Media historio

[eta|250ra|La urbo [Maĉupikĉuo estis konstruita ĉirkaŭ 1450 p.K., dum la kulmino de la Inkaa Imperio. Ĝi havas abundan provizon de fonta akvo kaj fekundan grundon. La montetoflankoj kondukantaj al ĝi estis desegnitaj ŝtupe por provizi terkultiveblan teron por kultivaĵoj, redukti grunderozion, protekti kontraŭ terglitoj, kaj krei krutajn deklivojn por malinstigi eblajn invadantojn.]]

**Media historio** estas fako de historio, kiu traktas la longdaŭran evoluon de la interagoj de homoj kun ilia natura aŭ kultivita medio (aŭ vivejo), emfazante la aktivan rolon, kiun naturo ludas en influado de homaj aferoj kaj inverse.

Tiu kiu okupiĝas pri tiu ĉi temo estas nomata media historiisto.

## Priskribo 
Media historio unue aperis en Usono el la media movado de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, kaj multe de ĝia impeto ankoraŭ hodiaŭ devenas de tutmondaj mediaj zorgoj.  La fako estis fondita sur konservadaj temoj sed vastigis sian amplekson por inkluzivi pli ĝeneralan socian kaj sciencan historion kaj povas koncerni urbojn, loĝantaron aŭ . Ĉar ĉiu homa historio okazas en la natura mondo, media historio emas fokusiĝi al specifaj periodoj, geografiaj regionoj aŭ centraj temoj. Ĝi ankaŭ estas tre multdisciplina temo, uzante larĝan aliron de kaj la homsciencoj kaj la natursciencoj.

Media historio povas esti dividita en tri ĉefajn temojn.  La unua, la naturo mem kaj ĝiaj ŝanĝoj tra la tempo, inkluzivas la fizikan efikon de homoj sur la tero, akvo, atmosfero kaj biosfero. La dua kategorio, kiu traktas la temon pri kiel homoj uzas la naturon, inkluzivas la mediajn konsekvencojn de loĝantarkresko, pli efika teknologio kaj ŝanĝiĝantaj ŝablonoj de produktado kaj konsumo. Aliaj gravaj temoj estas la transiro de nomadaj ĉasistoj-kolektistoj al setlita agrikulturo dum la Neolitika Revolucio, la efikoj de kolonia ekspansio kaj setlado, kaj la mediaj kaj homaj konsekvencoj de la industriaj kaj teknologiaj revolucioj. La fina temo estas kiel homoj pensas pri la naturo mem. Ĉi tiu temo temas pri kiel sintenoj, kredoj kaj valoroj influas interagojn kun la naturo, precipe en la formo de mitoj, religio kaj scienco.

## Demandoj 
Moderna media historio alprenas ambaŭ perspektivojn (de homoj kaj la medio), kontraste al determinisma aliro, kiu nur demandas kiomgrade mediaj kondiĉoj influas sociajn evoluojn. Unuflanke, media historio tial ekzamenas mediajn ŝanĝojn ne kaŭzitajn de homoj (ekz. la glaciepokoj, varmaj kaj malvarmaj fazoj kiel la Malgranda Glaciepoko, ŝtormaj ondoj, la efikoj de meteoritaj kolizioj (vidu kolizia evento (d:Q463796)), historiaj vulkanaj erupcioj kiel la Jaro sen somero) kaj ilian efikon sur homan historion. Aliflanke, ĝia fokuso estas sur la sociaj bildoj de naturo, kiuj ekzistas en malsamaj epokoj (religiaj-mitaj, teknikaj, holismaj), la evoluo de homa scio pri naturo, la sociaj regularoj regantaj la interagadon kun naturo (media politiko, media juro), ŝanĝoj en ekonomiaj praktikoj kaj vivmanieroj, iliaj konsekvencoj por la medio, kaj iliaj postefikoj por homaj socioj. Tio ankaŭ inkluzivas epidemiojn kiel la pesto aŭ gripo aŭ interkontinentajn infektojn kiel la "hispana" aŭ "franca malsano" (sifiliso).

Ŝlosila atingo de media historio estas la racia ekzameno de la fortoj kaj malfortoj de la interagoj de pli fruaj kulturoj kun la naturo, kontraste al la fantazia idealigo de pli fruaj epokoj kiel "ora epoko", en kiuj homoj supozeble vivis en harmonio kun la naturo. Unu influa aŭtoro estas Jared Diamond kun sia libro "Kolapso" (*Collapse*).

Wolfram Siemann kaj Nils Freytag pledas por trakti la medion kiel la kvaran bazan kategorion de historia scienco, kune kun potenco (politiko), ekonomio-socio kaj kulturo. Tamen, ekzistas aliaj kategorioj por kiuj ĉi tio ankaŭ estas postulata: sekso aŭ historia regiono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Medikonservado

Kategorio:Studfakoj de historio
Kategorio:Historio
Kategorio:Historiografio
Kategorio:Medihistorio
Kategorio:Historio laŭ temoj