open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amaxac de Guerrero

**Amaxac de Guerrero** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Amaxac de Guerrero. Krom la ĉefurbo 2 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29001.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7878 loĝantojn. El tiuj estis 3872 viroj kaj 4006 virinoj. La komunumo havas surfacon de 12,87&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2300 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 789,5&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6290 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 143 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 2,27 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Amaxac de Guerrero  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Tlaxcala
Aranka Aradi

**ARADI Aranka** (edzino de Gyula Stella) estis hungara aktorino naskita en Arad la 8-an de aprilo 1884 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de oktobro 1961. 

## Kariero
Aranka Aradi debutis en 1901 en Kecskemét kaj ŝi ludis nur dek jarojn ĝis sia edziniĝo. 

## El ŝiaj roloj
*Krisztina (Jarno Gy.: Az erdészlány);
*Alesia (Audran: A baba);
*Glavári Hanna (Ferenc Lehár: A víg özvegy);
*Bob herceg (Huszka Jenő);
*János vitéz (Kacsó P.). 

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Muzeo de Publika Arto

[eta|200px|dekstra|Muzeo de Publika Arto. *La sirena varada*, de [Eduardo Chillida.]]
La **Muzeo de Publika Arto**, antaŭe nomata *Muzeo de Subĉielaj Skulptaĵoj de la Kastilia* () kiu gastigas dek sep abstraktajn skulptaĵojn de hispanaj aŭtoroj, troviĝas en Madrido (Hispanio), sub la ponto Enrique de la Mata Gorostizaga, kiu kunigas la straton Juan Bravo kun la strato Eduardo Dato ĉe la Avenuo de la Kastilia, inter la madridaj distriktoj Ĉamberio kaj Salamanko.

Ĝi estis elpensaĵo de la artisto Eusebio Sempere, kiu ankaŭ okupiĝis de la dizajno de la manreloj. La verkaĵoj distribuiĝas sub la planko de la ponto. La muzeo inaŭguriĝis en la jaro 1970.

Publika Arto
Publika Arto
Hot Wheels

***Hot Wheels*** (prononco [], "flamantaj rulaŭtoj") estas marko de stampgisita ludil-aŭto, kiun la fabrikaro usona de ludiloj Mattel komencis vendi en 1968. Ĝis la jaro 1996 ĝia ĉefa konkursanto estis la marko *Matchbox* ("alumetujo"), kiun la kompanio Tyco proprietis; en tiu jaro Mattel aĉetis la rajtojn al la *Matchbox*-marko de ĝia rivala kompanio.

Kategorio:Ludiloj
Kategorio:Mattel
Vilma Babits

**BABITS** Amália **Vilma**, [babiĉ] edzino de *Béla Vályi*, estis hungara operkantistino (soprano) naskita en Arad la 6-an de novembro 1891 kaj mortinta la 21-an de septembro 1975.
 
## Kariero
Ŝi debutis en 1913 kaj ŝi kantis en Temeŝvaro, Budapeŝto. En Salzburg Bianchi Bianca kvalifikigis ŝin Mozart-kantistino. En la dua parto de sia kariero ŝi estis koncertkantistino. Ŝi ne revenis el sia okcidenteŭropa gastkantado.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Sopranistoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Attila Balázs

**BALÁZS Attila**, [bala:ĵ]  estas rumanuja hungara aktoro naskita en Vlăhiţa la 9-an de decembro 1969.
## Kariero
Attila Balázs diplomiĝis en Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat en jaro 1994 kaj ekde tiam li estas ano, poste direktoro de la teatro Temesvári Állami Csiky Gergely Színház de Temeŝvaro. 
 
## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=666http://www.theater-csikygergely.ro/home.php?page=tarsulat&person_id=150.
## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Piroska Balogh B.

**BALOGH B. Piroska**, [balog] estis rumanuja hungara aktorino naskita en Deva la 6-an de januaro 1904 kaj mortinta en Temeŝvaro la 2-an de decembro 1975.

## Kariero 
Piroska Balogh B. debutis kiel amatora aktorino en 1953 kaj ŝi restis ano de Temesvári Állami Csiky Gergely Színház ĝis sia pensiiĝo.

## El ŝiaj roloj 
* Matja (Afinogetov: Kisunokám);
* Kamilla (Gergely Csiky: Ingyenélők);
* Galambosné (Gergely Csiky: A nagymama);
* Boronkayné (Zsigmond Móricz: Rokonok);
* Nagyasszony (Sándor Bródy: A tanítónő).

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Historiaj Studoj

***Historiaj Studoj*** estas 167-paĝa libro kiu konsistas el tri studoj de Ernest Drezen: "Analiza Historio de Esperanto-Movado" (1931), "Zamenhof" (1929) kaj "En batalo por SEU" (1932). Ĝi estas kompilita de Aleksander Korĵenkov kaj estas antaŭparolo de Nikolaj Stepanov. La libro estas eldonita en la jaro 1992 de eldonejo Sezonoj el Jekaterinburgo.

## Vidu ankaŭ 
* Privata biblioteko de P. Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Pervigilium Veneris

**Pervigilium Veneris**, tio estas *Vigilo de Venuso* aŭ *Vigilo de Venera*, estas latina poemo, probable verkita en la 4a jarcento. Oni supozas plej ofte, ke ĝi estis verkita de la poeto Tiberiano, pro la fortaj similaĵoj kun la poemo de tiu lasta "Amnis ibat". Ĝi estis verkita laŭ intenco komence de printempo antaŭ la trinokta festivalo de Venuso (probable inter la 1a kaj 3a de aprilo). La loko ŝajne estas Sicilio. La poemo priskribas la ĉiujaran vekiĝon de vegetaloj kaj animaloj danke al la diino. Ĝi elstaras ĉefe pro sia fokuso sur la natura mondo - io neniam antaŭe vidata en tia intenseco en la latina poezio - kio markas la transiron el romia poezio al la Mezepoka poezio. Ĝi konsistas el 93 versoj en Troĥeoj.

## En Esperanto 
Sub la titolo *Vigilo de Venus* Kálmán Kalocsay aperigis tradukon, troveblan en *Tutmonda Sonoro*, p. 249-250 (1981), en kiu la poemon de 93 versoj sen klara kaŭzo li mallongigis ĝis 50 versoj.

Sub la titolo *Vigilo de Venera* ĝi aperis en traduko de Gerrit Berveling en *El tiom da jarcentoj*, p. 20-24 (1994). Poste ĝi aperos en *Antologio Latina* volumo 5.

## Eldonoj 
* *Editio princeps*, tio estas unua kaj modela (1577)

Modernaj eldonoj fare de
* Franz Bücheler (1859)
* Alexander Riese, en *Anthologia latina* (1869)
* E. Bahrens en *Unedierte lateinische Gedichte* (1877)
* S. G. Owen (kun Katulo, 1893).

Kategorio:Romia literaturo
Densbüren

## Pri la komunumo 
** Densbüren** estas komunumo en la distrikto Araŭo de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 715 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Densbüren distingiĝas per sia kampara kaj montara karaktero kaj situo de la ceteraj komunumoj de la distrikto Araŭo, kiu troviĝas en la ebenaĵoj de la riveroj Aro (rivero), Suro kaj Wyna. La komunumo troviĝas en la valo de la rivereto *Staffeleggbach*, flanka valo de la Frick-Valo, disigita de la cetera distrikto de suda ĉeno de la Ĵurasa Montaro.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 12,52 km², de kiuj 6,88 km² estas kovritaj de arbaro, dum nur sur 0,60 km² respektive malpli ol 5% troviĝas konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo estas la monto Strihe, kiu kun 867 m s.m. estas la dua plej alta punkto de la kantono kaj la plej alta monto, kiu situas komplete sur kantona teritorio, kaj la plej malalta punkto situas sur alteco de 430 s.m. ĉe la bordo de la rojo *Staffeleggbach*.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Densbüren limas en nordo al Herznach, en nordoriento al Zeihen, en oriento al Thalheim, en sudo al Küttigen kaj Oberhof, kaj en okcidento al Wölflinswil.

## Trafiko 
Densbüren situas ĉe la Staffelegg-Pasejvojo, kiu trans la Staffelegg-Pasejo konektas la komunumojn Araŭo kaj Frick. Sur tiu-vojo cirkulas poŝtaŭtolinio, kiu ligas la komunumon al la publika trafikreto.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas 7 km sude en Araŭo kaj al la svisa aŭtovojo A3 7 km norde en Frick.

## Historio 
La unua ekzakte datebla dokumenta mencio de Densbüren datiĝas el la jaro 1426 kiel *Teinspuiren*. Jam pli frua mencio kiel *Tensbuirron* okazis supozeble en la 14-a jarcento.

La Kastelo Urgiz, kiu situas sur la teritorio de la komunumo estis menciita jam en la jaro 1277. Ĝi estis posedaĵo de la Senjoroj de Uriols al kies senjorujo Urgiz, kiun ili ricevis kiel servuto de la Episkopejo Strasburgo, apartenis krom Densbüren ankaŭ Asp. La Tertremo de Bazelo de 1356 damaĝis la kastelon, kiu tiam estis forlasita kaj disfalis. En la jaro 1429 la Senjoroj de Effingen el Brugg akiris la senjorecon, ilin sekvis la Senjoroj Rätz el Säckingen kaj fine en la jaro 1475 la senjoroj Hasfurt el Lucerno. En la jaro 1502 la urbo Berno akiris la senjorujon kaj integris ĝin al la Berna Argovio. Post la liberigo de Argovio dum la Helveta Revolucio en la jaro 1798 fare de francaj trupoj, la komunumo Densenbüren fariĝis parto de la distrikto Araŭo de la nove fondita Kantono Argovio.

## Fontindikoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Densbüren
* Densbüren en la Historia Leksikono de Svislando
UK 2012

dekstra|150ra
La **97-a Universala Kongreso (UK) de Esperanto** okazis de la 28-a de julio ĝis la 4-a de aŭgusto 2012 en Hanojo, la ĉefurbo de Vjetnamio. La ĉefaj aranĝoj okazis en la hotelo Meliá, dum inaŭguro kaj aliaj disvolviĝis en la Palaco de Kulturo.

Por organizi la kongreson kun Hanojo konkuris Pusano (Sud-Koreio).

## Kongresurbo 
250ra|eta|Vjetnamaj esperantistoj reciprokas la partoprenantojn de la fina ceremonio kriante: "Ne dankinde!"
Pri la okazigo decidis la Estraro de UEA dum sia kunsido en la Centra Oficejo inter la 10-a kaj 12-a de januaro 2010, sed tiam la datoj ankoraŭ ne estis fiksitaj.

La evento estis vigle disvastigita de la tieaj amaskomunikiloj kaj sur la ĉefurbaj stratoj.

## Kongresa temo 
*Esperanto — ponto al paco, amikeco kaj disvolviĝo*

## Alta protektanto 
Nguyễn Thị Doan, vicprezidento de Vjetnamio estis la alta protektanto de la kongreso. (Libera folio: Bonveniga mesaĝo de la vicprezidanto de Vjetnamio)

## Programo 
## Kongresa Rezolucio 
Tradicie ankaŭ dum la 98-a Universala Kongreso estis adoptita kongresa rezolucio. Ĝi tekstas jene:

**125-jara, Esperanto konstruas pontojn al pli justa kaj paca mondo**

Kunvenante en Hanojo, Vjetnamio, de la 28-a de julio ĝis la 4-a de aŭgusto 2012, pli ol 800 partoprenantoj el 62 landoj en la 97-a Universala Kongreso de Esperanto rekonfirmas la gravecon de lingvo konstruita sur la idealoj de paco, amikeco, kaj reciproka respekto.

Por homoj el ĉiuj landoj kaj vivofonoj, Esperanto proponas praktikan kaj potencan rimedon por rekta kontakto, reciproka interkonatiĝo kaj profunda amikiĝo.

Por mondo kie ankoraŭ abundas konfliktoj kaj maljustaĵoj, Esperanto proponas kulturon de paco, kiun kunkonstruas en egaleca etoso homoj el ĉiuj kontinentoj.

Por internacia komunumo kiu klopodas realigi la Jarmilajn Evoluigajn Celojn de Unuiĝintaj Nacioj, Esperanto proponas kompletigan evoluvojon al tutmonda partnereco, en kiu kunlaboras ne nur ŝtatoj kun ŝtatoj, sed homoj kun homoj.

125 jarojn post sia apero, Esperanto estas ĉiam pli vaste uzata kiel ponto al amikeco, paco, kaj disvolviĝo - evoluo akcelata per la disvastiĝo de alia tutmonda komunikilo, Interreto. Tion oni vidas interalie per la ĉi-jara aldono de Esperanto kiel 64a lingvo en la ret-tradukilo de Google.

Ni invitas homojn el ĉiuj landoj utiligi kaj kunkonstrui tiun ponton, cele al pli justa kaj paca mondo, kie disfloras ĉiuj lingvoj kaj kulturoj.

## Referencoj 
## Galerio 

Dosiero:Zamenhof-arbo-Hanojo.JPG|Plantado de Zamenhof-arbo dum la kongreso

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj pri la 97-a UK en la retpaĝo de UEA
* Dua kongresa bulteno 
* Informoj pri la kongreso en la retpaĝo facila.org
* Artikoloj pri UK 2012 


Kategorio:Hanojo
Kategorio:2012 en Vjetnamio
Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Vjetnamio
Orkonuso de Avanton

eta|dekstra|La orkonuso de Avanton
La **orkonuso de Avanton** estas bronzepoka artefakto kaj konsistas el maldika orlado. Ĝi estas unu el aro de ĝis nun kvar konataj konusformaj orĉapeloj el la bronzepoko, kiuj estis trovitaj en la 19-a kaj 20-a jarcentoj en Germanujo (Berlina orĉapelo, orĉapelo de Schifferstadt, orkonuso de Ezelsdorf-Buch) kaj en Francujo (Orkonuso de Avanton) en malsamaj statoj.

## Priskribo 
La orkonuso estis elfosita en 1844 dum kamplaboro proksime de la vilaĝo Avanton, ĉirkaŭ 12 km norde de Poitiers.
Ĝi estis damaĝita; kompare al aliaj trovaĵoj, ŝajnas ke mankas parto, la randaĵo. La supera parto de la orĉapelo estas 55 centimetrojn longa kaj 285 gramojn peza.
La randaĵo estis aŭ perdita dum la elfosado aŭ enterigita aparte. Laŭ formo kaj ornamaĵoj ĝi similas al la orkonuso de Ezelsdorf-Buch, kiu same prezentas supre stelmotivon el trianguloj.

La orlada konuso utilis kiel ekstera ornamaĵo de longfusta kapvesto kun randaĵo, kiu verŝajne estis farita el organa materialo por stabiligi la eksteran orladon.

Oni supozas nuntempe, ke la orĉapeloj estis konsiderataj religiaj simboloj de dioj aŭ utilis al sacerdotoj por sunkulto disvastiĝinta en la malnova bronzepoko en centra Eŭropo. Tion subtenas bildo reprezentanta ŝajne konusan ĉapelon sur ŝtonplato el la tombo de Kivik en Schonen, suda Svedujo, kiu evidentigas la religian kaj kultan kuntekston.

## Nuna konservejo 
La konuso de Avanton troviĝas en la Muzeo de nacia arĥeologio en la Kastelo de Saint-Germain-en-Laye, proksime al Parizo.

## Vidu ankaŭ 
* Orĉapelo
* Berlina orĉapelo
* Ĉieldisko de Nebra, ĉirkaŭ 2100 ĝis 1700 a.K., la ĝis nun tutmonde plej malnova kaj detala ĉielbildo

## Bibliografio 
* Ulrich Großmann (Hrsg.); Tobias Springer (Mitarb.): *Gold und Kult der Bronzezeit*. (Ausstellungskatalog) Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg 2003, ISBN 3-926982-95-0.
* R. Joffroy: ''Le cône d'or d'Avanton.* In: Antiquités Nationales St-Germain-en-Laye, Saint-Germain-en-Laye 1978, Band 10, S. 33-35
* Wilfried Menghin (Hrsg.): *Acta Praehistorica et Archaeologica.* Unze, Potsdam 32.2000, S. 31-108. ISSN 0341-1184
* Peter Schauer: *Die Goldblechkegel der Bronzezeit – Ein Beitrag zur Kulturverbindung zwischen Orient und Mitteleuropa.* Habelt, Bonn 1986. ISBN 3-7749-2238-1
* Mark Schmidt: *Von Hüten, Kegeln und Kalendern oder Das blendende Licht des Orients.* in: *Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift.'' Berlin 43.2002, S. 499-541. ISSN 0012-7477

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Orĉapeloj en arkeologia vortaro

Kategorio:Arkeologiaj trovaĵoj
Kategorio:Kalendaroj
Kategorio:Bronzepoko
Kategorio:Arkeologio en Francio
Pedro de Ribera

**Pedro de Ribera** (n. en Madrido la 4-a de aŭgusto 1681 - m. en Madrido, 1742) estis hispana arkitekto de la baroka periodo. eta|200px|Tombo de RiberaLia profesia vivo preskaŭ ekskluzive disvolviĝis en Madrido dum la unua duono de la 18-a jarcento. Li estis disĉiplo de José Benito de Churriguera (kreinto de la stilo ĉurigeresko). Li estas konsiderata kiel unu el la plej gravaj arkitektoj de la fino de baroko en Hispanio. Lia laboro en Madrido estis tre rimarkinda, konstruante pontojn, palacojn, monumentajn fontanojn, preĝejojn kaj ĉiajn publikajn konstruaĵojn.

Kategorio:Hispanaj arkitektoj
Kategorio:Arkitektoj de novklasikismo
Monumento al Filipo la 4-a

eta|180px|Orienta flanko de la monumento

La **Monumento al Filipo la 4-a** aŭ *Fontano de Filipo la 4-a* troviĝas en la centro de la Orienta Placo, unu el la areoj plej interesaj kaj allogaj lokoj de Madrido (Hispanio) el art-historia vidpunkto. Ĝi estis starigita dum la regado de la reĝino Izabela la 2-a en la unua duono de la 19-a jarcento, tamen, la rajda statuo venas de la 17-a jarcento.

La monumento estas verkaĵo de la itala skulptisto Pietro Tacca, kiu uzis dizajnon de Velázquez kaj ricevis la sciencan konsiladon de Galileo Galilei mem por la fiksiĝo de la statuo. Li ankaŭ kalkulis je la kunlaborado de Juan Martínez Montañés, aŭtoro de la busto de la monarĥo.

Kategorio:Fontanoj en Madrido
Kategorio:Monumentoj en Madrido
José Calvo Sotelo

eta|150px|Skulptaĵo kiu reprezentas al José Calvo Sotelo, starigita en Madrido.
**José CALVO SOTELO** (Tui, Pontevedro, 6-a de majo 1893 — Madrido, 13-a de julio 1936) estis politikisto kaj juristo de Hispanio.

Li estis ministro de Financoj inter 1925 kaj 1930 (dum la Diktaturo de Primo de Rivera). Ekzilita dum la unuaj jaroj de la Dua Hispana Respubliko, tamen li estis elektita deputito en ĉiuj leĝdonaj povoj, kaj enposteniĝis post amnestio dum la dujara periodo de la radikaluloj-cedistoj en 1934. Li elstaris kiel promonarĥia gvidanto, per la partio Hispana Renovigo, kvankam ĝi ne havis bonajn rilatojn kun aliaj dekstraj potencoj.

En la periodo inter februaro kaj julio 1936, post la venko de la Popola Fronto, li ĉefrolis kelkajn debatojn antaŭ la Kortesoj, kie li petis al la Registaro la reestabligon de la publika ordo, aŭ male ĝi devus esti transprenata de la Armeo. En la frumateno de la 13-a de julio 1936 grupo de la Atako-gvardio (speco de polico) kaj socialistoj, gvidataj de la kapitano de la civil-gvardio Fernando Condés, arestis lin en lia hejmo kaj enkondukis lin en kamioneton kie Luis Cuenca, membro de la Socialisma Junularo kaj korpogardisto de Indalecio Prieto pafis lin en la nukon, verŝajne kiel reago al antaŭa murdo de oficiro de la porregistara policaro fare de dekstruloj. En la epoko de la diktaturo li estis honorigita kiel *Pramartiro de la Krucmilito* ĉar tiu utiligis la ekskuzon de la murdo de Calvo Sotelo, kiel pravigo de la Insurekcio de julio de 1936, kio okazigis la Hispana Enlanda Milito.

Kategorio:Hispanaj politikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1893
Kategorio:Mortintoj en 1936
Kategorio:Hispana Enlanda Milito
Kategorio:Hispanaj deputitoj
Triangulo de la Arto

Estas nomata ***Triangulo de la Arto*** aŭ *Ora Triangulo* la aro de muzeoj de Madrido kiuj troviĝas en la areo de la Avenuo Prado, malnova aleo kiu markas la limon inter la malnova urboparto kaj la Parko Retiro. 

[maldekstre|eta|100ra|Verkaĵo de [El Bosco en la Museo del Prado.]]
La tri verticoj de la Triangulo estas la Prado-Muzeo, la Muzeo Thyssen-Bornemisza kaj la Muzeo Reĝino Sofia, kiuj kune allogis 5,3 milionojn da vizitantoj en 2008.

Kategorio:Muzeoj en Madrido
Orĉapelo

[eta|190px|La [orkonuso de Avanton, 1500-1250 a.K.]]
Konusforma **orĉapeloj** de la tipo *Schifferstadt* estas artefakto el maldika orlado el la bronzepoko. Kvar orĉapeloj estas ĝis nun trovitaj en Eŭropo.

La orĉapelo estis la ekstera ornamaĵo de longfusta kapvesto kun randaĵo, kiu verŝajne estis el organa materialo, kiu stabiligis la eksteran maldikan orladon.

Tiu unika trovaĵaro estas grava dokumento pri la religia historio de la bronzepoko.

Ĝis nun estas konataj jenaj kvar orĉapeloj:

* Berlina orĉapelo
* Orkonuso de Avanton
* Orĉapelo de Schifferstadt
* Orkonuso de Ezelsdorf-Buch

## Vidu ankaŭ 
* Ĉieldisko de Nebra, inter ĉirkaŭ 2100 kaj 1700 a.K.

## Bibliografio 
# *Gold und Kult der Bronzezeit*. (Oro kaj kulto de la bronzepoko; ekspozicikatalogo). Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg 2003. ISBN 3-926982-95-0
# Wilfried Menghin (Eld.): *Acta Praehistorica et Archaeologica.* Unze, Potsdam 32.2000, S. 31-108. ISSN 0341-1184
# Peter Schauer: *Die Goldblechkegel der Bronzezeit – Ein Beitrag zur Kulturverbindung zwischen Orient und Mitteleuropa.* (La orladaj konusoj el la bronzepoko - aldonaĵo al kulturligo inter Oriento kaj Mezeŭropo) Habelt, Bonn 1986. ISBN 3-7749-2238-1
# Gerhard Bott (Eld.): *Der Goldblechkegel von Ezelsdorf.* (La orlada konuso de Ezelsdorf, ekspozicikatalogo). Theiß, Stuttgart 1983. ISBN 3-8062-0390-3
# Mark Schmidt: *Von Hüten, Kegeln und Kalendern oder Das blendende Licht des Orients.* (Pri ĉapeloj, konusoj kaj kalendaroj aŭ la brila lumo de la oriento) en: *Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift.* Berlin 43.2002, p. 499-541. ISSN 0012-7477

## Eksteraj ligiloj 
* orĉapelo ĉe runenstein.e 
* Oraj ĉapeloj en la arkeologia leksikono

Kategorio:Arkeologio en Eŭropo
Kategorio:Bronzepoko
Kategorio:Iloj
Kategorio:Kalendaroj
Kategorio:Kapvestoj
Bulteno - Aŭstria Fervojisto

**BULTENO - Aŭstria Fervojisto** estis la organo de la Aŭstria Fervojista Esperanto-Federacio (AFEF). La unua numero aperis en la jaro 1956. La unua redaktoro estis dipl. inĝ. Fritz TSCHOM, sekvis inĝ. Erich EICHINGER, inĝ. Walter HUBER, denove dipl. inĝ. Fritz TSCHOM, Karl VAVRA, Franz QUIETENSKY kaj ekde 1982, ĝis la lasta aperinta numero 2009, Leopold PATEK.

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-movado en Aŭstrio
Muzeo Cerralbo

eta|200px|dekstra
La **Muzeo Cerralbo** troviĝas en Madrido (Hispanio), en la antikva rezidejo de Enrique de Aguilera y Gamboa, 17-a Markizo de Cerralbo, kiu promociis la arkeologiajn elkavigadojn kaj arigis unu el la plej gravaj art-kolektoj de Hispanio. Li forpasis en 1922 kaj lia kolekto transiris al la Ŝtato laŭ Reĝa Dekreto la 10-a de aprilo kaj 24-a de septembro 1924.

Dek jarojn poste ĝi fariĝis *Fondaĵo Muzeo Cerralbo*. Nuntempe ĝi estas fermata pro reformado kaj ĝia onta malfermado estis anoncita por la printempo de 2010. La muzeo gastigas diversajn pentraĵojn, skulptaĵojn, kolektojn el porcelano, eŭropaj kaj orientajn kirasojn, numismatikaĵojn ekde la grek-romia epoko, ktp.

Kategorio:Muzeoj en Madrido
Muzeo pri Ameriko

eta|dekstra|180px|Muzeo de Ameriko
La **Muzeo pri Ameriko** estas nacia muzeo kiu troviĝas en Madrido (Hispanio). Ĝi estis fondita la 19-a de aprilo 1941 por la gastigado de art-kolektoj, arkeologio kaj etnografio de Ameriko, ekde la antaŭkolumba Ameriko ĝis la kolonia epoko.

Jam kreita la muzeo, la kolektaro estis montrita en la salonoj de la Nacia Arkeologia Muzeo ĝis la definitiva translokiĝo en 1962. Tri jarojn poste ĝi estis oficiale inaŭgurita. La muzeo estis fermata inter 1981 kaj 1994 pro remodelaj laboroj.

image:Cacique Quimbaya de oro (M. América, Madrid) 01.jpg|statueto Kaziko Kimbajo el oro.
image:Estela de Madrid (Museo de América) 01.jpg|Majaa steleo.
image:Vasija Nazca de cerámica (M. América, Madrid) 01.jpg|Keramikaĵo el la nazka kulturo de Peruo.
image:Sombrero de jefe de balleneros Nutka (M. América Inv.13570) 01.jpg|Ĉapelo de Nutko (Kanado).

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala Retpaĝo

Ameriko
Muzeo Sorolla

eta|250px|dekstra|Muzeo Sorolla

La **Muzeo Sorolla** estas muzeo kiu troviĝas en Madrido (Hispanio). Ĝi estis kreita je la peto de la vidvino de la pentristo Joaquín Sorolla, Clotilde García del Castillo, kiu en la jaro 1925, lasis testamenton donante ĉiujn siajn propraĵojn al la Ŝtato por la fondiĝo de muzeo memore al ŝia edzo. La 28-a de marto 1931 estas akceptata la donaco de la vidvino. La muzeo, inaŭgurita en 1932, situas en la konstruaĵo kie la pentristo havis siajn loĝejon kaj atelieron.

Joaquín Sorolla García, sola vira filo de la geedzoj, estis la unua direktoro de la muzeo ĝis lia forpaso en 1948. Cetere, li lasis plurajn donacojn al la fondaĵo, kiuj estis akceptitaj de la Ŝtato en la jaro 1951. La kolektado daŭre kompletiĝas per postaj aĉetadoj.

Ekde la jaro 1973 la muzeo estas ŝtata kaj dependas de la Ministerio de Kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo de la Muzeo

Sorolla
Globa stelamaso

[eta|300ra|Omega Centauri aŭ [NGC 5139]]

**Globa stelamaso** estas tre densa stelamaso, entenante averaĝe centon da miloj da steloj, disdonitaj en sfero kies diametro estas inter 20 ĝis centoj da lumjaroj (inter 5 kaj 100 parsekoj). Ĝia denso estas multe pli granda ol tiu de malfermita stelamaso. La steloj en tia amaso estas plej maljunaj steloj el la galaksio kaj ĝenerale ruĝaj gigantoj.

La globaj stelamasoj estas parto de la galaksia haloo, ili orbitas ĉirkaŭ la galaksia centro je distanco de 1 al 100 kiloparsekoj. Oni nombras 150 stelajn globamasojn en nia galaksio, sed verŝajne aliaj estas kaŝitaj al ni de la galaksia centro.

Ankaŭ la aliaj galaksioj entenas globajn stelamasojn

Studinte la globajn stelamasojn, Harlow Shapley determinis en 1918 la situon de Suno ene de Lakta vojo. Inter 1927 kaj 1929, Harlow Shapley kaj Helen Battles Sawyer klasifikis la globajn stelamasojn laŭ ties densoj. Plej densaj amasoj estas de speco 1, la malplej densoj de speco 12. Tiu sistemo de Klasifiko de Shapley-Sawyer estas ankoraŭ nun uzata.

|M75, globa stelamaso de speco I
Dosiero:NGC 1049 Hubble WikiSky.jpg|NGC 1049, globa stelamaso de speco V
Dosiero:NGC 6934 Hubble WikiSky.jpg|NGC 6934, globa stelamaso de speco VIII
Dosiero:Palomar 12 Hubble.jpg|Palomar 12, globa stelamaso de speco XII

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  La globaj stelamasoj, restaĵo de sinkintaj galaksioj
*  La lokalizo de la globaj stelamasoj montras la lokon de nia Suno en la Galaksio 
*  Kiel lokalizi Sunon en la Lakta Vojo 
*  Catalogue of Milky Way Globular Cluster Parameters fare de William E. Harris, McMaster University, Ontario, Canada.
*  Relativistic Binaries in Globular Clusters  fare de Matthew J. Benacquista, Montana State University, Billings, USA.
*  La stelamasoj 

Kategorio:Astronomiaj objektoj
Kategorio:Globaj stelamasoj
Solonĉako

eta|Solonĉako
**Solonĉako** (ruse kaj ukraine: Солончак; la vorto solonĉako signifas en la rusa "sala marĉo") estas sala grundotipo, kie la salo akumuliĝas ĉefe en la supra grundotavolo, la grundakvo estas ene de 1 m. Oni mezuras ĉiun salokvanton por difini la grundon. La saloenteno de la solonĉako superas 0,3%; la grundo-pH estas alkala, plej ofte iomete malpli ol pH 8,5. Sur ĝi kreskas ĉefe salotoleraj, halofitaj plantoj.

Se la anstataŭigeblaj saloj superas 0,50%, oni parolas pri solonĉaka grundo. (legu ankaŭ soloneco)

Solonĉako estas trovebla en en arida ĝis malforte humida, apenaŭ drenita strukturo. Ĝian estiĝon helpas alta temperaturo, daŭra forta vento, kiuj helpas la vaporiĝon.

Kategorio:Grundotipoj
Grundosaliĝo

[eta|Saliĝo de lagejo de [Aral-lago]]
**Grundosaliĝo** okazas, se salo akumuliĝas en grundo pro vapordensiĝo en surgrundaj akvoj aŭ pro la malprofunda grundoakvo. Pro la saloakumuliĝaj procesoj, la anstataŭigeblaj Na- kaj Mg-jonoj de la densiĝinta grunda likvaĵo absorbiĝas sur la koloidaj surfacoj. Tiel estiĝas ekzemple natria grundo (soda grundo), kiun oni nomumas ankaŭ alkala grundo pro ties alta pH-valoro.

La sala grundo havas malbonan strukturon, akvomastrumadon, nutraĵmaterialan mastrumadon, tiel ĝi malhelpas evoluon de la plantoj. Se ĝi estas seka, ĝi estas malmola, fendeta; malseke ĝia strukturo disfalas. Ĉar sala grundo ne povas facile absorbi akvon, la abruptaj, grandkvantaj pluvegoj kaj dum forta degelo, la trafluanta akvo fosas por si vojeton.

Se la akvo elvaporiĝas el la kapilare altiĝanta - malprofunde situanta - grundakvo kaj sur la surfaco postrestas la salo, oni nomumas solonĉakiĝo, la la grundon solonĉako.

Se en la supra tavolo ekis alkala proceso kaj tiel la sala tavolo iĝis pli profunda, oni parolas pri soloneciĝo, soloneca grundo. Ekstrema formo estas la soloniĝo, kiam la alkaliĝo estas tiel forta, ke la surfacon kovras silika acido.

Grundosaliĝo povas okazi pro homaj efikoj, tiel pro erara (tro)akvumado estiĝas la t.n. sekundare sala grundo. Tiukaze altiĝas la grundakva nivelo kaj la kapilara efiko transportas akvon al la surfaco, kie ĝi rapide vaporiĝas. En sekegaj (aridaj) regionoj, la akvumita akvo rapide vaporiĝas kaj tiel la grundosaliĝo rapide elformiĝas. Ekzemple en Sirio, la 30-35 % de la agroj jam perdiĝis por saliĝo. Tiu procentaĵo estas 30-40 % en Egiptio, en Pakistano malpli ol 40 %, en Irako ĉ. 50 % kaj en Usono 20-25 %.

## Kontraŭagado 
En la sekegaj regionoj la sola solvo estas la gutiga akvumado kaj drentuba sistemo.

Alia metodo estas plantado de pli salotoleraj plantoj, ekz. hordeo anstataŭ tritiko (la halofitaj plantoj plej ofte ne estas uzeblaj en agrikulturo).

La plej uzata formo por kontraŭbatali la grundosaliĝon estas, ke oni "tralavas" la grundon kaj samtempe malaltigas la grundoakvan nivelon. Tiel oni troakvumas la grundon kaj forkondukas la akvon per drentuba sistemo, antaŭ la suno forvaporigas la akvon. Oni devas tion ripeti kelkfoje.

Plej moderna formo estas uzo de superabsorbiloj (markonomoj: Geohumus, BestSoil aquasafe, Geoplant aquasafe aŭ Perlsorb).

Kategorio:Agrikulturo
Impeto '91

'''Impeto '91''' estas Soci-politika kaj beletra almanako. La libro konsistas el artikoloj pri junulara kontraŭkulturo, stalinismo, Eroŝenko, Deŝkin kaj multo alia; rakontoj de Pasternak.

* aŭtoro: diversaj
* redaktoro: A. Kazakov
* eldonejo: Progreso (Moskvo Rusio)
* jaro de kompono kaj unua eldono: 1991
* jaro de la reeldono:
* presejo:
* formato: 248 paĝoj, 20 cm
* recenzoj:
* situo: privata biblioteko de P.Fiŝo

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Nigina Amonkulova

**Nigina Amonkulova** (taĝike: *Нигина Амонқулова*; naskiĝinta la  en Panĝakento) estas taĝika kantistino, kiu kantas siajn kantojn en la „retro“-stilo kaj malnovajn taĝikajn popolajn kantojn.

## Biografio 
Nigina Amonkulova naskiĝis en Panĝakento, Taĝikio. Kiam ŝi estis infano, ŝi volis iĝi kuracistino, tamen finfine ŝi elektis la karieron de kantistino. Baldaŭ ŝi iĝis tre populara en tuta Taĝikio pro la „popola“ kaj „ne-pop-muzika“ stilo de ŝiaj kantoj.

Nigina kutime koncertas en brilaj taĝikaj naciaj kostumoj, kio donas pli da ĉarmo al ŝiaj koncertoj.

## Ligiloj 
* Kantoj de Nigina Amonkulova en YouTube
* Artikolo pri Nigina Amonkulova (en la rusa) 

Kategorio:Taĝikaj kantistoj
Hiadoj (mitologio)

En la helena mitologio, la **Hiadoj** (el la malnova greka Υάδες / Huádes, « la Pluvulinoj », de ὑειν, « pluvi ») estis la nimfoj de la pluvo.

Ili estis filinoj de la titano Atlaso kaj de unu oceanidino; ĉu Etra, ĉu Plejona. Ilia nombro kaj nomoj varias laŭ la fontoj (du, tri, kvin, sep aŭ pli). Oni ĝenerale memoras la nomojn de Ambrosia, Eŭdora, Esila, Faea, Fesila, Diona, Kleja, Koronisa, Poliksa, k.t.p.

Laŭ iu mito, ili estis la mamnutristinoj de Zeŭso. Post la naskiĝo de Dionizo, ili portis la junan dion sur la monton Nisa kaj donis lin al Ino por protekti lin kontraŭ la kolero de Hera.

Laŭ alia mito, ilia frato Hiaso estis mortigita far de leono aŭ apro. Ili ne konsoliĝis post lia morto kaj senĉese ploris. Kompataj, la dioj metis ilin inter la stelojn, igante de ili la stelamason de la Hiadoj, dum ilia frato Hiaso fariĝis la konstelacio Akvisto.

La antikvuloj ligis la Hiadojn al la pluvo, ĉar la antaŭsuna leviĝo en novembro de tiu stelamaso anoncis la revenon de la pluva sezono en Grekio.

