Justiniano la 2-a

**Justiniano la 2-a** aŭ alnomita: **la Fendnaza** estis la lasta bizanca imperiestro de la Heraklia dinastio, regante ekde 685 ĝis 695 kaj denove ekde 705 ĝis 711. Kiel lia samnomulo, Justiniano la 1-a, Justiniano la 2-a estis ambicia kaj pasia reganto, kiu volis restarigi la Romian Imperion al ĝiaj iamaj gloroj.

Tamen, li reagis brutale al iu ajn opozicio al sia volo kaj malhavis la rafinaĵon de sia patro, Konstanteno la 4-a. Sekve, li generis grandegan opozicion al sia regado, rezultante je lia detronigo en 695 per popola ribelo. Li nur revenis al la trono en 705 kun la helpo de bulgara armeo. Lia dua regado estis eĉ pli despota ol la unua, kaj en 711 li estis mortigita de ribelantaj soldatoj.

## Unua regado
Justiniano la 2-a estis la plej aĝa filo el la imperiestro Konstanteno la 4-a kaj Anastazja (650-711). Lia patro nomumis lin kiel sian heredanton iam post oktobro 682, okaze de la detronigo de liaj onkloj Heraklio (647-681) kaj Tiberio. En la 10-a de julio 685, kun la aĝo de dek ses jaroj, Justiniano la 2-a sukcedis sian patron kiel sola imperiestro.

Rezulte de la venkoj de Konstanteno la 4-a, la politika situacio en la orientaj provincoj de la Imperio estis stabila kiam Justiniano supreniris la tronon. Post prepara atako kontraŭ la araboj en Armenio, Justiniano sukcesis pliigi la sumon pagitan de la Omajadaj Kalifoj kiel ĉiujaran tributon, kaj reakiri kontrolon de parto de Kipro.

eta|maldekstre|400px|Ikono reprezentanta Teofanon la Konfesprenanton, la ĉefan fonton preskaŭ samtempan pri la regado de Justiniano la 2-a, kiun li forte kritikis.

[eta|dekstre|300px|La puna taĉmento de Justiniano la 2-a prirabas [Ravenon post la aresto de ĉefepiskopo Felikso en 709, kiel imagita en arta bildigo el 1929, ilustraĵo de Tancredi Scarpelli (1866-1937), el la verko "Storia d'Italia" de Paolo Giudici (1887-1964).]]

[eta|maldekstre|250px|Mutiligo de Justiniano la 2-a laŭ ordonoj de [Leoncio (imperiestro)|Leoncio en 695, miniaturo el franca manuskripto de la 15-a jarcento.]]

[eta|dekstre|350px|[Malgrandazio/Anatolio en la grek-romia periodo. La klasikaj regionoj kaj iliaj ĉefaj setlejoj, inkluzive de Izaŭrio, kie Justiniano la 2-a naskiĝis.]]

eta|dekstre|250px|Omajadaj militistoj.

[eta|maldekstre|300px|Mapo de [Marmora Maro|Propontido.]]

eta|maldekstre|300px|Bizanca Malgranda Azio (Anatolio) kaj la bizanc-araba limregiono en 780 p.K., kun provincoj, vojoj kaj gravaj setlejoj.

La enspezoj de la provincoj Armenio kaj Iberio estis dividitaj inter la du imperioj. En 687, kiel parto de liaj interkonsentoj kun la Kaliflando, Justiniano forigis el Libio 12 mil kristanajn Mardaitojn, kiuj konstante rezistis la arabojn.

Pliaj transloĝigaj klopodoj, celantaj la Mardaitojn kaj loĝantojn de Kipro, permesis al Justiniano plifortigi la mararmeojn malplenigitajn de pli fruaj konfliktoj. En 688, Justiniano subskribis traktaton kun la kalifo Abd al-Maliko, kiu igis Kipron neŭtrala teritorio, kun disigo de ĝiaj impostenspezoj inter la du landoj.

Ĉi tio ebligis al Justiniano turni sian atenton al Balkanio, kie multe da imperia teritorio estis perdita al slavaj triboj. En 687 Justiniano translokigis kavaleriajn trupojn el Anatolio al Trakio. Per granda milita kampanjo en 688-689, Justiniano venkis la slavojn de Makedonio kaj fine povis eniri Tesalonikon, la duan plej gravan bizancan urbon en Eŭropo.

La submetitaj slavoj estis transloĝigitaj en Anatolion, kie ili devis provizi militforton de 30 mil viroj. Kuraĝigita de la pliiĝo de siaj fortoj en Anatolio, Justiniano nun renovigis la militon kontraŭ la araboj, venkante en batalo en Armenio en 693. La araboj alfrontis la defion subaĉetante la novan armeon por ke ĝi ribelu.

