open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
János Severini

**János Severini** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Severini János,**  **Ján Severini** estis hungaria slovaka instruisto.

János Severini http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC13280/13781.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Alsósztregova (nuntempa Dolná Strehová en Slovakio), li mortis la  en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

## Biografio 
János Severini frekventis mezlernejojn en Besztercebánya, Sopron,  Pozsony, poste li studis en Tübingen, Göttingen, Halle, Lepsiko. Ekde 1755 ĝis sia morto li estis liceestro en Selmecbánya. Li multe strebis por alta edukado de la liceo. Li verkis diversajn lernolibrojn latinlingve, sed la difinitaj nomoj estis ankaŭ en germane, hungare, slovake.  

## Elektitaj kontribuoj 
* *Commentatio historica de veteribus incolis Hungariae Cis-Danubianae… (Sopronii, 1767)
* *Fundamenta historiae civilis…* (1773)
* *Tentamen zoologiae Hungaricae, seu historiae animalium, quorum magnam partem alit Hungaria* (1779)
* *Philosophia rationalis, seu logica…'' (1789)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 151-a paĝo)
* http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm 
* http://banskabystrica.kniznice.net/katalog/l.dll?hal~1000052903 

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Slovakaj instruistoj
Kategorio:Hungariaj slovakoj
Hiroshi Araki

Hiroshi ARAKI (japane 荒木博志, *Araki Hiroshi*) estas
japana astronomo, kiu laboras ĉe la observatorio VLBI de Mizusawa de la Nacia Observatorio de Japanio en Oŝu (gubernio Iŭate) kaj estis sub-estro de la scienca teamo de la misio Hajabusa. Kun kolegoj de la observatorio li kreis detalan topografian mapon de la Luno.

Laŭ *Minor Planet Center* li kunmalkovris 3 asteroidojn, ĉiujn la  en kunlaboro kun Isao Sato kaj Masanao Abe.

*Oni ne konfuzu lin kun la amatora astronomo Hiroshi Araki, en kies honoro estis nomita la asteroido 8707 Arakihiroshi.*

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Slipo de Hiroshi ARAKI ĉe RISE 
*  荒木 博志(あら きひろし、Araki Hiroshi), el la paĝaro de la departemento de Astronomia Scienco de *NAOJ*

Kategorio:Viroj
Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Sinantropio

La esprimo **sinantropio** priskribas la alkutimiĝon de besto- aŭ planto-specio al la setleja ĉirkaŭo de la homo. 

Ofte oni diferencigas inter:

**Eŭsinantropio** (= plena sinantropio): la vivejo kaj la reprodukado de la koncerna vivformo estas minimume limigita en certa klimatzono al la homa setlejo. En Mezeŭropo ekzemploj estas la litocimo, la panskarabo, la farunskarabo kaj la ĝis nun nur en domoj troviĝinta  teridiedo *Steatoda grossa*. 

**Duonsinantropio** (= fakultativa sinantropio): la vivformo trovis en homaj setlejoj optimumajn vivkondiĉojn, sed ankaŭ ekzistas ekster setlejoj. Tia estas, ekzemple, la ordinara apuso en Mezeŭropo.

## Literaturo
* Herbert Sukopp & Rüdiger Wittig (eld.): *Stadtökologie*. 2. Aufl. G. Fischer; Stuttgart, Jena, Lübeck, Ulm; 1998: S. 276 ff. ISBN 3-437-26000-6

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Etologio
Kategorio:Homa ekologio
Teisterbant

**Teisterbant** (ankaŭ *Teisterband*, *Testerbant* aŭ *Testreband*) estas historia teritorio en nuna Nederlando. La unua nomparto „teister“ eble devenas de malnova ĝermana aŭ kelta vorto por „dekstra“, parenca kun la latina *dexter*.
## Situo 
Teisterbant ampleksis la terenojn, kiuj lokis inter Lek kaj Mozo. En orientokcidenta direkto ĝi etendiĝis ekde la kantono Betuwe ĝis supozeble la enbuŝiĝejo de la riveroj Lek, Waal kaj Mozo en la grandan delton, kiu tiam havis tute alian formon ol hodiaŭ. La nomo de la teritorio ne plu estas troveblaj sur la mapoj. Nuna malsupra Betuwe (la suda parto de la provinco Gelderlando) estis ero de la regiono, ĉefurbo estis Tiel, menciataj estas urboj kiel Vianen, Buren, Culemborg, Batenburg, Malsen (Geldermalsen?).
## Historio 
La grafoj de Teisterbant estis heredoĉambelano de la episkopo de Utreĥto kaj tenis de tiu ĉi teron je feŭdo. Post kiam en 741 Grafo Ditriĥo de Kleve estis geedziĝinta kun Grafino Ida de Teisterbant,  Karolo Martelo feŭdis lin per Graflando Teisterbant. Grafo Baldueno de Kleve feŭdis en 800 sian filon Roberto (mortinta en 806) per Graflando Teisterbant. El la filoj de Roberto Ludoviko, la plej aĝa, daŭrigis la linion de Teisterbant, Roberto sidadis je Heusden kaj Teoderiĥo je Altena. La pranepo de Ludoviko, Ansfrido fariĝis episkopo de Utreĥto (995 ĝis 1010) kaj donacis sian teron en 994 parte al sia parencoj kaj parte al Princepiskopujo Utreĥto. Grafo Ditriĥo de Kleve donacis en 1290 la feŭdon de Heusden kaj Altena al Grafo Floris la 5-a de Holando.

Pli malfrue ĉi tiu feŭdo transiris de la grafo de Holando al Vilhelmo la Bavaro, Grafo de Holando, tiel ke la graflando finfine estis dividita kaj parte substaris al Holando, parte al Duklando Geldern kaj parte al Princepiskopujo Utreĥto.
Kategorio:Historiaj teritorioj de Eŭropo
## Fontoj 
*www.zedler-lexikon.de pri la vortodeveno
*:de:Teisterbant
Discord

**Discord **estas senpage uzebla, proprieta retotelefonada programaro farita unue por ludantaj komunumoj, sed kun la paso de la tempo ankaŭ de aliaj interesogrupoj kiuj tie trovas disaj retaj spacoj kie ili travas samideanojn.

Discord estas disponebla por Microsoft Windows, Mac OS, Android, iOS, Linux kaj ankaŭ funkcias en retumiloj. En julio 2016, ĝi estis uzata de pli ol 11 milionoj da uzantoj. Discord aspektas kaj funkcias tre simile al Slack, kun grupoj organizitaj en 'serviloj' kaj tekst-bazitaj diskutkanaloj organizitaj laŭ temo. Ekzistas ankaŭ funkcieco por videaĵoj kaj aŭda babilejo. 

Kvankam kreita en 2015 plejparte por interretaj ludantoj, malsamaj grupoj migris al ĝi laŭlonge de la tempo, inkluzive de influistoj, kreintoj, artistoj ktp sed ankaŭ por tiuj kiuj uzas la platformon por mobilizi pro pli da privateco kaj malpli da algoritmaj influadoj.

