Anastazio la 1-a (imperiestro)

**Anastazio la 1-a Dukoro** aŭ **Flavius Anastasius Probus** estis (orient-romia imperiestro ekde la 11-a de aprilo 491 ĝis 10-ade julio 518. Kvankam Anastazio supreniris la tronon kun alta aĝo, lia longa regado havis ĝenerale stabiligan efikon sur la imperio administre, finance kaj armee, tamen, gravaj konfliktoj ankaŭ ekestis en la kampo de religia politiko.

## Proklamo kiel imperiestro
Flavio ​​​​Anastazio devenis de la latinaj balkanaj provincoj de la Orienta Romia Imperio kaj estis evidente klera viro, kiu flue parolis ambaŭ lingvojn de la imperio, la latinan kaj la grekan. Lia familio aludis - sendube fikcian - devenon de Pompeo, la granda malamiko de Cezaro.

Li finfine atingis la rangon de Silentiarius, pozicio kiu fakte ne havis aparte centran rolon ĉe la orient-romia imperiestra kortego. Kvankam li estis altranga oficisto, liaj formalaj respondecoj limiĝis al superrigardo de la stabo. Tamen, li estis amika konfidenculo de la imperiestrino Aelja Ariadne kaj tial li estis proklamita imperiestro en Konstantinopolo la 11-an de aprilo 491 - du tagojn post la morto de imperiestro Zenono.

Oni diras ke la popolo kriis al Ariadne: "Donu al la imperio ortodoksan imperiestron! Donu al la imperio romian imperiestron!" Ŝi certigis la levigon de Anastazio al imperiestro (Aŭgusto) kaj edziniĝis al li baldaŭ poste, tiel certigante formalan daŭrigon de la dinastio, samtempe preterirante la fraton de Zenono, la generalon Flavio Longino (427-492), en la aranĝoj pri sinsekvo.

[eta|maldekstre|300px|[Zenono (imperiestro)|Zenono kaj Anastazio la 1-a, Romiaj Imperiistoj.]]
eta|dekstre|220px|Portreto de Anastazio la 1-a (430-518), romia imperiestro.
[eta|maldekstre|400px|Rilatoj kun la gotoj:En Italio, Anastazio daŭrigis sian rilaton kun la orientgota reganto [Teodoriko la Granda.]]

## Enlanda kaj Religia Politiko
Malgraŭ sia progresinta aĝo - li ŝajne estis nur celita kiel transira reganto - Anastazio baldaŭ pruviĝis esti escepte energia imperiestro. Li rapide eliminis ĉiujn rivalojn kaj plifirmigis la ŝtatajn financojn: li restarigis la oficon de "comes patrimonii" kun la funkcio de ŝtata sekretario pri financoj, pli efikigis la impostkolektadon, reformis la kupran valuton, reorganizis la armeon, kaj stimulis la ekonomion en 498 per la forigo de la "Chrysargyron" komercimposto (collatio lustralis).

Ŝajnas, ke kvankam la imperiaj mezuroj ŝparis la senatanan eliton, ili postulis konsiderindajn oferojn de la simpla popolo (ekzemple la Edikto pri Kolonianoj de Anastazio). Anastazio laŭdire lasis al sia posteulo, Justino la 1-a, mirindan riĉaĵon de 320 mil oraj funtoj, kiel asertis Prokopio el Cezareo. La regado de Anastazio tiel pavimis la vojon por la fina ora epoko de la malfrua antikva historio sub Justiniano la 1-a.

Aparte signifa, antaŭ 498, Anastazio eliminis la Izaŭranojn en kampanjo kiu daŭris plurajn jarojn. Multaj el la izaŭranoj tenis gravajn postenojn en la armeo ekde la tempo de imperiestro Leono la 1-a (457–474). La vera amplekso de tiu ĉi "Izaŭria Milito" (492-497), kaj ĉu ĝi fakte estis malpli kampanjo kontraŭ la ribelemaj duonbarbaroj kaj pli konflikto inter la imperiestro kaj influa opozicia grupo ene de la armeo — la antaŭulo de Anastazio, Zenono, mem estis izaŭriano — restas diskutata temo.

