open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vincent Beaupre

**Vincent Beaupré** [boPRE] (naskiĝis 1914, mortis la 16-an de septembro 1984) aktivadis dum la sesdekaj kaj sepdekaj jaroj de la 20a jarcento. Li esperantistiĝis en 1960 kaj partoprenis la Universalan Kongreson de Esperanto en Budapeŝto en 1967. Kun granda entuziasmo li revenis al sia urbo, Kebeko, kaj fondis la Kebekan Esperanto-Klubon. Li estis ties prezidanto en 1965, kiam, laŭ lia mesaĝo en la kluba gazeto *L’ Alvoko*, ĝi atingis “102 aktivajn membrojn”.

De la jaro 1968 kaj dum la 70aj jaroj, li estis estrarano de Kanada Esperanto-Asocio (KEA) kaj ofte, spite al la distancoj, vojaĝis al la estraraj kunsidoj. Li kompreneble partoprenis en kelkaj kongresoj de KEA. Malgraŭ malbona sanstato li ĉeestis la fondiĝon de Esperanto-Societo Kebekia en septembro 1982.

En 1972 li publikigis Esperantan tradukon de ses el la *Kristnaskaj Rakontoj* de la franc-kanada verkisto Louis Fréchette (1839–1908). Lia traduko ne estis presita, sed parte tajpmaŝine-karbpapere, parte multobligmaŝine multobligita de la kebekia Esperantisto frato Paul Durette (1900–1972). Esperanto-Societo Kebekia planas publikigi novan, reviziitan eldonon de tiu traduko en 2013.

Nekrologo estis publikigita, laŭ informoj de Paul Ronald kaj Viktoro Jaar, sur la dorsa kovrilo de la tiama KEA-informilo Alumeto, numero 11, novembro 1984, de kie devenas granda parto de la ĉi-supraj informoj.

BEAUPRÉ, Vincent
Ŝtono (apartigilo)

**Ŝtono** havas diversajn signifojn:

* **Ŝtono**
* **Ŝtono (Goo)** estas la kutima nomo de la goaj ludpecoj.
* **Ŝtono (unuo)** estas imperia masunuo, kiu egalas al 14 funtoj, aŭ 6,35029 kg.
Lino (apartigilo)

**Lino** havas diversajn signifojn:

***Lino** (planto)
***Lino (papo)**
***Lino (mitologio)** (helene Λινος [Linos]) estas en la helena mitologio la nomo de pluraj viroj, kiuj estis filoj de muzoj.

En astronomio:
* **Lino** estas satelito de  la asteroido 22 Kaliopo,
* **468 Lino** estas asteroido.
Trinkujo

eta|kafo- aŭ tetaso
**Trinkujoj** estas ujoj, kiuj servas por konsumado de trinkaĵoj.

Oni povas grupigi la trinkujojn:
* laŭ ties konstruo
** trinkbotelo
** trinkaĵskatolo
** platbotelo
** trinkglaso
** sentenila: kaliko, pokalo,
** kuntenila: taso, kruĉo
* laŭ ties materialo
** organika: korno, ligno, planta ŝelo (ekz. tiu de kukurbo), ankaŭ bestaj ŝeloj (ekz. konko), ledo
** metala: (ekz. oro, arĝento, zinko, lado)
** vitro
** ceramiko (ekz. porcelano, fajenco)
** plasto
* laŭ ties uzcelo
** akvo
** suko
** teo
** kafo
** biero
** vino
** medo
* aliaj
** pokalo, unufoje uzebla trinkujo el plasto
Blazono de Pollando

**Blazono de Pollando** estas difinita en 28-a artikolo de konstitucio: *Blazono de Pola Respubliko estas bildo de blanka aglo kun krono sur ruĝa kampo*. Leĝo pri la blazono priskribas ĝin jene: blanka, unukapa aglo kun ora krono, oraj ungegoj kaj beko, direktita dekstren sur ruĝa, ete sube mallarĝiĝanta ŝildo. La sama leĝo diras, ke koloroj blanka kaj ruĝa estas koloroj de Pola Respubliko.

## Legendo 
Laŭ populara legendo, Lech, la fondinto de pola ŝtato, dum sia restado apud Poznań ekvidis grandan aglan neston sur arbo. En ĝi estis unu blanka aglo kaj du aglidoj. Kiam Lech observis la blankan aglon, ĝi etendis siajn flugilojn antaŭ la ĉielo ruĝa pro sunsubiro. La vidaĵo ravis lin kaj Lech elektis aglon kiel sian simbolon kaj decidis tie establi urbon Gniezno.

## Historiaj blazonoj 

Dosiero:Coat of Arms of the Polish Crown.svg|La granda blazono de Pola Reĝlando
Dosiero:Kingdom of Poland-flag.svg|Pollanda milita flago (inter la 10-a kaj la 14-a jc.
Dosiero:POL Przemysł II 1295 COA.svg|Aglo de reĝo Przemysł la 2-a
Dosiero:Coat of Arms of the Polish-Lithuanian Commonwealth.svg|Granda blazono de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj
Dosiero:OrzelekPoniatowski.jpg|Aglo de la reĝo Stanislao Aŭgusto Poniatowski
Dosiero:Duchy of Warsaw 11.PNG|Duklando de Varsovio (1807-1815)
Dosiero:November Uprising.svg|Simbolo de la novembra ribelo
Dosiero:Coat_of_arms_of_the_January_Uprising.svg|Simbolo de la januara ribelo
Dosiero:Coat of arms of Poland2 1919-1927.svg|Blazono de la Dua Pola Respubliko en la jaroj 1919-1927
Dosiero:Godło II Rzeczypospolitej.png|Nova blazono de la Dua Pola Respubliko (projektita en 1927)
Dosiero:Coat_of_arms_of_Poland_(1955-1980).svg|Pola Popola Respubliko (1945-1990)
Dosiero:Poland-CoA official from the act.jpg|Laŭleĝa, aktuala blazono de Pollando

Kategorio:Pollando
Kategorio:Naciaj simboloj de Pollando
Pollando
Kategorio:Blazonoj de Pollando
Siberia arĝentmevo

La **Siberia arĝentmevo**, *Larus vegae*, estas nomo por la taksono *Larus vegae * aŭ *Larus (argentatus) vegae*, membro de la mevaro inter Arĝentmevo kaj Malhela mevo komplike klasebla mevo, ĉiukaze birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.

Ĝi estas granda mevo kiu reproduktiĝas en nordorienta Azio. Ĝia klasado estas ankoraŭ polemika kaj malcerta. Dekomence oni konsideris almenaŭ du subspeciojn: **Vega mevo**, *Larus (vegae) vegae*, kaj **Mongola mevo**, *Larus (vegae/cachinnans) mongolicus*. Ambaŭ povus esti klasitaj kiel apartaj specioj aŭ kiel subspecioj de aliaj rilataj mevo ekz. Mongola mevo kiel subspecio de Kaspia mevo, *Larus cachinnans*.

## Vega mevo 
**Vega mevo** reproduktiĝas en nordorienta Siberio kaj vintras en Japanio, Koreio, suda kaj orienta Ĉinio kaj Tajvano. Ili estas regule vidataj en Alasko kaj ili povus reproduktiĝi ankaŭ tie. En sia vintra teritorio ili troviĝas plej ofte en havenoj, rokaj strandoj aŭ estuaroj. Ili estas similaj al Arĝentmevo sed ili estas iomete pli malhelgrizaj supre. La kapo estas tre brunstria vintre, ĉefe malantaŭe kaj ĉekole formante kvazaŭ kolumon. La kruroj estas plej ofte brilrozkoloraj. La irizkoloro varias sed plej ofte estas malhela kun ruĝa okulringo. Malofte estas malhelaj markoj en la helflava beko.

Vega mevoj estas pli palaj sube en la nordokcidenta parto de sia reprodukta teritorio. Ili estas foje konsiderata kiel aparta subspecio *Larus vegae birulai* (*Birula mevo*).

## Mongola mevo 

File:Молодая Восточносибирская чайка - Larus vegae mongolicus.jpg|*Larus vegae mongolicus*
File:Восточносибирская чайка в полёте - Larus vegae mongolicus.jpg

La Mongola mevo nestumas en Mongolio, najbaraj partoj de Rusio (kiel la lago Bajkalo), nordorienta Ĉinio (ekz. lago Huluno) kaj eble Suda Koreio. Ĝi migras sudorienten por vintri en suda kaj orienta Ĉinio kaj Koreio kun etaj grupoj en Japanio. En Suda Koreio ĝi vintras en internaj akvejoj pli ol la Vega mevo. Nuntempe ĝi estas konsiderata kiel aparta specio.

Dorso kaj flugiloj diversas laŭ koloro. Ili estas ofte mezgrizaj simile al la birdoj de Birula mevo sed ili povas esti multe pli malhelaj. La kapo estas ĉefe blanka la tutan jaron nur kun palaj vintraj strioj. La kruroj estas plej ofte rozkoloraj kaj la okuloj estas helaj kun ruĝaj okulringoj. La beko estas flava kun granda ruĝa makulo kaj ofte kun malhelaj markoj.

## Referencoj 
* Paul Doherty & Bill Oddie (2001) *Gulls: A Video Guide to the Gulls of Europe, Asia & North America*. Videobendo. Birdobildojn.
* John MacKinnon & Karen Phillipps (2000) *A Field Guide to the Birds of China*. Oxford University Press.
* Craig Robson (2002) *A Field Guide to the Birds of South-East Asia*. New Holland, Londono.
* George C. West (2002) ''A Birder's Guide to Alaska''. American Birding Association.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Mongolia mevo , Japana mevo-tttejo
* Arĝentmevo en Suda Koreio , Birdoj Koreiaj
* Fotoj de Vega mevo , Japana mevo-tttejo

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Oberhausen (apartigilo)

**Oberhausen** havas diversajn signifojn:

* **Oberhausen**
* **Oberhausen (apud Bad Bergzabern)** estas komunumo en distrikto Südliche Weinstraße en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Oberhausen (apud Neuburg/Danubo)** estas komunumo en distrikto Neuburg-Schrobenhausen en Bavario en Germanio.
* **Oberhausen (apud Peißenberg)** estas komunumo en distrikto Weilheim-Schongau en Bavario en Germanio.
* **Oberhausen an der Appel** estas komunumo en distrikto Donnersbergkreis en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Oberhausen an der Nahe** estas komunumo en distrikto Bad Kreuznach en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Oberhausen bei Kirn** estas komunumo en distrikto Bad Kreuznach en Rejnlando-Palatinato en Germanio.
* **Oberhausen (Braunau)** estas municipo en la komunumo Braunau TG en Kantono Turgovio en Svislando.
Igor Galajĉuk

**Igor GALAJĈUK** (naskiĝis en 1956 apud Monastiriska, Ternopila provinco, Ukraina SSR, Sovetunio) estas sovetia, ukraina kirurgo-kancerologo, doktoro de medicino kaj esperantisto. En 1979 I. Galajĉuk finis la Ternopilan Ŝtatan Medicinan Instituton (nun — Ivan Horbaĉevskij Ternopila Nacia Medicina Universitato), de tiu tempo lia scienca, kurac-praktika kaj socia agado estas ligita kun Ternopilo.

## Scienca agado 
* 1990 - defendis disertacion por scienca grado Kandidato de Medicino.
* 2005 - Doktoro de Medicino.
* de 1985 - partoprenanto de multaj internaciaj sciencaj konferencoj de kancerologio kaj kancer-kirurgio.

## Esperanto-agado 
* 1979 - esperantistiĝo.
* 1980-1983 - la unua prezidanto de la Ternopila urba Esperanto-societo "*Amikeco*".
* 1989 - kunfondinto de Ukrainia Esperanto-Asocio.
* 1992 - partoprenanto de 77-a UK 1992, Vieno.
* 1995 - ĉeforganizanto de la 10-a Internacia E-konferenco de medicinistoj, Ternopilo, Ukrainio.
* 1996 - Ŝinoda-premio (Universala Medicinista Esperanto-Asocio).
* 1996 - Premio Pirlot (Akademio Internacia de la Sciencoj San-Marino).
* De 2006 - prezidanto de Ternopila EK "*Spinosfloro*".
* 2007 - ĉeforganizanto de scienca konferenco omaĝe al Miĥajlo Jurkiv – aŭtoro de la plej unua E-lernolibro por ukrainoj, Ternopilo.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de d-ro I. Galajĉuk

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Ukrainaj onkologoj
Kategorio:Ukrainaj kirurgoj
Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Sovetiaj onkologoj
Kategorio:Sovetiaj kirurgoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ternopilo
Horzonoj en Eŭropo

eta|Hipotezaj horozonoj en Eŭropo kaze ke ĉiu lando sisteme apliku la mezan sunan tempon de tie, kie troviĝas la ĉefa parto de la lando (UTC-1, UTC, UTC+1, UTC+2, UTC+3).

Ĉi-sube estas la listo de la malsamaj horzonoj en Eŭropo. Notindas, ke plej multaj eŭropaj landoj uzas someran tempon kaj harmoniigas siajn somerajn alĝustigojn; vidu la artikolon somerajn tempojn en Eŭropo por detaloj.

**Eŭropo havas la jenajn kvar horzonojn**: la Okcidenteŭropa Tempo (WET/GMT), la Centreŭropa Tempo (CET), la Orienteŭropa Tempo (EET) kaj la Fora-orienteŭropa (Moskva kaj Minska) Tempo (FET).

La **Okcidenteŭropa Tempo (WET, UTC±0, GMT)** estas la horzono de la Feroaj Insuloj, de nord-orienta Gronlando, Irlando, Islando dum la tuta jaro, la Kanariaj insuloj, Madejro, Manksinsulo, Manikinsuloj, Portugalio kaj la Unuiĝinta Reĝlando de Grand-Britio kaj Nord-Irlando. Ĝia nomo angle estas *Western European Time* (WET) kaj antaŭe *Greenwich Mean Time* (GMT, Meza Tempo de Grenviĉo).

La **Centreŭropa Tempo (CET, UTC+1)** estas la nomo de la horzono kiu havas hordiferencon de unu horo al la Tempo universala kunordigita (UTC). Ĝi estas uzata de ĉiuj regnoj en okcidenta kontinenta Eŭropo krom Portugalio, kiu denove uzas Okcidenteŭropan Tempon.

Ĝia nomo angle estas *Central European Time* (CET), en la franca ''Heure (normale) de l'Europe centrale* (HNEC) kaj en la germana *Mitteleuropäische Zeit* (MEZ).

La **Orienteŭropa Tempo (EET, UTC+2)**, angle *Eastern European Time'' (EET) (), estas la horzono de la eŭropaj landoj inter la Centreŭropa Tempo zono kaj la Ukrainio.

Jen la eŭropaj landoj, kiuj uzas vintre UTC+2: Belorusio, Bulgario, Kipro, Estonio, Finnlando, Grekio, Latvio, Litovio, Moldava Respubliko, Rumanio, Ukrainio.

La **Kaliningrada Tempo** (**KAL, UTC+2**) tutjare uzatas en Kaliningrada provinco (la ĝis 1945 germania regiono Orienta Prusio) de Rusio kun ties ĉefurbo Kaliningrad.