## Programaro 
La aplikaĵo Discord estas tajlorita por uzi dum ludado, enhavante trajtojn kiel malalta respondotempo kaj dediĉita servila infrastrukturo, por malebligi la dividadon je IP-adresoj. Krome al voĉbabilado per servilo-babilejoj, la evoluiga teamo planas aldoni rektan vokadon inter uzantoj, video-vokadon kaj dividadon je ekranoj. Rekta vokado aperis en ĝisdatigo je la 28-a de julio, 2016 kun subteno por voĉbabilado inter du uzantoj kaj ankaŭ grupa voĉbabilado.

Dum la programaro mem uzeblas senpage, la evoluigantoj esploras novajn manierojn por gajni monon el ĝi, eblaj opcioj inkluzivante pagatajn proprigajn opciojn kiel emoĝioj aŭ glumarkoj. Ĝeneralan kolektadon, prilaboradon kaj komercan utiligadon de privataj informoj uzantoj normale ne rimarkas. Laŭ diversaj spertoj ĉe la interret-ekonomio tia komercmodelo tamen povas generi imponajn enspezojn (kiel oni povas observi ĉe la grandaj interret-entreprenoj). 

## Kritiko 
### Privataj informoj komerce eluzitaj 
La pri-privatecaj regularoj de Discord celas rajtigi la entreprenon sendi ĉiujn ret-interparolojn, mesaĝojn kaj pliajn datumojn sen ia ĉifrado, kolekti ilin kaj kaj plue prilabori ilin al vendeblaj datumoj. Per la konsento al la uzokondiĉoj oni eksplicite permesas al Discord, sekvi kaj konservi la informenhavojn el rektmesaĝoj aŭ senditaj bildoj kaj parolaj interŝanĝoj. Krome, ĉiuj datumoj povas esti transsenditaj al usonaj serviloj. Tiamaniere Discord *ne* garantias la protekton de personaj datumoj, kiun postulas la Ĝenerala Datum-Protekta Regularo (ĜDPR) de la Eŭropa Unio, kaj tial ne estas konforma al la ĜDPR. Pro tio, kvankam Discord permesas senpagan uzadon ankaŭ en komercaj kuntekstoj, en Eŭropa Unio ĝi estas apenaŭ utiligebla.

## Babilejoj en Esperanto 
Ekzistas ponto inter Discord kaj la plej aktiva esperantlingva Telegram-grupo, Nova Esperantujo (vidu la eksterajn ligilojn).

## Vidu ankaŭ 
* Interreta telefono
* Skajpo
* Slack (Slackware)

## Eksteraj ligiloj 
* Hejmpaĝo de Discord 
* Blogo de Discord 
* Nova Esperantujo en Discord

## Referencoj 
 En tiu ĉi artikolo parte estas uzita traduko de teksto el vikipedia artikolo :de:Discord#Kritik Discord germanlingva
Kategorio:Tujmesaĝiloj
Aladár Schleicher

**Aladár Schleicher** [ŝlejĥer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schleicher Aladár** estis hungara inĝeniero, metalurgo, kemiisto, profesoro.

Aladár Schleicher http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/schleicher-aladar/1123  naskiĝis la  en Zagyvapálfalva (nuntempa urboparto de Salgótarján), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Aladár Schleicher studis en Akademio de Selmec inter 1899 kaj 1902. Post dujara ekzercado li akiris diplomon, poste li estis asistanto samloke 2 jarojn. Ekde 1906 li havis postenon en metalurgia oficejo en Budapeŝto. En 1910 li doktoriĝis el kemio en Reĝa Universitato de Budapeŝto, eĉ en la sekva jaro li plulernis ankaŭ en Teknologia Altlernejo en Charlottenburg. Dum la 1-a mondmilito li estis laboratoriestro en Vieno, poste oficejestro en Budapeŝto. Ekde 1922 li parte estis privata inĝeniero, parte li instruis en altlernejo en Sopron, same ankaŭ en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. En 1932 li estis nomumita publika ordinara profesoro. Dum la 2-a mondmilito kaj poste li estis eksperto en la industria ministerio. Li instruis ĝis 1950, li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio post 2 jaroj. Li okupiĝis ĉefe pri metaloj kaj alojoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Néhány fémsulfid magatartása káliumcyanid oldatban* (1903)
* *A cyánsav hydrolytos bomlásáról és erősségéről* (1910) - disertaĵo
* *A metallografia alapfogalmai* (1917)
* *Adatok a hazai nikkelkohászat és a losonci nikkelkohó történetéhez* (1947)
* *A sárgaréz késő középkori feldolgozása és a dróthúzás kezdete Magyarországon* (1953)
* *A kislődi vashámor története (Nyersvastermelés bauxitos elegyből a XVIII. században)* (1957)
* *Római kori kemencék és leletek Tokodról* (1960)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 156-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* http://konyvtar.ksh.hu/cgi763?session=46747501&infile=authsecsearch.glu&nh=20&calling_page=details.glu&key=1262477 

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gríðr

En la nord-ĝermana mitologio, **Gríðr** (norene "avareco, pasio, perforto, impeto"), foje ankaŭ transskribata *Grida*, estas ina jötun, do speco de mitologia estaĵo. Ŝi konscias pri la planoj de Loki mortigi la ĉefdion Toro per la manoj de la giganto *Geirröd*. Tamen ŝi helpas la ĉefdion, provizante lin per kelkaj magiaj donacoj kiuj inkludas paron de feraj gantoj, kaj bastonon konatan kiel **Gríðarvölr**. Tiuj eroj savas la vivon de Toro. Ŝi ankaŭ estas la patrino de la dio Vidaro (*Víðarr*), kies patro estas Odino.

Gríðr estas referencita en la poemo *Þórsdrápa* kaj en la verkaĵo *Skáldskaparmál* de Snorri Sturluson. Ŝi aŭ estaĵo de la sama nomo aperas kiel sorĉistino en la sagao *Illuga saga Gríðarfóstra*.

Kategorio:Gigantoj de la nord-ĝermana mitologio
Ottó Schwartz

**Ottó SCHWARTZ** [ŝvarc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schwartz Ottó** estis hungara fizikisto, profesoro.

Ottó Schwartz https://www.geni.com/people/Ott%C3%B3-Schwartz/6000000033811641938 naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Bezdán (nuntempa Bezdan en Serbio), li mortis la  en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

## Biografio 
Ottó Schwartz frekventis gimnazion en Buda, poste li akiris diplomon en Universitato de Vieno en 1869, post 2 jaroj li doktoriĝis. Jam ekde 1869 li estis asistanto en Akademio de Selmec, komence li instruis fizikon, ekde 1872 ankaŭ matematikon. Li akiris la instruajn rangojn aŭ titolojn eksterordinara profesoro en 1872, ordinara profesoro en 1878, mineja konsilisto en 1890, titulara mineja ĉefkonsilisto en 1894. Li estis akademiestro (komprenu rektoro) inter 1896–1897, 1898–1899, 1900–1901, 1902–1903. Krom la instruado li faris meteologiajn observadojn pri Selmecbánya. Li estis ankaŭ unu el la pioniroj de la elektroteknikaj scioj en la akademio.
  