## Eksteraj ligiloj 
*  La Hiadoj (el *Le Grenier de Clio*)
*  La Hiadoj, nimfoj de la kvin steloj
Moja strana, moja Balgarija

***Moja strana, moja Balgarija*** (en la bulgara: *Моя страна, моя България*, tradukata kiel „Mia lando, mia Bulgario“) estas patriota kanto de la bulgara kantisto Emil Dimitrov. 

Ĉi tiu kanto estis elektita kiel „la kanto de la 20-a jarcento“ en Bulgario kaj estas opiniata kiel la „neoficiala himno de Bulgario“.

Ĝi estis populara en Eŭropo de 1970-aj kun ŝanĝita teksto kaj sub la nomo „Monika“.

## Ligiloj
* Bulgara teksto de la kanto 

Kategorio:Kantoj
Kategorio:Bulgario
Gilbert White

**Gilbert White** (18an de julio 1720 – 26an de junio 1793) estis naturalisto, ornitologo kaj birdoŝatanto.

White naskiĝis ĉe la ava paroĥejo ĉe Selborne en Hampshire. Li estis edukita de privata tutoro en Basingstoke antaŭ eniri en la *Oriel College* de la Oksforda Universitato. Li ordeniĝis unuarange en 1746 kaj definitive en 1749. Poste li estis pastro en Hampshire kaj Wiltshire, inklude Selbourne. White estis ankaŭ lernejestro ĉe *Oriel College*. En 1784 li iĝis denove pastro de Selborne lastfoje, kaj tiel restis ĝis sia morto.

White famiĝis ĉefe pro sia verko *Natural History and Antiquities of Selborne* (1789) (Natura Historio kaj Antikvecoj de Selborne). Tiu estis kompilaĵo de liaj leteroj al Thomas Pennant, la tiama ĉefa brita zoologo, kaj al S-ro Daines Barrington, angla advokato kaj membro de la Royal Society. Tiuj leteroj enhavis la malkovrojn de White pri lokaj birdoj, aliaj animaloj kaj plantoj. White emis distingi birdojn per observado pli ol per kolektado de specimenoj, kaj tiele ĝi estis unu el la unuaj kiuj separis la similajn laŭ aspekto Ĉifĉafo, Fitiso kaj Arbarfiloskopo pro iliaj kantoj.

White estas konsiderataj de multaj kiel la unua angla ekologiisto kaj unu el la fondintoj de la moderna respekto por la naturo.

Kategorio:Anglaj ornitologoj
Kategorio:Anglaj anglikanaj pastroj
Kategorio:Anglaj ekologiistoj
Rózsi Bányai

**BÁNYAI Rózsi**, [ba'njai] edzino de *Béla Lantos*  estis rumanuja hungara aktorino naskita en Koloĵvaro la 3-an de marto 1906 kaj mortinta en Târgu Mureş ?.

## Kariero
Ŝi komencis sian karieron en la 20-aj jaroj en Kluĵo kiel helpaktorino kaj ŝi ludis ankaŭ en Satu Mare kaj Târgu Mureş.

## El ŝiaj roloj
*Lia (Kelemen V.:Gól);
*Lizi (Ferenc Herczeg: A Gyurkovics Lányok);
*Lola, énekesnő (Ferenc Lehár: Frasquita);
*Mari (Békeffy-Stella: Méltóságos asszony);
*Vica (De Fries K.:Száz szál piros rózsa);
*Kontzné (Pál Ábrahám: Viki);
*Pattógó Panni (Zách I.: (Tabáni orgonák).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Emil Dimitrov

**Emil Dimitrov** (en la bulgara: *Емил Димитров*, 23 decembro 1940, Pleveno — 30 marto 2005, Sofio) estis bulgara kantisto kaj komponisto.

Li iĝis populara kantisto kaj komponisto en la 1960-aj jaroj. Tiam li skribis plurajn kantojn por bulgaraj kaj eksterlandanaj komencantaj kantistoj.

Lia kanto „Arlekino“ estis la komenco de la kariero de la fama rusa kantistino Alla Pugaĉova.

Lia kanto „Moja strana, moja Balgarija“ („Mia lando, mia Bulgario“; 1970) estis la plej populara kanto en Bulgario kaj estis elektita kiel „la kanto de la 20-a jarcento“ en Bulgario. Ĝi estis, kun anstataŭigo de la teksto per romantika, populara ankaŭ en aliaj landoj de Eŭropo sub la nomo „Monika“.

Kategorio:Bulgaraj kantistoj
Károly Bancsov

**BANCSOV Károly** [banĉov] estas rumanuja hungara operkantisto (baso) naskita en Oradea la 22-an de majo 1953. 
## Premio
*1998 - premio Ruzitska.
## Kariero
Ekde 1984 li kantis en Kolozsvári Állami Magyar Opera. Li partoprenis en pluraj eksterlandaj kantkonkursoj.
## El liaj roloj
*Malatesta (Donizetti: Don Pasquale);
*Enrico (Donizetti: Lammermoori Lucia);
*Figaro (Rossini: A sevillai borbély);
*Papageno (Mozart: A varázsfuvola);
*Rigoletto (Verdi);
*Boccanegra (Verdi);
*Háry János Zoltán Kodály);
*Luna gróf (Verdi: Álarcosbál);
*Escamillo (Georges Bizet: Carmen);
*Tibor (Ferenc Erkel: Bánk bán).

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Bancsov, K.
Olga Barabás

**BARABÁS Olga**, [baraba'ŝ] estas rumanuja hungara reĝisorino, scenejdekoraciistino, kostumdezajnistino naskita en Târgu Mureş la 19-an de aŭgusto 1969.

## Kariero
Olga Barabás diplomitiĝis en SZISZI de Târgu Mureș en 1995, ŝi estis inter 1995 kaj 2001 reĝisorino de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház kaj poste ŝi laboras ĉe la Marosvásárhelyi ARIEL Ifjúsági és Gyermekszínház. De 1996 ŝi instruis en aktortakademio Târgu Mureș. 

## Fontoj
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.
**Erdélyi magyar ki kicsoda*, 2010.

## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj: http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=836

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Bözsi Balogh

**BALOGH Bözsi**, [balog] *Erzsébet* estis hungara aktorino naskita en Arad la 7-an de junio 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 19-an de septembro 1971.

## Kariero 
Balogh debutis en Budapeŝto en 1908 en Intim Színház kaj Budapest Cabaret Színház. En 1919 kaj 1920 ŝi ludis en Fővárosi Orfeum kaj Revü Színház. Ŝia plua sorto estas malcerta.

## El ŝiaj roloj 
* Francine (Fall: Babuska);
* Iluska (Pongrác Kacsóh: János vitéz);
* Jolán (Ferenc Lehár: Cigányszerelem);
* Louise (Offenbach: Butuska);
* Hedvig (Rieger Á.: Csalni jó);
* Tilda (Eysler: Asszonyfaló);
* Mme Gallipeaux (Leo: Hejehuja báró).

## Fonto 
* Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
2055

**2055** estos normala jaro komenciĝanta vendrede (vidu ĉi tie kalendaron).

Dum la jaro 2055 post Kristo okazos, interalie:

## Eventoj 
* 24-a de septembro: Plena suneklipso videbla en Sud-Afriko
## Naskiĝoj 
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...

## Mortoj 
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Andor Barna

**BARNA  Andor** *Panyitzky* estis hungara kantisto (tenoro) naskita en Arad la 9-an de septembro 1881 ?.

## Kariero
Li debutis en oktobro 1899 en trupo de Antal Bokody. Liaj stacioj pluaj estis: Pécs, Szatmárnémeti, Nagykároly, Dés, Kassa, Miskolc, Szeged. Lia edzino estis la aktorino Róza Sarkadi. 

## El liaj roloj
Li kantis inter alie en operetoj de Ferenc Lehár, Viktor Jacobi, Albert Szirmai.

## Fonto
*Enyedi Sándor: *Színészek, színházak, városok*, Budapest, 2005.

Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Béla Lantos

**LANTOS Béla**, [lantoŝ] edzo de Rózsi Bányai  estis rumanuja hungara aktoro naskita en Vajdahunyad la 26-an de aprilo 1905 kaj mortinta en Târgu Mureş la 16-an de marto 1967. 

## Kariero
Li ludis inter 1926 kaj 1952 en Kluĵo kaj poste ĝis sia morto li estis ano de Marosvásárhelyi Nemzeti Színház Tompa Miklós Társulat. Ekde 1954 li ankaŭ instruis en la Színművészeti Egyetem Szentgyörgyi István Tagozat. Li ankaŭ reĝisoris de tempo al tempo. 

## El liaj roloj
* Sganarelle (Molière: A botcsinálta doktor); 
* Rómeó, Mercutio (Shakespeare: Rómeó és Júlia);
* Solness (Ibsen: Solness építőmester); 
* Lucifero (Madách I.: Az ember tragédiája); 
* Kossuth (Illyés Gy.: Fáklyaláng).

## Fonto
*Magyar Színművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Komplutensa Universitato de Madrido

La **Komplutensa Universitato de Madrido** (; mallongigita UCM) estas hispana publika universitato kiu estas unu el la plej malnovaj universitatoj en la mondo, kaj la plej malnova universitato de Hispanio. Ĝi troviĝas en la Universitata Urbo de Madrido kaj en la Universitata Areo de Somosaguas, en Pozuelo de Alarcón (Hispanio).

[eta|*Los portadores de la antorcha (La torĉoportantoj)* – Skulptaĵo de [Anna Hyatt Huntington simbolanta la transigadon de kono el unu generacio al la venonta (**Universitata Urbo, Madrido, Hispanio**).]]
La originoj de la Komplutensa Universitato troviĝas en la Cisneriana Universitato de Alcalá de Henares por Sanĉo la 4-a la 20-a de majo 1293. Post ĝia malapero dum la 18-a jarcento, pere de la Reĝa Ordono de la Reĝino Regento de la 29-a de oktobro 1836, dekretiĝis la malaperigo en Alcalá kaj translokiĝo al Madrido, kie ĝi nomiĝis Centra Universitato.

En 1927 estis elpensita la konstruado de universitata kvartalo, en la zono de Monkloo, en la terenoj ceditaj de la reĝo Alfonso la 13-a. La Hispana Enlanda Milito konvertis la kvartalon en batalkampo, kaŭzante la detruadon de fakultatoj kaj institutoj kaj la perdon de ĝia riĉa heredaĵo (sciencaĵoj, artaĵoj kaj ampleksaj bibliografiaĵoj ĉefe el la antikva komplutensa universitato). Ankaŭ perdiĝis, grandparte pro ekzilado, multajn prestiĝajn profesorojn.

Ĝiaj aktivaĵoj disvolviĝas en du areoj, unu en la Universitata Urbo en la distrikto Monkloo-Aravako kaj la alia en Somosaguas, Pozuelo de Alarcón.

La Komplutensa Universitato estas la edukcentro kun pli da ĉeestaj studentoj en tuta Hispanio (laŭ datumoj de la Universitato mem, en la lerneja jaro 2006–2007 ĝi havis entute 88.177 studentojn) kaj ĝi estas la dua en tuta Eŭropo. En tiu sama lerneja kurso ĝi havis pli ol 6.000 profesorojn.

Cetere, la biblioteko de la Universitato estas unu el la plej gravaj de Hispanio, ĝi estas la dua laŭ bibliografiaj arkivoj post la Nacia Biblioteko de Hispanio.

## Ekzemplaj studintoj 
* Adolfo Cueto

## Vidu ankaŭ 
* historia universitato de Alkalao
* Plurlingva Komplutensa Biblio

Kategorio:Universitatoj en Madrido
Vikifilmeto

**Vikifilmeto** estas filmeto, en kiu ruliĝas teksto el Vikipedio kaj samtempe aŭdiĝas la teksto. Videblas fona bildo kun motivo el la koncerna artikolo.
La unua produktanto de vikifilmetoj estas **www.traduki.de**, kiu prezentas ĉiujn vikifilmetojn en Youtube (Jutubo).

## Referencoj 
Kategorio:Vikipedio
Atlaso (mitologio)

[eta|220px|Heraklo kaj Atlaso, ŝtelinte la orajn pomojn - [Nacia arkeologia museo de Ateno|Nacia arkeologia museo de Ateno]]

En la helena mitologio, **Atlaso** (el la malnova greka Ἄτλας, « la portanto », de τλάω / tláô, « porti, subteni ») estis titano, filo de Japeto kaj Temiso (Laŭ aliaj fontoj, naskis lin Klimena aŭ Asia) kaj frato de Prometeo, Epimeteo, Menetio.

la Historia biblioteko de Diodoro Sicilia priskribas lin kiel filon de Urano.

Kun la oceanidino Plejona, li estas patro de la Plejadoj; kun ŝi, aŭ kun Etra, alia oceanidino, li estas patro de la Hiadoj; kaj kun Hesperisa, sia nepino, li estas patro de la Hesperidinoj. Kun aliaj neprecizataj diinoj, li generus Kalipson, Dionon kaj Maeran.

Partopreninte al la ribelo de la Titanoj kontraŭ la Olimpanoj (rakontita en la Titanomakio), li estis kondamnita eterne subteni la ĉielon.

Heraklo komisiis lin ŝteli la orajn pomojn de la ĝardeno de la Hesperidinoj, kaj konsentis subteni lian ŝarĝon dum tiu tempo.

[eta|maldekstra|Tiu figuro inspiris ilustraĵojn de libroj pri [geografio]]

## En la arto 
Plej antikva statuo de Atlaso, la Atlaso de Farnese, romia kopio de la 2-a jarcento de helenisma statuo, montras la titanon portantan la ĉielon, figurata per ĉiela globuso. Tiu statuo inspiris bildojn de Atlaso portanta *teran globuson* (tio, pri kiu neniam parolas la greka mitologio).

## En kulturo 
La bildo de Atlaso portanta Teron ilustris geografiajn maparojn, kiuj prenis la nomon de Atlaso.

Same tiu figuro inspiris la nomigon de montarĉeno en Maroko kiel Atlaso, ĉar Nordokcidento Afriko estas kvazaŭ ĝi subtenas en la mapo la pli nordan Eŭropon, kiu iam estis konsiderata la centro de la mondo kvazaŭ ununura mondo.

Pri la uzado de atlaso kiel maparo estas esperanta diraĵo pri senfina rakontado, nome "En mondo estas kontinento, en kontinento estas lando, en lando estas urbo, en urbo estas kvartalo, en kvartalo estas domo, en domo estas ĉambro, en ĉambro estas ŝranko, en ŝranko estas skatolo, en skatolo estas atlaso, en atlaso estas mondo, en mondo estas ktp".

Atlantoj estas la figuroj de viroj kiuj kutime oni metis aŭ metas por subteni kornicojn, tio estas tipo de kolono, kiujn la romianoj nomigis telamono. La origino de tiaj kolonoj ŝajne estas aludo, laŭ Vitruvio, al la mito de Atlaso, kiu estas ofte reprezentata subtenanta la ĉielon.