## Fora-orienteŭropa Tempo: Moskva kaj Minska Tempo 
La **Minska Tempo (FET, UTC+3)** () tutjare uzatas en Belorusio kun ties ĉefurbo Minsko.

La **Moskva Tempo (FET, UTC+3)** () tutjare estas laŭleĝa loka tempo en la eŭropa parto de Rusio laŭ horzono de Moskvo.
eta|maldekstra|220px|La moskva tempo en mapo de Rusio (UTC+3)

La Moskva Tempo estas uzata por horaroj de trajnoj, aviadiloj, ŝipoj ktp ĉie en la Rusa Federacio. Ĝi ankaŭ aperas en telegramoj, en retmesaĵoj ktp. La tempo estas ofte anoncita ĉie en la lando en radioelsendoj laŭ la Moskva tempo.

## Rilataj paĝoj 
* Horzonoj en Eŭropo dum somero

Kategorio:Horzonoj
Kategorio:Tempo en Eŭropo
Primorsko

**Primorsko** (bulgare Приморско) estas urbo en sudorienta Bulgario, apud la Nigra Maro, sude de Burgaso.

Fine de  en la komunumo vivis . Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La teritorio havas komunan limon kun .

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Primorsko 
* Informo pri Primorsko, inkluzivanta aerajn fotojn 

775x775px|maldekstra|eta

Kategorio:Urboj de Bulgario
Kategorio:Provinco Burgas
Kategorio:Urboj sur marbordo de Nigra maro
Pucov

**Pucov** povas esti pluraj lokoj en Slovakio aŭ Ĉeĥio:

**En Ĉeĥio**:
*Pucov (distrikto Třebíč) - municipo en distrikto Třebíč

**En Slovakio**:
*Pucov (distrikto Dolný Kubín) - municipo en distrikto Dolný Kubín
Dobrohošť

**Dobrohošť** povas esti pluraj lokoj en Slovakio aŭ Ĉeĥio:

**En Ĉeĥio**:
* Dobrohošť (distrikto Jindřichův Hradec), municipo en distrikto Jindřichův Hradec
* Dobrohošť (Kosova Hora) – domaro, parto de municipo Kosova Hora en distrikto Příbram

**En Slovakio**:
* Dobrohošť (distrikto Dunajská Streda), municipo en distrikto Dunajská Streda
Amboso

[eta|dekstra|240px|Amboso el la jaro [1736]]
**Amboso** (el la malnovaltgermana: *anaboz*, „ĉe kio oni batas”) estas metala bloko, sur kiu forĝisto batas metalojn. Plej ofte ĝi estas metita sur lignan blokon.

Laŭ Francisko Azorín ĝi estas *Fera bloko, por bati la metalojn.*

La praformon de amboso oni uzas ĉefe en forĝejoj, batante per martelo plej ofte ardajn kaj tial molajn metalojn kaj formante ilin. Amboso kutime havas tipan formon kun ronda korno kaj ebena surfaco, kiuj ebligas diversajn prilaborojn. Plej grandaj modeloj havas diversajn aldonaĵojn por specifaj laboroj.

## Fotogalerio 

Amboß klein.jpg|Amboseto
Blacksmith at work02.jpg|Forĝisto ĉe amboso
Amboss.jpg|Forĝante la feron sur amboso

## Proverbo 
Ekzistas 2 proverboj (kaj 3 pri martelo) pri amboso en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili:
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Privata reta ambosokolekto  (germane, angle)
* Informoj pri ambosoproduktado 

## Referencoj 
Kategorio:Forĝado
Nikolao Kriveckij

**Nikolao Kriveckij** (1945-2005) estis ukraina esperantisto, tradukisto kaj senŝanĝa prezidanto (1983-2005) de la Esperanta societo "Amikeco", post la jaro 1995 nomata Esperanto-klubo "*Spinosfloro*". Li naskiĝis en Ternopila provinco kaj diplomiĝis en la Lviva arbar-teknika instituto laŭ fako de mekanika inĝeniero-meblisto. En 1982 li esperantiĝis, kaj konsideratas disĉiplo de Leon Zimels.

En 1989 Nikolao Kriveckij estis kunfondinto de Ukrainia Esperanto-Asocio. Internacie li interalie  partoprenis la Universalan Kongreson de 1992 en Vieno.

Li esperantigis poemojn de pli ol 20 ukrainaj poetoj de la urbo Ternopilo, per apartaj libroj aperis aforismoj de B. Andruŝkiv "''En spegulo de l'vorto*" (1999) kaj poeziaj miniaturoj de B. Melniĉuk "*Gutoj plus*" (2000). Kun Viktor Pajuk li kuntradukis ukrainen la filozofian verkon de Bruno Vogelmann "*La Nova Realismo*" (2001).

Krome li ukrainigis premiitan rakonton de la pola esperantisto Tyburcjusz Tyblewski "*Lasu min loze.*.." (erotika revuo "*Lel''", 2001).

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Ŝoguno

[eta|[Minamoto no Yoritomo, la unua ŝoguno de la dinastio Kamakura]]
**Ŝoguno** (japane: 将軍, kompleta titolo: 征夷大将軍 *Seii Taishōgun*, *Subpremanto de barbaroj kaj granda generalo*) estis japana militista titolo por gvidanto el la kasto de Samurajoj. Komence ŝoguno estis iom kiel eŭropa duko, sed iom post iom li iĝis la vera reganto de Japanio, anstataŭante la imperiestron (Tennō).

## Vidu ankaŭ 
* Daimio
* Hatamoto
* Samurajo
* Historio de Japanio
* Listo de ŝogunoj

## Eksteraj ligiloj 
* japanlink.de: Kamakura-epoko 
* japanlink.de: Muromachi-epoko 
* Ashikaga Takauji en la angla vikipedio
* "Shogun: historieto" ĉe evolver.at

## Bibliografio 
* Wolfgang Schwentker: *Die Samurai*. CH Beck, München. ISBN 3-406-47988-X
Barbaroj

[400px|eta|*La invado de la [Hunoj en Romo* de la hispano Ulpiano Checa, 1887.]]
**Barbaroj** (el la greka: βάρβαρος, *bárbaros*; balbutanto) estis komence, en antikva Grekio, la nomo por ĉiuj, kiuj tute ne parolis la grekan lingvon aŭ nur malbone parolis ĝin.

Al la romianoj barbaroj estis homoj sen grekoromana edukado. Nuntempe la vorto signifas homon, kies konduto estas malpli civilizita, do havas malpli da memkontrolo, ol la persono, kiu uzas la vorton.

Jam en Hindio oni uzis la sanskritan vorton *barbarāh* (pluralo‚ balbutanto) por indiki ne-arjaj popoloj. En Grekio, la vorto nune troveblas ĉe Homero (Iliado 2, 867) pri barbare parolantaj (barbarophoni) aziaj karianoj.

## Vidu ankaŭ 
* Barbara
* Norbert Elias

Kategorio:Kulturo
Kategorio:Antikva epoko
Jekaterina Daŝkova

Princino **Jekaterina Romanovna Voroncova-DAŜKOVA ** (naskiĝis la 28-an de marto en 1743 en Sanktpeterburgo kaj mortis la 16-an de januaro 1810 apud Moskvo) estis kunklaĉistino de Katerino la 2-a (la Granda), fervora apoganto de rusa literaturo siaepoka, prezidantino de la *Sankpeterburga Scienca Akademio* kaj tiu de la *Rusa Akademio*.

Ŝi naskiĝis en la influhava Voroncov-familio, edziniĝis en 1759 al princo Miĥail Ivanoviĉ Daŝkov. Post kiam edzo de Katerina - kiel Petro la 3-a - surtroniĝis (la 5-an de januaro 1762), Daŝkova aliĝis al komplota grupo, kiu volis detronigi la novan caron kaj surtronigi ties filon kaj igi regento Katerina. Li partoprenis poste eĉ en la puĉo mem (28-an de junio 1762), kiu surtronigis Katerina.

