open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paradokso de Aĥilo

**Paradokso de Aĥilo** au **paradokso de Aĥilo kaj la testudo ** nomiĝas la sofismo kontraŭ movo, la dua el la kvar tiucelaj argumentoj de Zenono de Elajo. La esprimo estas en rilato al Aĥilo, greka nomo de la plej fama homera heroo okaze de la sieĝo de Trojo, kaj rigardata kiel tre kapabla kuri.

Por nei la eblecon mem de la movo, la elaja filozofo strebis redukti tiun fenomenon al absurdo, montrante ke, malgraŭ la rapida kurado de Aĥilo, la homera heroo neniam atingos la malrapidan testudon. Aĥilo ne atingos la testudon, ĉar la spaco inter unu kaj alia, kvankam malgranda, estas dividebla senfine. Sekve de tiu senfina nombro de partoj trakurendaj, Aĥilo neniam sukcesos paŝi al la lasta por atingi la celon.

Pri tiu argumento restas la aristotela informo: "La pli malrapida en kurado neniam estos atingata de la pli rapida: ĉar tiu, kiu persekutas lin, devas komenci per la atingo de punkto el kiu ekdeiris la fuĝinto tiamaniere, ke la pli malrapida ĉiam havos avantaĝon" (Fis., VI, 9. 239b 14).

Tiu elajana argumento, aŭ paradokso de Aĥilo, antaŭsupozas:
* unue, ke, por iri el unu ekstremo al alia, estas necese trairi per la mezo, laŭ la filozofia aforismo *ab extremo ad extremum non datur transitus nisi per medium*;
* due, ke okazas la reala senfina dividebleco de la spaco.

Aristotelo avertis, ke nur eblas la imaga (aŭ matematika) senfina dividebleco, ne la reala kiel en la supozo de Zenono. Sekve, tio, kio estas vera enkadre de la matematiko, povas ne esti vera en la realo. La matematika spaco konsistas el potencialaj elementoj (aŭ punktoj), ne el infinitaj aktualoj.

Cetere, dum du moviĝas, la distanco inter la du varias pro du movoj, ne nur pro unu. Kiam la pli rapida movanto atingas la lokon de la malrapida movanto, tiu dua jam ne estas tie. La alproksimiĝo neniam okazas, ĉar la ebleco de foriro de la dua neniam elĉerpiĝas pro la senfina dividebleco de la restanta spaco. Sekve, tio kio ne estas ebla en la reala spaco, ne eblas en la matematika spaco, ĉar tiu ĝi estas alimaniere difinita.

Kategorio:Pensaj eksperimentoj
Kategorio:Filozofio
Akosmismo

**Akosmismo** estas filozofia fakvorto, etimologie signifas "senorda". Estis akosmismo metita en uzon de Fichte kaj Hegel, por signifi ne-mondon, enkadre de la monisma filozofio (Hegel, Encyclopaedie, § 50).

Akosmismo estas filozofia sistemo, en kiu ne ekzistas la mondo, sed nur la imago de la mondo. La reduktado de ĉio al Dio (panteismo), havas la sekvon de neekzisto de la mondo kiel aparta afero. La akosmisma sistemo de Spinozo elstarigas Dion kiel ununuran konsistiganton de la tuta realo. Pere de racionalismaj spekulacioj, simile al Kartezio, Spinozo atingis Dion per analizo de la plej ĝeneralaj ideoj, kaj per samaj rimedoj demonstris, ke la mondo ne estas aparta, sed nur unu el la modaloj de Dio. Sekve, Spinozo nek neis Dion, nek neis la mondon, sed nur faris reinterpreton de ĉio laŭ la monisma sistemo. Pro tio avertis Hegel, iomete ironie, kontraŭ la akuzantoj de Spinozo, ke tiu îi, anstataŭ nei la mondon, enirigis ĝin en Dion.

La ruso Aleksandre Kojenikov, loĝinta en Francio, uzis la vorton por nomi la "eraron aŭ la absurdecon absolutan" de spinozismo, kontraste kun "la ateismo de Hegel", de li nun promociita. E. Meyerson, pola epistemologo en Francio, kontraŭmetis la realismon al neo de la mondo, laŭ li la scienco estas realisma, sed de ekspliko al ekspliko, ĝi nur povas alveni al akosmismo. 

Kategorio:Filozofio
Orehovica

**Orehovica,** hungare **Drávadiós** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Ankoraŭ 2 vilaĝoj apartenas al la municipo. Ĝis 1908 la oficiala hungara nomo estis *Orehovica*.

* Areo: 28 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2760
* Poŝtkodo: 40 322
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: 40

## Situo 
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, proksime de Dravo, apud ĉefvojo Budapeŝto-Zagrebo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1226. En 1910 loĝis en la komunumo 2956 da homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Demografio 
* En 1900 resume: 779, 769 kroatoj, 7 hungaroj, 1 germano
* En 1910 resume: 939, plejparte kroatoj
* En 1941 resume: 1241, 1196 hungaroj, 38 ciganoj, 5 kroatoj, 1 germano
* En 1991 resume: 1761, 1511 kroatoj, 177 ciganoj
* En 2001 90% kroatoj, 9% ciganoj

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kapca

eta|dekstra|280px|Municipo Lendava en Slovenio, kie Kapca troviĝas
**Kapca** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco *Prekmurje,* en statistika regiono *Pomurska**,* en Občina Lendava. La nomo Kapca, kiu devenas de la hungara lingvo, signifas: piedoĉifono.

## Bazaj informoj 
* Areo: 6 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 165 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 9220

## Situo 
La vilaĝo situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ la maldekstra bordo de la rivero Muro - kiu estas samtempe la landlimo inter Kroatio kaj Hungario - kaj laŭ la ĉefvojo Črenšovci-Lendava.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al la distrikto Lendva kaj departemento Zala. Poste ĝi apartenis al la Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 ĝi restis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Mala Subotica

**Mala Subotica,** hungare **Kisszabadka** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. La historia hungara loknomo estis *Szobotica*. Ankoraŭ 6 vilaĝoj apartenas al la municipo.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2150
* Poŝtkodo: 40 321
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur tre mildaj deklivoj, inter Muro (rivero) kaj Dravo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Zagrebo.

## Historio
Ĝis fine de la 1-a mondmilito Kisszabadka apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Akromatiko

**Akromatiko** estas fakvorto de filozofio. En primitiva greka senco, ĝi estas tio, kio lerneblas per aŭdado, sen uzo de skribaĵo. Tia estas la lernado de muziko sen uzo de notoj. Tiel same la disĉiploj de la grekaj filozofiaj skoloj lernis rekte el la buŝo de la majstro.

Akroamatiko estis vorto uzata de la komentariistoj de Aristotelo, por distingi, en ties verkaro, verkojn por la ekstera publiko, nomataj *eksoterikaj* kaj verkojn por aŭdantoj jam alkutimitaj al la filozofio, nomataj *akroamatikaj*. Poste, ekde Klemento el Aleksandrio oni nomis *esoteraj* al tiuj lastaj, la akroamatikaj verkoj de Aristotelo. Tiu tradicio troviĝas en la apokrifaj leteroj de Aleksandro al Aristotelo, kaj donis al la akroamatikaj verkoj de Aristotelo karakterizon ezoteran, kontraste kun la ekzoteraj skribaĵoj. Kelkaj informoj atribuis al la lecionoj de mateno la akroamatikan karakterizon, kaj al tiuj de posttagmezo la eksoteran. Tamen la nomo *esotera* ne povas havi la sencon de *fermita, okulta, hermetika* instruado, sed nur kiel aparta didaktika pli scienca prezentado, kontraste kun la paroladoj al ekstera publiko.

Alia klasado de la aristotelaj verkoj estas la jena: dialogoj kun dialogantaj personoj, kaj verkoj en prozo. La unuaj estis eksoterikaj, por la ekstera publiko, kaj la duaj estis akroamatikaj, por la disĉiploj. La akroamatikaj verkoj de Aristotelo konserviĝis. Eble la aliaj havis pli belan stilon, sed la akroamatikaj estas pli gravaj. Ili estis prezentitaj de la komentariistoj jene: verkoj teologiaj, praktikaj kaj logikaj. 

Informoj diras, ke Sila (138-78 a.K.), romia venkinto de Mitridato el Ponto, kunportis al Romo la lecionojn de Aristotelo, kiujn Androniko el Rodo kunordige publikigis je la duona parto de la 1-a jarcento a.K.. La distingo inter akroamatikaj kaj eksoteraj skribaĵoj jam ekzistis antaŭ la eldonado de Androniko, ĉar jam menciita de Cicerono (106-43 a.K.). Tiu romiana stoikisto de la 1-a jarcento a. K. laŭdis la dialogojn de Aristotelo kaj informis pri la eksotera celo kaj ke la akroamatikaj skribaĵoj estis pli filozofiaj. La fontoj de informo de Cicerono estis Antioko el Askalono (ĉ. 125-68 a.K), kiu bone konis la doktrinojn de Akademio kaj Liceo. 