## Elektitaj kontribuoj 
* *Kísérleti természettan* (1885)
* *Klimatológia* (1891)
* *Fizika* (1895)
* *Selmecbánya klimatologiája* (klimato de Selmecbánya)
* *Hőmérsékmérések a selmecbányai bányákban* (Temperaturoj en minejoj de Selmecbánya)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 159-a paĝo)
* hungarlingva biografio
* http://www.mat.savba.sk/MATEMATICI/matematici.php?cislo=196 
* http://www.zivaspomienka.sk/zivotopis-otto-schwartz-1847-1910#biography  

Kategorio:Hungaraj fizikistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Károly Tavy

**Károly TAVY** [kAroj tavi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tavy Károly** estis hungara inĝeniero, metalurgo, akademia instruisto. Lia origina familia nomo estis **Seefranz**.

Károly Tavy naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Szomolnok (nuntempa Smolník (distrikto Gelnica) en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Tavy frekventis mezlernejon en Kassa, poste li studis en Akademio de Selmec inter 1876–1879. Post siaj studoj li havis postenon en Nagybánya, ekde 1880 li estis asistanto en la akademio. En 1883 li studvojaĝis al germanaj fornoj. Hejmenveninta li ricevis postenon en Zalatna, poste en Budapeŝto. Li ricevis la titolojn mineja konsilisto en 1910, mineja ĉefkonsilisto en 1917.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Az újabb zinkpróbákról I-II.* (1882)
* *A fémjelzésről* (1897) 
* *Az európai államok fémjelzési törvényei és a Magyarországon 1867. óta kiadott idetartozó miniszteri rendelkezések I-II.* (1905)
* *A fémjelző és fémbeváltó hivatal 50 éves története* (1918)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 173-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj metalurgoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Liĥobori (stacio)

**Liĥobori** () (ĝis 2020 **NATI**, ) estas stacidomo por pasaĝeroj sur la ĉefa vojo de la Oktjabrjskaja fervojo en Moskvo.

La nomo de la stacio devenis de apuda Scienca Motora Instituto (NAMI), kies traktora branĉo estis reorganizita en 1946 en Sciencan Traktoran Instituton (NATI).

Ĝi konsistas el du flankaj kajoj, ligitaj per ponteto.

En 2018, proksime al la stacio estas planite konstrui remizon "Liĥobori" por la Lublinsko-Dmitrovskaja linio de la Metroo de Moskvo.

## Interkonektoj 
* →  (stacio '''')

## Vidu ankaŭ 
* Oktjabrjskaja fervojo
* Moskvaj centraj diametroj
* Linio MCD-3

## Eksteraj ligiloj 
*  (MCD-3)
* en retejo tochka-na-karte

Kategorio:Oktjabrjskaja fervojo
Kategorio:Fervojaj stacioj kaj haltejoj de Moskvo
Kategorio:Linio MCD-3
Kategorio:Stacioj de Moskvaj centraj diametroj
Samambaia (Federacia Distrikto)

**Samambaia** estas oficiale administra regiono en Federacia Distrikto, neoficiale grandurbo de Brazilo. La loknomo venis de la samnoma rivero. Kodo de la urbego estas **RA XII**.
eta|Samambaia en la Federacia Distrikto (ruĝe).

## Bazaj informoj 
eta|Kirko en Samambaia
* Loĝantaro: 220,806 (en 2013)
* Supermara alteco:
* Areo: 102,6&nbsp;km²
* Telefonkodo: +55 61
* Poŝtkodo: 72400-000
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 

## Geografio 
Samambaia situas en meza parto de la lando sur altebenaĵo. **Braziljo** troviĝas 25 km. Limoj de la administra regiono estas Santo Antônio do Descoberto, Ceilândia, Taguatinga, Riacho Fundo kaj Recanto das Emas.
eta|maldekstre|Kirko en Samambaia

## Historio 
En la 1950-aj jaroj oni komencis projekti kaj konstrui la novan ĉefurbon Braziljon. Paŝo post paŝo la ĉefurbokonstruistoj komencis konstrui proprajn neleĝajn domojn ankaŭ en tiu loko. Samambaia estis oficiale fondita en 1989, pli frue ĝi apartenis al Taguatinga.

## Klimato 
eta|
eta|
Klimato de Samambaia estas seka en vintro, sed malseka en somero. La averaĝa temperaturo estas 20&nbsp;°C. La varmo kulminas en septembro (16-28&nbsp;°C), malkulminas en julio (13-25&nbsp;°C). Jare pluvas ĉ 1500 milimetroj. Plej ofte pluvas inter oktobro-aprilo.

## Trafiko 
Samambaia havas 3 metrostacioj, krome aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* biblioteko
* kulturdomo
* kirkoj

## Vidu ankaŭ 
* Federacia Distrikto (Brazilo)

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo 

Kategorio:Federacia Distrikto (Brazilo)
Glacileviĝo

[eta|upright=1.6|kversekco de grundo kun 15 cm alta frostleviĝo, sub granda [glacilenso el kamerglacio (1.), supre frostigita grundo kun plia segregacia glacio en formo de malgrandaj glacilensoj (2.), supre la degelita grundo (3.). Fotita en printempo en Norwich en la usona ŝtato Vermonto.]]

**Frostleviĝo** estas la leviĝo de la subgrundo pro ekesto de glacio dum grundofrosto en frostsentiva grundo. La kialo ne estas la 9-procenta volumenaltiĝo de la frostiĝanta akvo. La vera kialo por la frostleviĝo estas, ke pro termodinamikaj procezoj lige kun kapilarefektoj, alilokiĝas la poroakvo de la grundo direkte al la frostofronto –do ordinare supren – kaj kolektiĝas ofte en formo de glacilensoj aŭ kamerglacio. Stephen Taber (1882–1963), direktoro de la Geologia Instituto de la Universitato de Sud-Karolino, pruvis tiun aserton. Li faris eksperimentojn ĉi-rilate ekde fino de la 1920-aj jaroj kaj povis pruvi, ke la frostleviĝo ankaŭ aperas en grundo al kiu li aldonas benzolon, do pere de substanco, kies volumeno reduktiĝas dum glaciigado.

Kategorio:Glacio
Kategorio:Grundomekaniko
Kategorio:Geomorfologio
26947 Angelawang

'*26947 *Angelawang'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Angela Wang*, finalistino de la *Intel Science Talent Search* de 2012, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri komputado. Ŝi estis lernantino ĉe la *Shaker High School'' de Latham (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Jamshid Mashayekhi

**Jamshid Mashayekhi** (esperante: Jamŝid Maŝajeĥi kaj perse: *جمشید مشایخی*, naskiĝis la  en Ĝaĝrud mortis la 2-a de aprilo 2019) estis irana granda aktoro kiu premiis la plej altnivelan artan simbolon en Irano kaj jam estis unu el la eternaj vizaĝoj, krom kromnomo, kiun oni donas al grandaj artistoj en Irano.

## Lia vivo 
Jamŝid Maŝajeĥi ne plenumis sian studon pri teatro sed en la jaro 1957 aktoris je la filmo *Ĝelde Mar* (Esperante: la kovro de la serpento) kaj tiu estis lia unua sperto, dum kiu li aperis antaŭ kamerao. Sed li en la jaro 1970 profesie ekaktoris. Liaj roloj en filmoj kiel *Hezar dastan* kaj *Kamal-almolk* montris lian altnivelan talenton kaj kapablon. En la jaro 1984 li gajnis la premion Simorgh pro aktori je du filmoj nome *Gol-haje Davudi* kaj *Kamal-almolk*.

Kategorio:Iranaj aktoroj
Provincoj de Sud-Koreio

La **Korea Respubliko** (nome Sud-Koreio) havas naŭ **provincojn**, kiuj estas la jenaj:

* Nord-Ĉungĉeong (충청북도; 忠清北道) 
* Sud-Ĉungĉeong (충청남도; 忠清南道)
* Kangŭon (Sud-Koreio) (강원도; 江原道)
* Gjeonggi (경기도; 京畿道, en vikidatumoj senfonta indiko esperantigas ĝin simple Gjongi)
* Nord-Gjeongsang (경상북도; 慶尙北道)
* Sud-Gjeongsang (경상남도; 慶尙南道)
* Jeju-do aŭ Ĵeĵudo laŭ la samnoma insulo (제주특별자치도; 濟州特別自治道)
* Nord-Jeolla (전라북도; 全羅北道)
* Sud-Jeolla (전라남도; 全羅南道)

Krom tio, estas en Suda Koreio unu *Speciala Urbo* nome Seulo kaj ses memstaraj urbegoj.

**Noto:** Estas bonvenige se provincoj aŭ ĝenerale rektaj subdividaĵoj de ŝtato havas esperantlingvan nomon. Tamen pri la provinco de Sud-Koreio ĝis nun mankas konvinkaj ekstervikipediaj referencoj. La ĝis nun sola esperantlingva atlaso, Poŝatlaso de la mondo de 1971 el Prago, bedaŭrinde ĉi tie tute ne estas helpo: ĝi dokumentigas esperantigojn de iuj pli grandaj urboj, sed ne indikas ion ajn pri la provinconomoj. Se daŭre mankos iuj konvinkaj esperantlingvaj fonoj, eblos nur uzi la oficialajn, sufiĉe anglalingvecajn latinliterigojn en la reviziita latinliterigo de la korea.
26940 Quintero

'*26940 *Quintero'''* estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Oliver Adolfo Quintero*, finalisto en 2012 de la *Intel Science Talent Search*, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri kemio. Li estis lernanto ĉe la *John Cooper School'' de The Woodlands (Teksaso).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
26950 Legendre

'*26950 *Legendre''''' estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto Adrien-Marie Legendre (1752–1833), kiu publikigis gravajn traktatojn pri , por kiu li provizis klasigon, kaj pri nombroteorio,
kie la unua li starigis la leĝon de kvadrata reciprokeco kaj donis formulon pri la disdono de la primoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
26954 Skadiang

'*26954 *Skadiang'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la itala astronomo Andrea Boattini elde la stacio de *Campo Imperatore* de la Observatorio de Romo, en provinco de La-Aglo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Karen Skadiang'' amatora astronomino de Sidnejo (Aŭstralio), speciala amikino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Hoher Schwarm

La **Burgo Hoher Schwarm** estas ruino en Saalfeld, Germanio. La nomo laŭlegende estas pro svarmo da abeloj esamenantaj el arbotrunko, kiam la slava soldatgvidanto Sámo serĉis lokon por burgokonstruo (7-a jarcento). Ĝi troviĝas ĉe la urbomuro de Saalfeld super la rivero Saale.

## Historio 
Ĉirkaŭ la jaro 1300 fariĝis la novkonstruo de tiu ĉi burgo. La unua mencio estis en 1346. Oficejo ĝi estis por la margrafoj de Meißen (postaj princoj-elektistoj) kaj la dukoj de Saksio portante la nomon *Alte Vogtei*. Je la komenco de la 15-a jarcento la remparoj ne plu bezonatis kaj la oficejoj translokitis pli en la urban centron.

En 1551 la urbo posedis ĝin por malmulta tempo. Pro konsilianara decido okazis forigo de la tegmento kaj de la neĉeŭrbomuraj partoj de la burgo: la brikoj servu al la reparo de la ponto trans la rivero Saale.

Restaŭradlaboroj okazis inter 1995 kaj 1997; tiam ankaŭ la ĉirkaŭaĵo ŝanĝiĝis en parkon kaj informtabuloj starigitis. Ĝis la 1990-aj jaroj la ruino estas emblemo sur produktoj de la Bierfarejo de Saalfeld.

## Priskribo 
La burgo estas 17 m longa flanke, havas kvin etaĝojn kun sveltaj angulaj turoj ĉie. La murokrono ronda estis fortigitaj per kreneloj. La muroj estas 2 m dikaj; en la etaĝoj 2-a kaj 3-a troviĝas rektangulaj fenestrotruoj el sabloŝtono kun parte konserviĝintaj fenestraj krucoj. Ankaŭ kelkaj gotikaj ogivaj arkoj el la 14-a jarcento menciindas.

## Vidu ankaŭ 
* La apuda eksa Kirko Sankta Nikolao
* Kastelo Friedensburg en Leutenberg, pro multaj arĥitekturaj similaĵoj

## Eksteraj ligiloj 
* La hotelo apuda, portanta la burgonomon
* Informoj prie sur porturista retpaĝaro

Kategorio:Ruinoj en Germanio
Kategorio:Kasteloj en Distrikto Saalfeld-Rudolstadt
Kategorio:Saalfeld/Saale
Preĝejo Sankta Nikolao (Saalfeld)

**Preĝejo Sankta Nikolao** (germane: *St. Nicolai*) estas sakraluze pereinta ejo apud la burgruino Hoher Schwarm en Saalfeld, Germanio. Jam en la 15-a jarcento ĝi profanitis.

## Historio 
En 1180 la kirko konstruitis kiel kapelo de granda bieno. Ĝi poste pligrandiĝis por servi kiel rezidejo dum vojaĝoj de ŝtaŭfaj reĝoj kaj episkopoj de Kolonjo. Rolo de paroĥa kirko perdiĝis post la konstruo de la Johano-preĝejo urbokerne. Pro tiu ĉi malaltrangiĝo la ejo pli kaj pli ekuzitis por neliturgiaĵoj.

Jenas ĝiaj uzoj en la kuro de historio:
* 1456: armila deponejo
* 1530: grenejo urba
* 1669: garaĝo por la urba kaleŝaro
* 1796: rajdejo duka
* 1836: sukerbeto-fabriko de Paul Herold
* 1848: malriĉulejo (ĝis 1937)
* hodiaŭ: loĝejoj

## Damaĝoj por aliaj uzadoj 
De la preĝeja muraro nur la eksteraj muroj konservitis kun plenigitaj romanikaj fenestroj kaj en la kelo reliefa ŝtono kun krucifikso. La tuto tiom ŝanĝiĝis ke eĉ pri la vera formo de la kirko estas neniu klareco sed nur supozoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Prie sur turisma paĝaro 

Saalfeld
Saalfeld
Kategorio:Saalfeld/Saale
26955 Lie

'*26955 *Lie''''' estas tre malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la norvega matematikisto Marius Sophus Lie (1842–1899), kiu formulis la teorion pri la finiaj kontinuaj grupoj de transformoj nun tiel nomataj Grupoj de Lie. Tiu teorio kaj ĝia ĝeneraligo havis gravan efikon por la disvolvo de la algebro de la 20-a jarcento, tiel kiel en ĉiela mekaniko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Volvanta planto

eta|180ra|kalistegio, rigardate de supre, dekstren volvanta,dekstra helico
eta|180ra|ordinara dioskoreo, de supre rigardata volvante dekstren
**Volvanta planto** estas grimpoplanto, kiuj grimpas helpe de la volvanta tigo ĉe apogilo. Ĝi preferas kiel apogilo gresojn kaj maldikajn lignoplantojn; sed ankaŭ pendantajn grimpoplantojn, ekzemple lianoj. La volvado estas unu el kvar grimpoformoj de plantoj, kiu ebligas kreskon sen sufiĉe forta tigo por teni minimume la propran pezon de planto.

Depende de la direkto de la volvado oni distingas **maldekstre volvantaj ** kaj **dekstren volvantaj plantoj**. Nur malmultaj specioj povas volviĝi kaj dekstren kaj maldekstren. En la botanika literaturo oni ne trovas unuaniman difinon, kiu estas maldekstre volvanta kaj dekstre volvanta planto. Ekzistas jenaj difinoj:

## Rigardo de supre 
La difino de *Dioscorea communisiu* baziĝas sur la rigardo de la ŝraŭba moviĝo de supre. Ĝi estas antaŭ ĉio uzata en pli aĝaj flaŭraj verkoj.

Maldekstre volvantaj plantoj estas volviĝantaj grimpplantoj, kies tiga pinto, de supre rigardata turniĝas kontraŭ moviĝo de la horloĝmontriloj ĉirkaŭ grimpostango. Pro la kresko ekestas dekstreniranta helico aŭ ŝraŭbo. La heĝa kalistekio kaj la stangofazeolo estas maldekstrevolvantaj plantoj.

Dekstre volvantaj grimplantoj estas plantoj kies tigpinto de supre vidata turniĝas ĉirkaŭ apogilo laŭ la moviĝo de la horloĝmontriloj. Per ĝia kresko ekestas maldekstreniranta helico aŭ ŝraŭbo. La ordinara dioskoreo kaj la lupulo] estas laŭ tiu ĉi difino dekstrenvolvantaj plantoj.

Dekstrenvolvantaj plantoj formas laŭ tio dekstran ŝraŭbon (t.s. ŝraŭbo kun dekstra ŝraŭbaĵo.
Maldekstrenvolvantaj plantoj formas laŭ tio maldekstran ŝraŭbon (t.s. ŝraŭbo kun maldekstra ŝraŭbaĵo).

## Vidu ankaŭ 
* Rebo

## Referencoj 
Kategorio:Grimpoplantoj
26960 Liouville

'*26960 *Liouville'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca analitikisto kaj geometro Joseph Liouville (1809–1882), la unua, kiu pruvis la ekziston de . Aŭtoro de pli ol 400 artikoloj, li estis, en 1836, fondinto kaj dum 39 jaroj eldonisto de la *Journal de mathématiques pures et appliquées''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Movada vidpunkto

**Movada vidpunkto** estas esperantlingva podkasto de Johannes Mueller, Eva Fitzelová kaj Julia Noe. Ĝi komenciĝis en 2015 kaj ĝi traktas temojn el la Esperanto-movado. Ĝi estas disponebla laŭ permesilo Krea Komunaĵo Atribuite-Samkondiĉe 4.0.

## Epizodoj 
## Vidu ankaŭ 
* kern.punkto

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* (eo) Podkasto.net Movada vidpunkto: Podkasto de Johannes Mueller, Eva Fitzelová kaj Julia Noe. Komenciĝis en 2015 kaj traktas temojn el la Esperanto-movado.

Kategorio:Podkasto en esperanto
Kategorio:Esperanto-movado
Apoteko bazarplaca (Saalfeld)

eta|Marktapotheke Saalfeld La **Apoteko bazarplaca** (germane: *Marktapotheke*) de Saalfeld, Germanio, troviĝas en la urba centro, sur la bazarplaco. Ĝia pli malnova nomo estis *Hofapotheke* (kortega apoteko). Hodiaŭ ĝi estas la sidejo de Ŝparkaso. Laŭ Ludwig Bechstein situis tie ĉi iam monaĥinejo.

## Historio 
Princo-elektisto Frideriko la 1-a de la Saksio permesis en la jaro 1426-a starigi aĉethalon ĉe la centra bazarplaco por la komercado de hejmaj kaj eksterlandaj varoj. Sekve la urbo aĉetis la ejon en 1468. Mallonge pli malfrue konstruitis la apuda trabfakaĵo de la *Supra urbodomo* kaj baldaŭ la du konstruaĵoj unuigitis. Ŝanĝoj profundaj estiĝis ĝis la jaro 1500 (novaj ĉambroj, volbaĵoj, murotrarompoj) kaj multaj romanikstilaj partoj forigitis. La komercisto Binsttiel akiris en 1543 la tutan komplekson kaj en 1587 Fidejustus Reinecker. Li estis la unua apotekisto posedanta la domon. Erasmus Boner transprenis la koncesion de Reinecker en 1541; repartigo de la ejoj iĝis en 1569/60. Balthasar Kamsdorf posedis eĉ du apotekojn ekde 1682 kaj nomumitis "Kortega apotekisto". Li vendis la grundon al la Windorf-oj kaj en 1800 transprenitis ĝi fare de August Hartmann.

En la 5.10.1880 estis fajrego (posedanto estis tiam Otto Herman Loewel). Rekonstruo de la historia ejo fariĝis laŭ ada kaj insista peto de la komercisto August Bach kaj komisiitis pri tio la landa ĉefarkitekto Otto Hoppe. La en 1883 finrekonstruita apoteko venditis al Eduard Hillarth, poste venis liaj posteuloj Ernst Jesse (1922) kaj Eduard Arndt (1930). Post 1949 ĝi nomitis "Ŝtata bazarplacapoteko". Reprivatiĝo iĝis en 1990.

## Arkitekturo 
Romanika turo-konstruaĵo starigitis ne multe post 1180, la fondojaro de la urbo: do temas pri la plej malnova administrejo de la urbo. Tiu *urbodomo* de ĉe la Fiŝbazar-placo havis kvadraton kelon kun almenaŭ du aliaj pli supraj etaĝoj. Super portalo romanika troviĝis du fenestretoj kupolitaj. La ĉefa etaĝo alireblis ueste per liberaera ŝtuparo.

## Literaturo 
Dehio, Georg: *Handbuch der deutschen Kunstdenkmäler. Thüringen*, Deutscher Kunstverlag 2003, ISBN 3-422-03095-6, p. 1060-1061

## Notoj 
Saalfeld
Kategorio:Saalfeld/Saale
Wassenberg (dinastio)

en la frua 19-a jc.]]

La **grafoj de Wassenberg** estis en la meza mezepoko nobela dinastio en la regiono Malsupra Rejno (Germanujo), kiu regis Graflandon Wassenberg kaj antaŭ 1096 ĝis 1371 ankaŭ  starigis la grafojn kaj dukojn de Geldern. Wassenberg jam en 1129 transiris kiel doto de Juta, filino de Grafo Gerhardo la 3-a de Wassenberg, al ties edzo Grafo Valramo la 1-a de Limburgo kaj per tio al la grafoj kaj postaj dukoj de Limburgo, poste al Duklando Jülich. La Grafoj de Wassenberg translokis sian regocentron en Kastelon Geldern.

## Literaturo 
* Ralf G. Jahn: *Die Genealogie der Vögte Grafen und Herzöge von Geldern*. En: Johannes Stinner, Karl-Heinz Tekath (Hrsg.): *Gelre - Geldern - Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern*. Geldern 2001.

## Eksteraj ligiloj 
* Wassenberg en A. Fahne: Geschichte der kölnischen, jülichschen und bergischen Geschlechter in Stammtafeln, 1848, pj. 444-445
*:de:Wassenberg (Adelsgeschlecht)

Kategorio:Dinastioj
Kategorio:Nobelaj familioj de Germanio
Imre Tóth (teatrestro)

**Imre Tóth** [tOt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Tóth Imre** estis hungara aktoro, reĝisoro, teatrestro, altlerneja instruisto. Lia patro estis József Tóth (aktoro).
[eta|Imre Tóth en [1896]]
Imre Tóth http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz25/251.html naskiĝis la  en Pest (urbo), li mortis la  en Leányfalu.

## Biografio 
Imre Tóth frekventis lernejon por aktoroj inter 1873–1876 en sia naskiĝurbo, poste li eklaboris en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li iĝis subreĝisoro en 1884, reĝisoro en 1893, ĉefreĝisoro post 2 jaroj, dume li ricevis malgrandajn aktorajn rolojn. Li meritis la titolon "eterna membro" de la Nacia Teatro en 1907, en la sekva jaro li estis nomumita teatrestro. En 1916 li forlasis la teatron kaj li instruis plu en Teatra Akademio. En 1917 li ricevis la titolon kortega konsilisto, en 1896 signifan premion.

## Sola kontribuo 
* *Egy színigazgató emlékei* (1926) - memuaro

## Liaj reĝisoraĵoj 
* William Shakespeare: Reĝo Lear
* Johann Wolfgang von Goethe: Faust
* Dezső Szomory: *A nagyasszony*

## Fontoj 
* (la koncerna teksto estas legebla en la 8-a punkto)
* http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/IV/szin_IV.0471.pdf+http://mek.oszk.hu/08700/08756/html/IV/szin_IV.0472.pdf 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Vilmos Wagner

**Vilmos Wagner** [vilmoŝ vagner], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Wagner Vilmos** estis hungara inĝeniero, akademia instruisto.

Vilmos Wagner http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Besztercebánya (nuntempa Banská Bystrica en Slovakio), li mortis la .
 
## Biografio 
Vilmos Wagner studis en Akademio de Selmec, inter 1863-1866 li faris la kutimajn praktikajn ekzercojn en Nagybánya. Reveninta al la akademio li estis asistanto de Ede Pöschl. Ekde 1869 li estis inĝeniero en Máramarossziget, poste li havis postenon en la ministerio. Baldaŭ li gvidis la fabrikon dum jardeko en Zólyomberezna. En 1889 li estis nomumita mineja ĉefkonsilisto. Ekde 1897 ĝismorte li gvidis ĉiujn hungarajn metalurgiajn objektojn.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Legújabb szerkezetű vízműtani olajsajtó és magmelegítő kemencze* (1867)
* *Építési illeték-kiszabás. Átszámítási és segédtáblák.* (1877)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 187-a paĝo)

Kategorio:Hungaraj inĝenieroj pri minejoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Rotondo Naskiĝo de Maria (Kissikátor)

**Rotondo Naskiĝo de Maria** estas Monumento historia en ekstera parto de vilaĝo Kissikátor [kiŝikAtor], sur monteto.

## Historio 
Oni konjektas, ke la rotondo konstruiĝis en la 12-a jarcento, sola fakto estas arĝenta ilo kun surskribo 1312. Oni rekonstruis ĝin en 1764, tiutempe oni pentris la plafonon. En 2000 la rotondo plene renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La rotondo situas ankaŭ nun en la tombejo. La konstruaĵo ne estas perfekta rondo. Sur la muro restis la originaj mezepokaj fenestroj. La tegmento estas konuso, sed plej supre estas ligna sonorilostablo. La altara bildo prezentas naskiĝon de Sankta Maria. Menciindas la pentrita ligna plafono.

Kermeso okazas en la 8-an de septembro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* hungare kun fotoj
* http://ozdkisterseg.hu/index.php?option=com_content&view=article&id=102:koertemplom-kissikator&catid=47:latnivalok-a-kistersegben&Itemid=69 
* hungare kun fotoj

Dosiero:Kissikátor kerektemplom.JPG|Vido al la rotondo
Dosiero:Kerektemplom2.JPG|Enirejo de la rotondo

Kissikátor
Kategorio:Hungaraj rotondoj
Paŝtuna literaturo kaj poezio

**Paŝtuna literaturo kaj poezio** () referencas al literaturo kaj poezio en Paŝtuna lingvo, ĉefe en Afganio kaj Pakistano.

## Elstaraj figuroj
* Amir Kror Suri, filo de *Amir Polad Suri*, estis 8a-jarcenta popola heroo kaj reĝo en Gor regiono de Afganio
* Pir Roŝan, paŝtuna poeto konata ĉar kunigis paŝtunajn armeojn por lukti kontraŭ la Mogola imperiestro Akbar. Pir Roŝan fondis la 16a-jarcenta Roŝannijan movadon kaj verkis la paŝtunan libron *Khayr al-Bayān* por prezenti siajn filozofiajn ideojn
* Ŝaiĥ Mal, rakontis la konkero fare de Jusufzai de Sŭat, kaj priskribis regulojn por distribuado de tero kaj akvo kio iĝis konata kiel *da Shekh Mālī daftar*
* Ĥuŝal Ĥan Ĥattak, 17a-jarcenta militista poeto kiu predikis por la unuigo de ĉiuj paŝtiunoj
* Rahman Baba, unu el plej grandaj paŝtunaj poetoj de ĉiuj tempoj, kies verkoj estas tiom grava por la paŝtoa kiom William Shakespeare por la angla. Liaj verkoj estas spiritemaj
* Ahmad Ŝaho Baba

## Modernaj
* Ubaidullah Ĝan
* Naghma
* Naŝenas

## Vidu ankaŭ
* Kulturo de Afganio
* Muziko de Afganio

## Referencoj
Kategorio:Paŝtunoj
Kategorio:Kulturo de Afganio
Kategorio:Paŝtuna lingvo
Poezio de Afganio

La **poezio de Afganio** ĉiam estis unu el la precipaj edukaj pilieroj en la regiono, ĝis nivelo ke ĝi estas integrata en ĝenerala kulturo. Kelkaj elstaraj poetoj estas Rumi, Rabi'a Balĥi, Sanai, Jami, Ĥushal Ĥan Ĥattak, Rahman Baba, Ĥalilullah Ĥalili, kaj Parŭin Paĵŭak.

La poezio de la teritorioj kie en moderna tempo estas la regiono nomata Afganio havas antikvajn radikojn, kaj ĝi estas precipe verkita en Daria kaj Paŝtoa. Afgana poezio estas grava ero de la kulturo de Afganio.

## Vidu ankaŭ
* Paŝtoa literaturo kaj poezio
* Perslingva literaturo

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Afganio - Poezio
*Afghanistan Online - Classical Dari and Pashto Poets 

Kategorio:Poezio
Kategorio:Afgana literaturo
Kategorio:Persa literaturo
Kategorio:Edukiteco en Afganio
26963 Palorapavý

'*26963 *Palorapavý'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la slovaka astronomo *Pavol "Palo" Rapavý'', direktoro de la publika observatorio de Rimavská Sobota de 1981 kaj ĉefa kunordiganto de la pervida observo de meteoroj en Slovakio. Nelacebla observanto de la Suno, de meteoroj kaj de stelaj kaŝadoj, li estas la vivo kaj la animo de la amatora astronomio en Slovakio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* Planétka (26963) Palorapavý 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Rabia Balĥi

'''Rābi'a bint Ka'b al-Quzdārī** (), populare konata kiel **Rābi'a Balkhī** () aŭ **Rabia Balĥi** kaj **Zayn al-'Arab''' (), estas duon-legenda figuro de Persa literaturo kaj estis eble la unua virino poeto en la historio de persa poezio. Referencoj al ŝi povas troviĝi en la poezio de Rūdakī kaj Attar. Ŝia biografio estis dekomence registrita de Zāhir ud-Dīn 'Awfī kaj rerakontata de Nūr ad-Dīn Djāmī. La precizaj datoj de ŝia nasko kaj morto estas nekonataj, sed oni informis ke ŝi estis indiĝena de Balĥo en Ĥorasano (Afganio). Kelkaj pruvoj montras ke ŝi vivis dum la sama periodo kiel Rūdakī, la kortega poeto de Samanida Emiro Nasr la 2-a (914-943).

## Referencoj 
## Literaturo 
* E.G. Browne: *Literary History of Persia*. (kvar volumoj, 2,256 paĝoj, kaj 25 jaroj de verkado). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
* Jan Rypka: *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. 1968 . ISBN 90-277-0143-1
* Chopra, R.M., "Eminent Poetesses of Persian", 2010, Iran Society, Kolkata.

## Eksteraj ligiloj 
* رابعه بلخي یا حمامهء در حمام خون ذؤیان خرد

Kategorio:Perslingvaj poetoj
Teknologia universitato Delft

La **Teknologia Universitato Delft** (,  **TU Delft**) estas nederlanda teknika universitato en Delft. Ĝi estas la plej granda kaj plej malnova teknika universitato de Nederlando. TU Delft estas membro de la IDEA League kaj rangas supre en la listo de Times Higher Education pri teknikaj universitatoj.

La universitato fondiĝis kiel *Koninklijke Academie* ( Reĝa Akademio) la 8-an de januaro 1842 kun Antoine Lipkens kiel fondinto kaj direktoro. Je la 20-a de majo 1846 ĝi iĝis politeknika lernejo, kaj je la 22-a de majo 1905 *Teknika / Teknologia Instituto*. Finfine, la Instituto akiris la titolon de Teknologia Universitato la 1-an de septembro 1986.

Origine la universitato troviĝis en konstruaĵoj en la centro de Delft, sed ekde la dua duono de la 20-a jarcento la universitato situas kune en unu kampuso. En 1997, la lasta parto de la universitato kiu ankoraŭ sidis en la urbocentro (la biblioteko) moviĝis en novan konstruaĵon en la eksterurba kampuso.

## Edukado 
En 2005 TU Delft havis ok fakultatojn :
* Fakultato de Konstruarto ( *Bouwkunde*)
* Fakultato de Civila Inĝenierarto kaj Tersciencoj ( *Civiele Techniek en Geowetenschappen*)
* Fakultato de Elektra Inĝenierarto, Matematiko kaj Informadiko ( *Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica*)
* Fakultato de Industria Fasonado ( *Industrieel Ontwerp*)
* Fakultato de Aerospaca Scienco ( *Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek*)
* Fakultato de Teknologio, Politiko kaj Administradoscienco ( *Techniek, Bestuur en Management*)
* Fakultato de Teknikaj Natursciencoj ( Technische Natuurwetenschappen)
* Fakultato de Mekanika, Mara kaj Materiala Inĝenierarto ( *Mechanical, Maritime and Materials Engineering*)
La universitato oferas dek ses bakalaŭrajn studojn kaj tridek magistrajn.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de la *Technische Universiteit Delft*

## Listo de referencoj 

Dosiero:Nuna3atZandvoort1.JPG|La Nuna 3 elpensinta de la universitata teamo kaj gajninto en 2005 de la Monda Suna Defio.
Dosiero:BibliotheekTUDelft.jpg|La neĝkovrita herbotegmento de la biblioteko.
Dosiero:05031936 Aula TU Delft.jpg|Universitata aŭditorio.

Delft
Kategorio:Suda Holando
Sanai

'''Hakīm Abu-l-Maĝd Maĝdūd ibn Ādam Sanā'ī Ghaznavi** (), kutime nomata **Sanai'*, estis Persa poeto kiu vivis en Ghazni inter la 11a jarcento kaj la 12a jarcento en kio estas nune Afganio. Li mortis inter 1131 kaj 1141.

Sanai estis sunaisma islamano. Li estis konektita kun la kortego de Gaznavida Bahram-Ŝaho kiu regis dum 1117 – 1157.

Li verkis enorman kvanton de mistika versaro, el kio *La enmura ĝardeno de vero* aŭ *Hadikat al Hakika'' (حدیقه الحقیقه و شریعه الطریقه) estas lia majstroverko kaj la unua persa mistika eposo de Sufiismo. Dediĉita al Bahram-Ŝaho, la verko esprimas la ideojn de la poeto pri Dio, amo, filozofio kaj racio.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en la 11-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 12-a jarcento
Kategorio:Persaj verkistoj
Kategorio:Mezepokaj poetoj
Kategorio:Iranaj sufioj
Wissel

**Wissel** estas ero de la urbo Kalkar en la distrikto Kleve de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio de Germanio. La loĝloko situas ĉe la maldekstra flanko de la malsupra Rejno. Ĝi lokas proksimume kvin kilometrojn norde de la urbocentro de Kalkar en la malaltejo de la Rejno. Fine de 2010 ĝi havis 2.063 loĝantojn.

El la 12-a jarcento la skribmaniero „Wisceloh“ estas konata. *Wisch* signifas herbejo, malseka malaltejo. *Loh* signifas arbareto aŭ senradikigita maldensejo en arbaro. En la 14-a jarcento la lokonomo ŝanĝiĝis al Wissel.

## Eksteraj ligiloj 
* Dunvilaĝo Wissel
* Fotoraporto pri la preĝejo de Wissel
* Fotoraporto pri Wissel 
* http://www.muehle-wissel.de/

Kategorio:Distrikto Kleve
Kategorio:Kalkar
Ĥuŝal Ĥattak

**Ĥuŝal Ĥan Ĥattak**, **Ĥuŝal Ĥattak** aŭ **Khushāl Khān Khattak  **(1613&nbsp;– 25a de februaro 1689;  Khʷushḥāl Khān Khaṭṭak), nomita ankaŭ **Khushāl Bābā** (), estis paŝtuna poeto, militisto kaj saĝulo, kaj tribestro de la Ĥattaka tribo de paŝtunoj. Ĥuŝal predikis la unuigon de ĉiuj paŝtunoj, kaj kuraĝigis ribelon kontraŭ la Mogola Imperio, propagandante paŝtunan naciismon pere de poezio. Ĥuŝal estis la unua Afgana estro kiu prezentas siajn teoriojn por la unuigo de Paŝtunaj triboj kontraŭ eksterlandajn fortojn kaj la kreadon de naci-ŝtato. Ĥuŝal verkis multajn verkojn en Paŝtuna sed ankaŭ kelkajn en Persa. Ĥushal estas konsiderata "patro de Paŝtuna literaturo" kaj la nacia poeto de Afganio.

La vivo de Ĥuŝal vidis la lukton kontraŭ la Mogola Imperio kiu havis fluktuajn rilatojn kun la Paŝtunoj en kio estas nune Afganio, la Ĥajber-Paŝtulando kaj la Federacie Administrataj Tribareoj de Pakistano. Por restaŭri sian liberon, Ĥuŝal defiis povon de la Mogola imperiestro Aŭrangzebo kaj venkis super la mogolaj trupoj en multaj bataloj. Li estis fama militisto kiu iĝis konata kiel "Afgana militista poeto". La intermita militago de Ĥuŝal estis grava ero de la Afgana historio, kaj liaj opinioj kaj ideoj formas novan epokon en la ideologia kaj intelekta disvolvigo de Afganoj. Krom verkoj de poezio kaj prozo, Ĥuŝal verkis ankaŭ variajn tradukojn el Persa kaj Araba en la paŝtuna.

## Poezio
* *Diŭan* (konsista el preskaŭ 16000 duversoj)
* *Sahat u Badan*: pri patologio de homa korpo.
* *Tib Nama*
* *Fazal Nama*: pri religia propono.
* *Sŭat Nama*: rakonto de lia vizito al Sŭat Valo.
* *Farruĥ Nama*: dialogo inter skribilo kaj glavo.
* *Farak Nama*: rakonto de liaj tagoj en Mogolaj mallibereco kaj ekzilo.
* *Sŭat Nama *

## Prozo
* *Baz Nama*: detala studo pri falkobredado.
* *Tarjuma Hadia*: pri variaj aspektoj de Fikha Hanafia.
* *Aaina*: Paŝtuna traduko de araba libro pri Fikha.
* *Baiaz*: Memoroj de vivo.
* *Zanziri*: pri principoj de rapida skribmaniero.
* *Dastar nama*: pri kiel estro agu.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*Biografio de Ĥuŝal Ĥattak
*Biografio de Ĥuŝal Ĥattak de Afgana vikio 

Kategorio:Afganaj verkistoj
Kategorio:Homoj de la 17-a jarcento
Kategorio:Paŝtunoj
Daniel Matter

**Daniel MATTER** (naskiĝis en 1957) estas franca amatora astronomo.

*Minor Planet Center* kreditas lin de la kunmalkovro de 5 asteroidoj inter 1997 kaj 2004, ĉiuj en kunlaboro kun Christophe Demeautis.

La asteroido 59833 Danimatter estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
 Daniel Matter kaj liaj amikoj en misio al *Pic de Château Renard*, 1-a de septembro 2005 ; el la paĝaro de la Observatorio de *La Vignote*.

Kategorio:Francaj astronomoj
Vin Scully

**Vincent Edward** "**Vin**" **SCULLY** (n.  - 2-an de aŭgusto 2022) estis populara usona prisporta ĵurnalisto kaj ĉefe pri la basbala teamo *Los Angeles Dodgers* de la Grandaj Ligoj de Basbalo. Li estis ĉefe konata pro sia voĉo kaj subskriba ekparolo "It's time for Dodger baseball! Hi, everybody, and a very pleasant good (afternoon/evening) to you, wherever you may be" (Estas tempo por la dodgera basbalo! Saluton, ĉiuj, kaj tre veran plezuran bonan vesperon al vi, kie ajn vi estas).

## Eksteraj ligiloj 
* Vin Scully ĉe imdb.com

Kategorio:Basbalo en Usono
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Humuristoj‎
Kategorio:Akademia Premio por plej bona subtena aktoro
Kategorio:Grammy-laŭreatoj
Digambaroj

[eta|365x365ra|[Badami - kaverno 4, nefinita murskulptaĵo de la ĝajna Tirtankaro Bahubali aŭ Gomateshvara. Ambaŭflanke de la ĉefa karaktero alproksimiĝe rekoneblas servistinoj kun muŝ-vostoj; ilia simbola enhavo, en ĉi tiu kazo, estas pli ol simplaj suverenecaj simboloj. Tio estas la idealo de ĝajnismo, ĉefe de Digambaroj.]]
**Digambaro** (Sanskrito, m., दिगम्बर, digambara, traduko: "vestata en aero aŭ en la ĉielo aŭ en la Mondo") estas ano de religia grupo de plejparte monaĥoj, apartenanta al ĝajnismo.

## Vivo 
Anoj de la Digambara sekto interpretas la ordonojn de ĝajnismo pli strikte ol la Ŝvetambaroj, kiuj ankaŭ estas devotaj ĝajnoj. Digambaroj estas pli striktaj asketoj kaj subtenas nelimigitan ekzisto-rajton por ĉia vivaĵo. Ili sekve praktikas ne-perforton (*ahimsa*) tre konsekvence kaj provas eviti akcidentan mortigon aŭ vundon kontraŭ aliaj animaloj, eĉ kontraŭ insektoj. Tion ĉi ili faras nemovante, portante buŝ-protektilon kaj/aŭ vostojn, kiuj − antaŭ suriro − balaas la teron aŭ la plankon.

Digambaroj ne partoprenas en la profesia kaj komerca vivo kaj malakceptas materiajn posedojn. Ili vivas parte aŭ tute nude; tial la nomo *Digambara* – "aero-vestita".

## Vidu ankaŭ 
* Ŝvetambaroj

## Literaturo 
* Walther Schubring: *Worte Mahaviras. Kritische Übersetzung aus dem Kanon der Jaina.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1926. (Hrsg. Religionsgeschichtliche Kommission bei der Gesellschaft der Wissenschaft zu Göttingen, Quellen der Religionsgeschichte Gruppe 7, Band 14)
* Heinrich Zimmer: *Philosophie und Religion Indiens.* Suhrkamp, Frankfurt am Main 1973, ISBN 3-518-27626-3.
* Helmuth von Glasenapp: *Der Jainismus. Eine indische Erlösungsreligion.* Olms, Hildesheim 1984, ISBN 3-487-00628-6 (Suhrkamp Taschenbuch, Wissenschaft; 26).
* Franz Bätz: *Heilige Berge, Tempelstädte und Asketen. Der Jainismus – eine lebendige Kultur Indiens.* Weishaupt, Wolfsberg 1997, ISBN 3-7059-0049-8.
* Adelheid Mette: *Die Erlösungslehre der Jaina: Legenden, Parabeln, Erzählungen.* Verlag der Weltreligionen, Berlin 2010, ISBN 978-3-458-70023-4.

## Eksteraj ligiloj 
* *Digambara: historio, ktp.* 

Kategorio:Ĝajnismo
26969 Biver

'*26969 *Biver'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥaj geedzoj geastronomoj Jana Tichá kaj Miloš Tichý elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice en Ĉeĥio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomo *Nicolas Biver'', fakulo en la observo kaj la modeligo de la kometaj linioj en radioondoj. La asteroido estis nomita okaze de la kunveno IWCA-III (tria Internacia Laborejo pri Kometa Astronomio) en Parizo en 2004.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Miloš Tichý
Kategorio:Malkovrita de Jana Tichá
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997