open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
(159542) 2001 QN294

**(159542) 2001 QN294** estas nerapide rotacianta marsrenkonta asteroido malkovrita en la kadro de la astronomia kampanjo *LINEAR*, la , elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:5 kun Venuso kaj ne malproksima de resonanco 1:3 kun la Tero.

Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso : ĝia marsa MOID estas 0,10327 astronomia unuo, tie estas 15,449 milionoj da km.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
(159550) 2001 SM127

**(159550) 2001 SM127** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, tie estas en orbita resonanco 3:2 kun Jupitero

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Lanco (liturgio)

[eta|500x500ra|la liturgia lanco, sur la [Tablo de Ofero.]]
La **Lanco** (greko: λόγχη; Slavonic: *Копіе́*) estas liturgia ilo uzata dum la Dia Liturgio en la Bizanca Rito de la Orienta Ortodoksa Eklezio kaj la Orientaj Katolikaj Eklezioj.

La Lanco simbolas la lancon de Longino, kiu estis uzita je la tempo de la morto de Kristo sur la Kruco por piki lian flankon, el kiu fluis sango kaj akvo (Johano 19:34). Ĉi tiu evento tradicie interpretiĝas kiel antaŭfiguro de la Sanktaj Misteroj (Sakramentoj) de la Eŭkaristio kaj Bapto.

La Lanco estas unu el la Sanktaj Vazoj kutime garditaj sur la Tablo de Ofero (Prothesis), kie la pano kaj vino estas preparitaj por la Eŭkaristio. Ofte kiam Kaliko kaj Diskos (Pateno) estas faritaj, Asterisko kaj Kulero estos faritaj por parigi ilin. La Lanco estas normale farita el valora metalo (aŭ almenaŭ tegita kun arĝento kaj/aŭ oro), havas punkton sufiĉe akra por tranĉi la panon, kaj ofte havos krucon fine de la tenilo.

La Lanco estas uzita dum la Liturgio de Preparo kiam la pastro tranĉas la Ŝafidon (Hostion) el la Prosphoron (panbulo de fermentita pano) kiu estos konsekrita por fariĝi la Korpo de Kristo. La Lanco estas ankaŭ uzita antaŭ Sankta Komunio por tranĉi la Ŝafidon en pecojn por ke la pastraro kaj fideluloj komuniu el ĝi.

En la Euchologion estas ankaŭ speciala Preĝo de la Lanco kiu povas esti dirita de la pastro kiam iu estas malsana.

La Lanco, estanta sanktigita objekto, ne povas esti uzita por ajna celo alia ol la liturgiaj uzoj por kiu ĝi estas nomumita.

Kategorio:Orient-kristanaj liturgiaj objektoj
Preĝŝnuro

[eta|Simpla nigra [Ortodoksismo|ortodoksa preĝŝnuro sen kvasto.]]
**Preĝŝnuro** estas maŝo farita el kompleksaj teksitaj nodoj formitaj en krucforma skemo, kutime el lano aŭ silko. Preĝŝnuroj estas parto de la praktiko de Ortodoksaj gemonaĥoj kaj estas utiligitaj de gemonaĥoj (kaj foje de aliaj) por kalkuli la nombron de fojoj en kiuj oni preĝis la Preĝon de Jesuo aŭ, foje, aliaj preĝoj. La tipa preĝŝnuro havas tridek tri nodojn, reprezentanta la 33 jarojn de la vivo de Kristo. Inter la Orienta Ortodokseco, ĝi estas uzita en la kopta, etiopa kaj eritrea ortodoksaj eklezioj, kie ĝi estas konata per ties kopta aŭ geeza nomo.

## Priskribo 
eta|maldekstra|altdekstre|Orienta ortodoksa preĝŝnuro kun 50 nodoj kaj 5 lignaj bidoj.
Historie, la preĝŝnuro kutime havis 100 nodojn, kvankam iuj havas 150, 64, 60, 50, 41, aŭ plejofte 33 nodojn uzataj ĉitempe. Eĉ estas malgrandaj, 10-nodaj preĝŝnuroj kiujn fingre oni celas ĉirkaŭhavi. Ermitoj enĉele fojfoje havas preĝŝnurojn kun tiom kiom 300 aŭ 500 nodoj ene.

Ece, nodoj de preĝŝnuroj estas nodoj »diamantaj« (angle) aŭ »de fajfilo subboatestra« (france) (numeroj #787 aŭ #2474 de La Aŝleja Libro de Nodoj).

Estas nodita kristana kruco kie la preĝŝnuro estas rekunigita por formi buklon, kaj kelkaj preĝbidoj laŭ kelkaj preteroj inter la nodoj (kutime ekde 10 ĝis 25 nodoj) por faciligo kalkuli. Plilongaj preĝŝnuroj ofte havas pendaĵon fine de la kruco; ĝi poras larmsekigon el elkoraj pentofaroj pekaj. La pendaĵon ankaŭ primontras la gloron de la Regno de Dio, kien oni povus eniri nur per la kruco. Aldone, la pendaĵo montrus heredatan tradicion de preĝo. La simbolo de pendaĵoj estus tradicio devenanta de la komandoj el Malnova Testamento al judoj por surhavi pendaĵojn sur siaj vestaĵoj por rememori la ricevitajn leĝojn.

La preĝŝnuro estas kutime farata el lano, simbolante la ŝafidon de Kristo;

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hezikasmo
* Lestovka
* Preĝaj bidoj
* Rozario
* Tasbiho

Kategorio:Kristana monaĥismo
Kategorio:Bidaro
Kategorio:Meditado
Kategorio:Hezikasmo
Kategorio:Kristanaj preĝoj
La Aŝleja Libro de Nodoj

**La Aŝleja Libro de Nodoj** (aŭ »The Ashley Book of Knot« angle, ofte mallongigita kiel »ABoK«) estas libro grandega anglalingva, kiu enkompilas multegajn (kvazaŭ ĉiujn) nodojn ekzistantajn. Ĝi estas fama pro numerigo de ĉiu nodo (ofte eĉ kun unu nodo havante plurajn numerojn en malsamaj partoj de la libro), malgraŭ la multegaj nomoj de ĉiu nodo (pro remalkovrigo kaj sendependa uzo de ili en sendependaj medioj), tial, oni oftege uzas ĝiajn numerojn por priskribi, mencii, klarigi aŭ ordigi nodojn (ekzemple ABoK#1428, kaj/aŭ ABoK#1439 por plata nodo). Ĝi estis farita en kunteksto de pliigo de marismo anglalingva, kaj ekde tiam estas multege uzata eĉ en aliaj kampoj kiel skutismo aŭ speleologio. Ĝi ankoraŭ estas limigita de kopirajto sed estas facile trovi per interreto.

## Bibliografio
*Clifford W. Ashley. *The Ashley Book of Knots*. Doubleday, New York 1944. 
* Represo: Doubleday, New York 1963–1979, 
* Represo kun amendoj de Geoffrey Budworth: *The Ashley Book of Knots. With amendments of Geoffrey Budworth.* Doubleday, New York 1993.

Kategorio:Usonaj enciklopedioj
Kategorio:Nodoj
Packonservado

eta|

**Packonservado** konsistas el agadoj intencitaj por krei kondiĉojn kiuj favoras daŭran pacon - ofte per **pacmisio** en difinita kriza areo. Esplorado ĝenerale trovas ke packonservado reduktas civilajn kaj batalkampajn mortojn, same kiel ĝi reduktas la riskon de renovigita milito.

Ene de la grupo de naciŝtataj registaroj kaj organizoj, kiuj konsistiĝas la supernacian organismon Unuiĝintaj Nacioj (UN), ekzistas ĝenerala kompreno ke sur la internacia nivelo, pacprotektantoj kontrolas kaj observas pacprocezojn en postkonfliktaj regionoj, kaj povas helpi eksbatalantojn en efektivigado de devontigoj pri paca interkonsento kiujn ili promesis kaj volas plenumi. Tia asistado povas veni en multaj formoj, inkluzive de fid-konstruaj iniciatoj, potenco-dividado-aranĝoj, balotsubteno, plifortigo de la leĝa ŝtato, kaj ekonomia kaj socia evoluo. Sekve, la UN-pacistoj (ofte nomataj **Bluaj Biretoj** aŭ **Bluaj Kaskoj** pro siaj helbluaj biretoj aŭ kaskoj) povas inkludi soldatojn, policanojn de Unuiĝintaj Nacioj kaj civilan personaron.

Unuiĝintaj Nacioj ne estas la sola organizo, kiu efektivigas pacmisiojn. Ne-UN-pacmisioj inkludas la NATO-mision en Kosovo (kun rajtigo de Unuiĝintaj Nacioj) kaj la Multnacia Forto kaj Observantoj sur la Sinaja Duoninsulo aŭ tiujn organizitajn de la Eŭropa Unio kaj la Afrika Unio kun UN-rajtigo.

Laŭ internacia juro, pacistoj estas nebatalantoj pro sia neŭtrala sinteno en la konflikto inter du aŭ pli da militantaj partioj.

## Organizoj
La Internacia Solidareca Movado (angle *International Solidarity Movement*, akronime konata ISM) estas internacia pacmovado kiu, per neperforta rezista laboro, dokumentado de misuzoj kaj ĉeesto en okupata Palestino, laboras por krei "atenton al la palestina liberecbatalo kaj por fini la israelan okupadon". 

Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj
Nodo fajfila

La **nodo de fajfilo de subboatestro**, ankaŭ alinome *nodo de diamanto* aŭ nodo de *altenŝnuro*, estas nodo ĉesiga per du finoj, dika kaj kun eligaj flankoj kiuj povas facile esti uzitaj kiel butono.

## Nodado 

Knife-lanyard-knot-ABOK-787-Carrick-start.jpg|Komencu per nodo plata.
Knife-lanyard-knot-ABOK-787-Over-standing.jpg|La irantaj turnas super la neirantaj,
Knife-lanyard-knot-ABOK-787-Through-center.jpg|Poste iras sub la tri bukloj por reeliri el la centro de la nodo plata.

## Uzo kaj sekureco 
100px|eta|dekstra|Nodoj fajfilaj el supero al subo, simpla, duobla, ĉevrona
Tre utilas por piedingo teksa el plektaĵo el polietileno sentranĉebla. Per provo de tiro malrapida, la piedingo rompas en la butonigo anstataŭ en la butono.Krom marismo, ĝin uzas en multaj fakoj, kiel montogrimpado, speleologio, sportoj meĥanikaj (4x4, kvad, ktp.) kaj istecoj (konstruisteco, arbaristeco, ktp.).

Erpilo butona, praaĵo de piedingo teksa, ankaŭ uzas nodon fajfilan kiel butonon.

Manille textile dyneema 03.jpg|Piedingo teksa el polietileno sentranĉebla 
erse a bouton 02.jpg|Erpilo butona

## Origines 
Nodo beliga ekdevene, la «Subboatestro», tiu, kiu komandis per fajfilo, uzis ĝin en beligaĵo nodanta buklo surhava de la fajfilo ĉirkaŭ la kolo.

## Maedup 
La nodo fajfilo nomiĝas Nodo *lotus* en la arto tradicia korea Maedup.

## Notoj 
Kategorio:Nodoj
Stade Malherbe Caen

**Stade Malherbe Caen** [stɑd malˈɛrb kɑ̃], mallonge "SM Caen" aŭ "Caen", estas franca futbalteamo, fondita en 1913 en Caen. Ĝi kutime ludas siajn hejmajn matĉojn ĉe Stadiono Michel d'Ornano.

centra|280ra|eta|Nova emblemo de Stade Malherbe Caen

## Vidu ankaŭ 
* François de Malherbe
* Lycée Malherbe

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Francaj futbalteamoj
Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1913
Kategorio:Sporto en Caen
László Beleznai

**László Beleznai** [lAslO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beleznai László** estis hungara akvopilkisto, naĝisto, olimpiano, advokato. Lia origina familia nomo estis *Breslmayer*, lia posta nomvarianto estis *Beleznay*.

 naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris juran diplomon supozeble en Scienca Universitato de Budapeŝto? en 1920. En la ekstersporta vivo li estis advokato, sed estis tempo, kiam li havis postenon en la ŝtata administracio.

### Sporta kariero 
 inter 1905-1924 estis akvopilkisto kaj naĝisto en ĉefurba sportklubo. Li estis hungara ĉampiono kvarfoje en naĝado en 1911 kaj 1912, ankaŭ aŭstra ĉampiono kvarfoje en naĝado en 1910 kaj 1912, dum li apartenis al la hungara nacia naĝteamo en 1912. Kiel akvopilkisto li estis hungara ĉampiono en 1917, dum li apartenis al la hungara nacia akvopilka teamo sepfoje inter 1912-1924. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1912 en akvopilko kaj 2 naĝaj branĉoj sen signifaj rezultoj. Depost 1918 li estis trejnisto kaj havis postenojn en la enlanda kaj eksterlanda sportaj vivoj.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* sportaj datenoj

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj trejnistoj
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mária Balla

**,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Balla Mária** estis hungara naĝisto, plurfoja hungara ĉampiono, dufoja olimpiano. Ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Lantos Lászlóné*.

 naskiĝis la  en Nógrádverőce.
 
## Biografio 
 estis edukita en Debrecen, sed ŝi jam maturiĝis en gimnazio Budapeŝto en 1963. Post 3 jaroj ŝi akiris trejnistan diplomon en sporta instituto. En la ekstersporta vivo ŝi laboris en laboratorio. Ŝi edziĝis, sed baldaŭ ŝi divorcis.

### Sporta kariero 
 inter 1957-1961 estis naĝisto en Debrecen, poste en la ĉefurbo. Ŝi estis hungara ĉampiono 14-foje inter 1962-1968, samtempe ŝi apartenis al la hungara nacia teamo. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1964 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1968 sen signifaj rezultoj. En 1962 kaj 1963 ŝi faris 5 hungarajn naĝrekordojn.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Károly Balatoni

**Károly Balatoni** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Balatoni Károly Ignác** estis hungara naĝisto, akvopilkisto, luktisto, banka oficisto. Lia origina familia nomo estis *Gräfl*, foje *Graefl* ĝis 1902, lia baldaŭa familia nomvarianto estis *Balatony*. Tiu nomo venis de Balatono, ja li estis ŝatanto de la hungara lago. Lia frato estis Ödön Gräfl.

Károly Gräfl naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 en la ekstersporta vivo laboris en ŝparkaso. Li edziĝis en 1905.

### Sporta kariero 
 estis hungara ĉampiono kvarfoje (1898, 1900, 1901 kaj 1902) en longdistanca rapida naĝo je 1 mejlo, same hungara ĉampiono sepfoje (1896-1904). Li estis unu el la pioniroj de la hungara akvopilko. Li partoprenis en la unua hungara publika matĉo en 1899, en la sekva jaro li fondis naĝistan societon. Li estis ankaŭ hungara akvopilka ĉampiono en 1904. En 1907 jam malaktiva en sporto li establis hungaran naĝistan asocion.

Li estis ankaŭ hungara ĉampiono en klasik-stila luktado en 1904.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* koncerna teksto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj akvopilkistoj
Kategorio:Hungaraj luktistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Insularo Molène

La **Insularo Molène** () estas insularo situanta ĉe la marbordo de Bretonio en Francio, en la Atlantika Oceano. Ĝi situas en la nordo de la departemento Finistère, proksime al Le Conquet. Konsistas el, krom insulo Molène (bretone *Molenez*), la sekvantaj insuloj:

* Insulo Banneg (*Bannec*)
* Insulo Balaneg (*Balanec*)
* Insulo Trielen
* Insulo Kemenez (*Quéménès*)
* Insulo Benniged (*Béniguet*)

Plie, ĝi enhavas multajn aliajn insuletojn (Litiri, Morgol, ktp).

Kategorio:Insularoj en la Atlantiko
Kategorio:Insularoj de Francio
Kategorio:Insuloj en Bretonio
Kategorio:Geografio de Finistère
Arkivoj de Blinken Open Society

**Arkivoj de Blinken Open Society** (, mallongigite **Blinken OSA**) estas arkiva institucio en Hungario.

## Enkonduko 
Ĝi estis fondita de George Soros en 1995, kaj malfermiĝis en 1996 kiel fako de la Mez-Eŭropa Universitato. Origine nomita Open Society Archives (OSA), en 2015 ĝi estis renomita Vera kaj Donald Blinken Open Society Archives.

Ĝiaj arkivoj estas rilataj al postmilita eŭropa historio, la Malvarma Milito, la historio de la antaŭa Orienta Bloko, samizdato, la historio de propagando, homaj rajtoj, kaj militkrimoj.

Blinken OSA ankaŭ estas fako de la Centra Eŭropa Universitato.

La institucio situas en Budapeŝto.

La konstruaĵo nun ankaŭ havas galerion nomitan Galeria Centralis.

## Referencoj 
Kategorio:Hungario
(159555) 2001 SJ276

**(159555) 2001 SJ276** estas marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido, malkovrita la 27-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 9:10 kun Marso.

Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso proksime de sia malsuprenira nodo kaj ekstere tanĝas tiun de la Tero, sed ĝia granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de nia planedo.

* Ĝia marsa MOID estas 0,06675 astronomia unuo (9,986 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,34935 astronomia unuo (52,262 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,07104 astronomia unuo (10,627 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,09219 astronomia unuo (13,791 milionoj da kilometroj) de Marso.
* La  ĝi pasis al 0,35079 astronomia unuo (52,4774 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,35098 astronomia unuo (52,505 milionoj da km) de La Tero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Éva Dobár

**Éva Dobár,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Dobár Éva** estas hungara naĝisto, olimpiano, manekeno. Ŝia edzo estis Dániel Varga, ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) *Varga-Dobár Éva*.

 naskiĝis la  en Miskolc.
 
## Biografio 
 ekde 2005 ŝi lernis en Budapeŝto. Pro rompiĝo de ripo ŝi plene forlasis la naĝadon post 4 jaroj ŝi elektis la profesion manekeno. Ŝi edziĝis en 2012, post 2 jaroj ŝi naskis filon. Li ricevis premiojn inter 1948-1998.

### Sporta kariero 
 estis talenta naĝisto en Tiszaújváros, kie ŝi vivis. Por atingi pli bonajn rezultojn ŝi translokiĝis al Budapeŝto en 2005. En la sekva jaro ŝi atingis signifajn rezultojn en junularaj konkursoj. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2008 sen rezulto. Ŝi plene finis sian sportan karieron en 2009.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* datenoj kun foto

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj manekenoj
Saksa Palaco en Varsovio

**Saksa Palaco en Varsovio** (pole: Pałac Saski) – klasikisma palaco, kiu troviĝis sur la hodiaŭa Placo al marŝalo Józef Piłsudski en Varsovio. Inter ties loĝantoj estis i.a. Jan Andrzej Morsztyn, Aŭgusto la 3-a kaj Ŝopeno. En la Dua Pola Respubliko estis ĉi tie Ĝenerala Stabo de Pola Soldataro, kies laborantoj kontribuis al venko en la pola-bolŝevika milito kaj mallongigo de la dua mondmilito. Detruita de germanoj decembre 1944 dum planata ruinigo kaj bruligo de Varsovio post falo de la Ribelo de Varsovio — postrestis nur arkado kun la Tombo de Nekonata Soldato. En 2021 oni decidis rekonstrui la palacon.

## Vidu ankaŭ 
* Palaco de Brühl

## Bibliografio 
* M.M. Drozdowski, A. Zahorski, *Historia Warszawy* (Historio de Varsovio), PWN, Warszawa 1975.

## Eksteraj ligiloj 
* Historia Pałacu Saskiego i Osi Saskiej – Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy Historio de la Palaco kaj ties akso — Ŝtata Arkivo de la ĉefurbo Varsovio
* Władysław Kozaczuk, *Enigma: How the German Machine Cipher Was Broken, and How It Was Read by the Allies in World War II*, eldonita kaj tradukita de Christopher Kasparek, Frederick, Maryland, University Publications of America, 1984, ISBN 0-89093-547-5.

Kategorio:Pereintaj konstruaĵoj en Pollando
Kategorio:Palacoj en Varsovio
Kit Carson

**Christopher Houston CARSON** (24a de Decembro, 1809 – 23a de Majo, 1868) estis usona landlimulo. Li estis felkomercisto, gvidisto en naturo, porindiana agento, kaj oficiro de la Usona Armeo. Li iĝis legendo de la landlimo (inter blankuloj kaj indianoj) jam en sia vivodaŭro pere de biografioj kaj gazetaraj artikoloj, kaj troigaj versioj de liaj agadegoj estis temo de malmultekostaj noveloj. Laŭ tiuj li estis sentima, batallerta, tenaca, kaj ludis gravan rolon en la alokcidenta ekspansio de Usono. Kvankam li estis fama dum multo de sia vivo, postaj historiistoj asertis, ke fakte Kit Carson ne ŝatis, deziris, aŭ eĉ tute komprenis la famon kiun li ricevis dum sia vivo.

Carson foriris el hejmo en rura Misurio estante 16-jaraĝa por iĝi montarano kaj bestokaptisto okcidente. En la 1830-aj jaroj, li akompanis Ewing Young en ekspedicio al tiam meksika Kalifornio kaj aliĝis al ekspedicioj de felkomercistoj en la Roka Montaro. Li vivis inter kaj edziĝis ene de triboj de Arapahoj kaj Ĉejenoj.

En la 1840-aj jaroj, Carson estis dungita kiel gvidisto fare de John C. Frémont, kies ekspedicioj kovris multon de Kalifornio, Oregono, kaj la areo de la Granda Baseno. Frémont mapis kaj verkis informojn kaj komentariojn pri la Oregona vojo por helpi kaj kuraĝigi alokcidentajn pionirojn, kaj Carson atingis tutlandan famon pere de tiuj rakontoj. Sub estreco de Frémont, Carson partoprenis en la Konkero de Kalifornio el Meksiko en la komenco de la Meksik-usona milito. Poste, ankoraŭ dum la milito, Carson estis esploristo kaj mesaĝisto kiu famis pro sia savmisio post la Batalo de San Pasqual kaj pro sia de marbordo al marbordo vojaĝo el Kalifornio ĝis Vaŝingtono por liveri novaĵojn de la konflikto en Kalifornio al la registaro. En la 1850-aj jaroj, li estis nomumita kiel porindiana agento por la Ute (Utaho) kaj la *Jicarilla* [ĥikaRIlja] Apaĉoj.

Dum la Usona Enlanda Milito, Carson estris regimenton ĉefe de hispandevenaj volontuloj el Nov-Meksiko je la flanko de la Unio en la Batalo de Valverde en 1862. Kiam la Konfederacia minaco estis nuligita en Nov-Meksiko, Carson estris fortojn por subpremadi tribojn de Navahoj, Meskaleraj Apaĉoj, Kiowa kaj Komanĉoj detruante iliajn manĝoresursojn. Li estis nomumita Brigadir-Generalo kaj komandis Fort Garland, Koloradio. Sed tio por mallonge, ĉar malbona sano devigis lin retiriĝi el la militista vivo.

Carson edziĝis trifoje kaj havis dek gefilojn. Li mortis en Fort Lyon, Koloradio la 23an de Majo, 1868. Li estis entombigita en Taos, Nov-Meksiko, apud sia tria edzino, Josefa.

Dum la fino de la 19-a jarcento, Kit Carson iĝis legenda simbolo de la usonlima historio, kio influis sur la starigo de statuoj kaj monumentoj, publikaj eventoj kaj celebroj, temaro por Holivudo, kaj nomado de geografiaj lokoj dum la 20-a jarcento. En pli ĵusaj jaroj, Kit Carson iĝis ankaŭ simbolo de la Usona fitraktado de la indiĝenaj popoloj.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Usonaj militistoj
An der Schmücke

**An der Schmücke** estas nova urba komunumo en Germanio, kiu fondiĝis komence de januaro 2019. Ĝiaj kvartaloj nomiĝas: Bahnhof Heldrungen, Braunsroda, Bretleben, Gorsleben, Hauteroda, Heldrungen, Hemleben, Oldisleben kaj Sachsenburg. Ĝi troviĝas en la distrikto Kyffhäuser de la federacia lando Turingio. 

Fine de la jaro [[]] la urba komunumo havis  loĝantojn. Krome la urbo ankoraŭ ofertas administrajn servojn por la pli malgrandaj najbaraj komunumoj Etzleben kaj Oberheldrungen.

La rivero Unstrut fluas tra la komunumo.

## Vidindaĵoj 
* Fortikaĵo Heldrungen
* Turingia Pordego, valo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
## Notoj
Kategorio:Distrikto Kyffhäuser
Kategorio:Urboj de Turingio
Nacia Parko Roka Montaro

300px|eta|La lago Bear (Urso).
eta|RMNP collage 2
La **Nacia Parko Roka Montaro** () estas nacia parko de Usono proksimume je 89&nbsp;km nordokcidente de Denver en nord-centra Koloradio, ene de Front-montaro de la Roka Montaro. La parko estas inter la urboj Estes Park oriente kaj Grand Lake okcidente, ambaŭ en Koloradio. La orientaj kaj okcidentaj deklivaroj de la Kontinenta Akvodislimo estas rekte tra la centro de la parko kun la ekfluejoj de la rivero Kolorado en la nordokcidenta regiono de la parko. Ĉefaj trajtoj de la parko estas montoj, alpaj lagoj kaj ampleksa vario de naturo ene de variaj klimatoj kaj medioj, el arbaroj al monta tundro.

La Nacia Parko Roka Montaro estis aprobita de la Prezidento Woodrow Wilson la 26an de Januaro, 1915, establante la parkolimojn kaj protektante la areon por estontaj generacioj. En 1976, UNESCO deklaris la parkon kiel unu el la unuaj tutmondaj biosferaj naturrezervejoj. En 2018, pli ol 4.5 milionoj da distraj vizitantoj eniris en la parkon. La parko estas unu el la plej vizitataj en la sistemo de Naciaj Parkoj, range kiel la tria plej vizitata nacia parko en 2015. En 2019, en la parko okazis denove rekordo de 4 678 804 vizitantoj, kun 44% de pliiĝo ekde 2012.

La parko havas totalon de kvin vizitantejoj, kaj la ĉefsidejo de la parko estas en la vizitantejo *Beaver Meadows Visitor Center* - Nacia Historia Loko desegnita de la Arkitektura Lernejo de Frank Lloyd Wright en Taliesin West. Naciaj Arbaroj ĉirkaŭas la parkon de ĉiuj flankoj, kiel la Roosevelt National Forest norde kaj oriente, la Routt National Forest norde kaj okcidente, kaj la Arapaho National Forest okcidente kaj sude, dum la areo de la Naturejo Indian Peaks rekte sude de la parko.

## Notoj 
Kategorio:Roka Montaro
Kategorio:Biosferaj rezervejoj en Usono
Kategorio:Naciaj parkoj en Usono
Transkontinenta fervojo

dekstra|eta|300ra|Transkontinentaj fervojoj en kaj ĉe Usono ĉirkaŭ 1887.
**Transkontinenta fervojo** estas sinsekva fervojo, kiu trapasas kontinentajn teramasojn kaj havas terminalojn en diferencaj oceanoj aŭ kontinentaj limoj. Tiaj retoj povas esti de diversaj vojoj de unusola fervojo aŭ tiuj poseditaj aŭ kontrolitaj de pluraj fervojaj kompanioj laŭlonge de kontinua itinero. Kvankam Eŭropo estas trapasata de fervojoj, tiuj ene de Eŭropo estas kutime nekonsiderataj kiel transkontinentaj, kun la ebla escepto de la historia *Orient Express*. Transkontinentaj fervojoj helpis malfermi neloĝatajn internajn regionojn de kontinentoj al esplorado kaj setlado kiu aliel ne estus estinta ebla. En multaj okazoj ili formis ankaŭ la spinon de translanda transportada reto kaj de pasaĝeroj kaj de kargo. Multaj el ili plue ludas gravan rolon en transportado de kargo kaj kelkaj kiel la Transsiberia fervojo eĉ havas pasaĝerajn trajnojn el unu pinto al la alia de kontinento.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Glenn Williamson, Iron Muse: *Photographing the Transcontinental Railroad*. Berkeley, CA: University of California Press, 2013.

## Eksteraj ligiloj 
* The Old Transandino
* Trans-Asian Railway Project
* Uniting the States of America

Kategorio:Fervoja transporto
Kategorio:Kontinentoj
Barbarosa kaverno

eta|dekstra|250ra|
La **Barbarosa kaverno** estas unu el du alireblaj anhidritokavernoj en la mondo kaj la nura anhidrita montra kaverno en Eŭropo. Ĝi estas natura kaverno el anhidrito en la distrikto Kyffhäuser [prononco "**Kyf**hojza" aŭ "**Küf**hojza" - la ekzakta unua vokalo ne troveblas en Esperanto] proksime de Rottleben en Turingio. La kaverno inkluzivas larĝajn kavojn, grotojn kaj lagojn. La anhidrito estas transformita en gipso sur la surfaco per la humideco en la kaverno kaj pliiĝas en volumeno. La rezultaj tavoloj de gipso iom post iom foriĝas de la subtero kaj pendas kiel deklivaj tapetoj sur la plafonoj kaj muroj de la subteraj kavoj. Ili estas referitaj kiel "gipsotukoj". La aera temperaturo estas , la akva temperaturo estas .

## Historio 
La Barbarosa kaverno estis malkovrita la 20-an de decembro 1865 dum la elfosado de tunelo por kupra ardezminado kaj disetendiĝis. En 1866 ĝi malfermiĝis kiel "spektaklokaverno" por la ĝenerala publiko. Origine nomita *kaverno Falkenburg*. Jam en 1866 ĝi estis renomita *Barbarosa kaverno*, kiam la nomo ekaperis sur oficiala desegnita plano de la kaverno. Ekde 1868 la nomo "Barbarosa kaverno" trovis sian vojon en literaturon, kiam *Friedrich Herthum*, minista ĉefinspektoro en la princlando Schwarzburg-Rudolstadt, publikigis la unua eldonaĵo pri la kaverno. La kaverno havas etaĝan areon de ĉirkaŭ 15 000 m². Interesaj por vizitantoj estas la subteraj lagoj, kiuj verde brilas pro la gipsoenhavo, kaj ankaŭ la tiel nomataj *Tablo kaj Seĝo de Barbaroso*.

Stollen_Barbarossahoehle.JPG|
Wasserflaeche_Barbarossahoehle.JPG|
Gipsplatten Barbarossahoehle.jpg|

## Kyffhäuser-legendo 
Ĝia loko en la mezalta montaro *Kyffhäuser* estas la kialo de ĝia ligo al la Barbarosa sagao: Laŭ legendo, imperiestro Frederiko la 1-a en la Sankta Romia Imperio, kromnomata "Barbaroso" aŭ itale "Barbarossa", la "rufa (aŭ ruĝhara) barbo", devus dormi en subtera kastelo ĝis Germanio estos unuigita. Lia barbo kreskas ĉirkaŭ ronda ŝtona tablo. Ĝis nun li kreskis tiom, ke ĝi volviĝas dufoje ĉirkaŭ la tablo, sed kiam ĝi kreskos tiom, ke ĝi volviĝas la trian fojon ĉirkaŭ la tablo, la fino de la mondo komenciĝas aŭ Barbaroso vekiĝas kaj komencas sian regadon denove. Kaj la legendo diras, ke neniu bona imperiestro venos ĝis tiam.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Distrikto Kyffhäuser
Kategorio:Kavernoj en Germanio
Zsófia Földházi

'*** [foldhAzi ĵOfia], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Földházi Zsófia*' estas hungara olimpiano, mondĉampiono, moderna pentatlonisto.
eta|

 naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 jam dum la infanĝardenaj jaroj naĝis, poste ŝi lernis baleton. Ŝi lernis en la centra sportlernejo, en la sama loko ŝi sportadis ĝis 2019. Ŝi maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 2012. Ŝi studis en Ekonomia Universitato (Budapeŝto). Ŝi edziĝis en 2020.

### Sporta kariero 
 en sia aĝo 13 komencis sportadi kiel moderna pentatlonisto. Inter la junuloj ŝi havis sukcesojn, dum ŝi apartenis al sportklubo de la centra sportlernejo ĝis 2019, pli poste en ĉefurba sportklubo. Ŝi estis hungara ĉampiono trifoje (2013, 2018, 2020). Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 2016 sen rezultoj, sed en mondĉampionumoj ŝi estis la unua trifoje teame inter 2016-2018. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 2021.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj modernaj pentatlonistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj mondĉampionoj
Anna-Maja Henriksson

**Anna-Maja HENRIKSSON** estas lingvonaciisma svedlingva finnlanda politikisto. Ŝia partio estas la Sveda Popola Partio de Finnlando. Ŝi estas membro de la finna parlamento. Ŝi estis ministro pri justico 2011–2015 kaj estas denove ekde 2019. Ekde 2016 ŝi estas prezidanto de la Sveda Popola Partio de Finnlando. Henriksson loĝas en Jakobstad, estas en geedzeco kaj havas du infanojn.

Ŝi estas vere forta lingva finnsveda naciisto. Ŝi postulas ekzemple, ke oni rakontu al svedoj pri tio, ke oni povas studi en Finnlando tute en la sveda, la deviga sveda en mezlernejfina ekzameno estos rekreata, la devigaj svedaj lekcionoj en la finnlingvaj bazlernejoj oni plimultigu almenaŭ 1/2 kaj ke oni forigu el svedaj oficistoj devon scii bone la finnan.

Henriksson loĝas en Jakobstad. Ŝi estas en geedzeco kaj havas du infanojn. Ŝi estas la plej juna infano de sepinfana orienta lestadiana familio. Ŝia patro mortis, kiam ŝi estis malpli ol 1-jara.

## Vidu ankaŭ 
*Sveda lingvo en Finnlando.

## Eksteraj ligiloj 
https://www.kaleva.fi/pakollisella-ruotsilla-on-pitka-historia-ylioppila/1697673

Kategorio:Finnaj politikistoj
Kategorio:Finnaj ministroj
Kategorio:Ministroj pri justico
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Krisztina Egerszegi

'*** [kristina egersegi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Egerszegi Krisztina*' estas hungara naĝisto, trifoja olimpiano, kvinfoja olimpika ĉampiono, dufoja mondĉampiono.

 naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1992. Ŝi ricevis krom la sportaj premioj ankaŭ ŝtatajn premiojn inter 1988-2013. Ŝi edziniĝis en 1999 kaj naskis trifoje inter 2002 kaj 2004.

### Sporta kariero 
 en 1985 jam estis ĉampiono inter la junuloj, sed en la sekva jaro ankaŭ inter la plenkreskuloj. Ŝi estis hungara ĉampiono 85-foje ofte kun rekordoj. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1988, Hungario en la Somera Olimpiko 1992 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1996 kun kvin oraj, po unu arĝenta kaj bronza medaloj, krome en mondĉampionumoj ŝi estis la unua dufoje en 1991. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1996, poste ŝi havis postenon en la naĝsporta vivo.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun biografio kaj foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj olimpikaj ĉampionoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Bulvardo Patrick Devedjian

La **Bulvardo Patrick Devedjian** (), aŭ **Boulevard circulaire de la Défense** estas ringobulvardo ĉirkaŭ la aferkvartalo La Défense situanta en Hauts-de-Seine, nordokcidente de Parizo, Francio.

## Nomo 
La *Boulevard circulaire de la Défense* estis alinomita *Boulevard Patrick-Devedjian* en septembro 2020 omaĝe al Patrick Devedjian antaŭa Prezidanto de la Ĝenerala Konsilio de Hauts-de-Seine.

## Vidu ankaŭ 
* Patrick Devedjian
* La Défense
* Courbevoie
* Puteaux
* Nanterre

Kategorio:La Défense
Kategorio:Courbevoie
Kategorio:Puteaux
Kategorio:Nanterre
Preĝejo Patrono de Hungaroj (Pécel)

La **preĝejo Patrono de Hungaroj** (hungare *Magyarok Nagyasszonya-templom*) estas sakrala konstruaĵo en urbo Pécel (Hungario).

## Historio 
Laŭ eklezia fonto en tiu loĝloko jam en 1338 paroĥo funkciis. La loĝantoj prenis la kalvinismon ĉirkaŭ komenco de la 17-a jarcento. La sporadaj katolikoj eklezie apartenis al Isaszeg, ekde 1762 al Rákoscsaba (nuntempa urboparto en Budapeŝto. En Pécel en 1788 la katolikoj konstruis lernejon, unu el ties ĉambro estis loko de diservoj. Estis ankaŭ sonorilostablo kun sonoriloj. En 1871 oni aĉetis domon, kiu estis transformita preĝdomo. Post jaroj la lernejo estis vendita. La nun videbla kirko konstruiĝis inter 1897-1899. La orgeno estis farita en 1899 kaj trakonstruita en 1949. La matrikulado komenciĝis en 1915, la paroĥa rajto alvenis en 1922. István Takács (pentristo) faris la freskojn en 1955. La kirko estis renovigita inter 1973-1975.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto, sed en la korto ankaŭ krucifikso estas videbla. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La turpinto estas cepoforma. Sakristio aliĝas al la absido.

Kermeso okazas en la 8-an de oktobro.

## Fontoj 
* priskribo
* priskribo 
* hungare kun fotoj
* katolika leksikono
eta|maldekstre|Diservo en la preĝejo

Pecel
Pecel
-495

En la jaro **495 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*
## Naskiĝoj
## Mortoj
* Pitagoro, laŭ iuj historiaj fontoj: ĉiukaze li mortis post la jaro 510 antaŭ nia erao.
Orientafrika gepardo

La **Orientafrika gepardo** aŭ **Tanzania gepardo**  (***Acinonyx jubatus raineyi***) estas subspecio de gepardo kiu loĝas en la savanoj de Orientafriko (Kenjo, Tanzanio, Ugando kaj Somalio)

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gepardo
* Leopardo

## Eksteraj ligiloj 
* *Acinonyx jubatus* 
* Cheetah Conservation Fund
* *Acinonyx jubatus jubatus*

Kategorio:Felisedoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Faŭno de Orienta Afriko
Kategorio:Faŭno de Kenjo
Kategorio:Faŭno de Tanzanio
Jean Przyluski

**Jean Przyluski**, denaske ankaŭ *Jan Przyluski*, estis poldevena franca lingvisto kaj akademiulo pri religioj. Li naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1885 en Le Mans kaj mortis en aĝo de 59 jaroj la 28-an de oktobro 1944 en Mareil-sur-Loir, eta komunumo de signife malpli ol 1000 loĝantoj en la franca departemento Sarthe.

Liaj interesoj variis vaste tra la strukturo de la vjetnama lingvo, la evoluo de la mitoj kaj legendoj en budhismo, same kiel hindoeŭropaj popolaj tradicioj kiel ekzemple la kulto de homlupo. Krome, li elpensis ĝeneralajn teoriojn pri la evoluo de religio, kiujn li prezentis en sia ĉefverko ''L'Evolution humaine* ("la homa evoluo", 1942).

## Vivo
Jam tre juna, la Malproksima Oriento allogis lin. En 1907, en la aĝo de dudek du jaroj, li akiris la atestilon de la franca Kolonia Altlernejo, kaj li foriris al Hanojo kie li laboris en la kolonia administracio perfektigante sian scion pri la vjetnama, kio igis lin instrui tiun ĉi lingvon ĉe la supra loĝejo de Tonkino en 1909, poste por okupi la katedron pri vjetnama ĉe la Lernejo de Orientaj Lingvoj, unua kiel anstataŭa profesoro de 1913, poste kiel titulara profesoro de 1923 ĝis 1930.

Dume, en 1911, dum forpermeso en Francio, li diplomiĝis en la ĉina lingvo ĉe la sama Lernejo. Kaj daŭre en 1911, li iĝis kapo de la Indiĝenaj Aferoj-Sekcio ĉe la Ĝenerala Registaro de Hindoĉinio. Lia scio pri la vjetnama kaj lia granda pacienco gajnis al li la fidon kaj amon de la hindoĉinoj kaj ebligis al li plenumi tiun ĉi delikatan laboron. En 1912, li estis allasita kiel ekvivalenta membro de la Franca Lernejo de la Malproksima Oriento.

En 1913, li revenis permanente al Francio kaj rekomencis studojn kun majstroj kiel ekzemple *Sylvain Lévi, Antoine Meillet, Louis Finot*, kiuj igis lin majstri sanskriton, la palian  kaj tibetan.

Doktoriĝinte en 1923, en 1926 li iĝis direktoro de studoj pri budhisma filologio ĉe la *École pratique des hautes études* (sekcio pri religiaj sciencoj), kaj en 1931 profesoro pri hindoĉinaj historio kaj filologio ĉe la Kolegio de Francio, kie li sukcedis *Louis Finot''. Li estis premiita per honora doktoreco de la Universitato de Varsovio en 1938.

Li mortis post longa malsano la 28-an de oktobro 1944.

Kategorio:Francaj sciencistoj
Kazim Abdullaev

**Kazim Abdullaev** (uzbeke kaj angle, turke kaj azerbajĝane *Kazım Abdullaev*, ) estas sciencisto pri arto kaj arĥeologio de Centra Azio. Li magistriĝis en Renesancaj Studoj de la Ŝtata Universitato Niĵnij-Novgorodo en Sovetunio, tiutempe nomita Gorkij Universitato, en 1975 kaj kun distingo doktoriĝis en Klasika Arĥeologio de la Instituto de Arĥeologio, Akademio de Sciencoj de Sovetunio, Moskvo, en 1986 kun disertaĵo titolita *Terakota plastika arto de Baktrio-Toĥario en antikva kaj frua mezepoko*. 

Liaj esploraj interesoj inkludas la arĥeologion de Mezazio de la helenismaj kaj post-helenismaj periodoj, arthistorion de Baktrio kaj Sogdio en la antikva periodo, numismatikon de la periodoj de helenismo kaj de la Kuŝana imperio en Baktrio kaj Sogdio, budhana arto de Mezazio, nomadismo de Centra Azio, la terakotaj skulptaĵoj de Baktrio en la antikvaj kaj fruaj mezepokaj periodoj jam prezentitaj en lia doktoriga disertaĵo, kaj gliptika arto, do la arto ĉizi figurojn el gemoj, de Baktrio kaj Sogdio. En 2009 li premiiĝis de la Akademio de Surskriboj kaj Beletro de Francio (*Academie des Inscriptions et Belles-Lettres, Institut de France*) pro siaj verkoj pri la disvastigo de greka ikonografio en la Orientaj Civilizoj de Mezazio. 

Laŭ la stato komence de 2023 li estas lektoro en la Istanbula Universitato. Laŭ sama stato komence de 2023 li estas Asociita Membro de la Nacia Centro por Scienca Esploro (*Centre National de Recherche Scientifique*) en Parizo kaj la Instituto por La Studo de la Antikva Mondo (*The Study of the Ancient World*) en Novjorko. Krome li estas eksterlanda koresponda membro de Internacia Asocio de Studoj pri Mediteraneo kaj Oriento (''ISMEO - Associazione Internazionale di Studi sul Mediterraneo e l'Oriente'') en Romo.

## Referencoj 
Kategorio:Sovetiaj arkeologoj
Kategorio:Sovetiaj arthistoriistoj
Kategorio:Arkeologio de Centra Azio‎
Benjamin Rowland

**Benjamin Rowland** (naskiĝis la 2-an de decembro 1904 en *Overbrook*, kvartalo de Filadelfio en Pensilvanio; mortis la 3-an de oktobro 1972 en Kembriĝo, Masaĉuseco) estis usona arthistoriisto specialiĝinta pri la arto de suda Azio. Li estis profesoro ĉe Universitato Harvard.

Rowland en la aĝo de 23 jaroj diplomiĝis ĉe Universitato Harvard kun bakalaŭro en 1928 kaj doktoriĝis pri arthistorio en 1930. La temo de la disertaĵo, publikigita en 1932, estis la 15-jarcenta kataluna pentristo *Jaume Huguet*. De 1930 li estis tutoro ĉe Harvard kaj turnis sin al azia arto, por kiu li lernis la japanan kaj la ĉinan lingvojn. En 1932/33 li entreprenis studvojaĝon al Tokio kaj Kioto, Pekino kaj Barato (Nov-Delhio) kaj en 1936/37 al Barato, Afganio, Pakistano kaj Cejlono (la nuna Srilanko) por studi budhismajn murpentraĵojn. Lia studo de helenisma-romia influo sur budhana skulptaĵo - aparte fokusita en la antikva regiono Gandaro - establis lian reputacion kiel arthistoriisto. En 1941 li iĝis lektoro en la Universitato Harvard kaj en 1950 profesoro kiel posteulo de *Langdon Warner*, de 1960 kiel *Gleason Profesoro de Belartoj*. Dum 2-a Mondmilito li estis spionoficiro por la Usona Mararmeo en Vaŝingtono. Krom sia profesoreco, li estis kuratoro de la azia kolekto ĉe la universitata arta muzeo *Fogg Art Museum* en Kembriĝo, Masaĉuseco. Li prelegis ne nur pri sia fako, orienta Barato, sed ankaŭ pri, ekzemple, amerika arto. En 1955 li estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

Li pentris akvarelojn, kiujn li ankaŭ publike ekspoziciis en diversaj galerioj. Li kolektis sudazian arton kaj testamentis la kolekton al la Muzeo Viktoria kaj Alberto en Londono.

Li estis amiko de la kuratoro de hinda arto ĉe la Bostona Belarta Muzeo Ánanda Ĉómarasvami kiu prezentis lin al hinda arto en la fruaj 1930-aj jaroj.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj pri li en la reta Vortaro de Arthistoriistoj (angle *Dictionary of Art Historians*)

Kategorio:Usonaj sciencistoj
(159608) 2002 AC2

**(159608) 2002 AC2** estas marsrenkonta kaj terrenkonta amora asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 2:7 kun Venuso.

Ĝia discentra orbito krucas tiun de Marso kaj ekstere tanĝas tiun de la Tero proksime de sia malsuprenira nodo; ĝia tre granda orbita klineco tenas ĝin malproksima de la marsa orbito.

* Ĝia marsa MOID estas 0,31163 astronomia unuo (46,619 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,101577 astronomia unuo (15,196 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,24892 astronomia unuo (37,238 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,26569 astronomia unuo (39,747 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,27972 astronomia unuo (41,846 milionoj da km) de La Tero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Vasudeva Ŝaran Agravala

**Vasudeva Ŝaran Agravala**, foje konata kiel **Vasudeva Saran Agravala**, (1904–1966), estis barata sciencisto pri kultura historio, sanskrita kaj hindia literaturo, numismatiko, muzeologio kaj arta historio. Li gajnis la premion de Sahitja Akademi pri la hindia lingvo en 1956 pro sia proza verko *Padmavat Sanĝivani Vjaĥja*. Li estis profesoro ĉe la Departemento pri Arto kaj Arĥitekturo de la hindua Universitato Benares.

## Biografio 
Agravala naskiĝis la 7-an de aŭgusto 1904, en vilaĝo en la distrikto Merat, Unuiĝintaj Provincoj.  Li kompletigis mezlernejon en Laknaŭo, frekventis klasojn pri arto, kaj diplomiĝis (Bakalaŭro) ĉe la hindua Universitato de Benares; li poste magistriĝis ĉe la Universitato Laknaŭo en 1929 kaj doktoriĝis en literaturo ĉe Laknaŭo en 1941, kaj akiris la rangon de «D.Lit.» (doktoro pri literaturo) denove ĉe Laknaŭ en 1946. Lian doktorajn tezon kaj esploradon eldonis la Universitato Laknaŭo en 1953 sub la titolo, *Barato kiel konata de Paninio*: la laboro temis pri la apliko de la verkoj de Paninio al kultura historio de Barato.

Li iĝis: la kuratoro de Muzeo *Mathura* en 1931, du jaroj post lia magistriĝo; la direktoro de la Utar-Pradeŝa ŝtata muzeo en Laknaŭo en 1940; inspektoro pri muzeoj ĉe la Arĥeologia Servo de Barato, kun rilatoj al la centra-azia antikveca muzeo de Nov-Delhio, en 1946.  En 1951, li movis al Hindua Universitato de Banares kiel profesoro kaj direktisto de la departemento pri arto kaj arĥitekturo.

## Elektitaj verkoj 
* *Kalā aura saṃskr̥ti*, Ilāhābāda : Sāhitya Bhavan Limiṭeḍ, 1952. (retejo en la angla)
**India as known to Panini: A study of the cultural material in Ashtadhyayi*, Lucknow: University of Lucknow, 1953 (angle)
* *Padmavat Sanjivani Vyakhya*, 1955. (hindie)
**Devī-māhātmyam = The glorification of the great goddess*, Varanasi: All India Kashiraj Trust, 1963. (angle)
**The Heritage of Indian Art* (La heredaĵo de la barata arto), Nov-Delhio: filo pri verkado, Ministrejo pri Informato kaj Dissendado, 1964. (angle)
* *Studies in Indian art* (Studadoj pri barata arto), Varanasio: Universitato Prakaŝan, 1965.
* 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
*
* 

Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Mortintoj en 1967
Kategorio:Naskiĝintoj en 1904
Peter Beyer

**Peter BEYER** (naskiĝis ) estas germana profesoro pri ĉelbiologio en la Fakultato de Biologio de la Universitato de Frajburgo. Li estas konata ĉefe kiel kuninventinto de la orkolora rizo, kun Ingo Potrykus de la Federacia Instituto pri Teknologio (ETH), Zuriko, Svisio. Pro tio li ricevis diversajn premiojn.

## Kelkaj publikaĵoj
* The *Golden Rice* patent. **Beyer P** kaj Potrykus I. Method for improving the agronomic and nutritional value of plants EP1159428 B1, 5a de decembro 2001.
* Ye X, Al-Babili S, Klöti A, Zhang J, Lucca P. **Beyer P**, Potrykus I (2000) *Engineering the provitamin A (beta-carotene) biosynthetic pathway into (carotenoid-free) rice endosperm*. Science 287:303-305.
* S. Al-Babili. **P. Beyer**: *Golden Rice – five years on the road – five years to go?* En: *Trends in Plant Science*. 12/10/2005 pp. 565-573.

## Notoj
Kategorio:Germanaj sciencistoj
Kategorio:Rizo
Laktorizo

eta|dekstre|230px|Laktorizo.
**Laktorizo** aŭ "rizo kun lakto", estas tipa deserto de la kuirarto de multaj landoj kuirita per malrapida boligado de rizo en lakto kun sukero. Ĝi estas proponita ĉu varma ĉu malvarmigita kaj oni foje aldonas cinamon, vanilon aŭ citronŝelon por havigi aromojn.​

La laktorizo havas tre antikvajn originojn en Azio kaj poste disvastiĝis tra Eŭropo kaj Afriko. El la 16-a jarcento rizo eksportiĝis al Ameriko kaj kune iris tien ankaŭ la plado laktorizo.

Ĉar temas pri tre disvastigita plado, ĝi povas ricevis tre diversajn ingrediencojn kaj aldonaĵojn en la diversaj landoj kaj mondoregionoj. En Peruo oni aldonas "mazamorra morada" (el purpura maizo); en Argentino kaj Urugvajo oni aldonas laktokaramelon; en Finlando, konata kiel *Joulupuuro*, estas tradicia en Kristnasko, kaj oni enmetas en la miksaĵon unu migdalon, en la konsidero ke la kunmanĝanto kiu ricevos ĝin ricevos ankaŭ bonan sorton en la nova jaro.​

En Italio kaj en Hispanio oni aromaldonas ŝelon de oranĝo (eĉ sekigita). En Islando oni aldonas grason; en Germanio pomon,​ en Francio karamelon, en Norvegio migdalojn kaj ĉerizojn.

## Vidu ankaŭ 
* Laktokaramelo
* Teurgoule

## Notoj 
Kategorio:Rizo
Kategorio:Lakto
Kategorio:Desertoj
Andrea Gyarmati

'*** [djarmati], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Gyarmati Andrea*' estas hungara naĝisto, olimpiano, kuracisto kaj pediatro. Ŝia patro estis Dezső Gyarmati, ŝia patrino estis Éva Székely, ŝia unua edzo estis Mihály Hesz.
eta|

 naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
 akiris medicinan diplomon en Universitato Semmelweis, baldaŭ fakdiplomon pri infankuracado (pediatrio). Inter 1979-1983 ŝi laboris en infanhospitalo, poste en kliniko, ekde 1989 ŝi estis infankuracisto en kuracejo. Ŝi estis aktiva en la radioj kaj televidoj ekde 1992, kie ŝi parolis pri medicinaj problemoj. Ŝi edziĝis dufoje kaj ŝi naskis solan filon. Ŝi ricevis premiojn inter 1972-2013.

### Sporta kariero 
 inter 1959-1975 estis naĝisto en ĉefurbaj sportkluboj. Ŝi estis hungara ĉampiono ekde 1967 28-foje, dum ŝi apartenis al la hungara nacia teamo ekde 1968. Ŝi estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1968 kaj Hungario en la Somera Olimpiko 1972 kun arĝenta kaj bronza medaloj. Ŝi finis sian aktivan sportan karieron en 1975.

## Fontoj 
* anglalingva biografio kun foto
* hungarlingva intervjuo kun fotoj
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj naĝistoj
Kategorio:Hungaraj olimpianoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Daja Ram Sani

La *Rai Bahadur* **Daja Rama Sani** (naskiĝis la 16-an de decembro 1879 – mortis la 7-an de marto 1939) estis hinda arkeologo kiu kontrolis la elfosaĵojn de la Indusa valo ĉe Harapo ekde 1920 ĝis 1921 (la unua raporto pri la Harapaj elfosaĵoj estis eldonita la 29-an de marto 1921 fare de John Marshall). Sub la protektado de *John Marshall*, Sani iĝis la unua hindiano nomumita direktoro-ĝeneralo de la Arĥeologia Servo de Barato (ASB); li servis tiun postenon ĝis 1935.

## Juna vivo kaj edukado 
Daja Ram Sani devenis de la urbo *Bhera*, en la hodiaŭa Pakistana Panĝabio, kie li naskiĝis la 16-an de decembro 1879. Sani diplomiĝis pri la sanskrita ĉe la Universitato Panĝabio, kie li atingis oran medalon. Li ankaŭ sukcesis en la M.A.-a ekzameno de la *Oriental College* (Orienta altlernejo) en 1903. Rezulte de ĉi tiuj plenumoj, Sani gajnis stipendio por esplori pri la sanskrita, kiun sponsoris la Arĥeologia Servo de Barato; lin varbadis la ASB post ke li kompletu sia edukado.

## Kiel arkeologo 
En 1903, Sani movis al la Panĝabio kaj al la cirklo de la Unuiĝintaj Provincoj, kie li laboris sub *J. Ph. Vogel*. Sani estis okupita en la elfosaĵo de *Kasia* en 1905 kaj de Raĝagriho en Biharo sub *John Marshall* en januaro–februaro de 1906. Septembre de 1907, Sani helpis *Marshall*-on en la elfosaĵo de stupao ĉe *Rampurva* en la distrikto Ĉamparan. Li ankaŭ preparis katalogon de arĥeologiaj ruinoj ĉe Sarnato.

Sani laboris kiel kuratoro de la Muzeo Laknaŭo ekde 1911 ĝis 1912, kiam li estis fine translokigita al la arĥeologia departemento de la ŝtato Kaŝmiro. Sani revenis al Lahoro en 1917, kaj iĝis respondeculo pri la Unuiĝintaj Provincoj kaj Panĝabio. Laborante kiel kunhelpa inspektoro, Sani elfosis la indusan valon ĉe Harapo: tiuj estis la unuaj elfosadoj ene de la indusaj valoj.

En 1925 Sani translokiĝis al Delhio kiel dua direktoro-ĝeneralo de la Arĥeologia Servo de Barato, kaj en julio 1931 li plenumis la postenon de *Hargeaves* kiel la nova direktoro-ĝeneralo de la ASB. Sani estis la unua indiĝena hindano kiu plenumis tiun postenon.

## Honoroj 
Sani gajnis la medalon «Rai Bahadur» en marto 1920 de la Registaro de Panĝabio dum *durbar* ĉe Ravalpindi. Baldaŭ post kiam li emeritiĝis de la ASB en 1935, Sani estis farita «Kunulo de la Ordo de la hinda Imperio».

## Referencoj 
* 
* 

Kategorio:Barataj arkeologoj