Kategorio:Filozofio
Olympic (muzika grupo)

**Olympic** estas ĉeĥa muzika grupo kaj unu el la plej grandaj legendoj de la ĉeĥa rokmuzika historio.

## Eblas aŭskulti 
* Prázdniny na Zemi, Co všechno se může stát (Voda) - *Ferioj sur Tero, Kio ĉio povas okazi (Akvo)* unu kanto el albumo nomita Ferioj sur Tero. La kanto temas pri akvo. El 1980.
* Prázdniny na Zemi, Strom - *Ferioj sur Tero, Arbo* unu kanto el albumo nomita Ferioj sur Tero. La kanto temas pri arboj. El 1980.
* Olympic Stýskání

Kategorio:Ĉeĥaj rokmuzikaj grupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1960-1969
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1970-1979
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1980-1989
Kategorio:Muzikaj grupoj en 1990-1999
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Oraj najtingaloj
Kategorio:Arĝentaj najtingaloj
Kategorio:Bronzaj najtingaloj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2020-2029
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 1962
Olympic

**Olympic** havas pli da esprimoj:
* Olympic (muzika grupo) – ĉeĥa muzika grupo
* Olympic (ŝipo) – brita ŝipo el la jaro 1911

Plu ankaŭ ĝi povas signifi:
* Olympic Watch – internacia civitana asociiĝo
* Olympic Stadium (Montreal) – sporta stadiono en Montreal el la jaro 1976
Irisodiagnozo

eta|300px|Homa iriso
**Irisodiagnozo** estas tekniko de la alternativa medicino. Favorantoj de tiu ĉi tekniko kredas ke la padronoj, koloroj kaj aliaj ecoj de la iriso povas esti uzataj kiel diagnozilo por konstati malsanojn kaj funkciajn malhelpojn de la homa korpo.

Praktikantoj de tiu ĉi metodo komparas iliajn observojn ene de la iriso kun irisomapo kiu dividas la irison en diversajn areojn kiuj siavice korespondas ĉiuj kun parto de la homa korpo. Tiel ĉi eblus vidi kiel certaj organoj aŭ sistemoj en la korpo estas inflamitaj, tro aktivaj, malhelpataj aŭ bonfartaj. Irisodiagnozo tial estas ekskluzive diagnozilo kaj ne kuracmetodo.

Ĉi-tiu terapio ne havas sciencan bazon. Ĝi ofte taksitas pseŭdoscienco aŭ eĉ ĉarlatanaĵo.

Kategorio:Alternativa medicino
Károly Bochkor

**BOCHKOR Károly** (boĉkor) estis hungara juristo, universitata profesoro. Li naskiĝis en Csíksomlyó en 1847 kaj mortis en Budapeŝto la 8-an de majo 1918.

## Biografio 
Bochkor estis ekde 1867 ŝtata financkontrola oficisto, ekde 1877 privatprofesoro en la Universitato de Budapeŝto priŝtatkontado, ekde 1881 landkunvena deputito, ekde 1889 ordinara universitata profesoro.

## Verkoj 
**A magyar állam-számvitel rendszere* (Bp., 1887); 
**A gazdasági számtartás rendszere* (Bp., 1906.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Sikuloj

bochkor, K
Mór Antal Mártonffi

**MÁRTONFFI Mór Antal** [MARtonfi] (naskiĝis en Csíksomlyó la , mortis en Istensegíts la ) estis hungara minorita parokestro. Li studis en Csíksomlyó, Kanta, Eger. Post la siculicidium en 1764 li iĝis la pastro de sikuloj fuĝintaj en Moldavion. Li donis la nomon al novfondita vilaĝo en Bukovino en aŭtuno de 1776 *Istensegíts*. Li fondis lernejojn ankaŭ en kvar aliaj hungaraj vilaĝoj tie. Li estis la alklimatigo de vinkulturo en Bukovino.

## Literaturo 
*Polek, Johann: *Die Anfänge des Volksschulwesens in der Bukovina* (Czernowitz, 1891); 
*Polek, Johann: *Weinhandel und Weinbau in der Bukovina* (Czernowitz, 1904); 
**Sántha Alajos: *Bukovinai magyarok'' (Kolozsvár, 1942).

Kategorio:Pastroj
Le Nhiem

**Le Nhiem** (1930 - 18-an de majo 2008, Ho-Ĉi-Min-urbo) estis vjetnama esperantisto, kiu lernis Esperanton dum studado en Gdansk en Pollando. Li estis direktoro de la Sajgona haveno.

Dum multaj jaroj, li estis prezidanto de la Esperanto-Asocio de sia urbo kaj membro de la Centra Komitato de la Vjetnama Esperanto-Asocio. En lastaj jaroj, li grave kontribuis al la aperonta Esperanta-vjetnama vortaro.

Kategorio:Vjetnamaj esperantistoj
Aksiomiko

**Aksiomiko** aŭ **Aksiomologio** estas parto de filozofio, pli precize de logiko kaj gnoseologio, kiu studas la aksiomojn. Dume aksiologio studas la valorojn ĝenerale, **aksiomiko** restas strikte en la logika aspekto de la aksiomoj, kiel fundamentaj elementoj de iu sistemo.

