open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Włodzimierz Antoniewicz

**Włodzimierz Antoniewicz** (naskiĝis la 15-an de julio 1893 en Sambir (Lviva provinco), mortis la 20-an de majo 1973 en Varsovio) – pola arkeologo armendevena, rektoro de Varsovia Universitato, membro de Pola Scienca Akademio.

Science okupiĝis pri prahistoria arkeologio de la pola teritorio. Li montris bildon de la plej malnova historio de la pola teritorio surbaze de arkeologiaj esploroj, malkovris postrestaĵojn de romanikaj konstruaĵoj en establita de si Arkeologia Stacio en Wiślica. Kiel la unua prezentis sintezon de la religio de malnovaj slavoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
Li publikigis pli ol 300 sciencajn laboraĵojn, interalie:

* *Baba kamienna w Dźwinogrodzie* (Ŝtona virinego en Dźwinogród) (1916)
* *Archeologia przedhistoryczna jako przedmiot nauczania* (Prahistoria arkeologio kiel studobjekto) (1921)
* *Pochodzenie i gatunki bursztynu w Europie* Deveno kaj specioj de sukceno en Eŭropo) (1923)
* *Pradzieje ziem polskich* (Prahistorio de polaj teritorioj) (1927)
* *Archeologia Polski. Zarys czasów przedhistorycznych i wczesnodziejowych ziem Polski* (Arkeologio de Pollando. Skizo de antaŭhistoria tempo kaj de la fruhistoria de la pola teritorio) (1928)
* *O religii dawnych Słowian* (Pri religio de malnovaj slavoj) (1948-1949)
* *Historia sztuki najdawniejszych społeczeństw pierwotnych* (Arthistorio de la plej malnovaj prahomaj socioj) (1957)
* *Religia dawnych Słowian* (Religio de malnovaj slavoj) (1957)
En la jaroj 1959-1970 eldonis 10 volumojn el la ciklo "Pasterstwo Tatr Polskich i Podhala" (Paŝtado de Polaj Tatroj kaj Podhale), estis redaktoro de "Wiadomości Archeologiczne" (Arkeologiaj Scioj), "Światowid" (Sviatovido), "Postępy Archeologii" (Atingoj de Arkeologio).

## Bibliografio 
* *Biogramy uczonych polskich* (Siluetoj de polaj sciencistoj), Unua parto: *Nauki społeczne* (Socia scienco), kajero 1: A-J, vroclavo 1983.
* T. Szarota, *Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Studium historyczne* (Ĉiutago de okupata Varsovio), Warszawa 1988, p. 94.

## Vidu ankaŭ 
* Praslava lingvo
* Malnovslava lingvo
* Zbruĉa idolo

Kategorio:Armenaj poloj
Kategorio:Polaj arkeologoj
Enĥeiridion

La ***Enĥeiridion*** aŭ ***Manlibreto de Epikteto*** (, *Enkheirídion Epiktḗtou*) (*enĥeiridion* estas greka por "tio, kion oni tenas en la mano") estas mallonga manlibro de stoika etika konsilo kunmetita de Ariano, 2a-jarcenta disĉiplo de la greka filozofo Epikteto.

## Enhavo 
Kvankam la enhavo estas simila al la *Diskursoj de Epikteto*, ĝi ne estas resumo de la *Diskursoj* sed anstataŭe kunmetaĵo de praktikaj admonoj. Evitante metafizikon, Ariano fokusis lian atenton sur la laboro de Epikteto aplikante filozofion en la ĉiutaga vivo. La precipa temo estas, ke oni devus akcepti tion, kio okazas:

Tamen, "kelkaj aferoj dependas de ni, aliaj ne"

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Teksto de traduko de Gerrit Berveling, en 2005, *Manlibreto de Epikteto*

Kategorio:Libroj aperintaj en la 2-a jarcento
Kategorio:Verkoj el la esperantigita malnovgreklingva literaturo
Kategorio:Stoikismo
Kategorio:Ariano
Kategorio:Tekstoj en la greka
Kategorio:Etiko
Kategorio:Helenisma epoko
István Balog (aktoro)

**István Balog** [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balog István** estis hungara aktoro, dramisto, teatrestro. Lia familia nomvarianto estis *Balogh*. Lia nepo estis Béla Balogh (reĝisoro).

István Balog http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b00829.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Lúcs (nuntempa Luč en Kroatio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
István Balog lernis en Pécs, poste li studis juron en Universitato de Pest, sed intertempe li forlasis la universitaton. Ekde 1807 li ricevis rolojn en pluraj teatroj, sed li batalis kontraŭ Napoleono unu jaron. En 1815 en Debrecen li iĝis teatrestro de migranta trupo. Menciindas, ke lia trupo aranĝis la unuan hungarlingvan spektaklon en Pécs en 1818 kaj lia trupo inaŭguris la lokan teatron en Székesfehérvár en la sama jaro. En 1831 pro epidemio pri ĥolero la trupo bankrotiĝis, inter 1832-1838 li estis denove migranta aktoro. En 1839 li aliĝis al Hungara Teatro (Pest), sed en la sekva jaro li forlasis la scenejon kaj samloke li faris administrajn kaj teknikajn laborojn. Li pensiuliĝis en 1854, tamen poste li faris kasistan servon. Li edziĝis dufoje, li havis 4 gefilojn.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ŝekspiro: Hamleto - Bernfield
* József Katona: *István a Magyarok első királya* - kapitano Rádó

## Elektitaj teatraj verkoj 
* *Cserny György* (1812, prezentita ankaŭ serbe)
* *Tündér Ilona* (1827)
* *Lúdas Matyi* (1838)

## Aliaj laboroj 
* Mihály Csokonai Vitéz: *Dorottya* - dramaturgo (1838)
* tradukaĵoj de Molière kaj August von Kotzebue

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 4-a punkto)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Fogou von Pendeen

La **fogou de Pendeen** aŭ **kaverno de Pendeen** (ankaŭ nomata Pendeen Vau ) estas arĥeologia trovejo 5 km norde de St Just in Penwith proksime de la lumturo Pendeen en  Kornvalo. 

*Fogou* signifas „kaverno“ kaj estas la kornvala esprimo por subteraj koridoroj kaj kameroj el la ferepoko. En Skotlando similaj strukturoj nomiĝas „terdomo“ aŭ „weem“. La genra mocio estas subteretaĝo. La iama celo de *fogou* ne estas konata. 

La iama enirejo ne estas konata. Hodiaŭ la enirejo troviĝas en muro. 