Kvankam ŝi politike apogis la carinon, ŝian influon neglektis influo de Grigorij Orlov, amato de la carino, pli frua amato de Daŝkova. Tiu malgraviĝo damaĝis la junan princinon, Daŝkova tiel forlasis Rusion en aŭtuno de 1762 kaj revenis nur en majo de 1779 (aŭ en 1782) por antaŭhelpi karieron de sia filo. Dume li travojaĝis tutan Eŭropon kaj konatiĝis kun eminentuloj de la franca klerismo, partoprenis en kulturaj rondoj.

Post ŝia reveno, Katerina nomumis ŝin en januaro de 1783 gvidanto de la Sanktpeterburga Arta kaj Scienca Akademio (oni aperigis tutan verkaron de Miĥail Lomonosov en 6 volumoj). Ŝi iĝis en 1783 eĉ prezidanto de la Rusa Akademio, kies fondon iniciatis Daŝkova, por helpi uzon kaj analizon de la rusa lingvo. La institucio kompilis eĉ rusan difinan vortaron, kiu klarigis 43 mil rusaj vortoj.

La princino verkis dramojn kaj redaktis monatan eldonaĵon (Amikoj de la rusa vorto). Ĉar povis aperi (1793) en presejo de la Akademio eldonaĵo de J. B. Knaĵin *Vadim Novgorodskij* pri neceso de la batalo kontraŭ la tiraneco, ŝi perdis ĉiun apogon de la carino, kiu sendis ŝin je dujara libertempo.

Ŝia kariero finiĝis tute kun la surtroniĝo de Paŭlo la 1-a en 1796. La nova caro deprenis ĉiun oficon de Daŝkova kaj malpermesis eĉ eniron en Sankt-Peterburgon. Ŝi plenumis la lastajn jarojn en bieno de *Troickoje* ĉe Kremjonki, sude de Moskvo, kie ŝi mastrumis kaj verkis siajn memoraĵojn.

Ŝiaj memoraĵoj povis aperi ruse nur en 1907, dum angle jam en 1840, en du volumoj.

Nun memorigas pri ŝi modesta obelisko ĉe la tombo.

Kategorio:Naskiĝintoj en Sankt-Peterburgo
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Kategorio:Princinoj
Kategorio:Rusiaj memoraĵistoj
Kategorio:Personoj de la Rusia Imperio
Kategorio:Personoj de Kaluga provinco
Kategorio:Distrikto Ĵukov
Pervomajsko

* Pervomajsk, urbo en Niĵnij-Novgoroda provinco, Rusio
* Pervomajsk (Luhanska provinco), urbo en Luhanska provinco, Ukrainio
** Pervomajsk (stacidomo), fervoja stacio en Pervomajsk (Luhanska provinco)
* Pervomajsk (Mikolajeva provinco), urbo en Mikolajeva provinco, Ukrainio
** Pervomajsk-na-Buzi (stacidomo), fervoja stacio en Pervomajsk (Mikolajeva provinco)
* Pervomajsko (Pervomajska distrikto, Krimeo), urbotipa loĝloko en Pervomajska distrikto, Krimeo
Biblioteko Bodleian

200ra|eta|maldekstra|
**Biblioteko Bodleian** (, pli ofte nomata simple ''*) estas la plej grava biblioteko de la Universitato de Oksfordo en Anglio kaj unu el la plej malnovaj en Eŭropo. Ĝi estas unu el la ses bibliotekoj en Britio en kiujn oni metas ĉiun libron publikigita en la lando.

## Historio 
La biblioteko en ĝia nuna stato fondiĝis en 1602 pere de Thomas Bodley, kiu ofertis helpi renovigi la antaŭan bibliotekon. Li ankaŭ donacis multajn librojn de lia persona libraro. Post nur ok jaroj, en 1610, Bodley faris konkordon kun pres-kompanio en Londono, por ke ili transdonu ekzempleron de ĉiu libro registrita kun la kompanio al la biblioteko.

## La Nuna Biblioteko 
La Biblioteko Bodleian prizorgas pli ol ok milionoj da eroj sur 188 km da bretoj, kaj dungas pli ol 400 homoj. Ĝi estas la dua plej granda biblioteko en Britio, malantaŭ la Brita Biblioteko en Londono. Multaj eroj nun ne restas en Oksfordo mem, pro manko de spaco, sed 1,5 milionoj libroj estas storataj en diversaj lokoj, inkluzive neuzita salminejo en Cheshire.

eta|maldekstra|320ra|
Uzantoj de la biblioteko - kio inkluzivigas ĉiun studenton de la universitato - devas ankoraŭ plenumi formalan deklaron, same kiel antaŭ jarcentoj.
Latine ĝi estas:

*Mi tiel entreprenas ne forigi el la Biblioteko, nek marki, damaĝi aŭ difekti iel ajn, ajn iun volumon, dokumenton aŭ alian objekton kiu apartenas al ĝi aŭ kiun ĝi prizorgas; ne porti en la Bibliotekon, nek ekbruligi en ĝi, iu ajn fajro aŭ flamo, kaj ne fumi en la Biblioteko; kaj mi promesas obei ĉiujn regulojn de la Biblioteko*

Tradicie en la latina ĝi estas:

*Do fidem me nullum librum vel instrumentum aliamve quam rem ad bibliothecam pertinentem, vel ibi custodiae causa depositam, aut e bibliotheca sublaturum esse, aut foedaturum deformaturum aliove quo modo laesurum; item neque ignem nec flammam in bibliothecam inlaturum vel in ea accensurum, neque fumo nicotiano aliove quovis ibi usurum; item promitto me omnes leges ad bibliothecam Bodleianam attinentes semper observaturum esse. (Leges bibliothecae bodleianae alta voce prae legendae custodis iussu).*

eta|maldekstra|200ra|
## Konstruaĵoj 
La nuna biblioteko inkusivas multajn diversajn konstruaĵoj en kaj ĉirkaŭ Oksfordo:
* La *Radcliffe Camera*
* Schools Quadrangle (Lerneja Korto)
* The Clarendon Building
* Japana Biblioteko
* Jura Biblioteko
* Biblioteko Hooke
* Biblioteko Radcliffe pri Scienco
* Biblioteko de la Instituto pri Hindio
* Biblioteko de la Instituto pri la Oriento
* Biblioteko de la Fakulejo de Filozofio
* Biblioteko de Afrikaj Studoj
* Biblioteko *Vere Harmsworth*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de la Biblioteko Bodleian (*angle'')


Bodleian
Kategorio:Universitato de Oksfordo
Johann Nepomuk Hummel

**Johann Nepomuk HUMMEL** (n. 14-an de novembro 1778, Pozono – m. 17-an de oktobro 1837, Vajmaro) estis aŭstria muzika komponisto, pianisto, kapelestro kaj pedagogo.

Lia patro estis teatra kapelestro en Preßburg kaj en Vieno. Hummel estis lernanto de Franz Paul Rigler en Bratislavo, kaj inter 1785 kaj 1787 eĉ de Wolfgang Amadeus Mozart en Vieno, kiu estis lia kunloĝanto kaj kiu instruis lin senpage.

Li agadis certan tempon kiel sekvanto de Franz Joseph Haydn en Eisenstadt, poste en Stuttgart kaj en Vajmaro. Hummel famiĝis pro la brilanta ludo kaj improvizado.

Krom multnombraj komponaĵoj por piano (sonatoj, variaĵoj, rondoj, fantazioj kaj pianaj koncertoj) li verkis ankaŭ kamerajn komponaĵojn, operojn, kantatojn kaj mesojn. Liaj proksimume 130 komponaĵoj karakterizas sin pli prefere per virtuoza bravureco kaj ludemo kiel senta profundaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Hummel-domo (Bratislavo), kun muzeo

Kategorio:Aŭstraj komponistoj
Kategorio:Aŭstraj pianistoj
Filtrilo de Kalman

**Filtrilo de Kalman** estas algoritmo kiu forigas eraron de mezuro. La kreinto estis hungara-usona matematikisto Rudolf Emil Kálmán en 1960.

\mathbf{x}(t+1)=\mathbf{Ax}(t)+\mathbf{Bu}(t)+\mathbf{v}(t)

\mathbf{y}(t)=\mathbf{C}^T\mathbf{x}(t)+\mathbf{w}(t),

kie

t=\dots ,-1,0,1,2,\dots - momento de tempo,

\mathbf{x(t)} - vektoro de eniro,

\mathbf{A} - sistema matrico

\mathbf{B} - enira matrico,

\mathbf{C} - elira matrico,

\mathbf{v}(t) - vektoro de eraro de mezuro

\mathbf{w}(t) - vektoro de eraro de mezuro

Kategorio:Cifereca signal-prilaborado
Kategorio:Prilaboro de bildoj
Kategorio:Linearaj filtriloj
Kategorio:Ne-linearaj filtriloj
Radiotelefono

eta|dekstra|250ra|Radiotelefono

**Radiotelefono** estas radio-sendilo-ricevilo, uzata kiel telefono. Komence oni uzis radiojn en ĉambroj, sed poste faris pli kaj pli malgrandajn, fine la aparatoj estis teneblaj en la mano. Oni uzis longe la aparatojn en aŭto. Oni muntis antenon sur la aŭto. Baterio de la aŭto zorgis ankaŭ pri la radio.

La sendilo unue faras nedampitajn altfrekvencajn oscilojn, kiujn la mikrofono modulas. La ricevilo rektifas la ondojn, la parolado estas aŭdebla. Sur la aparato estas butono, kiu ŝaltas inter la sendilo kaj ricevilo. Se la sendulo finis la paroladon, tuj diris: RICEVO kaj ne premis plu la butonon, la alia tuj premis la butonon daŭre kaj komencis paroli. Se unu diris: FINO, ambaŭ elŝaltis la aparatojn.

La aparato bezonis difinitan frekvencon, kiu ne estis senfina. Publiko neniam uzis radiotelefonon, nur la polico, fajrobrigado kaj simile. Se iu ektrovis la difinitan frekvencon, helpe de speciala radioricevilo povis aŭskulti la mesaĝon. Tion ofte faris banditoj, spionoj, ĵurnalistoj kaj scivolemuloj. Oni evoluigis el la radiotelefonoj la poŝtelefonojn.

Kategorio:Komunikiloj
*
Giovanni Animuccia

**Giovanni Animuccia** (naskiĝis ĉirkaŭ 1514 en Florenco, mortis la 25-a de marto 1571 en Romo) estis itala komponisto de sakrala muziko. Li estis unu el la plej famaj samtempuloj de Giovanni Pierluigi da Palestrina kaj influis la evoluon de la polifonia laŭdo en Romo.

## Biografio 
Ekde 1555 Animuccia estis kapelestro ĉe la katedralo S-ta. Petro en Vatikano kaj en 1571 li mortis en Romo, sekve de tio Giovanni Pierluigi da Palestrina, kiu ekde 1551 ĝis 1554 estis lia antaŭulo en la ofico, nun iĝis ties posteulo. Lia frato Paolo (ĉ. 1500 ĝis ĉirkaŭ 1570) agis mallongan tempon en Romo kiel kapelestro ĉe la Laterano.

## Verkaro 
Animuccia apartenas al la plej malnovaj kaj elstaraj majstroj de la Roma Skolo de Claude Goudimel, kiu estis komisiita utiligi la teknikon de la kontrapunkto evoluigita de la Nederlanda Skolo serve al taskoj artaj plej altaj. Inter liaj multnombraj voĉkantaĵoj ĉiuspecaj estas distingendaj la *"Laudi spirituali"* komponitaj por la edifaj horoj en la Oratorio de Philipp Neri kaj ankaŭ kantendaj post la prediko (2 libroj, 1565 kaj 1570), kvarvoĉaj himneskaj kantaĵoj, kiuj pro la alternado de ĥoro kaj solovoĉo estas rigardendaj kiel la unuaj antaŭaĵoj de la oratorio.

La manuskriptoj de multaj eroj el la verkaro de Animuccia ankoraŭ estas en la Vatikana Biblioteko. Lia ĉefaj verkoj publikigitaj estas *Madrigali e Motetti a quattro e cinque voci* (Venecio, 1548) kaj *Il primo Libro di Messe* (Romo, 1567). De tiu lasta Padre Martini transprenis du specimenojn por sia *Saggio di Contrapunto*. Unu meso el la *Primo Libra di Messe* pri la *canto fermo* de la himno *Conditor alme siderum* estas publikigita en moderna notadmaniero en *Anthologie des maîtres religieux primitifs* de la *Chanteurs de Saint Gervais*.

## Fontoj 
* 

Animuccia, Giovanni
Animuccia, Giovanni
Animuccia, Giovanni
Animuccia, Giovanni
Animuccia, Giovanni
Animuccia, Giovanni
Terschelling

Dosiero:Loudspeaker.svg**[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Nl-Terschelling.ogg Terschelling]** ( aŭ ; )
estas municipo kaj vadomarinsulo en la provinco Frislando Nederlando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, de kiuj nur 88,1 estas grundo kaj  ĉirkaŭa akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

En West-Terschelling situas la lumturo *Brandaris*, el 1594, kiu en 1666 estis unu el la malmultaj konstruaĵoj kiuj restis post kiam la angloj incendiis West-Terschelling-on.

## Lingvo 
Terschelling gastigas ne malpli ol tri lingvo-variojn; en la okcidento kaj oriento oni parolas frisajn dialektojn *Westers* kaj *Aasters*, dum oni en Midsland parolas holandan dialekton *Midslands* aŭ *Meslonzers*, kompareble kun la urbofrisa dialekto. Pro la kreskanta influo de ekstere (inter alie de la turismo) la dialektoj pli kaj pli estas forpremitaj de la nederlanda lingvo, kvankam je la okcidenta flanko pli ol je la orienta.

### Vilaĝoj kaj vilaĝetoj 
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004:

Fonto: CBS

Aliaj loĝgrupoj:

eta|200ra|maldekstre|Satelitfoto

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Municipoj de Frislando
Kategorio:Okcidentfrisaj insuloj
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Ponto (apartigilo)

**Ponto** havas diversajn signifojn:

***Ponto** estas konstruaĵo kiu ebligas transiron super obstaklo, kiel rivero, valo, fervojo, strato, ktp.
***Ponto (geografio)**
* **Ponto (kordinstrumento)**
***Ponto (lago)** estas 347-akrea (1,4 km²) lago situanta je 2 mejloj (3,2 km) norde kaj je 8 mejloj (13 km) oriente de Backus en Minesoto, Usono.
Girolamo Mei

[eta|280px|Letero de Girolamo Mei al [Vincenzo Galilei, en kiu tiu priskribas la efektojn de la malnovgreka muziko sur la homaj emocioj.]]

**Girolamo Mei** (nask. 27-a de majo 1519; mort. julio 1594) estis itala historiisto kaj humanisto, fama en la muzikhistorio ekpuŝinte per intelekta imulso la Florencan Skolon revivigi la antikvan grekan dramon. Li naskiĝis en Florenco kaj mortis en Romo.  

Mei estis la unua Eŭropano post Anicius Manlius Severinus Boethius kiu detale studis la malnovgrekan muzikteorion. Li kompilis siajn eltrovaĵojn en la granda traktaĵo *De modis musicis antiquorum* (neniam publikata, sed verkita inter 1568 kaj 1573). 

Multajn el siaj rezultoj li komunikis al Vincenzo Galilei per multampleksa korespondado; tiuj ĉi informoj estis determinaj je la formado de la nova stilo, kiu evoluis en Florenco fine de la 16-a jarcento, la nova recitativa stilo, el kiu siaflanke evoluis la monodio, la unua muzikdramo kaj eble la opero. 
Galilei kaj la aliaj anoj de la Camerata Florentina sin dediĉis al la tasko revivigi la muzikon de la malnovgreka dramo kaj, kvankam ili eraris pri tio, kiel realigi ĝin, utiligante la ideojn de Mei ili survojigis unu el la plej gravaj revolucioj en la muzikhistorio. 

Mei ankaŭ publikis kaj komentis la tragediojn de Eskilo kaj Eŭripido samkiel multajn aliajn verkojn de klasikantikvaj verkistoj.

## Bibliografio
* Claude Palisca, *Girolamo Mei*,NewGrove 1980 xii 7-68
* Gustave Reese, *Music in the Renaissance*.  New York, W.W. Norton & Co., 1954.  ISBN 0-393-09530-4

Kategorio:Florenca Skolo
Kategorio:Italaj historiistoj
Kategorio:Italaj renesancaj humanistoj
Publika telefono

eta|dekstra|250ra|Monera publika butonara telefono

**Publika telefono** estas tia telefono, kiu surstrate aŭ en publikaj lokoj troviĝas kaj funkcias per monero, telefonmarko aŭ karto. La markaj kaj moneraj aparatoj mezuras kaj pesas la enĵetitan metalpecon. Kaze de valideco oni rajtas telefoni, se okazas babilado, la monero falas en kirasan ujon, se ne okazas babilado, la aparato redonas la moneron (telefonmarkon). Helpaj vokoj estas senpagaj.

La publika telefono estas kirasita, la aŭdparolila konduktilo estas armaĵa por defendi la aparaton de la vandaloj. Estas du specoj, la eksteraj troviĝas surstrate, plej ofte en telefonĉeloj la internaj en koridoroj, atendejoj, vendejoj.

## Telefonĉeloj 
Oni trovas telefonĉelojn surstrate aŭ en poŝtoj. La surstrataj ĉeloj estas aŭ kompletaj, aŭ kovritaj supre, eble flanke. La lastaj troviĝas flanke de konstruaĵoj. La poŝtaj telefonĉeloj nuntempe jam ĉesis. Kiam la telefono ne estis ofta ĉe la familioj, ili iris al la poŝto, kaj petis telefonan longdistancan paroladon.

## Historio 
Uzado de tiuj telefonoj komenciĝis jam en la fruaj tempoj. En Hungario abonulo havanta permesilon kaj bonajn cirkonstancojn, rajtis reklami sian telefonon publika. Abonulo devis pagi duoblan abontarifon, sed la uzantoj devis pagi moneron al la abonulo.

Poste oni surstrate muntis telefonojn kune kun kirasa monujo kaj monopesilo. Se la uzanto levis la telefoneton, telefonistino anonciĝis. Ŝi permane faris interligon al la vokito, se la vokito estis preta paroladi, la telefonistino diris al la uzanto: ĵetu moneron en la telefonaperturo. Post la enĵeto anonciĝis karakteriza bruo-tintilado, tion aŭdis la telefonistino kaj faris parolkontakton inter la uzanto kaj la vokito.

Post ekfunkcio de la aŭtomataj telefoncentraloj estas diversaj truoj en la aparato. La valida monero povas fali en la pesilon, la pli grandaj kaj pli malgrandaj forlasas la aparaton. La samo okazas en la pesilo. Spite la lertajn kontrolojn, ofte trompistoj telefonadas senpage aŭ ŝtelistoj forigas la monujon. La karta telefono ne estas escepto, lertaj trompistoj faras el nevalidaj kartoj validajn kartojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Maniero de uzado en nederlanda telefonbudo ()

Kategorio:Telefono
Kategorio:Strataj mebloj
Armenia mevo

La **Armenia mevo** (*Larus armenicus*) estas granda mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.

Ĝi troviĝas en Kaŭkazo kaj Meza Oriento. Ĝi estis antaŭe klasita kiel subspecio de la Arĝentmevo, sed ĝi estas nune ĝenerale konsiderata kiel aparta specio.

## Aspekto 
maldekstra|eta|Bildo de armenaj mevoj en poŝtmarko de Armenio.
Armenia mevo (60 cm longa, 1000 g peza, kun enverguro de 140 cm) estas simila al la Flavkrura mevo sed ili estas iomete pli malgrandaj kaj kaposveltaj kun iomete pli malhelgriza dorso kaj malhelaj okuloj. La nigra zono de la flugilpintoj estas pli ampleksa kun pli etaj blankaj punktoj. La beko estas mallonga kun diferenciga nigra ringo antaŭpinta kaj eĉ ruĝa makulo. Unujaruloj estas ĉefe brunaj. Ili havas blankecajn pugojn, palajn flugilplumojn kaj mallarĝan tre difinitan nigran strion ĉevoste.

## Kutimoj kaj populacio 
La Armenia mevo nestas ĉe montaraj lagoj en Georgio, Armenio, orienta Turkio (ĉirkaŭ 2 000 reproduktaj paroj) kaj nordokcidenta Irano. La plej grandaj kolonioj estas ĉe la lagoj Sevano kaj Arpiliĉo en Armenio. Ĝi estas mezmigranta ĉar multaj birdoj loĝantas kaj aliaj vintras en marbordoj de Turkio, Libano kaj Izraelo. Pli etaj grupoj atingas Kipron, Egiption, kaj la marbordojn de la Ruĝa Maro kaj la Persa Golfo. Tutmonda populacio ĉirkaŭas 75 000 birdojn.

La nesto estas plantamaso konstruita sur grundo en insulo aŭ lagobordo en kanejoj, strandoj aŭ terkulturejoj. La ino demetas la 3 ovojn, ĉefe en malfrua aprilo. La reproduktaj kolonioj estas tre densaj kun nestoj tre apudaj kaj teritoriaj konfliktoj.

Oni ne scias multe pri manĝado, sed ĉefe ili nutras sin per fiŝoj, senvertebruloj kaj restaĵoj.

## Referencoj 
* 
* Alan Harris, Hadoram Shirihai & David Christie (1996) ''The Macmillan Birder's Guide to European and Middle Eastern Birds*, Macmillan, London.
* D.W. Snow & C.M. Perrins (1998) *The Birds of the Western Palearctic, Concise Edition'' (Vol. 1), Oxford University Press, Oxford.

## Eksteraj ligiloj 
* Fotoj de Armenia mevo de Rudy Offerein
* Fotoj de Armenia mevo de Martin Reid
* Armenia mevo ĉe Avibase 
* Birdguides - Armenia mevo 

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Birdoj de Armenio
Kategorio:Birdoj de Azerbajĝano
Kategorio:Birdoj de Irano
Kategorio:Birdoj de Palestino
Kategorio:Birdoj de Turkio
Kirkjubæjarklaustur

eta|250px|maldekstra|Kirkjugólf
eta|250px|maldekstra|Klimata diagramo de Kirkjubaejarklaustur
**Kirkjubæjarklaustur** [*kirkjubaijarkloistur*] estas malgranda loko kun ĉ. 135 (2006) loĝantoj en suda Islando, ĉe la ringvojo inter Vík í Mýrdal kaj Höfn.

La loko havas longan historion, plej verŝajne vivas tie homoj ekde la landokupo (tiam monaĥoj el Irlando. Inter 1186 kaj 1550 ekzistis tie konata monaĥina klostro, kies nomo memorigis je ĉarma akvofalo (*Systrafoss*) kaj lago *Systravatn* (islanda „Lago de la (klostro-)fratinoj“). Sagaoj fabelas pri kaŝitaj oraĵoj en la lago kaj pri ties danĝeroj. Kirkjubæjarklaustur estas nomata en la ĉiutaga parolo kiel "Klaustur" (~klostro).

Nun la loko servas por la loĝantoj de la ĉirkaŭo kaj por la turistoj, kiuj uzas la ringvojon.

La loko situas en proksimo de la Laki-kratero aŭ Eldgjá, kiuj estas vizitindaj vidindaĵoj. Je ĉ. 45 km troviĝas la Nacia parko Skaftafell.

Grava vidindaĵo en la loko estas la *Kirkjugólf*, la t.n. preĝeja pavimo el bazalto. Temas pri sesangulaj lafaj kolonoj, kiuj ter-niveligis pro glaĉera glito.

Kiam la 20-an de julio en 1783 la Laki-kratero aktiviĝis, la pastro *Jón Steingrimsson* tenis sian faman "fajropredikon". La lafo feliĉe preterfluis la komunumon en la riverejo de Skaftá. Je tiu evento memorigas en 1974 konsekrita kapelo.

## Vidindaĵoj 
* krater-serio Lakagígar
* vulkana fosaĵo Eldgjá

Kategorio:Lokoj en Islando
Kategorio:Urboj de Islando
Ludoviko la 4-a (Sankta Romia Imperio)

**Ludoviko la 4-a** aŭ **Ludoviko la Bavaro**, germane *Ludwig der Bayer* (naskiĝis ĉirkaŭ 1282, mortis la  en Puch ĉe Fürstenfeldbruck) estis el la dinastio Vitelsbaĥoj. De 1294 li estis duko de Bavario kaj palatinata grafo ĉe Rejno (*Pfalzgraf bei Rhein*). En 1314 li prezentis sin kiel kandidato de la luksemburga partio al la elekto de la romi-germana reĝo; la elekto ne donis klaran rezulton, kaj nur post la batalo ĉe Mühldorf (1322) Ludoviko povis pretendi la reĝecon. Papo Johano la 22-a, kiu deziris, ke ne estu forta germana imperiestro, rifuzis agnoski Ludovikon kaj atakis lin kiel herezulon. Pro tio Ludoviko en 1328 aranĝis, ke la roma civitanaro elektu lin imperiestro de la Sankta Romia Imperio kaj instalis kontraŭpapon, la franciskanon *Pietro Rainalducci* (papa nomo: Nikolao la 5-a).

La vivon kaj regadon de Ludoviko karakterizas la ŝanĝoj de la finiĝanta mezepoko, precipe la konflikto inter la du universalaj potencoj de la Okcidento (papo kaj imperiestro) kaj lia strebado pligrandigi sian personan potencon por instali heredan imperiestrecon de vitelsbaĥoj. Batalante kontraŭ la papaj pretendoj decidi pri aprobo de la reĝ-elektoj li metis la bazon por nova, sen-papa koncepto pri la esenco de regno kaj regado. Krome li antaŭenigis precipe la franciskanan ordenon kaj la senpere regnajn urbojn, kiuj iĝis decida apogilo de lia regado.

Sian malvastan teritorian bazon, la duklandon Supra Bavario, li laŭpaŝe plivastigis, akirante grandajn terenojn por sia familio. Lia maldelikateco kaj la malamikeco de la papo kondukis al la elekto de kontraŭ-reĝo, Karolo la 4-a.

Ludoviko mortis en 1347 dum la ĉasado de urso. Ĝis sia morto li estis sub la eklezia anatemo (proskribo), nuligita nur 300 jarojn poste.

## Referencoj 
* Martin Clauss: *Ludwig IV. der Bayer. Herzog, König, Kaiser.*' Regensburg 2014.

Kategorio:Imperiestroj de la Sankta Romia Imperio
Kategorio:Dukoj de Bavario
Kategorio:Grafoj de Henegovio
Kategorio:Vitelsbaĥoj
Kategorio:Princoj-elektistoj de Palatinato
Ardezdorsa mevo

La **Ardezdorsa mevo** aŭ **Kamĉatka mevo**, *(Larus schistisagus)*, estas granda blankokapa mevo tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj.

## Disvastiĝo 
Tiu specio reproduktiĝas en la okcidenta marbordo de Alasko sed multe disiĝas de tie dum la nereprodukta sezono. Oni supozas, ke ĉeestas Nordan Amerikon kaj la orientan marbordon de Azio. Ĝi estas simila laŭ aspekto al la Okcidenta mevo kaj al la Blugriza mevo. Alia ebla nomo estus *Pacifika mevo*, sed pli precize ĝi taŭgas por sudhemisfera specio, nome *Larus pacificus*.

## Aspekto 
La **Ardezdorsa mevo** estas tre granda mevo (68,5 cm longa). Ĝi havas blankajn kapon, ventron kaj voston kun ardezgrizaj dorso kaj flugiloj kun blanka larĝa malantaŭa bordo. La flugiloj kaj dorso estas iomete pli malhela ol tiuj de la Okcidenta mevo. La subflugiloj montras perlofadenan bildon ĉe siaj bordoj. La okuloj estas flavaj. La kruroj estas rozkoloraj kaj mallongaj kompare kun aliaj similaj mevoj kaj la korpo ŝajnas pli fortika. La beko estas flava kun ruĝoranĝa antaŭfina makuleto. Nematuruloj estas brunaj simile al tiuj de la Nigramantela mevo, sed pli palaj.

Kiel aliaj mevoj, la Ardezdorsa mevo predas kaj ankaŭ manĝas restaĵojn.

## Referencoj 
* 
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* * Seabirds, an Identification Guide* de Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, by David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6
* Enature: **Ardezdorsa mevo** 
* Identigejo de la **Ardezdorsa mevo** 

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Francesco Soriano

**Francesco Soriano** (1548 aŭ 1549–1621) estis itala komponisto de la renesanco. Li estis unu el la plej talentaj membroj de la Roma Skolo en la unua generacio post Palestrina.

Soriano naskiĝis en Soriano, proksime de Viterbo. Li studis ĉe la Basilica di San Giovanni in Laterano en Romo i.a. ĉe Palestrina, iĝis sacerdoto en la 1570-aj jaroj kaj en 1580 li estis *maestro di cappella* ĉe S. Luigi dei Francesi, ankaŭ en Romo. En 1581 li translokiĝis al Mantovo alprenonte postenon taking ĉe la tiea kortego de Gonzaga; sed en 1586 li reiris al Romo, kie li pasigis la reston de sia vivo laborante kiel ĥordirigisto ĉe tri apartaj preĝejoj inkluzive la kapelon Ĝulian ĉe la Baziliko de Sankta Petro. Li abdikis en 1620.

Soriano kunlaboris kun Felice Anerio por revizii la Roman Gradualon konforme al la bezonoj de la kontraŭreformacio; tiun ĉi laboron lasis nefinita Palestrina.

Laŭstile la muziko de Soriano ege similas al tiu de Palestrina, tamen ĝi montras kelkan influon de la progresaj evoluoj dominantaj je la komenciĝo de la nova jarcento. Li alprenis la plurĥoran stilon, dum kiam li subtenis la glatan polifonian komponmanieron de Palestrina, kaj li ŝatis homofonajn teksturojn, kiuj ĝenerale faciligas la komprenon de kantata teksto.

Li verkis mesojn, motetojn (kelkaj por ok voĉoj), psalmojn (unu kolekto, publikita en Venecio en 1616, estas por 12 voĉoj kaj baso kontinua), muzikigojn pasionajn laŭ ĉiuj kvar evangelioj (Mateo, Marko, Lukaso, kaj Johano), Marianajn antifonojn, kaj diversajn librojn de madrigaloj. Liaj Pasionaj komponaĵoj estas gravaj antaŭantoj de la plej famaj tiaj komponaĵoj el la barok erao ekz. tiuj de J.S. Bach; ili estas de sinretena kaj tamen drama stilo laŭokazaj klopodoj de karakterizo. Iumaniere ili estas la antaŭantoj de la oratorio, kunigantaj kantvoĉon, ĥoron kaj nesurscenigitaj roloj, tamen en stilo pli rilatan Palestrina-n ol la barokan stilon .

## Bibliografio 
* 
* 

Soriano
Soriano
Soriano
Soriano
Aleksandr Melentjeviĉ Volkov

**Aleksandro Melentjeviĉ VOLKOV** (; n. 14-an de junio (2-an de junio laŭ julia kalendaro) 1891 en Ust-Kamenogorsk; m. 3-an de julio 1977 en Moskvo) estis rusa verkisto. Ĉefe li famiĝis per la porinfana rakonto »La magiisto de la smerald-urbo« kaj la postaj rakontoj pri la »Magia Lando«.

## Biografio 
Volkov naskiĝis en Siberio. Jam tre junaĝe li okupiĝis pri literaturo. Per la patro li sciiĝis legi jam en aĝo de kvar jaroj. Tial oni lin en lernejo ekakceptis ne en unuan sed tuj en duan klason. Finante sian lernadon en baza lernejo, en aĝo de 12 jaro, li havis la plej bonajn rezultojn de ĉiuj en tiu aĝogrupo. Lia gimnazia ekzamenixo okazis dum unua mondmilito.

Li studis matematikon, poste altlerneje instruis kaj iĝis profesoro pri pli alta matematiko. Dume li eklernis anglan lingvon kaj ekigis traduki anglajn verkojn al rusa lingvo. Interalie li planis traduki la rakonton »La mirinda sorĉisto de Oz« de la verkisto L. Frank Baum. Tiu traduko grave influis al la verkado de Volkov.

Tradukante li jen kaj jen aldonis ion, finfine tute novaranĝis, novkreis kaj la rakonton kaj nomojn de la personoj, tiel verkis memstaran verkon: »La magiisto de la smerald-urbo«. Ĝi unuan fojon publikiĝis en Sovetunio 1939. 1959 ĝi eldoniĝis en tekste reviziita formo, krome enestis la kongeniaj ilustraĵoj de Leonid Vladimirski.

Post la granda sukceso Volkov ekde 1963 verkis kvin pliajn rakontojn, daŭigis la fabelon pri la »Magia Lando«.

En la socialismaj landoj – speciale orienta germanio (GDR) – la libroj amplekse eldoniĝis kaj ofte reeldoniĝis. Sed ankaŭ en kapitalismaj landoj – ekz. okcidenta germanio (FRG) kaj Aŭstrio – ili haveblis. Same post fino de la socialisma epoko.

Dum 1977 Volkov en Moskvo mortis.

Bedaŭrinde ĝis nun ne aperis Esperantlingvaj versioj de liaj verkoj.

## Verkoj 
La serio pri »La Magia Lando«

»La magiisto de la smerald-urbo« estas la unua verko el tiu serio kaj klare laŭas la verkon de BAUM (»La magiisto de Oz«). La pliaj verkoj konstante temas pri konfliktoj de la aŭ inter la popoloj kiuj vivas en la Magia Lando. La lasta rakonto eĉ sciencfikcias.

Kongenias la ilustraĵoj de la grafikisto Leonid Vladimirski; ili per sia ĉarmo kontribuis al la granda sukceso de tiuj libroj.

* La magiisto de la smerald-urbo (Волшебник Изумрудного города; 1939, tekste reviziita 1959)
* Ruzulo Urfin kaj liaj lignaj soldatoj (Урфин Джюс и его деревянные солдаты; 1963)
* Sep reĝoj subteraj (Семь подземных королей; 1964)
* Fajro-dio de la Marranoj (Огненный бог Марранов; 1968)
* Flava nebulo (Желтый туман; 1970)
* Sekreto pri la kastelo forlasita (Тайна заброшенного замка; 1975)

Ekde 1993 aliaj verkistoj provis daŭrigi la serion.

## Aliaj verkoj 
* Du fratoj (1950)
* La arkitektoj (1954)
* Vojaĝo al tria jarmilo (1963)
* diversaj tradukoj, i. a. verkojn de Jules Verne

Kategorio:Fabelistoj
Kategorio:Sovetiaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Rusiaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj dramistoj
Kategorio:Sovetiaj tradukistoj
Kategorio:Rusiaj tradukistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Triangulo de Schwarz

En matematiko, **triangulo de Schwarz** estas sfera triangulo kiu povas esti uzata por kaheli sferon. Ĉiu triangulo de Schwarz difinas finian grupon - ĝian triangulan grupon. Pri ĝi unuafoje en 1873 en Zuriko publikigis la germana matematikisto *Hermann Amandus Schwarz* (1843-1921), tial la nomo.

Triangulo de Schwarz estas prezentata per tri racionalaj nombroj (a b c), ĉiu el ili prezentas la angulo je vertico. Valoro *n/d* de la nombro signifas ke la vertica angulo estas d/n de la duoncirklo. Se ĝi estas *2* tio estas orta triangulo.

Estas nur 4 grupoj, ankaŭ nomataj kiel **trianguloj de Möbius**:
# (2 2 p) - duedra simetrio
# (2 3 3) - kvaredra simetrio
# (2 3 4) - okedra simetrio
# (2 3 5) - dudekedra simetrio
Do estas kvar familioj de trianguloj de Schwarz surbaze de ilia simetrio.

## Plena listo de trianguloj de Schwarz grupitaj laŭ simetrio 
# Duedra simetrio - {}x{n}
#* Dekstraj: (2 2 n)
# Kvaredra simetrio - {3,3}
#* Dekstraj: (2 3 3), (2 3/2 3), (2 3/2 3/2)
#* Aliaj: (3/2 3 3), (3/2 3/2 3/2)
# Okedra simetrio - {3,4}
#* Dekstraj: (2 3 4), (2 3/2 4), (2 3 4/3), (2 3/2 4/3)
#* Aliaj: (3/2 4 4), (3 4/3 4), (3/2 4/3 4/3)
# Dudekedra simetrio - {3,5}
#* Dekstraj: (2 3 5), (2 3/2 5), (2 3 5/4), (2 3/2 5/4)
#** (2 5/2 5), (2 5/3 5), (2 5/2 5/4), (2 5/3 5/4)
#** (2 5/2 3), (2 5/3 3), (2 5/2 3/2), (2 5/3 3/2)
#* Aliaj: (5/2 3 3), (5/3 3/2 3), (5/2 3/2 3/2)
#** (3/2 5 5), (3 5/4 5), (3/2 5/4 5/4)
#** (5/2 5/2 5/2), (5/3 5/3 5/2)
#** (3/2 3 5), (3 3 5/4), (3/2 3/2 5/4)
#** (5/4 5 5), (5/4 5/4 5/4)
#** (5/3 5/2 3), (5/2 5/2 3/2), (5/3 5/3 3/2)

## Vidu ankaŭ 
* Konstruo de Wythoff
* Unuforma pluredro
* Figuro de Coxeter-Dynkin

## Referencoj 
* H. S. M. Coxeter, *Regulaj hiperpluredroj*, Tria redakcio, (1973), Dovera redakcio, ISBN 0-486-61480-8 Tabelo 3: Trianguloj de Schwarz)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Sfera trigonometrio
Kategorio:Pluredroj
Kategorio:Simetrio
Kategorio:Finiaj grupoj