open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferenc Bordás

**BORDÁS Ferenc** [pr. borda:ŝ] estis hungara pentristo naskiĝinta en Temeŝvaro la 22-an de januaro 1911 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de decembro 1982.

## Kariero 
Bordás krome siaj studoj medicinaj studis pentroarton de Vilmos Aba Novák, grafikarton de György Buday kaj Sándor Devich en Segedo. Ekde 1965 li estis ano de la artakademio de Florenco.

## Individuaj ekspozicioj 
* Budapeŝto (1961, 1965, 1967, 1970, 1974, 1977); Szeged (1937, 1938, 1971); Malbork (1967), Tarnow (1972).

## Pli famaj pentraĵoj 
* *Présház* (1968); *Szőlőhegyen* (1970); *Virágcsendélet* (1971).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ignác Born

**Ignác Antonín BORN**, kavaliro estis hungara mineralogiisto, geologo kaj framasono naskiĝinta en Gyulafehérvár la 26-an de decembro 1742 kaj mortinta en Vieno la 24-an de julio 1791.

## Kariero 
Born estis ekde 1779 kortega konsilanto pri minejoj en Vieno. Imperiestrino Maria Tereza de Aŭstrio komisiis Born en 1776 pri aranĝado de la imperiestra kolekto naturhistoria. Je lia inicio oni kunvokis en 1786 en Sklené Teplice la unuan internacian kongreson pri geologio kaj mineralogio. Li estis ano de pluraj akademioj (Sankt-Peterburgo, Göttingen).

## Verkoj 
* *Briefe über mineralogische Gegenstände* (Frankfurt-Leipzig, 1774);
* *Über das Anquicken der gold- und silberhältingen Erze, Rohsteine, Schwarzkupfer und Hüttenspeise* (Wien, 1786);
* *Métallurgie ou l’amalgation des minéraux, méthode extraire par le mercure* (Bern, 1787).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj geologoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj mineralogoj
Kategorio:Hungaraj framasonoj
Rendzino

[eta|Rendzino sur [Kreto (ŝtono)|kreto]]
**Rendzino** estas, laŭ pedologio, Ah-C-grundo sur kalcia karbonata petro (ĉefe kalkoŝtono). Rendzino estas kiel rankero (kiu ja kreiĝas sur senkalkaj petroj) dependanta de la deklivo kaj de la patrina ŝtonmaso. Ĝi apartenas al grundotipa klaso Ah/C-grundoj escepte de Nigrogrundoj. La nomo de tiu ĉi grundotipo devenas de malnova pola vorto *rzędzić*, kio estis uzata por la sonoj, kiujn oni spertis dum fosado en tiu tipo de grundo, kiam la fosilo tuŝis ŝtonerojn en la grundo.

## Vidu ankaŭ 
* Ĉernozjomo

## Eksteraj ligiloj 
* Influo de la klimato sur la azotaj konsistoj  
* Rędzina 

Kategorio:Grundotipoj
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Pedologio
Kárász

**Kárász** [kArAs] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló. La loknomo signifas hungare: karaso.
eta|maldekstre|Panoramo de Kárász

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 390
* Poŝtkodo: 7333
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°16′02″N 18°19'05″E

## Situo 
Kárász situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj, laŭ la fervoja linio Dombóvár-Baja. Komló troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1325 laŭ tiama ortografio *"Karaz"*. Dum regado de la turkoj la komunumo senhomiĝis, sed poste tuj rehomiĝis.

En Kárász migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Elizabeto de Hungario ĉirkaŭ en 1300
eta|Drinkejo en Kárász

## Famuloj 
* Márton Kühnel, entreprenisto

## Nomportantoj 
En telefonlibro de Budapeŝto familiaj nomoj Kárász listiĝas unu kolono.

## Testvértelepülések 
*  Ülke, Rumanio
*  Pitten, Germanio
*  Vari, Ukrainio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Katka Pretschnerová

**Katka Pretschnerová** [preĉnerova],  (naskiĝis la  - mortis 2002) – instruistino, verkistino.  Esperanton ŝi lernis kun sia edzo laŭ la radiokurso de Radio Bratislava; membrino de BEKO, gvidis E-kursojn; estis literature aktiva, plurfoje atingis bonajn rezultojn en belartaj konkursojn de SEA, ekzemple dum la 7-a kongreso de AE SSR (1977) en kategorio originala prozo (la 2-an premion je verkoj Sinjoro Vagul kaj Okazintaĵoj de Sidonka); korespondis kaj en Slovakio propagandis latvan poetinon Elvira Lippe (1905 – 1989); profesie estis instruistino, kiu instruis ankaŭ Esperanton en pensiulaj kluboj.

## Fonto 
* Ján Vajs: 100 gravaj personoj (de slovaka E-movado), II-a eldono, por LEK eldonis Espero 2009.
* Esperantisto Slovaka 1/92, p. 13, 3/1999, p.11

Kategorio:Slovakaj esperantistoj
Jan Szczepanik

eta|maldekstra|Foto de Jan Szczepanik kun la aŭtografo
[eta|maldekstra|La prezentado de la [kuglorezista veŝto en 1901]]
[eta|maldekstra|140ra|La granda kruco de la Ordeno de [Izabela la 1-a (Kastilio)|Izabela la Katolikino.]]
eta|dekstra|Jan Szczepanik kun edzino
**Jan Szczepanik** (prononco , naskiĝis la 13-an de junio 1872 en Rudniki apud Mostiska, Galicio kaj Lodomerio en la Aŭstra imperio, mortis la 18-an de aprilo 1926 en Tarnów) estis inventisto nomata “la pola Edisono” kaj “galicia geniulo”. Li estis priskribita en du artikoloj de Mark Twain.

Jan Szczepanik estis ekstergeedzeca filo de Marianna, filino de kamparanoj el Zręcin apud Krosno. Edukata li estis de Salomea kaj Wawrzyniec Gradowicz en Krosno, kie li lernis en popola lernejo. Gimnazion li partoprenis en Jasło kaj instruistan seminarion en Krakovo. Ĝis 1896 li laboris kiel instruisto en apudkrosnaj vilaĝoj.

Li estas aŭtoro de 50 inventaĵoj kaj centoj da patentitaj teknikaj konceptoj el la kampo de kolorfotado, televido, kolora teksado kaj aliaj. En 1897 patentigis "telektroskopon", unu el la unuaj solvoj de monokroma televido. En la jaroj 1918-1925 li prilaboris sistemon de kolora filmo kun preskaŭ reala speguligo de koloroj. Laboris ankaŭ pri sonfilmoj. Li sukcesis krei, kaj en 1901 publike ekprezenti, kuglorezistan veŝton, speco de teksaĵo kun maldikaj ŝtalfolioj. La inventaĵo donis al li famon, ĉar danke al ĝi la hispana reĝo Alfonso la 13-a defendis sin kontraŭ atenco kaj poste dekoris lin per la plej alta ŝtata distingilo.

## Distingoj 
Distingita per la Granda Kruco de la Ordeno de Izabela la Katolikino.

## Bibliografio 
* Władysław Jewsiewicki, *Jan Szczepanik wielki wynalazca* (jan Szczepanik granda inventisto, Varsovio 1961
* *Polski Słownik Biograficzny* (Pola Biografia Vortaro), Instytut Historii Pola Scienca Akademio, Varsovio-Krakovo 2010, p. 275–278, ISBN 9788388909870
* Anna Pragłowska, *Obrazy i barwy. O wynalazkach i życiu Jana Szczepanika* (Bildoj kaj koloroj. Pri inventaĵoj kaj vivo de Jan Szczepanik), Tarnów 2012, ​ISBN 978-83-87785-72-7​

## Eksteraj ligiloj 
* Jan Szczepanik  – riĉe ilustrita monografio de Jan Szczepanik kaj liaj eltrovaĵoj  ()
* Strona poświęcona Janowi Szczepanikowi  Paĝo dediĉita al Jan Szczepanik ()
* Mark Twain – *The Austrian Edison Keeping School Again*  (=
* Mark Twain – *From the „London Times” of 1904*  ()
* Artykuł o spotkaniu Szczepanika z Twainem  ()

Kategorio:Polaj inventistoj
Kategorio:Inventistoj
Kategorio:Polaj kemiistoj
Kategorio:Poloj
Virgil Borbiró

**BORBIRÓ Virgil** [pr. borbiro:], *Bierbauer* estis hungara arkitekto naskiĝinta en Nadjenjedo la 6-an de marto 1893 kaj mortinta en Budapeŝto la 25-an de julio 1956.

## Kariero 
Borbiró estis membro korespondanta de la MTA (1948-1949). Li studis en Munkeno. El liaj projektoj elstariĝas la kolonio Kelenföld de la Fővárosi Elektromos Művek, la Sporthotelo de Tihany kaj la aerodromo de Budaörs (kun László Králik). Li redaktis kaj plejparte verkis inter 1928-42 la revuon *Tér és Forma*. Li ricevis dumvive 3, post la morto 1 premiojn.

## Verkoj 
* *A régi Budapest építészete* (Bp., 1920);
* *A magyar építészet története* (Bp., 1937);
* *Pollack Mihály* (Magy. Műv., 1945);
* *A magyar klasszicizmus építészete* (Bp., 1948);
* *Győr város építéstörténete* (kun István Valló Bp., 1956).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj arkitekturhistoriistoj
Palé

**Palé,** germane **Paling** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd.
eta|Blazono de Palé

## Bazaj informoj 
* Areo: 2 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 7370
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°15′38″N 18°04'13″E

## Situo 
Palé situas en valo sur ebenaĵo, fine de mallonga sakovojo el ĉefvojo Pécs-Kaposvár. Sásd troviĝas 4, Pécs 35, Budapeŝto 188 km.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1327 laŭ tiama ortografio *"Pauli"*. Dum regado de la turkoj la komunumo senhomiĝis, kiun germanoj refondis en la 18-a jarcento. En 1910 vivis en Palé 206 homoj (6 hungaroj, 200 germanoj). Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio.

En Palé migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* lerneja kapelo omaĝe al Princo Emeriko de Hungario

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Varga

*Pri la familia nomo Varga vi trovos artikolon ĉi tie!*

**Varga** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd. La loknomo signifas hungare: ŝuisto (arkaike).

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 110
* Poŝtkodo: 7370
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°14′53″N 18°08'35″E

## Situo 
Varga situas sur deklivoj, laŭ traira vojo. Sásd troviĝas 7, Pécs 32, Budapeŝto 188 kilometrojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=28529&i2=9566 .

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1542 laŭ tiama ortografio *"Warga"*.

En Varga migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novgotika kapelo omaĝe al Sankta Anna de 1887
* privata arboreto
* tre malnova taksuso

## Nomportantoj 
Varga estas tre ofta familia nomo en Hungario. En telefonlibro de Budapeŝto ili listiĝas en 8 paĝoj inkluzive la arkaikan formon Vargha.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Sándor Borbély

**BORBÉLY Sándor** [pr. borbe:j] estis hungara kuracinstruisto naskiĝinta en Aranyosrákos la 14-an de januaro 1866 kaj mortinta en Vác la 9-an de decembro 1932.

## Kariero 
Borbély estis post siaj studoj en Pedagogivum de Budapeŝto instruisto en gimnazio de Torda, poste instruisto, pli poste direktoro de la porsurdula instituto de Vác. Li organizis ankaŭ la infanĝardenon. Li redaktis la gazeton *Siketnémák Közlönye* (1902); la *Siketnémák Képes Lap* (1911-1918).

## Verkoj 
* *Emlékkönyv a siketnémák váci országos intézetének 100 éves fennállásának ünnepe alkalmából* (Bp., 1902);
* *Tanterv és módszeres utasítások a siketnémák iskolái, intézetei számára* (Bp., 1906);
* *A magyar siketnéma oktatás bibliográfiája és adatgyűjteménye 1920 végéig* (Vác, 1924).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj instruistoj
Gödre

**Gödre,** germane **Gödring** aŭ *Kedri*, kroate **Đudra** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sásd.

## Bazaj informoj 
* Areo: 40 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 930
* Poŝtkodo: 7386
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°17′13″N 17°58'24″E

## Situo 
Gödre situas en valo sur deklivoj, laŭ ĉefvojo Pécs-Kaposvár.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1472 laŭ tiama ortografio *"Gödri"*. Germanoj refondis la komunumon en 1745. Gödre en 1954 unuiĝis kun *Kiskeresztúrral* (germane: *Kreuzdörfel*) sub nomo *Gödrekeresztúr*, poste en 1969 ĝi unuiĝis kun *Gödreszentmárton* kaj la triopa vilaĝo iĝis Gödre. La germanoj estas 12 %.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Kruco de 1855 en vilaĝparto Gödreszentmárton
* romkatolika baroka preĝejo omaĝe al (Granda) Dipatrino de 1773 en vilaĝparto Gödrekeresztúr

## Famuloj 
En Gödre naskiĝis arkitekto József Lamping.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Blankokula sturno

La **Blankokula sturno** (***Aplonis brunneicapillus***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas monotipa.

## Aspekto 
Ĝi estas birdo 21 cm longa plus 11 cm de vostodirektiloj. Ĝi estas longvosta, blankokula, **brila malhelverda sturno kun helbruneca krono** (kio nomigas la specion en la latina scienca nomo) kaj malhelbrunaj flugiloj. Plenkreskuloj havas **longajn vostodirektilojn** kiuj estas ofte ĉu rompitaj ĉu perditaj. Junuloj estas senkoloraj kun striecaj sablokoloraj subaj partoj kaj havas nek la longajn vostodirektilojn, nek la blankajn irisojn nek la fortikan bekon de plenkreskulo.

Similaj specioj estas la Metala sturno, *A. metallica*, kaj la Kantosturno, *A. cantoroides*, kiuj havas ruĝajn okulojn, pli mallongajn vostojn kaj pli fajnajn bekojn. Junuloj estas similaj kaj distingeblaj pro struktura komparo kun akompanantaj plenkreskuloj.

La voĉo konsistas je ampleksa gamo de sturneca babilado kaj fajfado.

## Kutimaro 
Ili reproduktiĝas kolonie kaj en malaltaj marĉoj kaj en montetaj arbaroj. Ili manĝas foje laŭ aroj en arbaroj, arbarbordoj kaj duarangaj arbaroj kaj nutras sin per fruktoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas indiĝena de Papuo-Novgvineo kaj Salomonoj kaj ĉefe en Bougainville en ĉefa insulo kaj ĉe Choiseul, Rendova kaj Guadalcanal de Salomonoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ  tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ marĉoj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo pro senarbarigo kaj ĉar lokanoj manĝas ilin; oni supozas ke estas nur inter 1,000 kaj 2,000 individuoj.

## Referencoj
* BirdLife International 2004.  Aplonis brunneicapillus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
* Angle 
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Salomona sturno

La **Salomona sturno** (***Aplonis grandis***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas indiĝena de Papuo-Novgvineo kaj pli precize kiel endemio de Salomonoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.

maldekstra|eta|Aplonis grandis - The Birds of New Guinea (cropped)|alt=Aplonis grandis - The Birds of New Guinea (cropped).jpg
Tiuj sturnedoj, kiel ĉe aliaj de la sama genro estas **brilnigrecaj**. La brunaj unuarangaj flugilplumoj de tiu specio estas malfacile observeblaj. La brunaj flugiloj estas rimarkinde pli longaj kaj fortikaj (kaj ankaŭ temas pri birdoj kun pli malgrandaj kapoj proporcie) ol ĉe aliaj sturnoj de la genro *Aplonis*. La okuloj estas malhelaj.

La fajnaj, altatonaj notoj de tiu specio estas komplete diferencaj el akraj alvokoj de la Metala sturno kaj el la laŭtaj ordonecaj krioj de la Kantosturno. Ili diferencas ankaŭ laŭ flugmaniero.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Aplonis grandis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
István Borbély

**BORBÉLY István** [pr. borbe:j] estis rumanuja hungara teologia verkisto, literaturhistoriisto naskiĝinta en Torockó la 23-an de novembro 1886 kaj mortinta en Koloĵvaro la 20-an de marto 1932.

## Kariero 
Borbély estis ekde 1911 instruisto de la unitariisma gimnazio de Koloĵvaro, inter 1925-28 ĝia direktoro. Ekde 1928 li estis teologia profesoro. Ekde 1919 li redaktis la revuon *Keresztény Magvető*, ekde 1924 la *Erdélyi Irodalmi Szemle*.

## Verkoj 
* *Heltai Gáspár* (Bp., 1907);
* *Unitárius polémikusok Magyarországon a XVI. századbon* (Kolozsvár, 1909);
* *A magyar unitárius egyház hitelvei a XVI. sz.-ban* (Kolozsvár, 1920);
* *A magyar irodalom története* (I-II. Kolozsvár, 1924-25)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj teologoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Listo tutmonda de Endemibirdaj Areoj

Jena estas listo de **Endemibirdaj Areoj** en la mondo, kiel difinis ilin la Birdlife International - vidu ĉefan artikolon (Endemioj ĉe birdoj).

## Norda kaj Centra Amerikoj 
## Sudameriko 
## Afriko, Eŭropo kaj Mezoriento 
## Kontinenta Azio 
## Sudorientaziaj insuloj, Novgvineo kaj Aŭstralio 
## Pacifikaj insuloj 
## Vidu ankaŭ 
* Endemioj ĉe birdoj

## Referencoj 
* *Endemic Bird Areas of the World: Priorities for Biodiversity Conservation* Alison J. Stattersfield, Michael J. Crosby, Adrian J. Long and David C. Wege (1998) Birdlife International ISBN 0-946888-33-7

Endemibirdaj Areoj
Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Endemioj
Kategorio:Birdoj
990-aj jaroj

## Eventoj 
### Afriko 
### Amerikoj 
### Azio 
### Eŭropo 
* Oto la 3-a, imperiestro de la Sankta Romia Imperio enkondukis novan kalendaron, difinante la naskiĝon de Kristo kiel la jaro 1. Ekzistas hipotezo pri tiel nomita fantoma tempo, laŭ kiu je tiu okazo Oto aldonis tricent jarojn al la kalendaro por meti sian regadon en la magian jaron 1000. Hipotezon, kiun la plej multaj historiistoj tamen klare rifuzas.
* Trakuris la kontinenton timoj kaj teorioj pri eventuala mondofino rilate al religiaj misioj, sektoj kaj eĉ ribeloj rilate doktrinon poste nomita jarmilismo.

## Gravaj personoj 
### Reĝoj 
#### Ameriko 
#### Azio 
#### Eŭropo 
##### Imperiestroj de la Bizanca Imperio 
* Basileios la 2-a Bulgaroktonos, regis de 976 ĝis 1025

##### Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio 
* Teofano: kiel patrino kaj tutorino de ŝia filo Oto la 3-a regantino ekde la morto de ŝia edzo Oto la 2-a ĝis ŝia morto en la jaro 991.
* Adelheid de Burgonjo: estis regantino de 991 ĝis 999 kiel avino kaj tutorino de ŝia nepo Oto la 3-a.
* Oto la 3-a: regis de 983 ĝis 1002.

##### Papoj 
* Johano la 15-a, estis papo de 985 ĝis 996.
* Gregorio la 5-a, estis papo de 996 ĝis 999.
* Silvestro la 2-a, estis papo de 999 ĝis 1003.

##### Anglio 
* Ethelred la 2-a, regis de 978 ĝis 1016.

##### Francio 
* Hugo Kapeto, regis de 987 ĝis 996.
* Roberto la 2-a, regis de 996 ĝis 1031.

### Aliaj eminentuloj 
## Mortintoj 
## Malkovroj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Dosiero:King Hugh Capet.jpg|Hugo Kapeto, reĝo de Francio, mortis 996
Brian May

eta|dekstra|Brian May
eta|dekstra|Brian May
eta|dekstra|Brian May
**Brian Harold May** (19-an de julio 1947) estas la gitaristo de la grupo Queen. Lia fama gitaro estas la Red Special. Li verkis famajn kantojn : *We will rock you*, *I want it all*. Li vivas en Southampton.

## Vidu ankaŭ 
* Liverpola Universitato John Moores

Kategorio:Anglaj pianistoj
Kategorio:Anglaj gitaristoj
Kategorio:Anglaj kantistoj
Kategorio:Queen
Spartina alterniflora

***Spartina alterniflora*** estas halofita planto el la familio *Poaceae*, subfamilio *Chloridoideae*. Origine ĝi vivas sur la orienta marbordo de Usono.

## Disvastiĝo 
Nun ĝi estas disvastiĝa specio. Ekzemple en golfo de San-Francisko, ĝi surperfortas la indiĝenan *Spartina foliosa* kiu estas forte atakata de *Claviceps purpurea* subgrupo G3.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Tela botanica : Spartina alterniflora 

Kategorio:Chloridoideae
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Melanezia sturno

La **Melanezia sturno** (***Aplonis zelandica***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas indiĝena de Salomonoj kaj Vanuatuo.

Tiuj sturnedoj, kiel ĉe aliaj de la sama genro estas **brilnigrecaj**. Oni agnoskas tri subspeciojn, kiuj estas la jenaj:
* *maxwellii* H. O. Forbes, 1900 - Nendo (Santa Cruz), en okcidenta kaj centra Santa Cruz. 
* *zelandica* ( Quoy & Gaimard, 1830) - Vanikoro, en suda Santa Cruz. 
* *rufipennis* E. L. Layard, 1881 – Insulo Banks kaj norda kaj centra Vanuatuo (suden al Efaté). 

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ montararbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Habitatoj de altaj teroj de suda Vanuatuo restas sekuraj, kaj krome la specio loĝas en ĝardenoj kaj degraditaj habitatoj de malaltaj teroj de Nendo kaj Vanikoro en malgrandaj insuloj de Santa Cruz en Salomonoj. Se novaj informoj konfirmas ke la totala populacio estas malpli da 10,000 kaj ĉiuj populacioj enhavas malpli da 1,000 maturuloj, la specio eble estos listata kiel Vundebla. 

Lignoproduktado estas minaco.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Aplonis zelandica.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Tritikeoj

**Tritikeoj** () estas tribo de herboj en la subfamilio pooideoj.

La kromosomoj de tritikeoj estas grandaj; ilia nombro estas multoblo da 7.

## Sistematiko 
## Vidu ankaŭ 
* Aveneae
* Poeae


Kategorio:Cerealoj
Zell LU

**Zell** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1924 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Zell situas ĉe la bordo de la rivero *Luthern* unu el la fontriveroj de Wigger. La komunumo konsistas krom el la ĉefvilaĝo Zell-Dorf el la vilaĝoj kaj setlejoj Briseck, Hüswil, Hällershof, Bründlen kaj Hünkihof.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 13,87&nbsp;km², de kiuj 22,8% estas kovritaj de arbaro, 68,0% servas por agrikulturo kaj 8,9% por setlejoj.

## Najbaraj komunumoj 
Zell limas en nordo al la eksklavo Lingi de la komunumo Ebersecken, en nordoriento al Ohmstal, en oriento al Gettnau, en sudoriento al Willisau, en sudo al Ufhusen, kaj en okcidento al Fischbach.

## Trafiko 
La komunumo estas konektita al la publika transportreto per du stacidomoj ĉe la trajnlinio de Lucerno al Langenthal, nome Zell kaj . Krome en Zell troviĝas la krucpunkto de pluraj buslinioj.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 troviĝas sudoriente en distanco de 12 kilometroj en Dagmersellen.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zell datiĝas el la jaro 1275 kiel *Celle*.
Ĝis la jaro 1407 Zell troviĝis kiel parto de la Grafejo Willisau sub habsburga regado. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la grafejon, kaj ĝi fariĝis lucerna kamparvoktejo ĝis la Helveta Revolucio en la jaro 1798. La komunumo nun dum kvin jaroj apartenis al la Helveta Respubliko kaj ek de 1803 al la distrikto Willisau de Kantono Lucerno.

## Bildaro 

Dosiero:Zell LU preghejo Sankta Marteno 200.jpg|Preĝejo Sankta Marteno
Dosiero:Zell LU lernejo 197.jpg|Baza lernejo
Dosiero:Zell LU 198.jpg|Pastra domo

## Vidu ankaŭ 
* Zell
* Zell LU (stacidomo)
* Hüswil (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zell
* Profilo de Zell en la retejo de Kantono Lucerno
Novkaledonia sturno

La **Novkaledonia sturno** aŭ Stristurno (***Aplonis striata***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas endemio indiĝena de Novkaledonio.

Tiuj sturnedoj, kiel ĉe aliaj de la sama genro estas brilnigrecaj kun iom da strieco aŭ skvameco videbla ĉefe en brusto, kio nomigas la specion en alternativa nomo kaj en la latina scienca nomo; la okuloj estas brunaj. La beko estas tre fortika baze kaj same kiel la korpo ege nigra.

Oni agnoskis du subspeciojn, kiuj estas la jenaj:
* *striata* ( J. F. Gmelin, 1788) - Novkaledonio. 
* *atronitens* ( G. R. Gray, 1859) - Lojaleca insularo 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Aplonis striata.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
La karota horo

**La karota horo** (hispanlingve "La hora zanahoria"), rilatas al normo de civitana kulturo en kiu oni valoras la vivon kaj oni mem kontrolas la kvanton da alkoholaĵoj konsumitaj en la finsemajnaj festoj kaj oni men decidas ne stiri ebria.

Ĝenerale dirite la "karota hoto" fruigas la horon ĝis kiam povas funkcii leĝe la komercaj instalaĵoj kie oni vendas aŭ povas konsumi alkoholaĵojn.

Tiu ĉi normo naskiĝis en Bogoto, Kolombio, dum la urbestra periodo de profesoro Antanas Mockus kaj, antaŭ la bonaj rezultoj, ĝi etendiĝis en aliaj urboj de Sudameriko.

La nomo "karota horo - hora zanahoria" devenas de hispanlingva vortludo. En la amerika hispana la sono **ZANA**horia estas egala al **SANA**. Kaj en Kolombio oni familiare diras, kiam iu esta sana (tio estas, ke iu ne ŝatas, ekzemple, ebriiĝi), ke tiu persono esta ZANAhoria. 

Kategorio:Alkoholo
Kategorio:Politiko de Kolombio
Vanuatua sturno

La **Vanuatua sturno** (*Aplonis santovestris*)  estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas endemio indiĝena de la insulo de Espiritu Santo en norda Vanuatuo. Ĝi estas limigita al nubarbaroj de tiu insulo. Tiu specio estis rare vidata dum la 20a jarcento kaj estis konsiderata formortinta, kvankam ekspedicio de 1991 sukcesis trovi populacion alte en montaro.

Ĝi estas 17 cm longa, malgranda, iom diketa, arbara sturno. Plenkreskuloj estas tre ruĝecbrunaj, iom pli **malhelbluaj al nigrecaj en supraj partoj** kaj nigrecaj en krono, kun blankecaj irisoj. Junuloj ne estis ankoraŭ priskribitaj.

Simila specio estas la Melanezia sturno, *A. zelandicus*, kiu havas malhelajn irisojn, malhelan maskon kaj estas grizeca kun ruĝecbruna nur en flugiloj kaj pugo.

La voĉo estas simpla, altatona, trileca kontaktalvoko. Ĝi estas malfacile videbla specio, kiu estis vidata nur de kelkaj ekspedicioj al plej altaj altitudoj. 

Ili manĝas ĉu solaj ĉu en paroj en la subkreskaĵaro de nubarbaroj super 1,200 m en plej altaj montopintoj nome en Watiamasan, Tabwemasana kaj Santo, respektive en 1934, 1961 kaj 1991. Ili estas kutime ĝis 6 m supergrunde kaj nestumas en arbotruoj malalte.

La populacio ne estas tre bone konata kaj oni supozas ke estas inter 250 kaj 1,000, sed oni ne scias ĉu malpliiĝas; la teritorio estas malgranda (60 km²). Lokanoj duras ke ĝi estas disvastigita en la okcidentaj montoj. Ĉiam oni vidis nur po unu paron ĉiufoje kaj kelkaj observantoj suprengrimpis al tiuj altitudoj kaj malsukcesis trovi la specion. 

Ankoraŭ ne estas tre minaca arbarklarigado pro la alta altitudo, sed jam ekokazis por paŝtejoj kaj kokosplantejoj. Aliaj montaraj sturnospecioj el la Pacifiko formortiĝis ĉefe pro enmeto de predantaj mamuloj aŭ malsanoj. Santo ne havas indiĝenajn termamulojn sed nune katoj, hundoj kaj ratoj disvastiĝas. Lokanoj diras, ke ili manĝas tiun specion, sed tio eble ne validas ĉar ili ne loĝas tiom alte.

## Referencoj 
* Angle 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Tasmanmara sturno

La **Tasmanmara sturno** (*Aplonis fusca*) estis aŭstralazia birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estis priskribata en 1836 de John Gould kiel specio kiu loĝis kaj en Norfolkinsulo kaj en Insulo Lord Howe. En 1928 aŭstralia ornitologo Gregory Mathews agnoskis, ke la plumaro de la raso el Insulo Lord Howe estis multe pli bruna kaj pli grizeca ol la plumaro de la norfolkinsula raso kaj disigis la specion en du formojn, la **Norfolka sturno** (*Aplonis fusca fusca*), kaj la **Sturno de Lord Howe** (*Aplonis fusca hulliana*). Ambaŭ subspecioj estas nuntempe formortintaj kaj pro tio la tuta specio same.

## Referencoj 
*Errol Fuller (2000). "Extinct Birds", ISBN 0-8160-1833-2

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet 
*3D vido  de specimenoj RMNH 110.032, RMNH 110.033 and RMNH 110.035 ĉe Naturalis, Leiden (postulas programon QuickTime).
**Norfolk Island Starling. Aplonis fusca.*  de Paul Martinson. Artwork produktita por la libro *Extinct Birds of New Zealand*, de Alan Tennyson, Te Papa Press, Wellington, 2006
*Birdtheme.org Poŝtmarko

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Formortintaj bestoj de Oceanio
Kategorio:Formortintaj birdoj
Bronzosturno

La **Bronzosturno** (***Aplonis panayensis***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas indiĝena de Bangladeŝo, Brunejo, Barato, Indonezio, Malajzio, Birmo, Filipinoj, Singapuro kaj Tajlando. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj kaj manglejoj. Ankaŭ granda nombro de individuoj de tiu specio loĝas en urboj, kie ili rifuĝiĝas en abandonitaj konstruaĵoj kaj arboj. Ili ofte moviĝas en grandaj grupoj kaj estas konsiderataj unu el la plej bruantaj birdospecioj.

## Aspekto 
Kiel ĉe similaj specioj de la sama genro, ankaŭ tiu sturno estas **nigreca kun tre metalecaj briloj**, kio nomigas la specion, ĉefe verdecaj en kapo, subaj partoj kaj ĝenerale, sed ankaŭ malhelbluecaj aŭ violecaj en dorso kaj flugiloj. La okuloj estas tre ruĝaj. Beko kaj kruroj estas nigraj. Junuloj havas pli helajn subajn partojn kun malhela strieco.

## Bildaro 

Dosiero:AsianGlossyStarling.jpg|Bronzosturno
Dosiero:728px-ImmatureAsianGlossyStarling.jpg|Nematurulo de Bronzosturno

## Referencoj 
## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Aplonis panayensis. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Moluka sturno

La **Moluka sturno** (***Aplonis mysolensis***) estas birdo de la familio de sturnedoj kaj genro de Pacifikaj sturnoj aŭ Aplonis. Ĝi estas endemio indiĝena de Indonezio.

Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropical humidaj arbaroj de malaltaj teroj aŭ manglejoj.

Estas malgrava geografia variado; birdoj el insulo Banggai estis priskribitaj kiel raso *persimilis*, tiuj el insulo Sula de orienta Sulaveso kiel *sulaensis*, kaj tiuj el Halmahera kaj aliaj insuletoj en Molukoj kiel *forsteni*, sed ĉiuj estas konsiderataj nesepareblaj el birdoj de tiu specio ie en la teritorio kaj pro tio ĝi estas traktata kiel monotipa. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Aplonis mysolensis.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 24an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Sturnedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Arngrímur Jónsson

**Arngrímur Jónsson** (1568 - 27-a de junio 1648) estis islanda pastro kaj historiisto.

Li verkis latine pri islanda historio. Siaj plej gravaj verkoj estis Brevis commentarius de Islandia kaj Crymogæa, kiuj grandparte estas kritiko al samtempaj libroj pri Islando verkitaj de eksterlandanoj. Tiu defendado de Islando kaj sekvaj verkoj ludis gravan rolon en la prezentado de la antikva literaturo de Islando al eŭropaj scienculoj.

La iama monbileto de 10 islandaj kronoj bildigis Arngrímur Jónsson.

Kategorio:Islandaj verkistoj
Kategorio:Islandaj pastroj
Kategorio:Islandaj historiistoj
Kategorio:Latinlingvaj verkistoj
Jóhannes Sveinsson Kjarval

**Jóhannes Sveinsson Kjarval** (naskiĝis la 15-an de oktobro 1885 - mortis la 13-an de aprilo 1972) estis unu de la plej gravaj islandaj pentristoj.

Li famas kaj por siaj tre realecaj bildoj de islanda naturo kaj por sia iom mita stilo.

La monbileto de 2000 islandaj kronoj bildigas Jóhannes Sveinsson Kjarval.

Publika artmuzeo en Rejkjaviko estas nomita laŭ li (Kjarvalsstaðir).

Kategorio:Islandaj pentristoj
Leonardo Bravo

eta|300px|maldekstra|Situo de la regiono Centro en Guerrero
**Leonardo Bravo** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400&nbsp;km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Chichihualco. Leonardo Bravo apartenas al la regiono Centro , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj situas en la centro de ĝi. Krome al tiu regiono apartenas dek-du aliaj komunumoj. Al Leonardo Bravo apartenas entute 38 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12040.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22982 loĝantojn. El tiuj estis 11208 viroj kaj 11774 virinoj. La komunumo havas surfacon de 852.00&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1140 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1600&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19301 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 85 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,44 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

12358 de la loĝantoj de Leonardo Bravo en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 3160 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 25,57 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 27,67 % (1789 el 6465 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 23,26 (1371 el 5893 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 19301 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 16551 apartenis al la katolika religio. 2750 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Leonardo Bravo  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Guerrero
György Borbély (soldato)

**BORBÉLY György**  estis hungara kontraŭturka bravulo, bienhavanta nobelo en Transilvanio naskiĝinta ĉirkaŭ 1540 kaj mortinta en Koloĵvaro la 15-an de decembro 1603.

## Kariero
Borbély unue estis soldato en la fortikaĵo de Gyula, poste li luktis en la militaro de Stefano Báthori, reganto de Transilvanujo, poste reĝo de Pollando. En 1595 la reganto Sigmundo Báthori nomumis lin ĉeffunkciulo de Karánsebes. En tiu jaro Borbély reokupis de turkoj la fortikaĵojn Facset, Lippa kaj Jenő. La 17-an de julio 1602 li ĉeestis en la batalo de Braŝovo kiel vicmilitestro apud reganto Moseo Székely. Post la morto de reganto en 1603 oni elektis lin en Szászváros generalo, sed li baldaŭ mortis.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj soldatoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Borbély (inĝeniero)

**BORBÉLY György** [pr. borbe:j] estis hungara prielektra inĝeniero, Ŝtatpremiito (1980) naskiĝinta en Oradea la 4-an de oktobro 1923 kaj mortinta en Budapeŝto la 24-an de aŭgusto 1983. 
## Kariero
Borbély finis en 1943 en la teknikmilita akademio. Li eskapis el militaro de Horthy en 1944. Ekde 1946 li laboris ĉe la Hungara Presagentejo (MTI), kie ekde 1970 ĝis sia morto li estis teknika direktoro. Al lia nomo ligiĝas la prievoluigo de la transportteknika aranĝado kun nomo PIX+10, kiun transprenis plurajn presagentejojn de Eŭropo. 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj elektroinĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
György Borbély (sportisto)

**BORBÉLY György** [pr. borbe:j] estis hungara instruisto, sportisto, publicisto naskiĝinta en Aranyosrákos la 2-an de septembro 1880 kaj mortinta en Zalaegerszeg la 8-an de februaro 1930. 
## Kariero
Borbély finis la universitaton en Koloĵvaro. Li debutis kiel piediranto en la Atleta Klubo de Koloĵvaro. En 1884 li havigis la 1-an premion en konkurso de Kolozsvár-Apahida. Li trairis piede la tutan landon. El tiuj elstariĝas la piedirado inter Kolozsvár-Pinto Lomnic. En 1889 li biciklis Parizon kaj dum revenado li vizitis en Turino Lajos Kossuth. Dum sia instruado en Zalaegerszeg li redaktis inter 1901 kaj 1917 la gazeton *Magyar Paizs*.
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj atletoj
Lourdes Flores

**Lourdes Celmira Rosario Flores Nano** (Lima, 7an de oktobro de 1959 - estas advokatino kaj politikistino perua, estrarano de la Alianco Unidad Nacional kaj prezidentino de la Partido Popular Cristiano. Aktuala rektoro de la Universidad San Ignacio de Loyola (2006 ĝis nun). Okupis la postenon de parlamentano de Peruo kaj kandidatiĝis al la Prezidenteco de Peruo en la ĝenerala elektado de 2001 kaj en tiu de 2006, kiam atingis ambaŭfoje la trian lokon.

Kategorio:Peruaj politikistoj
Kategorio:Peruaj advokatoj
Konsilio de Kuratorado de la Unuiĝintaj Nacioj

eta|300px|la kunvenejo de la Kuratoreca Konsilio de UN
La **Kuratoreca Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj** (, , , ,  kaj ) estis ĉefa organo de la Unuiĝintaj Nacioj. Ĝi ĉesis funkcii en 1994. La konsilio fondiĝis le 26-an de marto 1947 (laŭ artikolo 87 de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj) kaj origine celis administri la eksajn koloniojn de la Germana Regno kaj la Otomana Imperio, kiuj post la Unua Mondmilito fariĝis Mandatoj de la Ligo de Nacioj kaj post malfondo de la Ligo de Nacioj en 1946 estis transdonitaj al iuj UN-membroŝtatoj por kuratora administro. Membroj de la konsilio estis membroj estis la kvin konstantaj membroj de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj.

La kuratora sistemo de UN ampleksis sume dek-unu kuratorajn teritoriojn. Ĝis 1994, kiam la lasta kuratora teritorio (Palaŭo) iĝis sendependa ŝtato, ĉiuj el ili aliĝis al najbara sendependa ŝtato aŭ mem fariĝis sendependa ŝtato.

En 2005 oni ankoraŭ diskutis doni novajn taskojn al la konsilio - interalie la tiama Ĝenerala Sekretario de UN, Kofi Annan, prezentis planojn - sed fine tamen decidis malfondi la institucion.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Kuratoreca Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj (angle)
* ĉefaj punktoj de la planoj de Kofi Annan pri reformo de UN el marto 2005 (angle) 
* Shaw, John: anglalingva artikolo "UN Adviser Says World Must Focus On Sustainable Development" ("UN-konsilisto diras ke la mondo devas fokusiĝi pri daŭra evoluo") el la gazeto "The Washington Diplomat" 
* plano por UN-reformo de la internacia organizaĵo Eko-Logio el 1997 (ankaŭ angle)


Kategorio:Historio de la Unuiĝintaj Nacioj
Zengővárkony

**Zengővárkony** [zengOvArkonj], kroate **Vakonja** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Pécsvárad.
eta|Kalvinana preĝejo de Zengővárkony
eta|Infanĝardeno de Zengővárkony

## Bazaj informoj 
* Areo: 17 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 410
* Poŝtkodo: 7720
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°10′24″N 18°25'52″E

## Situo 
Zengővárkony situas sur deklivoj sub monto Zengő (680 m-ojn alta), laŭ ĉefvojo Pécs-Budapeŝto. Pécsvárad troviĝas je 3 km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la pratempoj. La unua mencio pri la vilaĝo skribiĝis latine *"Villa Varkun"*. Post la mezepoko dum regado de la turkoj la komunumo ne senhomiĝis. En 2001 la germanoj estas 3 %. En Zengővárkony migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana baroka preĝejo de 1787, en 1802 pligrandiĝis
* kastaneoarbaro

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Máza

**Máza** estas vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en subregiono de Komló.

## Bazaj informoj 
* Areo: 11 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 1390
* Poŝtkodo: 7351
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°16′45″N 18°24'15″E

## Situo 
Máza situas sur deklivoj, fine de tre mallonga sakovojo, fervojo Dombóvár–Bátaszék preteriras.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1235. En 1829 oni komencis minadi karbonon. En 1974 Máza unuiĝis kun Szászvár sub nomo Mázaszászvár, sed ili disiĝis en 1991. En 1966 ĉesis la minado.

Vilaĝservoj estas aŭtonomio de ciganoj, kroatoj, germanoj, rumanoj, slovakoj, infanĝardeno, kulturdomo, kafejeto.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo

## Famulo 
En Máza naskiĝis literaturhistoriisto Frigyes Brisits.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Magyaregregy

**Magyaregregy** [madjaregredj], germane **Ungarisch-Eggrad**, kroate **Gređa** estas malgranda vilaĝo kaj banloko en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló. En la loknomo magyar signifas hungare: hungaro.
eta|130px|maldekstre|Blazono de Magyaregregy
eta|Fortikaĵo Máré
300px|eta|Fortikaĵo de Máré el la aero

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 830
* Poŝtkodo: 7332
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°15′05″N 18°18'29″E

## Situo 
Magyaregregy situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Komló troviĝas 15, Pécs 36&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la romianoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1554 en formo *"Egregy"*. Dum erao de la turkoj la komunumo ne senhomiĝis. Baldaŭe germanoj alvenis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Eta), ankaŭ pilgrimloko
* banejo
* gotika fortikaĵo nomata Máré el la 13-a jarcento, en la 16-a jarcento renesanciĝis, nun muzeo

## Famuloj 
En Magyaregregy naskiĝis prokuroro György Vókó.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Kuratora teritorio de la Unuiĝintaj Nacioj

dekstra|150px
**Kuratoraj teritorioj de la Unuiĝintaj Nacioj** estis antaŭaj Mandatoj de la Ligo de Nacioj, kiuj post malfondo de la Ligo de Nacioj en 1946 estis transdonitaj al iuj UN-membroŝtatoj por protekta administro. 

La kuratora sistemo laŭ ĉapitro XII de la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj unuflanke sekurigu la mondan pacon, sed aliflanke ankaŭ subtenu la koncernajn plejparte malforte evoluigitaj teritorioj ĝis atingo de ŝtata sendependeco. Tiun proceson supervidis Konsilio pri Kuratorado de la Unuiĝintaj Nacioj, unu el ties ses organoj, kies membroj estis la kvin konstantaj membroj de la Konsilio de Sekureco de la Unuiĝintaj Nacioj.

La Konsilio pri Kuratorado malfondiĝis kadre de la Monda Forumo de UN en septembro 2005, ĉar ĝia laboro fakte jam finiĝis en 1994, kiam la lasta kuratora teritorio (Palaŭo) iĝis sendependa ŝtato, kaj do la konsilio jam de tiam ne plu havis funkcion.

La kuratora sistemo de UN ampleksis sume dek-unu kuratorajn teritoriojn. Ĝis 1994 do ĉiuj el ili aliĝis al najbara sendependa ŝtato aŭ mem fariĝis sendependa ŝtato:

* "Britia Togolando" en 1957 unuiĝis kun la najbara teritorio Ora Bordo al la ŝtato Ganao, kiu en 1959 iĝis UN-membroŝtato.
* "Franca Togolando" en 1960 iĝis la sendependa ŝtato Togolando.
* "Francia Kameruno" en 1960 iĝis la sendependa ŝtato Kameruno. Jaron poste al tiu ŝtato aliĝis la sudo de "Brita Kameruno", dum la nordo aliĝis al Niĝerio.
* "Italia Somalilando", por kiu Italio estis la kuratora ŝtato, en 1960 unuiĝis kun la eksa kolonio "Brita Somalilando" kaj fariĝis la sendependa ŝtato Somalio.
* "Ruando-Urundo", kies protekta ŝtato estis Belgio, en 1962 dividiĝis en la sendependajn ŝtatojn Ruando kaj Burundo.
* La de Aŭstralio administrita orienta parto de la insulo Novgvineo en 1975 iĝis la sendependa ŝtato Papuo-Novgvineo.
* El la oceaniaj insuloj, Samoo en 1962 kaj Nauro en 1968 iĝis sendependaj ŝtatoj. 
* Laste la ŝtato Usono lasis sian Kuratoran Teritorion Pacifikaj Insuloj en la ŝtatan sendependecon: en 1986 la Federacion de Mikronezio, en 1990 la Marŝal-Insulojn kaj en 1994 Palaŭon.
* Namibio laŭ internacia juro praktike nur en 1990 iĝis sendependa ŝtato, kvankam la Unuiĝintaj Nacioj jam en 1966 forprenis de la Respubliko de Sudafriko la ankoraŭ de la Ligo de Nacioj donitan mandaton kaj postan kuratorecon super la antaŭa kolonio "Germania Sudokcidentafriko".


Kategorio:Historiaj teritorioj
Kategorio:Historio de la Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Internacia juro
Kuratora Teritorio Pacifikaj Insuloj

eta|flago de la Kuratora teritorio Pacifikaj Insuloj 1965-1972
eta|300px|mapo de la Kuratora teritorio Pacifikaj Insuloj de la 1-a de julio 1962

La **Kuratora Teritorio Pacifikaj Insuloj** - angle *Trust Territory of the Pacific Islands* - estis kuratora teritorio, kiun la 18-an de julio 1947 la Konsilio de Kuratorado de la Unuiĝintaj Nacioj transdonis al Usono por protekta administro. La teritorio antaŭe estis mandato de la Ligo de Nacioj donata al la Japana Imperio, la "Japania Mandato Suda Pacifiko".

El la kuratora teritorio la 3-an de novembro 1986 eksiĝis la Federacio de Mikronezio, la 22-an de decembro 1990 la Respubliko de Marŝala Insularo kaj la 1-an de oktobro 1994 Palaŭo. La Nord-Marianoj en 1978 iĝis dependa teritorio de Usono.

Traktato de Libera Asociigo (angle *Compact of Free Association*) ekzistas inter Usono kaj la Federacio de Mikronezio, la Respubliko de Marŝala Insularo kaj Palaŭo. La traktato fiksas inter alie, ke la pacifikaj ŝtatoj - en kazo de neceso - taskigas Usonon pri la armea defendo de siaj teritorioj.

## Historio 
Ĝis la starigo de la kuratora teritorio la de Usono konkeritaj insuloj estis regataj pere de armeaj guberniestroj (angle *Military Governor*). Temis pri la sekvaj admiraloj de la usona pacifika marŝiparo:

* *Chester W. Nimitz*, armea guberniestro de la Marianoj ekde la 19-a de junio 1944,
* *Raymond A. Spruance*, armea guberniestro de la Marŝal-Insuloj, la Karolinoj kaj la Marianoj ekde la 3-a de februaro 1946, kaj
* *Louis E. Denfeld*, armea guberniestro de la Marŝal-Insuloj, la Karolinoj kaj la Marianoj ekde la 28-a de februaro 1947.

Post kiam la kuratora teritorio estis starigita en julio 1947, la administran respondecon de la Usona Departmento de Mararmeo - tiujare integrigitan en novan sekretarion de defendo - transprenis al la Usona Departmento de la Internaĵo, kaj Louis E. Denfeld iĝis la unua alta komisiito de la kuratora teritorio (angle *High Commissioner of the Trust Territory*). Li havis plurajn posteulojn; la lasta el ili estis Janet J. McCoy, kies tasko finiĝis la 10-an de julio 1987 , kvankam la administra respondeco plurfoje alternis inter la du sekretarioj.

La ĉefa sidejo de la kuratora administrejo unue estis en Honolulu (Havajo), en 1954 translokiĝis al Gvamo kaj en 1963 al *Saipano*, la ĉefurbo kaj plej granda insulo de la Nord-Marianoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Kimie Hara: anglalingva artikolo "Mikronezio kaj la Postmilita Rekreo de la Azia Pacifiko" 

Kategorio:Mikronezio
Kategorio:Kuratoraj teritorioj de la Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Eksaj kolonioj en Oceanio
Kategorio:Eksaj regionoj kaj teritorioj de Usono
Kategorio:Marŝala Insularo
Kategorio:Federacio de Mikronezio
Kategorio:Palaŭo
Kategorio:Historio de la Marŝala Insularo
Kategorio:Historio de la Federacio de Mikronezio
Kategorio:Historio de Palaŭo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1947
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1994
Kategorio:Sekvoj de la Dua Mondmilito
Pilcaya

eta|300px|maldekstra|Situo de la regiono Norte en Guerrero
**Pilcaya** estas unu el la 81 komunumoj de la meksika subŝtato Guerrero, kiu situas en la centra suda parto de Meksiko, ĉirkaŭ 400&nbsp;km sudokcidente de la ĉefurbo Meksikurbo. La ĉefurbo de la komunumo estas Pilcaya. Pilcaya apartenas al la regiono Norte , kiu estas unu el la sep regionoj de la subŝtato Guerrero kaj kiu situas en la nordoriento de Guerrero. Al ĝi ankaŭ apartenas dek-kvin aliaj komunumoj. Al Pilcaya apartenas entute 37 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 12049.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 11035 loĝantojn. El tiuj estis 5242 viroj kaj 5793 virinoj. La komunumo havas surfacon de 62,1&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 240 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe ND mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 9421 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 27 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,29 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

6619 de la loĝantoj de Pilcaya en la jaro 2000 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 944 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 14,26 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 15,96 % (562 el 3521 virinoj), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 12,33 (382 el 3098 viroj). Tio signifas ke konsiderinde pli da virinoj ne sciis legi kaj skribi ol la viroj.

El la 9421 loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 2000), 9117 apartenis al la katolika religio. 304 personoj apartenis al aliaj religioj.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Pilcaya  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Guerrero
Tófű

**Tófű,** kroate **Tofij** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono *Suda* Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Komló. La loknomo signifas hungare: lagoherbo.
eta|200ra|Blazono de Tófű

## Bazaj informoj 
* Areo: 4 6&nbsp;km²
* Loĝantaro: 120
* Poŝtkodo: 7348
* Telefonprefikso: 72
* Koordinatoj: 46°18′36″N 18°21'20″E

## Situo 
Tófű situas sur deklivoj, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1382 laŭ tiama hungara ortografio *"Thofew"*. Post la mezepoko dum erao de la turkoj la komunumo senhomiĝis. Baldaŭe unue serboj, poste germanoj alvenis. En 1910 vivis en Tófű 295 homoj, (6 hungaroj, 289 germanoj). Post la 2-a mondmilito la germanoj deportiĝis al Germanio, dume alvenis deportitaj hungaroj el Ĉeĥoslovakio.

En Tófű migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* fiŝkaptista lago
* puto nomata pri Matiaso la 1-a

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya