigaj proprecoj. Ĝiaj bonfaraj efikoj sur la damaĝitaj histoj okazas pro ĝia forte protektaj povoj kaj mekanike kaj konservante la asepsion, promociante do pli rapida kuracado. Ĝi ankaŭ detruas la toksajn substancojn estigitajn de kelkaj mikroorganismoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Jodoformo estas preparita ekde la etanolo per agado de jodo en ĉeesto de natria hidroksido donante acetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
* La acetaldehido reakcias kun troo da jodo kaj natria hidroksido por formi trijodoacetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
* La trijodoacetaldehido reakcias kun natria hidroksido por formi jodoformon, natrian jodidon kaj natrian formiaton.

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Kiam varmigita kun Arĝenta pulvoro, jodoforomo donas acetilenon:

### Reakcio 2 
* Jodoformo reakcias kun primaraj aminoj en ĉeesto de solvaĵo de kalia hidroksido donante ofendodoran substancon konatan kiel karbilaminon aŭ izonitrilon.

### Reakcio 4 
* Jodoformo reakcias kun varma nitrata acido por doni *jodo-pikrinon*. Jodo-pikrino estas uzata en la produktado de nitrometano (CAS Numero 75-52-5), iu brulaĵo uzata en militaj aferoj:

## Literaturo 
* ResearchGate
* Emil Von Behring: Infectious Disease, Immunology, Serum Therapy
* The Principles of Surgery and Surgical Pathology
* Medical Review
* The Boston Medical and Surgical Journal
* Cohen's Pathways of the Pulp Expert Consult

## Vidu ankaŭ 
* Bromoformo
* Fluoroformo
* Kloroformo

## Referencoj 
Kategorio:Metanoj
Kategorio:Organikaj acidoj
Kategorio:Esteroj
Aŭstralia mezoplodo

**Aŭstralia mezoplodo**, *bekobaleno de Andrews* aŭ *mezoplodo aŭstralia* (*Mesoplodon bowdoini*) estas unu el la plej malbone konataj membroj de malbone konata genro *Mesoplodon*. La specio neniam estis observita en naturo, kaj estas konata nur el specimenoj surstrandiĝintaj.

## Taksonomio 
La specio estis unuafoje priskribita en 1908 fre de la usona sciencisto Roy Chapman Andrews el specimeno kolektita en New Brighton Beach, Kanterburia Provinco, Novzelando, en 1904. Li nomis ĝin honore al George S. Bowdoin, donanto kaj administracianto de la Usona Muzeo de Natura Historio.

## Priskribo 
La korpo de la Aŭstralia mezoplodo estas fortika kompare kun aliaj membroj de la genro. La maleno estas malalta, kaj la beko estas mallonga kaj dika. La malsupra makzelo estas pekuliara je tio ke meze ĝi ege elstaras kun la dentoj etendaj super la beko. La kapo foje havas helan makulon ambaŭflanke, pli elstara ĉe maskloj. La masklo, ĝenerala malhelgriza al nigra, havas pli helan "selan" markon inter la spirtruo kaj la dorsa naĝilo en ĝia dorso. Maskloj montras cikatrojn tipajn de la genro. Inoj estas ardezgrizaj kun grizec-blankaj flankoj kaj ventroy. Mordoj de ŝarkoj estas en ambaŭ seksoj. Oni supozas, ke inoj atingas almenaŭ 4.9 m kaj maskloj estas 4.5 m. Ŝajne junuloj estas ĉirkaŭ 2.2 m longaj naske.

## Populacio kaj distribuado 
La Aŭstralia mezoplodo vivas en la Suda Hemisfero, kaj la preciza vivejo estas necerta. Ĉirkaŭ 35 surstrandiĝintaj specimenoj estis registritaj en Aŭstralio kaj Novzelando, Makvora Insulo, Falklandoj, kaj Tristan da Cunha. Tiu teritorio povus enhavi ĉirkaŭpolusan distribuon. Tamen, estas nekonfirmitaj vidaĵoj kiu konfirmu tion.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Factsheets
* Cetaceans of the World
* CMS
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

Kategorio:Mezoplodaj balenoj
Kategorio:Cetacoj
43751 Asam

'*43751 *Asam''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la familio Asam, da bavaraj artistoj. La patro Hans Georg (1649–1711) kaj la filoj Cosmas Damian (1686–1739) kaj Egid Quirin (1692–1750), kiuj forte influis la malfruajn barokajn kaj la fruajn rokokajn arkitekturojn kaj skulptartojn en suda Germanio. La Asam laboris ĉefe kiel pentristoj de freskoj, skulptistoj de stuko kaj arkitektoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Roy Chapman Andrews

**Roy Chapman ANDREWS** (26a de Januaro, 1884 – 11a de Marto, 1960) estis usona esploristo, aventuristo kaj naturalisto kiu iĝis direktoro de Usona Muzeo de Natura Historio. Li estas ĉefe konata ĉar li estris serion de ekspedicioj tra la politike malfacila Ĉinio de la komenco de la 20a jarcento al la Gobia Dezerto kaj Mongolio. La ekspedicioj faris gravajn malkovrojn kaj alportis la unuajn konatajn fosiliajn dinosaŭrajn ovojn al la muzeo. Liaj popularaj verkoj ĉirkaŭ liaj aventuroj famigis lin.

## Ekkariero 
El 1909 al 1910, Andrews navigis per la ŝipo *Albatross* al Karibio, kolektante serpentojn kaj lacertojn kaj observante marmamulojn. En 1913, li navigis per la skuno *Adventuress* kun John Borden al la Arkto. Ili esperis akiri nordpolusan balenan specimenon por la Usona Muzeo de Natura Historio. En tiu ekspedicio, li filmis kelkajn el la plej bonaj vidaĵoj de fokoj iam viditaj, kvankam li ne sukcesis akiri balenan specimenon.

El 1916 al 1917, Andrews kaj lia edzino estris la Azian Zoologian Ekspedicion de la muzeo tra multo de okcidenta kaj suda Junano, same kiel tra la aliaj provincoj de Ĉinio. La libro *Camps and Trails in China* registras ties spertoj.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Usonaj paleontologoj
43752 Maryosipova

'*43752 *Maryosipova'''* estas asteroido de la asteroida zono en orbita resonanco 1:2 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Marija Jurjevna Osipova* (cirile *Мари́я Юрьевна Осипова'') plej juna filino de la malkovristino kaj patrino de ties du nepoj. Ricevinte diplomon el la Departemento de Fiziko de la Moskva Ŝtata Universitato, ŝi laboras kiel inĝenierino en instituto de scienca esplorado.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Balenvoĉo

[eta|300px|alt=A whale swims horizontally underwater near the surface, with long front flippers extended. A second whale appears in the bottom left corner of the photograph, slightly out of shot.|La [Ĝiba baleno estas fama uzanto de balenvoĉoj.]]
eta|Ilustraĵo de la kapo kaj de la sonsistemo
**Balenvoĉoj**, **balenkanto** aŭ pli ĝuste **balensonoj** estas uzataj de balenoj por diferencaj tipoj de komunikado.

La mekanismoj uzataj por produkti sonon varias el unu familio de cetacoj al alia. Marmamuloj, kiel balenoj, delfenoj kaj porkocetoj, estas multe pli dependaj el sono por komunikado kaj sentado ol la surteraj mamuloj, ĉar aliaj sentoj estas de limigita efiko en akvo. Vidkapablo estas malpli efika por marmamuloj pro la partikulara maniero kiel la lumo disiĝas en oceano. Ankaŭ flarado estas limigita, ĉar molekuloj disiĝas pli malrapide en avo ol en aero, kio faras flaradon malpli efika. Tamen, la sonrapido estas preskaŭ kvar foje pli granda en akvo ol en la atmosfero je marnivelo. Ĉar marmamuloj estas tiom dependaj el aŭdkapablo por komuniki kiaj manĝi, medikonservistoj kaj cetologoj supozas, ke ili estas lastatempe suferantaj pro pliiĝanta media bruo en la mondaj oceanoj okazigita de ŝipoj, sonaro kaj marsisma esplorado.

La vorto "kanto" estas uzata por priskribi la modelon de regulaj kaj antaŭdireblaj sonoj faritaj de kelkaj specioj de balenoj, ĉefe la Ĝiba baleno. Tio estas inkludita en aŭ komparita kun muziko, kaj maskloj de ĝiba baleno estis priskribitaj kiel "kutimaj komponistoj" de kantoj kiuj estas "'rimarkinde similaj' al homaj muzikaj tradicioj". Oni sugestis, ke la kantoj de la ĝibaj balenoj komunikas masklan taŭgecon al baleninoj. La klakosonoj faritaj de kaĉalotoj kaj delfenoj ne estas strikte kantoj, sed oni sugestis, ke la klakosekvencoj estus individuigitaj ritmaj sekvencoj kiuj komunikas la identecon de unuopa baleno al aliaj balenoj de ties grupo. Tiuj klakosekvencoj ebligus al la grupoj kunordigi manĝadon.

## Vidu ankaŭ 
* 52-herca baleno
* Melono (balenoj)

## Notoj 
## Bibliografio 
* Lone whale's song remains a mystery, New Scientist, numero 2477, 11a de Decembro 2004
* Frazer, L.N. & Mercado. E. III. (2000). "A sonar model for humpback whale song". IEEE Journal of Oceanic Engineering. 25: 160–182. doi:10.1109/48.820748.
* Helweg, D.A., Frankel, A.S., Mobley Jr, J.R. kaj Herman, L.M., "Humpback whale song: our current understanding," in Marine Mammal Sensory Systems, J. A. Thomas, R. A. Kastelein, kaj A. Y. Supin, Eld. New York: Plenum, 1992, pp. 459–483.
* In search of impulse sound sources in odontocetes by Ted Cranford in Hearing by whales and dolphins (W. Lu, A. Popper kaj R. Fays eld.). Springer-Verlag (2000).
* Progressive changes in the songs of humpback whales (Megaptera novaeangliae): a detailed analysis of two seasons in Hawaii by K.B.Payne, P. Tyack kaj R.S. Payne in Communication and behavior of whales. Westview Press (1983)
* "Unweaving the song of whales". BBC News. 28a de Februaro 2005. Alirita la 10an de Novembro 2018.

Kategorio:Cetacoj
Kategorio:Kantaj formoj
Kategorio:Balenaj sonoj
Kategorio:Etologio
Carl Amery

**Carl AMERY**, pseŭdonimo de *Christian Anton Mayer* (Munkeno, 9-an de april  1922 - 24-an de majo 2005) estis germana verkisto de sciencfikcio kaj ekologia aktivisto.

Li estis membro de Gruppe 47, prezidanto de la asocio de germanaj verkistoj en 1976/77 kaj, inter 1989 kaj 1991, prezidanto de PEN-klubo internacia de Germanio. De 1967 ĝis 1974 li estis membro de la SPD kaj pliposte li apartenis al la GVP. Sekve li estis unu el la fondintoj de la Alianco '90/La Verduloj kaj protektanto de la *Wasserallianz* en Munkeno. En 1997 li gajnis la Wilhelm Hoegner-premion.

Kategorio:Germanaj sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Liri

La rivero **Liri** () fluas tra Abruco kaj Latio. Preskaŭ je la fino, ĝi akceptas la akvon de *Gari*, kiu estas ege malpli longa, sed ankaŭ videble same aŭ eĉ pli akvoriĉa; post tiu loko, la Liri ŝanĝas sian nomon al **Garigliano** (). La lasta parto de la rivero estas la limo inter Latio kaj Kampanio kaj enfluas en la Tirenan Maron.

La tuta rivero (Liri-Garigliano, t.e. Liri inkluzivante Garigliano) longas 158km. Nur la Liri, ĝis la kunfluo kun Gari, longas 120 km.

Kategorio:Riveroj en Abruco‎
Kategorio:Riveroj en Latio
Éva Lőte

**Éva Lőte,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lőte Éva** estis hungara skulptisto. Ŝia nobela antaŭnomo estis *illyefalvi*, ŝia geedziĝa nomo estis *Brinzeiné Lőte Éva*.

