Fajrokravata kolibro

La **Fajrokravata kolibro**, *Kapuĉa vizierportanto* aŭ *Kapuĉa kolibro* (*Augastes lumachella*) estas malgranda specio de kolibroj en la familio Trokiledoj. Ĝi estas endemio de la orienta ŝtato Bahio, Brazilo, kie ĝi troviĝas nur en la plej altaj areoj de la regiono Chapada Diamantina. 

La specio estas sekse dimorfa. La masklo estas iriza bronzverda entute, kun nigro sur sia krono kaj la flankoj de sia kapo. Liaj frunto kaj gorĝo estas kun brilverda nuanco al bluetverda ĉe la malsupra rando kaj mallarĝe borde de nigro. La ino estas pli bronzkolora, kun verda krono kaj brunaj flankoj de sia kapo. Ŝia gorĝo estas malpli bunta ol tiu de la masklo, kaj al ŝi mankas irizeco sur sia frunto. Ambaŭ seksoj havas purpurajn vostojn kaj mallarĝan blankan brustobendon, la masklo kun brile iriza or-oranĝa makulo en la centro, ĉe la malsupra rando de sia gorĝokolumo.

Ĝi loĝas en *campo rupestre*, arida, alteca areo karakterizita per rokaj nudrokoj, malriĉaj grundoj, malfermaj vivejoj kaj severaj klimataj kondiĉoj. Tie, ĝi manĝas ĉefe nektaron, kvankam ĝi ankaŭ manĝas insektojn. Ĝia reprodukteja ekologio restas plejparte nepriskribita, kvankam oni scias, ke ĝi konstruas sian neston el kaktaj dornoj. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo taksas ĝin kiel preskaŭ minacatan specion, ĉefe pro la relative malgrandeco de ĝia teritorio. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo, kaŭzita ĉefe de nereguligita minado kaj la konverto de la kamparo al paŝtejo kaj homa loĝado. Oni antaŭvidas, ke klimata ŝanĝiĝo kaŭzos gravan kuntiriĝon de ĝia teritorio - eble je ĝis 90%.

## Taksonomio kaj sistematiko
 de Henry Constantine Richter (1821–1902) bazita sur desegnaĵo de John Gould (1804–1881))]]
Rene Primevere Lesson la unua priskribis la Fajrokravatan kolibron por la scienco en 1838, uzante specimenon kolektitan en Bahio, Brazilo. Li nomis ĝin *Ornismya lumachella*. Kvin jarojn poste, Lesson movis ĝin kaj kvar aliajn speciojn en sian ĵus kreitan genron *Amazilis*. John Gould movis ĝin denove en 1849, kiam li kreis la genron *Augastes* por tiu ĉi specio kaj la Verdakravata kolibro, alia orientbrazila endemio. Ne estas subspecio. Studoj pri DNA montris, ke la du kolibroj de *Augastes* estas frataj specioj, kaj ke la genro estas rilata ĉefe al la Orienta kojnkolibro.

La genronomo *Augastes* devenas rekte el la Antikva greka *augastes*, signife "radia" aŭ "lumdonanta". La specia epiteto *lumachella* estas itala vorto por fajrmarmoro – malhela kalkoŝtono kiu enhavas fosiliajn konkojn; ĝi estas diminutivo de la vorto por heliko (*lumacha*). Kvankam ĝi estas foje literumita *lumachellus* anstataŭ *lumachella*, tio estas malĝusta; ĉar temas pri itala vorto (anstatataŭ latinigita), kaj ĝi estas konsiderata nevariebla.

## Aspekto
La Fajrokravata kolibro estas malgranda kolibro, kiu longas 8,3–10 cm kaj pezas 4–4,8 g. Ĝia mallonga, rekta beko estas nigra.[ La specio estas modere sekse dimorfa. La masklo havas irizan bronzverdan koloron sur la supraj kaj subaj partoj. Lia frunto kaj gorĝo estas irizaj orverdaj kun mallarĝa bluverda rando ĉe la malsupra rando de la gorĝo. La flankoj kaj krono de lia kapo estas nigraj, kaj maldika nigra linio bordas lian gorĝon. Li havas mallarĝan blankan brustobendon kun or-oranĝa makulo en la centro kaj purpurbrunajn flugilojn. Lia vosto estas tre bronzkarmezina. La koloro de la ino estas pli malforta. Ŝi estas pli bronza sur siaj supraj kaj subaj partoj, kaj ŝia kapo estas verda anstataŭ nigra. Ŝi havas grizan vizaĝon kaj la flankoj de ŝia kapo estas brunaj, anstataŭ nigraj. La verdo sur ŝia gorĝo estas malpli bunta kaj irizeca ol tiu de la masklo, kun pli forta rando de bluetverda ĉe la malsupra rando; la koloro ne etendiĝas al ŝia frunto. Nematuraj birdoj estas bronzverdaj supre kaj brunaj sube, kun blanka gorĝo makulita verde. Iliaj vostoj estas kuprobronzaj supre kaj karmezinaj sube, malpli brilkoloraj ol tiuj de plenkreskuloj. La kombinaĵo de kapbildo kaj vostokoloro laŭdire igas ĉi tiun specion "nedubebla" ene de ĝia malgranda natura teritorio.