## Vidu ankaŭ 
*fogou de Boleigh
*fogou de Halligye
*subteretaĝoj en Kornvalo

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.megalithics.com/england/pendeen/pendmain.htm
* http://www.megalithics.com/england/pendeen/pendmp.htm

Pendeen
Pendeen
Kategorio:Sanktejoj
Károly Baumann

**Károly Baumann** [kAroj baŭman], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Baumann Károly** estis hungara kantisto, komikisto. Lia origina familia nomo estis *Grünbaum*. Lia konata filino estis Erzsi Kőmíves.
eta|Károly Baumann en 1905

Károly Baumann http://www.imdb.com/name/nm6503833/ naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Baumann frue iĝis presisto, sed tiutempe li estis amatora kantisto en scenejo de la presistoj. Li aĝis 14, kiam li debutis en kabaredo kun sukcesoj. Li daŭris la kantadojn en pluraj kabaredoj, sed ofte li ricevis ankaŭ prozajn rolojn. Komence li kantadis germane, sed estis li, kiu enkondukis la kantadon hungare en la kabaredoj. Li estis la aktuala plej signifa kantisto. En la someraj periodoj li faris turneojn kaj kantadis en provincaj urboj. En 1911 lia laringo malsaniĝis, poste li kantadis nur iomete. En la sekva jaro li establis kafejon, sed finance tio ne portis sukcesojn. Li kantis por gramofondiskoj, kiuj estis aŭdeblaj dum mutaj filmoj. Inter 1913 kaj 1920 li havis malgrandajn rolojn. Li ricevis oran medalon en 1905. Li havis edzinon, kiu naskis 5 gefilojn.

## Elektitaj roloj 
* Armin - Rosenzweig: *Chaim Katz vom Stefansplatz* - Haschel
* Gyula Deák: *Fosztóka* - Bodra Marci

## Elektitaj filmaj roloj 
* "Sherlock Holmes" (konata ankaŭ eksterlande)
* "Péter, a csodamajom"

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* http://www.sherlockian-sherlock.com/karoly-baumann-hungarian-actor.php  
* http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01303.htm
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/301.html

Kategorio:Hungaraj kabaredistoj
Kategorio:Hungaraj kantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Internacia flughaveno Ufa

**Internacia flughaveno Ufa** (, ) (IATA-kodo: **UFA**, ICAO-kodo: **UWUU**) estas la ĉefa flughaveno priservanta Ufa, la ĉefurbon de Baŝkirio, Rusio.

En 2013, la flughaveno pritraktis  pasaĝerojn, fariĝante la naŭa plej granda flughaveno de Rusio kaj la plej granda flughaveno en Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Ĝi estas ankaŭ la plej granda flughaveno en la federacia subjekto (respubliko) de Respubliko Baŝkortostano.

Kiam Bashkirian Airlines funkciis, ĝia ĉefsidejo estis en la posedaĵo de la flughaveno.

## Flugkompanioj kaj priservataj urboj 
*  Aeroflot (Moskvo-Ŝeremetjevo)
*  Azerbaijan Airlines (Bakuo, Novij Urengoj)
*  Gazpromavia (Anapa, Moskvo-Vnukovo, Hamburgo)
*  Kolavia (Kogalimo)
*  UTair Aviation (Krasnodar, Moskvo-Domodedovo, Moskvo-Vnukovo, Novij Urengoj, Samara, Siktivkar, Usinsk)
*  PAL Perm Airlines (Permjo)
*  Rossiya Airlines (Sankt-Peterburgo)
*  S7 Airlines (Moskvo-Domodedovo)
*  Saratov Airlines (**sezona**: Saratov)
*  TransAviaGarantia (Niĵnevartovsk)
*  Ural Airlines (Jekaterinburgo)
*  Volga-Aviaexpress (Niĵnevartovsk, Volgogrado)

## Interkonektoj 
La urbaj buslinioj n-roj *101* kaj *110* konektas la flughavenon kun la urbo Ufa.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Flughaveno
* Ufa

## Eksteraj ligiloj 
* Internacia flughaveno Ufa  (/)

## Tradukfonto 
Ufa
Kategorio:Ufa
Vegvísir

eta|La vegvísir laŭ la  manuskripto de Huld
eta|Vegvísir
**Vegvísir** (islande "vojmontrilo") estas islanda magia sigelo intencanta helpi la portanton trovi sian vojon tra malbona vetero. La simbolo estas atestita en la Huld-manuskripto, kolektita en Islando fare de Geir Vigfusson dum 1880 (sed konsistanta de materialo de pli frua deveno).

Iu folio de la manuskripto provizas bildon de la vegvísir, donas ĝian nomon kaj, en prozo, deklaras ke "se ĉi tiu signo estas portata,oni neniam perdos sian vojon en ŝtormoj aŭ malbona vetero, eĉ kiam la vojo ne estas konata".

## Referencoj 
## Literaturo 
* Flowers, Stephen (1989). *The Galdrabók: An Icelandic Grimoire*. Samuel Weiser, Inc. ISBN 087728685X

## Eksteraj ligiloj 
* [Skanigoj de la Huld-manuskripto, inkluzivanta la Vegvísir, ĉe Handrit.is](https://handrit.is/en/manuscript/imaging/is/IB04-0383#page/26v++(56+of+68)/mode/2up)

Kategorio:Kulturo de Islando
Kategorio:Sorĉaferoj
28483 Allenyuan

'*28483 *Allenyuan'''* estas tre malgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Allen Yuan*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri matematikaj sciencoj. Li lernis ĉe la *Detroit Country Day School'' en Beverly Hills (Miĉigano, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Manihi

**Manihi** estas korala atolo de la grupo Insuloj de reĝo Georgo en la Tuamotua Arkipelago, parto de Franca Polinezio. Ĝi estas unu el la plej nordaj insuloj de la Tuamotuoj kaj situas en la Reĝo Georgo subgrupo. La plej proksima insulo estas Ahe kiu situas 14&nbsp;km okcidenten. La totala populacio estas 685 loĝantoj.

## Geografio 
Manihi estas relative larĝa ovalforma atolo kaj estas 27&nbsp;km longa kaj 8&nbsp;km larĝa, ĝi konsistas el multaj insuletoj. La laguno estas bone konata inter spirtubantoj pro ĝia belega kaj diversa mara faŭno inter aliaj la manto. Estas nur unu pasejo al la laguno kiu situas je la suda parto de la insulo. Ĝi estas konata kiel *Passe de Tairapa*. 

La ĉefvilaĝo estas *Paeua*. Alia grava vilaĝo, *Turipaoa*, situas en la suda parto de la atolo kaj havas proksimume 400 loĝantojn. Pluraj insuletoj estas loĝataj de populacioj de unuopuloj ĝis 400 personoj.

## Demografio 
Populacio de Manihi atolo.

eta|maldekstra|300px|Vidaĵo de la laguno.
eta|meza|300px|Vilaĝo Turipaoa.
eta|maldekstra|300px|Mapo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Listo de atoloj (france)

Kategorio:Insuloj en Franca Polinezio
Ostrakodoj

alternative=Nøttemuslingkreps (Cyclocypris ovum).jpg|eta|Nøttemuslingkreps (Cyclocypris ovum)
**Ostrakodoj** estas klaso de Krustacoj (nome *Ostracoda*), foje konataj kiel semosalikokoj. Ĉirkaŭ 70,000 specioj (nur 13,000 el kiuj estas vivantaj nuntempe) estis ĝis nun identigitaj, grupigitaj en kelkaj ordoj. Ili estas malgrandaj krustacoj, tipe ĉirkaŭ 1&nbsp;mm laŭ grando, sed varie el 0.2 al 30&nbsp;mm en la okazo de *Gigantocypris*. Ties korpoj estas ebenecaj el flanko al flanko kaj protektitaj de duvalveca, ĥitineca aŭ kalkenhava valva aŭ "konko". La ĉarniro de la du valvoj estas en la supra (dorsa) regiono de la korpo. Ostrakodoj estas grupigitaj kune baze sur proksimuma morfologio, sed la grupo povas ne esti monofiletika; ties molekula filogenetiko restas ambigua.

Ekologie, maraj ostrakodoj povas esti parto de la zooplanktono aŭ (plej ofte) estas parto de la bentoso, vivanta sur aŭ ene de la supra tavolo de la margrundo. Multaj ostrakodoj, speciale la *Podocopida*, troviĝas ankaŭ en nesala akvo, kaj oni konas surterajn speciojn de *Mesocypris* el la malsekaj arbargrundoj de Suda Afriko, Aŭstralio kaj Novzelando. Ili havas ampleksan gamon de dietoj, kaj la grupo inkludas karnovorulojn, herbovorulojn, kadavromanĝantoj kaj filtromanĝantoj.

Je 2008, oni trovis ĉirkaŭ 2000 speciojn kaj 200 genrojn de nemaraj ostrakodoj. Tamen, granda parto de diverseco estas ankoraŭ nepriskribita, indikite de nedokumentataj diversecaj koincidejoj de portempaj habitatoj en Afriko kaj Aŭstralio. El konata specia kaj genra diverseco de nemaraj ostrakodoj, duono (1000 specioj, 100 genroj) apartenas al unu familio (el 13 familioj), nome Cipridedoj aŭ *Cyprididae*. Multaj Cipridedoj loĝas en portempaj akvejoj kaj havas sekego-rezistajn ovojn, miks/partenogenetikan reproduktadon, kaj la kapablon naĝi. Tiuj biologiaj atributoj antaŭadaptas ilin por formi sukcesan radiadon en tiuj habitatoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kempf Database Ostracoda
* Ostracoda fact sheet , Gvidilo al Mara Zooplanktono de Sudorienta Aŭstralio]
* Key to the two subclasses 
* International Research Group on Ostracoda
* Ostracoda Fact Sheet
* Huge sperm of ancient crustaceans
* World Ostracoda Database

Kategorio:Krustacoj
Tagmo (biologio)

[eta|La tagmoj de [trilobito: cefalo (kapo), torako kaj pigidio.]]
En biologio **tagmo** (el greka: τάγμα, plurale *tagmata* - τάγματα) estas specializita grupigo de multaj segmentoj aŭ metameroj en kohera funkcia morfologia unuo. Konataj ekzemploj estas la kapo, la torako, kaj la abdomeno de insektoj. La metameroj ene de *tagma* povas esti fuziitaj (kiel ĉe la kapo de insekto aŭ mamulo) aŭ tiom kunigitaj kiom por esti sendepende movebla (kiel ĉe la abdomeno de plej insektoj).

Kutime la termino estas uata por referenci al *tagmata* en la morfologio de membroj de la filumo Artropodoj, sed ĝi aplikiĝas kutime same valida en aliaj filumoj, kiel Ĥorduloj.

## Referencoj 
Kategorio:Artropodoj
Kategorio:Anatomio
Ufa (stacidomo)

**Уфа́** () estas fervoja stacidomo en la regiono de la baŝkira Kujbiŝeva fervojo, laŭlonge de la historia Transsiberia fervojo en Ufa, la ĉefurbo de Baŝkirio.

## Historio 
Loko de la fervoja stacidomo Ufa estis identigita tiel frue kiel en 1885, kaj ĝia unua konstruaĵo en eklektika stilo estis efektivigita de 1888 ĝis 1967 (arkitekto F. F. Essen). Tiam, en la loko de la disfaligita malnova stacidomo post tri jaroj altiĝis ŝtona efektivigo de la projekto de K. Gottlieb, rekonstruita en 2005-2011.

## Bildgalerio 

Ufa railway station - view from the bridge at European route E22 - April, 2005 - panoramio.jpg|Stacidomo Ufa - vido el la ponto de Eŭropa ŝoseo 22, Aprilo 2005
Ufa railway station - view from the bridge at European route E22 - April, 2005 - panoramio (1).jpg|Stacidomo Ufa - vido el la ponto de Eŭropa ŝoseo 22, Aprilo 2005
Ufa railway station - view from the bridge at European route E22 - April, 2005 - panoramio (2).jpg|Stacidomo Ufa - vido el la ponto de Eŭropa ŝoseo 22, Aprilo 2005

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ufa
* Rusaj fervojoj
* Tramtransporto en Ufa

## Eksteraj ligiloj 
* Уфимский Железнодорожный вокзал. История ()
* Железнодорожный вокзал Уфы ()
* Horaro de trajnoj en stacidomo Ufa ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Fervojaj stacioj en Rusio
Stacidomo
Gyula Angyal Nagy

**Gyula Angyal Nagy** [djula andjal nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Angyal Nagy Gyula** estis hungara operkantisto (tenoro). Lia origina nomo estis *Nagy Gyula*, la nomo *Angyal* estis la patrina nomo, kiun li prenis pro ofteco de *Nagy*.

Gyula Angyal Nagy http://www.mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz01/166.html naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Germanio.

## Biografio 
Gyula Angyal Nagy studis en Scienca Universitato Péter Pázmány en 1932. Dum la studentaj jaroj li kantadis en la universitata koruso. Post la diplomo li estis oficisto, sed foje li sukcese anstataŭis kantiston, poste inter 1932-1939 li apartenis al Urba Teatro. Spite tion li ne forlasis la koruson, tamen li kantis ankaŭ sola, eĉ li longe sekvis la koruson en eksterlandaj turneoj. Inter 1939 kaj 1943 li estis membro de Ŝtata Hungara Operejo de Kolozsvár, poste de Budapeŝta Ŝtata Operejo. Antaŭ Hungara revolucio de 1956 li faris turneon en Okcidenta Germanio, poste li restis en Munkeno, kie li estis asekuragento. Li havis edzinon, kiu naskis 2 filinojn, baldaŭ li eksedziĝis. Li mortis en Munkeno, sed estis entombigita en Linz. Dum la socialismo li estis oficiale disidento, pri kiu neniu parolis.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Benjamin Britten: *Peter Grimes* - titolrolo
* Ferenc Erkel: *Bánk bán* - Ottó
* Ferenc Lehár: *A mosoly országa* (opereto) - princo Szu-Csong
* Zoltán Kodály: *Háry János* - titolrolo
* Giacomo Puccini:
** Madama Butterfly - Pinkerton
** Tosca - Cavaradossi 
* Giuseppe Verdi: La traviata - Alfred Germont
* Gioachino Rossini: La barbiro de Sevilo - grafo Almaviva

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Atelocerata

**Atelocerata** estas proponita klado de artropodoj kiuj inkludas heksapodajn (insektojn kaj kelkajn rilatajn taksonojn) kaj miriapodojn (milpiedulojn, centpiedulojn, kaj similajn taksonojn), sed ekskludas krustulojn (kiaj salikokoj kaj omaroj) kaj ĥeliceruloj (kiaj araneoj kaj hufumkraboj). La nomo estas nune uzata interŝanĝeble kun **Tracheata**. aŭ *Uniramia* *sensu stricto*. Estas fakte etenda dividaĵo de artropodoj kiuj enhavas ĉiujn tiujn kiuj spiras per traĥeoj, distinge el krustuloj, kiuj spiras pere de brankoj.

La nomo *Tracheata* estas pli malnova termino, origine proponita de Ernst Haeckel en 1866 kiel grupigo de araknedoj, miriapodoj kaj insektoj. *Tracheata* estis redifinita por ekskludi arakedojn fare de Pocock en 1893. (reviziita en  kaj ambaŭ nomoj estas konsiderataj ekvivalentaj.

La statuso de *Atelocerata* kiel vera klado estas nune pridubita pere de studoj per molekula filogenetiko. Kelkaj ĵusaj aŭtoroj rigardis la krustacojn kiel pli rilataj al la heksapodoj ol la miriapodoj. Se tio pravas, tiam trajtoj kunhavataj de heksapodoj kaj miriapodoj, sed ne de krustacoj, devas esti la rezulto de ĉu konverĝa evoluo, ĉu de duaranga perdo ĉe la krustuloj.

## Referencoj 
Kategorio:Artropodoj
Urba bosko (Budapeŝto)

eta|775ra|centre|Larĝa foto pri Placo de Herooj, dekstre la Arthalo videblas|alternative=

La **Urba bosko** ( [vAroŝliget]) estas la 2-a plej granda parko de Budapeŝto, en distrikto Zugló. Oni profitas ĝin ripozejo, amatora sportejo, kulturcentro kun 6500 arboj kaj herbejoj.
[eta|maldekstre|Mapo pri Urba bosko (1=prestiĝa restoracio; 2=Bestoĝardeno; 3=cirko; 4=amuzparko jam malkonstruita; 5=kuracbanejo; 6=Kastelo Vajdahunyad; 7=ekspoziciejo jam malkonstruita; 8=muzeo pri trafiko; 9=[Placo de Herooj; 10=Belarta Muzeo (Budapeŝto); 11=Arthalo Budapeŝto]]

## Historio 
Tiu teritorio estis arbara, marĉa loko dum la mezepoko, kiun Matiaso la 1-a (Hungario) profitis ĉasejo. En la sekvaj jarcentoj tie estis paŝtejo de Pest (urbo). En la 18-a jarcento oni plantis robiniojn kaj morusojn. En 1799 ĉefepiskopo József Batthyány luis la teritorion kiu dungis 2000 laboristojn. Ili konstruis artefaritan lagon, insulojn, aleojn, sed post morto de la ĉefepiskopo la laboro finiĝis. En 1800 kuracisto Sebestyén Rumbach aĉetis parcelon por vitoj, dum konstruado de puto li trovis feran kuracakvon. Post 6 jaroj li inaŭguris la unuan kuracbanejon de urbo Pest. Tiutempe ankaŭ Jozefo Antono Johano de Habsburgo-Loreno strebis por krei pompan parkon. Alvenis ankaŭ pluraj cirkistoj, amuzistoj, paŝo post paŝo la bosko iĝis ŝatata ekskursejo de loĝantoj de Pest. En 1832 jam omnibusoj liveris la pasaĝerojn el la urbo. Dum Inundo de la Danubo (1838) multaj rifuĝis al la bosko, kiu estis jam sendanĝera. En 1849 dum sieĝo de Buda la loĝantaro denove rifuĝis al la bosko pro la konstantaj kanonadoj. En 1855 plia kuracbanejo, en 1865 bestoĝardeno ekfunkciis. Ĝis la 20-a jarcento elstara zorganto de la parko estis Emil Fuchs (ĝardenisto).

En 1868 Vilmos Zsigmondy faris puton, en profundo 970 m. li trovis varman kuracakvon (73,8 °C), el tio evoluis Kuracbanejo Széchenyi en 1881. En la sekva jaro Géza Kresz fondis societon, la membroj vintre sketadis sur la lago. Tamen la plej grandaj ŝanĝoj okazis antaŭ la 20-a jarcento, tie oni aranĝis la tutlandan miljaran ekspozicion omaĝe al alveno de hungaroj en 895. Multe da konstruaĵoj estis faritaj, eĉ la unua metrolinio de Budapeŝto havis la finstacion ĉe la Kuracbanejo Széchenyi.

Dum la socialismo la komunistoj faris rande de la bosko paradan marŝon, kie la laboristoj paradis en la 1-an de majo.

Post la socialismo la medioprotektantoj strebas por gardi la boskon.

Interesaĵo: rande de la bosko kuŝas instituto por blinduloj. En la proksima boskoparto oni kreis ĝardenon por blinduloj, kie apud la vojeto estas surskribaĵoj pri la kreskaĵoj brajle.

## Trafiko 
Sub la bosko metroo trafikas, nature estas ankaŭ haltejo. Ĉefvojo trairas la boskon, pro medioprotektata vidpunkto la vojo ne funkcias semajnfine. Kelkaj troleo trairas la boskon, rande aŭtobusoj trafikas.

## Fontoj 
(Hu)

* http://www.varosliget.info/
* http://www.beszedesparkok.hu/varosliget 
* http://ligetbudapest.hu/

Kategorio:Parkoj en Budapeŝto
Kodo de Justiniano

La ***Corpus Juris*** (aŭ foje ***Iuris***) ***Civilis*** ("Korpo de Civila Juro") estas la moderna nomo por aro da fundamentaj verkaroj en jurisprudenco, eldonita ekde 529 al 534 pro mendo de Justiniano la 1-a, Imperiestro de la Bizanca Imperio. Tamen pli precize la **Kodo de Justiniano** estas nur unu parto de la *Corpus iuris civilis*[dekstra|eta|[Justiniano la 1-a bildigita je mozaiko en la preĝejo de San Vitale, Raveno, Italio.]]

## Referencoj 
Kategorio:Romia juro
Kategorio:Justiniano la 1-a
Kategorio:Antikva kristanismo
28485 Dastidar

'*28485 *Dastidar'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Manosij G. Dastidar*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2011 pro sia projekto pri matematikaj sciencoj. Li lernis ĉe la *South Point High School'' de Kolkato (Barato).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Pasadena

**Pasadena** povas esti:
## Lokoj 
### Usono 
* Pasadena (Kalifornio) – urbo en Kalifornio, Usono
* Pasadena (Teksaso) – urbo en Teksaso, Usono
* South Pasadena (Florido) – urbo en Florido, Usono
* South Pasadena (Kalifornio) – urbo en Kalifornio, Usono

### Aŭstralio 
* Pasadena (Suda Aŭstralio) – urbo en Suda Aŭstralio

### Kanado 
* Pasadena (Novlando kaj Labradoro) – urbo en Novlando kaj Labradoro, Kanado

## Aliaj 
* 2200 Pasadena – asteroido en la asteroida zono
Ŝalaĥo

**Ŝalaĥo** (armene շալախո, azere Şələqoy kaj kartvele შალახო *ŝalaĥo* aŭ კინტოური *kintouri*) estas popoldanco de Transkaŭkazio. La versioj de ĉi danco povas multe varii laŭ la regiono. Temas pri danco en kiu du viroj celas konkeri virinon. Tamen, ĝin povas danci pli ol du homoj, viroj aŭ virinoj, liberstila kun tipaj kaŭkazaj rapidaj movoj. Sed virinoj kutime pli lirike kaj malrapide sin movas, kun rimarkindaj manmovoj. La muziko kutime estas tre rapida kaj montras la energiajn kaj rapidajn movojn de la viroj.