Plejparto de la slavaj trupoj transfuĝis dum la posta Batalo de Sebastopoliso, kie Justiniano estis plene venkita kaj devigita fuĝi al la Propontido. Tie, laŭ Teofano, li eligis sian frustriĝon buĉante tiom da slavoj en kaj ĉirkaŭ Opsikion kiom li povis atingi. Dume, patricio nomita Simbatio ribelis en Armenio kaj malfermis la provincon al la araboj, kiuj konkeris ĝin en 694-695.

Pri hejmaj aferoj, la sanga persekutado de la Maniĥeanoj fare de la imperiestro, kaj lia subpremado de la popularaj tradicioj de tiuj, kiuj ne estis el kalcedona deveno, kaŭzis malkonsenton ene de la Eklezio. En 692 Justiniano kunvokis la tiel nomatan Kvinasesan Koncilion en Konstantinopolo por efektivigi siajn religiajn politikojn.

La Koncilio plivastigis kaj klarigis la decidojn pri la Kvina kaj Sesa ekumenaj koncilioj, sed per elstarigado de diferencoj inter la orientaj kaj okcidentaj praktikoj (kiel ekzemple la geedziĝo de sacerdotoj kaj la katolika praktiko de fastado sabate) ĝi ankaŭ kompromitis bizancajn rilatojn kun la Katolika Eklezio. La imperiestro ordonis aresti Papon Serĝon la 1-an, sed la milicoj de Romo kaj Raveno aliĝis al la Papo kaj ribelis.

Justiniano kontribuis por la disvolvigo de la temata organizado (administraj regionoj) de la Imperio, kreante novan tematon de Helaso en suda Grekio kaj nombrante la estrojn de la kvar ĉefaj temoj de Opsikion, Anatoliko, Trakio kaj Armeniako, kaj la mararmean korpuson de la Karabizianoj, inter la altrangaj administrantoj de la Imperio.

Li ankaŭ celis protekti la rajtojn de la etaj kamparanaj posedantoj (kiuj funkciis kiel la ĉefa rekrutada fonto por la imperiaj armeoj) kontraŭ provoj de la aristokrataro alpropiĝi de iliaj teroj. Tio metis lin en rektan konflikton kun kelkaj el la plej grandaj terposedantoj de la Imperio.

Kvankam liaj terpolitikoj minacis la aristokrataron, lia impostpolitiko estis tre nepopulara ĉe la simpla popolo. Per siaj agentoj Stefano kaj la ministro pri financoj Teodoto, la imperiestro akiris la enspezojn por kontentigi siajn luksajn gustojn kaj sian manion konstrui multekostajn konstruaĵojn.

Tio, aldonita al daŭra religia malkontento, konfliktoj kun la aristokrataro, kaj malkontento pri lia transloĝiga politiko fine pelis liajn subulojn al ribelo. En 695 la loĝantaro ribelis sub la gvido de Leoncio, la strategiisto de Helaso, kaj proklamis lin imperiestro.

Justiniano estis detronigita kaj lia nazo estis detranĉita (poste anstataŭigita per solida ora kopio de lia originalo) por malhelpi lin denove kandidatiĝi por la trono: tia mutiligo estis ofta en la bizanca kulturo. Li estis ekzilita al Ĥersono en Krimeo. Leoncio, post regado de tri jaroj, estis siavice detronigita kaj malliberigita de Apsimaro, kiu poste transprenis la tronon.

## Ekzilo
Dum ekzilo, Justiniano komencis konspiri kaj kolekti subtenantojn por provi repreni la tronon. Justiniano fariĝis problemo por Ĥersono kaj la aŭtoritatoj decidis resendi lin al Konstantinopolo en 702 aŭ 703. Li eskapis el Ĥersono kaj ricevis helpon de Buziro, la ĥagano de la Ĥazaroj, kiu entuziasme akceptis lin kaj donis al li sian fratinon kiel edzinon. Justiniano renomis ŝin Teodora (floris 705-711), omaĝe al la edzino de Justiniano la 1-a.

Ili ricevis hejmon en la urbo Fanagorio, ĉe la enirejo al la Azova maro. Tiberio ofertis al Buziro subaĉeton por mortigi sian bofraton, kaj li sendis du ĥazarajn oficistojn, Papacis kaj Balgitzino, por plenumi la agon. Avertita de sia edzino, Justiniano ekzekutis Papacis-on kaj Balgitzinon. Li velis per fiŝkaptista boato al Ĥerson, alvokis siajn subtenantojn, kaj ili ĉiuj velis okcidenten trans la Nigran Maron.

Dum la ŝipo veturanta Justinianon velis laŭlonge de la norda marbordo de la Nigra Maro, li kaj lia ŝipanaro estis kaptitaj de ŝtormo ie inter la elfluejoj de la riveroj Dnestro kaj Dnepro. Dum la tempesto, unu el liaj kunuloj kontaktis Justinianon dirante, ke se li promesus al Dio esti grandanima kaj ne venĝi siajn malamikojn kiam li revenus al la trono, ili ĉiuj estus savitaj. Justiniano rediris: "Se mi savos eĉ unu el ili, Dio dronigu min ĉi tie".

Post travivado de la ŝtormo, Justiniano kontaktis Tervelon de Bulgario. Tervelo konsentis provizi ĉian necesan militistan helpon por ke Justiniano reakiru sian tronon kontraŭ financaj konsideroj, la premio de cezara krono, kaj la mano de la filino de Justiniano, Anastazia, kiel geedziĝo. Printempe de 705, kun armeo de 15 mil prabulgaraj kaj slavaj rajdantoj, Justiniano aperis antaŭ la muroj de Konstantinopolo.

Dum tri tagoj, Justiniano provis konvinki la civitanojn de Konstantinopolo malfermi la pordegojn, sed vane. Nekapabla preni la urbon per forto, li kaj kelkaj kunuloj eniris tra neuzata akvokonduktilo sub la muroj de la urbo, vekis iliajn subtenantojn, kaj ekregis la urbon per noktomeza puĉo. La 21-an de aŭgusto, Justiniano reakiris la tronon, rompante la tradicion kiu malhelpis la mutilitojn regi.

Post spurado de siaj antaŭuloj, li alportis siajn rivalojn Leoncio kaj Tiberio antaŭ si en katenoj en la Hipodromo. Tie, antaŭ mokanta popolo, Justiniano, nun portante oran nazprotezon, metis siajn piedojn sur la kolojn de Tiberio kaj Leoncio per simbola gesto de submetigo antaŭ ol ordoni ilian ekzekuton per senkapigo, sekvata de multaj el iliaj partizanoj, same kiel detronigi, blindigi kaj ekzili Patriarkon Kalinikon la 1-an al Romo.

## Dua regado
La dua regado de Justiniano estis markita de malsukcesa militado kontraŭ Bulgario kaj la Kaliflando, kaj de kruela subpremado de opozicio hejme. En 708 Justiniano turnis sin kontraŭ la bulgara ĥano Tervelo, kiun li antaŭe kronis cezaron, kaj invadis Bulgarion, ŝajne celante reakiri la teritoriojn ceditajn al Tervelo kiel rekompencon pro sia subteno en 705.

La imperiestro estis venkita, blokita en Anĥialo, kaj devigita retiriĝi. Paco inter Bulgario kaj Bizanco estis rapide restarigita. Tiun malvenkon sekvis arabaj venkoj en Malgranda Azio, kie la urboj de Kilikio falis en la manojn de la malamiko, kiu penetris en Kapadocion en 709–711.

Li ordonis al Papo Johano la 7-a rekoni la decidojn de la Kvinasesa Koncilio kaj samtempe aranĝis punekspedicion kontraŭ Ravenon en 709 sub la komando de la patricio kaj greka generalo Teodoro.

La ekspedicio celis restarigi la aŭtoritaton de la Okcidenta Eklezio super Raveno, kio estis interpretata kiel signo de malobeo al la imperiestro kaj revolucia sento. La subpremo sukcesis, kaj la nova Papo Konstanteno vizitis Konstantinopolon en 710.

Justiniano, post ricevo de Sankta Komunio el la manoj de la papo, renovigis ĉiujn privilegiojn de la Romkatolika Eklezio. Precize tio kio pasis inter ili pri la temo de la Kvinasesa Koncilio ne estas konata.

Tamen ŝajnas, ke Konstanteno aprobis la plej multajn kanonikajn regulojn. Tio estus la lasta fojo, kiam papo vizitis la urbon (Konstantinopolon) ĝis la vizito de papo Paŭlo la 6-a al Istanbulo en 1967.

La regado de Justiniano provokis alian ribelon kontraŭ li. Ĥerson ribelis, kaj sub la gvido de la ekzilita generalo Filipiko Bardano la urbo rezistis kontraŭatakon. Baldaŭ, la fortoj senditaj por subpremi la ribelon aliĝis al al la urbo.

La ribeluloj tiam konkeris la ĉefurbon kaj proklamis Bardano kiel imperiestron Filipiko (711-713). Justiniano estis survoje al Armenio, kaj ne povis reveni al Konstantinopolo ĝustatempe por defendi ĝin. Li estis arestita kaj ekzekutita en novembro 711, lia kapo estis ekspoziciita en Romo kaj Raveno.

Aŭdinte la novaĵon pri lia morto, la patrino de Justiniano prenis lian sesjaran filon kaj kunimperiestron, Tiberion, al rifuĝejo ĉe la preĝejo Sankta Maria de Blakerno, (Istanbulo), sed estis persekutita de la dungosoldatoj de Filipiko, kiuj trenis la infanon de la altaro kaj, post kiam li estis ekster la preĝejo, murdis lin, tiel ekstermante la linion de Heraklio.

## Heredaĵo
La regado de Justiniano vidis la daŭran, malrapidan kaj daŭrantan procezon de transformado de la Bizanca Imperio, dum la tradicioj hereditaj de la antikva latina romia ŝtato iom post iom eroziiĝis. Ĉi tio plej klare videblas en la moneroj de la regado de Justiniano, kiu vidis la reenkondukon de la Loros, la tradicia konsula kostumo, kiu ne estis vidata sur imperiaj moneroj dum jarcento, dum la ofico mem ne estis celebrata dum preskaŭ duonjarcento.

Ĉi tio estis ligita al la decido de Justiniano unuigi la oficon de konsulo kun tiu de imperiestro, tiel igante la imperiestron la ŝtatestro ne nur fakte sed ankaŭ jure. Kvankam la ofico de la konsuleco daŭre ekzistis ĝis kiam imperiestro Leono la 6-a la Saĝa formale aboliciis ĝin per Romano 94, estis Justiniano, kiu efike finis ĝian statuson kiel aparta politika ento. Li estis formale nomumita Konsulo en 686, poste adoptante la titolon por ĉiuj juliaj jaroj de sia regado, sinsekve numeritaj.

Kvankam kelkfoje subfosita de siaj propraj despotaj tendencoj, Justiniano estis talenta kaj atenta reganto, kiu sukcesis plibonigi la reputacion de la Bizanca Imperio. Pia reganto, Justiniano estis la unua imperiestro, kiu inkluzivis la bildon de Kristo sur moneroj eldonitaj en sia nomo kaj provis malpermesi diversajn paganajn festivalojn kaj praktikojn, kiuj daŭris dum la Imperio.

Eble li memkonscie modelis sin laŭ sia samnomulo, Justiniano la 1-a, kiel videblas en lia entuziasmo por grandskalaj konstruprojektoj kaj la renomado de sia Ĥazara edzino al Teodora. Inter la konstruprojektoj, kiujn li entreprenis, estis la kreado de la triklinio, etendaĵo de la imperiestra palaco, ornama kaskada fontano situanta ĉe la Augusteum, kaj nova Preĝejo de la Virgulino ĉe Petrion.

La respektego al Justiniano la 2-a en la Ortodoksa Eklezio estas temo de debato kaj konfuzo, ĉar ekzistas diferencoj en malsamaj Sinaksarioj. La Sinaksario de Konstantinopolo el la 10-a jarcento listigas la memorceremonion de la "Imperiestro Justiniano", donante neniun referencon pri la vivo de la imperiestro aŭ ĉu temas pri Justiniano la 1-a aŭ la 2-a.

Tiutempaj piednotoj komentas, ke temas pri Justiniano la 2-a, ĉar Justiniano la 1-a mortis en herezo, pozicio ne tenata de la Ortodoksa Eklezio hodiaŭ. Laŭ Sankta Nikodemo la Hagiorido, imperiestro Justiniano la 2-a estis malbona homo, kiu vivis malbonan vivon, kaj li ne povis imagi, ke la imperiestro estus memorata kiel sanktulo, ĉar en la Sinaksario de Sankta Kaliniko de Konstantinopolo la 23-an de aŭgusto, oni ne diras, ke li mortis en pento. Sankta Nikodemo sugestas, ke tio devas esti Justiniano la 1-a, kiu ankaŭ estas festata la 15-an de novembro kun sia edzino Teodora.

Modernaj anglaj tradukoj kaj kelkaj grekaj Sinaksarioj nun listigas aŭ Justiniano la 1-an la 2-an de aŭgusto aŭ ne faras referencon al Justiniano la 1-a aŭ la 2-a. Tamen, ekzistas kelkaj grekaj Sinaksarioj, kiuj listigas Justiniano la 2-an.

## Familio
Kun sia unua edzino Eŭdokia, Justiniano la 2-a havis almenaŭ unu filinon, Anastazio, kiu estis fianĉinigita al la bulgara reganto Tervelo (65-721). Kun sia dua edzino, Teodora de Ĥazario, Justiniano la 2-a havis filon, Tiberion (705-711), kunimperiestron de 706 ĝis 711.

## Referencoj 
Kategorio:Mortintoj la 4-an de novembro
Kategorio:Mortintoj la 11-an de decembro
Kategorio:Naskiĝintoj en 668
Kategorio:Mortintoj en 711
Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 8-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio
Kategorio:Mortintoj en Turkio
Kategorio:Bizancaj regantoj
Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio
Kategorio:Historio de Romo