Certe estas, ke Anastazio finfine sukcesis rompi la reziston, ekzekutis la izaŭriajn gvidantojn Longino kaj Atenodoro, kaj poste, en 498, festis sian venkon per grandioza "triumfo" en Konstantinopolo. Per tio, li decide stabiligis la imperion, kiu spertis institucian krizon ekde ĉirkaŭ 460.

Tamen, pluraj gravaj hejmaj krizoj ekestis dum la posta regado de Anastazio, kvankam ĉi tiuj finfine solviĝis. Liaj religiaj politikoj, aparte, provizis bazon por rezisto. Anastazio ŝajne interne adheris al Monofizitismo, kaj kvankam li ne malkaŝe kontraŭis la Kalcedonian Kristanismon, konsiderindaj streĉiĝoj ekestis ĉar, kontraŭe al sia promeso antaŭ ol preni la potencon, la imperiestro provis devigi la Henotikon tra la tuta imperio.

En 511, li eĉ detronigis Makedonion la 2-an, la Patriarko de Konstantinopolo, kiun li mem nomumis en 496, jam foriginte la antaŭulon de Macedonio, Eŭfemion, el la ofico en 496. Anastazio nomumis la Monofizite-inklinan Patriarkon de Antioĥio, Timoteon la 1-an, kiel posteulon de Makedonio.

Ĉi tio kondukis al la Ribelo de Staŭroteo, en kiu la diversaj partioj de la Cirko ribelis kontraŭ Anastazio en 512, instigitaj de la kristologiaj disputoj. Oni eĉ provis proklami Areobindon (460-512) kiel rivalan imperiestron, sed li lerte evitis la defion.

Fine, Anastazio sukcesis konvinki la homojn kolektitajn en la Hipodromo per humilaj gestoj. La sekvan jaron, Vitaliano (m. 520), la "magister militum" per Trakio, ribelis kaj aperis plurfoje kun armeo antaŭ la ĉefurbo, sed estis decide venkita en 515, post kio li kaŝis sin. Justino la 1-a eliminigis Vitalianon en 520.

La religiaj politikoj de Anastazio, kiu verŝajne persone estus preta igi koncedojn, profundigis la Akacianan Skismon kun la Roma Eklezio (484–519), kiu estis solvita nur sub Justino la 1-a. Dum la tempo de Anastazio, la Episkopo de Romo insistis pri la Kalcedoniana konfeso kaj ne estis preta fari koncedojn.

Gelasio la 1-a emfazis lian superan aŭtoritaton pri religiaj aferoj. Anastazio, siaflanke, nomis sin pontifex ("pontifiko") en letero al la Roma Episkopo Hormisdaso en 516, tiele substrekante sian pretendon havi la finan decidon pri ekleziaj aferoj. La imperiestro tial ne povis solvi la konflikton kun Romo. Tamen, la imperia religia politiko kondukis al la provizora alligiteco de la Armena Eklezio kun Konstantinopolo.

Anastazio ankaŭ uzis perforton kontraŭ la ceteraj nekristanoj en la imperio: en 502, li perforte subpremis paganajn printempajn festojn. Krome, kondamnitaj malnovkredantoj estis senposedigotaj kaj malpermesitaj aperi kiel profitantoj en testamentoj.

Anastazio ankaŭ uzis forton kontraŭ la ceteraj nekristanoj de la imperio: en 502, li ordonis la perfortan subpremadon de paganaj printempaj festoj. Krome, kondamnitaj katolikoj estis senposedigitaj kaj malpermesitaj esti nomitaj kiel profitantoj en testamentoj.

Laŭ fontoj, Anastazio havis du okulojn de malsamaj koloroj (Heterokromio de la Iriso), kio ne nur gajnis al li la kromnomon Dikoros ("duobla pupilo"), sed, kune kun religiaj konfliktoj kaj internaj kaj eksteraj militoj, igis iujn el liaj samtempuloj kredi, surbaze de supozeblaj profetaĵoj, ke la fino de la mondo alproksimiĝis kaj eĉ vidis la imperiestron kiel la Antikriston.

