open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Crăieşti

Crăieşti estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Crăieşti (Mureş) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
* Crăieşti (Adămuş) estas vilaĝo en Distrikto Mureş.
Villanueva de la Serena

**Villanueva de la Serena** estas Hispanio, en la provinco Badaĥozo *(Badajoz)* kaj la regiono Ekstremaduro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².  Parto de la municipo estas la loĝlokoj Entrerríos, Valdivia kaj Zurbarán.

## Situo
Ĝi estas en regioneto Vegas Altas, tio estas Malalta Valo de rivero Guadiana, sojle de regioneto La Serena -kiu nomigis samnoman regionon kaj urbon en Ĉilio- kaj je nur 5 Km de najbara Don Benito, igis kun tiu laste menciita urbo kunurbon regionelstaran, formante terkulturan, industrian kaj servan centron kun influo kaj regionete kaj tutregione. 

La koordinatoj estas 39,97º N, 5,8º Okc.

## Historio
Ĝi estis fondita ĉirkaŭ la 13a jarcento, laŭ pranomo de Aldeanueva de Lares, tio estas Vilaĝeto anstataŭ Vilaĝo. En 1303 la domaro estis donacita de Fernando la 4a al Ordeno de Alcántara por ties reloĝigo, laŭ nomo de Aldeanueva de Lares. En 1423 ĝi atingis rangon de vilaĝo. En 1.504 instaliĝis tie la episkoparo (Priorato) de la Ordeno translokigita de Magacela. Poste oni uzis la nomojn de Villanueva de los Freyres (de la Monaĥoj), de Lares kaj de Magacela, ĝis la nuna  definitiva de la Serena en la 16a jarcento. Ekde tiu epoko la vilaĝo montras en sia blazono lemon Puerta de la Serena (Pordo). Fine de 16a jarcento kaj komence de 17a, kun loĝantaro de ĉirkaŭ 3.500, iĝis la plej grava vilaĝo de komunumo de Magacela. Kune kun Siruela, estis sidejo de kunvenoj de la Mesta (ĉiopova mezepoka kaj renesanca konsilantaro por Brutbredistoj), kaj dum la 17a jarcento estos unu el la plej gravaj regionaj centroj.  

Dum la 16a jarcento kreiĝis en Ĉilio urbo samnoma kiu poste renomiĝis nur La Serena.

En la 19a jarcento ricevis de reĝino Isabel la 2a nomumon de Urbo.

Dum la Intercivitana Milito, Villanueva estis ejo de sangaj militoj inter faŝismaj kaj respublikaj armeanoj. En Villanueva naskiĝis gravaj ekstremaduranoj kiel Pedro de Valdivia, konkeranto de Ĉilio, kaj inter beletristoj, la aŭtoro de fama romano *Jarrapellejos*, Felipe Trigo.

## Monumentoj
### Nereligiaj
**La Casa Consistorial** aŭ Urbodomo. Konstruita en 1583 kaj reformita poste. Kolonoj, portikaro, fenestroj, blazonoj kun ŝildo de sireno (Serena). 

**Casa de la Tercia**, historia konstruaĵo en 1310, pagejo de impostoj, sidejo de gravuloj de Ordeno de Alcántara kaj de episkoparo de Magacela. 

**La Casa de los Bolos**, familihejmo de komenco de 20a jarcento, tre ornamita. 

**La Jabonera** estas malnova fabriko de sapo, ekzemplo de industria arkitekturo de la 19a jarcento.

### Religiaj
**Monaĥejo de San Benito aŭ Palacio Prioral**, konstruita en 1494; rekonstruita dum reĝado de Karolo la 3-a, en la 18a jarcento kaj en la 19a jarcento post detruo de franca napoleona armeo.

**La Parroquia de Nuestra Señora de la Asunción,**, paroĥejo de Nia S-rino de Asunción, renesanca kirko de herrereca stilo (laŭ Herrera), konstruita el granito, finkonstruita en 1608.

## Vidu ankaŭ 
* Villanueva de la Serena (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj
* Iglesia de la Asunción. 


Kategorio:Municipoj de Badaĥozo
Kategorio:Urboj de Hispanio
Deficito

**Deficito**  estas tiu sumo, kiu mankas por ke la enspezoj egalu la elspezojn en bilanco.

Deficiton kaŭzas la daŭra pli granda elspezo de la registaro kompare al la enspezo. Deficito povas esti korektita per posta pluso. Male, la situacio povus rezulti en fina bankroto.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Debeto
* Bilanco
* Komerca bilanco

Kategorio:Ekonomio
Bugatti Veyron

eta|300px|La Bugatti Veyron
**Bugatti Veyron 16.4** estas supersporta aŭtomobilo, kiu estis evoluigita sub markonomo de Bugatti fare de la aŭtomobilproduktisto Volkswagen.

La Bugatti Veyron havas 16 cilindrojn en la 640&nbsp;kg-a motoro, en W-formo. Ĝi havas 7 rapidŝtupojn, maksimuman povumon de 736&nbsp;kW (1.001 ĈP) kaj rapidon de 407 km/h. La rapidon de 100&nbsp;km/h atingas ĝi dum nur 2,5 sekundoj. Ĉar dum maksimuma rapido, la benzinkonsumo atingas la 100l/100&nbsp;km, tiel la aŭtomobilo kun 100-litra benzinujo povas veturi per tia rapido nur unu horon. Oni donas la averaĝan bezonon je benzino al 22l/100&nbsp;km.

## Historio 
* 1998: akiro de markorajtoj je Bugatti fare de Volkswagen AG
* 1999: prezento de 4 t.n. *Concept Cars*, planado de Bugatti Veyron
* 2001: komenco de ellaboro
* septembro 2005: ekvendo de Veyron

Kategorio:Aŭtomobiloj
Politiko de retenado

La ***Politiko de Retenado*** aŭ de ***forbarado*** (angle *Containment* [konte:nment])  estas politika nocio kaj estis uzata fare de Usono ekde 1947 kontraŭ Sovetunio. La celo de la politiko estis malhelpi disvastigon de komunismo kaj stalinismo kaj tiel malebligi la t.n. domen-efikon.

La teorion ellaboris George F. Kennan kaj ĝi estis publikigita en la gazeto *Foreign Affairs*, julie de 1947.

Plej grava unua mejloŝtono de la forbara politiko estis la Marshall-plano kaj kreo de NATO.

## Vidu ankaŭ 
* Eisenhower-doktrino
* Malvarma milito
* Politiko de repuŝado 
* Truman-doktrino

Kategorio:Politikaj esprimoj
Kategorio:Malvarma milito
Kategorio:Ekstera politiko de Usono
Kategorio:Ekstera politiko de Sovetunio
Politiko de repuŝado

La ***Politiko de repuŝado*** (angle *Rollback*) estis politika doktrino en la periodo de la Malvarma Milito kiu celis malgrandigi la influon, influan areon de Sovetunio dum la malvarma milito kaj grandigi influon de la t.n. libera mondo (reprezentita de Usono). *Rollback* estas angla esprimo signifanta repremi, reruli, repuŝi aŭ malgrandigi.

La repuŝan politikon kaŭzis unuflanke malkontenteco pri la politiko de retenado, aliflanke la Sputnik-ŝoko instigis pli aktivan agadon. 

La repuŝa politiko entenis konfrontojn en la Tria mondo, komunikadan batalon en la unua-dua mondo. Dum la Reagan-doktrino, la repuŝa politiko signifis aktivajn apogojn de ĉiuj kontraŭmaldekstraj movadoj en Latin-Ameriko, Afriko, en la Tria mondo.

Kategorio:Politikaj esprimoj
Nandra

**Nandra** () estas vilaĝo en Rumanio sude de Luduş kaj administracie apartenas al komunumo Bichiş.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 339 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 174 (rumanoj, ciganoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1330. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér *).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Enron

**Enron** apartenas al la 10 plej grandaj energiaj konzernoj de Usono kaj havas la ĉefsidejon en Houston, Teksaso. Enron laborigas pli ol 20.000 kunlaborantojn kaj fifamiĝis pro falso de sia bilanco (2000).

## Kroniko 
En julio de 1985, kunfandiĝas la usona entrepreno *Houston Natural Gas* kun *Internorth* al konzerno Enron, kiu okupiĝas ĉefe pri gasduktoj. Post engaĝigo en la tergas-komercon en 1989, Enron iĝas baldaŭ la plej granda gas-komercisto en Usono kaj Britio.

En 2000 Enron devas konfesi la falsadon; en decembro de 2001 ĝi publikigas pri nepagipoveco. En januaro de 2002, la akcioj estas prenitaj el la komerco, en februaro evidentiĝas, ke la manaĝeroj kaj la gvidanto Kenneth Lay prenis monon (tiu ĉi lasta 205 milionojn) antaŭ la kolapso de la firmao.

La Enron-skandalo tuŝis ankaŭ la ekonomikontrolan konzernon Arthur Andersen, kiu devis pagi en oktobro de 2002 - pro obstaklado de la juĝo - punmonon de 500.000 $.

En julio de 2003, Enron kunportis siajn posedaĵojn *Transwestern Pipeline Company*, *Citrus Corp.* kaj *Northern Plains Natural Gas Company* al nova holdinga entrepreno *Cross Country Energy Corporation*. La firmao planas fondon de nova entrepreno *Prisma Energy International Inc.*

La juĝproceso kontraŭ la gvidantoj de Enron daŭras kaj la akciuloj volas rehavi iom da sia mono.

Kategorio:Firmaoj
Parmalat

**Parmalat** SpA estas itala lakto- kaj nutraĵkonzerno, plej granda laktokonzerno de Eŭropo kaj kiu anoncis sian nepagipovecon en decembro de 2003. Oni fermis dismonde 132 produktejojn kaj maldungis duonon de 36.000 laboristoj. Parmalat produktas hodiaŭ sub la itala nepagipova juro, en 10 ŝtatoj de la mondo kun duono de la laboristoj kaj planas sian revenon al la borso.

## Historio 
La 22-jara *Calisto Tanzi* malfermis en 1961 malgrandan laktouzinon en Parmo. La negoco sukceis tiel, ke post mallonga tempo li malfermis uzinojn eĉ en la pli grandaj urboj kiel Ĝenovo, Florenco kaj Romo. La entrepreno de Tanzi estis la unua laktouzino en Italio, kiu plenigis la lakton anstataŭ en la kutiman vitrobotelon en la novan tetrapakon. Kiam la sveda pakaĵ-produktisto Tetra-Pak en 1965 ellaboris proceson por trovarmegigitaj trinkaĵoj, Tanzi estis inter la unuaj, kiuj uzis tion. Tion sekvis pluaj novigaĵoj kiel vitaminizita lakto. La entrepreno baldaŭ konkeris la italan merkaton kaj regis ĝin ekde 1968 sub nomo Parmalat. Ekde 1973 ĝi aperis eĉ en borso de Milano.

En la 1980-aj jaroj la entrepreno iĝis internacia. La plua ekspansio - eĉ ekster la kutima produkta branĉo - en la 1990-aj jaroj kaŭzis financan krizon de la firmao, kion ĝi provis kaŝi, sed sensukcese ĉar la financa trompo senvulaiĝis fine de 2003. La trompo atingis 8 miliardojn da Eŭroj.

Parmalat en 1999 fondis filialon *Bonlat* sur la Kajman-insuloj por kaŝi la monon.

Oni akuzis gvidantojn de la firmao je trompo kaj monlavado. La 6-an de majo 2011, la nun 72-jara fondinto de la firmao *Calisto Tanzi* estis agnoskita kulpa pri financa trompado kaj kondamnita al malliberigo dum 4 jaroj kaj 4 monatoj.

Kategorio:Italaj firmaoj
Kategorio:Nutraĵo
Trompo

**Trompo** (ripetita, daŭra trompo) estas erarigi iun, kredigi ion malefektivan, ofte ruze kaj malice, por sia profito.

Trompo okazas per *intenca* falsado, kaŝo, vualigo de iu fakto aŭ mensogo pri io, iu. Okaze de financa trompo, ĝi povas esti strikte puninda (Enron, Parmalat). Pruvita *malintenca* eraro, neinformado pri iu grava fakto, ne estas puninda (aŭ mildiga cirkonstanco) dum juĝproceso, ne estas trompo en jura senco.

Oni povas trompi:
* aĉetanton
* edz(in)on
* esperojn (kaŭzi elreviĝon) ktp.

## Eksteraj ligiloj
* Noto pri trompo-provoj per Esperanto: esperantistoj restu atentaj, gazetara komuniko de UEA aperinta 2022-02-18 ()

## Vidu ankaŭ
* Allogo
* Fraŭdo
NK-33

eta|NK-33/43
**NK-33** kaj **NK-43** estas propulsiilo de la lunraketo N1, evoluigita dum 1970-74 fare de Kuznecov-teamo. Post finiĝo de la N1-programo, la propulsiiloj estis rezervitaj, ĝis oni vendis kelkajn al Usono (1995), post la malvarma milito.

Ĝi funkcias per fluida oksigeno (*LOX*) kaj keroseno, pezas 1222 kg kun diametro de 1,5m, longo de 3,71 m.

* puŝforto (vakumo): 1,638.000 kN
* puŝforto (sl): 1,510.200 kN
* puŝforto al pezo:136.66

Oni volas uzi ĝin ĉe Kistler K-1.

Kategorio:Kosmoesploro
Nodong-1

**Nodong-1** estas unuŝtupa mezatinga raketo (mez-atingopova), kiun evoluigis Nord-Koreio en la 1980aj jaroj. Ĝi havas la supozitan atingopovon de ĝis 1.500&nbsp;km kaj povas kunporti eksplodkapon pezan je 1.000&nbsp;kg.

## Evoluo
Nodong-1 estas la pluevoluigo de soveta Scud-raketo. Ĝi estas komparebla kun la iraka *Scud-B*, *Scud-C/Al-Hussein* kaj *Scud-D/Al-Abbas*, sed kun pli granda trafprecizeco.

La usonaj spionaj satelitoj malkovris la raketon unuafoje en majo de 1990. La unua testo de la raketo okazis la 29an/30an de majo 1993, kiam la raketo flugis ĉ. 500&nbsp;km kaj falis en la Japanan maron.

Struktursimilajn versionojn posedas Irano („Shahab-3“) kaj Pakistano („Ghauri-II“). La laboroj pri la postaj versionoj (*Nodong-2*, ankaŭ *Nodong-B* aŭ *Nodong-X*) kondukis en 1997 al duŝtupa Taepodong-1.

## Teknikaj datenoj
*Diametro: 1,32-1,35&nbsp;m
*Alto: 15,8–16&nbsp;m
*Atingopovo: 1.350-1.500&nbsp;km
*Tipo de eksplodaĵo: kutima, kemia
*Pezo de eksploda pinto: ĝis 1.158&nbsp;kg

## vidu ankaŭ 
*Hwasong-5
*Hwasong-6
*Taepodong-1

## Eksteraj ligiloj 
*http://www.fas.org/nuke/guide/dprk/missile/nd-1.htm 

Kategorio:Misiloj
Gimnesioj

**Gimnesioj** (, ) estas nomo de la insuloj balearaj Majorko kaj Minorko.

Ibizo kaj Formentero estas la Pitiusoj.

## Etimologio 
La nomo Gimnesioj (la vorto venas de la , plurale γυμνητες *gymnetes*), kiu signifas "nuda(j)". La helenoj antikvaj rekrutis la insulanojn kiel soldatojn ŝton-katapultistajn. La indiko ne signifas ke la insulanoj batalis nudaj, sed ke iliaj armiloj estis leĝeraj.

## Fontindikoj 
*Strabo *Geografio* Libro III Ĉapitro 2

*BELEGUER, E. *Història de les illes Balears*. Barcelono: Edicions 62, 2004. 525 p. ISBN 84-297-5506-3 (volumo I)

Kategorio:Insuloj de la Balearaj Insuloj
Maksimo

**Maksimo** estas sentenco esprimanta gravan morale motivitan regulon, kiun homo elektis por sekvi ĝin dum sia vivo.

## Ekzemplo
* Ofta maksimo pri aliancoj, diplomatio kaj militoj estas   *”La malamiko de mia malamiko estas mia amiko.”* 
* La maksimo de la **La Nova Realismo** estas:

:*Agu tiel, ke la celdirekto de via volo estu ĉiam en harmonio kun la konservado kaj suprenevoluo de la vivo!*

## Vidu ankaŭ 
* Aforismo
* Immanuel Kant
* Moto
* Sentenco
* Devizo
* Slogano
* Proverbo
* Francaj moralistoj

Kategorio:Frazoj
Kategorio:Literaturo
Tigobrasiko

eta|dekstra|Tigobrasiko
**Tigobrasiko** (*Brassica oleracea* var. *gongylodes*) estas dujara planto kiu apartenas al la brasika familio. Ĝi estis konata jam en la antikva Romo sub la nomo *caulorapa*.

## Karakterizo 
;**Tigo** : Kreas pilkforman dikaĵon.
;**Folioj** : Diversformaj kaj diversgrandaj, kreskantaj de longaj foliingoj.
;**Radiko** : Malgranda kaj malforta

## Uzado 
La plej riĉaj en vitaminoj kaj mineraloj estas junaj folioj, kiuj enhavas pli da tiuj ol la tigo mem. Tigobrasiko enhavas interalie: sodon, kalion, magnezion, kalcion, manganon, feron, kupron, fosforon, jodon, vitaminoj: B1, B2, B6, C.

Oni manĝas ĝin kuiritan diversmaniere aŭ krudan.

La usona urbo Hamburg Township en Miĉigano nomis sin "Tigobrasikan ĉefurbon de la mondo". Oni aranĝis tigobrasikajn festivalojn ene de kiuj la plejgranda kolektis 600 homojn en 1985.https://web.archive.org/web/19990429221248/http://www.freep.com/fun/food/qkohl29.htm

## Esperantaj nomoj 
Vortaroj malkonsentas pri la Esperanta nomo:
PIV 2002 uzas *tigobrasiko* (kaj donas alian signifon al *rapobrasiko* estas alia (*B. rapa*).
PIV 1970 diras ke *brasikrapo* evitindas kaj samas al *tigobrasiko*.
La anglaj-Esperantaj vortaroj de Wells kaj Benson uzas *brasikrapo*.

Kategorio:Legomoj
Kategorio:Brasikoj
Biblia kanono

La **biblia kanono** estas la listo de tiuj libroj, kiuj apartenas, laŭ la tradicio de la judismo aŭ de iu kristana konfesio, al la Biblio. La kanono povas esti malsama ĉe malsamaj konfesioj. 

Oni distingas inter la kanono de la Malnova Testamento kaj la kanono de la Nova Testamento.

El katolika vidpunkto, oni distingas krome inter
*la unua-kanonaj libroj,
*la dua-kanonaj libroj,
*la ekster-kanonaj libroj (apokrifoj). 

El vidpunkto de la judismo kaj de la protestantaj eklezioj, la dua-kanonaj libroj ne estas kanonaj, sed apokrifoj. 

Kanono
Kategorio:Kristanaj terminoj
Dua-kanonaj libroj

La **dua-kanonaj libroj** ĝenerale temas pri tiuj libroj de la Malnova Testamento, kiuj estas laŭ la katolika eklezio validaj partoj de la Biblio, dum judoj kaj protestantoj rigardas ilin kiel apokrifojn, t.e., kiel ekster-kanonajn librojn. La termino estas uzebla ankaŭ pri la propraj kanoneroj de aliaj eklezioj.

Tiujn ĉi librojn oni nomas ankaŭ, malpli precize, *malfruaj skriboj de la Malnova Testamento*.

## La romkatolikaj dua-kanonaj libroj 
Temas pri la sekvaj libroj:
* Tobit
* Judit (libro)
* Aldonoj al Ester
* 1 Makabeoj
* 2 Makabeoj
* Saĝeco de Salomono
* Siraĥ
* Baruĥ
* Aldonoj al Daniel

## La orient-ortodoksaj dua-kanonaj libroj 
Krom tio ekzistas ankaŭ pluraj libroj, kiujn la katolika eklezio ne konsideras kanonaj, sed kiuj ja enestas en la Biblio de la Greka Ortodoksio aŭ / kaj de la Rusa Ortodoksio.