La formala aspekto de la aksiomoj apartenas al logiko (en kies kunteksto estas uzata la nomo **aksiomiko**), kaj rigardas la aksiomojn nur formale, kiel elementojn en la sekvo de sistemo de fluo; tio inkluzivas la metodajn aspektojn. La enhava valoro de la aksiomo estas temo de la gnoseologio; tiu ĉi demandas do pri la evidenteco, vereco kaj certeco de la aksiomoj.

En 1882 Moritz Pasch (1843-1930) komencis la aksiomigon de la geometrio. En tiu sama tasko daŭre laboris Peano, Russell, Frege kaj Hilbert. Okazis ankaŭ aksiomigo de fiziko. Tiel same aliaj sciencoj klopodas por sia aksiomiga rigoreco. Foje tiu aksiomigo konsistis nur en plibonigo de la simboligaj teknikoj.

Kategorio:Filozofio
Zoltán Földes

**FÖLDES Zoltán** (foeldeŝ) plumnomo *Kálmán Vándor* estis hungara  verkisto, poeto, lernolibrverkisto naskita en Ĉikŝomjo la 15-an de oktobro 1884 kaj mortinta en Budajenő la 28-an de julio 1956.

## Biografio 
Zoltán Földes havigis bazlernejan diplomon de instruisto en Csíksomlyó kaj jurdoktoradon en Koloĵvaro. Li instruis kaj li estis kunlaboranto de la gazetoj A Hírnök, Pásztortűz, Vasárnap, Új Cimbora, Jóbarát, Erdélyi Tudósító. En 1929-30 kun titolo Angyalkert (pli poste Erdélyi Kis Pajtás) li eldonis porinfanan gazeton. Por lerneja uzo li redaktis la geografion de la departemento Maros-Torda (Kv. 1923). Li radaktis legolibrojn, higienlernolibron.

## Verkoj 
**Versek*, poemoj, Mv., 1906;
**A magyarságért*, Ditró, 1913;
**Harc és béke*, poemoj, Kv., 1916;
**Gyermekek köszöntőkönyve*, Kv., 1923;
**Az endrédi leányvásár és más elbeszélések*, rakontoj, (Kv. 1928);
**Szívvel*, poemoj (Szováta 1928);
**Az elveszett leány* (Kv. 1928);
**János apó tapasztalatai* (Kv. 1928).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Imre Tivai Nagy

**Tivai NAGY Imre** (nadj) *Tivai* estis hungara ekonomifakulo, publicisto, redaktoro naskita en Ĉikŝomjo ? en 1849 kaj mortinta en samloke la 27-a de junio 1931.

## Biografio 
Imre Tivai Nagy studis en Csíkszentkirály, Ĉikŝomjo kaj Székelyudvarhely, li finis la jurakademion en Koloĵvaro. Li estis instruisto en Csíkszereda en la *Supera Agrikultura Popollernejo* (1873-1904). Li fondis la unuan ĵurnalon en la Baseno de Ĉiko kun titolo Székelyföld (1882-1884). Li estis redaktoro de *Gazdasági Értesítő* kaj *Csíki Gazda*.Li estis kunlaboranto de Csíki Lapok (1888-1931). En revuo Magyar Nyelvőr en Budapeŝto ekde la fino de la 1870-aj jaroj li publikis la vortaron de la dialekto de Ĉiko, en la *Figyelő* li aperigis kolekton de folkloro. (1877. II. 154-157.)

## Verkoj 
* *Csíkvármegye közgazdasági állapotai és a székely kivándorlás* (1891);
* *Népszerű gazdasági előadások* (1898);
* *Csíkvármegye közgazdasági leírása* (1902);
* *Cirkálások. Szeredai emlékeimből 1885-1925.* (Csíkszereda 1928);
* *Csíki Pantheon. Emlékezés régi csíkiakról* (kun postparolo de András Nagy. Csíkszereda 1943);
* *Emlékezés régi csíkiakról* (Csíkszereda 1996).

## Literaturo 
* Márton István: *Cirkálások*. Pásztortűz 1926/16.
* Szőke Mihály: *A 80 éves T. Nagy Imre*. Csíki Lapok 1929. jún. 9.
* Megyénk ismert és kevésbé ismert nagy szülöttei. Hargita Kalendárium 1970. 56.
* Kozán Imre: *Fekete ugar*. 1978. 8-96.

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

T. Nagy, I

T. Nagy, I
Wild at Heart

***Wild at Heart*** (*Sovaĝa Koro*) estas usona amafera filmo de David Lynch aperinta en 1990.

## Temo 
Sailor (Nicolas Cage) kaj Lula (Laura Dern) amas unu la alian per pasia, profunda, absoluta amo. Marietta (Diane Ladd), la patrino de Lula, ne akceptas ilian rilaton kaj dungas murdiston por mortigi la junulon. La antaŭen-fuĝo de la du geamantoj kondukos ilin en mondon strangan, sensualan kaj kruelan...

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Wild at Heart*
* Reĝisoro: David Lynch
* Scenaro: David Lynch adaptita de verko de Barry Gifford
* Produktado: Steve Golin, Monty Montgomery kaj Sigurjon Sighvatsson
* Muziko: Angelo Badalamenti, Nicolas Cage (kanzonoj de Elvis Presley), Chris Isaak (kanzono *Wicked Game*), Powermad kaj David Lynch
* Foto: Frederick Elmes
* Muntado: Duwayne Dunham
* Devenlando: Usono
* Formato: Kolora - 2,35:1 - Dolby - 35&nbsp;mm
* Ĝenro: Trilero, romanco
* Daŭro: 124 minutoj
* Buĝeto: 9.5 milionoj da US dolaroj
* Aperdatoj:
** Francio: premiero en Festivalo de Cannes en majo 1990 - franca titolo: *Sailor & Lula*
** Usono: 

## Rolularo 
* Nicolas Cage: Sailor Ripley
* Laura Dern: Lula Pace Fortune
* Willem Dafoe: Bobby Peru
* Crispin Glover: Kuzo Dell
* Diane Ladd: Marietta Pace Fortune
* Isabella Rossellini: Perdita Durango
* Harry Dean Stanton: Johnnie Farragut
* Grace Zabriskie: Juana
* Sheryl Lee: Glinda
* Sherilyn Fenn: Knabino en akcidento
* J.E. Freeman: Marcello Santos

## Rekompencoj 
* 1990: Ora Palmo en Festivalo de Cannes.

## Eksteraj ligiloj 
* Wild at Heart en IMDB

Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1990
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Filmoj de David Lynch
Kategorio:Premio Ora Palmo
Kategorio:Ŝosefilmoj
Refleksologio

**Refleksologio** estas manprema tekniko kiu rilatas al akupunkturo kaj kiu baziĝas sur la ideo ke ĉiuj organoj kaj korpopartoj estas ligitaj kun lokoj sur la piedoj, manoj aŭ oreloj, foje uzante ilojn, oleojn kaj lociojn. La celo de la refleksologio estas reekilibrigi la energion kiu trafluas la tn. meridianojn. t.e. especifaj energiopunktoj laŭlonge de difinitaj korpolinioj (ankaŭ nomataj *kanaloj*) tra kiuj energio kaj sango cirkulas tra la homa korpo. Kiam la energio estas 'blokata' ĝi ne plu estas en ekvilibro kaj tiam povas ekesti malsanoj.

Praktikantoj asertas ke la plando — kelkaj homoj aldonas ankaŭ la manojn kaj orelojn — povas esti dividita en zonoj kiuj korespondas kun partoj de la korpo kiel la koro, la hepato ktp.
La promociantoj kaj iniciatintoj de ĉi tiu praktiko, kiuj portas la ŝarĝon de pruvo, neniam provizis ajnan pruvon pri la terapia efikeco kiun ili asertas. Krome, retrospektive, klinikaj provoj ankoraŭ ne pruvis ajnan specifan efikecon de refleksologio, aŭ diagnoze aŭ terapie. Ĝi estas tiel efika kiel simpla ripozo. Ankaŭ ne ekzistas evidenteco, ke regulaj refleksologiaj sesioj ludas preventan rolon.

Per masaĝtekniko de la tiel nomataj refleksaj punktoj de la piedoj kaj manoj refleksologoj provas ripari la tiel nomatan energiobalancon kaj senti je kiu koresponda organo io malbonas. Laŭ la refleksologio, malsano estas la sekvo de energiblokadoj kaj ĝuste la energitrafluo estas la bazo de nia sano. Tiu ĉi ideo ne kongruas kun la tradicia moderna medicino, kiu ligas malsanoj al indikeblaj malsanigantoj kiel bakteriaj inflamoj aŭ al genaj faktoroj.

D-ro Friztgerald, usona fakulo pri malsanoj de naso, orelo kaj gorĝo, diskonigis la teknikon ĉar li vivis ĉe la indianoj kiuj multe praktikis tiun terapian teknikon.

La refleksologia mapo montras refleksozonoj je la piedo aŭ la mano:

## Kritiko 
Refleksologio estas pseŭdoscienca alternativa kuracmetodo. Ekzistas neniu konsento inter refleksologoj pri la agomekanismo de refleksologio. Refleksologoj dividas la homan korpon en dek "zonojn", kvin dekstre kaj kvin maldekstre. Multaj el ili aliĝas al la norma klarigo pri la korespondado de la areoj sur la piedoj, manoj kaj oreloj al la "zonoj" de la homa korpo, kaj ke influi ĉi tiujn areojn plibonigas sanon per la harmoniigo kaj restarigo de la ĝusta movado de la " esenca energio". ” *Qi* (ĉina por Ĉjio) aŭ Ki (japane).

Praktikistoj opinias, ke helpe de refleksologio eblas diagnozi kaj trakti multajn malsanojn, malpezigi streĉon kaj doloron en diversaj korpopartoj. Sistema revizio en la jaro 2009 pri randomigitaj kontrolitaj klinikaj provoj venis al la konkludo, ke tiutempe ne estis eĉ unu objektiva indico favora al la fakto, ke refleksologio estas efika maniero trakti ajnan malsanon.

## Literaturo 
(Esperanto) Radka Dvořáková: *Perrefleksa terapio kiel memhelpo*. El la ĉeĥa tradukis Zdeněk Pluhař, 2020. 67 paĝoj, kudre bindita. ISBN 978-80-88326-05-2.

## Referencoj 
Kategorio:Pseŭdoscienco
Kategorio:Alternativa medicino
Kategorio:Masaĝo
Epistoloj de Paŭlo

**Epistoloj de Paŭlo** estas grupo de libroj de Nova testamento atribuitaj al Sankta Paŭlo kaj liaj kunuloj. La leteroj de Paŭlo estas konsiderataj en la „Kanono”, tial super ĉia kritiko, kun nediskutindaj aŭtoritato de ĉiuj ĉefaj kristanaj eklezioj. La leteroj de Paŭlo kompletigas la Agoj de la apostoloj kaj, tre eble, estas la unuaj kristanaj skribaĵoj. Oni pensas ke unua skribaĵo de Paŭlo estis la Epistolo al la Galatoj.

Epistoloj de Paŭlo estas dividita tradicie en du grupoj: *Ekleziaj Leteroj* kaj *Paŝtistaj (aŭ pastoraj) Leteroj*. Ekleziaj leteroj estas adresitaj al tiamaj kristanaj grupoj laŭ tradicia ordo: 

* Romanoj (ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ);)
* 1 Korintanoj (ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ A΄);
* 2 Korintanoj (ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄);
* Galatoj (ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ);
* Efesanoj (ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ);
* Filipianoj (ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ);
* Koloseanoj (ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ);
* 1 Tesalonikanoj (ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄);
* 2 Tesalonikanoj (ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Β΄);

Al tiu grupo, tradicie, oni aldonis la Epistolo al la Hebreoj, sed hodiaŭa kritiko ne plu atribuas ĝin al li.

Paŝtistaj (aŭ pastoraj) leteroj estis senditaj persone al episkopoj de skolo de Paŭlo. Kaj estas: 

* 1 Timoteo (ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄);
* 2 Timoteo (ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Β΄);
* Tito (ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ);

Krom tiuj du grupoj, ankaŭ estis la preskaŭ persona Epistolo al Filemon (ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ), la plej malgranda livro de Biblio.

Kategorio:Nova Testamento
Imrali

[eta|250px|Situo de İmralı en la [Marmora Maro]]
**İmralı** estas la kvara plej granda insulo (laŭ surfaco) en la Marmora Maro. La neloĝata turka insulo servas kiel prizoninsulo. Konataj iamaj enprizonigitoj estis la reĝisoro Yılmaz Güney, la ĉefministro Adnan Menderes, la ministro pri eksteraj aferoj Fatin Rüştü Zorlu kaj la financa ministro Hasan Polatkan. La tri lastaj estis kondamnitaj al morto kaj estis ekzekutitaj sur la insulo en septembro de 1961.

Ekde 1999, la sola kaptito estas Abdullah Öcalan, iama prezidanto de la Kurda Liberiga Partio (PKK).

Kategorio:Insuloj en Turkio
Pitagora filozofia skolo

**Pitagorismo** estas la aro de teorioj kiuj sekvas la idearon de Pitagoro.

**Akoŭsmatiko** estas filozofia fakvorto, etimologie devenas el la greka kaj signifus "aŭdantiko". Akoŭsmatiko, en historia kunteksto, estis teorio de anoj de pitagorisma sekto, organizita de Hipaso el Metaponto, kontraste kun la matematikistoj, ĉefaj disĉiploj de Pitagoro.

Ne restas klaraj informoj por determini la precizan tempon de divido de la du pitagoraj grupoj. Eble je la tempo de Pitagoro mem nur okazis la diferenco inter simplaj aŭskultantoj (*akoŭsmatikaj*) kaj pli evoluintaj disĉiploj, kiel asertas Porfirio (Vivo de Pitagoro). La divido eble okazis poste, per la insisto de la akousmatikaj pitagoranoj por religiaj ritoj kaj misteroj (latine sakramentoj), dum la aliaj profundigis la sciencojn. Jambliko nomis la matematikistojn kiel aŭtentajn disĉiplojn de Pitagoro, ne la akoŭsmatikaj.


