open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paskov

**Paskov** () estas urbo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Frýdek-Místek en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  (). Preskaŭ la tuta katastra teritorio de Paskov etendiĝas en Moravio, sed malgrandaj randaj partoj de la teritorio trafas en Silezion.

## Partoj de urbo 
* **Paskov**
* Oprechtice

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1267. Devene ekzistis du Paskovoj: *Vilaĝo Paskov* (nordokcidente) kaj *Kampurbo Paskov* (sudoriente), dum kiokonstruareo de ambaŭ komune senpere najbaris kaj ambaŭkaze temis pri memstaraj municipoj, kunigitaj en la jaro 1870. Ekde la jaro 1871 ĝi situas sur fervojlinio Ostrava – Valašské Meziříčí. En la jaro 2011 Paskov estis avancita je urbo.

## Loĝantaro 
## Personecoj 
* Bohumír Dvorský (1902–1976), akademia pentristo
* Zdeněk Koubek (1913–1986), atleto, rugbeisto
* Milan Tichák (* 1933), historiisto

## Pluaj fotoj 

Paskov, svatý Florián (2).jpg| Placo kun statuo de sankta Floriano
Paskov, zámek (3).jpg| Kastelo
Paskov, fara.jpg| Paroĥo
Paskov, radnice.jpg| Municipa ofico
Paskov, Biocel (1).jpg| Fabriko Biocel por celulozo


Kategorio:Municipoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Urboj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno‎
Kategorio:Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Transskribfaktoro

En molekula biologio, **transskrib-faktoro (TF)** (aŭ **transskriba faktoro**, **transskribad-faktoro**, ktp.) estas proteino kiu regas la rapidecon de transskribado de gena informo el DNA al mesaĝ-RNA, per ligi sin al specifa DNA-a sinsekvo. La funkcio de TFj estas regi—ŝalti aŭ malŝalti—genojn, por ke ili esprimiĝas ĉe la ĝusta ĉelo, je la ĝusta tempo, je la ĝusta kiomo, dum la vivdaŭro de la ĉelo kaj organismo. Aroj de TFj funkcias kunordige por direkti ĉeldividon, ĉelkreskon, kaj ĉelmorton tra la tuta vivo; ĉelmigradon kaj korpan organizon dum embria disvolvo; kaj fojfoje en respondo al signaloj de ekster la ĉelo, kiel hormono. Estas proksimume 1600 TFj en la homa genaro.

TFj funkcias sole aŭ kun aliaj proteinoj en komplekso, por akceli (kiel aktiviganto) aŭ bloki (kiel haltiganto) la varbado de RNA-polimerazon (la enzimo kiu transskribas la genan informon de DNA al RNA) al specifaj genoj.

Tutaj TFj havas almenaŭ unu DNA-ligantan regionon, kiu alfiksas specifan DNA-an sinsekvon apud la ĝenoj kiujn ili regas. Oni klasifikas TFjn laŭ iliaj DNA-ligantaj regionoj. Aliaj proteinoj—kiel kunaktivigantoj, kromatin-reformantoj, histon-acetil-transdonantoj, histon-malacetilazoj, kinazoj, kaj metilazoj—grave regas genojn, sed mankas DNA-ligantajn regionojn, kaj tial ne estas TFj.

En medicino, oni interesiĝas pri TFj ĉar TFaj mutacioj povas kaŭzi malsanojn, kaj ili eble povos esti celoj de medicinaĵoj.

Kategorio:Molekula biologio
96623 Leani

'*96623 *Leani'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la itala astronomo Matteo Santangelo elde la Observatorio de Monte Agliale en Borgo a Mozzano (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Achille Leani* (1924–2004), unu el la fondintoj de la Internacia Unio de la Amatoraj Astronomoj . Formale, li estis instruisto, li estis ankaŭ konsilinta ano de la Itala Astronomia Societo. Li fondis la observatoriojn de Kremono kaj Soresina kaj ankaŭ la *Gruppo Astrofili Cremonesi''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Matteo Santangelo
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Vratimov

**Vratimov** (, ) estas urbo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Ostrava-urbo en Moraviasilezia regiono. Vivas ĉi tie  (). Karakteron de la urbo en pasoj de jarcentoj tre ŝanĝiĝis. Principan ŝanĝon alportis konstruado de fabriko por celulozo en la 80-aj jaroj de la 19-a jarcento kaj evoluo de industrio en Ostrava. Vratimov apartenas al regionoj, kiuj estas forte trafitaj per negativaj efikoj de industrio por la pejzaĝo.

## Geografio 
La nuntempa Vratimov apartenas per sia areo 14,2&nbsp;km² al meze grandaj municipoj en distrikto Ostrava-urbo. Per la situo la urbo apartenas en Ostravan basenon kaj ĝi etendiĝas sur ambaŭ flankoj de historia landa limo de Moravio kaj Silezio. Plimulto de la urbo situas en Silezio, sed malpli granda okcidenta parto de la katastro inkluzive de parto de konstruareo situas en Moravio. La teritorio eblas karakterizi kiel platan montetaron, kiu en la okcidenta parto ĉirkaŭ rivero Ostravice atingas plej malmulte situantaj lokoj 236 m s. m.

## Partoj de urbo 
* **Vratimov**
* Horní Datyně

## Historio 
Vratimov estiĝis en tempo de koloniigo de Teŝinio en la dua dono de la 13-a jarcento. Ĝia fondo koneksas kun koloniiga agado de feŭdo Jana Barut, devenanta el malnova nobela familio de Barutidoj, devene el Luzacio.

La unua skribmencio pri Vratimov estas el la jaro 1305. La urbo estis dum la dua mondmilito liberigita de Ruĝa Armeo la 1-an de majo 1945.

## Loĝantaro 
## Civitana ekipeco 
Transportan priservon certigas per aŭtobusoj Transporta entrepreno Ostrava kaj per trajnoj České dráhy. La ĉirkaŭaĵo de rivero Ostravice estas abunde eluzata al refreŝigado, nome de civitanoj el vasta ĉirkaŭaĵo.

## Pluaj fotoj 

Vratimov 002.JPG| Vratimov
Vratimov 001.JPG| Vratimov
Vratimov 005.JPG| Vratimov
Vratimov, pomník 2.JPG| Vratimov, monumento


Kategorio:Municipoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Urboj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno‎
Kategorio:Urboj en dislimejo de Moravio kaj Silezio
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
(96631) 1999 FP59

**(96631) 1999 FP59** estas terrenkonta kaj marsrenkonta amora asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Spacewatch* elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak proksime de Tucson (Usono).

## Orbito 
Ĝia tre discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiun de Marso.

* Ĝia tera MOID estas 0,2480 astronomia unuo (37,096 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,02065 astronomia unuo (3,089 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,247838 astronomia unuo (37,076 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,275674 astronomia unuo (41,240 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,0433429 astronomia unuo (6,484 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasas al 0,0388551 astronomia unuo (5,812 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,0413850 astronomia unuo (6,191 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Spacewatch
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Ramsar-loko

eta|Mapo de Ramsar lokoj.
**Ramsar-loko** estas malsekejo deklarita de internacia gravo laŭ la **Ramsar-Interkonsento**.