La fama azera komponisto Afrasiyab Badalbeyli uzis la melodion de la ŝalaĥa danco en “La Turo de la Pucelo", unua operaĵo verkita en islama lando.

Kategorio:Kartvela muziko
Kategorio:Armena muziko
Kategorio:Azera muziko
Kategorio:Armenlingvaj kantoj
Kategorio:Popoldancoj
Baskin-Robbins

150px|dekstra
**Baskin-Robbins** estas ĉena glaciaĵ-vendejaro fondita de Burt Baskin kaj Irv Robbins kiu produktas glaciaĵojn, establita en 1945 en Glendale (Kalifornio).

La kompanio estas konata pro sia moto pri "31 gustoj", laŭ la ideo ke konsumanto povus havi diferencan guston ĉiutage el unu monato. La moto venis el la reklamentrepreno Carson-Roberts (kiu poste merĝiĝis en Ogilvy & Mather) en 1953. Baskin kaj Robbins kredis ke la homoj povus gustumi diversajn gustojn ĝis trafi tiun kiu plaĉus al oni. La entrepreno enkondukis pli ol 1 000 gustojn ekde 1945.

La kompanio havas sian sidejon en Kantono (Masaĉuseco).
 Ecuador 2022 Baskin-Robbins]]

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Baskin-Robbins oficiala paĝaro 

Kategorio:Desertoj
Kategorio:Restoracioj en Usono
Szeréna Sziklai

**Szeréna Sziklai** [serEna siklai], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sziklai Szeréna** estis hungara operkantisto, primadono pri operetoj (aldo, mezosoprano). Ŝia frato estis Kornél Sziklay, ŝia edzo estis Aurél Föld.

Szeréna Sziklai http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/IV/szin_IV.0328.pdf naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Szeréna Sziklai devenis el juda familio. Ŝi komencis sian aktoran karieron en 1899 en teatrejo de Lajos Makó. En la sekvaj jaroj ŝi ofte ŝanĝis trupojn aŭ teatrojn. Depost la geedziĝo ŝi plene forlasis la scenejon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* *Lotty ezredesei* (opereto en Teatro Magyar, 1902)
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* Glavári Hanna
* Pietro Mascagni: *Cavalleria Rusticana* - Lola

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Aurél Föld

**Aurél FÖLD,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Föld Aurél** estis hungara ĵurnalisto, teatrestro, tradukisto. Lia origina familia nomo estis *Feld*. Lia patro estis Zsigmond Feld, lia frato estis Mátyás Feld, lia fratino estis Irén Feld, lia edzino estis Szeréna Sziklai.

Aurél Föld http://keptar.oszk.hu/html/kepoldal/index.phtml?id=22587 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Vieno.

## Biografio 
Aurél Föld devenis el juda familio. Post lernado li iĝis ĵurnalisto, signifa raportisto, krome li estis dramaturgo kaj kelkfoje reĝisoro. Dum la 1-a mondmilito li estis soldato. Pro la dubaj politikaj cirkonstantoj dum la Hungara Sovetrespubliko li translokiĝis al Vieno, kie li okupiĝis pri bredado de ĉevaloj. Li hejmenvenis en 1932 kaj li estis teatrestro en pluraj teatroj (ekzemple en Urba Teatro (1934-1939). Dum la 2-a mondmilito pro la kontraŭjudaj leĝoj li rajtis esti denove nur ĵurnalisto. En 1949 li vidviĝis. Ekde 1957 li vivis denove en Vieno (supozeble li disidis post falo de la Hungara revolucio de 1956).

## Elektitaj tradukaĵoj 
* Asch: *A megváltó* (1900)
* Ferenc Lehár: *A pesti nők* (1903)
* Reimann: *A gépírókisasszony* (1908)

## Lia libro 
* *Fuss vagy fizess...* (1942)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Artropodkapa problemo

eta|100px|Segmentoj kaj *tagmata* de artropodo. Klare videblas kapo, torako kaj abdomeno.
La **artropodkapa problemo** estas long-daŭra zoologia disputo koncerne el la segmenta kompono de la kapoj de la variaj artropodaj grupoj, kaj kiel ili estas evolucie rilataj unuj al aliaj. Kvankam la disputo historie centriĝis al la preciza formado de la kapo de insektoj, ĝi plilarĝiĝis por inkludi aliajn vivantajn artropodojn kiaj la krustacoj kaj la keliceruloj; kaj eĉ la fosiliajn formojn, kiel la multaj artropodoj konataj el la escepte bone konservata faŭno de Kambrio. Kvankam la temo estis klasike bazita sur la insekta embriologio, en ĵusaj jaroj iĝis disponebla granda kvanto el disvolviga molekula informaro. Oni publikigis dekojn da pli malpli diferencaj solvoj al la problemo, date eĉ el almenaŭ 1897, ĝis kelkaj el la 2000-aj jaroj.

La **artropodkapa problemo** estas populare konata kiel senfina disputo, nome la titolo de fama artikolo pri la temo fare de Jacob G. Rempel en 1975, reference al ties ŝajne netraktebla naturo. Kvankam oni faris ioman progreson ekde tiame, la preciza naturo de ĉefe la *labrum* kaj de la antaŭbuŝa regiono de artropodoj restas tre polemikiga.

## Referencoj 
Kategorio:Zoologio
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Artropodoj
Kategorio:Insektoj
28492 Marik

'*28492 *Marik'''* estas tre malgranda treege hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la hungaraj geastronomoj Katalin Sziládi kaj Krisztián Sárneczky en la kadro de la astronomia kampanjo *JATE Asteroid Survey'' elde la Stacio de Piszkéstető de la Konkoly Observatorio sur la monto Mátra, proksime de Mátraszentimre en Hungario.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de Miklós Marik (1936–1998), elstara edukisto kaj popularigisto pri astronomio en Hungario. Li instruis pri astronomio ĉe la Scienca Universitato Loránd Eötvös kaj gvidis la departementon ekde 1990. Lia scienca laboro centriĝas pri la ekzameno de la suna atmosfero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de Krisztián Sárneczky
Resurekto (romano)

***Resurekto*** () estas romano de Lev Tolstoj, unue publikigita en 1899, ĝi estis lia lasta verko.

Tolstoj komence publikigis ĝin en la gazeto *Niva* kolektante monon por La Duĥoboroj. La romano temas pri la maljusteco de homaj leĝoj kaj la hipokriteco de instituciigita eklezio.

Vladimir Sapoĵnikov esperantigis la verkon el la rusa lingvo. Redaktis kaj enpaĝigis Aleksander Korĵenkov, ilustris Maria Baĵenova. La tradukaĵo aperis ĉe eldonejo Sezonoj en Jekaterinburgo en la jaro 2000 kiel volumo 6 de "Serio Rusa literaturo".

## Resumo 
La juna nobela soldato Dmitrij Ivanoviĉ Neĥljudov revenas gustumi dum momento la civilan vivon en vilaĝo proksime de Niĵnij Novgorod.

Li ĝuas agrablan vivon kun mondumaj akceptoj, siaj multaj amikoj, baldaŭa geedziĝo (aranĝita) kun filino de nobela familio kaj brila estonteco en la armeo. Sed dum lia restado li estas alvokita kiel ĵuriano de tribunalo, kio estas al li granda torturo tial ke unu el la akuzitoj estas lia unua amo, Ekaterina Maslova, kulpigita pro venenado, kaj finonta en Siberia malliberejo. Post kiam li allogis ŝin, li forlasis ŝin kaj li sentas sin respondeca ke li havigis al ŝi moron kiu kondukis al la vivo kiun ŝi travivis.

## Akcepto kaj cenzuro 
Ĝi estis treege atendita kaj estis tre sukcesa dum sia publikigado, kvankam pli malfrue ĝi ne atingis la famon de siaj antaŭuloj. Iuj recenzistoj taksis multajn el liaj roluloj unudimensiaj kaj akuzis Tolstoj-on ke li ne enprofundiĝis multe en detaloj.

La romano ankaŭ estis tre cenzurita kaj ne estis eldonita kompleta ĝis 1936. En Libro 2-a, la ĉapitro XXI mencias la gejecon konsiderita kiel krimo en Rusio.

## Adaptoj 
La romano estis adaptita al operoj fare de aŭtoroj kiaj Franco Alfano, Ján Cikker aŭ Tod Machover kaj al kino per filmoj kiaj *Resurrection* (1927) de Edwin Carewe, tiu de Samuel Goldwyn kaj Rouben Mamoulian *Ni revivu* (1934) aŭ tiu de Miĥail Schweitzer en 1960. La lasta eble estas tiu de la fratoj Paolo Taviani kaj Vittorio Taviani por televido: *Resurrezione* (2001). Ankaŭ *Resurrection*, filmita en la jaro 1909 fare de reĝisoro D. W. Griffith, estas bazita sur la romano *Resurekto*.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vladimir Nemiroviĉ-Danĉenko

## Tradukfonto 
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience : entajpu la vorton "resurekto".

Kategorio:Libroj de Lev Tolstoj
Kategorio:Romanoj de 1899
Kategorio:Ruslingvaj romanoj
Kategorio:Verkoj el la esperantigita ruslingva literaturo
Kategorio:Eldonaĵoj de Sezonoj
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Romanoj pri prostituado
Jozef Banáš

**Jozef Banáš** [] (naskiĝinta  en Bratislavo) estas slovaka verkisto, diplomato kaj politikisto.

## Profesia kariero 
* 1972 – finstudis en la Ekonomika universitato en Bratislavo eksterlandan komercon
* 1973 – 1976 – Chirana Export en Piešťany, komerca estro
* 1977 – 1982 – Federacia ministrejo de eksterlandaj aferoj, Prago
* 1983 – 1988 – ambasadorejo en Berlino, NDR, gazetara agento
* 1990 – 1992 – ambasadorejo en Vieno, vic-ambasadoro
* 1992 – Raiffeisenleasing en Vieno
* 1993 – 1994 – Tatraleasing Bratislava, direktoro
* 1994 – 2001 – Slovak International Tabak, direktoro de la industria politiko

## Literatura agado 
* 1978 – *Nebráňme vtákom lietať*, televida surscenejigo, scenaro
* 1979 – *Čisté vody*, televida surscenejigo
* 1982 – *Mimoriadny rýchlik*, televida surscenejigo, scenaro
* 1983 – *Kirchhoffov zákon*, televida surscenejigo, scenaro
* 1985 – *Začiatok sezóny*, filma scenaro
* 1990 – *Tréning na štátnika*, teatra komedio
* 1996 – *No Comment*, teatra komedio
* 2001 – *Lepší ako včera*, libro kun rakontoj
* 2006 – *Politicum tremens* (kunaŭtoro Bohumil Hanzel), humura libro pri la parlamento de Slovakio
* 2007 – *Idioti v politike*, ŝerca libro pri politiko
* 2007 – *Delírium P.*, teatra komedio
* 2008 – *Zóna nadšenia*, politika trilero (ĉeĥe en 2009)
* 2009 – *Zastavte Dubčeka!*, romano (ĉeĥe en 2011)
* 2010 – *Deň do večnosti*, poemaro
* 2010 – *Kód 9*, romano
* 2011 – *Sezóna potkanov*, romano
* 2013 – *Kód 1*, romano
* 2015 – *Dementi*, romano pri la legantoj de Jozef Banáš
Krom literatura kreado, li okupiĝas pri verkado de artikoloj kaj eseoj pri politiko. Liaj eseoj kaj pripensoj pri politiko aperas ankaŭ en eksterlandaj amaskomunikiloj.

## Politika kariero 
* 1976 – eniro en la Komunistan partion de Ĉeĥoslovakio
* 2001 – 2002 – Alianco de la nova civitano (ANO), ĝenerala sekretario
* 2002 – 2006 – deputito en la Nacia konsilio de Slovakio elektita en baloto por ANO. Li estis vicprezidanto de la Komisiono por eŭropa integriĝo, membro de la komisiono por defendo kaj sekureco kaj de la daŭra delegitaro de la Nacia konsilio ĉe la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo kaj membro de la eksterlanda konsilio de la Nacia parlamento kaj estro de la daŭra delegitaro de la Nacia konsilio ĉe la Parlamenta Asembleo de NATO.
* 2003 – vicprezidanto de la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo
* 23-a de februaro 2004 – post kiam li ne fariĝis estro de la kandidatlisto de ANO por la baloto de la Eŭropa Parlamento, li anoncis, ke li eliras el ANO kaj laboros en la Nacia konsilio kiel sendependa deputito
* 1-a de junio 2004 – li eniris la deputitklubon de la Slovaka demokratia kaj kristana unio (SDKÚ)
* 17-a de aŭgusto 2004 – li eniris SDKÚ
* 11-a de novembro 2004 – elektita en Venecio kiel la unua slovaka vicprezidanto de la Parlamenta Asembleo de NATO

## Privata vivo 
Jozef Banáš havas edzinon kaj du filinojn, unu el kiuj estas la televida prezentistino Adela Banášová.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Slovakaj verkistoj
Kategorio:Slovakaj ĵurnalistoj
Kategorio:Slovakaj politikistoj
Kategorio:Slovakaj diplomatoj
Sebestyén Rumbach

**Sebestyén Rumbach** [ŝebeŝtjEn rumbaĥ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rumbach Sebestyén** estis hungara kuracisto. Lia origina familia nomo estis *Rombach*.
eta|Strato Sebestyén Rumbach nuntempe
Sebestyén Rumbach naskiĝis en 1761 en Hungara reĝlando en Nagybánya (nuntempa Baia Mare en Rumanio), li mortis en 1844 supozeble en Vieno).

## Biografio 
Sebestyén Rumbach studis komence en Universitato de Pest, poste en Universitato de Vieno, kie li akiris akiris diplomon en 1788. Post siaj studoj li estis kuracisto en Terézváros (tiam apud Pest), kie li helpis ankaŭ al la malriĉuloj senpage. En 1798 li estis nomumita magistrata kuracisto de Pest. En 1800 li aĉetis 4 parcelojn por kulturi vitojn. Li fosis tie puton, sed li trovis kuracakvon kun fera enhavo. En 1805 li ricevis nobelecon. En la sekva jaro li aĉetis domon (la strato prenis la nomon Rombach Sebestyén en 1874). En la sama jaro li malfermis la unuan kuracbanejon de Pest ĉe la menciita puto kun 18 ĉambroj kaj restoracio. En 1835 li vidviĝis, poste li translokiĝis al siaj filinoj al Vieno.

## Memorigiloj 
* strato en Budapeŝto (1874, vidu la foton!)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj
Kandi (Srilanko)

eta|300px|
**Kandi,** laŭ sinhala lingvo *මහ නුවර*, laŭ tamila lingvo *கண்டி,* angle *Kandy* estas urbego, iama ĉefurbo en Srilanko en Centra Provinco. Ĝia kromnomo estas *Maha Nuvara* ("Granda Urbo"). Kandi estas unu el la sanktaj lokoj de budhismo kaj kultura centro de la lando, ĉirkaŭaĵo de la templo estas kultura heredaĵo de UNESKO de 1988.
eta|maldekstre|Aerpanoramo en Kandi

## Bazaj informoj 
* Areo: 
* Supermara alteco: 
* Loĝantaro:  (en 2021) 
* Horzono: UTC + 5:30
* Telefonkodo: 081
* Poŝtkodoj: 20000
* 

## Geografio 
Kandi situas en mezo de la lando inter montoj laŭ rivero sur bordo de artefarita lago. Negombo troviĝas 89, Sri Jayawardenapura Kotte 91, Kolombo (urbo) 96, Batticaloa 126, Ĝafna 273 kilometrojn.

## Historio 
Kandi iĝis budhisma centro de la 13-a aŭ 14-a jarcento. Samtempe ĝi estis ĉefurbo de la sinhala regantoj ĝis 1815, kiam la britoj forpelis la lastan sinhalan reĝon. En 1998 tamilaj separistoj bombis en la templo.

## Ekonomio 
En Kandi oni produktas aŭ prilaboras teksaĵojn, meblojn, juvelojn. Unu el la plej grandaj universitatoj de la lando situas proksime. En la proksimeco oni kultivas teojn kaj rizojn.

## Klimato 
La klimato de Kandi estas ekvatora. Jare pluvas po 1840 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter januaro-marto malpli. La plej malvarma monato estas en januaro kaj plej varma monato en julio.

## Trafiko 
Ĉe Kandi flughaveno servas. 4 ĉefŝoseoj kuras al la urbego, krome ankaŭ trajno funkcias.

## Vidindaĵoj 
* templo de la Sankta Dento, unu el la plej sanktaj lokoj de budhismo
* arkeologia muzeo, iam reĝa palaco
* aliaj preĝejoj

## Famuloj 
En Kandi mortis hungara budhana monaĥo Árpád Ferenczy.

## Ĝemelurboj 
 Ĉengduo Ĉinio

## Bildaro 

Sri Lanka - 079 - downtown Kandy (1685043764).jpg|
Degaldoruwa cave temple.jpg|
Kandy-Christ Church (2).jpg|
Sri Lanka - 027 - Kandy lake and city centre.jpg|
Un-sri-lanka.png|Mapo pri Srilanko, kie estas videbla Kandi (*Kandy*) meze en la insulo

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj
* https://www.britannica.com/place/Kandy-Sri-Lanka 

## Notoj 
Kategorio:Urboj de Srilanko
Kategorio:Iamaj ĉefurboj
Fir Bolg

**Fir Bolg** aŭ **Firbolg** (irlande, prononco ''*) estas la nomo de mita popolo, kiu kadre de la irlanda mitologio menciiĝas en la libro *Lebor Gabála Érenn* („la libro de la setligoj de Irlando"). La popolanoj ankaŭ nomatas *Érainn* („irlandanoj“), kaj dividiĝas al la subpopoloj *Fir Domnann* (de la dio *Domnu*, do "domnuanoj") kaj *Galioin*. 

## Mitologio kaj etimologio 
La *Fir Bolg* estas la laŭ kalkulo tria aŭ kvara grupo de enmigrintoj aŭ konkerintoj de la insulo Irlando. Antaŭ ili laŭlegende venis la popolo de la gvidantino *Cessair* (prononco **), nepino de Noa - foje tiu unua grupiĝo ne kunkalkuliĝas, ĉar en granda diluvo dronis ĉiuj krom unu viro, *Kintan*, kaj en la posta laŭlegenda historio tial ne havas grandan rolon. Sekve venis la popoloj de *Partholon* [] kaj de *Nemed* [], post ili la popoloj *Túatha Dé Danann* [] (popolo de la diino *Danu*) kaj *Clann Mhíle* (klano de *Míl*, []). 

La *Fir Bolg* laŭlegende post la granda diluvo venis al Irlando. La divido de la lando al kvin provincoj laŭtradicie estas de ili, same la kreo de insula reĝlando. Tradicie la Fir Bolg konsideriĝas esti idoj de tiuj membroj de la popolo de Nemed, kiuj pro subpremo dumtempe forlasis la insulon (kaj laŭlegende iom da tempo vivis en Grekio). Post la reveno kaj konkero de la lando ili fine en la unua batalo de *Mag Tuired* venkiĝis per la popolo *Túatha Dé Danann'', same idoj de la popolo de Nemed, per mitologia magio. Laŭlegende antaŭ la batalo okazis la unua matĉo de la mitologia sporto iomano. Parto de ili fuĝis al la plej okcidenta parto de la insulo, alia parto al la insularo okcidente de Skotlando. 

Multaj el la ŝtonaj fortikaĵoj en la okcidenta parto de Irlando, aparte en la Aran-insularo, laŭtradicie atribuiĝas al ili. 

## Referencoj 
Kategorio:Irlanda mitologio
Kategorio:Mitaj popoloj
Nikola Tesla Flughaveno Beogrado

La **Nikola Tesla Flughaveno Beogrado** estas internacia flughaveno en Serbio. Flughaveno estas nomita laŭ serb-usona inventisto, nome Nikola Tesla. La Flughaveno Beogrado estas la plej ĉefa flughaveno en Serbio. La Flughaveno Beogrado estas sidejo de la serba flugkompanio, Air Serbia.

Flughaveno Beogrado havas malfacilan surterigan kondiĉon pro ofta nebulo en vintro. Por solvi tiun problemon, en 2008 flughaveno instalis ILS CAT IIIb sistemon.

Kategorio:Flughavenoj en Serbio
Kategorio:Nikola Tesla
Abeloj de Malia

eta|Abeloj de Malia
**Abeloj de Malia** estas nomata tiu ora pendaĵo el la minoa periodo, kiu estis malkovrita en la Palaco de Malia sur Kreto kaj hodiaŭ estas ekspoziciita en la Arĥeologia Muzeo de Iraklio.