Kategorio:Antaŭsokrata filozofio
Kategorio:Klasika helena filozofio
Kategorio:Filozofiaj skoloj kaj tradicioj
Vilmos Albert

**ALBERT Vilmos** estis rumanuja hungara verkisto naskita en Csíkszentkirály la 3-an de aŭgusto 1886 kaj mortinta la 7-an de februaro 1971 en Miercurea Ciuc.

## Biografio 
Vilmos Albert havigis diplomon en Universitato de Koloĵvaro pri hungara-latina lingvoj. Ekde 1920 li estis instruisto de la ĉefgimnazio de Miercurea Ciuc. Li estis kunlaboranto de Csíki Lapok, Erdélyi Tudósító.

## Verkoj 
* *A magyar nyelv és irodalom tanításának szempontjai* (Erdélyi Iskola 1939-40);
* *A székely nép humora*, (en volumo *A Székelyföld írásban és képben*, Bp. 1941).

## Tradukaĵoj 
* M. J. Exner: *Férfias élet*, seksualpedagogia verko, (Csíkszereda 1934).

## Fonto
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Albert, V
József Mártonfi

**MÁRTONFI József** estis hungara katolika episkopo de Transilvanio, eklezia verkisto naskita en Csíkszentkirály la 15-an de januaro 1746 kaj mortinta en Gyulafehérvár la 3-an de marto 1815.

## Biografio 
József Mártonfi estis instruisto en Vieno, Buda kaj Koloĵvaro. Ekde 1779 li estis la ĉefdirektoro de la katolika altlernejo de Transilvanujo, ekde 1788 kanoniko, ekde 1793 titolita episkopo, ekde 1799 episkopo de Transilvanujo. Li ellaboris novan regularon por gimnazioj en Transilvanujo, kiun ankaŭ la imperiestro Jozefo la 2-a aprobis (Norma Regia, 1781). Inter liaj reformceloj troviĝas ankaŭ afero de pensio por pastroj. Parton el sia havaĵo li lasis por pensifondo de pastroj. Li estis la subteninto de literaturo, de sciencistoj, interalie de Miklós Révai.

## Verkoj 
Li verkis poemojn. Postrestis pluraj teatraĵoj de li manuskripte (*Buda deák*, 3 akta; *Nádasdi deák*, 3 akta; *Mathias Corvinus deák*, 7 scenetoj; *Hypocrita deák*, 9 scenetoj; *Salamon magyar király*, 4 scenetoj en heksameteroj).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Katolikaj episkopoj de Transilvanio
Antal Mártonffi

**MÁRTONFFI Antal** estis hungara astronomo, katolika pastro. Li naskiĝis en ?  en 1740, 1750? kaj mortis en Gyulafehérvár la 19-an de novembro 1799.

## Biografio 
Antal Mártonffi en 1782 estis la instruisto en pastroedukejo de Gyulafehérvár. Kiam la episkopo Ignác Batthyány decidis estigi astronomejon, sendis lin Vienon por studoj astronomaj al Miksa Hell. Dum tiuj jaroj (1788 – 1792) li havigis ankaŭ la instrumentojn necesajn. La astronomejo ekfunkciis en 1794.

## Verkoj 
**Initia astronomicae speculae Batthyanianae Albensis in Transylvania* (Gyulafehérvár, 1798).

## Literaturo 
*Tass Antal: *A magyar csillagászat története* (Stella, 1928).
## Fontoj
*Magyar Életrajzi Lexikon
*hungarlingva biografio

Kategorio:Mortintoj en 1799
Kategorio:Hungaraj astronomoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj pastroj
Štrigova

**Štrigova,** hungare **Stridóvár** estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Ankoraŭ 9 vilaĝoj (Banfi, Jalšovec, Grabrovnik, Stanetinec,  Leskovec, Prekopa (Štrigova), Robadje, Sveti Urban, Železna Gora) apartenas al la municipo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 44,79 &nbsp;km²
* Supermara alteco: 202 m
* Loĝantaro: 
* Poŝtkodo: 40 312
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: 40

## Situo
Štrigova situas sur montetaro, laŭ la landlimo de Slovenio, laŭ flankovojoj. Limpasejo estas al Razkrižje. Ĉakovec troviĝas 17 km.

## Historio
La romianoj fondis komunumon *Stridonium*. Komence de la hungara erao fortikaĵo konstruiĝis, kiu unue menciiĝis en 1270 en formoj *Sztrigó* kaj *Trigau*. Reĝo Karlo la 1-a (Hungario) akiris ĝin en 1328 de aŭstraj princoj. En 1910 loĝis en la komunumo 433 da homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵoj
* preĝejo omaĝe al Sankta Hieronimo
* preĝejo omaĝe al Maria Magdalena

## Fontoj 
*Hungara Vikipedio

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kotoriba

**Kotoriba,** hungare **Kotor** estas vilaĝo kaj samtempe municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. La historia hungara nomo estis *Kottori*.