## Eksterlanda Politiko
### Rilatoj kun la Okcidento
Laŭjure, la romianoj ne konsideris kontaktojn kun la tribaj regnoj en la okcidento kiel eksteran politikon, ĉar Anastazio daŭre postulis la efektive perditan okcidentan duonon de la imperio, sur kies ruinoj plejparte ĝermanaj militistoj establis siajn proprajn regnojn. Male, imperiestro Anastazio estis nominale agnoskita kiel superreganto preskaŭ ĉie, eĉ se la fakta potenco kuŝis sur la lokaj regantoj.

Dum la regado de Anastazio, konfliktoj ekestis ĉefe kun la ostrogotoj, kies militanta partio kontrolis la restantan kernon de la Okcidenta Romia Imperio. La imperiestro nur donis al ilia reĝo, Teodoriko la Granda, kiu akiris kontrolon de Italio en 493 venkinte Odoakron, la rajton nomumi konsulojn por la Okcidento post longaj intertraktadoj. Rekompence, Teodoriko regis laŭjure en la nomo de la imperiestro kaj permesis al plej multaj romiaj institucioj ke ili restu agantaj.

Ĉu Teodoriko estu konsiderata ĝermana reĝo aŭ pli ĝuste okcident-romia registarestro laŭ la tradicio de Ricimero estas temo de scienca debato. Ĉiukaze, la konsuloj nomumitaj en la okcident-romia ĉefurbo Raveno kaj en Konstantinopolo estis agnoskitaj de ambaŭ flankoj ekde 497/8, kio povas esti interpretita kiel simbolo de la daŭra unueco de la imperio.

Krome, Anastazio sendis al Teodoriko la insignon de la Okcidenta Romia Imperio, kiu alvenis al Konstantinopolo en 476. Tamen, la ostrogotoj sindetenis pri nomumado de sia propra Aŭgusto por Italio, movo kiun Anastazio verŝajne postulis aŭ almenaŭ sugestis. Streĉiĝoj kun la ostrogotoj reaperis jam en 498/9, sed ĉi tiuj ne eskaliĝis.

Malgraŭ la ĝenerale bonaj rilatoj, Teodoriko ne malhelpis postuli orientromiajn teritoriojn (precipe la urbon Sirmium en Balkanio, kiu apartenis al la Orienta Romia Imperio nur ekde 437) kiel pro la sinsekvaj okcidentaj romiaj imperiestroj ekde 504. Kiel reprezalio, orienta romia floto atakis la italan marbordon en 507. Paca interkonsento estis atingita inter Teodoriko kaj la imperiestro en 510.

La regantoj de la ĝermanaj posteuloj de la Okcidenta Romia Imperio ĝenerale agnoskis la superregon de la (orienta) romia imperiestro principe dum la tempo de Anastazio, eĉ se ili regis fakte kiel regantoj. Tiel, la burgonjaj regantoj fiere portis la titolon de imperia "magister militum", kaj la merovido Klodvigo la 1-a ankaŭ petis formalan rekonon de sia pozicio fare de la imperiestro, kun kiu, laŭ esploristoj kiel Patrick Joseph Geary, li eĉ sibskribis militan aliancon (foedus aŭ traktato) kontraŭ la visigotoj.

Se tio estas vera, tiam la orientromia mararmeatako kontraŭ Italio en 507 ankaŭ povus esti servinta por malhelpi Teodorikon helpi la visigotojn. Laŭ Gregorio de Tours (Historioj 2.38), Kloviso tiam ricevis la nomumon de "konsulo" kaj Aŭgusto de Anastazio en 508; tamen, multe sugestas, ke la Franko fakte estis levita al la rango de patricio, kaj ke Gregorio, skribante jardekojn poste, eraris.

Se tio estas vera, tiam la Merovido tiel estis metita sur egalan bazon kun la orientgotaj reĝoj laŭ rango kaj povis administri sian regnon kun orientromia aprobo kiel ia vicimperiestro.

Kaj ĉe la romia kaj la ĝermana flankoj, la ideo pri universala Romia Imperio ankoraŭ vivis, kvankam la politika realo jam estis plejparte malsama. La sola pensebla politika referenckadro ankoraŭ estis la Romia Imperio.