La *Konvencio pri Malsekejoj*, konata kiel Ramsar-Interkonsento, estas interregistara media traktato establita en 1971 fare de UNESCO, kiu ekvalidiĝis en 1975. Ĝi havigas nacian agadon kaj internacian kunlaboradon rilate al la konservado de malsekejoj (humidejoj), kaj ampleksan elteneblan uzadon de ties rimedoj.

La neprofit-cela organizo Wetlands International havigas aliron al la Ramsar-datumbazo tra la Ramsar Sites Information Service.

## Ramsar- lokaj kriterioj 
[eta|220ra|[Marĉoj de Long Point, Ontario.]]
**Malsekejo** povas esti konsiderata internacie grava se okazas iu el la jenaj naŭ kriterioj:

* 1a Kriterio: "ĝi enhavas gravan, raran aŭ unikan ekzemplon de natura aŭ preskaŭ-natura malsekaja tipo troviĝanta ene de taŭga biogeografia regiono."
* 2a Kriterio: "ĝi subtenas vundeblajn, endanĝeritajn, aŭ draste endanĝeritajn speciojn aŭ minacatajn ekologiajn komunumojn."
* 3a Kriterio: "ĝi subtenas populaciojn de plantaj kaj/aŭ animalaj specioj gravaj por la pluteno de la biologia diverseco de partikulara biogeografia regiono."
* 4a Kriterio: "ĝi subtenas plantajn kaj/aŭ animalajn speciojn je kritika stadio en ties vivocikloj, aŭ havigas rifuĝejon dum malfavoraj kondiĉoj."
* 5a Kriterio: "ĝi regule subtenas 20 000 aŭ pliajn akvobirdojn."
* 6a Kriterio: "ĝi regule subtenas 1% de individuoj en populacio de unu specio aŭ subspecio de akvobirdo."
* 7a Kriterio: "ĝi subtenas gravan proporcion de indiĝenaj fiŝaj subspecioj, specioj aŭ familioj, de viv-historiaj stadioj, speciajn interagadojn kaj/aŭ populaciojn kiuj estas reprezentaj de la malsekejaj profitoj kaj/aŭ valoroj kaj tiel kontribuas al la tutmonda biologia diverseco."
* 8a Kriterio: "ĝi estas grava fonto de manĝaĵoj por fiŝoj, de frajejoj, idozorgado kaj/aŭ migradvojoj kie fiŝoj ariĝas, ĉu ene de la malsekejo aŭ aliloke."
* 9a Kriterio: "ĝi regule subtenas 1% el la individuoj de populacio de unu specio aŭ subspecio dependanta el la malsekejo de nebirda animala specio."

## Referencoj 
Kategorio:Protektado de malsekaj areoj
Kategorio:Neprofitcelaj organizaĵoj
Kategorio:Naturprotektismo
Kategorio:Konvencio de Ramsar
Kategorio:Naturprotektejoj
Kategorio:Mediprotektaj organizaĵoj
Kategorio:Internaciaj organizaĵoj
Kategorio:Anseroformaj
Oliver E. Williamson

**Oliver Eaton WILLIAMSON** (Superior, Viskonsino, 27-an de septembro 1932 - Berkeley, Kalifornio; 21-an de majo 2020) estis usona ekonomikisto.

Li fariĝis populara pro siaj studoj en la kampo de transakcia kosto-ekonomio. En 2009 li estis premiita Nobel-premio pri ekonomiko kun Elinor Ostrom.

Li estis disĉiplo de Ronald H. Coase, Herbert Simon kaj Richard Cyert.

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri ekonomiko
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Krokodilenoj

**Krokodiloj** (nome subfamilio **Krokodilenoj**, *Crocodylinae*) aŭ **veraj krokodiloj** estas grandaj duonakvejaj reptilioj kiuj viva tra la tropikoj en Afriko, Azio kaj Ameriko kaj Aŭstralio. Krokodilenoj, ĉiuj el kies membroj estas konsiderataj veraj krokodiloj, estas klasitaj kiel biologia subfamilio. Pli ampleksa senco de la termino "krokodilo", nome Krokodiledoj kio inkludas "Tomistoma", ne estas uzata en tiu artikolo. La termino "krokodilo" ĉi tie aplikiĝas nur al la specioj ene de la subfamilio Krokodilenoj. La termino estas foje uzata eĉ pli ol izole por inkludi ĉiujn vivantajn membrojn de la ordo *Crocodilia*, kiu inkludas la aligatorojn kaj la kajmanoj (familio Aligatoredoj, *Alligatoridae*), la gavialon kaj la tomistomon (familio Gavialedoj), kaj ĉiujn aliajn vivantajn kaj fosiliajn *Crocodylomorpha*.
eta|Krokodilo.

Kategorio:Krokodiluloj
Stivisto

[eta|dekstra|Stivistoj stivantaj [barelojn da maiza siropo sur barĝon en Rivero Hudson en 1912]]
**Stivisto** estas homo, kiu profesie stivas kaj malstivas ŝarĝon en kaj el ŝipoj(n), vagonaroj(n), aŭ aviadiloj(n). Stivisto, kiuj laboras ĉe dokoj, ankaŭ nomiĝas **dokisto**.

## Priskribo 
Stivado kaj malstivado postulas scion kaj sperton pri la funkciado de la stivilo kaj la tekniko de stivado de grandaj, pezaj aŭ danĝeraj ŝarĝoj. Stivisto devas esti fizike forta kaj devas plenumi ordonojn precize. Stivado devas esti farita dum mallonga daŭro, pro la manko de spaco en haveno aŭ flughaveno; tial, multaj stivistoj devas kunlabori efektive.

Antaŭ la enkonduko de kontenerizo, stivistoj devis fiksi la ŝarĝon per ŝnuro; specialaj nodoj (“stivistaj nodoj”) estis uzataj por sekure nodi la ŝnurojn por stivado. Hodiaŭ, tamen, la plejmulto de ŝarĝo estas en konteneroj, kiuj estas stivata kaj malstivata per gruoj.

Tradicie, stivistoj ne estis dungitaj por longa daŭro, sed alvenis al dokoj ĉiumatene, kie ili estis dungita por la tago. Hodiaŭ, tamen, en multaj landoj, stivistoj estas daŭre dungitaj, pro ŝanĝoj de dungoleĝoj.