La abeloj de Malio estis malkovrita en 1930 fare de la francaj arĥeologoj Fernand Chapouthier kaj Pierre Demargne en la Nekropolo de la tomb-konstruaĵo. La pendaĵo havas larĝon de 4,9 cm kaj alton de 4,6 cm. Ĝi figurigas du abelojn aŭ vespojn, kiuj suĉas mielguton. Laŭ alia interpretado, ili metas la mielguton en la mielĉelaron, kiu troviĝas inter ili. La korpoj de la insektoj estas kurbitaj ĉirkaŭ la mielĉelaro, tiel ili formas kune ringon. Super la kapoj de la abeloj troviĝas ora globo en drata kaĝo. Ĉe ambaŭ flugiloj kaj tie, kie iliaj pikoj kuntuŝas unu la alian, pendas disketoj kun granulitaj randoj. La oraj granuletoj sur la mielĉelaro kaj la abdomenoj de la insektoj estas pli fajnaj kaj havas diametron de ĉ. 0,4 mm.
La juvelo estis produktita en ĉ. 1800 ĝis 1700 a.K., ĉe fino de la minoa malnova palasta epoko kaj validas kiel majstra verko de la minoa arto.

Kategorio:Oraĵoj
Kategorio:Arkeologiaj artefaktoj
Kategorio:Minoa civilizo
Gentoturo

]]
La **gentoturo** origine estas turo por loĝi konstruigitaj de influriĉaj urbaj familioj en Italujo. 
## Historio 
 en Bolonjo]]

La gentoturoj estis konstruataj en kverelriĉa epoko de la 12a kaj 13a jarcentoj, samepoke kiel la burgfridoj de kamparaj burgoj, fare de la itala kampara nobelaro kiu ĝis tiam servis sur la burgoj al iliaj mastroj. 

La baza areo estas kvadrata, la alteco estas malsamaj. La turoj estas fortike elkonstruitaj. Oni atingas la suprajn etaĝojn per ŝtupetaroj aŭ ŝnureskaloj, kiu povas esti tiritaj supren. En la plej altaj etaĝoj la loĝantoj havis armilojn, peĉon, akvon kaj provizaĵojn. Kelkaj turoj havas gargojlojn, per ili la loĝantoj povis verŝi varmegan peĉon kaj akvon al la sieĝantoj.

La plej multaj turoj estis konstruitaj ĉ. 1200. Jam dum la 13a kaj 14a jarcentoj ili estis malkonstruitaj. Pli poste ili estas stokejoj, loĝejoj, vendejoj aŭ malliberejoj.

## Urboj kun gentoturoj 
 en la 11a jarcento kun ĉ. 180 gentoturoj]]
 1454 (fresko de Benedetto Bonfigli)]]
La urbo kun la plej multaj komplete konservataj gentoturoj estas San Gimignano en Toskanio kun 15 jam de fore videblaj turoj. En Florenco ekzistis ĉ. 200 turoj; multaj el ili jam disfalis pro kadukeco aŭ pro tertremoj.

En Bolonjo estas de 180 ankoraŭ 20 turoj aŭ turaj bazoj konservataj. Du la plej famaj estas la du oblikvaj turoj de Bolonjo (*Asinelli*, 97 m, kaj *Garisenda*, 48 m). En Siena ekzistas ankoraŭ 15, en Volterra ses, en Pisa tri. En Lucca ekzistis 250. La 50 turoj en Perugia devis esti malkonstruitaj post la ribelado en la jaro 1531 je papa ordono. 

En Germanujo oni havas gentoturojn precipe en Regensburg, kie la urbaj patriciuloj konstruis tiujn turoj laŭ la itala ekzemplo.

dosiero:Torri di Corso Donati.JPG|Turo Korso Donati, Florenco
File:SienaTorreForteguerri2.jpg|Torre Forteguerri, Siena
File:Banchi di sopra angolo via montanini, torri di uno scomparso castellare.JPG|tura bazo en Siena
File:Goldener Turm Regensburg Wahlenstraße 16 D-3-62-000-1297 01.tif|ora turo, Regensburg

## Vidu ankaŭ 
* broch
* loĝturo
* turburgo
* kaŭkaza defendturo

## Literaturo 
* Klaus Tragbar: *Vom Geschlechterturm zum Stadthaus. Studien zu Herkunft, Typologie und städtebaulichen Aspekten des mittelalterlichen Wohnbaus in der Toskana (um 1100 bis 1350)* (= *Beiträge zur Kunstgeschichte des Mittelalters und der Renaissance* 10). Rhema-Verlag, Münster 2003, ISBN 3-930454-22-X.

Kategorio:Urba historio
Kategorio:Turoj
Kategorio:Defendoturoj
Kategorio:Arkitekturo de Germanio
Kategorio:Arkitekturo de Italio
Mihály Wándza

**Mihály Wándza** [mihAj vAnca], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wándza Mihály** estis hungara pentristo, aktoro, reĝisoro, teatrestro, la unua hungara teatra dekoraciisto. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Vándza, Wántza, Vándza*.
eta|Historia figuro Kund pentrita de Mihály Wándza
[eta|[Ferdinando la 1-a (Aŭstrio) pentrita de Mihály Wándza en 1831]]
Mihály Wándza http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz29/7.html naskiĝis la  en Habsburga Imperio en Transilvanio en Perecsen, li mortis la  en Hungara reĝlando en Miskolc.

## Biografio 
Mihály Wándza frekventis kalvinanan kolegion en Kolozsvár, poste pentristan akademion en Vieno. Li lernis ankaŭ teatroarton de Emanuel Schikaneder. En 1808 li hejmenvenis kaj li okupiĝis pri teatroj. Post 2 jaroj li establis teatron en Kolozsvár en maneĝo. Ekde 1812 li iĝis migranta aktoro en Hungara reĝlando, post jaroj li jam estis teatrestro-reĝisoro en Debrecen, poste en aliaj urboj. Li mem pentris la dekoraciojn, kulisojn kaj li verkis (kelkfoje tradukis) ankaŭ teatraĵojn. Ekde 1820 li vivis en Miskolc, kie li plej ofte pentradis, sed li kreis dekoraciojn al la loka teatra trupo. En 1828 li ekspoziciis en Pest (urbo). Inter 1830-1848 li pentradis en Pest, poste li revenis al Miskolc. Li havis edzinon, kiu naskis filon.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Ŝekspiro:
** Hamleto - titolrolo
** Makbeto - titolrolo

## Elektitaj teatraj verkoj 
* *Móses* (Miskolc, 1818)
* *Hunyadi László halála* (kun Dávid Kilényi, Rozsnyó, 1830)
* *Zöld Marci* (tradukaĵo; Miskolc, 1830)

## Elektitaj aktoroj en trupo de Wándza 
* Sámuel Diószegi (aktoro)

## Elektitaj pentraĵoj 
* *Kazinczy-allegória* (ĉ. 1830)
* *Kund* (vidu la bildon!)
* *Ferdinando la 1-a (Aŭstrio)* (1831, vidu la bildon!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj dekoraciistoj