Éva Lőte  naskiĝis la  en Kolozsvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Cluj en Rumanio), ŝi mortis la  en Karakaso (Venezuelo).

## Biografio 
Éva Lőte studis en Reĝa Industriarta Lernejo. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis Antal Orbán kaj Elek Lux. Antaŭ kaj dum la 2-a mondmilito ŝi kreis sakralajn kaj naciecajn skulptaĵojn. Ŝi migris al Venezuelo en 1948 ĝuste antaŭ periodo de la socialismo. Ekde la 1950-aj jaroj ŝi partoprenis en ekspozicioj en Karakaso, samtempe en Hungario ŝia nomo estis forviŝita el ĉiuj leksikonoj. Ŝi ricevis 3 nehungarajn premiojn inter 1937-1953. Ŝi havis edzon.

## Elektitaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1931, 1937)
* Karakaso (1953, 1958, 1962, 1965)

## Elektitaj skulptaĵoj 

HősökKapuja11KJ.jpg|Soldato en Szeged
Bronze plaque. Facade detail of the Csók István Gallery & Vörösmarty Mihály Library. Listed ID 11159. - 1, Bartók Béla Sq., Downtown, Székesfehérvár, Fejér county, Hungary.JPG|reliefo en Székesfehérvár
Plaque at the Pasaréti bus terminus. Monument ID 314 - Budapest District II., Pasaréti Sq.JPG|reliefo en Budapeŝto
Új Köztemető, Budapest X. kerület, (Lőte Éva, 1942). Hősi emlékmű 01.jpg|tombeja monumento en Budapeŝto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungardevenaj venezuelanoj
Mária Lugossy

**Mária Lugossy** [lugoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lugossy Mária** estis hungara skulptisto, vitroartisto, oraĵisto, medalisto, membro de Hungara Belarta Akademio (2007). Ŝia edzo estis Zoltán Bohus.
[eta|Monumento pri Flamo de la [Hungara revolucio de 1956 fare de Mária Lugossy]]
Mária Lugossy  naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Mária Lugossy studis en Industriarta Altlernejo inter 1969-1973, poste ŝi plulernis en instituto. Jam dum la studentaj jaroj ŝi edziniĝis (1970), ŝi naskis gefilojn en 1971, 1979 kaj 1992. Ŝi estis aktiva en simpozioj kaj artistkolonioj, ŝi instruis kelkfoje en someraj universitatoj eksterlande. Ŝi havis atelieron en Artistkolonio (Budapeŝto). Ŝi ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1977 – 2012.

## Elektitaj solaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1974, 1977, 1981, 1992, 1997, 2000, 2009)
* Győr (1975, 1998)
* Varsovio (1980)
* Londono (1984, 1986)
* Novjorko (1985)
* Parizo (1986, 1989, 1993)
* Arthalo Budapeŝto (1989, 2004)
* Tokio (1991, 1993)
* Veszprém (urbo) (2001)

## Elektitaj kolektivaj ekspozicioj 
* Milano (1973, 1979)
* Arthalo Budapeŝto (1975, 1978, 1982, 1987, 1995)
* Sopron (1977–1985, 1987)
* Lisbono (1979, 1983)
* Budapeŝto (1982, 1984, 1994, 2013)
* Londono (1984)
* Toronto (1986)
* Parizo (1989, 1991)
* Tokio (1990, 1994, 1996)
* Szentendre (2012)

## Elektitaj skulptaĵoj 

Tektit II. (4758035072).jpg|vitra artaĵo
Dombormű (Lugossy Mária, 1979), Zrínyi utca, 2017 Lipótváros.jpg|ornama reliefo en Budapeŝto
Veszprem Posahaz.jpg|Miljara monumento en Veszprém (urbo)
Székesfehérvár bell (8629227530).jpg|Monumento pri falintoj dum la 2-a mondmilito en Székesfehérvár

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj skulptistoj
Kategorio:Hungaraj vitroartistoj
Kategorio:Hungaraj medalistoj
Kategorio:Hungaraj oraĵistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Občina Moravče

eta|Občina Moravče
**Občina Moravče** estas unu el 212 municipoj de Slovenujo. Ĝi situas en la Regiono Osrednjeslovenska. La municipo konsistas el 49 komunumoj kaj ĝia tuta areo estas 61,4 km². Komence de 2018, ĝi havis 5328 loĝantojn. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Moravče.

## Komunumoj 
La municipo konsistas el 49 vilaĝoj:
Dešen, Dole pod Sv. Trojico, Dole pri Krašcah, Drtija, Dvorje, Češnjice pri Moravčah, Gabrje pod Limbarsko Goro, Gora pri Pečah, Gorica, Goričica pri Moravčah, Hrastnik, Hrib nad Ribčami, Imenje, Katarija, Krašce, Križate, Limbarska Gora, **Moravče**, Mošenik, Negastrn, Peče, Ples, Podgorica pri Pečah, Podstran, Pogled, Pretrž, Prikrnica, Rudnik pri Moravčah, Selce pri Moravčah, Selo pri Moravčah, Serjuče, Soteska pri Moravčah, Spodnja Dobrava pri Moravčah, Spodnja Javoršica, Spodnji Prekar, Spodnji Tuštanj, Stegne, Straža pri Moravčah, Sveti Andrej, Velika vas, Vinje pri Moravčah, Vrhpolje pri Moravčah, Zalog pri Kresnicah, Zalog pri Moravčah, Zgornja Dobrava, Zgornja Javoršica, Zgornje Koseze, Zgornji Prekar, Zgornji Tuštanj.

## Loko, priskribo 
Občina kuŝas en la nordoriento de la centro de Ljubljana, proksimume 18 km. La municipa teritorio estas monteta kie la alto estas proksimume 320 m en la okcidento ĝis preskaŭ 880 m oriente.

Apudaj municipoj estas: Občina Lukovica en la nordo, Občina Zagorje ob Savi en la oriento, Občina Dol pri Ljubljani kaj Občina Litija sude, kaj Občina Domžale okcidente.

## Interesaĵoj 
* Limbarska gora estas unu el la plej vizitantaj montoj
* Kastelo de Tuštanj — kie kulturaj eventoj okazas en la somero
* Monto Cicelj (836 m) — la plej vizitata pinto sur la kresto de Cicelj estas Sv. Miklavž (742 m)

Moravče
Moravče
43763 Russert

'*43763 *Russert'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usonaj geastronomoj kaj geedzoj Carolyn S. Shoemaker kaj Eugene M. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona ĵurnalisto
Tim Russert (1950–2008), aŭtoro, estro de buroo en Vaŝingtono kaj politika analizisto por *NBC News*. Li estis moderigisto de la televida elsendaĵo *Meet the Press''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de Eugene M. Shoemaker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Elena Paciotti

**Elena PACIOTTI** (kompleta nomo *Elena Ornella PACIOTTI*, naskiĝis la ) estas itala juĝisto kaj politikistino.

Ŝi membras en la Demokratia Partio de la Maldekstro kaj ekde 1999 prezidanto de la *Fondazione Lelio e Lisli Basso per lo studio della società contemporanea*.;

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Fondazione Italiani Europei
* Il Dubbio News 

Kategorio:Italaj juĝistoj
Kategorio:Italaj romkatolikoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Membroj de la Eŭropa Parlamento elektitaj en Italio 1999-2004
43724 Pechstein

'*43724 *Pechstein'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana pentristo Max Pechstein (1881–1955), kiu pentris forte kolorajn pentraĵojn kaj estis gvida membro de la grupo da germanaj ekspresionistoj konataj kiel *Die Brücke''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
43767 Permeke

'*43767 *Permeke''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la belga pentristo kaj skulptisto Constant Permeke (1886–1952), gvida figuro de la flandra ekspresionismo. Vundita dum batalo de la unua mondmilito, li estis enmalsanulejigita en Unuiĝinta Reĝlando, kie li komencis pentri la kolorplenajn anglajn pejzaĝojn. Reveninte en Belgion, li senmortigis fiŝkaptistojn kaj kamparanojn ĉe laboro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Bromoformo

**Bromoformo** aŭ **CHBr3** estas organika solvanto, senkolora likvaĵo, havanta altan refraktan indicon kaj densecon, kaj duondolĉa odoro simile al tiu de la kloroformo. Ĝi estas unu el la kvar ekzistantaj trihalogenidaj metanoj, krom jodoformo, kloroformo kaj fluoroformo. Ili ĉiuj estas uzataj en laboratorio kiel reakciantoj en kemiaj sintezoj.

Bromoformo estis malkovrita en 1832 de la germana kemiisto Carl Jacob Löwig (1803-1890) per interagado de etanolo kun bromo. Li kredis ke temas pri la dubromo-metano aŭ CH2Br2, tamen ĝia korekta formulo estis poste priskribita de Jean-Baptiste Dumas (1800-1884), la malkovrinto de bromo.

Puraj solvaĵoj de bromoformo estas senkoloraj, malstabilaj kaj malkomponiĝas en kelkaj semajnoj. Tamen, kiam la solvaĵo iĝas bruna, tio signifas ke ĝi malkomponiĝas kaj la eblaj malkompono-produktoj estas bromida acido, bromo, karbonil-bromido (COBr2). Bromido de karbonilo estas senkolora tre toksa likvaĵo. Bromida acido estas palflava likvaĵo, tre koroda kiu atakas metalojn.

Bromoformo estas metabola venenaĵo kiu absorbiĝas de la haŭto kaj estas potence akumulita de la korpo. Laŭ kelkaj institutoj pri sano, ĝi estas konsiderata karcinomogena kaj mutaciokaŭza.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado per traktado de propanono kun bromo donante *tribromo-acetonon*. Sekve, tribromo-acetono interagas kun kalia hidroksido donante bromoformon kaj kalian acetaton:

### Sintezo 2 
* Preparado per interagado de acetono kun bromo en alkala medio:

### Sintezo 3 
* Preparado per reakcio inter acetono kaj kalia hipobromito:

|-
|}

### Sintezo 4 
* Preparado per reakcio inter metano kaj hipobromita acido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de pivalata acido ekde la interagado inter *pinakolono* (t-Butila metila ketono) kaj hipobromita acido en acida medio:

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Acta Crystallographica
* Geological Survey Professional Paper
* Groundwater Chemicals Desk Reference
* Halogenidaj reakcioj
* Organic Chemistry Portal

## Vidu ankaŭ 
* Fluoroformo
* Jodoformo
* Kloroformo

## Referencoj 
Kategorio:Bromaj kombinaĵoj
Kategorio:Metanoj
Kategorio:Solviloj
Kalvinana preĝejo (Debrecen, strato Mester)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia konstruaĵo en Hungario, en urbo de Debrecen, laŭ strato Mester. Dum la konstruado ĝi estis la deka kalvinana preĝejo en la urbo.

## Historio 
Urbo Debrecen en 1929 donacis areon por konstrui novan kalvinanan kirko. La konstruado okazis en la jaroj 1937 kaj 1938. La orgeno estis farita en 1940. En 2000 apud la preĝejo oni konstruis renkontiĝan domon, kie precipe por la geinfanoj oni aranĝas diversajn kunvenojn.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola en angulo de placo kaj strato. La fasado estas malsimetria, maldekstre la kvadrata turo altiĝas. Meza parto de la fasado estas simetria kaj reliefas. Meze funkcias la enirejo, pli supre tri fenestroj situas, plej supre granda fenestrorozo estas videbla. Interne super la enirejo sur galerio la orgeno funkcias.

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* http://derefem.hu/debrecen-mester-utcai-reformatus-egyhazkozseg/
eta|maldekstre

Debrecen
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Debrecen
43768 Lynevans

'*43768 *Lynevans''''' estas malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla de ESO en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la kimran scienculon Lyn Evans, gvidanton de projekto de la Granda Koliziigilo de Hadronoj de la CERN. Sub lia estreco, la bosono de Higgs estis malkovrita en 2012.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
43775 Tiepolo

**43775 Tiepolo** estas malgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la germana astronomo Freimut Börngen elde la Observatorio Karl Schwarzschild en Tautenburg (Germanio). Ĝi ŝajnas esti en orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de itala pentristoj Giovanni Battista Tiepolo (1696–1770), kiu havis rangon inter la plej grandaj pentristoj de ĉiuj epokoj. Liaj grandegaj plafonoj kaj murpentraĵoj ornamis la barokajn kaj la rokokajn palacoj kaj preĝejoj en Venecio, Milano, Würzburg kaj Madrido. Li ankaŭ kreis multenombrajn portretojn, oleo-skizojn kaj akvafortojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Freimut Börngen
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Tropika mezoplodo

**Tropika mezoplodo** (*Mesoplodon densirostris*), *bekobaleno de Blainville* aŭ *densbeka baleno*, estas la mezoplodo kun plej ampleksa vivejo kaj eble la plej dokumentita. La Franca zoologo Henri de Blainville la unua priskribis la specion en 1817 el malgranda peco de makzelo — la plej peza osto kiun li estis trovinta — kio rezultis en la nomo *densirostris* (latine por "densa beko"). Ĉe nordorientaj Bahamoj, tiuj animaloj estas partikulare bone dokumentitaj, kaj fotoidentiga projekto startis iam post 2002.

## Taksonomio
Blainville nomis la specion *Delphinus densirostris*, baze sur la priskribo de naŭ-cola peco de *rostrum* (balenbeko) de nekonata origino kiu estas en Pariza Muzeo. La dua specimeno, kompleta kranio sendita el Sejŝeloj fare de iu M. Leduc en 1839, estis nomita *Ziphius seychellensis* fare de la angla zoologo John Edward Gray en 1846; la franca sciencisto Paul Gervais poste metis tiun specimenon en la genro *Dioplodon* ("du-denta").

## Populacio kaj distribuado
Tiu specio de bekobaleno troviĝas en tropikaj kaj varmaj akvoj en ĉiuj oceanoj, kaj oni konas, ke ĝi vivas en tre altaj latitudoj. Surstrandiĝoj okazis ĉe Nova Skotio, Islando, Brita Insularo, Japanio, Rio Grande do Sul, Suda Afriko, centra Ĉilio, Tasmanio, kaj Novzelando. La plej oftaj observoj okazis ĉe Havajo, Societa Insularo, kaj Bahamoj. Tiu specio ne migras. Ĝi vivas en akvoj de 1600 al 3000 futoj profundaj. Spite la relative oftan naturon de la baleno, ne estas disponebla populacia ĉirkaŭkalkulo.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)

Kategorio:Mezoplodaj balenoj
Kategorio:Cetacoj
Nebullumilo

eta|Nebulfrontlampo (dekstra)
eta|Nebulpostlampo (maldekstra)
**Nebullumilo** aŭ **nebullampo** estas lampo muntita sur aŭtomobilo por uzadi dum tre malbona vido, ekzemple pro nebulo, fortega pluvado aŭ neĝado.

La nebullampoj estas uzataj por plibonigi la videblecon tiel ke la alirantaj aŭ alproksimiĝantaj veturigistoj pli frue rimarkas la veturilon. Nebullampoj je la fronto ankaŭ plibonigas la vidon de la stiristo mem. Je la fronto la nebullumigado konsistas el du lampoj kiuj elradias blankan aŭ flavan lumon, ja la malfronto el unu aŭ du lampoj kiuj elradias helruĝan lumon.

Kategorio:Lumtekniko
Kategorio:Aŭtopartoj
Gerald Scarfe

**Gerald Anthony SCARFE**, naskiĝinta  en Londono, estas angla desegnisto kaj karikaturisto, ĉefe konata por sia laboro pri la Pink Floyd-a albumo The wall. Li laboris por la ĵurnaloj Sunday Times kaj The New Yorker.
Li estas la edzo de la aktorino Jane Asher, eksa kunulino de Paul McCartney, kiun li edzinigis en 1981.

Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de la Brita imperio
Kategorio:Anglaj animaciistoj
Kategorio:Anglaj ilustristoj
Kategorio:Anglaj dezajnistoj
Kategorio:Anglaj ateistoj
Kategorio:Anglaj karikaturistoj
Kategorio:Superrealismaj artistoj