### Voĉo
La kanto de la Fajrokravata kolibro estas priskribita kiel "naza" kaj "seka". Transskribita kiel *tru tui tru zii*, ĝiaj mallongaj frazoj estas tipe ripetataj pli ol tri fojojn sinsekve.

## Teritorio kaj habitato
La Fajrokravata kolibro estas endemia de orienta Brazilo. Trovebla nur en la regiono Chapada Diamantina de Bahio, ĝi estas limigita al areo *campo rupestre*, alteca ekoregiono karakterizita per malbonaj grundoj, malferma vegetaĵaro, rokaj nudrokoj kaj severaj klimataj kondiĉoj. Ĝi troveblas je altitudoj variantaj de 900 ĝis 2 000 m, kaj estas konsiderata unu el la ĉefaj preriaj birdoj de Sudameriko. Ĝi troviĝas en rokaj, duonaridaj areoj kun kaktoj kaj malaltaj arbustoj sur la pintoj de montoj kaj tablomontoj.

## Kutimaro
### Manĝado
Kiel ĉiuj kolibroj, la Fajrokravata kolibro manĝas ĉefe nektaron, kvankam ĝi ankaŭ prenas insektojn. Ĝi tipe manĝoserĉas malalte, ofte malpli ol 1 m de la grundo. Oni scias, ke ĝi vizitas florojn de *Vriesea* frue en la tago, dum la floroj (kiuj estas ĉefe vesperto-polenitaj) ankoraŭ tenas iom da restinta nektaro.

### Reproduktado
Malmulto estas konata pri la reprodukta ekologio de la Fajrokravata kolibro. Ĝi konstruas sian neston el kaktaj dornoj, kutime ĉirkaŭ unu metron super la tero.

## Konservado kaj minacoj
Dum pluraj jardekoj en la 20-a jarcento, oni supozis, ke la specio formortis. Poste, en 1961, la brazila natursciencisto Augusto Ruschi gvidis ekspedicion al areo, kie ili estis kolektitaj en la pasinteco, kaj remalkovris ilin. La Internacia Unio por la Konservo de Naturo nun taksas la Fajrokravatan kolibron kiel preskaŭ minacatan specion, ĉefe pro ĝia relative malgranda teritorio. La malkresko de taŭga vivejo kaj laŭ grandeco kaj laŭ kvalito daŭras, ĉefe pro nekontrolitaj incendioj kaj klimata ŝanĝiĝo. Projekcioj sugestas, ke la teritorio de la Fajrokravata kolibro povus ŝrumpi je ĝis 90% antaŭ 2060 pro la efikoj de klimata ŝanĝiĝo. La minado de oro, diamantoj, kvarco kaj mangano ene de ĝia teritorio malutile influas la vivejon, same kiel la konverto de naturaj areoj al besta paŝtejo kaj homa loĝado. Kvankam ĝia populacio ne estis kvantigita, oni supozas, ke ĝia nombro malpliiĝas.

## Rilato kun homoj
La Fajrokravata kolibro estas konsiderata inter la malmultaj birdoj en la Chapada Diamantina, kiuj montriĝas aparte allogaj por birdumado. Padoj estis kreitaj en la Nacia Parko Chapada Diamantina por ebligi al ekoturistoj eniri la vivejon, en kiu ili troviĝas.

## Referencoj 
* del Hoyo, J.; Elliot, A. & Sargatal, J. (editors). (1999). *Handbook of the Birds of the World. Volume 5*: Barn-Owls to Hummingbirds. Lynx Edicions. ISBN 8487334253
* Temeles, E.J.; Linhart, Y.B.; Masonjones, M. & Masonjones, H.D. (2002): The role of flower width in hummingbird bill length-flower length relationships. *Biotropica* **34**(1): 68–80.  PDF kompleta teksto
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Towards Greater Knowledge of the Brazilian Semi-arid Biodiversity, Ministério da Ciência e Tecnologia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apodoformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo