open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanaria arbuto

La **kanaria arbuto** (*Arbutus canariensis*) estas palearktisa specio de arbedo aŭ arbo el la familio de la erikacoj. Ĝi estas endemia en Kanarioj (Hispanujo).
La planto estas laŭrisilva elemento de la ekoregiono kanariaj sekaj duonarbaroj kaj arbaroj.
Kanaria arbuto estas minacata pro habitatodetruo.

## Sinonimoj 
* *Arbutus callicarpa* Brouss. ex Buch
* *Arbutus procera* Ait.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Bañares, A. *et al.* 1998. *Arbutus canariensis*. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 20 August 2007.
*  Flaŭro de Kanarioj : Kanaria arbuto.

Kategorio:Arboj
Kategorio:Arbedoj
Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Endemiismoj
Kategorio:Endanĝeritaj specioj
Aleksandr Nikolajeviĉ Dejĉ

Li naskiĝis dum la nokto inter la 31-a de decembro kaj la 1-a de januaro en familio da germanoj kaj rumanoj en Besarabio. Li ricevis sian diplomon en la Sankt-Peterburga Ŝtata Universitato en Rusio.

Antaŭ la dua mondmilito, li estis adjunkta direktoro de la Observatorio Pulkovo kaj ties direktoro dum la sieĝo de Leningrado.

Li ĉefe studis la proprajn movojn de la steloj elektitaj de Jacobus Kapteyn, la galaksiojn, la brunajn nanojn kaj la sunan koronon. Li malkovris unu asteroidon : 1148 Rarahu la .

Li publikigis sub la nomoj de **A. N. Deutsch** kaj **A. Deutsch**. (La
Minor Planet Center listigis lin sub la nomo *A. Deutsch*.)

La asteroido 1792 Reni honoras lian naskiĝan urbon.

## Eksteraj ligiloj 
* Foto de A. N. Dejtĉ en la observatorio de Pulkovo
*  Дейч Александр Николаевич, rusa biografio
*  Alexander Nikolaevich Deutsch- 110-a naskiĝdato
Vrakuňa

** Vrakuňa** (hungare *Vereknye* [vereknje], germane *Frattendorf* aŭ *Wrackendorf*) estas iama vilaĝo, nun urboparto de Bratislavo en Slovakio.
eta|maldekstra|Ponto trans Malgranda Danubo

## Situo 
Vrakuňa situas de urbocentro de la ĉefurbo je 7 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1290 laŭ tiama hungara ortografio *"Verekne"*. En 1683 la turkoj bruldetruis ĝin. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Vereknye 712 homoj, (plejparte hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Pozsony, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1972 la vilaĝo aliĝis al la ĉefurbo. Dum la socialismo la loko industriiĝis.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika nova preĝejo omaĝe al Dipatrino
* kapelo, foje malnova preĝejo

## Famuloj 
* János Quittner, hungara koreografo
 

Kategorio:Distrikto Bratislavo 2
Hoste (distrikto Galanta)

**Hoste,** hungare **Kisgeszt** [kiŝgest], germane **Gest** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Ĝis 1948 la slovaka oficiala loknomo estis „Gest“, ĝis 1907 la oficiala hungara loknomo estis la pli mallonga *Geszt*.
300px|eta|Hoste situas en la plej griza parto

## Situo 
Hoste situas laŭ rojo, laŭ traira flankovojo. Galanta troviĝas je 14&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1231 en formo *"Gezt"*, tiam apartenanta al fortikaĵo de Pozsony. En 1786 germanoj alvenis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisgeszt 528 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hoste 496 homoj, (487 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Malgranda) de 1760

## Eksteraj ligiloj 
* Hoste sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Gravita singulareco

**Gravita singulareco**, aŭ *gravita singulara punkto*, estas punkto de la spactempo en kiu la gravita kampo tendencas al senfina voloro.

Krome, laŭ kelkaj prifizikaj teorioj pri la origino de la universo, ĝuste la universo povus havinti komencon en  gravita singulareco (nome la *Praeksplodo*) kaj povus finiĝi per ĝi (la *granda krako*).

La singularaj punktoj (singularecoj) estas antaŭvidita de la teorio de la Ĝenerala teorio de relativeco de Albert Einstein en la kazo ke la materia denseco atingus valorojn tiom altajn kaj do provokantajn gravitan kolapson de la spactempo. Tia singulareco rezultus ĉirkaŭata de nigra truo trans kiu ĉiu esploro fariĝas neebla.

Multaj hipotezoj, profititaj precipe de la sciencfikcio, naskiĝis ronde de la “singularecoj” kaj de iliaj teniĝoj: komuniko kun aliaj paralelaj universoj, kurtvojoj por transsalti senmezurajn distancojn, tempovojaĝadoj.

Multaj esploristoj opinias ke unuecigita teorio de gravito kaj de la kvantuma mekaniko (la kvantummekaniko) permesos en la estonteco priskribi en pli taŭga maniero la fenomenojn konektajn kun la alestiĝo de singulareco en la gravita kolapso de la masivaj steloj kaj de la origino mem de la universo.

Tiu koncepto de singulareco influos ankaŭ aliajn sciencon kiel la matematikon kie tamen la vorto singulareco ne havas tutsaman signifon.

## Vidu ankaŭ 
* Nigra truo
* Ĝenerala teorio de relativeco
* kvantummekaniko
* Universo

## Fontoj
* Misner,Thorne, & Wheeler: *Gravitation*, Freeman, 1973.
* *The Elegant Universe* de Brian Greene.
* Wald. R.M. General Relativity. University of Chicago Press, 1984. ISBN 0-226-87033-2. (ĉap. 9)

## Eksteraj ligiloj 
*  *Generalised cosmological friedmann equations without gravitational singularity*, articolo di A. V. Minkevich, 1980.
* http://www.sapere.it/enciclopedia/buco+(sostantivo).html

Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj
Kategorio:Fizika relativeco
Kategorio:Fizikaj paradoksoj
Esperanta kunfarejo

La **Esperanta Kunfarejo** estas la reta perejo kiu celas konkrete kunigi specifajn interesojn aŭ projektojn de Esperanto-parolantoj.

## Historio 
La retejo estis lanĉita la 31-an de majo 2009 de Frank Merla, unue sub la nomo *per.esocom.de.*  La 23-an de majo 2014 la retejo estis transmetita al EMS kaj ricevis novan nomon: *maklerejo.de*. Tiu retejo komence de novembro 2017 estis atakita de damaĝsoftvaro kaj ne plu atingeblas.

Fine de 2018 la retejo funkciis sub la nomo 'Kunfarejo' en socia reto Google+

Ekde printempo 2019 ĝi funkcias kiel privata WordPress-blogejo.

## Celo 
Ĉar esperantistoj povas tie afiŝi informojn kun ligiloj al internaj paĝoj aŭ al eksteraj retejoj, ĝi fariĝas kvazaŭ malfermita katalogo kiu helpas al la evoluo de la kulturo de Esperanto. 

## Malfermi konton kaj publikigi 
La regula maniero akiri anonceton en la kunfarejo estas peti aŭtoran konton kaj mem enmeti sian projekton. Nur escepte administranto de la Esperanta kunfarejo enmetu fremdan projekton.

## Ekstera ligilo 
Oficiala retejo de Esperanta kunfarejo.
Kategorio:Esperantlingvaj retejoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2009
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2014
Kategorio:Esperanto en 2014
Kategorio:Esperanto en 2009
1128 Astrid

'*1128 *Astrid''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, ĉefa ano de la Astrida familio, al kiu ĝi donas sian nomon. Tiu asteroida familio entenas dekon da anoj.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la princinon Astrid de Svedio, edzino de Leopoldo la 3-a, reĝo de la Belgoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Minor Threat

**Minor Threat** estis influa usona hardkora bando formiĝinta en Vaŝingtono en 1980. Ĝi estis relative mallonge ekzistanta, sed havis grandan influon je la hardkora punkosceno. Kune kun alia vaŝingtona hardkora bando Bad Brains kaj kalifornia Black Flag, Minor Threat helpis estigi la stilon de hardkoraj bandoj en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj. Ĉiuj albumoj de Minor Threat eldoniĝis de la eldoninto de Ian MacKaye kaj Jeff Nelson, nome Dischord Records.

## Diskaro 
### Albumoj 
* Out of Step, 1983
* First Two 7"s on a 12", 1984

### Albumetoj 
* Minor Threat, 1981
* In My Eyes, 1981
* Salad Days, 1985

Kategorio:Usonaj punkaj muzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1980
1129 Neujmina

'*1129 *Neujmina''''' estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Eosa familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Praskovija Georgijevna Parĉomjenko elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝia nomo homoras la rusan astronomon Grigorij Neujmin.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Krystian Legierski

**Krystian LEGIERSKI** (naskiĝis la  en Koniaków) estas pola GLAT-aktivulo, entreprenisto kaj politikisto, membro de la verda partio Verduloj 2004. Dum la lokaj balotoj en Pollando, novembre 2010, li estis elektita kiel deputito de la Konsilio de Varsovio.

Li estas la unua elŝrankiĝinta samseksemulo voĉdone elektita dum balotoj en Pollando.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Krystian Legierski  

Kategorio:GLAT-aktivuloj
Kategorio:Polaj politikistoj
Kategorio:Polaj vegetaranoj
Kategorio:Verduloj
Kategorio:Polaj advokatoj
Melozonoj

**Melozonoj** aŭ ***Melozone*** estas genro de birdoj de la familio de Emberizedoj. Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Blankavizaĝa melozono (*Melozone biarcuata*)
* Ruĝeckrona melozono (*Melozone kieneri*)
* Blankorela melozono (*Melozone leucotis*)

Temas pri malgranda genro kiu enhavas nur tri **surgrundemajn** speciojn kun **blankanigraj kapoj**, el kiuj du krome havas ruĝajn areojn kaj unu flavajn markojn. La supraj partoj estas pli grizbrunaj ol la subaj partoj pli helaj. Tiuj specioj estas nomataj ankaŭ kiel Grundopaseroj.

## Referencoj 
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ruĝeckrona melozono

La **Ruĝeckrona melozono** (***Melozone kieneri***) estas Amerika pasero, tio estas birdospecio de la familio de Emberizedoj.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas endemia de okcidenta kaj sudokcidenta Meksiko. Tiu specio loĝas kaj en Okcidenta Patrinmontaro kaj en montoĉena Novvulkanio.

La natura biotopo de la Ruĝeckrona melozono estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, altaltitudaj arbustaroj, kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj. Estas birdo ĉefe surterema. Preferas loĝi en areoj abundaj je arbustoj. Serĉas nutradon surgrunde kaj inter subkreskaĵaro. Loĝas en duondezertaj kaj dezertaj zonoj el sudo de Sonoro al Oaĥako, en la deklivaro de Okcidenta Patrinmontaro, la Suda Patrinmontaro kaj ĝis Miksteka Montaro, en Oaĥako kaj Pŭeblo. Loĝas el proksime de marnivelo al montaroj de altitudoj proksimaj al 2 000 m smn.

## Aspekto 
Ties grando estas 15–17.5 cm. Ne estas seksa dimorfismo. Plenkreskulo havas **ruĝecajn kronon, kolflankojn kaj nukon kun blanka bridopunkto** kaj olivecbrunaj frunto kaj antaŭa krono. La vizaĝo estas olivecbruna kun blanka okulringo. La supraj partoj estas grizecolivaj. Gorĝo kaj subaj partoj estas blankecaj kun nigra centra brustomakulo kaj bruneca strieco. Subvostaj kovriloj estas helbrunaj. Junuloj estas malhelbrunaj en supraj partoj. 

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Melozone kieneri.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.
*Howell, Steve N. G. kaj Webb, Sophie. 1995. A guide to the birds of Mexico and Northern Central America. Oxford university press.

## Eksteraj ligiloj 
*Foto 
*Foto-Alta Rez ; Artikolo 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Blankavizaĝa melozono

La **Blankavizaĝa melozono**, *Melozone biarcuatum*, estas Amerika pasero, tio estas birdospecio de la familio de Emberizedoj. Ĝi reproduktiĝas je mezaj altitudoj el suda Meksiko al okcidenta Honduro kaj en Kostariko. La izolata kostarika formo povas esti separata specio, **Kabanisa melozono** (*M. cabanisi*).

Tiu birdo troviĝas tipe je altitudoj inter 600 kaj 1600 m en subkreskaĵaro kaj arbustaro de duonmalferma arbaro, kafoplantejoj, heĝoj kaj grandaj ĝardenoj. La nesto, konstruata de la ino, estas kovrata taso konstruita je malpli de 2 m supergrunde en arbusto aŭ granda herbotufo. La ino demetas 2 al 3 ruĝecmakulitajn blankajn ovojn, kiujn nur ŝi kovas dum 12-14 tagoj. La masklo helpas en idomanĝigado. Tiu specio estas foje parazitata de la Bronza molotro.

La Blankavizaĝa melozono estas averaĝe 15 cm longa kaj pezas 28 g. Plenkreskulo havas fortikan malhelgrizan bekon, nestriecajn olivecbrunajn suprajn partojn, pli malhelan voston, ruĝecan kronon kaj ĉefe blankajn subajn partojn.

La norda formo havas simplan kapobildon kie la ruĝeca krono etendas suben al la kolflankoj kiel duonkolumo sub la tre blanka vizaĝo formante sube pli kompletan duonkolumon blankan.

Ĉe la kostarika subspecio, la ruĝeca koloro de la krono etendas ĝis malantaŭokule al la tuta vango kaj estas bordita en sia antaŭa bordo je nigra. Tiu nigra bordo estas rompita de blanka okulringo. La frunto estas pli blanka, nur bordita sube per fajna nigra linio, estas nigra mustaĉa strio, kaj nigra centra brustomakulo.

Diferencas ambaŭ formoj pro plia etendo de la **brikoruĝa krona koloro** aŭ de la **blanka vizaĝokoloro**, kio estas kialo por la komuna nomo.

Junuloj estas pli brunaj supre, havas pli flavajn subajn partojn, kaj pli senkoloran nedistingan kapobildon.

La alvoko de la Blankavizaĝa melozono inkludas fajnan *cit* aŭ pli klara *psii*. La maskla kanto, elsendita el kaŝa ripozejo en humida sezono, estas fajfa *pst’t’t’t pia pia pia ŭii ŭii ŭiii*.

La Blankavizaĝa melozono manĝas surgrunde semojn, falitajn berojn, insektojn kaj araneojn. Ĝi estas kutime en paroj, sed estas timida specio plej vidata je aŭ ĉe krepusko.

Alternativa komuna nomo de tiu specio rememoras la francan naturaliston Florent Prévost kiu unuafoje priskribis ĝin al la scienco, kaj la latina scienca nomo de la kostarika subspecio aludas al la germana ornitologo Jean Cabanis.

## Referencoj 
* Stiles kaj Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica*, ISBN 0-8014-9600-4

## Eksteraj ligiloj 
*Foto-Alta Rez; Artikolo
*Blankavizaĝa melozono, fotaro  VIREO
*Fotoj; Artikolo  birdguatemala

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
1130 Skuld

'*1130 *Skuld''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Skuld, unu el la tri Nornoj de la nord-ĝermana mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Nord-ĝermanaj dioj
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Košúty

**Košúty,** hungare **Nemeskosút** [nemeŝkoŝUt] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Košúty situas en la plej griza parto

## Situo 
Košúty situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj. Galanta troviĝas je 5&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1138 en latina formo *"Willa Qusout"*. Post la mezepoko la turkoj kelkfoje disrabis ĝin. En 1867 uzino pri sukero ekfunkciis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Kosút,* poste ĝi ricevis pli longan nomon pro peto de poŝto. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nemeskosút 1213 homoj, (hungaroj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Nemeskosút rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Poste Košúty denove apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Košúty 1447 homoj, (878 hungaroj, 548 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika novromanika preĝejo omaĝe al Sankta Floriano de 1851
* novklasikisma kastelo kun parko de 1896

## Fama nomportanto 
* Lajos Kossuth, kies familio devenas el Nemeskosút

## Eksteraj ligiloj 
* Košúty sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
1131 Porzia

'*1131 *Porzia'''* estas asteroido, kiu sufiĉe proksimiĝas al Marso por esti rigardita kiel marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo "*Porzia*" derivas de tiu de "*Portia''", rolulino en la dramo Julio Cezaro de William Shakespeare.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
1132 Hollandia

'*1132 *Hollandia'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo (Sud-Afriko).

## Nomo 
Ĝia nomo, *Hollandia'' estas la latina nomo de Holando, regiono de Nederlando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Holando
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Veľká Mača

**Veľká Mača,** hungare **Nagymácséd** [nadjmAĉEd] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Veľká kaj nagy signifas: granda.
300ra|eta|Veľká Mača situas en la plej griza parto

## Situo 
Veľká Mača situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo inter urboj Sereď kaj Sládkovičovo. Tiuj urboj troviĝas po 6, Galanta 7&nbsp;km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la mezolitiko kaj ferepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1326 en formo *"Mached"*. En 1910 vivis en Nagymácséd 1793 loĝantoj (plejparte hungaroj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galánta, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko. Inter 1938-1945 Nagymácséd rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Poste Veľká Mača denove apartenis al Ĉeĥoslovakio, ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Veľká Mača 2566 homoj, (2176 hungaroj, 364 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* muzeeto

## Famuloj 
* hungara geologo Imre Kubovics

## Eksteraj ligiloj 
* Veľká Mača sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Gábor Engel

**ENGEL Gábor** estis hungara kuracisto, akuŝisto-ginekologo, universitata profesoro naskita en Marosvásárhely la 9-an de aŭgusto 1852 kaj mortinta en Kluĵo la 10-an de julio 1935. Li estis la filo de kuracisto József Engel.

## Kariero 
Gábor Engel ekstudis en la universitato de Peŝto, poste daŭrigis siajn medicinajn studojn en 1873–74 en Lepsiko. Li havis diplomon de akuŝisto, kirurgo (1876) kaj operaciisto (1880). De 1880 li estis kuracisto de la akuŝmalsanulejo de Koloĵvaro. En 1881 oni habilitis lin universitata privatprofesoro. Li estis de 1890 direktoro de la Malsanulejo Karolina, de 1893 eksterordinara profesoro pri ginekologia kirurgio en la Universitato de Koloĵvaro, de 1899 direktoro de klinikoj. En 1919 maldungis lin la rumanaj instancoj. Li priokupiĝis poste pri higieno, suĉinfanflego kaj ankaŭ la situacio de malsanulejoj kaj orfejoj. Li publikis pli ol duoncento da laboraĵoj. Lia aŭtobiografiaĵo restis en manuskripto.

## Libroj 
* *Adatok a sápadtság tüneteihez és gyógykezeléséhez* (Bp., 1906);
* *A vetélés kezelése a mindennapi gyakorlatban* (Kolozsvár, 1914);
* *A havi vérzés rendellenességei* (Kolozsvár, 1918).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Engel, G.
Engel, G.
József Engel

**ENGEL József** estis hungara apotekisto, kuracisto, ano korespondanta de MTA (1859) naskita en Vieno la 2-an de majo 1807 kaj mortinta en Koloĵvaro la 2-an de junio 1870. Li estis la filo de historiisto de János Keresztély Engel kaj la patro de kuracisto Gábor Engel.
## Kariero
József Engel lernis hungare en Rozsnyó, poste studis en la universitato de Peŝto. Dum tri jaroj li estis praktikanto en la apoteko de Marosvásárhely. Li havigis en 1829 diplomon de kuracilmasjtro, en jaroj 1830–36 kaj li diplomitiĝis pri medicino. Li revenis al Marosvásárhely, kie li laboris ĝis 1857, poste en Koloĵvaro li estis fama kuracisto. Li priokupiĝis ankaŭ mineralogion, kemion kaj precipe hungaran lingvistikon. En 1859 li gajnis la lingvistikan konkurson de la MTA. 
## Libroj
**Gyógyszeres értekezés a lángról (Alcohol) és az égető hamagról (Lixiva pura)* (Pest, 1829); 
**A magyar nyelv gyökérszavai* (Buda, 1838–1839). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Engel, J.
Engel, J.
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Pusté Sady

**Pusté Sady,** hungare **Pusztakürt** [pustakurt] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Pusté Sady situas en la plej griza parto

## Situo 
Pusté Sady situas laŭ traira flankovojo. Hlohovec troviĝas je 15&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1156 laŭ tiama hungara ortografio *"Kurt"*. En 1598 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pusztakürt 593 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Galgóc, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pusté Sady 603 homoj, (600 slovakoj). Vilaĝservoj estas vendejoj, infanĝardeno, lernejo, biblioteko, futbalejo.