The M48 Patton tank is lifted gently aboard TS Nabob, NY - 1959.jpg|Dokistoj stivantaj tankon en Nov-Jorko, 1959
Hafenarbeiter bei der Verladung von Sackgut - MS Rothenstein NDL, Port Sudan 1960.png|Stivistoj stivantaj sakojn, Sudanhavenurbo, 1960
Hafenarbeiter bei ihrer gefährlichen Arbeit auf den Containern in der Luke.jpg | Stivistoj stivantaj kontenerojn, Honkongo, 2005
Dockworker lashing a container.jpg|Stivisto stivanta konteneron per metala stango, Roterdamo

## Etimologio 
La Esperanta vorto devenas de latinidaj lingvoj (, , ), de kiu ankaŭ devenas la anglalingva vorto '''' (“stivisto”).

## Referencoj 
## Bibliografio 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Profesioj en transporto
Osteoglosoformaj

**Osteoglosoformaj**, en scienca latino *Osteoglossiformes*, el greka: "ostecaj langoj") estas relative primitiva ordo de Aktinopterigaj fiŝoj kiu enhavas du subordojn, nome *Osteoglossoidei* kaj la *Notopteroidei*. Ĉiuj el almenaŭ 245 vivantaj specioj vivas en nesala akvo. Ili troviĝas en Sudameriko, Afriko, Aŭstralio kaj Suda Azio, evoluintaj en Gondvano antaŭ la disiĝo de tiu kontinento.

La *Gymnarchidae* (el kiuj la nura specio estas *Gymnarchus niloticus*, nome Afrika tranĉilfiŝo kaj la *Mormyridae* estas fiŝoj kun iom da elektra povo kapablaj sentigi tion al predoj uzante elektrajn kampojn.

## Notoj 
Kategorio:Aktinopterigaj taksonoj
Kategorio:Fiŝaj ordoj
Baratier

''''* estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Altaj Alpoj (france *Hautes-Alpes*, okcitane *Auts Aups*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Gap* kaj al la kantono *''. 

eta|maldekstra|200px|la loka kirko
Fine de  en la komunumo vivis . 

## Partnera komunumo 
* Crissolo en Italio, kiu situas nur 60 kilometrojn pli oriente, kvankam la kruta montaro devigas je aŭta aŭ bicikla vojado de 180 kilometroj

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Hautes-Alpes

Kategorio:Komunumoj de Hautes-Alpes
Barret-sur-Méouge

''''* (jen france, okcitane *Barret sus Meüja*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Altaj Alpoj (france *Hautes-Alpes*, okcitane *Auts Aups*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Gap* kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . Ĝi estas parto de la Regiona natura parko Baronnies Provençales, kreita en 2015.

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Hautes-Alpes

eta|maldekstra|300px|imprese rokeca pejzaĝo

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Hautes-Alpes
Akariacoj

La **akariacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas preskaŭ 30 genrojn kaj ĉirkaŭ 100 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Achariaceae* Harms - akariacoj
*****Acharia* Thunb. - akario
*****Baileyoxylon* C.T. White - bailejoksilo
*****Buchnerodendron* Gürke - buĥnerodendro
*****Caloncoba* Gilg - kalonkobo
*****Camptostylus* Gilg - kamptostilo
*****Carpotroche* Endl. - karpotroko
*****Ceratiosicyos* Nees - ceratiosicio
*****Chiangiodendron* T. Wendt - kiangiodendro
*****Chlorocarpa* Alston in Trimen - klorokarpo
*****Dasylepis* Oliv. - dazilepido
*****Dendrostylis* H. Karst. & Triana - dendrostilido*
*****Eleutherandra* Slooten - eleŭterandro
*****Erythrospermum* Lam. - eritrospermo
*****Grandidiera* Jaubert - grandidiero
*****Guthriea* Bolus - gutrio
*****Gynocardia* Roxb. - ginokardio
*****Hydnocarpus* Gaertn. - hidnokarpo
*****Kiggelaria* L. - kigelario
*****Lindackeria* C. Presl - lindakerio
*****Mayna* Aubl. - majnao
*****Mocquerysia* - mokerizio
*****Pangium* Reinw. - pangio
*****Peterodendron* Sleumer - peterodendro
*****Poggea* Gürke - pogeo
*****Prockiopsis* Baill. - prokiopso
*****Rawsonia* Harv. & Sond. - ravsonio
*****Scottellia* Oliv. - skotelio
*****Xylotheca* Hochst. - ksiloteko

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Balanopacoj

La **balanopacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas ununuran genron (balanopo) kaj 9 speciojn aŭ *Merops* > meropo, farante la terminojn "balanop/o" kaj "balanop/acoj".

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (25 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Balanopaceae* Benth. & Hook.f. - balanopacoj
*****Balanops* Baill. - balanopo

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Bonetiacoj

La **bonetiacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas 3 genrojn kaj 36 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Bonnetiaceae* L.Beauvis. ex Nakai - bonetiacoj
*****Archytaea* Mart. - arkiteo
*****Bonnetia* Mart. - bonetio
*****Ploiarium* Korth. - plojario

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
József Csák

**József Csák** [jOĵef ĉAk], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csák József** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto, pentristo, operkantisto (tenoro). Lia origina familia nomo estis *Szincsák* [sinĉAk] ĝis 1985, kiu foje aperis erare kiel *Szimcsák*.

József Szincsák naskiĝis la  en Kisvárda.

## Biografio 
József Csák maturiĝis en Budapeŝto, poste li akiris arkitekturan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto. Post siaj studoj li ekinstruis en la universitato kiel asistanto, poste lektoro, pli poste docento. Krom la instruado li ankaŭ faris planojn pri loĝdomoj, feriaj domoj. En 1980 li doktoriĝis el arkitekturo en la universitato. Libertempe li pentradis, eĉ li partoprenis en ekspozicioj. Li ricevis lecionojn pri operkantado de Erzsébet Hoór Tempis kaj Lili Neményi. En 1985 li faris provkantadon en la Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste li tuj ricevis statuson kiel privata kantisto. Spite tion li ne forlasis la universitaton. Li kantis ankaŭ oratoriojn, operetojn, artkantojn. Li ricevis 3 memormedalojn inter 1989-2004.

## Elektitaj roloj 
* Giuseppe Verdi: *Un balo in Maschera* - Riccardo
* Giacomo Puccini: *Tosca* - Cavaradossi

## Liaj libroj 
* *Életem fekete doboza* (membiografio)
* *Egy kanyargós életút* (membiografio)

## Vidu, aŭdu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=E5r4WhRns3g&list=PLbgQ2gABgZTtMRhBWtgYuDbIgFaL4qHEZ

## Fontoj 
* oficiala paĝo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto kaj video
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kampspirito

eta|Kampspirito. La bildo de Goria ML
**Kampspirito** () en slava mitologio estas dajmono, rilatanta al agrikulturo kaj kreskigado de greno. Kampspiritoj ofte aspektas kiel malgrandaj kaj malbelaj homoj. Ili loĝas en grenaj kampoj kaj povas kaŭzi sunfrapon al rikoltantoj dum la rikoltado. Ordinare ili aperas tagmeze. Kampspiritoj gardas grenajn kampojn kontraŭ malfeliĉo.