Temas pri la sekvaj libroj:
* Psalmo 151
* La preĝo de Manase
* 1 Ezra
* 2 Ezra (ankaŭ foje nomata 4 Ezra, nur en la Rusa Ortodoksio)
* 3 Makabeoj
* 4 Makabeoj (apendice en la Biblio de la Greka Ortodoksio)

## La etiopaj dua-kanonaj libroj 
La Etiopa Ortodoksa Eklezio agnoskas la (dua)kanonecon (ዲዩትሮካኖኒካል) ankaŭ de kvin aliaj libroj, kiujn ne konas la eŭraziaj eklezioj. Ili estas:

* Ĥanoĥ
* Jubileoj
* 1-a, 2-a kaj 3-a Mekabjan (ofte konfuzita kun la dua-kanonaj libroj de Makabeoj en la aliaj eklezioj)

## La dua-kanonaj libroj en Esperanto 
La esperanta Biblio de 1926 kaj ĝiaj postaj represoj ankoraŭ ne entenis la dua-kanonajn librojn.

Tiuj ĉi tamen aperis en la traduko de Gerrit Berveling en 1997 sur la kompaktdisko espeRom de Germana Esperanto-Asocio kaj en 2001 kiel duvoluma eldono ĉe Fonto; poste ili estis inkluzivitaj en la represo de la esperanta Biblio de 2003.

En 2006 aperis tute nova reeldono de tiu ĉi Biblio ĉe KAVA-PECH sub la titolo *Biblio*. Nun la dua-kanonaj libroj estas envicigitaj en la tradicia romkatolika sinsekvo inter la cetero de Malnova Testamento.

En 2008 aperis en traduko de Gerrit Berveling ankaŭ la orient-ekleziaj dua-kanonaj libroj: *La Duakanonaj Libroj, volumo 3*, trad. el Grekaj kaj Latina originalaĵoj (eldono de VoKo, Voĉoj Kristanaj n-ro 26, 233 paĝ., Zwolle).

## Eksteraj ligiloj 
* La Biblio kun Dua-Kanonaj libroj ĉe Fontoj.net

* Sergio Pokrovskij: Inter kanono kaj apokrifo  (aperis en LOdE, 2008:2)

Kategorio:Biblio
Kasimĵomart Tokajev

**Kasimĵomart Tokajev** (*Касымжомарт Токаев*, naskigita ) estas kazaĥa politikisto kaj diplomato. Li funkcias kiel la nuna ŝtata prezidanto de Kazaĥio.

Estante profesia diplomato, li estis ministro pri eksteraj aferoj en 1994-1999 kaj 2002-2007. En 2011-2013 li estis viculo de la Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj. Li libere parolas en la angla kaj ĉina lingvoj.

La  li ĵuris kiel nova ŝtata prezidanto de Kazaĥio.

Kategorio:Kazaĥiaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kazaĥio
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Wasilków

**Wasilków** (prononco *[vasilkuv]*) estas urbo en Podlaĥia provinco en Pollando, proksime al la ĉefurbo de la provinco – Bjalistoko. Wasilków apartenas al komunumo Wasilków en distrikto Bjalistoko. En la jaroj 1975–1998 Wasilków apartenis al Bjalistoka vojevodio.

La urbo havis 8751 enloĝantojn la 31-an de decembro 2004.

Tra la urbo kondukas internacia fervoja linio de Varsovio al Sankt-Peterburgo kaj vojo al Kuźnica Białostocka (limpasejo al Belorusio).

## Historio 
En la jaroj 1977–1979 dum arkeologia elfosaĵo oni trovis bronzepokan setlejon de rangifer-ĉasistoj. Iliaj spuroj (ceramiko, iloj) estis trovataj en kelkdek lokoj ĉirkaŭ la urbo. Daŭre nekonata estas historio de komenca setlado de Slavoj.

En la 11-a jarcento Wasilków estis parto de la Kieva Rusio. Unua historia fonto pri la loko, kie poste oni fondis la urbon, devenas el 1358. Tiam mazovia kaj litovia princoj subskribis interkonsenton pri disdivido inter Mazovio kaj Litovio. Plej grava dato en historio de Wasilków estas la 8-a de decembro 1566, kiam Zygmunt August la 2-a donacis urban rajton al ĝi (laŭ la magdeburga rajto, tre utila al loĝantoj). Oni ankaŭ ricevis rajton pri uzado de blazono (prezentanta kapon de alko) kiel sigelo.

Ekde 1576 kiel starosto estis Łukasz Górnicki – unu el la plej eminentaj polaj humanistoj dum Renesanco. Tiam oni kreis novan strukturon de la urbo kun urbodomo sur granda urboplaco.

En 17-a jarcento en Wasilków loĝis ĉ. 500 homoj.

En 1719 unita arkiepiskopo Kiszka konsekris kapelon apud fonteto en Święta Woda ("Sankta Akvo"). Ĝi estas unua historia informo pri tiu loko.

....

27-an de majo 1990, dum unua demokrata loka baloto post 50 jaroj, preskaŭ tute venkis "*Civitana Komitato*"

Dosiero:Wasilków rynek.jpg|
Dosiero:Wasilków cerkiew.jpg|
Dosiero:Wasilków ul Dworna.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de urbo kaj komunumo Wasilków

Kategorio:Urboj en Pollando
Kategorio:Urboj en Podlaĥia provinco
Robert Koĉarjan

eta|Robert Koĉarjan
**Robert KOĈARJAN** (; n. la  en Stepanakert) estis prezidento de Armenio de 1998 ĝis 2008.

20-a de marto 1997: Koĉarjan estis enpostenigita kiel premiero de Armenio.

30-a de marto 1998: Sekve de la antaŭtempaj prezidentaj elektoj li iĝis prezidento de la ŝtato.

5-a de marto 2003: Koĉarjan estas reelektita kiel prezidento.

Edziĝinta, li havas tri idojn.

## Ligoj 
* Oficiala paĝaro de armena prezidento

Kategorio:Armenaj politikistoj
Kategorio:Armenoj
Kategorio:Prezidantoj de Armenio
Suĥumo

**Suĥumo** () estas urbo ĉe la Nigra Maro, ĉefurbo de Abĥazio. Sub la nomo *Cĥum* la loĝloko estis konata ekde 736, tamen en ĝia loko ankoraŭ en la 4-a jarcento a. K. estis greka kolonio Diaskuria (Διασκουρία, aparteninta al la Pontia reĝlando); pli poste ĝin anstataŭis romia urbo *Sebastopolis*.

En 1989 en Suĥumo loĝis 121.406 loĝantoj, krome ĉiun someron venadis multaj ripozantoj el aliaj lokoj de Sovetunio. Malfacilas taksi precizan nombron de nunaj soĥumanoj, sed certe ĝi malkreskis rezulte de la konflikto kaj rifuĝo de etnaj kartveloj. Malgraŭ la postkonflikta krizo, la urbo restas multkultura kaj multlingva: krom la abĥaza loĝantaro estas granda armena kaj rusa diasporoj, plu loĝas kartveloj (tamen plej multo de ili devis fuĝi dum la abĥaz-kartvela milito).

La urbon ŝatas viziti turistoj (speciale el la suda kaj centra Rusio).

Ĝi situas ĉe la koordinatoj .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Suĥumo

## Eksteraj ligiloj 
* Sukhumcity.ru


Kategorio:Abĥazio
Ilham Alijev

**İlham Heydər oğlu Əliyev**, alternative azerbajĝana skriba formo *İlham Heydär oğlu Äliyev*, en Esperanto *Ilham Hejdar oglu Alijev* aŭ *Ilham Hejder oglu Elijev*, kutima ankaŭ la rusa formo Ильхам Алиев kaj ties latinliterigoj *Ilĥam Alijev*, angle *Ilkham Aliyev* aŭ germane *Ilcham Alijew*, naskiĝinta , do nun -jaraĝa) estas azerbajĝana politikisto. Ekde la 31-a de oktobro 2003 li estas la prezidento de Azerbajĝano. La politikisto transprenis la postenon de sia patro, Hejdar Alijev. Pli frue Ilham Alijev estis la ĉefministro.

Li naskiĝis en Bakuo, tiam parto de Azerbajĝana SSR ene de Sovetunio. Li finis la Instituton pri Internaciaj Rilatoj en Moskvo kaj poste ties aspiranturon, en 1985-1990 instruis en tiu instituto. En 1991-1994 li laboris en kelkaj privataj firmaoj. En 1994-2003 li estis prezidanto de la Ŝtata Nafta Kompanio de Azerbajĝana Respubliko, kaj ekde 1997 ĝis nun prezidanto de la Nacia Olimpika Komitato de Azerbajĝano.

Ilham Alijev estas aŭtoro de kelkaj esplorlaboroj pri geopolitikaj aspektoj de nafta politiko de Azerbajĝano, kaj havas doktoran titolon de politikaj sciencoj. Li libere parolas la azerbajĝanan, rusan, anglan, francan kaj turkan lingvojn.

La opozicio kaj la aktivistoj de la homrajtprotekta movado plendas, ke ekde la enposteniĝo de Ilham Alijev la enlanda situacio pri homaj rajtoj ne pliboniĝis. Kelkaj komentantoj supozas, ke tio okazas pro tio, ke okcidentaj landoj pretas permesi al Azerbajĝano ion, kio ne permeseblas aliloke, pro la nafto, kiun la ŝtato havas.

Ilham Alijev estas edziĝinta al la parlamentanino *Mehriban Arif qızı Əliyeva* (naskiĝis en 1964 je la nomo *Mehriban Arif qızı Paşayeva*). La paro havas du filinojn kaj filon.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la azerbajĝana prezidanto (azerbajĝane, angle kaj ruse)
* persona retejo de İlham Əliyev (azerbajĝane, angle kaj ruse)
* oficiala *YouTube*-kanalo de la prezidanto de Azerbajĝano (angle)

Kategorio:Homoj de Nova Azerbajĝana Partio
Kategorio:Prezidantoj de Azerbajĝano
Kategorio:Nuntempaj ŝtatestroj
Kategorio:Ĉefministroj de Azerbajĝano
Kategorio:Politikistoj de Bakuo
Kategorio:Azeraj naciistoj
Kategorio:Azerbajĝanaj sportestroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Bakuo
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 21-a jarcento
Kategorio:Personecoj sur azeraj poŝtmarkoj
Alijev

**Alijev** povas esti familinomo de:

* Akper Alijev (1908 — ?) — turkmena verkisto.
* Hejdar Alijev (1923 — 2003) — eks-prezidento de Azerbajĝano.
* Ilham Alijev (nask. 1961) — nuna prezidento de Azerbajĝano.
* Muĥu Alijev (nask. 1940) — eks-estro de dagestana parlamento kaj nun la unua prezidento de Dagestano (ekde 2006).

Kategorio:Azeraj familiaj nomoj
Kategorio:Turkmenaj familiaj nomoj
Sărmășel

**Sărmășel** [sərməŝel] (hungare: **Kissármás** [kiŝŝarmaŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al la urbo Sărmașu.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 890 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 1 479 (rumanoj, 7&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1438. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Renomaj homoj
*Ferenc Szász (13-a de februaro 1893 – Kluĵo, 2-a de junio 1944): agronomo, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Laslău Mic

[eta|dekstra|300px|[Ladislao la 1-a (Hungario), pri kiu nomiĝis ĉi tiu vilaĝo]]
**Laslău Mic** [lasləu mik] (hungare: **Kisszentlászló** kiŝsentlaslo, germane: **Kleinlasslen**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sighişoara administracie apartenanta al la komunumo Suplac.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 721 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 427 (ciganoj, rumanoj, germanoj, 3% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Kis-Küküllő.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Komunumoj pri Ladislao la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Oni fondis Asocion pri Ladislao la 1-a (Hungario).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Eugenia de Montijo

**María Eugenia Ignacia Agustina Palafox de Guzmán Portocarrero y Kirkpatrick, grafino de Teba,** pli konata kiel **Eugenia de Montijo** (naskiĝis la ; mortis la ) estis imperiestredzino de Francio kiel edzino de Napoleono la 3-a.

Tiu lasta imperiestrino de Francio naskiĝis en Granada (Hispanio). Ŝi estis filino de la grafo de Teba kaj de lia skotdevena edzino. La fratino de Eugenia, María Francisca, edziniĝis kun famega hispana nobelo, nome grafo de Alba kaj forpasis en 1860.

Eugenia estis edukita en Parizo en monaĥejo Sacré Coeur kie ricevis katolikan instruadon. Kiam la princo Ludoviko Napoleono iĝis prezidento de la Dua Franca Respubliko, li aperis kun sia patrino en dancado oferita en la Palaco Elizeo. Tie ŝi konatiĝis kun la estonta imperiestro, kun kiu ŝi edziniĝis la 30an de januaro 1853. Napoleono ĵus estis malakceptita de princino Adelaida, nevino de reĝino Viktorio.
eta|250px|Imperiestrino Eugenia de Montijo, meze de la 1860-aj jaroj
eta|250px|dekstra|Eugenia de Montijo, 1856

La 16an de marto 1856, Eugenia naskis sian ununuran filon, Eugène Bonaparte kiu ricevis nomumadon de Imperia Princo. Danke al sia belo kaj eleganto, Eugenia kunhelpis elstare la ĉarmon de la imperia reĝimo. Ŝia intereso por la vivo de la reĝino Marie-Antoinette disvastigis modon novklasikan, stilo tre populara dum la regado de Ludoviko la 16a.

Ŝi estis tre edukita kaj inteligenta. Ŝia edzo ofte konsultis kun ŝi gravajn aferojn. La influo de Eugenia **malhelpis liberalan tendencon** en la politiko de ŝia edzo. Ŝi estis grava defendanto de la papa povo en Italio.

Post malvenko de la Dua Imperio, la tuta familio ekziliĝis en Brition. Post la morto de la imperiestro en 1873, Eugenia retiriĝis al vilao en Biarritz kie ŝi loĝis malproksime de la franca politiko.
La eksimperiestrino forpasis 94-jaraĝa en julio de 1920, dum vizito al sia naskiĝlando Hispanio. Ŝi estas entombigita en imperia kripto, kun siaj edzo kaj filo, kiu forpasis en Afriko en 1879.

Ŝi estis baptopatrino de la nevino de la reĝino Viktoria, nome princino Viktoria Eugenia de Battenberg, kiu post jaroj estos edzino de la reĝo Alfonso la 13a.

## Vidu ankaŭ 
* Eugenia de Montijo (metroo de Madrido)
* 45 Eugenia
* Blankkapa fruktokolombo, *Ptilinopus eugeniae*

Kategorio:Bonaparte
Kategorio:Francaj imperiestrinoj
Kategorio:Homoj de la Francia-Prusia milito
Kategorio:Napoleono la 3-a
Kategorio:Francaj romkatolikoj
Kategorio:Hispanaj nobeloj
Jindřich Vodák

**Jindřich Vodák** (naskiĝis la 7-an de novembro 1867 en Lysá nad Labem - mortis la 10-an de aprilo 1940 en Praha) estis ĉeĥa literatura kaj teatra kritikisto.

Li studis ĉe Universitato de Karolo ĉeĥan kaj francan filologiojn, poste laboris kiel mezlerneja instruisto, post 1918 fariĝis konsiliano de la ministerio por edukado en la nova Ĉeĥoslovakio. Li kontribuis al multaj literaturaj kaj teatraj ĉeĥlingvaj revuoj kaj apartenis al redaktoroj de la granda enciklopedia vortaro de Jan Otto.

El liaj kritikoj plej gravaj estas referaĵoj pri teatro, pri evoluo de grandaj aktoroj, pri psikologio de la surscenigitaj herooj, liaj analizoj de la ŝekspiraj dramoj.
Li ankaŭ tradukis el la franca en la ĉeĥan (Stendhal, Flaubert, Chateaubriand k.a.).

## Verkoj 
* **Národní divadlo a jeho budovatelé** (Nacia Teatro kaj ĝiaj konstruantoj, 1931)
* **Dva pamětné medailónky, O. Sklenářová-Malá a H. Kvapilová** (Du memorindaj medalionoj, O. Sklenářová-Malá kaj Hana Kvapilová, 1932)
* **Idea Národního divadla** (Ideo de Nacia Teatro, 1933)
* **K. H. Mácha** (Karel Hynek Mácha, 1936)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Măgheruș (Nadeș)

**Măgheruş (Nadeş)** [məgeruŝ] (hungare: **Küküllőmagyarós** kukulomadjaroŝ, germane: **Maniersch**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Sighişoara kaj administracie ĝi apartenas al komunumo Nadeş. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 577 loĝantojn (germanoj) kaj en 1992 155 (rumanoj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1391. Ĝi estis la bieno de la familio Bethlen kaj unu el la 13 saksaj servutulvilaĝoj en la komitato. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Păucișoara

**Păucișoara** [pəŭĉiŝŭara] (hungare: **Küküllőpócsfalva** [kukulopoĉfalva]) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târnăveni, administracie apartenanta al la komunumo Gănești. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 484 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 227 (rumanoj, 65 % da hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1345. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Renomaj personoj 
*János Ősz, folkloristo, tie instruis inter 1901 kaj 1933.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Șoimuș (Coroisânmartin)

**Șoimuș** [ŝojmuŝ] (hungare: **Küküllősolymos** [kykyloe:ŝojmoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio sude de Târgu Mureș administracie apartenanta al la komunumo Coroisânmartin.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 714 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 487.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas el 1405. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
* Sára Ádám (n. 6-a de aprilo 1930): apoketistino, kuracilesploristino, universitata asistantino.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Cund

**Cund** [kund] (hungare: **Kund**, germane **Reussdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Sighişoara kaj administracie apartenas al komunumo Bahnea. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 564 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 197 (rumanoj, germanoj, 31% hungaroj). 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝi estis unu el la 13 saksaj servutulvilaĝoj en komitato. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

 
 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Lăscud

**Lăscud** [ləskud] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Târnăveni, kiu administracie apartenas al la komunumo Ogra.

## Loĝantaro 
## Historio 
En 1910 ĝi havis 691 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 211 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1414. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Lepindea

**Lepindea** [lepindja] (hungare: **Leppend**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Bahnea. 
## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 604 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 270. 
## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1301. Ĝis 1919 ĝi ĝi apartenis al Hungario (*Kis-Küküllő*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Luieriu

**Luieriu** [lujerju] (hungare: **Lövér**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Reghin administracie apartenanta al la komunumo Suseni. En 1910 ĝi havis 808 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 826. Ĝia unua skriba mencio estas el 1228. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Dileu Nou

**Dileu Nou** [dileu noŭ] (hungare: **Magyardellő** madjardelo) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș, administracie apartenanta al la komunumo Sânpaul (Mureş).

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 370 loĝantojn (hungaroj) kaj en 1992 203 (90% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1344. Ĝi estis hungara servutulvilaĝo en mezepoko. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Renomaj personoj 
* József Demeter (9-a de aprilo 1947) poeto
* Erzsébet Nagy, *Kozma* (Ghelinţa, 7-a de aŭgusto 1938 – 4-a de aŭgusto 1993): infanĝardenistino, lernolibra verkistino.
* Tünde Emese Puskel (n. 3-a de majo 1956): televidredaktorino, raportistino.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Filpișu Mare

**Filpișu Mare** (filpiŝu) (hungare: **Magyarfülpös** [madjarfylpoeŝ], germane **Ungarisch-Phelpsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Reghin kaj administracie apartenas al la komunumo Breaza.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 839 loĝantojn (hungaroj, rumanoj) kaj en 1992 857 (rumanoj, 31&nbsp;% da hungaroj).

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Magyarfülpös apartenis al Hungario (*Maros-Torda*). La sanktaĵniĉo de la reformita preĝejo estas unu el la plej belaj verkaĵoj de malfrua gotiko de Transilvanio. Ĝia kasona baldakeno estis pentrita de Johannes Mensarius en 1642. Tiu en 1912 pereis, sed kelkaj pecoj de ĝi troviĝas en la Industriarta Muzeo de Budapeŝto.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Gravaj personoj 
* Teodor Harșia (2-a de marto 1914 – Cluj-Napoca, ? 1987): pentristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Băița (Hunedoara)

**Băița** ([bəica], ankaŭ nomata de lokanoj [bojca]; hungare: **Aranykisbánya**, **Boica**, germane: **Pernseifen**) estas komunumo en Rumanio. Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Barbura, Căinelu de Sus, Crăciunești, Fizeș, Hărțăgani, Lunca, Ormindea, Peștera, Săliște kaj Trestia.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 230 loĝantojn (rumanoj, germanoj, hungaroj); en 1992 477.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1427. Ĝis 1919 Aranykisbánya apartenis al Hungario (*Hunyad*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Vilmos Knöpfler – kuracisto.
* Ágoston Návrádi (20-a de aŭgusto 1907 – 15-a de junio 1982, Arad) – pedagogia verkisto, redaktoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Hunedoara
* Popolnombrado 2002 

Dosiero: Baita jud Hunedoara.png|Situo en la distrikto
Dosiero: Boica_foter.JPG|Ĉefplaco de Băița
Dosiero: ROU_HD_Baita_CoA.png|Blazono

Kategorio:Komunumoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Hunedoara
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Hunedoara
Mikono

**Mikono** (vivis en la 5-a jarcento a.K.) estis helena pentristo kaj skulptisto, samepokano kaj lernanto de Polignoto. Li kaj lia majstro sentigis la spacan profundecon (perspektivon) en la greka pentroarto.

Plej famaj verkoj de Mikono estas la Bunta halo sur la agoro de Ateno (*Stoa poikile*) kaj la murbildoj de la Tezeo-sanktejo. 

Mikono kaj Polignoto komencis ornami je *Stoa poikile* ĉ. 460 aK.. Polignoto pentris la centran pentraĵon, dum Mikono la dekstran bildon kun temo „Batalo de Tezeo kun la amazonoj”. La pentraĵo alportis por Mikono reputacion. Li komencis post 475 a.K. pri pentrado de novaj bildoj de la Tezeo-sanktejo (*Batalo de la centaŭroj kaj la lapitoj* kaj *Morto de Tezeo*. Liaj novigaĵoj alportis velkon de la greka vazopentrado, ĉar la muro donis pli grandan, platan surfacon por la pentristoj.

Kategorio:Helenaj artistoj
Kategorio:Helenaj pentristoj
Kategorio:Helenaj skulptistoj
Băița (Mureș)

**Băița** [bəica] (hungare: **Mezőbanyica** [mezobanjica], germane: **Ginsdorf**) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Reghin kaj administracie apartenas al komunumo Lunca.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 989 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 977.

## Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1315. En mezepoko ĝi estis saksa vilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Frunzeni

**Frunzeni** [frunzenj] (hungare: **Mezőharasztos** mezoeharastoŝ) estas vilaĝo en Rumanio okcident-nordokcidente de Reghin administracie apartenanta al la komunumo Lunca. En 1910 ĝi havis 610 loĝantojn (rumanoj, ciganoj) kaj en 1992 532. Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. En mezepoko ĝi estis hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Kolozs vármegye*). 
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Gravaj personoj 
*Ilona Bokor (27-a de novembro 1915 – Târgu Mureș, 22-a de majo 1986): aktorino.

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Interaga mapo de distrikto Mureş
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Kanono (muziko)

En muziko, **kanono** estas formo de polifonio, kie la temo de unu voĉo estas imitata de unu aŭ pluraj pliaj voĉoj post difinita tempospaco.

En la esperanta muziko, kanonoj populaririĝis i.a. pro la muzikgrupo Kajto, kiu en siaj koncertoj ofte igas la publikon kunkanti kanonojn. Tiucele Kajto dividas sin kaj la publikon en du ĝis kvar grupojn. La unua grupo komencas, kaj kiam ĝi ekkantas la duan verson de la kanto, la dua grupo ekkantas la unuan verson ktp. Ĉar post la lasta verso ripetiĝas la unua, la kanonoj de Kajto estas t.n. *rondaj kanonoj* aŭ *ĉenkantoj*.

## Konataj kanonoj 
* Frat' Jakobo (en la franca lingvo *Frère Jaques* estas konata kanono, de kiu ankaŭ ekzistas pluraj versioj en Esperanto.

## Vidu ankaŭ 
* Imitado
* Okcidenta kanono

## Eksteraj ligiloj 
* La kanono "Lasta kanto", per kiu la muzikgrupo Kajto kutimas fini siajn koncertojn

Kategorio:Muzika teksado
Lunca

**Lunca** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

* Lunca (Valea Lungă) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Lunca (Poșaga de Jos) estas vilaĝo en distrikto Alba.
* Lunca (Bihor) estas vilaĝo en distrikto Bihor.
* Lunca (Șieuț) estas vilaĝo en distrikto Bistrița-Năsăud.
* Lunca (Baia de Criș) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
* Lunca (Băiţa) estas vilaĝo en distrikto Hunedoara.
* Lunca (Mureș) estas vilaĝo en distrikto Mureș.
Căpușu de Câmpie

**Căpușu de Câmpie** [kəpuŝu de kımpie] (hungare: **Mezőkapus** [mezokapuŝ], germane: **Feldttor**) estas vilaĝo en Rumanio okcidente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Iclănzel. En 1910 ĝi havis 1 343 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 816 (rumanoj, 10&nbsp;% da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1318. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Torda-Aranyos vármegye*).

La nomparto "de Câmpie" rilatas al la Ebenaĵo de Transilvanio (rumane *Câmpia Transilvaniei*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de la distrikto 
* Interaga mapo de la distrikto Mureș
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Coroi

**Coroi** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio

*Coroi (Coroisânmartin) en distrikto Mureş.
*Coroi (Arad)  (hungare: Bélkaroly) estas vilaĝo en distrikto Arad kaj administracie apartenanta al Craiva.
Poarta

**Poarta** (hungare: **Körtekapu**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Fărăgău.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 551 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 264 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1319. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Administracia juĝistaro en Libano

Juro > Nacia juro > Administracia juro > Administracia juĝistaro
----

En Libano la **administracia juĝistaro** organiziĝas ĉirkaŭ la Ŝtata Konsilio, kiu rolas jen kiel juĝisto jen kiel konsilanto.

Kiel juĝisto, la Ŝtata Konsilio estas:
* ordinara, unua- kaj lastinstanca juĝisto;
* apelacia juĝisto pri fisko;
* kasacia juĝisto pri disciplinaj decidoj kaj pri la juĝdecidoj de la Kortumo pri Kontoj.

La administracia juĝistaro verdiktas pri la administraciaj aktoj kaj pri la petoj de kompenso pro damaĝoj kaŭzitaj de la agado de administracio. Ĝi povas nuligi, eĉ refari la administraciajn aktojn, kaj aljuĝi kompensojn.

Kiel konsilanto de la registaro (koncerne leĝ- aŭ dekreto-projektojn) rolas la administracia ĉambro de la Ŝtata Konsilio. Ĝiajn opiniojn tre ofte sekvas la ministraro kaj la aliaj administraciaj aŭtoritatoj.

Libano
Kategorio:Libano
Moișa

**Moișa** [mojŝa] (hungare: **Mezőmajos** [mezomajoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio nord-nordokcidente de Târgu Mureș kaj administracie apartenas al komunumo Glodeni. En 1910 ĝi havis 480 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 389 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1256. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Maros-Torda vármegye*).

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Mureș
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Mureș
Administracia juĝistaro en Turkio

En Turkio la **administracia juĝistaro** konsistas el:
* unuainstance: la administraciaj tribunaloj kaj la fiskaj tribunaloj;
* apelacie: la regionaj administraciaj tribunaloj;
* kasacie: la Ŝtata Konsilio, kies ekziston antaŭvidas la konstitucio.

Por plenumi siajn juĝkompetentojn la Ŝtata Konsilio enhavas sekciojn pri administraciaj konfliktoj kaj pri fiskaj konfliktoj. Krome la juĝaferojn povas ekzameni asembleo de jurisprudenca unuecigo.

Se la Ŝtata Konsilio estas pliparte kasacia juĝisto, tamen ĝi unua- kaj lastinstance verdiktas pri la publikadministraciaj aŭ ministraj reglamentoj kaj pri la aktoj koncernantaj la individuan situacion de la publikaj chefoficistoj.

Kiel konsilanto, la Ŝtata Konsilio donas sian opinion pri la leĝprojektoj, la projektoj de publikadministraciaj reglamentoj, la koncesiaj kontraktoj, kaj chiuj demandoj, kiujn al ĝi adresas la respublika prezidento aŭ la ĉefministro. Ĝiaj opinioj ne devigas la registaron, sed estas ĝenerale sekvataj.

Turkio
Kategorio:Turkio
Gas-guzzler

**Gas-guzzler** aŭ (ebla esperantigo) **benzin-vorulo** estas esprimo por tiuj veturiloj, kiuj konsumas plioblon da pelaĵo ol la kutima veturilo. Ĝi kiel pejorativa esprimo disvastiĝis post la unua naftokrizo (1973) kaj kaŭzis en Usono specifan priimpostadon de tiuj veturiloj (1978, *Gas Guzzler Tax* ). Simila impostado okazis ankaŭ en aliaj landoj laŭ la kubcentimetro de la aŭtomobila motoro.

## Vidu ankaŭ 
* Bugatti Veyron
* Gaslampumado

## Referencoj 
Kategorio:Fremdaj vortoj
Kategorio:Aŭtomobiloj
Administracia juĝistaro en Benino

En Benino la administracia ĉambro de la Supra Kortumo estas la ordinara juĝisto, unua- kaj lastinstanca, pri la administraciaj konfliktoj.

Tiu ĉambro ankaŭ apelacie verdiktas pri decidoj de pluraj juĝecaj institucioj. Krome la Supra Kortumo povas esti kasacia juĝisto.

Laŭ la konstitucio, la Supran Kortumon povas konsulti la registaro pri ĉiaj administraciaj aŭ justicaj aferoj. Laŭ peto de la ŝtatestro, ĝi ankaŭ povas redakti leĝan aŭ reglamentan tekston antaŭ ties ekzameno far la Nacia Asembleo.

Benino
Kategorio:Benino
Administracia juĝistaro en Hispanio

En Hispanio la **administracia juĝistaro** konsistas el:
* la administraciaj tribunaloj (unujuĝista verdiktado);
* la altaj justicaj kortumoj: ili enhavas administracian sekcion;
* la Supera Kortumo, kies unu el la kvin ĉambroj fakiĝas pri la administraciaj konfliktoj.

Tiu ĉambro de la Supera Kortumo konsistas el 36 juĝistoj (85 en la tuta Kortumo), kaj traktas po 8&nbsp;000 juĝaferojn ĉiujare, ĉu kasacie, ĉu unua- kaj lastinstance (i.a. pri la registaraj aktoj).

Ĉiujn subleĝajn aktojn oni povas kontesti antaŭ la juĝisto, kiu povas nuligi ilin, agnoski la subjektivajn rajtojn de la civitanoj kaj aljuĝi damaĝajn kompensojn.

Cetere estas la Ŝtata Konsilio, kiu konsilas la registaron kaj grave rolas pri la antaŭkonfliktoj.

Hispanio
Kategorio:Hispanio
Administracia juĝistaro en Litovio

eta|Administracia juĝistaro en Litovio
En Litovio la **administracia juĝistaro** konsistas el:
* unuainstance: kvin regionaj administraciaj kortumoj (lit. *apygardos administracinis teismas*);
* apelacie: la Supera Administracia Kortumo; unua- kaj lastinstance pri la aktoj de la centra administracio (lit. *Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas*).

La Kortumo konsistas el 15 juĝistoj: ilin nomumas la respublika prezidento post opinio de la Justica Konsilio laŭ kondiĉoj pri diplomoj kaj spertoj.

La administracia juĝistaro ricevas plendojn kontraŭ administraciaj aktoj de la publikaj juraj personoj, aŭ kontraŭ ilia senagado. Ili ricevas ankaŭ peton de konformigo de administraciaj aktoj al la leĝo.

Ili povas nuligi la kontestatan akton, ordoni la administracion reformi sian decidon aŭ alpreni iujn decidojn, kaj aljuĝi kompensojn.

Kiam akto estas juĝita kontraŭleĝa, ĝi plejofte iĝas neaplikebla ekde la tago de la kortuma decido. Tamen en iuj cirkonstancoj la nuligo povas retroefiki.

La administracia juĝistaro havas nenian rolon de konsilanto.

Litovio
Kategorio:Litova juro
Administracia juĝistaro en Aŭstrio

En Aŭstrio la Administracia Kortumo (*Verwaltungsgerichthof*) ekde 1876 kontrolas la observon de la leĝaro far la administracio.

Laŭ la federacia konstitucio ĝi verdiktas pri la kontestoj far la individuoj al la administraciaj aktoj okaze de neglekto de iliaj rajtoj; ĝi tiel povas nuligi la administracian decidon. Okaze de neagado de la administracio ĝi verdiktas pri la afero mem. La leĝo ebligas al iuj institucioj kontesti administracian decidon surbaze de "objektiva" kontraŭleĝeco.

La Kortumo konsistas el 63 membroj, kaj dividiĝas en 21 ĉambrojn el 3 aŭ 5 juĝistoj (laŭ la malfacileco de la aferoj). Ĝi traktas po ĉ. 7&nbsp;000 juĝaferojn ĉiujare, pri kiuj ĝi verdiktas unua- kaj lastinstance.

La Administracia Kortumo ne rolas kiel konsilanto al la registaro.

Aŭstrio
Kategorio:Aŭstrio