## Komunumoj pri *Kürt* en Hungara reĝlando 
Kürt apartenas al la 7 hungaraj gentoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Pusté Sady sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara kaj slovaka Vikipedioj

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Dániel Ércsei

**ERCSEI Dániel** (erĉei) estis hungara reformita pastro naskita en Érkeserű en 1744 kaj mortinta en Mezőtúr la 5-an de februaro 1809.

## Kariero
Dániel Ercsei studis en kolegio de Debreceno kaj teologion en la universitato de Bazelo. De 1777 ĝis sia morto li estis pastro de Mezőtúr, de 1804 ankaŭ dekano de Heves-Nagykunság. Li priokupiĝis ankaŭ pri la hebrea lingvo. Li estis refondinto de la gimnazio kaj fondinto de biblioteko. Li akiris meritojn ankaŭ pri organizado de popolinstruado.

## Libroj
**Magános és közönséges Istennel való beszélgetés* (reverko de preĝlibro de Zollikoffer; Komárom, 1790); 
**A szent passio* (Komárom, 1793).

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Ercsei, D.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Ercsei

**ERCSEI József** (erĉei) estis hungara inĝeniero, arbaristo, botanikisto naskita en 1792 kaj mortinta en Torda la 8-an de marto 1868. 

## Kariero
József Ercsei june estis pastro, poste li priokupiĝis pri filozofio kaj poezio, fine li iĝis inĝeniero. Li skribis natursciencajn artikolojn, privojaĝskribaĵojn. Li prilaboris la flaŭron de sia departemento, sed sia laboraĵo havas plurajn erardatojn. 

## Libro
* *Nemes Tordamegye flórája* (Kolozsvár, 1844).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

Ercsei, J.
Ercsei, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Pusté Úľany

**Pusté Úľany** [pustE Uljani], hungare **Pusztafödémes** [pustafodEmeŝ] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300ra|eta|Pusté Úľany situas en la plej griza parto

## Situo 
Pusté Úľany situas sur ebenaĵo laŭ rojo, laŭ flankovojoj, fervojo preteriras. Galanta troviĝas je 12, Trnava je 15, Bratislavo je 35&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1221 en latina formo *"Villa Fudemus"*, apartenanta al fortikaĵo de Pozsony. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Pusztafödémes 1697 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Pozsony (reĝa departemento), al distrikto de Galanta, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Pusté Úľany 1544 homoj, (1486 slovakoj, 29 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Ladislao la 1-a (Hungario) el la 18-a jarcento
* luterana renesanca templo de 1660, en la 19-a jarcento rekonstruiĝis
* kruco kun skulptaĵo de 1721

## Famuloj 
* en la iama Pusztafödémes naskiĝis:
** en 1764 hungara muzikisto kaj violonisto János Lavotta
** hungaraj instruistoj Mihály Greguss kaj Zsigmond Kallós

## Eksteraj ligiloj 
* Pusté Úľany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Arbuto (genro)

alternative=קטלב|eta
La **arbuto** (*Arbutus*) estas precipe holarktisa genro de minimume 14 specioj de angiospermoj en la familio de erikacoj, hejme en la mezvarmaj zonoj kun mediteranea klimato, de Okcident-Eŭropo kaj de Nordameriko.
eta|maldekstre|malfermita frukto Frucht

## Priskribo 
La genro konsistas el arboj, arbetoj aŭ arbedoj kun ruĝe deskvamiĝanta arboŝelo kaj manĝeblaj ruĝaj beroj . La frukta disvolviĝo estas prokrastita dum ĉirkaŭ kvin monatoj post polenado, tiel ke la floroj aperas samtempe kun la maturiĝantaj pasint-jaraj fruktoj .

### Palearktiso 
* *Arbutus andrachne* (Orienta arbuto). Sudorienta Eŭropo kaj sudokcidenta Azio.
* *Arbutus canariensis* (Kanaria arbuto). Kanarioj.
* *Arbutus pavarii* (Libia arbuto). Libio.
* *Arbutus unedo* (Okcidenta arbuto). Vaste disvastiĝinta en la Mediteranea regiono kaj ankaŭ en okcidenta Francujo kaj okcidenta Irlando same kiel en la sudo de Algarvo en Portugalujo.
* Rimarko : la frukto de la orientazia *Myrica rubra* ofte estas mistradukita kiel arbuto.

### Nearktiso 
* *Arbutus arizonica* (Arizona arbuto). Nov-Meksiko, Arizono kaj okcidenta Meksiko sude ĝis Ĥalisko. Kune kun Teksesa arbuto kaj kun diferencaj kverkoj ĝi asocie vegetas en la okcident-patrinmontaraj pinaroj-kverkaroj.
* *Arbutus glandulosa* (Glanda arbuto). Centra kaj suda Meksiko.
* *Arbutus menziesii* (Menzies-arbuto). Okcidenta marbordo de Nordameriko ekde suda Brita Kolumbio ĝis centra Kalifornio, je la okcidentaj deklivoj de Sierra Nevada kaj la Pacifik-marbordaj Montaroj.
* *Arbutus peninsularis* (Sud-kalifornia arbuto) . Suda Malsupra Kalifornio, Meksiko.
* *Arbutus tessellata* (Meksika arbuto) . Meksiko .
* *Arbutus xalapensis* (Teksasa arbuto; sin. *A. texana*). Teksaso, Nov-Meksiko kaj nordorienta Meksiko. La arealo de la specio etendiĝas suden ĝis en la neotropikan ekozonon, nome en la ekoregionon sud-patrinmontarajn pinarojn-kverkarojn.

### Hibridoj 
* *Arbutus* 'Marina' kun nesciata parenco kun *A. menziesii*.
* Okcidenta kaj orienta arbuto nature hibridiĝas kie ili havas komunajn arealojn; la hibrido estas nomata *Arbutus × andrachnoides* (sin. *A. × hybrida*, aŭ *A. andrachne × unedo*), heridigante trajtojn de ambaŭ gepatroj, sed kutime tiuj hibridoj malofte naskigas plantidojn el semoj.

## Ekologio 
Arbutaj specioj estas uzataj kiel nutraĵaj plantoj de iuj lepidopteraj specioj inkluzive de *Pavonia pavonia*.

## Uzadoj kaj simboleco 

Dosiero:Arbutus_Victoria.jpg|*Arbutus menziesii*—kompleta arbo
Dosiero:PacificMadroneBlossom.jpg|*Arbutus menziesii*—floroj
Dosiero:PacificMadronaBark.jpg|*Arbutus menziesii*—arboŝelo
Dosiero:Arbutusunedo01.jpg|*Arbutus unedo*—Korsiko
Dosiero:Frucht Erdbeerbaum.jpg|Malfermita frukto

## Referencoj 
## Bibliografio 
*  Hileman, Lena C., Vasey, Michael C., & Thomas Parker, V. 2001 : Phylogeny and Biogeography of the *Arbutoideae* (*Ericaceae*): Implications for the Madrean-Tethyan Hypothesis. *Systematic Botany* 26 (1): 131–143.
*  Listo de arbuto-specioj

Kategorio:Erikacoj
Kategorio:Holarktisa flaŭro
Kategorio:Nearktisa flaŭro
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Arboj
Kategorio:Arbedoj
1133 Lugduna

'*1133 *Lugduna'''* estas asteroido de la ĉefa zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la nederlanda astronomo Hendrik van Gent, elde la Suda Stacio de la Observatorio de Leiden en Johanesburgo (Sud-Afriko).

## Nomo 
Ĝia nomo venas de *Lugdunum Batavorum'', latina nomo de la urbo Leiden, en Nederlando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Hendrik van Gent
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Hartinkov

Municipo **Hartinkov** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en subregiono Malá Haná, sub vertoj de Drahanská vrchovina en Natura parko Bohdalov-Hartinkov, 9&nbsp;km nordoriente de urbo Jevíčko. En ĉirkaŭaĵo nordoriente leviĝas monteto Sušice (549 m s.m.) kaj okcidente monteto Ousov (587 m s.m.). Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ĝis la 13-a jarcento estis areo de la vilaĝo kovrita per faga praarbaro. En la dua duono de 13-a jarcento estis vastaj forstoj ĉi tie koloniigitaj. Aktivis ĉi tie lokigisto Hartung, kies nomo konserviĝis en germana nomo de la vilaĝo "Hartungsdorf" kaj ankaŭ en malnova ĉeĥa nomo "Hartunkov". La germana nomo estas unue skribe menciita en la jaro 1291 en aprobo de urbaj rajtoj de Jevíčko sub kies jurisdikcio Hartinkov apartenis.

Posedantoj de la vilaĝo ŝanĝiĝis, ĝis en tridekaj jaroj de la 17-a jarcento aĉetis ĝin havulo de najbara kastelo Biskupice Jaroslav Drahanovský. El estinta fortikaĵeto en Hartinkov li aranĝis superularan korton en kiu lokaj kamparanoj faris servutajn laborojn. En la 17-a jarcento estis en Moravio kaj ankaŭ en Hartinkov tre vastigita paŝta bredado de ŝafoj por lano.

En la 18-a jarcento disvolviĝis en Hartinkov metiista produktado kaj en la 19-a jarcento ankaŭ lignofaligado kaj lignokarbigado, ĉefe por nova ferfandejo en Vranová Lhota. Sed fine de la jarcento tie la ferproduktado ree malkreskis pro situo de la ferfandejo fore de fervojo, kiu al konkurencaj fandejoj alveturigadis pli hejtvaloran kaj malmultekostan nigran karbon. Nombro de la loĝantoj en Hartinkov poste malkreskis. La unua ondo de amasa foriro de la loĝantaro estis dum ekonomia krizo en tridekaj jaroj kaj la dua ondo ekestis post la Dua Mondmilito, kiam multaj homoj foriris al proksimaj pli riĉaj vilaĝoj, kie akiris bienojn aŭ domojn post ellandigo de germana loĝantaro. Ankaŭ poste ĉefe junaj homoj foriradis en urbojn al nove konstruata industrio. La forlasitajn domojn ekposedadis homoj el urboj, plej multe el Brno kaj Prostějov, por semajnfina ripozado. Tiuj kun daŭra loĝantaro bone kunvivas.

## Loĝantaro 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Moravská Třebová kaj Jevíčko 
* Monumento al la viktimoj de la 1-a mondmilito

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
Šintava

**Šintava,** hungare **Sempte** [ŝempte], germane **Schintau** [ŝintaŭ] estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Šintava situas laŭ maldekstra bordo de Váh, kontraŭe Sereď troviĝas, al kiu ĉefvojo tra ponto kondukas.

## Historio 
En nekonata tempo fortikaĵo konstruiĝis tie, kiu menciiĝis unuafoje en 1074, poste en 1221 en latina formo *"castrum Sumptey"*. En 1596 tiutempe moderna fortikaĵo formiĝis, kiun Stefano Bocskai en 1605, Gabrielo Bethlen en 1619 okupis. En 1622 luterana koncilio okazis. En 1639 ĝi trakonstruiĝis al baroka etaĝa burgo, kiun Francisko Rákóczi la 2-a okupis en 1703. Pro kanalizado de Vág la burgo troviĝis jam en la alia flanko de la rivero en la 18-a jarcento, dume la apuda komunumo iĝis kampurbo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Sempte 2140 homoj, (slovakoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la urbeto apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Šaľa, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, supozeble dum la 2-a mondmilito kaj certe ekde 1993 al Slovakio.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika paroĥa preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1776
* klasikisma burgo kun parko

## Famuloj 
* luterana predikisto Petro Bornemisza tie fondinta presejon en 1563
* Therese von Artner
* hungara aristokrato Krisztina Nyáry mortis en la iama Sempte

## Eksteraj ligiloj 
* Šintava sur mapo de Slovakio
* Foto kaj slovaka teksto pri burgo de Šintava

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Galanta
Apolinaro el Raveno

**Sankta Apolinaro** (aŭ Apolinario el Raveno), kristana martiro kaj sanktulo, estis la unua episkopo de la urbo Raveno kaj estas ties patrono.

Laŭ la kristanaj legendaroj li estis ordinata kiel episkopo fare de Sankta Petro kaj sendita al Raveno, kie li suferis martiriĝon sub la regado de Vespasiano. Laŭ kelkaj legendoj li vivis male dum la 2-a jarcento kaj estis martirigita probable dum la regado de la imperiestro Valente.

En la loko de la supozata martiriĝo, en la haveno de Raveno (Classe [klase]), oni starigis en la 6-a jarcento la preĝejon de la Baziliko de Sankta Apolinaro, kiu estis inaŭgurita en 549. La supozataj relikvoj de la sanktulo estis alportitaj en la 9-a jarcento al la urbo, ĉar la alia baziliko estis tro facile atingebla por rabistoj pro sia loko, al la preĝejo kiu tiam adoptis la nomon de *Sankta Apolinaro Nova*, kaj revenis al la antikva baziliko nur por ties rekonsekrado en 1748.

Hodiaŭ, relikvoj ankaŭ troviĝas en la Apolinara kirko en Remagen kaj la kirko Lambertus en Duseldorfo de okcidenta Germanio, en Gorinchem (Gorkum), suda Holando kaj en Dijon en Reims en Francio.

Apollinaris estas honorigata kiel patrono en Raveno, Remagen kaj Duseldorfo. En Bad Neuenahr-Ahrweiler en la Ahr-valo ekzistas grava mineralfonto sur la pilgrimvojo de Apollinaris al Remagen kaj la akvo estas surmerkatigita kiel *Apollinaris* en honoro de la sanktulo - jam fine de la 19-a jarcento firmao en Londono aĉetis la renoman firmaon kaj vendis la mineralan akvon altpreze en hoteloj, restoracioj kaj familioj de riĉaj burĝoj, nun la usona fimao Koka-Kolao estas la posedanto. La plej granda kermeso ĉe la Rejno en Duseldorfo estas festata en lia nomtago.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 79
Kategorio:Mortintoj en Raveno
Kategorio:Siriaj sanktuloj
Kategorio:Italaj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 1-a jarcento
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kategorio:Episkopoj de Raveno
Kategorio:Sanktuloj de la Ora Legendo
Johann Ernst Rentsch (la pli maljuna)

[eta|175px|Johann Ernst Rentsch la pli maljuna, 1715: portreto de la komponisto [Johann Sebastian Bach kiel juna viro (Angermuseum Erfurt)]]
**Johann Ernst RENTSCH** (alia skribmaniero: Rentzsch; † 1723 en Vajmaro) estis germana pentristo. Lia filo estas la pentristo Johann Ernst Rentsch la Juna. 

Rentsch estis kortegopentristo de la vajmara duko Vilhelmo Ernesto (1662–1728). Sian ĝis nun daŭran konatecon la pentristo dankas al komponisto Johann Sebastian Bach (1685–1750). Al Rentsch oni atribuas la portreton ekestinta proksimume 1715, kiu montrus la muzikiston, kiu ekde 1708 ĝis 1717 same laboris por duko Vilhelmo Ernesto. La pentraĵo apartenas al la stoko de la muzeo *Angermuseum* je Erfurt kaj troviĝas kiel daŭra pruntaĵo en la Bach-domo (Eisenach).

Lia filo en 1723 sukcedis lin kiel vajmara kortegopentristo.   

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Viroj
Baziliko de Sankta Apolinaro

eta|300ra|detalo de la mozaikoj de la absido
**Baziliko de Sankta Apolinaro** aŭ **Santo Apolinare in Classe** estas baziliko en Italio situa en Classe, historia haveno de Raveno, de kies centro distas nune ĉirkaŭ .

Oni konstruis ĝin dum la unua duono de la 6-a jarcento, kaj estis financata de Giuliano Argentario por la episkopo Ursicino. Ĝi estis konsagrita en 547 fare de la unua ĉefepiskopo Maksimiano kaj dediĉiĝis al Sankta Apolinaro, unua episkopo de Raveno.

## Literaturo 
* Pierluigi De Vecchi kaj Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', vol. 1, Bompiani, Milano 1999.

## Vidu ankaŭ 
* Raveno
* Bizanca arto
* Mozaiko
* Baziliko de Sankta Apolinaro Nova

Kategorio:Bizanca arto
Kategorio:Raveno
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Italio
Sankta Apolinaro
Sándor Erdély

**ERDÉLY Sándor** (erde:j) estis hungara juristo, politikisto, ministro pri justico naskita en Köröskisjenő la 1-an de aŭgusto 1839 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de majo 1922.

## Kariero 
Sándor Erdély finis juron kaj faris ekzamenon de advokato. Li estis oficisto ĉe urbo Buda, de 1871 li iĝis juĝisto. De 1892 li estis ŝtatsekretario en la justicministerio, poste ministro de 15-a de januaro 1895 ĝis 26-a de februaro 1899. Dum tiu periodo estis akceptitaj multe da leĝoj (prireligia leĝo, ŝtata matrikulado, geedzleĝo, ktp.). De 1892 ĝis 1902 kaj de 1910 ĝis 1918 li estis deputito de la landkunveno kaj unu el la organizintoj de la de István Tisza *Nemzeti Munkapárt* (Nacia Laborpartio).

## Libro 
* *Jelentés az igazságügyminisztérium 1895–99 közötti tevékenységéről* (Bp., 1899).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Erdely, S.
Erdely, S.
Erdely, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Petro Bornemisza

**Petro BORNEMISZA** (Abstemius) [bornemisa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bornemisza Péter** (22-a de februaro 1535 en Pest (urbo) - printempo de 1584 en Rárbok, kiu nun estas Rohožník (Malacky), Slovakio) estis hungara luterana predikisto, verkisto kaj edukisto de Bálint Balassi.

## Vivo 
Li orfiĝis jam en 1541. Dum lernado li ricevis punon por religiaj starpunktoj. Poste li vizitis Germanion (en Wittenberg), Italion (Padovo, Venecio) kaj Vienon. Pro predikado en 1559 li estis devigita forlasi Vienon. Baldaŭe li trovis sin ĉe familio Balassi en Zólyom (nun estas Zvolen, Slovakio), kie li estis pastro kaj edukisto. Pro religiaj atakoj li vojaĝis al Sempte, fondinta presejon en 1563. Li ofte ŝanĝis loĝejojn en diversaj urboj de Supra Hungarujo (ekzemple en Detrekő kaj en Kassa) pro la oftaj atakoj. En 1576 pro pesto sia edzino kune kun 4 filoj mortis.

## Elstaraj verkoj 
Bornemisza estis fondinto de la hungara prozo.
* "Magyar Elektra" (Hungara Elektra), tragedio
* predikaĵoj en 5 volumoj

## Memorigiloj 
* gimnazio havas la nomon pri Bornemisza
* István Nemeskürty verkis studon pri Bornemisza

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj predikistoj
Kunigo-klavo

eta|dekstra|kunigo-klavo en la klavaro de Sun
eta|dekstra|kunigo-klavo en la klavaro DEC LK201
eta|dekstra|Surklava desegnaĵo por la kunigo-klavo rekomendata de ISO 7000 - Ref-No 2021

**Kunigo-klavo**, angle '**, estas speciala klavo per kiu la uzanto povas ordoni al la komputilo enigi kelkajn sekvontajn klavopuŝojn kiel unu kombinitan signon mankantan sur la klavaro. Ĉi-poste ni simboligos la kunigo-klavon per la mallongigo **kk**. Ekzemploj:
*  sekvata de   sekvata de . Rezultas la ligaĵo **æ'''.
*  sekvata de   sekvata de . Rezultas ridetmieno ☺.
*  sekvata de  sekvata de . Rezultas © (kopirajto-simbolo, U+00A9).

## Uzo por Esperanto 
Principe oni povas uzi kunigo-klavon por enigi literojn de Esperanto:

   rezultigas ĉ;
   rezultigas Ĉ;
   rezultigas ŭ;
   rezultigas Ŭ

ktp. Evidente, oni unue enigas la supersignon (aŭ alian diakritilon), kaj poste la bazan literon

Tamen tiu maniero estas maloportuna por tajpado en Esperanto (3 klavpuŝoj, kaj la ĉapelo sur la supra registro). Pli oportunas uzi Klavarofasonon por Esperanto, kaj uzi la kunigo-klavon por malpli oftaj signoj.

[eta|dekstra|GUI-a elekto de la klavo  estkiel kunigo-klavo en [Xfce]]

## Kie troviĝas tiu klavo? 
Sur kelkaj klavaroj la kunigo-klavo disponeblas elskatole, ekz‑e ĉe Sun Microsystems, kiel bone videblas sur la bildoj.

Sur kelkaj klavaroj ĝi estas markita per la simbolo ⎄ (U+2384), ekzemple ĉe komputiloj kun Windows Vista, pozicio dekstre sube, inter la klavoj  kaj la dekstra .

En Linukso la uzanto povas elekti klavon kiu funkciu kiel kunigo-klavo; la klavon  oni kutime rezervas por ĉapeligo de Esperantaj literoj, do oftaj elektoj estas la dekstra , aŭ la dekstra , aŭ la  (inter la dekstra  kaj la dekstra ). Ekz‑e por fari la n kunigo-klavo oni povas ordoni en la startiga skripto:

    setxkbmap -option compose:menu

(diversaj Linuksaj distribuaĵoj, kia ekz-e Xfce, povas disponigi ankaŭ GUIan rimedon por fari tion.)

## Kelkaj kunigaj klavaĵoj 
Ĉi-suba tabelo montras iujn utilajn signojn tajpeblajn per la kunigo-klavo. En la moderna Unikoda medio disponeblas multe pli multe da ili. En Linukso la disponeblaj klavaĵoj troveblas en la dosiero `Compose`, ĉe `/usr/share/X11/locale/en_US.UTF-8/Compose` (aŭ apude, depende je via lokaĵaro).

|

|

|}

## Uzo 
La kunigo-klavo estu puŝita antaŭ puŝi la klavon de la modifenda litero.

## Notoj 
Kategorio:Komputiko
Kategorio:Skribiloj
György Endresz

**ENDRESZ György** (endres) estis hungara aviadisto naskita en Perjámos la 6-an de januaro 1893 kaj mortinta en Latina (malnova nomo Littoria) la 21-an de majo 1932.

## Kariero 
György Endresz partoprenis en la unua mondmilito kiel bivaka aviadisto kaj ricevis plurajn distingojn. Post la milito li estis aviadisto de la *Magyar Aero Express*, poste de la germanaj uzinoj Junkers, pli poste instruistoficiro de la *Magyar Aero Szövetség*. Oni petis lin gvidaviadisto por la transoceanflugo en 1930. La aviadilo nomumita „Justice for Hungary” (Justeco por Hungario) la 16-an de julio 1931 dum 25 horoj 40 minutoj el Harbour Grace tra la Oceano Atlantiko flugis ĝis Bicske sen surteriĝo (lia navigaciisto estis Sándor Magyar). Ili ricevis per la flugo la dekmildolaran premion de lordo Rothermere. La 21-an de majo 1932 li flugis kun la navigaciisto Gyula Bitai al kongreso de oceanaviadistoj de Romo kaj la aviadilo kraŝis en la flugkampo de Littoria. Ili ambaŭ mortis.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj aviadistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Antal Bánhidi

eta|dekstra|
**BÁNHIDI Antal**, Mudris (ba:nhidi) estis hungara inĝeniero pri mekaniko, aviadil-projektisto, aviadisto naskita en Satmaro la 23-an de decembro 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 18-an de marto 1994. Lia origina familia nomo estis **Mudris,** lia nomvarianto estis *Bánhidy*

## Kariero 
Post Traktato de Trianon li rifuĝis al restHungario. Li akiris inĝenieran diplomon en Reĝa Teknikuniversitato József. Al la nomo de Antal Bánhidi ligiĝas pluraj plenumaĵoj de flugo. Lia plej konata aviadilo estis *Gerle* (Kolombo).

## Distingoj, premioj 
* Széchenyi-premiito (1992)

## Libroj 
* *A Gerle 13 útja*
* *Repülőgépem Dél-Amerika felett*
* *Pilóta lettem*
* *Harc a levegőért*
* *Mese a gerlékről*

## Fonto 
* Vikipedio en hungara lingvo

Kategorio:Hungaraj aviadistoj
Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Banks-insularo

**Banks-insularo** (, ) estas insularo en norda Vanuatuo. Kune kun la Torres-insularo, ĝi apartenas al la provinco Torba.

Ĝia plej granda insulo estas Vanua Lava, kie troviĝas Sola, la plej granda urbo de la insuloj kaj ĉefurbo de la provinco. La dua plej granda insulo, Gaua, enhavas la lagon Letas, la plej granda de la lando.

La insuloj sume havas areon je 780 km² kaj en 2009 havis  loĝantojn.

## Geografio 
La insularon konsistigas 12 insuloj, denorde suden:
* Vot Tande, senhoma insuleto;
* Ureparapara;
* Rowa-insularo, senhoma atolo;
* Mota Lava kaj la insuleto Ra;
* Vanua Lava kaj la insuletoj Ravenga kaj Kwakea;
* Mota;
* Gaua;
* Merig;
* Mere Lava.

## Kulturo 
La loĝantoj de Banks-insularo entute havas 15 proprajn lingvoj.

## Referencoj 
Kategorio:Insularoj en Vanuatuo
Louis Boyer (astronomo)

**Louis BOYER** (naskiĝis la , mortis en 1999) estis franca astronomo.

Li komencis labori en 1930 en la Observatorio de Alĝero,
kaj tie malkovris 40 asteroidojn.

La asteroido 1215 Boyer
(malkovrita de Alfred Schmitt) estis tiel nomata en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Louis Boyer

Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
1134 Keplero

**1134 Keplero** estas asteroido de la ĉefa zono, kiu povas tre proksimiĝi Marson. Ĝi estas klasifikita kiel marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la germana astronomo Johano Keplero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Johano Keplero
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
Tuno da ekvivalento de nafto

La **tuno da ekvivalento de nafto** ("**ten**", en angla lingvo *tonne of oil equivalent, toe*) estas mezurunuo da energio, ofte uzita en ekonomia kaj industria fakoj. Ĝi ne estas SI-unuo.

Laŭ sia difino,
:1 ten = 41,868 GJ = 10 Gcal (=1010cal),
kiu korespondas al la varmo-kvanto liverita de unu tuno da brulita nafto. Ĝi utilas al ekonomiistoj por kompari inter ili iajn malsamojn formojn de energio. La ekvivalentoj estas kalkulataj laŭ la komponaĵoj; ĝi estas averaĝaj valoroj elektitaj per konvencio.

Internacie estas uzita la Mten (miliono da ten), regione estas la kten (milo da ten), kaj al loka nivelo estas nur la ten. La ekvivalentoj de malsamaj energifontoj (petrolo, karbo, gaso, ligno, ktp) estas indikitaj sube. Pri elektro la kalkulomaniero integras la rendimenton de centraloj. Pri nukleaj centraloj, la estimata rendimento estas 33%. La projekto de la eŭropa premata reaktoro (*EPR*) permesus rendimenton de 35%.

## Difinoj 
La Internacia Agentejo de Energio (IAE/OEKE) difinas la *ten* tiel:
* 1 ten = 41.868 GJ  aŭ 11.63 MWh.
Aliaj organizaĵoj uzas aliajn difinojn, ekzemple:
* 1 ten = 42 GJ;
* 1 ten = 41.85 GJ;
* 1 ten = 7.11 aŭ 7.33 aŭ 7.4 bareloj da ekvivalento de nafto .

## Konvertaj faktoroj 
** Dizeloleo : 1 t = 1,01 ten
** Dizeloleo : 1 m3 = 0,98 ten
** Petrolo : 1 t = 1,05 ten = 1 tep (tuno da ekvivalento de petrolo)
** Petrolo : 1 m3 = 0,86 ten
** Biodizeloleo : 1 t = 0,86 ten
** Biodizeloleo : 1 m3 = 0,78 ten
** Bioetanolo : 1 t = 0,64 ten
** Bioetanolo : 1m3  = 0,51 ten 
** Likva naftogaso (LPG) : 1 t = 1,095 ten
** Benzino : 1 t = 1,048 ten
** Mazuto : 1 t = 0,952 ten
** 1 tek = 0,7 ten (tuno da ekvivalento de karbo, ne plu uzata unuo)
** Minkarbo : 1 t = 0,619 ten
** Lignito : 1 t = 0,405 ten
** Ŝtipoj el ligno : 1 m3 = 0,147 ten
** 1 MWh = 0,22 ten  (supoze ke la rendimento estas 39% de la bruligaĵo al la elektro).

Notu ankaŭ ke unu *ten* korespondas proksimume al 1,5 tuno da altkvalita karbo, al 1 m3 da natura gaso, aŭ ankoraŭ 2,2 tunoj de seka ligno.

## Referencoj 
Kategorio:Mezurunuoj de energio
Kategorio:Nafto
Eva Longoria

**Eva LONGORIA**, plennome **Eva Jacqueline LONGORIA** (15-an de marto 1975, Corpus Christi, Teksaso) estas meksikdevena usona aktorino, plej konata pro la rolo **Gabrielle Solis** en la televida serio Desperate Housewives.

## Persona vivo 
Ŝi estis edzino de aktoro **Tyler Christopher**, de 2002 ĝis januaro de 2004. Ŝi estis edzino de korbopilka ludisto Tony Parker (San Antonio Spurs), de 2007 ĝis 2010.

## Filmaro 
* *The Young and the Restless* (2001-2003)
* *The Talent Agency* (2003)
* *Dragnet* (2003)
* *Snitch* (2003)
* ''Carlita's Secret* (2004)
* *Desperate Housewives* (2004- )
* *The Dead Will Tell* (2004)
* *Señorita Justice* (2004)
* *Hustler's Instinct* (2005)
* *George Lopez* (2006)
* *The Sentinel*(2006)
* *Harsh Times* (2006)
* *The Heartbreak Kid* (2007)
* *Over Her Dead Body* (2008)
* *Lower Learning* (2008)
* *Foodfight!'' (2009)

Kategorio:Desperate Housewives
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj fotomodeloj
Kategorio:Meksikaj usonanoj
Kategorio:Hispandevenaj usonanoj
1135 Colchis

'*1135 *Colchis'''* estas mezgranda asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Konkordia familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Grigorij Nikolajeviĉ Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
*Colchis'' estas la latina nomo de la antikva kaŭkazia lando Kolĥido.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1929
ISO 3166-2:HU

**ISO 3166-2:HU** estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Hungarion. La kodojn havas la ĉefurbo, 19 departementoj, hungare nomataj *megye*, kaj 23 urboj, kiuj havas rajtojn de departementoj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas HU, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Hungario. La dua parto estas du literoj.

Pluraj grandaj urboj estas eksterdepartementaj; ili ne dependas de la administraj decidoj de la ĉirkaŭaj aŭ apudaj departementaj. Inter tiuj urboj estas ĉiuj 19 departementaj centroj, krome Dunaújváros, Hódmezővásárhely, Nagykanizsa kaj Sopron.

La kodoj ekde la unua publikigo en 1998 estis ŝanĝitaj unufoje: la  oni aldonis kodon por la urbo Érd.

## Kodoj por Hungario 
[eta|320px|Mapo de la hungariaj departementoj. La tri blankaj "truoj" estas [Balatono, la lago Velence kaj Budapeŝto.]]
 

## Kodoj por najbaraj ŝtatoj 
* Aŭstrio — ISO 3166-2:AT (nord-okcidente),
* Slovakio — ISO 3166-2:SK (norde),
* Ukraino — ISO 3166-2:UA (oriente),
* Rumanio — ISO 3166-2:RO (sude kaj sud-oriente),
* Serbio — ISO 3166-2:RS (sude),
* Kroatio — ISO 3166-2:HR (sude kaj sud-okcidente),
* Slovenio — ISO 3166-2:SI (okcidente).

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de Hungario
* Listo de urboj de Hungario
* .hu

## Referencoj 
HU
*