open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarangio

eta|Barata sarangio.
**Sarangio** estas nomo uzata por du diferencaj tipoj de muzikilo, nome kordinstrumento, ambaŭ ludataj per arĉo.

## En Barato 
La barata sarangio aŭ *Surangio*, सारंगी (en Hinda), سارنگی (en Urdua), estas muzikilo origine el Norda Barato el la 18a jarcento.

Ĝi havas 3 aŭ 4 kordojn.

## En Nepalo 
eta|Nepala sarangio

La nepala sarangio सारङ्गी (en Nepala) estas muzikilo el Nepalo.

Ĝi havas 4 kordojn. Ĝi agordantas G4, C5, C5, G5. La mezuro estas 250–270&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Barato
Kategorio:Nepalo
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Patro (filmo)

**Patro,** origine hungare *Apa* estas signifa nigra-blanka filmo en Hungario en 1966. En la sekva jaro ĝi ricevis la unuan lokon en festivalo de Moskvo. Kritikistoj taksas la filmon apartenanta al la plej bonaj hungaraj filmoj.

## Rolantoj 
* Miklós Gábor - patro
* András Bálint (aktoro) - filo de la patro, sed jam pli aĝa (dum la plena filmo li estas ankaŭ rakontanto)
* Klári Tolnay - patrino
* Rita Békés 
* Judit Halász
* György Kézdy
* Anna Nagy (aktoro)
* Ila Lóth kaj aliaj

## Historia fono 
En la lasta jaro de la 2-a mondmilito regas nazia reĝimo. La judoj estas deportitaj aŭ murditaj. La Ruĝa Armeo faras finon de tiu stato post sieĝo de Budapeŝto. Sekvas erao de la socialismo kun interrompo pro Hungara revolucio de 1956. La filmo pretiĝis dum la socialismo, tial pri tiu erao reala prezentado ne povis okazi.
 
## Historio 
La filmo ĉerpas multe el propra vivo de la reĝisoro-scenaristo István Szabó.

Knabo aĝis 6 en 1945, kiam lia patro mortis dum sieĝo de Budapeŝto. Baldaŭ li jam ne memoras multe de la patro, sed fantazias multe pri heroaĵoj de la patro. Pri vivo de la patro li ekscias kelkajn informojn de la patrino, sed estas pli gravaj la informoj pri la historia fono. Same li ricevas historiajn okazintaĵojn pri judino, al kiu li amindumas.

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Hungaraj filmoj
Sarodo

eta|Sarodo en la etnologia muzeo de Berlino
**Sarodo** (en la hinda: **सरोद - Sarod**) estas kordinstrumento el Barato, ĉefe uzata por ludi hindan klasikan muzikon. Ĝi similas al la liuto. Ĝi estas verŝajne la plej fama hinda instrumento post sitaro kaj tablao.

Ĝi havas 4 kordojn en 4 kordoĥoroj. Ĝi agordantas A#2, F3, A#3, D#4. La mezuro estas proksimume 640&nbsp;mm.

Sarodo estas parenco (kaj eble posteulo) de la afgana *rabab (arabe: **رباب** )*, muzika instrumento kiu oftis en Centra Azio ekde antikvaj tempoj kaj alportita al Barato en la 16-a jarcento.

En la 20-a jarcento, la sarodo iĝis vaste konata en la Okcidento plejparte pro la klopodoj de Allauddin Khan, ankaŭ konata kiel Baba Allauddin Khan, unu el la plej famaj muzikinstruistoj de la 20-a jarcento en hinda klasika muziko kaj mentoro de Ravi Shankar kaj Ali Akbar Khan. Ĉi-lasta ankaŭ estas plej konata kiel sarodludanto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Jagal (Urudo por ĝangalo), protestkanto kontraŭ senarbarigo de sarodvirtuozo Soumik Datta en kiu li kunfandas hindan klasikan muzikon kun popmuziko, roko kaj elektronika

Kategorio:Barataj muzikinstrumentoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Sintiro

eta
**Sintiro** aŭ **Gimbrio** سنتير‎‎ aŭ الكمبري (en araba) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Saharo, Afriko.

Ĝi kutime havas 3 dikajn kordojn en 3 kordoĥoroj kaj estas basa muzikilo. La mezuro estas 450–750&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Saharo
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj instrumentoj
N'gonio

eta

'''N'gonio** aŭ **Ĥalamo'*, *N'goni* (en Bambara, Mandinka kaj Franca), *Xalam* aŭ *Ĥalam* (en Volofa), *Bappe* aŭ *Diassare* aŭ *Hoddu* (en Fula), *Komsa* aŭ *Kontigi'' (en Haŭsa), estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Okcidenta Afriko.

Ĝi kutime havas 4 aŭ 7 nilonajn kordojn. Ĝi kutime agordantas C5, D4, G4, D5 kun 4 kordoj, kaj kutime C4, C5, G4, D5, G5, E5, F5 aŭ C4, C5, D4, G4, D5, E5, F5 kun 7 kordoj.

## Referencoj 
Kategorio:Okcidenta Afriko
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj_instrumentoj
Kondiĉa fuelo

**Kondiĉa fuelo ** estas la kalkulunuo de la varmovaloro de fuelo uzata por kompari malsamajn fueltipojn.

Oni akceptas ke varmo eliĝanta dum brulado de 1 kg da firma aŭ likva kondiĉa fuelo aŭ 1 m³ da gasfuelo egalas al 29,3 MJ (7000 kilokalorioj). Por transigi naturan fuelon al tiu kondiĉa oni aplikas kalorian ekvivalenton Ek kiu estas kalkulata kiel rilatumo de la malplej alta brulvarmo de tiu ĉi fuelo: Ek = QΎ1/29,3. Transigo de la natura fuelo al tiu kondiĉa okazas per obligo de kvanto de la natura fuelo je kalorian ekvivalenton Bkondiĉa = Bnatura - Ek.

Kaloria ekvivalento ĝenerale estas akceptata tiel: 
* por nafto 1,4; 
* por tergaso 1,2;
* por torfo 0,4;
* por koakso 0,93.

## Literaturo 
* 

Kategorio:Brulaĵoj
Ŝanzio

dekstra|eta|Ŝanzio ludanto.
**Ŝanzio** aŭ *шаанза* (en mongola) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Tuvio, Orienta Rusio.

Ĝi havas 3 kordojn en 3 kordoĥoroj. Ĝi agordantas F2, C3, F3 aŭ D2 A2 D3 aŭ C2 G2 C3. La mezuro estas 660&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Tuvaj muzikinstrumentoj
Topŝuro

**Topŝuro** aŭ **Tobŝuro** ( *Топшур*) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Siberio, Rusio.

Ĝi havas 2 kordojn en 2 kordoĥoroj. La mezuro estas proksimume 550–600&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Mongolaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Tuvaj muzikinstrumentoj
Kategorio:Kulturo de Siberio
Ŝargijo

eta|Viro ludas Ŝargijo.
**Ŝargijo** aŭ *Šargija* (en Bosna), *Çallgi* (en Albana), Шаргија (en Serba)'' estas muzikilo, nome kordinstrumento, origine el Bosnio kaj Hercegovino, el la 15a-18a jarcentoj.

Ĝi havas 6 kordojn en 3 kordoĥoroj. Ĝi agordantas C3 C3, G3 G3, D3 D3. La mezuro estas 960&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Bosniaj muzikaj instrumentoj
Kategorio:Albanaj muzikaj instrumentoj
Kategorio:Serbaj muzikaj instrumentoj
Kategorio:Kroataj muzikaj instrumentoj
Parc de Saint-Cloud (pariza metrostacio)

**Parc de Saint-Cloud** estas estonta metrostacio sur linio 10 de la Metroo de Parizo situanta en komunumo Saint-Cloud, departemento Hauts-de-Seine, regiono Francilio.

Ĝi ankaŭ estas haltejo de Tramvojo T2.

## Proksime 
* Urbodomo de Saint-cloud
* Hospitalo de Saint-cloud
* Centro René Huguenin
* Enirejo al Parko de Saint-Cloud

## Interkonektoj 
*   '**
*  RATP 52 72 126 160 175 460 467
*    **' (fore)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 10 de la metroo de Parizo
* Saint-Cloud
* Parc de Saint-Cloud (Tramtransporto en Parizo)

Kategorio:Estontaj stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Linio 10 de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en Saint-Cloud
Cabanagem

La ***Cabanagem*** (prononco portugallingve [kabaˈnaʒẽȷ̃]; 1835–1840) estis socia ribelo kiu okazis en la tiama provinco Grão-Pará, Brazila Imperio.

Inter la kaŭzoj de tiu ribelo estis la granda malriĉo de la Paraa popolo kaj la politika malgravo al kiu la provinco estis marĝenita post la sendependeco de Brazilo.

La nomo "Cabanagem" (laŭlitere *Kabanaĵo*, t.e. "afero de la kabanoj") referencas al la tipo de kabano uzita de la plej malriĉa popolo loĝanta ĉe la rojoj, ĉefe mestizoj, liberigitaj sklavoj, kaj indiĝenaj popolanoj. La elito de agrikulturistoj de Grão-Pará, kvankam vivantaj multe pli bone, rankoris pro manko de partopreno en la decidfarado fare de la centra registaro, kiu estis dominata de la provincoj de Sudoriento kaj Nordoriento.

Oni ĉirkaŭkalkulas ke el 30 al 40% de la loĝantaro de Grão-Pará, ĉirkaŭkalkulita je 100,000 personoj, mortiĝis. En 1833 la Provinco havis 119,877 loĝantojn, el kiuj 32,751 indianoj kaj 29,977 nigraj sklavoj. Miks-rasaj personoj estis 42,000. La minoritato de blankuloj estis 15,000, ĉirkaŭ duono el ili Portugaloj. La ribelo havis fortan rasan fonon. La majoritato de indianoj, negroj kaj miksuloj, kiuj vivis en profunda malriĉo, luktis kontraŭ la minoritato de blankuloj kiuj dominis la ekonomion kaj kulturon, ne nur en Grão-Pará, sed ankaŭ en la cetero de Brazilo.

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Júlio José Chiavenato. Cabanagem, o povo no poder. São Paulo: Brasiliense, 1984.
* Júlio José Chiavenato. As lutas do povo brasileiro. São Paulo: Moderna, 1988.
* Dicionário das batalhas brasileiras, de Hernâni Donato (1996)

## Eksteraj ligiloj 
* Empire of Exceptions: The Making of Modern Brazil

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:19-a jarcento
Kategorio:Ribeloj en Sudameriko
Kategorio:Pará
Kategorio:Amazonio
Kategorio:1830-aj jaroj
Kategorio:1840-aj jaroj
Kategorio:1840
Sato (muzikilo)

eta|Muzikisto ludante saton
**Sato** kaj ankaŭ *Sato* (en Uzbeka) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Taĝikio kaj Uzbekio.

Ĝi havas 4 aŭ 5 kordojn en 4 kordoĥoroj. La mezuro estas proksimume 1000&nbsp;mm.

## Referencoj 
Kategorio:Uzbekio
Kategorio:Taĝikio
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Johann Heinrich Besser

eta|Memorigtabulo sur hamburga tombejo
**Johann Heinrich BESSER** (naskiĝinta la  en Quedlinburg, mortinta la  en Hamburgo) estis germana librovendisto kaj eldonisto.

## Vivo 
La filo de evangelia pastoro ellernis librovendadon ĉe C. E. Bohn en Hamburgo. Dum la tria lernoknaba jaro li jam gvidis filion en Kiel. Poste li iris Lepsikon, kie li konatiĝis kun Friedrich Christoph Perthes. Kiam Perthes estis fondinta la vendejon en Hamburgo en 1796 li pensis ankaŭ pri la establo de scienca legadokabineto kiu perus komunikon literaturan kaj intelektualan inter Germanujo kaj Britio. Ĉar li mem ne sentis sin kapabla fari la estradon kaj demandis Besser ĉu li volus. Besser por tio prepariĝis studante ĉe la universitato kaj la biblioteko de Göttingen. La plano ne realiĝis, tamen Besser iĝis kompaniano de Perthes. La malfacilaj sortobatoj de la milita jaro 1799 kaj la mankantaj enspezoj de la katastrofa jaro 1806 malriĉigis kaj Perthes kaj Besser. Sed la trankvila karaktero de Besser faciligis la postvivon de tiuj fijaroj, kaj ekde 1811 la vendejo reekfloros. Tio daŭris ĝis la eksplodo de la Hamburga ribelo (1813).

Besser estis inter la plej lastaj kiuj forlasis la urbon en la 1-a de junio. La kuna librovendejo konfiskitis fare de la francoj kiel ankaŭ la aliaj posedaĵoj de Perthues. Lia domo ekuzitis kiel kazerno. Al Besser ebligus reveni kaj tenadi la vendejon sub la propra nomo - sed li rifuzis kaj preferis resti eksterlande kun sia amiko Perthes. En 1814 ambaŭ rekolektiĝis en Kiel por rekonstrui la hamburgan vendejon. Ili volis post tri jaroj repagi ĉiujn monajn ŝuldojn. Baldaŭ poste Besser iris en Brition por fari nodi novajn kontaktojn, Perthes intencis novan komencon vendistan kaj eldonistan Hamburgon kaj post du jaroj ĉio denove funkcias bone tiuloku.

## Foriro de Perthes 
Post la retiriĝo de Perthes, kiu iris en 1822 al Gotha, Besser posteulis kune kun la bofrato Wilhelm Mauke. Post la morto de Besser Mauke sole tenadis la librovendejon. En 1836 la filo besser-a, Rudolf Besser iĝis nova kompaniano ĝis 1853. En 1865 liaj filoj Alfred Mauke kaj Wilhelm Mauke ekkompanianis kaj la nomo de la firmao ŝanĝiĝis en *W. Mauke Söhne vormals Perthes, Besser & Mauke*. Post la morto de Alfred Mauke (1871) la firmao aĉetitis de Heinrich Wichern kaj Gustav Fischer. Fischer ĉesigis la kunlaboron en 1877.

## Fonto 
Rudolf Schmidt: Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker. Band 1. Berlin/Eberswalde 1902, p. 59-60, kio legeblas tie chi interrete.

Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Librovendistoj
Trans-Amazonia Aŭtoŝoseo

[eta|Nepavimita parto de la Trans-Amazonia Aŭtoŝoseo, inter [Rurópolis kaj Uruará.]]
La **Trans-Amazonia Aŭtoŝoseo** (oficiale **BR-230**, oficiala nomo portugallingve **Rodovia Transamazônica**), estis malfermita en la 27a de Septembro 1972. Ĝi estas 4000&nbsp;km longa, kio faras ĝin la tria plej longa aŭtoŝoseo en Brazilo. Ĝi itineras tra la Brazilaj ŝtatoj Paraíba, Ceará, Piaui, Maranhão, Tocantins, Pará kaj Amazonio, el la proksimeco de Saboeiro ĝis la urbo Lábrea.

## Historio 
La aŭtoŝoseo estis intencita por integri tiujn regionojn kun la cetero de la lando, kaj kun Kolombio, Peruo kaj Ekvadoro. Alia ĉefa celo de la projekto estis malpezigi la efikojn de la trosekeco kiu suferigas la nordorientan regionon de la lando havigante vojon al tre malplena tero en la mezo de la pluvarbaro, kiu povus esti setlita. Ĝi estis origine planita por esti tute pavimita aŭtoŝoseo 5200 kilometrojn longa. Tamen, tiuj planoj estis modifitaj post ties inaŭguro.

Pro la altaj kostoj de la vorkokonstruo kaj pro la ekonomia krizo de Brazilo fine de la 1970-aj jaroj, nur parto de la aŭtoŝoseo estis pavimita, el ties komenco al 200&nbsp;km antaŭ Marabá. La manko de tute sigelita ŝoseo okazigis multajn problemojn. La veturado en la ne-pavimitaj eroj de la aŭtoŝoseo estas tre malfacila dum la pluvsezono de la regiono inter Oktobro kaj Marto. En la malseka sezono aŭtoj ofte iĝas kaptitaj en la malbone konstruita ŝoseo kaj en la seka sezono estas ofte truegoj en la sekaj kotoŝoseoj kiuj damaĝas vehiklojn.

## Senarbarigo kaj konservado 
Ĝi nerekte kaŭzis grandan senarbarigon en Brazilo - kie estas ŝoseoj estas pli facile transporti elhakitan lignon. Satelitaj bildoj pruvas kiel ŝoseoj pliigas senarbarigon. Aliraj ŝoseoj branĉa perpendikulare el la BR-230 permesante pli profundan penetradon en la ĉirkaŭaj ĝangalaj areoj. Origine tiuj ŝoseoj estis malfermitaj por havigi teron por agrikulturo por setlantoj; la registara moto "tero sen homoj por homoj sen tero" estis stampita por priskribi la disvolvigon de Amazonio. Tamen, lignoproduktantoj uzis tiujn ŝoseojn por plia senarbarigo de la ĉirkaŭa ĝangalo.

## Referencoj 
Kategorio:Amazonio
Kategorio:Ŝoseoj en Brazilo
Alpha Epsilon Pi

**Alpha Epsilon Pi** (**ΑΕΠ**) aŭ (**AEPi**) estas fratrio de judaj studentoj. Nuntempe havas pli ol 170 aktivajn ĉapitrojn en Usono, Kanado, Britio, Israelo kaj Francio, kun entute 9.000 studentoj. Alpha Epsilon Pi estas juda frateco, kvankam ne estas diskriminacia kaj estas malfermita al ĉiuj tiuj membroj aranĝitaj al akcepti liajn valorojn.

## Historio 
En 1913 Babilas C. Moskowitz, juda studento de la Universitato de Nov-Jorko, estis akceptita en frateco kaŭzita de siaj lertecoj kiel ludanto de basketbalo. Post ol esti akceptita, ĝi petis ke liaj judaj amikoj povis eniri ankaŭ en la fratecon, sed sia peto estis denegada, tiam Moskowitz decidis fondi sian propran fratecon: Alpha Epsilon Pi. Vi babilas C. Moskowitz kaj liaj amikoj komencis renkontiĝi nokte en germana restoracio.

La fondaj, oficiale konitaj kun la nomo de la dek unu senmortaj, ili renkontiĝis, malgraŭ siaj horaj, por diskuti la proprajn funkciojn de juda frateco, kaj kiel ĉi tiu povis disvolviĝi. Post monatoj da diskutoj, la homoj decidis fari oficiron sia frateco antaŭ la direkto de la universitato, entrepreno en kiuj havis sufiĉe da sukceso.

Nuntempe, Alpha Epsilon Pi estas la plej granda juda frateco de la Mondo, ĝi havas pli ol 150 ĉapitrojn en Usono, kaj ekzistas de antaŭ 100 jaroj. Al postvivinta kiel frateco kaj estis dua hejmo por la judaj studentoj. AEPi daŭre prosperas kaj estis fidela al la spirito de siaj fondintoj ĝis la tago de hodiaŭ.

Alpha Epsilon Pi, estis fondita por proponi ŝancojn al la judaj studentoj kiuj serĉas trovi la plej bonan universitatan sperton kaj frata. AEPi tenis la integrecon de lia objektiva, plifortigante la interligojn kun la juda komunumo kaj utilante kiel ligo inter la universitato kaj la profesia vivo. Alpha Epsilon Pi disvolvas la kvalitojn de ĉefeco de siaj membroj en kritika momento en la vivo de la junuloj. AEPi helpo al la studento, por ke restu centrita en la idealoj, la valoroj kaj la etiko de la juda komunumo. AEPi preparas la studenton por esti unu el la ĉefoj de la mateno, tiel ke ĝi povas helpi la komunumon kaj sian vilaĝon.

## Vidu ankaŭ 
* Alpha Epsilon Phi

Kategorio:Fratriaj asocioj
Kategorio:Judoj kaj judismo en Usono
Kategorio:Judaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1913
Oktavino

eta
**Oktavino** (Tagaloge *Octavina* aŭ *Octabina*) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Filipinoj, el la 16a aŭ 17a jarcento.

Ĝi havas 14 kordojn en 6 kordoĥoroj. Ĝi agordantas F#2, B2 B2, E3 E3, A3 A3 A3, D4 D4 D4, G4 G4 G4. La mezuro estas 495 mm.

## Referencoj 
Kategorio:Filipinoj
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj_instrumentoj
Eksprestramo

**Eksprestramo** () estas termino aplikata al fervojlinioj en regiono Francilio, Francio, projektitaj de Syndicat des transports d'Île-de-France (STIF), kiuj estas ekspluatataj sub formo de tramtrajno. Tiuj linioj disvolvitaj en cirkloj konsistas el:

*  **Norda Eksprestramo** (), kunliganta la stacidomon  (Yvelines) al la stacidomo  (Seine-Saint-Denis), estanta **Eksprestramo 11**. Ĝi estis malfermita la , kunligante en unua fazo haltejon  al haltejo ;

*  **Suda Eksprestramo** (), kunliganta la haltejon  (Essonne) al la haltejo  (Essonne), estanta **Eksprestramo 12**. Ĝi estis malfermita al pasaĝeroj la ;

*  **Okcidenta Eksprestramo** (), kunliganta la haltejon  al la haltejo  (Yvelines), estanta **Eksprestramo 13**. Ĝi estis malfermita al pasaĝeroj la .

## Vidu ankaŭ 
* Tramo
* Tramvojo
* Tramtrajno
* Rapidtramo
* Tramtransporto
* Tramtransporto en Parizo
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Transkeo

Kategorio:Tramtransporto en Parizo
Max-Reinhardt-seminario

eta|palaco *Cumberland*, centra parto de la seminario
La **Max-Reinhardt-seminario**  estas altlernejo pri aktorado en Vieno, kies fondon en 1929 iniciatis la renoma reĝisoro, intendanto, teatra produktisto kaj aktora pedagogo Max Reinhardt. Sidejo estas la palaco *Cumberland* en Penzing, la 14-a urbodistrikto de Vieno, vidalvide de la palaco Schönbrunn.

La seminario ofertas kvarjaran studadon, kiun gvidas proksimume 40 docentoj, inter ili pluraj elstaraj aktoroj kaj reĝisoroj. Post la dua duonjaro la studantoj dividiĝas al la studbranĉoj aktorado kaj reĝisorado. Ripete la studantoj havas la okazon praktike realigi teatraĵojn interalie en la impona baroka teatrejo de la palaco Schönbrunn. La seminario apartenas al la Universitato por Muziko kaj Drama Arto de Vieno.

Granda nombro de famaj germanlingvaj aktoroj kaj reĝisoroj estas finstudintoj de la seminario, kiu sekve estas inter la plej renomaj teatrolernejoj de Eŭropo.

Ankaŭ hungaroj Anna Mária Tahy kaj András Sinkovits-Vitay studis en la seminario.

Kategorio:Teatrolernejoj
Kategorio:Teatroj en Vieno
Kategorio:Edukado en Aŭstrio
Friedrich Christoph Perthes

**Friedrich Christoph PERTHES** (naskiĝinta la  en Rudolstadt, mortinta la  en Gotha) estis germana eldonisto. Li estis la nevo de Justus Perthes.

## Vivo 
En 1787 li iĝis lernoknabo en la Böhme-librovendejo en Lepsiko kaj en 1793 helpanto ĉe la Librovendejo *B. G. Hoffmannsche Buchhandlung* en Hamburgo. Samloke li malfermis en 1796 specialan librovendejon, en kiu iĝis poste lia posta bofrato Johann Heinrich Besser. Dume Besser gvidis la specialan vendadon sole, Perthes pli kaj pli specialiĝis pri eldonado. Li ekkontaktis multajn fakulojn de diversaj sciencoj, ekz. la postan bopatron Matthias Claudius aŭ la fratojn von Stolberg. En 1813 li naciieme ekestris ribelulojn en Hamburgo kontraŭ la francaj okupantoj, proskribitis kaj kunkampanjis poste en nordokcidenta Germanujo. Estante membro de la hansa direktorio kaj deputito li peris en la ĉefa komandejo de la aliancanoj en Frankfurto ĉe Majno la reakiron de la liberecrajtoj de la hansaj urboj. Kiam li revenis Hamburgon, post sukcesa venko super la francoj, li trovis sian firmaon detruita; sed li povis repagi ĉiujn ŝuldojn ĝustatempe.

Krome li engaĝiĝis en la loka potlitiko. Post la morto de la unua edzino li eksetlis en Gotha dediĉonte sin al la prieldonitaĵa komercado. La vendejon en Hamburgo li lasis al la bopatro Besser kaj al ties bofrato Johann Heinrich Wilhelm Mauke.

Grava entrepreno de Perthes estis la pretigo de libro de Heeren kaj Ukerts »Geschichte der europäischen Staaten«, por kies finfarado li sukcese laborigis la plej spertajn historiistojn: laboro pri ĝi reprenitis en 1875 sub la gvidado de W. von Giesebrecht, poste fare de K. Lamprecht.

## Graveco kaj firmaa sorto 
Inter la germanaj eldonistoj Perthes estis vera aŭtoritato. Li laboris sur la kampoj de reeldonado, pripresa leĝdonado kaj reestablo de la Borsa societo. Lian biografion verkis la filo Clemens Theodor Perthes, poste plibonigite fare de W. Baur, (1879), O. Berdrow (Gotha 1896), O. Adler (»Friedrich und Karoline Perthes«, Leipzig 1900).

Postmorte la de li fondita eldonejo estis tenadata - sub la nom »Friedrich Perthes« fare de la filo Andreas (1813-1890)kiu en la 1.1.1840 starigis en Gotha propran firmaon »Friedrich und Andreas Perthes«. Ambaŭ eldonejoj kunfandiĝis en 1854 sub la nomo "Friedrich Andreas Perthes". En 1874 transprenis la tuton la filo Emil. Ekde 1889 ĝi estis en posedo de akcia kompanio.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 626, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Germanaj eldonistoj
Kategorio:Homoj rilataj al Gotha
Gábor Berényi

**Gábor Berényi** [berEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Berényi Gábor** estis hungara reĝisoro, teatrestro.

Gábor Berényi https://books.google.hu/books?id=B9RV5UFtPNMC&pg=PA437&lpg=PA437&dq=Ber%C3%A9nyi+G%C3%A1bor+1927&source=bl&ots=QO-u-WU1tM&sig=sJwdvmVyFNvx0pSdz1d0XYzY9uY&hl=hu&sa=X&ved=0ahUKEwjM0dHevMjRAhXDVRQKHZvYCYs4ChDoAQgXMAA#v=onepage&q=Ber%C3%A9nyi%20G%C3%A1bor%201927&f=false naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Berényi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris reĝisoran diplomon en Teatra Akademio en 1949. Post siaj studoj li preparis sian kandidatiĝon en Leningrado. Hejmenveninta en 1953 li havis reĝisoran postenon en Budapeŝto, inter 1955 kaj 1959 li estis ĉefreĝisoro de Teatro Csokonai (Debrecen). Lia sekva stacio estis Teatro Szigligeti (Szolnok), kie li estis ankaŭ teatrestro. Sekvis Budapeŝto Teatro József Attila (1971–1982), fine pli malgranda ĉefurba teatro, kie li estis ankaŭ teatrestro. Li pensiuliĝis en 1992, tamen li retis aktiva reĝisoro. Li ricevis premiojn en 1957 kaj 1977. Li edziĝis en 1950, post 2 jaroj li havis filon. En 1975 li denove edziĝis.

## Elektitaj reĝisoraĵoj 
* Zsigmond Móricz: *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* (1955, 1965)
* Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (1957, 1999)
* Imre Madách: La tragedio de l' homo (1959, 1964)
* William Shakespeare:
** Hamleto (1960)
** Reĝo Lear (1964)
** Rikardo la 3-a (1966)
** Sok hűhó semmiért (1976)
** *Multa bruo pri nenio* (1976)
* István Örkény: *Macskajáték* (1985)
* József Katona: *Bánk bán* (1990)
* Berényi-Örkény: *A Szkalla-lányok* (2012)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Évry-Courcouronnes (stacidomo)

**Évry-Courcouronnes** (**Évry Courcouronnes - Centre** laŭ nomplatoj sur kajoj) estas franca stacidomo sur linio D de RER, situanta en komunumo  (departemento Essonne).

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Grigny - Corbeil-Essonnes (988000).

## Interkonektoj 
*   ''''
*  TICE 401 402 403 404 405 407 408 414 414D 415 416 453
*  Albatrans 91.01 91.04 91.05 91.09
*  KSE 24.11 24.12
*  Cars Sœur 7001 7002
*  Sénart Bus 50
*  N135 N144

## Projektoj 
*  T Zen 4

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio D
* Évry (Essonne)
* Courcouronnes
* Évry-Courcouronnes
* Évry-Courcouronnes (Tramtrajno en Francilio)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio D
Kategorio:Fervojaj stacioj en Essonne
Kategorio:Courcouronnes
Kategorio:Évry (Essonne)
Kategorio:Évry-Courcouronnes
Kriszta Bíró

**Kriszta BÍRÓ** [krista bIrO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bíró Kriszta** estas hungara aktoro, edzino de Lajos Parti Nagy.

Kriszta Bíró http://www.imdb.com/name/nm0083830/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Kriszta Bíró frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1992. Post siaj studoj ŝi estis membro en Teatro Szigligeti (Szolnok), poste en aliaj provincaj teatroj. inter 1997 kaj 2004 ŝi ne apartenis al trupoj, poste al filia teatro de Teatro Madách. Ŝi verkis ankaŭ 3 librojn. Ŝi ricevis premiojn inter 1995-2011.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Shakespeare: Romeo kaj Julieta - virina ĉefrolo
* Ferenc Molnár: *Az Ibolya* - Ilonka

## Elektitaj kinejaj filmaj roloj 
* *Túsztörténet* (1989)
* Ni neniam mortos! (1992)
* *Sorstalanság* (2005)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* *Glóbusz* (1993)
* *Presszó* (2008)

## Fontoj 
* http://port.hu/adatlap/szemely/biro-krisztina/person-2639
* hungarlingva intervjuo kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Tila al-Ali

**Tila al-Ali** aŭ *Tla Al-Ali* estas urbego en nordokcidenta Jordanio en Amano (gubernio).
eta|maldekstre|Panoramo en Tila al-Ali
eta|Tila al-Ali

## Bazaj informoj 
* Areo: 19,8&nbsp;km²
* Supermara alteco: 1020 m
* Loĝantaro: 113,197 en 2004
* Horzono: UTC +2 (somere UTC +3)
* Poŝtkodo:
* 

## Geografio 
Tila al-Ali situas sur altebenaĵo en proksimeco de Amano.

## Klimato 
Tila al-Ali situas en dezerta klimato. Jare pluvas iom pli, ol 200 mm. Dum somero oni mezuras 26 °C-ojn aŭ pli. Dum vintro la temperaturo estas proksimume frostopunkto.

## Fontoj 
* mapo
* aktuala vetero

Kategorio:Urboj de Jordanio
Árpád Besenczi

**Árpád Besenczi** [beŝenci], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Besenczi Árpád** estis hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro.

Árpád Besenczi http://port.hu/adatlap/szemely/besenczi-arpad/person-21319 naskiĝis la  en Pécs.

## Biografio 
Árpád Besenczi frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, jam tiam li estis statisto en filmoj. Li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Janus Pannonius en 1989, sed li ankaŭ apartenis al la universitata trupo. Spite la juran diplomon li iĝis membro de Nacia Teatro (Pécs), kie li havis eĉ ĉefrolojn. Inter 1993 kaj 2010 li apartenis al Teatro József Attila, sed tiutempe li havis rolojn en filmoj, se ne paroli pri amuzaj televiziaj programoj. Ekde 2010 li estas teatrestro de Teatro Hevesi Sándor. Li ricevis premiojn inter 1992-2013.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Ádám (unu el la viraj ĉefroloj)
* William Shakespeare:
** Somermeznokta sonĝo - Zuboly
** Hamleto - Horatio; Laertes; Cimbora; Osric
** *Antonio kaj Kleopatra* - Canidius
* Zoltán Egressy: Portugál - Csipesz

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Cha-cha-cha* (1982)
* *A Brooklyni testvér* (1995)
* *Kisváros* (televizia serio, 1993-1998)
* *Made in Hungaria* (2009)
* *ZooKids - Mentsük meg az Állatkertet!* (2011)

## Aliaj taskoj 
* hungaraj voĉoj en eksterlandaj filmoj

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Elfluanto

[eta|[Danubeto en Slovakio - brako de Danubo.]]
[eta|La Else kaj la [Hase, elfluantoj de Hase ĉe Melle (Germanio).]]
[eta|Sezona elfluanto de la rivero [Kaveri ĉe la Kaveri delta, ĉe Nannilam, Barato.]]
**Elfluanto**, aŭ **elfluanta kanalo**, estas rivero kiu elbranĉas kaj fluas el ĉefa riverejo. Ili estas ofta trajto de riverdeltoj. Tiu fenomenono estas konata ankaŭ kiel forkiĝo pro ties rezulto. La malo de elfluanto estas alfluanto. Elfluantoj kutime okazas kiel rivereto ĉe lago aŭ oceano, sed ili povas ankaŭ okazi internen, kiel ĉe aluviaj ventumiloj aŭ kiam alfluanto disforkiĝas kiam ĝi alproksimiĝas al kunfluejo kun pli granda rivero. En kelkaj okazoj, minora elfluanto povas preni tiom multan akvon el la ĉefa kanalo ke ĝi povas iĝi la ĉefa vojo.

Oftaj terminoj por nomigi unuopajn riverelfluantoj estas *branĉo*, *brako* kaj *kanalo*.

## Ekzemploj 
* Kasikiaro

## Vidu ankaŭ 
* Alfluanto
* Forkiĝo (rivera)

## Referencoj 
*  

Kategorio:Riveroj
Kategorio:Geografiaj konceptoj
Apolonido de Kos

**Apolonido de Kos** (465 a. K. - 425 a. K.) estis greka kuracisto kaj kirurgo, kiu vivis en la kortego de la persa reĝo Artakserkso la Longmana. Apolonido famiĝis pro tio ke li kuracis Megabizon, bofraton de la reĝo, generalon kaj satrapon de Babilonio kaj Sirio pri serioza vundo de li suferita.

## Ia priadulta historio
Post iom da tempo Megabizo mortis kaj Apolonido daŭre kaj profesie servis lian vidvinon, Amytis. Post la morto de sia edzo, Amytis edziniĝis al pluraj viroj, tiel kiel faris Amestris, ŝia patrino. Kiam Amytis malsaniĝis, kvankam ne serioze kaj pro bagatelaĵo, tiam Apolonido, la doktoro el Kos, kiu enamiĝis al ŝi, diris ke ŝi ŝia sano restariĝos se ŝi havus plurajn virojn pro malsano kiun ŝi havis en la utero.

Kiam lia plano sukcesis kaj li ekdormis kun ŝi, la virino komencis tediĝi kaj decidis meti finon en tiu seksa rilato. Ŝi rakontis al sia patrino pri la tuta afero kaj ŝia patrino decidis revenĝi. Apolonido arestiĝis kaj submetiĝis al akraj torturoj kaj estis vive sepultita en la mortotago de lia kruela turmentistino. Amytis mortis iom poste. Ĉi-raporto estis rakontita de la kuracisto kaj historiisto Ktezio de Knido, kiu baldaŭ fariĝis konsilisto pri la reĝosano.

## Literaturo
* Livius.org
* The Routledge Handbook of Identity and the Environment in the Classical and ..., Rebecca Futo Kennedy, Molly Jones-Lewis, Londono: eldonejo *Routledge*
* Encyclopædia Iranica
* The Greek World in the 4th and 3rd Centuries BC: Electrum vol. 19, Edward Dąbrowa
* The Routledge Handbook of Identity and the Environment in the Classical and ..., Rebecca Futo Kennedy,Molly Jones-Lewis

## Vidu ankaŭ
* Hipokrato de Kos
* Artakserkso la Longmana
* Ktezio de Knido, greka kuracisto

## Referencoj
Kategorio:Helenaj kuracistoj
Kategorio:Grekaj kuracistoj
Les Moulineaux (Tramtransporto en Parizo)

maldekstra|eta|antaŭa stacidomo*Les Moulineaux - Billancourt*
**Les Moulineaux** estas haltejo de Tramvojo T2 situanta en komunumo Issy-les-Moulineaux, departemento Hauts-de-Seine, regiono Francilio.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Puteaux - Issy-Plaine (972000).

__TOC__

## Proksime 
* Vendejaro "Les 3 Moulins"
* Urbodomo de Issy-les-Moulineaux

## Interkonektoj 
*  RATP 123 289 389 TUVIM

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Parizo
* Tramtransporto en Parizo T2
* Haltejoj de Tramtransporto en Parizo
* Issy-les-Moulineaux

## Eksteraj ligiloj 
* T2 RATP

## Tradukfonto 
Kategorio:Tramtransporto en Parizo T2
Kategorio:Issy-les-Moulineaux
Temisono de Laodikeo

**Temisono de Laodikeo** (123 a. K.-43 a. K.) estis greka fondinto de la Metodisma Lernejo pri Medicino kaj unu el la plej eminentaj kuracistoj de sia epoko. Li estis profesoro de Tesalo de Traleso kaj lernanto de Asklepiado el Bitinio. Kiel okul-atestanto, li vojaĝis tra multaj lokoj tiaj kiaj Kreto kaj Milano.

## Vivo
Oni ne certas ĉu li vizitis Romon, kvankam li eble estis tie. En sia maljuneco, li disputis kun sia profesoro pri pluraj vidpunktoj kaj iĝis fondinto de la iu Metodisma Sekto, kiu longe influis sur la medicinaj sciencoj. Li estis aŭtoro pri pluraj medicinaj verkoj, tamen oni ne certas pri la lingvaĵo. Unu el tiuj titoloj kaj fragmentoj konserviĝis ĉefe de Celio Aŭreliano.

Li eble estis la unua kuracisto kiu faris uzon de hirudoj kaj oni rakontas ke li atakiĝis de rabio sed li kuraciĝis. Eŭdemo kaj Proklo estis liaj sekvantoj, kiu povas ankaŭ signifi ke ili apartenis al la Metodisma Lernejo. Temisono estis kritikata de Sorano de Efeso pro liaj kruela traktado al la mensaj malsanuloj. Inter liaj preskriboj oni mencias la mallumecon, bridado per ĉenoj, kaj senigo je manĝaĵo kaj trinkaĵo. Juvenalo satirigis lin kaj sugestas ke li mortigis pli da pacientoj ol kuracis, tamen se li parolas pri ĉi-Temisono aŭ alia samtempulo oni ne scias.

## Verkaro
* *Libri Periodici*
* *Epistolae*
* *Celeres Passiones*
* *Tardae Passiones*
* *Liber Salutaris*
* *De Plantagine*

## Literaturo
* A History of Medicine: Roman medicine, Plinio Prioreschi
* History of Medicine: With the Code of Medical Ethics, Nathan Davis
* The Philosophy of Antiochus, David Sedley
* Historical Dictionary of Ancient Greek Philosophy, Anthony Preus
* Bathing in Public in the Roman World, Garrett G. Fagan
* Ancient Medicine, Vivian Nutton

## Vidu ankaŭ
* Celio Aŭreliano, romia kuracisto
* Asklepiado el Bitinio
* Johann Albert Fabricius (1668-1736) germana bibliografo
* Aulus Cornelius Celsus (25 a. K. - 50 AD)
* Scribonius Largus, romia kuracisto de la imperiestro Klaŭdjo
* Sorano de Efeso (98-138)
* Antonius Musa, romia kuracisto de la imperiestro Aŭgusto
* Tesalo de Traleso romia kuracisto
* Proklo de Reĝjo, romia kuracisto de la 1-a jarcento
* Juvenalo latina poeto

## Referencoj
Kategorio:Helenaj kuracistoj
Kategorio:Grekaj kuracistoj
Pongo de Manseriche

eta|Pongo de Manseriche.
**Pongo de Manseriche** [manseRIĉe] estas gorĝo en nordokcidenta Peruo. La rivero Marañón fluas tra tiu gorĝo (kaj riverfendo) antaŭ ĝi atingas la areon de la Amazona Baseno.

La *Pongo de Manseriche* estas 3 mejlojn (4.8 km) longa, situa je 4° 27' 30" suda latitudo kaj 77° 34' 51" okcidenta longitudo, ĝuste sub la elfluejo de la rivero Santiago, kaj inter ĝi kaj la malnova misiejo de Borja.

Laŭ la kapitano Melitón Carvajal, kiu descendis la Pongon en la malgranda vaporŝipo *Napo,* en 1868, estis fendo en Andoj ĉirkaŭ 2000 ft (600 m) profunda, mallarĝa en lokoj nur de 100 ft (30 m).

Kategorio:Kanjonoj
Kategorio:Amazonio
Kategorio:Geografio de Peruo
Alpha Epsilon Phi

**Alpha Epsilon Phi** (**AEΦ**) estas fratrio de studentoj. AEΦ estas membro de la Nacia Tuthelena Konferenco. AEΦ estis fondita de sep judaj virinoj: Helen Phillips Lipman, Ida Beck Carlin, Rose Gerstein Smolin, Augustina "Tina" Hess Solomon, Lee Reiss Liebert, Rose Salmowitz Marvin, kaj Stella Strauss Sinsheimer. AEΦ estis fondita en la tago 24a de oktobro 1909 en la lernejo Barnard, en la kvartalo Morningside Heights en la urbo Novjorko.

La misio de la organizaĵo AEΦ estas inspiri kaj apogi la junajn virinojn, promocii amikecon kaj apogi dumvivan devontigon, pere de la frateco. Ĝi estas nacia frateco, kio signifas ke havas plurajn ĉapitrojn disaj en Usono. Kvankam ĝi historie estis juda fratrio, ne estas religia organizaĵo.

AEΦ, bonvenigas la virinojn de ĉiuj rasoj kaj religioj, kondiĉe ke ili respektu kaj estimu la fidon kaj la juda nidentecon, sentu son komfortaj en juda medio, kaj volas esti parto de la fratrio. La maskoto de la fratrio estas ĝirafo. AEΦ kunlaboras kun pluraj homamaj projektoj, inter ili du ne-registaraj organizaĵoj: la fondaĵo kontraŭ la kancero Sharsheret kaj la Fondaĵo pediatria kontraŭ la Aidoso Elizabeth Glaser.

## Vidu ankaŭ 
* Alpha Epsilon Pi

Kategorio:Fratriaj asocioj
Kategorio:Judoj kaj judismo en Usono
Kategorio:Judaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1900-1909
Óbidos (Brazilo)

**Óbidos** estas municipo en Parao, Brazilo, situa en la plej mallarĝa kaj rapida parto de la Amazona Rivero. Ĝi estas malnova urbo fondita en 1697, kaj situa inter Santarém kaj Oriximiná. Tiu urbo estas la sidejo de romkatolika diocezo. Tiu urbo ricevis nomon laŭ la bela urbo Óbidos (Portugalio).

Óbidos estis scenejo de sinko de la ŝipo *Sobral Santos II* en Septembro de 1981, unu el la plej malbonaj ŝiptragedioj en la historio de la Amazona Rivero. Tiu riverboato estis farante sian semajnan veturon inter Santarém kaj Manaŭo kaj ŝajne li ricevis tro multajn pasaĝerojn kiam ĝi sankis en la haveno de Óbidos. Oni supozas ke ĉirkaŭ 300 personoj mortiĝis en la katastrofo, kaj centoj de korpoj kaj korpopartoj neniam identigitaj. En 2014, la brita fiŝkaptisto Jeremy Wade venis al Óbidos por esplori la rolon kiu lokaj fiŝospecioj povis ludi en la perdo de vivoj dum la katastrofo; liaj trovoj estis dokumentitaj en la epizodo de *River Monsters* titolita "Amazon Apocalypse." 

## Referencoj 
## Bibliografio 
* Harris, Mark. *Life on the Amazon The Anthropology of a Brazilian Peasant Village*. A British Academy postdoctoral fellowship monograph. Oxford: Published for the British Academy by Oxford University Press, 2000. ISBN 0-19-726239-2
* ''Columbia-Lippincott guide'. (New York City: Columbia University Press, 1952) p.&nbsp;1362.

Kategorio:Geografio de Brazilo
Kategorio:Parao
Kategorio:Amazonio
Kategorio:Vrakoj
Filipsito

[eta|diafana pilipsito-rosedo el Clifton Hill, [Yarra City, Viktorio, Aŭstralio (grandeco: 4,3&nbsp;cm&nbsp;×&nbsp;3,5&nbsp;cm&nbsp;×&nbsp;2&nbsp;cm)]]
**Filipsito** estas esprimo kiu aludas al ne tre precize difinita mineralo el la grupo de kemie tre similaj mineraloj, konsistanta el la de Internacia Mineralasocio (IMA) rekonitaj finaĵoj **filipsito-Ca**, **filipsito-K** kaj **filipsito-Na**. Ĉiuj finoj kristaliĝas en la monoklina kristalsistemo kun jena kemia konsisto:

* Filipsito-Ca: Ca3[Al6Si10O32]·12H2O
* ilipsito-K: K6[Al6Si10O32]·12H2O
* filipsito-Na: Na6[Al6Si10O32]·12H2O

Kemie rigardata estas akvoenhava kalcio-, kalio-, natrio-aluminio-silikatoj, kiu apartenas laŭ la strukturo al skafalosilikatoj kaj kiuj apartenas al la zeolitgrupo ene de la mineralklaso de la „silikatoj kaj germanatoj“.
[eta|maldekstre|filipsito-K, [gmelinito-Na (flava) kaj donajito (malhelverda rosedo) el la ŝtonrompejo Poudrette, monto Saint-Hilaire, Kebekio, Kanado.]]

## Vidu ankaŭ 
* listo de mineraloj

## Literaturo 
;monografioj kaj sciencaj traktatoj:
* Douglas S. Coombs, Alberto Alberti, Thomas Armbruster, Gilberto Artioli, Carmine Colella, Ermanno Galli, Joel D. Grice, Friedrich Liebau, Joseph A. Mandarino, Hideo Minato, Ernest H. Nickel, Elio Passaglia, Donald R. Peacor, Simona Quartieri, Romano Rinaldi, Malcom Ross, Richard A. Sheppard, Ekkehard Tillmanns, Giovanna Vezzalini: *Recommended nomenclature for zeolite minerals: report of the Subcommittee on Zeolites of the International Mineralogical Association, Commission on New Minerals and Mineral Names.* In: *The Canadian Mineralogist.* Band 35 (1997), S. 1571–1606 (PDF 3,3 MB)

;en kompendioj:
* Hans Jürgen Rösler<. Lehrbuch der Mineralogie. 4a eldono. Deutscher Verlag für Grundstoffindustrie (VEB). Leipzig. 1987. paĝoj 618 . ISBN= 3-342-00288-3
* Paul Ramdohr, Karl Hugo Strunz: Klockmanns Lehrbuch der Mineralogie . 16a eldono. Ferdinand Enke Verlag. 1978. Paĝoj 794. 
* A. Lévy: *Descriptions of Two New Minerals.* (Herschelit und Phillipsit) In: *The Annals of Philosophy.* Band 26, Baldwin, Cradock and Joy, London 1825, paĝoj 361–363

## Eksteraj ligiloj 
* Mineralienatlas:Phillipsit (Gruppe) bzw. Mineralienatlas:Phillipsit-Ca, Mineralienatlas:Phillipsit-K und Mineralienatlas:Phillipsit-Na
* Mindat - Phillipsite (Gruppe) bzw. Phillipsite-Ca, Phillipsite-K und Phillipsite-Na
* Database-of-Raman-spectroscopy - Phillipsite

## Referencoj 
Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Silikatoj
Kategorio:Kristalsistemoj
Kategorio:Kalcio
Kategorio:Natrio
Kategorio:Kalio
Kategorio:Aluminio
Kategorio:Silicio
Kategorio:Mineralgrupoj
Kategorio:Germanatoj
Kategorio:Trigonala kristalsistemo
Cerro Bonete

eta|Bonete el nordoriento. La plej alta pinto estas plej maldekstre.
**Cerro Bonete** (monteto ĉapo, bireto) estas monto en la nordo de la provinco Rioĥo, Argentino, ĉe la provinca limo kun Katamarkio. Ties montopinto estas 6,759 m super marnivelo, kio faras ĝin la kvina al la plej altaj separataj montoj en Ameriko (post Akonkagvo, Ojos del Salado, Monto Pissis, kaj Huascarán). La infomaro el TMRS dispruvas la ofte faritan aserton ke ties pinto estas 6,872 msm.

## Eksteraj ligiloj 
* Cerro Bonete ĉe summitpost
* Cordillera de los Andes

Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Rioĥo
Spa (kuracloko)

[eta|250x250ra|[Ajurvedo|Ajurveda kuracloko en Goa, Barato.]]
**Kuraclokoj **ofte estas designataj nuntempe per la angla vorto *spa* (kirlobanujo). La termino estas** **asociata kun la kuracado de malsano pere de banado. Kuraclokaj urboj kaj varmaj akvofontaj feriejoj ofte proponas diversajn sanigajn servojn. Homoj kredis en la sanaj potencoj de mineralaj akvoj jam en la antaŭhistoriaj tempoj. Ĉi tiu praktiko estis tutmonde populara. Ĝi estas precipe vasta disvastigita en Eŭropo kaj Japanio.

## Devenoj de la termino 
La termino venis de la nomo de la urbo Spa en Belgio. Ĉi tiu nomo estis konata jam en la romiaj tempoj, kiam ĝi estis nomata *Aquae Spadanae*. Ĝi povintus rilati al la latina vorto "spargere" kiu signifas disigi, ŝprucetigi aŭ malseketigi, aŭ ankoraŭ rilati al la akronimo de la latina frazo *Sanitas per aquas*  (sano per akvoj).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kuracbanlokoj
* Listo de kuracbanlokoj
* Listo de marbanejoj

Kategorio:Masaĝo
Kategorio:Kuraclokoj
Kategorio:Kuraclokoj de Belgio
Galán

La monteto **Galán** aŭ **Cerro Galán** estas kaldero en la Provinco Katamarkio, Argentino, konsiderata la plej bone eksponita granda kaldero en la mondo. Ĝi estis formita antaŭ 2.2 milionoj da jaroj kiam 1,050&nbsp;km3 da materialo estis erupciita, produktante kuŝejojn de ignimbrito etende ĝis 100 km for. La kaldero estis origine la loko de granda lago, sed la reapero de la orienta kaldergrundo estis limiginta la salecan Laguna Diamante al la kaldera orienta bordo.

## Referencoj 
* Cerro Galan Caldera  Oregon State University
* Cerro Galan Caldera, Argentina, el How Volcanoes Work, de Vic Camp, Department of Geological Sciences, San Diego State University
* 

Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Vulkanoj en Argentino
Kategorio:Neaktivaj vulkanoj
Kategorio:Supervulkanoj
Kategorio:Katamarkio
Kategorio:Andoj
Bonete

[eta|maldekstre|220ra|Bonete en la [Provinco Albaceto.]]
eta|maldekstre|260ra|Mapo de komarkoj en la provinco Albaceto. *Monte Ibérico-Corredor de Almansa* estas oriente malhelverde.
**Bonete** en la hispana kaj **Boneto** en Esperanto estas vilaĝo de la provinco Albaceto en la regiono de Kastilio-Manĉo en Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko *Monte Ibérico-Corredor de Almansa* en la oriento de la provinco. La areo estas de 125,06 km² kaj la loĝantaro de 1 049 loĝ. (2019), dum la denseco estas de 8,82 loĝ./km².

*Bonete* en la hispana estas pastra ĉapo, kio aperas en la malsupra duono de la blazono.

## Geografio 
Bonete estas en la okcidento de la provinco Albacete je 50 km de la provinca ĉefurbo kaj je 22 km de Almansa, la komarka ĉefurbo.

## Historio 
[eta|maldekstre|150ra|Turo de la preĝejo de Bonete ([17a jarcento).]]
Jam estis homa okupo en prahistorio, kion pruvas setlejo de iberoj Amarejo.

En la 13a jarcento la areo jam estis kontrolita de la kristanoj de la Reĝlando Kastilio.

Estas preĝejo kun barokaj elementoj (17a jarcento).

## Ekonomio 
La ekonomio de Bonete estis tradicie fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj kaj malgrandaj fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ produktado de vino, de fungoj, de viandaĵoj el porko kaj de ŝuoj pro la proksimeco al Almansa.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Albacete
* Cerro Bonete

## Referencoj 
Kategorio:Provinco Albacete
Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
Mercedario

eta|Mercedario, 2004.
**Cerro Mercedario** estas la plej alta pinto de la montaro Cordillera de la Ramada kaj la oka plej alta monto de Andoj. Ĝi situas je 100 km norde de Akonkagvo, en la argentina provinco San Juan. Ĝi estis unuafoje ascendita en 1934 fare de Adam Karpiński kaj Wiktor Ostrowski, membroj de pola anda ekspedicio estrita de Konstanty Jodko-Narkiewicz. La pola partio starigis ŝtonamason sur la pinto.

En 1968, post kelkaj klopodoj fare de la plej fortaj argentinaj grimpistoj, japana grupo estrita de Saburo Joŝida plenumis la unuan ascendon de la suda flanko. En 1971 aŭstria ekspedicio, estrita de Fritz Moravec kaj Othmar Kucera, grimpis la nordan flankon. En 1972, la italoj Sergio Job Gino kaj Antonio Beorchia Nigris grimpis la monton Mercedario laŭ la normala vojo kaj malkovris kelkajn Inkaajn ruinojn ĝuste sub la montopinto. En Januaro 1975 itala ekspedicio estrita de Antonio Mastellaro faris la grimpadon de la orienta flanko.

En 1983 malgranda ekspedicio el Gorizia kapablis trapasi la sudokcidentan bordon, kiu estas konsiderata la plej malfacila vojo de la monto, kaj unu el lastaj gravaj montogrimpoj en Andoj. La 27an de Januaro Mauro Collini, Sergio Figel, Mario Tavagnutti kaj Rudi Vittori atingis la pinton.

## Referencoj 
Kategorio:Andoj
Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Provinco San Juan
Naturparko Rhein-Taunus

250px|eta|situo de la naturparko.
[eta|panoramo de la [Rheingaugebirge kun la „Hallgarter Zange“ kaj „Kalte Herberge“]]
La **Naturparko Rhein-Taunus** estas naturparko kun areo de ĉ.  hektaroj () en la hesa mezmontaro Taunus.

## Geografio 
La naturparko enhavas areojn de la distrikto Rheingau-Taunus kaj la urbo Wiesbaden. La limoj de la naturparko estas identas krom al sudo plejparte kun la limoj de la distrikto. La naturparko Rhein-Taunus limas en la oriento rekte en la naturparko Taunus. Trans la limo troviĝas en Rejnlando-Palatinato la Naturparko Nassau.
La naturparko havas je pli ol 60 % de la areo arbaroj. Naturproksima arbaro estas la formo de la speciriĉaj arbaroj. Tie kreskas precipe fagoj, tigfolia kverko, ordinara piceo kaj Menzies-pseŭdocugo.

File:Erlenbachtal-01s.jpg|la valo de la rojo Erlenbach apud Wiesbaden-Frauenstein
File:Honigberg-wald-1s.jpg|“Honigberg“ apud Kiedrich

## Vidu ankaŭ 
* listo de la naturparkoj en Germanujo

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Beteiligungsbericht 2005. Rheingau-Taunus-Kreis  (PDF-Datei 817 KB) Seite 140ff: Naturpark Rhein-Taunus
* Internetseite des Naturparks Rhein-Taunus

Rhein-Taunus
Kategorio:Geografio de Germanio
Kategorio:Rheingau
Kategorio:Geografio (distrikto Rheingau-Taunus)
Kategorio:Geografio (Wiesbaden)
Llullaillaco

eta|Llullaillaco el oriento.
**Llullaillaco** aŭ **Jujajjako** estas dormanta stratovulkano ĉe la limo de Argentino (Salta Provinco) kaj Ĉilio. Ĝi kuŝas en la Puna de Atacama, nome regiono de tre altaj vulkanaj pintoj sur alta altebenaĵo ĉe la Atakama Dezerto, unu el la plej sekaj lokoj en la mondo. Ĝi estas la dua plej alta aktiva vulkano en la mondo post Ojos del Salado.

Llullaillaco estis konstruita dum du diferencaj fazoj en la Plejstoceno-Holoceno fare de dacitaj lafofluoj. La plej malnovaj rokoj estas ĉirkaŭ 1.5 milionoj da jaroj malnovaj. Antaŭ 150,000 jaroj, la vulkana sudorienta flanko falis kaj generis terglitan lavangon kiu atingis tiom for kiom ĝis 25&nbsp;km el la pinto. La plej jundatitaj rokoj estis erupciitaj antaŭ 5,600 ± 250 jaroj el la pinta regiono, sed informoj de historia aktiveco ekzistas el la 19a jarcento.

La unua registrita grimpo de la monto okazis en 1950, sed oni trovis spurojn de pli fruaj grimpoj, kaj nombrajn arkeologiajn lokojn sur la monto kaj ĉe ties deklivoj. Kun arkeologia loko ĉe la pinta regiono, Llullaillaco estas la plej alta arkeologia loko en la mondo. Tie, en 1999, oni trovis la mumiigitajn restaĵojn de tri infanoj, konataj kiel Infanoj de Llullaillaco. Oni supozas ke temas pri restaĵoj de homaj oferoj.

## Bibliografio 
* Reinhard, Johan: *The Ice Maiden: Inca Mummies, Mountain Gods, and Sacred Sites in the Andes*. National Geographic Society, Washington, D.C., 2005.
* Reinhard, Johan and Ceruti, María Constanza: "Inca Rituals and Sacred Mountains: A Study of the World's Highest Archaeological Sites" Los Angeles: UCLA, 2010.
* Reinhard, Johan and Ceruti, María Constanza: *Investigaciones arqueológicas en el Volcán Llullaillaco: Complejo ceremonial incaico de alta montaña*. Salta: EUCASA, 2000.
* Reinhard, Johan and Ceruti, María Constanza: "Sacred Mountains, Ceremonial Sites and Human Sacrifice Among the Incas." *Archaeoastronomy* 19: 1–43, 2006.
* Ceruti, María Constanza: *Llullaillaco: Sacrificios y Ofrendas en un Santuario Inca de Alta Montaña*. Salta: EUCASA, 2003.
* Reinhard, Johan: "Llullaillaco: An Investigation of the World's Highest Archaeological Site." *Latin American Indian Literatures Journal* 9(1): 31–54, 1993.
* Beorchia, Antonio: "El cementerio indígena del volcán Llullaillaco." *Revista del Centro de Investigaciones Arqueológicas de Alta Montaña* 2: 36–42, 1975, San Juan.

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Andoj
Kategorio:Montoj en Argentino
Kategorio:Montoj en Ĉilio
Kategorio:Vulkanoj en Ĉilio
Kategorio:Vulkanoj en Argentino
Pandurio

eta

**Pandurio** ფანდური (en kartvela) estas muzikilo, nome kordinstrumento, el Kartvelio.

Ĝi havas 3 kordojn en 3 kordoĥoroj. Ĝi agordantas G3 A3 C4 aŭ E3 B3 A4. La mezuro estas proksimume 500 mm.

## Referencoj 
Kategorio:Kartvelio
Kategorio:Kordinstrumentoj
Kategorio:Muzikaj_instrumentoj
Kategorio:Ĉeĉenaj muzikinstrumentoj