## Danubo kaj Orienta Landlimo
En Balkanio, prabulgaroj plurfoje transiris la Danubon kaj atakis ĝis Trakion. En 493, la "magister militum" Juliano estis mortigita batalante kontraŭ ili. En 499, la imperiestro sendis la Soldatan Majstron de Ilirio, Aristo, kun 15 mil elitaj soldatoj kontraŭ la malamiko.
xxx
Tamen, la romia armeo estis decide venkita en embusko, kaj la grafoj Aquilinus, Nicostratus, Tancus kaj Innocentius estis mortigitaj en batalo. En 502, okazis alia prabulgara invado, post kio Anastazio ordonis la konstruadon de la tiel nomata Longa Murego (ankaŭ konata kiel la Anastazia Murego) okcidente de Konstantinopolo kaj la riparon de la malsupra parto de la Danuba Limeso.

Anastazio ankaŭ devis militi kontraŭ la persaj Sasanidoj. Post longa periodo de paco (ekde 441), ŝajne streĉiĝoj kreskis inter la du imperioj, kulminante per milito en la aŭtuno de 502 (Vidu Rom-Persaj Militoj). La Persoj evidente postulis tributon de la imperiestro. Li, siavice, subtaksis la orientan superpotencon kaj erare supozis, ke reĝo Kavado la 1-a estis okupata pro internaj tumultoj kaj konfliktoj kun la heftalitaj hunoj.

La Orienta Romia Imperio estis surprizita de la unua sasanida atako: Imperia delegacio sub la konfidenculo de Anastazio, Flavio Rufino, estis survoje al Kavado kaj devis abrupte reiri post aŭdado pri la persa atako. Post komencaj sukcesoj de la persoj kaj iliaj heftalidaj aliancanoj, la romiaj trupoj sukcesis iom post iom stabiligi la situacion: En 503, la imperiestro sendis armeon al la orienta limo, kiu, por la tempo, estis grandega - pli ol 50 mil viroj.

Tamen, pro malbona gvidado, la trupo estis venkita de la sasanidoj. La sekvan jaron, tamen, la venĝa kampanjo de Magister Officiorum Celer (491-518), kiu detruis persan teritorion per siaj trupoj, estis pli sukcesa. Amedo, kaptita en januaro 503, estis fine rekaptita de la romanoj en 505 post longa sieĝo kaj pago de konsiderinda sumo. En 506, armistico, komence limigita al sep jaroj, estis finita, sed ĝi daŭris 20 jarojn.

Tamen, streĉiĝoj daŭrigis, kiel montris la militoj sub Justino la 1-a kaj precipe Justiniano la 1-a - super ĉio ĉar, en la fina fazo de la batalado, Anastazio, malobee al malnova traktato, konstruigis tre fortan fortikaĵon ĉe Dara rekte ĉe la persa limo. La Sasanidoj sentis sin minacataj de ĉi tiu fortikaĵo kaj plurfoje postulis ĝian forlason. Malgraŭ tio, la romia orienta limo restis paca dum proksimume du jardekoj post 506.

## Morto kaj Sinsekvo
Anastazio mortis la 10-an de julio 518, supozeble dum terura ŝtormo. Lia sinsekvo prezentis gravan problemon, ĉar li havis nur unu ekstergeedzan filon (kvankam, principe, la romia imperia titolo ne estis hereda en la Malfrua Antikvo ĉiuokaze), kiu jam estis pereinta en tumulto ĉe la Hipodromo en 507. Dum sia vivo, li ne nomumis iun ajn kiel sian posteulon per adopto aŭ nomumante lin kunimperiestro aŭ subimperiestro.

Liaj tri plenkreskaj nevoj, Hipatio, Pompeo kaj Probo, kiuj sinsekve servis kiel konsuloj de 500 ĝis 502, ne povis certigi la tronon. Tiel, Flavio Justino, komandanto de la imperia gvardio (excubitores), finfine atingis sian proklamon kiel imperiestro pro siaj bonaj konektoj en la palaco, eble kun la implikiĝo de sia nevo Petro Sabatio (460-543) (patro de la estonta imperiestro Justiniano la 1-a.

Anastazio estis la lasta romia imperiestro kiu havis la titolojn "pontifex" ("pontifiko") kaj "pater patriae" ("patro de la patrujo"), kaj ankaŭ la lasta kiu estis nomata "divus" ("dia") post sia morto.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 430
Kategorio:Mortintoj en 518
Kategorio:Naskiĝintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 6-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Albanio
Kategorio:Mortintoj en Turkio
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo