open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
4633 Marinbica

'*4633 *Marinbica'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de *Marin Dacia Bica'' (1970–2013), rumana instruisto pri fiziko kaj astronomio, kaj populara tutoro por la rumanaj studentoj de mezlernejo, kiuj partopreni al la Internacia Olimpiado de Astronomio kaj Astrofiziko.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Golaten

**Golaten** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Laupen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 284 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Golaten situas en la Svisa Mezlando ĉe la sudokcidenta bordo de la Lago de Niederried, baraĵlago de la rivero Aro, proksimume 20 kilometrojn okcidentsudokcidente de la centro de la federacia urbo Berno. Laŭlonge de la lago troviĝas marĉo kun signifa birdoprotektoareo. En sudsudoriento la rivero Sarino formas la limon al Mühleberg. En la sudorienta angulo de la komunuma teritorio troviĝas la alfluejo de Sarino al Aro. La komunumo konsistas el la du vilaĝoj Golaten (sur alteco de 519 m s.m. en sudo) kaj Lachen (sur alteco de 513 m s.m. en nordo de la komunumo).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,80 km², de kiuj 20,4% estas kovritaj de arbaro, 51,1% servas por agrikulturo kaj 8,2% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Golaten limas en nordo al Niederried ĉe Kallnach, en oriento al Oltigen, en sudokcidento al Mühleberg, en sudo al Wileroltigen, kaj en okcidento al Kerzers (FR).

## Trafiko 
Golaten situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flankaj vojoj de Niederried, Kerzers kaj Wileroltigen. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 troviĝas proksimume 3 kilometrojn sudoriente en Mühleberg. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per buslinio de Gurbrü al Kerzers.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Golaten datiĝas el la jaro 983 kiel *Gulada*. En la 10-a jarcento la Abatejo Saint-Maurice posedis bienojn en Golaten. Dum mezepoko Golaten apartenis al la Senjorujo Oltigen, kiu en la jaroj 1410 respektive 1412 fariĝis havaĵo de la urbo Berno. Ĝis 1483 Golaten apartenis al la berna Voktejo Oltigen kaj ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la malalta tribunalo de Wileroltigen en la Kamparvoktejo Laupen. El la kamparvoktejo post la Helveta Revolucio fariĝis la distrikto Laupen, kiu en la jaro 2010 estis dissolvita kaj integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Golaten 

## Bildoj 

Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 237.JPG|Gastejo Hirschen
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 235.JPG|Kamparaj domoj en Golaten
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 232.JPG|Vilaĝa centro
Mariaĉo

[eta|350px|Mariaĉgrupo ĉe Mariaĉfestivalo de [Guadalajara (Meksikio)|Guadalajara]]

**Mariaĉo** (hispane, **mariachi** [marjAĉi]) estas tipa meksika muzika ĝenro de la ŝtato Jalisco kaj ĝiaj muzikistoj. La mariaĉmuziko estas tamen nur unu el la multaj facetoj de meksika popolmuziko, kiu tre regioniĝis. Ekstere de Meksikio, mariaĉa muziko estas la plej konata el la multaj meksikaj muzikaj tendencoj.

Mariaĉo uzas ĉefe instrumentojn kiaj gitaroj, violonoj kaj trumpetoj kaj tipe vestas sin per tre ornamitajn folkloraj vestoj ĉefe kun la mondkonata sombrero. La hispanlingva termino *Mariachi* [marjAĉi] devenas el la angla "mariage" (nupto) ĉar meksikaj muzikistoj estis tradicie dungataj por nuptoj en Suda Usono kaj ĉefe en la areoj kie meksikdevenaj usonanoj abundas.

## Unesko 
Unesko aldonis la Mariaĉo-muzikon en 2011 al sia reprezenta listo de majstroverkoj de la parola kaj nemateria heredaĵo de la homaro.

## Karakteraj kanzonoj 
* Canción del mariachi
* Cielito lindo
* El jarabe tapatío
* El mariachi loco
* El rey
* El son de la negra
* Cucurrucucú paloma
* Guadalajara
* La bamba
* La chiapaneca
* Las golondrinas
* Las mañanitas
* México lindo y querido
* Paloma negra
* Viva México, viva América

## Famaj ensembloj 
* Mariachi Coculense
* Mariachi México
* Los Vargas de Tecalitlán
* Mariachi Sol de México

## Famaj solistoj 
* Jorge Negrete
* Pedro Infante
* Javier Solís
* Vicente Fernández

## Literaturo 
* Jesús Jáuregui: *El Mariachi.* Taurus, Mexico, D.F. 2007, ISBN 978-970-770925-6.
* Jeff Nevin: *Virtuoso Mariachi.* University Press of America, New York 2002, ISBN 0-7618-2173-2.
* Hermes Rafael: *Origen e Historia del Mariachi.* Katún, Mexico, D.F. 1982, ISBN 968-430-015-8.

## Eksteraj ligiloj 
* Mariachi in Mexiko
* Mariachi Mariaĉo [angle]
* Mariachis (Artikolo en Mexiko-Lexikon)

## Referencoj 
Kategorio:Meksika muziko
Kategorio:Stiloj de latinamerika muziko
Kategorio:Nemateria monda heredaĵo
4697 Novaro

**4697 Novaro** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Novaro (itale: *Novara*), dua plej enloĝata urbo en la regiono Piemonto, nordokcidenta Italio. Tiu urbo estas grava vojkruciĝo por komerca trafiko sur la vojoj de Milano al Torino, inter la riveroj Agogna kaj Terdoppio; kaj ĝi estas konata ankaŭ pro sia natura beleco, kaj siaj produktadoj de bonaj vinoj kaj fajna rizo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Konsilio de Ekonomiaj Konsilantoj

La **Konsilio de Ekonomiaj Konsilantoj** (, mallongigita **CEA**) estas organizaĵo en la Blanka Domo, kies rolo estas doni objektivajn ekonomiajn datumojn al la Prezidento. La prezidanto de la konsilio estas ministroranga oficisto. La Konsilio establiĝis en 1946.

Kategorio:Registaro de Usono
Kategorio:Ekonomio de Usono
Gurbrü

**Gurbrü** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Laupen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 250 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Gurbrü situas en la Svisa Mezlando proksimume 20 kilometrojn okcidente de la federacia urbo Berno ĉe la limo al Kantono Friburgo. La komunumo konsistas el la vilaĝo Gurbrü (sur alteco de 484 m s.m. ĉe la kantona ĉefvojo) kaj la vilaĝeto Stämpflerei (sur alteco de 447 m s.m. tute en okcidento de la komunumo apud la vojnodo de la svisa aŭtovojo A1 kaj la svisa aŭtovojo A10).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 1,84 km², de kiuj 9,8% estas kovritaj de arbaro, 70,7% servas por agrikulturo kaj 19,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gurbrü limas en nordo al Kerzers (FR), en oriento al Wileroltigen, en sudo al Ferenbalm, kaj en okcidento al Ried ĉe Kerzers (FR).

## Trafiko 
Tra Gurbrü pasas la kantona ĉefvojo n-ro 10 de Berno tra Kerzers al Neŭŝatelo. La svisa aŭtovojo A1 pasas laŭlonge de la suda limo de la komunumo. La plej proksima alveturejo al la aŭtovojo troviĝas du kilometrojn okcidente de la komunumo en Kerzers. Tra la komunumo pasas la fervojlinio de Berno al Neŭŝatelo, la stacidomo Ferenbalm-Gurbrü troviĝas tamen 2 kilometrojn sude de la komunumo en Ferenbalm. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio al Kerzers.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gurbrü datiĝas el la jaro 1214 kiel *Gurbru*. Dum mezepoko Gurbrü apartenis al la Senjorujo Oltigen, kiu en la jaroj 1410 respektive 1412 fariĝis havaĵo de la urbo Berno. Ĝis 1483 Grubrü apartenis al la berna Voktejo Oltigen kaj ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la malalta tribunalo de Wileroltigen en la Kamparvoktejo Laupen. El la kamparvoktejo post la Helveta Revolucio fariĝis la distrikto Laupen, kiu en la jaro 2010 estis dissolvita kaj integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando. La vilaĝeto Stämpflerei, kiu antaŭe apartenis al la komunumo Ried ĉe Kerzers en Kantono Friburgo en la jaro 1854 estis atribuita al Grubrü.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ferenbalm-Gurbrü (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gurbrü

## Bildoj 

Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 266.JPG|Komunuma domo de Gurbrü
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 270.JPG|Vilaĝocentro
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 274.JPG|Lernejo
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 276.JPG|Kampara bieno en Gurbrü
4684 Bendjoya

'*4684 *Bendjoya''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca astronomo Philippe Bendjoya, de la Observatorio de Nico, unu el la kun-malkovrintoj de la kometo Shoemaker-Levy 9. Fakulo pri la serĉo, la identigo kaj la fizika analizo de la asteroidaj familioj, li estis la unua, kiu aplikis en tiuj kampoj la tiel nomata teknikon de analizo per ondosimilaĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Margit Lukács

**Margit LUKÁCS** [lukÁĉ], hungare **Lukács Margit,** Esperante **Margareta Lukács** estis elstara hungara aktorino kaj kantisto.

Margit Lukács naskiĝis la 22-an de decembro 1914 en Budapeŝto. Ŝi mortis la 3-an de februaro 2002 en Budapeŝto.

## Biografio 
Margit Lukács finis la lernadon en 1937 en akademio por aktoroj. Ŝi komencis sian karieron en Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste en similaj teatroj. Ekde 2000 ŝi apartenis al teatra trupo *Pesti Magyar Színház* kaj tiam ŝi apartenis al Aktoro de la nacio. Ŝi ricevis en 1963 premion Kossuth, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.

## Roloj (elekto) 
* 12 kinejaj filmoj inter 1938-1983
* 5 televiziaj filmoj inter 1977-1989
* diversaj teatraĵoj de Mihály Vörösmarty, Henrik Ibsen, Friedrich Schiller, William Shakespeare, Imre Madách, József Katona, Luigi Pirandello

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj kantistoj
Papiruso 66

La **Papiruso 66** (\mathfrak{p}66), konata ankaŭ kiel **Papiruso Bodmer II**, estas antikva papiruso de la Nova Testamento, entenanta preskaŭ tutan la Evangelion laŭ Johano en la greka lingvo.

La manuskripto entenas la «Johanajn» 1:1-6:11, 6:35b-14:26, 29-30; 15:2-26; 16:2-4, 6-7; 16:10-20:20, 22-23; 20:25-21:9, 12, 17. Temas pri unu el la plej antikvaj manuskriptoj de la Nova Testamento ĝis nun konataj, kiu paleografie datiĝas je la jaro 200 ĉirkaŭ. 

Ĝi estis «elfosita» en 1952 en Jabal Abu Mana najbare de Dishna (Egiptio), kaj publikigita en 1956; krome ĝi estis la plej grava novtestamenta manuskripto publikigita post aperigo de Papirusoj Chester Beatty, konigitaj en 1933 1934. 

Konservita ĉe la Biblioteko Bodmera de Ĝenevo, ĝi estas formita per 39 *folioj*, nome 78 folioj (frontaj+dorsaj) kun dimensioj de 142&nbsp;mm x 162&nbsp;mm, kun 15-25 linioj sur ĉiu folio.

## Priteksta kritiko 
Kiel la aliaj du novtestamentaj Johanaj papirusoj nin atingintaj (\mathfrak{p}45 kaj \mathfrak{p}75), \mathfrak{p}66 ĝi mankas je la perikopo de Virino Adulta (*8,1-11*). atestante tiel la mankon de la sama teksto en la plej antikvaj johanaj manuskriptoj. Krome ĝi uzas laŭregule la sanktajn nomojn.

Laŭ ĵusaj studoj de papirusologoj Karyn Berner kaj Philip Comfort, evidentas ke \mathfrak{p}66 estas laboro de tri skribistoj: la unua profesiisto, unu korektanto harfendema kaj fine alia korektanto malpli akra.

## Teksto 
La karaktroj de la greko de tiu teksto estas konfekciita laŭ la Teksta tipo aleksandria. Kurt Aland ĝin konsideris *«libera teksto»* kaj ĝin enŝovis en sian kategorion I.

En Johano1:15 ο οπισω ] ο πισω, la lego estas subtenata ĉe Kodekso Sangalla kaj ĉe la Minusklo 1646;

En Johano 13:5 troviĝas la unika teksta varianto *ποδονιπτηρα* anstataŭ *νιπτηρα*. En 13:7 markiĝas *αρ* anstataŭ *αρτι*.

Teksto de Joh 19,6 kun traduko al la hispana.
eta|

## Notoj 
## Bibliografio 
* K. Berner, *Papyrus Bodmer II, P66: A re-evaluation of the Correctors and corrections* (1993).
* Victor M., *Papyrus Bodmer II: Evangile de Jean 1-14* (Cologny-Geneve 1956);
* Victor M., *Papyrus Bodmer II: Evangile de Jean 14-21* (1958).

## Vidu ankaŭ 
* Listo de la papirusoj de la Nova Testamento
* Papirusoj Bodmer
* Papiruso 75

## Eksteraj ligiloj 
* Papyrus 66 @ Bible Research

Kategorio:Papirusoj de la Nova Testamento
4636 Ĉilio

**4636 Ĉilio** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la sud-amerika lando Ĉilio, kie staras multenombraj observatorioj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ĉilio
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Iván Darvas

**Iván Darvas** [darvaŝ], hungare **Darvas Iván** estis elstara hungara aktoro kaj voĉoaktoro.

án Darvas naskiĝis, kiel *Darvas Szilárd* la 14-an de junio 1925 en vilaĝo *Behynce* en Slovakio (nuntempa urboparto de Tornaľa). Li mortis la 3-an de junio 2007 en Budapeŝto.

## Biografio 
Iván Darvas apartenis al la hungara minoritato en Ĉeĥoslovakio, sed li parolis ankaŭ germane kaj ruse. Li komence vivis en Prago, poste frekventis la aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto, kiun li ne finis. Li debutis en 1946 en Budapeŝta teatro. En 1956 li aktivadis en la revolucio, tial poste li estis kondamnita, baldaŭe li rajtis labori, kiel simpla laboristo. Ekde 1963 li denove aktoradis. En 1972 li edziĝis, baldaŭe havanta 2 filojn. Inter 1990-1994 li estis ankaŭ parlamentano. Li ricevis premiojn Kossuth en 1978 kaj 1998, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Li apartenis al Aktoro de la nacio. Kelkfoje li ankaŭ reĝisoradis.

## Roloj (elekto) 
* 39 filmoj inter 1948-2007, inter ili Liliomfi (filmo), *Budapesti tavasz*, Surveturo, Dolarpaĉjo, En uniformo, *Gerolsteini kaland*, La kaporalo kaj la aliaj, Malvarmaj tagoj
* 23 televiziaj filmoj inter 1964-2004
* diversaj teatraĵoj de William Shakespeare, Ferenc Molnár, Neil Simon, Bertolt Brecht, Jean Anouilh, ktp

## Fontoj 
* hungare kun foto
* dubladoj

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj
Trude Mally

eta|La kantistino en 2009.

**Gertrudo MALLY** (naskiĝinta la 18-an de januaro 1928 en Schwechat, mortinta la 5-an de junio 2009 en Vieno) estis popola kantistino.

Ŝi estis entuziasma jam ekde la infanaĝo pri kantado de la vienaj popolaj kantistoj kaj ekinterpretis en sceno 10-jaraĝa. Dum multaj jaroj ŝi estis la partnerino de Karl Nagel.

Krom Karl Hodina ŝi estis unu el la plej konataj gravuloj, kiuj daŭrigis la tradicion de aŭtentaj popolkantoj vienaj (germane: *Wienerlied*).

## Literaturo 
C. Zurbrügg: *Orvuse on Oanwe. Dudlerinnen in Wien*, Eldonejo Mandelbaum, Vieno 1996, ISBN 3-85476-003-5.

## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo duonhora.
* [Nekrologo en *Die Presse(https://eo.wikipedia.org/wiki/Die_Presse)*]

Kategorio:Popolkantistoj
Kategorio:Aŭstraj kantistoj
4628 Laplace

'*4628 *Laplace''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio Roĵen, norde de Smoljan (Bulgario).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca matematikisto kaj astronomo Pierre-Simon, markizo de Laplace (1749–1827).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1986
Imre Sinkovits

**Imre SINKOVITS** [ŝinkoviĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sinkovits Imre,** estis elstara hungara aktoro, voĉoaktoro, skolto. Lia pli juna frato estas same aktoro: László Sinkó, lia edzino estis Katalin Gombos, lia filo estis András Sinkovits-Vitay.
eta|Memortabulo pri Imre Sinkovits

Imre Sinkovits naskiĝis la 21-an de septembro 1928 en Budapeŝto. Li mortis la 18-an de januaro 2001 en Budapeŝto.

## Biografio 
Imre Sinkovits frekventis gimnazion kaj Teatran kaj Filman Altlernejon en Budapeŝto, kie li aliĝis al skoltoj. Li debutis en 1948 en Budapeŝta teatro. En 1951 li edziĝis kaj ĝis 1956 li apartenis al trupo de Nacia Teatro (Budapeŝto). Li furoris en *Mózes*, kiun li ludis pli, ol 700-foje dum 22 jaroj. En 1956 dum la revolucio li deklamis antaŭ skulptaĵo de Petőfi, oni taksas tiun agon grava simbolo de la revolucio. Tial poste li ne povis roli, precipe ne en la Nacia Teatro. Inter 1963-2000 li denove apartenis al Nacia Teatro. Li ricevis premion Kossuth en 1966, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Li apartenis al Aktoro de la nacio. Lia edzino naskis 2 gefilojn.

## Roloj (elekto) 
* 122 filmoj inter 1949-2001, inter ili televiziaj filmoj, foje nur lia voĉo rolis; ĉefrolo en filmo: La kaporalo kaj la aliaj
* diversaj teatraĵoj de William Shakespeare, Friedrich Schiller, George Bernard Shaw, Lope de Vega, Victor Hugo, Gergely Csiky, Mihály Csokonai Vitéz, Gyula Illyés, József Katona, Imre Madách, Sándor Márai, Zsigmond Móricz, László Németh, István Örkény, Magda Szabó, ktp
* hungaraj voĉoj de eksterlandaj filmoj ekzemple de Gregory Peck, Maurice Chevalier, Richard Burton, John Wayne, Henry Fonda, Walter Matthau, Yves Montand, Burt Lancaster, Jean Gabin, Laurence Olivier, Anthony Quinn

## Fontoj 
* hungara biografio 
eta|maldekstre|Memortabulo ankaŭ pri Imre Sinkovits

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj skoltoj
Kategorio:Hungaraj rakontantoj
Pasinta estonteco

***Pasinta estonteco - pri semantiko de historiaj tempoj*** (germane, *Vergangene Zukunft - Zur Semantik geschichtlicher Zeiten*, angle *Futures Past: on the semantics of historical time*) estas eseo verkita de Reinhart Koselleck. Filozofio pri historio, historia periodigo, terminaro pri historio, historiko kaj semantiko de historiaj tempoj estas diskutitaj en la eseo. Ĝi statas kiel grava verko pri la studoj en la nuntempa germana socia penso.

## Enhavo 
### Pri absolutismo 
En la eseo, Koselleck klarigas, ke:

## Eksteraj ligiloj 
* Koselleck - Futures-Past  

Kategorio:Eseoj
Kategorio:Historio
Kjaksaro

**Kjaksaro**, ankaŭ konata kiel Uvar Kŝatra, estis reĝo de Medujo ekde ĉirkaŭ la jaro 625 ĝis 585 a.K.

Li estis la granda reformisto kaj centralzinto de la meda potenco, kiu iom post iom kreskis oriente de la Asiria Imperio. Li bremsigis la invadojn de la skitoj, en alianco kun la nova reĝo de Babilono, Nabopolasaro, kaj ambaŭ entreprenis akrab militkampanjon kontraŭ Asirio, kiu estis detruita tuj post la konkero de ties ĉefurbo, Ninivo en la jaro 612 a.K. Ekde tiu momento, jaksaro plifortigis la Medan Imperion kiel naskiĝanta potenco en Proksima Oriento, reformante la medan armeon laŭ la babilona kaj asiria modeloj, kaj reformante la administradon kaj la agmanierojn de la kortego situinta en Ekbatano, la meda ĉefurbo.

Lia filino iĝis edzino de Nebukadnecar la 2-a, por kiu ĉi lasta konstruigis la famajn Pendĝardenojn de Babilono.

Kategorio:Reĝoj de Medujo
Kategorio:Persaj reĝoj
Kategorio:Mortintoj en 585 a.K.
Bastam

eta|Vido de la enirejo kaj muregoj de la citadelo de Bastam.
**Bastam** estas la loko de la antikva citadelo de Urarto de ĉirkaŭ la 7a. jac. a.K., situanta en la nuna nordokcidento de Irano proksime al la landlimo kun Turkio.

Kategorio:Urarto
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irano
Preĝejo Elizabeto de Hungario (Győrvár)

**Preĝejo Elizabeto de Hungario** estas romkatolika Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Győrvár.

## Historio 
En 1244 la ligna kirko jam estis preta en Győrvár, sed la turo estis konstruita el ŝtono. En 1778 la preĝejo bruldetruiĝis, post 4 jaroj oni ekuzis la novan preĝejon. En 1996 ĝi estis renovigita.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola. Ĝi havas unusolan turon super la enirejo. Ĝis 1923 interne la freskoj mankis, sed tiam oni pentris ilin.

Kermeso okazas en la 19-an de novembro.

## Fontoj 
* hungare
eta|250ra|maldekstra|Interno de la preĝejo

Gyorvar
Gyorvar
Kategorio:Győrvár
4610 Kájov

'*4610 *Kájov''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la vilaĝo Kájov en sudbohemia regiono, sude la la monto Kleť.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kájov
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Mohammed Merah

**Mohamed MERAH** aŭ **Mohammed Merah**, (naskiĝis la  en Tuluzo, mortis la  en Tuluzo), estis franca karoseri-meĥanikisto deveninta de alĝeria familio, suspektita esti la farinto de pafadoj de marto 2012 en Sudo-Pireneoj.

## Biografio 
Deveninta de alĝeria familio, Mohamed Merah estis la plej juna infano de tri fratoj kaj du fratinoj, , li kreskis en Tuluzo en kvartalo de Bellefontaine (Mirail), poste en kvartalo de Les Izards. Mohamed Merah sekvis «malfacilan» lernadon laŭ polic-oficiro. Li poste sekvis meti-lernadon de karoserio poste laboris kelkajn monatojn en aŭtomobila riparejo, .

Ekde 2005, li estis juĝita fare de porinfana tribunalo pro diversaj aferoj de detruadoj, malrespektoj de aŭtoritato aŭ de ŝteloj. Du jarojn poste en 2007, dum li fariĝis plenaĝulo, Mohamed Merah estis kondamnita al 18 monatoj da firma enkarcerigo, pro ŝtelo per perforto kontraŭ maljunulino, li restis en karcero de decembro 2007 ĝis septembro 2009 laŭ lia advokato .

Li interalie iris al Kandaharo, en la sudo de Afganujo, kie li estus arestita pro metado de bomboj. En 2008, li forfuĝis, profitante el masiva eskapo dum sturmatako de talibanoj kontraŭ la karcero, laŭ ties direktoro. Tamen, la afgana registaro malkonfesas lian detenon. La guberniestro de la afgana provinco de Kandaharo malkonfesis merkrede la dirojn de la direktoro de prizonoj ke li asertis ke la suspektato de murdoj de Tuluzo kaj Montauban estis arestita en 2007 en Afganujo kaj forfuĝis kelkajn monatojn poste. En Pakistano, respondeculo de inform-servoj deklaris, ke Mohamed Merah neniam estis arestita en la lando. «Ni havas neniun informon koncernanta lin».

En 2012, il vivis en la kvartalo de Côte Pavée en Tuluzo, depost tri jaroj.

## Pafadoj de marto 2012 en Sudo-Pireneoj 
Inter la 11-a kaj 19-a de marto 2012, Mohammed Merah estis suspektita pri mortigo de militisto en Tuluzo, du aliaj en Montauban, kaj tri infanoj kaj instruisto en la enirejo de juda lernejo "Otzar Hatorah" en Tuluzo.

## Psikologia portreto 
La advokato de Mohamed Merah priskribis lin kiel ulon «trankvilan, afablan, respekteman».

## Referencoj 
Kategorio:Francaj krimuloj
Kategorio:Francaj seriaj murdistoj
Kategorio:Alĝeridevenaj francoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Francio
Flughaveno Marsejlo-Provenco

**Flughaveno Marsejlo-Provenco** ( *Aéroport Marseille Provence*) estas internacia flughaveno 20 km nord-okcidente de Marsejlo. Ĝin mastrumas la Industria kaj Komerca Ĉambro ''(Chambre de commerce et d'industrie Marseille Provence)*.

La flughaveno estis malfermita la . Ĝi situas en Marignane ĉe lago de Berre; unu ĝia kurejo eĉ etendiĝas en la lagon. Lokanoj ofte nomas la flughavenon simple "Marignane".

## Interkonektoj 
* Plej proksima stacidomo: *''

Marsejlo
Kategorio:Transporto en Marsejlo
Kategorio:Marignane
Nabopolasaro

**Nabopolasaro** (en akada lingvo *Nabu-apla-us-ur*) estis reĝo Babilono, fondinto de la Novbabilona Imperio kaj entreprentanto de la falo de la Asiria Imperio.

Lia regado ekiĝis la 23-an de novembro 626 a.K. kaj mortis la 15-an de aŭgusto 605 a.K.

La militkampanjoj de Nabopolasaro sukcesis establi la babilonan hegemonion sur la valoj de Tigriso kaj Eŭfrato, kaj kreis la bazon por la estonta ekspansio al Sirio kaj Levantenio.

Kategorio:Reĝoj de Babilono
Kategorio:Naskiĝintoj en la 7-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento a.K.
Provo pri Wagner

***Provo pri Wagner*** aŭ ***Priserĉo pri Wagner*** (germane, ***Versuch über Wagner***) estas kritika eseo de Theodor Adorno pri Richard Wagner. Ĝi estis publikita en Berlino kaj Frankfurto ĉe Majno en 1952.

## Kritikoj al Wagner
### Monprofitemo
Adorno montras la vagneran karakteron. Estas denonco pri malforteco. Adorno akuzas Wagneron pri tio. Ankaŭ lian monprofitemon rilate al Bayreuth. Wagner volas fariĝi revoluciisto. Tamen li volas monon de ĉiuj: de la nobeluloj kaj multaj mecenoj, sed tamen ilin mem li kritikis pro esti strukturaĵoj de la potenco.

### Diletantismo kaj neliberiĝo en vagnera arto
En la dramoj de Wagner liberigo nur okazas je la fino. 

Pri diletantismo Wagner ankaŭ estas akuzita. Wagner provas ĉion kontroli. Li estas la majstro, la diktatoro de ĉiuj aspektoj de la produktado. Se Wagner agus laŭ sia propra *Gesammtkunswerk*-koncepto, estus necese agi malsame rilate al sia art-maniero.

### Burĝemo
Wagner bedaŭrinde forlasas liberan seksecon. Lia revolucio estas porintegra. Tiuj, kiuj faras tion iel pereas. Por Adorno, tio estas modelo pri burĝa socio. Respekteco en la burĝeco, kie oni havas difinajn manieron agi, kaj Wagner deziregas esti tiel respektita. 

Identiĝi kun la potenco estas vagnera meĥanismo por sindefendo. Se oni faras necesaĵon, kie estas onia libereco? --- jen la demando. Neniu diru al vi, kion vi faru. Tio estas nemezurebla, netaksebla.

Pura forto pri memdetruemo. Wagner malamas la viktimojn. Li do fariĝas kulpa pri ĝena cinikismo.

Kial mi estu ĉe la flanko de la viktimo dum vi volas esti ĉe la flanko de la viktimisto?

## Vagnera *Gesammtkunstwerk* kiel elano por faŝismo 
Oni pensas pri faŝismo kiel anomalio. Adorno montras la malon. Li diras, ke ĝi ja ne estas manifesto pri racio, sed tamen por li, temas pri subordiĝo. 

Adorno kritikas la industrian aspekton de arto. Ĉio estas totalitara, ĉar ĝi estas kontraŭfragmenta ne povante esti kontrolita. Li estas malamiko de ĝenroj. La muziko sekvas la lingvan fluiĝon. 

Adorno ne valorigas la dividon de laboro. Eĉ en glumozaikoj oni vidas malsamajn elementojn.

## TTT-ejoj
*In search of Wagner ĉe Google Books

Kategorio:Richard Wagner
Kategorio:Theodor Adorno
Kategorio:Literaturaj verkoj
Kategorio:Filozofiaj verkoj
Kategorio:Eseoj
4611 Vulkaneifel

'*4611 *Vulkaneifel'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Michael Geffert elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la distrikto *Vulkaneifel'', en regiono de Germanio karakterizata de freŝdata vulkana aktivo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Distrikto Vulkaneifel
Kategorio:Malkovrita de Michael Geffert
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Hue de Rotelande

**Hue de ROTELANDE** estis grava kimra-normanda poeto verkanta en la Malnovfranca lingvo en la fino de la 12-a jarcento.

## Vivo 
Li estis kleriko kaj naskiĝinto de Rhuddlan. Li verkis en Credenhill, Herefordshire. Gilbert de Monmouth Fitz Baderon, nepo de Gilbert Fitz Richard, estis lia patrono.

## Verkoj 
Liaj verkoj estas *Ipomedon* kaj *Protheselaus*, du longaj metrikaj romancoj el la 1180-aj jaroj de pli ol 10,000 linioj, en oksilaboj. La nomoj, fine, estis el la mez-jarcenta *Le Roman de Thèbes*; la romancoj estas lokitaj en Italio. Protheselaus estis konsiderita malbona pro ĝia manko de rakonto. La rakonto priskribas la vojaĝojn de la heroo post kiam li aŭdis, ke *Medea* forĵetis lin kiel admiranton. Li riskas morton, servas en la kortego de Medea kaj estas enkarcerita, sed li finfine estas rekunigita kun Medea kaj ili geedziĝas.

Pluraj mez-anglalingvaj tradukoj (*Ipomadon*, citita kiel *Ippomedon* en *The History of English Poetry* de Thomas Warton) estis faritaj

16-jarcenta traduko *The Life of Ipomydon* estis farita de Robert Copland kaj presita de Wynkyn de Worde. 

## Bibliografio 
* Artikolo *Hue de Rotelande* de Keith Busby, p.&nbsp;461 en *Medieval France: An Encyclopedia*, eldonis William Westcott Kibler
* Eugen Kölbing (1889), *Ipomedon, in drei Englischen Bearbeitungen*
* Franz Kluckow (1924), *Hue de Rotelande: Protheselaus*
* A. J. Holden (1979), *Ipomedon: poème de Hue de Rotelande, fin du XIIe siècle*
* A. J. Holden editor, *Protheselaus by Hue de Rotelande* (Anglo-Norman Text Society)
* Rhiannon Purdie, editor (2001), *Ipomadon*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Rotelande, Hue de (DNB00)

Kategorio:Britaj poetoj
Kategorio:MonmouthpediA
4613 Mamoru

'*4613 *Mamoru'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Kazuro Watanabe elde la observatorio de Sapporo.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la japana inĝeniero kaj kosmonaŭto Mamoru Mohri (japane 毛利 衛 *Mōri Mamoru'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Kazuro Watanabe
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sluis

200ra|maldekstre|eta|Situo en la provinco Zelando
[200ra|maldekstre|eta|La urbo Sluis kun la [belfrido]]
[200ra|maldekstre|eta|La [lumturo de Breskens]]

**Sluis**, (kluzo) okcidentflandre: *Sluus*, estas nederlanda urbo kaj municipo en la sudokcidenta parto de la provinco Zelando, en la regiono Zelanda Flandrio. La komunuma areo limas en la sudo je la belga provinco Orienta Flandrio, en la okcidento je la belga provinco Okcidenta Flandrio, en la nordokcidento je la Norda Maro, en la nordo je la okcidenta skeldo kaj en la oriento je la municipo Terneuzen. La municipo havis ĉ. 24&nbsp;000 loĝantojn (2011) kaj areon de 307 km². Oostburg estas la administracia sidejo de la municipo.

En la municipo oni parolas zelanda-flandre, variaĵo de la okcident-flandra dialekto.

## Loĝlokoj 
Loĝlokoj en la komunuma areo Sluis:
Aardenburg, Akkerput, Bakkersdam, Balhofstede, Biezen, Boerenhol, Breskens, Cadzand, Cadzand-Bad, De Munte, Draaibrug, Eede, Groede, Heille, Het Eiland, Hoofdplaat, Hoogeweg, Kapitalendam, Klein-Brabant, Koninginnehaven, Kruisdijk, Kruishoofd, Maaidijk, Marollenput, Moershoofde, Mollekot, Nieuwesluis, Nieuwland, Nieuwvliet, Nieuwvliet-Bad, Nummer Eén, Oostburg, Oostburgsche Brug, Oudeland, Plakkebord, Ponte, Ponte-Avancé, Pyramide, Retranchement, Ronduit, Roodenhoek, Sasput, Scherpbier, Schoondijke, Sint Anna ter Muiden, Sint Kruis, Slijkplaat, Slikkenburg, Sluis (stad), Smedekensbrugge, Steenhoven, Stroopuit, Terhofstede, Tragel, Turkeye, Valeiskreek, Veldzicht, Vuilpan, Waterlandkerkje, IJzendijke kaj Zuidzande.

## Historio 
La Batalo de la Kluzo estas nomata evento okazinta la , kiam pere de la ŝipa batalo de ''L'Écluse* (en franca, nome *Sluis'' en Zelanda Flandrio), la angla reĝo Eduardo la 3-a, kandidato al la krono de Francio, neniigis la ŝiparon de sia rivalo, la reĝo de Francio Filipo la 6-a, antaŭ la estuaro de la rivero Zwin, marbrako (nuntempe ensabligita) kiu fluas el Bruĝo. Estis la unua grava batalo de la Centjara milito. Oni ĉirkaŭkalkulis 15 000 mortojn de la flanko de la francoj, dum 9 000 mortojn de la flanko de la angloj.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo
* Koordinatoj: ()

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Zelando
Kategorio:Municipoj de Zelando
Kategorio:Zelanda Flandrio
Torrecilla de la Jara

[eta|dekstra|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|dekstra|250ra|Situo de Torrecilla de la Jara en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Torrecilla de la Jara** [torezIja] (Tureto de la Cisto, Cistejo) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas *Torrecillano*. La censita populacio en 2011 estis de 288 loĝantoj kaj la denseco estas de 4,06 loĝ/km². La totala populacio estas de 317 loĝantoj, ĉar la municipo havas submunicipon La Fresneda de la Jara situanta je 11 km, kun populacio de 132 loĝ.

## Situo 
Torrecilla de la Jara estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 648 m; je 92 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 71 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°42′11″ N 4°46′27″ Ok. Trafluas la teritorion la rivero Sangrera.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
La unuaj setlejoj estus el la epoko de iberoj aŭ keltiberoj korespondaj al la popolo de la vetonoj, kies arkeologiaj restaĵoj aperis kiel du ŝtonaj taŭrskulptaĵoj. La teritorio estis poste loĝata de hispan-romianoj, kies restoj kaj tomboj troviĝis. Estis ankaŭ similaj trovitaĵoj de epoko de visigotoj kaj islamanoj. De tiu lasta epoko povas esti la tureto kiu utilis kiel centro de la nova kristana setlejo, jam post la Reconquista. Fine de la 13a jarcento jam estis malgranda setlejo ĉe la "tureto" kiu nomigas la vilaĝon apartenanta al la urbo de Talavera de la Reina.

Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 1,200 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu pli ol kvaroniĝis al malpli da 300.

## Vidindaĵoj 
Estas preĝejo kaj ermitejo, krom plia preĝejo kaj plia ermitejo en La Fresneda de la Jara.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

## Eksteraj ligiloj 
* Diputación de Toledo 
* Retejo de Torrecilla de la Jara 
* Alia retejo de Torrecilla de la Jara 

Kategorio:Municipoj de Toledo
Wileroltigen

**Wileroltigen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Laupen kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Berno-Mezlando en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 393 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Wileroltigen situas en la Svisa Mezlando ĉe la okcidenta bordo de la rivero Sarino, proksimume 18 kilometrojn okcidente de la federacia urbo Berno. Sarino en sudokcidento de la komunumo formas profundan kaj impresan kanjonon sur kies fundo en nordo malfermiĝas frukta ebenaĵo, kiu en nordo transiras ĉe la alfluo al Aro al marĉo, kiu estas granda birdorezervejo. Tute en sudoriento komenciĝas la Lago de Niederried, baraĵlago de Aro. La komunumo konsistas el la vilaĝo Wileroltingen en la centro, Wilerau (sur alteco de 463 m s.m. en la malaltebenaĵo norde de la kanjono de Sarino), kaj Mösli (sur alteco de 528 m s.m. rekte norde de Wileroltigen).

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,16 km², de kiuj 28,4% estas kovritaj de arbaro, 61,3% servas por agrikulturo kaj 6,5% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Wileroltigen limas en nordo al Golaten, en okcidento al Mühleberg, en sudo al Ferenbalm, en sudokcidento al Gurbrü, kaj en nordokcidento al Kerzers (FR).

## Trafiko 
Wileroltigen atingeblas per flankaj vojoj de la najbaraj komunumoj. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu en sudo pasas tra la komunuma teritorio, situas 2 kilometrojn sudokcidente de la komunumo en Mühleberg. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per la buslinio de Gurbrü al Kerzers.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Wileroltigen datiĝas el la jaro 1006. Ĝis 1483 Wileroltigen apartenis al la berna Voktejo Oltigen kaj ek de tiam ĝis la Helveta Revolucio de 1798 al la ĝi estis la centro de malalta tribunalo, al kiu apartenis ankaŭ Gurbrü kaj Golaten, en la Kamparvoktejo Laupen. El la kamparvoktejo post la Helveta Revolucio fariĝis la distrikto Laupen, kiu en la jaro 2010 estis dissolvita kaj integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando. 

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Wileroltigen

## Bildoj 

Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 251.JPG|Lernejo de Wileroltigen
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 249.JPG|Kampara faktrabdomo en Wileroltigen
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 256.JPG|Komunuma domo
Dosiero:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 248.JPG|Poŝtaxutohaltejo, rigardo al la Alpoj
Lepidio

La **lepidio** *(Lepidium)* estas genro en la ordo kruciferaloj, familio kruciferacoj. La genro entenas la gravan utilplanton ĝardenkreso.

## Specioj 
* *Lepidium africanum*
* *Lepidium amelum*
* *Lepidium arbuscula*
* *Lepidium barnebyanum*
* *Lepidium biplicatum*
* *Lepidium bonariense*
* *Lepidium campestre*
* *Lepidium catapycnon*
* *Lepidium densiflorum*
* *Lepidium desvauxii*
* *Lepidium dictyotum*
* *Lepidium didymum*
* *Lepidium draba*
* *Lepidium drummondii*
* *Lepidium echinatum*
* *Lepidium ecuadoriense*
* *Lepidium englerianum*
* *Lepidium fasciculatum*
* *Lepidium flavum*
* *Lepidium flexicaule*
* *Lepidium foliosum*
* *Lepidium fremontii*
* *Lepidium genistoides*
* *Lepidium ginninderrense*
* *Lepidium graminifolium*
* *Lepidium howei-insulae*
* *Lepidium hypenantion*
* *Lepidium hyssopifolium*
* *Lepidium heterophyllum*
* *Lepidium jaredii*
* *Lepidium latifolium*
* *Lepidium latipes*
* *Lepidium lyratogynum*
* *Lepidium merrallii*
* *Lepidium meyenii*
* *Lepidium monoplocoides*
* *Lepidium montanum*
* *Lepidium nitidum*
* *Lepidium oblongum*
* *Lepidium oxycarpum*
* *Lepidium oxytrichum*
* *Lepidium papilliferum*
* *Lepidium papillosum*
* *Lepidium pedicellosum*
* *Lepidium peregrinum*
* *Lepidium perfoliatum*
* *Lepidium phlebopetalum*
* *Lepidium pholidogynum*
* *Lepidium pinnatifidum*
* *Lepidium platypetalum*
* *Lepidium pseudohyssopifolium*
* *Lepidium pseudoruderale*
* *Lepidium pseudotasmanicum*
* *Lepidium puberulum*
* *Lepidium quitense*
* *Lepidium rotundum*
* *Lepidium ruderale*
* *Lepidium oleraceum*
* *Lepidium sagittulatum*
* *Lepidium scandens*
* *Lepidium squamatum*
* *Lepidium strictum*
* *Lepidium sativum*
* *Lepidium thurberi*
* *Lepidium virginicum*
* *Lepidium xylodes*

Kategorio:Brasikacoj
Lago Dongting

300px|eta|Mapo montrante la Lagon Dongting kaj la ĉefajn riverojn kiuj fluas al ĝi
La **Lago Dongting** (en ĉina 洞庭湖, Dòngtíng Hú, Tung-t'ing Hu) estas granda, neprofunda lago de nordoriento de provinco de Hunano, Ĉinio. Ĝi estas inunda baseno de la rivero Jangzio (Ĉangjiango). Pro tio la grando de la lago dependas el la sezono. La provincoj de Hubejo kaj Hunano ricevas siajn nomojn laŭ ties loko relative al la lago: *Hubejo* signifas "Nordo de la Lago" kaj *Hunano* signifas "Sude de la Lago" en ĉina.

La lago Dongting famas en ĉina kulturo kiel devenejo el la konkurencoj de drakboatoj. Ĝi estas la loko de la insulo Junŝan, kaj estas hejmo de la Nigra foceno, kiu estas endanĝerita en Ĉinio.

## Geografio 
Ekde julio ĝis septembro, dum inundo de la Jangzio, multaj akvoj kaj flosaĵoj alvenas la lagon, kies areo povas kreski de la kutima 2820&nbsp;km² al 20000 km². La lagon alfluas krom la Jangzio kvar pliaj gravaj riveloj:
* Ksiang,
* Zi,
* Juan (rivero) kaj
* Li.

El la pliaj malgrandaj riveroj plej gravas Miluo, kiu estas loko de la sinmortigo de la fama poeto Qu Yuan.

## Historio 
## Kulturo kaj mitologio 
## Mediaj temoj 
## Ĉefaj urboj 
## Eksteraj ligiloj 
* La pentraĵo *Returning Sails off a Distant Shore* : ĉe NAcia Muzeo de Kioto
* Dongting Hu el Juejang
* Bildoj el Dongting, Juejang 
* http://www.chinadialogue.net/article/show/single/en/839-Poyang-Lake-saving-the-finless-porpoise

Dongting
Kategorio:Hunano
Puerto de San Vicente

[eta|250ra|Situo de la [provinco Toledo en Hispanio]]
[eta|250ra|Situo de Puerto de San Vicente en la [provinco Toledo kaj en Hispanio]]
**Puerto de San Vicente** (Puerto de San Vicente) estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo.

## Toponimio 
La termino "Puerto de San Vicente" devenas de la situo kie troviĝas la vilaĝo, nome sur monteta montopasejo, kaj el kulto al Sankta Vincento.

## Loĝantoj 
La loĝanto nomiĝas populare *Portancho*. La censita populacio en 2011 estis de 256 loĝantoj kaj la denseco estas de 5,57 loĝ/km².

## Situo 
Puerto de San Vicente estas situanta en la okcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto La Jara en la sudokcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 736 m; je 137 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 46 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°31′19″ N 5°6′59″ Ok.

## Geografio 
La municipo troviĝas situanta en la komarko de La Jara kaj limas kun la municipaj teritorioj de Alía en la provinco de Cáceres kaj Mohedas de la Jara, El Campillo de la Jara kaj Sevilleja de la Jara en la provinco de Toledo.

## Ekonomio 
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.

## Historio 
Estas probable ke en epoko de visigotoj estis preĝejo dediĉita al Sankta Vicento rekonstruita dum la mezepoko kaj kiu estus la origino de la vilaĝo. Tra la zono pasis antikva romia ŝoseo uzita dum la mezepoko, ĉefe kiam la monaĥejo de Sankta Maria de Guadalupe famiĝis.

Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 1,000 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu preskaŭ kvaroniĝis al malpli da 250.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco de Toledo

Kategorio:Municipoj de Toledo
Johann Friedrich von Brandt

**Johann Friedrich von Brandt** (Johan Friedrich von Brandt) (la 25-an de majo 1802 - la 15-an de julio 1879) estis germana naturalisto.

Brandt estis naskiĝinta en Jüterbog kaj lernis ĉe gimnazio en Vitenbergo kaj en la Universitato de Berlino. En 1831 li estis nomumita direktoro de la Zoologia Sekcio ĉe la Sankta Petersburga Akademio de Sciencoj, kie li publikigis en la rusa. Brandt instigis al la kolekto de indiĝenaj bestoj, multaj el kiuj ne estis reprezentitaj en la muzeo. Multaj specimenoj komencis alveni de la ekspedicioj de Nikolaj Severcov, Przhevalsky, Middendorff, Schrenck kaj Gustav Radde.

Li priskribis plurajn birdojn kolektitajn fare de rusaj esploristoj de la Pacifika Marbordo de Nordameriko, inkluzive de la Brandta kormorano, la Ruĝkrura trifingra mevo kaj la Okulvitra molanaso. Li ankaŭ estas omaĝata en la Brandta vesperto kaj en la Brandta erinaco.

Brandt ankaŭ estis entomologo, specialiĝante en Koleopteroj (skaraboj) kaj *Diplopoda* (milpieduloj). Li mortis en Merreküll, Estonio.

## Specioj 
* *Acipenser baerii*  Brandt, 1869 (Siberia acipensero)
* *Acipenser guldenstadti* (Kaspia aŭ Rusia sturgo)
* *Acipenser schrenckii*  Brandt, 1869 (Amura acipensero)
* *Holothuria leucospilota* Brandt, 1835 (longa nigra markukumbro)
* *Idotea ochotensis*  Brandt, 1851
* *Lasiopodomys brandtii* (Brandta kampomuso)
* *Mesocricetus brandti* (Brandta hamstro)
* *Myotis brandtii* (Brandta vesperto)
* *Paraechinus hypomelas* (Brandta erinaco)
* *Phalacrocorax penicillatus* (Brandta kormorano)
* *Somateria fischeri* Brandt, 1847 (Okulvitra molanaso)
* *Stichopus chloronotus*  Brandt, 1835 (Nigra markukumbro)
* *Trionyx maackii*  Brandt, 1858 (Ĉina moltestudo)

## Notoj 
## Referencoj 
* Anonym 1877 Das fünfzigjährige Doktorjubiläum des Akademikers Geheimrat Johann Friedrich Brandt am 12.(24.) Januar 1976. St. Petersburg.
* Anonym 1879 [Brandt, J. F.] *Botan. Ztg*. 37 743
* Anonym 1879: [Brandt, J. F.] *Naturaliste Canad*. 1 111
* Anonym 1879: [Biography] *Zool. Anz.* 2 480
* Medvedev, G. S. 2000 [Brandt, J. F.] *Trudy Russk. ent. Obsc.* 71 6-22, Portr.
* Ratzeburg, J. T. C. 1874 *Forstwissenschaftliches Schriftsteller-Lexikon*. Berlin, Nicolai'sche Buchhandlung : X+1-516 72-76
* Strauch, A. 1889 *Das zoologische Museum der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg in seinem fünfzigjährigen Bestehen*.

Kategorio:Germanaj ornitologoj
Kategorio:Germanaj entomologoj
Utilplanto

eta|260ra

**Utilplanto** aŭ **aldomigita planto, kultivplanto** estas tiuj plantoj, kiujn la homo povas utile foruzi por ia praktika celo.

## Nutraĵplantoj 
### Cerealoj 
hordeo, tritiko, sorgo, fagopiro, milio, maizo, rizo, sekalo, aveno

### Legomoj 
#### Guŝuloj 
fazeolo, lento, flava pizo, sojfabo, ĝardena pizo

#### Pliaj legomoj 
artiŝoko, brokolo, terpomo, ruĝa beto, maizo, batato, nigra radiko, cepo, tigobrasiko, florbrasiko, brasiko, burĝonbrasiko, ĉina brasiko, melongeno, papriko, tomato, spinaco, pastinako, petroselo, rabarbo rafano, laktuko, asparago, karoto, okzalo meksika grundoĉerizo, kukurbo, kukumo , celerio

Ofte, oni aldonas al la legomoj la manĝeblajn fungojn, kvankam ili ne apartenas el scienca vidpunkto al plantoj.

## Industriaj plantoj 
kano, sukerbeto, tabako, junko, kotono, juto, kanabo, lino,
Táltos

La **táltos** (prononci *taltoŝ*) aŭ **tátos** estas figuro de Hungara mitologio simile al ŝamano.

Laŭ romkatolika Arnold Ipolyi, en lia libro "Magyar mitológia" (Hungara mitologio) el 1854, *táltos* estis en rekta kontakto kun Dio dum graveda periodo. Post nasko, ĝi havas specialan mision en vivo por kuraci kaj korpon kaj animon de aliaj membroj en societo.

Laŭ folklora kristana tradicio, la *égi táltos* (aŭ simple *táltos*) estas Jesuo Kristo.

## La *ĉevalo de Táltos* 
La *táltos* ĉiam havis ĉevalon, ofte aperinte en popolaj Hungaraj rakontoj. En ĉi tiuj rakontoj la vera formo de ĉevalo de *táltos* havas 5 aŭ 6 gambojn, povis havi oran, arĝentan aŭ kupran hararon, kaj en multaj tempoj manĝis cindron antaŭ ol iri al misio.

Kategorio:Hungara mitologio
Kategorio:Ŝamanismo
Gábor Agárdy

**Gábor AGÁRDY** [agArdi], hungare **Agárdy Gábor,** Esperante **Gabrielo Agárdy** estis elstara hungara aktoro. Foje lia nomo estis *Agárdi*.
eta|240px|Memortabulo pri Gábor Agárdy
Gábor Agárdy naskiĝis, kiel **Gabriel Arkalijan** la 2-an de aŭgusto 1922 en Szeged. Li mortis la 19-an de januaro 2006 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Agárdy devenis el armena familio. Li komencis sian karieron inter 1937-1941 en Szeged, poste ĝis 1952 en Nacia Teatro (Miskolc). Poste li apartenis al diversaj ĉefurbaj teatraj trupoj. Longe li rolis eĉ en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ricevis premion Kossuth en 1985, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. Li apartenis al Aktoro de la nacio. Li ankaŭ reĝisoradis 3-foje.

## Memorigiloj 
* memortabulo en Budapeŝto, en Terézváros
* premio nomata Agárdy-memorĉeno

## Roloj (elekto) 
* 37 kinejaj filmoj inter 1954-2006, inter ili Ambaŭ vivoj de onklino Mici, (1962); La kaporalo kaj la aliaj, 1965
* 23 televiziaj filmoj inter 1965-2004, foje nur lia voĉo rolis
* diversaj teatraĵoj de Imre Kálmán, Jaroslav Hašek, Bertolt Brecht, Ferenc Molnár, ktp

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungariaj armenoj
Monmouth Cricket Club

La **Monmouth Cricket Club** (Kriket-Klubo de Monmouth) estas bazita en Chippenham Sports Ground en Monmouth, Kimrio.

En 2012 la Monmouth Cricket Club kompetos en la "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" ludante en Tria Divizio.

La klubo disponas pri kvar junularaj teamoj, sub 15-jaraĝaj, sub 13-jaraĝaj, sub 11-jaraĝaj kaj sub 9-jaraĝaj, kiuj unuafoje en 2012 ankaŭ ludos en kimra piramida aranĝo.

## Historio 
Monmouth ekhavis kriket-klubon ekde almenaŭ 1838.

La klubo estis antaŭe trifoje gajnanto de unua ligo kaj pokalo de la "Herefordshire Marches League and Cup" (2003, 2004, 2005) poste progresante al la "Worcestershire County League" kie la klubo sukcesis atingi promociiĝon al 2-a Divizio. Ĝi restis en la ligo dum kvar jaroj kaj venis proksime al promociiĝo al 1-a Divizio en 2010.

En 2012 la klubo entreprenis ludi en la Kimra Piramido en "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" 3-a Divizio kun ĉiuj junularaj teamoj ankaŭ ludantaj kriketon en la "Gwent Youth structure".

## Galerio 

File:Monmouth Cricket Club Mens and Ladies Team sometime early to mid 1950s.jpg|Monmouth Cricket Club - Vira kaj virina Teamoj en la fruaj 1950-aj jaroj
File:Ladies Cricket Team sometime during the 50s.jpg|Virina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj
File:Monmouth Ladies Cricket Team in the 1950s.jpg|Alia bildo de Virina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj
File:Monmouth Cricket Club shirt.jpg|Monmouth Cricket Club - ĉemizo eksponata en la Hotelo Kings Head

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kriketo

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Monmouth Cricket Club 

Kategorio:Sporto en Britio
Kategorio:MonmouthpediA
Mihály Almási Gergely

**ALMÁSI GERGELY Mihály** (alma:ŝi gergej) estis hungara unitariisma pastro, la 14-a episkopo de unitariisma eklezio de Transilvanio naskita en Homoródalmás la 11-an de januaro 1654 kaj mortinta en Koloĵvaro la 23-an de marto 1724. 

## Kariero
Almási Gergely studis en Koloĵvaro, kie en 1678 li fariĝis instruisto kaj lernejestro. De 1680 li studis en Nederlando en Lejdeno ĝis 1682. Komence li estis helpinstruisto de la altlernejo, poste de 26-a de novembro 1692 li estis elektita episkopo. Li havis rolon en la refunkciigadon de la unitariisma presejo en 1696.

## Fonto
* *Új magyar irodalmi lexikon*, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.

Almási Gergely, M.
Almási Gergely, M.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj unitariismaj episkopoj