## Vidu ankaŭ 
* Atlantika Oceano
* *Atlaso Ŝultrolevis*

## Eksteraj ligiloj 
*  Atlaso, unu el la Titanoj
*  Atlas: portanto de la Ĉiela Globo

Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:La dek du laboroj de Heraklo
Kategorio:Ŝtonigoj
Kategorio:Titanoj
Preĝejo Sankta Nikolao (Madrido)

eta|
La **Preĝejo Sankta Nikolao de Bario** aŭ **Preĝejo de la Servistoj de Mario** troviĝas sur la Placo Sankta Nikolao de Madrido (Hispanio) estante unu el la plej antikvaj preĝejoj de la urbo.

La Preĝejo Sankta Nikolao estas menciata en la *Foruo de Madrido* en 1202 kiel unu el la paroĥejoj de la urbo. Nuntempe ĝi estas la plej antikva de Madrido, post la malkonstruado de la Preĝejo Sankta Maria de la Almudeno. La konservataj arkeologiaj restaĵoj kaj ĝia situo pensigas la historiistojn pri ebla muzulmana moskeo, kvankam tre probable ĝia konstruado estis en la 12-a jarcento, ĉar ĝia turo, deklarata nacia monumento en 1931 havas ĉiujn karakterojn de mudeĥara sonorilturo de tiu epoko. La navo kaj la kapeloj estis reformitaj en la 17-a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Preĝejo Sankta Nikolao de la Servitoj 

Sankta Nikolao (Madrido)
Madrido
Abatejo Port-du-Salut

La **Abatejo Port-du-Salut** ankaŭ nomata **abatejo de Port-Ringeard** estas abatejo situanta  metrojn okcidente de la komunumo de Entrammes (Mayenne), ĉe Laval (Mayenne).

Ĝi estas trapista abatejo en malnova priorejo de monaĥaj kanonikoj. El la monaĥejo, elrigardo al la fluejo de la rivero Mayenne, speciale al la nordo, ampleksas la plej belan lokon de la regiono.

## Sinsekvaj nomoj 
* *Medietaria de Portu Raingaldis*, 1233  ;
* *Portus Raingardis*, 1242  ;
* *Fratres de Portu Rinjardis*, 1298  ;
* *Le moulin du Port Renjart*, 1446  ;
* *Prior de Portu Ranjardi*, 1467  ;
* *Le Port Raingeard*, 1545  ;
* *Le Port Rengeard*, 1563  ;
* *Le Port Reingeard*, benediktana priorejo (tiel), muelejo, pramoj  ; priorejo, muelejo 
* *Port du Salut*, nomo adoptita de la monaĥejo de trapistoj kaj daŭre uzata, tamen malpli ol tiu de *la Trappe*.

## Bibliografio 
[eta|dekstra|200px|Dom Bernard de Girmont, unua Abato de Port du Salut, [1815]]
* ''Notre-dame-du-Triomphe. La Terreur des Démons. Historique de l'origine de la Construction et de la Bénédiction du Monument érigé dans l'Enclos de l'Abbaye du Port-du-Salut. Près Laval (Mayenne).* Fare de Religiulo-Pastro de la Monaĥejo. Laval, Impr. Eugène Jamin, 1875;
* Louis-Julien Morin de la Beauluère, *Notice sur Entrammes*;
* Charles Meignan, *L'abbaye de la Trappe*;
* *Mémorial de la Mayenne*, t. IV, p. 245;
* *Revue du Maine*, t. XLVIII, p. 124;
* *Affiches*, 1815;
* *Annonces*, novembro 1822;
* *Vie du baron de Géramb*, manuskripto;
* *La Mayenne*, 1845;
* *Écho*, ;
* *Indépendant*, ;
eta|dekstra|280px|La Preĝejo de la Abatejo
* *Ami de la Religion*, 1812 ;
* E. Sauvage, *Une visite à la Trappe*;
* *Guide pittoresque en France*;
* *Semaine religieuse*, t. V, p. 848;
* Couanier, *Pélerinages'', p. 70, 77.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Port Salut

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la Abatejo

Port du Salut
Kategorio:Mayenne
Junula ĥoro

**Junulara ĥoro** estas ĥoro el grupo da adoleskuloj, do junaj homoj post la voĉoŝanĝiĝo, kiuj ankoraŭ ne plenkreskas. La inaj membroj en tia ĥoro kovras la voĉkategoriojn soprano kaj aldo; la masklaj membroj la voĉkategoriojn tenoro kaj baso. Junularaj ĥoroj prezentas plurvoĉajn ĥorajn muzikaĵojn, foje nur voĉe ("a cappella"), foje akompanate de muzikaj instrumentoj. La ĝenroj de la prezentataj muzikaĵoj principe povas same varii kiom en ĥoroj de aliaj aĝgrupoj, kvankam probable junularaj pli ofte ol aliaj ĥoroj kantas voĉajn aranĝaĵojn de netradiciaj, ekzemple popmuzikaj verkoj.

## Celoj 
Unu el la plej grandaj lernejoj pri kantado en Eŭropo, la "ĥora akademio Dortmund" en Germanio, havanta pli ol 30 diversajn junularajn ĥor-ensemblojn, difinas kiel celojn de sia agado: "La junuloj spertu la ĥoran kantadon kiel intensan hobion, kiu - helpite per profesia ĉirkaŭaĵo - peru multajn spertojn personecokreajn kaj pedagogie valorajn. Konatigi kantadon ne nur en spontaneaj situacioj, sed profundigi kantadon en regula ekzercado estas la intenco."

### Muzike 
La muzika eduko de la unuopaj voĉoj estas grava parto de la ĥora agado. Junularaj ĥoroj estas forumo por talentaj gekantistoj, evoluigi sian intereson pri ĥora muzikado kaj pri muziko ĝenerale; rezulte multaj anoj de junularaj ĥoroj poste membriĝas en plenkreskulaj ĥoroj.

### Pedagogie 
La agado en junularaj ĥoroj, simile al tiu en aliaj junularaj asocioj, ankaŭ havas pedagogiajn celojn. Inter tiuj celoj estas peri kapablojn de socia interago, subteni kaj fortigi la kunlaboron en la grupo.

## Eksteraj ligiloj 
* germanlingva retejo pri temoj de junularaj ĥoroj 

## Vidu ankaŭ 
* Infana ĥoro
* Knaba ĥoro

## Notoj 
Kategorio:Ĥoroj
Kategorio:Junaĝo
Neuilly

**Neuilly** estas la nomo de pluraj artikoloj.

***Neuilly (Eure)** estas komunumo en la franca departemento Eure.
***Neuilly (Nièvre)** estas komunumo en la franca departemento Nièvre.
***Neuilly (Yonne)** estas komunumo en la franca departemento Yonne.

***Neuilly-en-Dun** estas komunumo en la franca departemento Cher.
***Neuilly-le-Vendin** estas komunumo en la franca departemento Mayenne.
***Neuilly-Plaisance** estas komunumo en la franca departemento Seine-Saint-Denis.
** **Neuilly-Plaisance (stacidomo)** estas fervoja stacio en Neuilly-Plaisance.
* **Neuilly-Saint-Front** estas komunumo en la franca departemento Aisne. 
** **Neuilly-Saint-Front (stacidomo)** estas fervoja stacio en Neuilly-Saint-Front.
***Neuilly-sur-Marne** estas komunumo en la franca departemento Seine-Saint-Denis.
***Neuilly-sur-Seine** estas komunumo en la franca departemento Hauts-de-Seine.