## Vidu ankaŭ 
* Rusalko
* Tagmezulino

## Referencoj 
Kategorio:Protektantaj dioj
Kategorio:Slava paganismo
Kategorio:Dioj, spiritoj kaj mitaj estaĵoj
Kalofilacoj

La **kalofilacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas ĉirkaŭ 10 genrojn kaj pli ol 120 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Calophyllaceae* J.Agardh - kalofilacoj*
*****Calophyllum* L. - kalofilo
*****Caraipa* Aubl. - karaipo
*****Clusiella* Planch. & Triana - kluzielo
*****Endodesmia* Benth. - endodesmio
*****Haploclathra* Benth. - haploklatro
*****Kayea* Wall. - kajeo
*****Kielmeyera* Mart. & Zucc. - kilmejero
*****Mahurea* Aubl. - mahureo
*****Mammea* L. - mameo
*****Marila* Sw. - marilo
*****Mesua* L. - mezuo
*****Neotatea* Maguire - neotateo**

:*Tiu genro antaŭe estis lokita en la familio Clusiaceae, sed nun ĝi estas en la Calophyllaceae. En TPL, ĝi estas akceptita nur ĉe la Clusiaceae. En la pli nova WFO, la genro estas ambaŭe akceptita ĉe la Clusiaceae kaj la Calophyllaceae, tamen ĝiaj specioj estas akceptitaj nur ĉe la Clusiaceae.
:**genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
Paulina Muszkatblat

[eta|maldekstre|260px|Esperantistoj ĉe la [tombo de Zamenhof, 1922; 3-a de dekstre staras P. Muszkatblat.]]
**Paulina MUSZKATBLAT(T)** estis pola esperantistino kaj okulkuracistino. Ŝi estis estraranino de Varsovia Esperanto-Societo „Konkordo”, kunlaboranto de Internacia Medicina Revuo.

Ŝi pereis dum la dua mondmilito, gasumita en Treblinka.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Parolado de P. Muszkatblat pri Leo Belmont; Pola Esperantisto, Jaro 29, no 3 (Marto 1935), p. 30

Kategorio:Polaj esperantistoj
Kategorio:Murditaj esperantistoj
Kategorio:Viktimoj de la naziismo
Kategorio:Varsovianoj
Kategorio:Polaj kuracistoj
József Diescher

**József Diescher** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Diescher József** estis hungara arkitekto, masonisto. Liaj fratoj estis János Diescher kaj Sámuel Diescher, ili apartenis al la germana minoritato de la lando.

József Diescher naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio), li mortis la  en Budapeŝto.
eta|maldekstre|Memortabulo pri József Diescher
eta|Memortabulo pri József Diescher

## Biografio 
József Diescher iĝis masonisto en sia naskiĝurbo, poste li frekventis desegnan lernejon dimanĉe 5 jarojn. Ekde 1828 li faris la necesan eksterlandan migrantan vojon. Li laboris laŭvice en Vieno kaj Munkeno. Li ankaŭ studis en Berlino (Bauakademie) kaj Munkeno (Polytenchnikum kaj akademio) kaj studvojaĝis al pluraj germanaj kaj italaj urboj. En 1839 li ricevis membrecon en la arkitektura gildo en sia naskiĝurbo. Li ne nur faris arkitekturajn planojn, sed li gvidis konstruadojn laŭ alies planoj. Li ricevis reĝan medalon. Li havis edzinon, kiu naskis 8 gefilojn.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* gimnazio (1871)
* fasado de Preĝejo Sankta Anna (Belváros)
* Slovaka luterana preĝejo (Budapeŝto) (kunarkitekto, 1856-1894)
* propra domo (nun banko)
* domo por palmoj
* biblioteko de Hungara Scienca Akademio
* pluraj palacoj, loĝdomoj, vilaoj

Vörösmarty Gimnázium.jpg|gimnazio (1871)
Szervita téri templom.jpg|Preĝejo Sankta Anna (Belváros)
Commerzbank, Budapest.jpg|Propra domo (nun banko)
Füvészkert Pálmaház.jpg|Domo por palmoj
MTA bérháza.jpg|Biblioteko de Hungara Scienca Akademio
Dorottya palota.jpg|Palaco
Üllői út 23.jpg|Duetaĝa loĝdomo (1842)
Bajcsy-Zsilinszky út 55, 2020 Terézváros.jpg|Trieteĝa domo (1860-1862)
Ház Bajcsy Zs út 17.jpg|Loĝdomo por János Diescher (1862)
Diescher kripta 2018dec (3).jpg|Propra kripto projektita ankoraŭ viva

## Memorigiloj 
* memortabuloj en Budapeŝto
* busto

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj masonistoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Analiza lingvo

**Analiza lingvo** estas lingvo kiu organizas vortojn kaj gramatikon per strikta vortordo anstataŭ fleksioj (ekz. deklinacio, konjugacio), aŭ vortfinaĵoj kiuj montras gramatikon. Ekzemploj de analizaj lingvoj inkluzivas la lingvojn ĉinan, anglan, vjetnaman, tajan, kmeran kaj laŭan.  

**Analiza lingvo** estas lingvo, en kiu plej multaj, se ne ĉiuj, morfemoj en gramatiko agas kiel sendependaj vortoj. Analizaj lingvoj havas malmultajn aŭ neniujn deklinaciojn kaj konjugaciojn, aŭ - alivorte - malmultajn aŭ neniujn vortajn paradigmojn. Konceptoj kiel ekzemple aglutineco, deklinacio kaj fleksio do havas malmultan signifon por priskribi la strukturon de analizaj lingvoj. Ĉi tiuj lingvoj ankaŭ vaste uzas helpverbojn anstataŭ gramatikajn modojn kaj proklizojn.  

En lingvoj kiel la latina aŭ Esperanto aliflanke, oni povas remeti nomojn sen ŝanĝi la signifon: la nomo Anjo fariĝas en la akuzativo *Anjon*. Se vi diras "Anjo vidas Ĝiorĝion" kaj "Ĝiorĝion vidas Anjo", la du frazoj signifas ekzakte la samon. Ĉi tie la funkcio de Ĝiorĝio ne estas esprimata per la vortordo sed per la akuzativo, kiu ĉi-okaze esprimas la funkcion de rekta objekto.

## Aglutinaj lingvoj 
Aglutinaj lingvoj ne tute estas izolaj (vidu sube), sed estas ĝenerale konsiderataj analizaj. Ĉi tiuj lingvoj havas iom da fleksio kaj konjugacio, sed por morfemo preskaŭ neniam pli ol po unu aspekto de signifo estas samtempe esprimata. Ekzemploj de aglutinaj lingvoj estas la turka, la finna, la korea kaj la japana. 

### Deklinacio 
Substantivoj kaj artikoloj preskaŭ ne konas deklinaciojn en aglutinaj lingvoj, plej ofte nur por indiki la opozicion singularo/pluralo. La skandinaviaj lingvoj  (dana, sveda, norvega ekzemple) eĉ pli puŝas al unuformeco: ĉiuj personaj formoj egalas ĉi tie, sendepende de la persono, ekzemple *jag kommer*, *du kommer*, *vi kommer* en la sveda. Tamen ankaŭ la sveda daŭre estas aglutina kaj ne izola lingvo (vidu ĉi-sube), ĉar ĝi havas kaj genitivon kaj singularon / pluralon. 

## Rilataj konceptoj 
La plej ekstrema tipo de analiza lingvo estas izola lingvo, ekzemple la ĉina. 

La malo de analiza lingvo estas sinteza lingvo, ekzemple la latina. 

## Vidu ankaŭ 
* Morfologio
* Sintakso  

Kategorio:Lingvoscienco
Statuo de sankta Patriko (Karviná)

eta|Statuo de sankta Patriko
**Statuo de sankta Patriko** en Karviná situas ĉe la preĝejo de Laŭdego de la Sankta Kruco en Fryštát. Kun la statuo de sankta Patriko en Dolní Lutyně tiuj estas nuraj du statuoj de sankta Patriko en la Ĉeĥa respubliko kaj Silezio.

## Historio 
La statuo estis fondita en la jaro 1749 pro la pieco de Niklas Taaffe, grafo de Carlingfort, kiu venis al Silezio en 1740 pro la persekutado de katolikoj en Irlando. Niklas Taaffe fariĝis posedanto de la bieno Fryštát.

## Priskribo 
La statuo estas farita el sabloŝtono, kaj bildigas la figuron de sanktulo en la kazublo de episkopo tenante la episkopan bastonon kaj la evangelion en sia maldekstra mano, kaj lia dekstra mano estas levita en la gesto je beno.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj ĉeĥe kaj pole

Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en distrikto Karviná
Kategorio:Statuoj en Ĉeĥio
Yamasita Tosihiro

**Yamasita Tosihiro** (esperanta kromnomo: Belmonto) estas japana esperantisto.
Li estas estrarano de Japana Esperanto-Instituto (JEI http://www.jei.or.jp/(https://www.jei.or.jp/eo/)), prezidanto de Kagoŝima Esperanto-Societo (http://kes.esperas.info/), 
administranto de la retejo "esperas!" http://esperas.info/ kaj administranto de la retejo de ilei-jp  

La numeroj de Unesko Kuriero estas legeblaj kaj aŭdeblaj por blinduloj kaj komencantoj de Esperanto en la retpaĝo de esperas!.

## Referencoj 
Kategorio:Japanaj esperantistoj
Ede Dvorák

**Ede Dvorák** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dvorák Ede** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis **Dvořák**, sed la hungara abozo ne havas literon **ř**, tial la nomformoj estis *Dvorzsák, Dvorák, Dworák*. Lia ĝemelparo estis Hubert Dvorák.

Ede Dvorák naskiĝis la  (laŭ alia informo la naskiĝdato estas erara en 1867) en Oravicabánya (Transilvanio, Aŭstra Imperio, nuntempa Oravița en Rumanio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Ede Dvorák maturiĝis en Pécs, poste li akiris arkitekturan diplomon en Vieno. Post la diplomo li eklaboris en Budapeŝto en ateliero de Győző Czigler. Ekde 1888 li estis asistanto de Czigler en la Reĝa Teknikuniversitato József (ekde 1900 lektoro). Post morto de Czigler en 1905 li transprenis la atelieron. Post 3 jaroj li forlasis la universitaton kaj li okupiĝis nur pri projektoj. Li neniam edziĝis.

## Elektitaj planitaj konstruaĵoj 
* orfejo (1893)
* sanatorio en Gyula (1908)
* vilao Saxlehner
* vilao Sztehlo
* Kuracbanejo Széchenyi (kun Kálmán Gerster)

Czigler Győző és Dvorák Ede - József szanatórium, Gyula.jpg|Sanatorio en Gyula
Dvorák Ede lelencház 1893.jpg|Orfejo
Dvorák Ede Saxlehner-villa.jpg|Vilao Saxlehner
Sztehlo-villa - Dvorák Ede.jpg|Vilao Sztehlo
Széchenyi Gyógyfürdő 2015-08-11.jpg|Kuracbanejo Széchenyi

## Fontoj 
* https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM193737/b3b83ea2-ed14-42e4-97c3-71cdb29c71bc/solr/0/24/0/1/authorOrder/ASC

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
John Kilaka

**John KILAKA** (naskiĝis la 4-an de novembro 1966 en Sumbawanga) estas tanzania verkisto kaj ilustristo, konata kiel kreinto de bildlibroj por infanoj.

Kiam Kilaka estis juna, li ĉiam pentris kaj baldaŭ rimarkis, ke li bezonas iri al Daresalamo por ricevi edukon. Tie li konatiĝis kun tingatinga pentrarto kaj hodiaŭ li estas ĉefa figuro en la tingatinga movado. Li debutis kiel libroilustristo kun «Fresh Fish». Ĝi estis granda internacia sukceso, same kiel «True Friends», kiuj ricevis premion ĉe la Bolonia Libro-Foiro 2004. Ankaŭ en 2004 Kilaka ricevis la Arĝentan Stelon Peter Pan pro «Fresh Fish». Unu el liaj plej novaj libroj, «The Amazing Tree» (2009), estis tradukita al multaj lingvoj. Ĉi tiu libro ankaŭ ricevis la Arĝentan Stelon en 2011.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tinga Tinga
* Tanzania kulturo
* Omari Amonde
* Mohamed Charinda
* David Mzuguno

## Eksteraj ligiloj 
* Peter_Pans_silverstjärna | Wikipedia (sv). Alirita: 25 majo 2020
*Tingatinga Arts Cooperative Society. Alirita: 25 majo 2020
*John Kilaka — internationales literaturfestival berlin . Alirita: 25 majo 2020

Kategorio:Tanzaniaj verkistoj
Kategorio:Kulturo de Tanzanio
Izola lingvo

**Izola lingvo** - ne konfuzebla kun senparenca lingvo - estas la plej ekstrema kazo de analiza lingvo en morfologia lingvotipologio 

En izola lingvo, fleksioj, konjugacioj kaj ligitaj morfemoj (aŭ vortaj paradigmoj) tute ne ekzistas. Anstataŭe, vorta ordo, intonacio kaj akcento estas tre gravaj iloj por esprimi aspektojn kiel spaca rilato, gramatika funkcio, tempo kaj nombro. 

Izolaj lingvoj kutime ankaŭ estas tonaj lingvoj. Ĉi tio signifas, ke ili havas diversajn homofonojn, prononcitajn en malsamaj tonaltoj, sen ke tio kaŭzas konfuzon. En lingvoscienco, la homofonio estas fenomeno per kiu du vortoj de diferencaj semantikaj kampoj koincidas en la ekstera formo de la vorto. La rezultoj tiele povas esti nomataj homofonoj, kiaj sen-egala kaj senegal-a, ekskuzo kaj eks-kuzo ktp. 

Nuntempaj ekzemploj de izolaj lingvoj estas la vjetnama kaj la taja. La ĉinaj lingvoj estas preskaŭ tute izolaj. 

## Vidu ankaŭ 
* Analiza lingvo  
* Sinteza lingvo

Kategorio:Lingvoscienco
Bulteno

[eta|dekstre|300ra|Bulteno de la [Ĵurasa Federacio.]]

**Bulteno** estas "[p]erioda, ne ĉiam regule aperanta informilo de ŝtato, de societo, de fakuloj" ktp. Por ekzemplo estas sugestitaj bultenoj de milit-operacoj, pri la sanstato de la reĝo, oficiala bulteno de la Akademio de Esperanto ktp. Informa bulteno (konata ofte per sia traduko al la angla lingvo, *newsletter*) estas publikaĵo distribuita regule, centrita al ĉefa temo. Multaj bultenoj estas publikigitaj de kluboj, societoj, asocioj, federacioj, negocoj kaj entreprenoj por havigi informaron kiu estu interesa al siaj membroj aŭ dungitoj de la sama grupo. Ties amplekso estas variebla kaj povas celi multajn diversajn funkciojn.

Aparta okazo estas la **meteologia bulteno**, kiu plej ofte estas almenaŭ ĉiutaga (sed ankaŭ pli ofta) publikaĵo, kiu informas pri la vetero de difinita tago (plejofte kombinita kun vetermapo), aŭ pri la deduktita kaj supozita evoluo en pli longa tempo, plej ofte en unu semajno.

Bultenejo estas komputila sistemo, al kiu uzantoj konektiĝas por legi informojn kaj lasi mesaĝojn. En tiu senco, temas pri sinonimo de afiŝejo.

Multaj kluboj kaj asocioj de esperantistoj publikigis laŭlonge de la historio bultenojn. Ekzemple la Hispana Esperanto Federacio publikigas bultenon, kiu nomiĝas precize "Boletín", tio estas bulteno en la hispana lingvo. Estas ankaŭ pli ofta kaj mallonga versio kiu distribuiĝas per retmesaĝoj nomita *Bitbulteno* kie ĉio estas dulingva.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Nia Bulteno 
* La Bitbulteno 

Kategorio:Gazetoj
Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Eldonaĵoj laŭ formoj
(96744) 1999 OW3

**(96744) 1999 OW3** estas apolona asteroido malkovrita la  de la usonaj astronomoj David J. Tholen kaj Robert J. Whiteley elde la Observatorioj de Mauna Kea, en Hawaii, Usono.

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun la Tero.

Ĝia tre discentra orbito krucas tiun de la kvar planedoj de la interna sunsistemo: Merkuro, Venuso, la Tero kaj Marso. Ĝi pasa precipe proksima de Merkuro, sed ĝia granda klinangulo tenas ĝin malproksima de la ceteraj planedoj.

* Ĝia merkura MOID estas 0,06163 astronomia unuo (9,220 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,2131 astronomia unuo (31,8793 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,3642 astronomia unuo (54,481 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,3205 astronomia unuo (47,946 milionoj da km).

Ĝia do estas praktike merkurrenkonta asteroido, kaj formale venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido.

* La  ĝi pasis al 0,07064 astronomia unuo (10,568 milionoj da km) de Merkuro.
* La  ĝi pasos al 0,04996 astronomia unuo (7,474 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.
* La  ĝi pasis al 0,4132 astronomia unuo (61,810 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,3098 astronomia unuo (46,340 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Merkurrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de David J. Tholen
Kategorio:Malkovrita de Robert J. Whiteley
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Sedehi

**Sedehi** (perse: سدحی) estas centra irana dialekto parolata de kelkaj miloj da homoj en Irano (Markazi-provinco). Sehadi estas proksime rilata al Gazi kaj Ardestani, sed ankaŭ al persa kaj kurda lingvoj.

## Referencoj 
Kategorio:Irana lingvaro
Hukwe Ubi Zawose

**Hukwe Ubi ZAWOSE** (naskiĝis en 1938 aŭ 1940 en Dodomao kaj mortis la 30-an de decembro 2003 en Bagamoyo) estis eminenta tanzania muzikisto kaj kantisto, apartenanta al la gogoj. Zawose ludis la *ilimba*, granda lamelofono similan al la *mbira*, same kiel plurajn aliajn tradiciajn instrumentojn.

Li estis konata nacie kaj internacie post kiam Julius Nyerere, la prezidento de Tanzanio, invitis lin vivi kaj labori en Daresalamo.

La familio de Hukwe Ubi Zawose aperas en la dokumenta filmo de 2009 «Throw Down Your Heart», kiu sekvas la hungarodevenan usonan banĝludanton *Béla Fleck* dum vojaĝo tra Afriko.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bela Fleck: Throw Down Your Heart - Trailer. Alirita: 24 majo 2020

Kategorio:Tanzanianoj
Kategorio:Kulturo de Tanzanio
Kategorio:Tanzania muziko
Kategorio:Naskiĝintoj en Tanzanio
Horní Datyně

**Horní Datyně** (, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Vratimov en&nbsp;distrikto Ostrava-urbo. Ĝi troviĝas oriente de Vratimov. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/478. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 415&nbsp;adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Horní Datyně** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,85&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo estas el la jaro 1662, kiam ĝi kreis kun Václavovice apartan bienon en tenado de Sobekidoj el Kornice. Tiuj vendis la vilaĝon en la jaro 1666 al Skrbenští z Hříště. En interŝanĝo de la 18-a kaj la 19-a jarcentoj estis en la vilaĝo konstruita kapelo de sankta Antonio. Dum popolnombrado en la jaro 1910 indikis 99,8% de loĝantoj de la municipo la ĉeĥan lingvon kiel parollingvon; 86,7% de loĝantoj kreis katolikoj kaj 13,1% evangelikoj. En la jaroj 1911–1937 en la municipo evoluis agadon forĝejo de Josef Borový, specialiĝanta por produktado de mueliletoj kun ventomovo (kun lignaj turbinoj). En la jaro 1925 estis en la municipo fondita korpuso de volontulaj fajsroestingistoj. En la jaro 1956 estis en Horní Datyně fondita cindrujejo.

## Loĝantaro
## Vidu ankaŭ 
* Dolní Datyně

## Pluaj fotoj 

2020 Horní Datyně větrný mlýn Borový.jpg|Ventomuelejo el la unua kvarono de la 20-a jarcento
Horní Datyně, kaple.jpg|Baroka kapeleto de sankta Antonio
Horní Datyně, škola.jpg|Baza lernejo
Horní Datyně, hasičská zbrojnice.jpg|Fajroestingista armilejo
Horní Datyně, Datyňka.jpg|Horní Datyně, Datyňka
Horní Datyně, hospůdka U Kapličky.jpg|Gastejeto U Kapličky

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ostrava-urbo
Kategorio:Vratimov
Kategorio:Setlejoj en Ostrava baseno
Marĉa krokodilo

La **marĉa krokodilo** (*Crocodylus palustris*), nomata ankaŭ **larĝmuzela krokodilo** kaj *mugger* en la angla, estas krokodilo indiĝena de nesalakvaj habitatoj el suda Irano ĝis la Hinda subkontinento. Ĝi estas formortinta en Butano kaj Birmo kaj estis listigita kiel Vundebla en la IUCN Ruĝa Listo ekde 1982.

Ĝi estas mez-granda krokodilo kiu loĝas en lagoj, riveroj, marĉoj kaj artefaritaj akvejoj. Kaj junuloj kaj plenkreskuloj elfosas truojn en kiuj ili retiriĝas kiam la temperaturo falas sub 5&nbsp; aŭ superas 38&nbsp;. Inoj elfosas truojn en la sablo kiel nestejoj kaj tie demetas ĝis 46 ovojn dum la seka sezono. La sekso de la idoj dependas el la temperaturo dum la kovado. Tiu krokodilo predas fiŝojn, reptiliojn, birdojn kaj mamulojn. Junuloj manĝas ankaŭ insektojn.

Ĝi estas unu el la tri krokodiluloj en Barato, krom la Mara krokodilo (*C. porosus*) kaj la Gavialo (*Gavialis gangeticus*). En Baluĉa lingvo, ĝi estas nomata Gando.

## Galerio 

Mugger_crocodile_(Gando)_in_Chabahar,_Iran-_by_Hadi_Karimi.jpg|alt=
Sleeping_Crocodile.jpg|alt=
Persiancrocodile.jpg|alt=
Indian_Mugger_Crocodile_(National_Chambal_Sanctuary).jpg|alt=
Mugger_crocodile_in_Gir_Forest_National_Park.jpg|alt=
Mugger_Chitwan-2.jpg
Indian_croc.jpg
Crocodile_by_N_A_Nazeer.jpg
Crocodile_2_by_N_A_Nazeer.jpg
Marsh_crocodile_-_Basking_in_the_sun.jpg
Mugger_crocodile_2.JPG

## Notoj 
Kategorio:Faŭno de Pakistano
Kategorio:Faŭno de Irano
Kategorio:Faŭno de Barato
Kategorio:Faŭno de Nepalo
Kategorio:Faŭno de Srilanko
Kategorio:Naciaj simboloj de Pakistano
Kategorio:Krokodiluloj
Krokodiledoj

La krokodila familio de **Krokodiledoj** (*Crocodylidae*) inkludas la verajn krokodilojn, kiuj estas la membroj de la subfamilio de Krokodilenoj (*Crocodylinae*), same kiel eble la tipan specion de la malaja gavialo aŭ tomistono, nura vivanta membro de la subfamilio *Tomistominae*. Tiu lasta estas celo de polemiko ĉu ĝi estas krokodilo aŭ fakte apartenas al la familio *Gavialidae*. Plia genetika analizo estas farota por veni al fina konkludo.

## Taksonomio 
Totalo de tri vivantaj genroj estas metitaj en la familio Krokodiledoj, inklude totalon de 15 specioj, kiel la Okcidentafrika krokodilo, kiu estas nune akceptita kiel vera specio pli ol subspecio de la Nila krokodilo. Ĵusaj studoj sugestas, ke la Nana krokodilo, *Osteolaemus tetraspis*, ne estas unusola, sed du aŭ eĉ tri specioj, kaj ke la Fajnmuzela krokodilo estas du specioj. Tiel, la specioj de nuntempaj krokodiloj povus esti 18 aŭ 19, metante la speciojn de nuntempaj krokodiluloj al totalo de 28 aŭ 29 anstataŭ 25.

## Specioj 
[eta|dekstra|[Centramerika krokodilo en La Manzanilla de la Paz, Jalisco, Meksiko.]]
Plej specioj estas grupigitaj en la genro *Crocodylus*. La alia vivanta genro, *Osteolaemus*, estas monotipa (kiel estus *Mecistops*, se agnoskita).
* Familio *Crocodylidae*
** **Subfamilio †Mekosuchinae** (formortinta)
** **Subfamilio Crocodylinae**
*** Genro *Crocodylus*
**** *Crocodylus acutus*, Centramerika krokodilo aŭ Maldikbeka krokodilo
**** *Crocodylus halli*, Halli krokodilo
**** *Crocodylus intermedius*, Orinoka krokodilo
**** *Crocodylus johnsoni*, Aŭstralia krokodilo
**** *Crocodylus mindorensis*, Filipina krokodilo
**** *Crocodylus moreletii*, Moreleta krokodilo aŭ Meksika krokodilo
**** *Crocodylus niloticus*, Nila krokodilo
**** *Crocodylus novaeguineae*, Novgvinea krokodilo
**** *Crocodylus palustris*, Marĉa krokodilo
**** *Crocodylus porosus*, Mara krokodilo
**** *Crocodylus rhombifer*, Kuba krokodilo
**** *Crocodylus raninus*, Bornea krokodilo
**** *Crocodylus siamensis*, Siama krokodilo (eble formortinta en naturo)
**** *Crocodylus suchus*, Okcidentafrika krokodilo
*** Genro *Osteolaemus*
**** *Osteolaemus tetraspis*, Nana krokodilo (estas celo de polemiko ĉu estas du specioj; ĵusaj (2010) DNA analizoj indikas tri diferencajn speciojn: *O. tetraspis*, *O. osborni* kaj tria, nune sennoma.)
*** Genro *Mecistops*
**** *Mecistops cataphractus* Okcidentafrika fajnmuzela krokodilo
**** *Mecistops leptorhynchus* Centrafrika fajnmuzela krokodilo
*** Genro †*Euthecodon*
*** Genro †*Rimasuchus* (iam *Crocodylus lloydi*)
*** Genro †*Voay* Brochu, 2007 (formerly *Crocodylus robustus*)

## Notoj 
Kategorio:Krokodiluloj
96876 Andreamanna

'*96876 *Andreamanna'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la svisa amatora astronomo Stefano Sposetti elde la Observatorio de Gnosca (Svislando).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Andrea Manna*, svisa ĵurnalisto, gitaristo kaj amatora astronomo. Li observas  kaj kaŝadojn far malgrandaj planedoj elde sia hejma urbo Cugnasco. Li ankaŭ kunlaboras kun la Observatorio *Specola Solare'' de Lokarno.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Stefano Sposetti
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Pendanta harbuklo

[eta|[Thérèse Schwartze, Knabino kun pendantaj harbukloj]]
**Pendanta harbuklo** estas longa spiralforma harbuklo. Kelkaj homoj havas naturajn pendantajn harbuklojn.

Pendanta harbuklo povas esti farata preskaŭ sen helpiloj. La hartufo kio devas fariĝi pendanta harbuklo, estas en malseka stato leĝere turnita ĉirkaŭ fingro. Poste la harbuklo estas fiksita je la suba parto. Kiam la haroj sekiĝis la pendanta harbuklo restas en tubformo, ĉe kelkaj virinoj eĉ sen harplifortigaĵo aŭ harlako. Pendanta harbuklo estas ankaŭ farebla per turnado de malseketa haro ĉirkaŭ papera aŭ ŝtofa strio. Finfine oni ankaŭ povas uzi frizilon, per kio la hartufoj kun helpo de varmega aero estas formitaj.

[eta|[Sijtje Boes, kun tradiciaj pendantaj harbukloj sur Marken]]
La pendanta harbuklo estas parto de la tradicia hararanĝo, apartenante al la Tradiciaj vestoj de Marken.

## Sciindaĵo 
* Kelkaj judaj viroj portas tempiajn harbuklojn.

[eta|maldekstra|[Mary Pickford kun pendantaj harbukloj]]

eta|meza|Naturaj pendantaj harbukloj de infano

Kategorio:Hararanĝoj
Centroplakacoj

La **centroplakacoj** () estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo malpigialoj (*Malpighiales*). Ĝi enhavas 2 genrojn kaj 8 speciojn, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Malpighiales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - malpigialoj
****Centroplacaceae* Doweld & Reveal - centroplakacoj
*****Bhesa* Buch.-Ham. ex Arn. - bezo
*****Centroplacus* Pierre - centroplako

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Plantofamilioj
(97034) 1999 UK7

**(97034) 1999 UK7** estas duopa marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Lincoln Near-Earth Asteroid Research* elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 3:4 kun Marso.

Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso, sed pro ĝia tre granda orbita klineco, ĝi restas malproksima de tiu ĉi planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,26758 astronomia unuo, tie estas 40,029 milionoj da km.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita la  de V. Benishek, P. Pravec, A. Marchini kaj R. Papini per observoj de  elde la Observatorio de Sopot (Serbio), anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 0,82 km, orbitan  estimata je 5,6 km kaj  de 0,6488 ± 0,0012 tago (15,57 ± 0,03 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

* (97034) 1999 UK7 ; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1999
Kalimbo

[dekstra|eta|Kalimbo el [Tanzanio]]
dekstra|eta|Dikfingroharpo *Mbira Dza Vadzimu*
eta|Muziko el Zimbabvo
**Kalimbo** () estas muzika instrumento el subsahara Afriko. Kalimbo estas farita el plataj kaj maldikaj metalaj lamenoj, do ĝi estas lamena instrumento (en la angla: *lamellophone*). Kalimbo ankaŭ estas nomata *likembe, ilimba, mbira huru, mbira njari, mbira nyunga nyunga, nhare, matepe, njari, sansu, zanzu, karimbao, marimba, karimba, okeme, ubo, sanza* aŭ *gyilgo* en diversaj lokoj de Afriko.

La *Marimbula* el Karibio faris grandan kontribuon al Kalimbo el Afriko.

La plej bonaj muzikistoj, kiuj ludas kalimbon aŭ *mbira*, estas Thomas Mapfumo el Zimbabvo kaj Kinobe el Ugando.

## Bibliografio 
* 
* 
* 
*  (Note: this article is the original source of the Matepe song *Siti*, as played by Zimbabwean Marimba band Musango.)
* 
* 
* 

## Vidu ankaŭ 
* idiofono
* lamelofono
* marimbo
* Afrika muziko
* Listo de muzikaj instrumentoj
* Plurritmaro

## Eksteraj ligiloj 
* Tinotenda - Shona mbira ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Idiofonoj
Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Afrikaj muzikinstrumentoj
János Diescher

**János Diescher** [jAnoŝ dIŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Diescher János**, estis hungara kuracisto, internisto, ĥirurgo, akuŝisto kaj altlerneja instruisto. Liaj fratoj estis József Diescher kaj Sámuel Diescher, ili apartenis al la germana malplimulto de la lando.

János Diescher naskiĝis en 1813 en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
János Diescher akiris medicinan diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1838. Post siaj studoj li estis akuŝisto en hospitalo. Post kvar jaroj li estis altrangigita akuŝisto de urbo Pest. Li specialiĝis ankaŭ pri internaj malsanoj kaj en la sekvaj jaroj li estis vaste konata. Dum la Hungara revolucio de 1848 li estis fidela apoganto de la Habsburgoj, tial post falo de la revolucio li ricevis profesoran statuson en la universitato, inter 1851 kaj 1866 li instruis kirurgion, poste akuŝadon. En 1874 li estis emeritita en la universitato, sed li kuracis plu.
eta|

## Liaj planitaj kontribuoj 
* *Syphilis* (disertaĵo, 1838)
* *Relatio medica synoptica partuum et morborum in clinico obstetricio reg scient* (manuskripto, 1840)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj internistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj akuŝistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungariaj germanoj
Kategorio:Hungaraj obstetrikistoj
Sámuel Diescher

**Sámuel** (aŭ **Samuel**) **Diescher** [ŝAmuel dIŝer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Diescher Sámuel** estis hungardevena usona arkitekto, maŝininĝeniero. Liaj fratoj estis János Diescher kaj József Diescher.

Sámuel Diescher naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Pittsburgh (Pensilvanio, Usono).
eta|Supra stacidomo en Pittsburgh fare de Sámuel Diescher
eta|Fervoja linio fare de Sámuel Diescher
## Biografio 
Sámuel Diescher apartenis al la germana minoritato de la lando, tial li povis studi en Karlsruhea Instituto de Teknologio kaj Universitato de Zuriko. Dum kelkaj jaroj li vojaĝis en Eŭropo, kie li projektis diversajn industriaĵojn. En 1866 li ekloĝis en Cincinnati, kie li konstruis sian unuan funikularon por minado (ne por pasaĝeroj). Ekde 1869 li vivis en Pittsburgh, kie li konatiĝis kun simila inĝeniero :en:John Endres kaj helpis la konstruadon de la unua pasaĝera funikularo. En 1872 li geedziĝis kun filino de Endres, ŝi estis unu el la unuaj inaj inĝenieroj en Usono. Diescher en la sekvaj jaroj konstruis grandan parton de la transporta infrastrukturo de Pittsburgh. Ekde 1901 jam liaj filoj helpis al li, tial lia oficiala firmao prenis la nomon Samuel Diescher kaj Filoj.

## Fontoj 
* http://pghbridges.com/articles/inclines/inc_builders_trib.htm
* anglalingva biografio kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj arkitektoj
Kategorio:Usonaj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Hungariaj germanoj