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3330
* Poŝtkodo: 40 329
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur ebenaĵo, laŭ dekstra bordo de Muro (rivero), laŭ ĉefvojo al Donja Dubrava (Međimurje), laŭ fervojo Budapeŝto-Zagrebo. Kotoriba estas samtempe fervoja limotrapasejo, kontraŭe estas Murakeresztúr.

## Historio
En 1910 loĝis en la komunumo 4095 da homoj (kroatoj en majoritato, hungaroj en minoritato). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Perlak, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio. En 2001 loĝis en Kotoriba 3333 da homoj, 93 % kroatoj, 5 % ciganoj.

## Vidindaĵoj
* stacidomo, la plej malnova en Kroatio de 1860

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Jenő Csinády

**CSINÁDY Jenő** (ĉina:di) estis hungara sportkuracisto, fiziologo naskita en Nyárádszereda la 17-an de aprilo 1899 kaj mortinta en Budapest la 14-an de aprilo 1970.

## Biografio 
La universitaton Jenő Csinády finis en Kolozsvár (1917–21), Budapeŝto (1921–22) kaj Szeged (1922–25). Li preparis sin dentkuracisto (1925–26), sed li iĝis la esploristo de la *Anatomia Instituto* de la universitato inter 1926–1942. En 1930 li establis stacion de sportkuracisto, kies li iĝis gvidanto. En 1934 oni kvalifikis lin privatprofesoro pri laborfiziologio. Inter 1942–46 li estis sportkuracista-anatomia esploristo, sekciestro de la ekzamenejo, pli poste direktoro de la *Landa Sportkuracista Instituto* de Budapeŝto. En 1944 li estis titolita eksterordinara universitata profesoro en Szeged, ekde 1946 dent- kaj distriktokuracisto. Ekde 1952 ĝis 1970 li laboris en la *Landa Korpeduka- kaj Sportsanafera Instituto*.

## Literaturo 
* Novák Károly: Cs. J. (Testnevelési és Sportegészségügyi Szle, 1970. 2. sz.).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Csinady, J

Csinady, J
csinady
Ivan Polzunov

**Ivan POLZUNOV** (; Jekaterinburg, 28-an de majo 1728 – Barnaul, 27-an de majo 1766) estis rusa inventisto, kiu konstruis vapormaŝinon en Rusio kiel unua. Lia maŝino uzis duŝaftan cilindron, kie la ŝaftoj movis la saman cilindron, en sinsekva labortakto. La maŝino tiel daŭre funkciis, la divido de la vaporo- kaj akvoprovizo okazis aŭtomate.

Li naskiĝis en soldata familio, finstudis en Jekaterinburg minadon (1742) kaj laboris samloke kiel mekanika helpisto. Li veturis en 1748 al Barnaul kaj laboris tie kiel teknikisto en metalprilabora uzino. Krom tio, li intense studadis ĝistiamajn sciencajn konojn pri maŝinkonstruo, ankaŭ verkojn de Miĥail Lomonosov. Li iĝis kiel kapablulo en 1750 uzina tavolgvidanto.

Li volis anstataŭigi la ĉevalojn en arĝenta minejo. Tial li laboris ekde la 1950-aj jaroj ĝis 1763 pri iu transporta maŝino. La maŝino estis daŭre uzata en 1766 kaj fortis 1,2 kilovatojn. Pro tio carino Katerino la 2-a (Rusio) premiis lin persone per 400 rubloj kaj donacis al li eĉ pli altan oficiran rangon.

Li volis konstrui pli fortan maŝinon (kun 32 ĈP), sed li malsaniĝis en 1764 pro tuberkulozo, kio malebligis rapidan efektivigon de la planoj. Li mortis tri tagojn antaŭ la provoj de la nova maŝino.

Lian nomon portas altaja altlernejo.

## Fontoj 
* Ivan Polzunov, biografio ruse
* hungare

Kategorio:Rusiaj inventistoj
István Göde

**GÖDE István** (geode) estis hungara aktoro, direktoro. Li naskiĝis en Erdély en 1801 kaj li mortis en Nyárádszereda la 3-an de novembro 1872.

## Biografio 
István Göde iĝis aktoro kiel juristo. Li diris la unuan vorton en la novkonstruita ŝtonteatrejo la 11-an de marto 1821 en Kolozsvár en la teatraĵo de László Szentjóbi Szabó  (*Mátyás király*). Ekde 1823 li ludis interalie en Kassa kaj Székesfehérvár. En 1848 li retiriĝis de scenejo.

## Verkoj 
*Flóra*. Ujévi zsebkönyvecske 1835-ik évre (Marosvásárhely, 1834);
**Színfüzér, mint nyugdíj'' (Kótsi Patkó János jegyzetei s a bennidézett írók után szabadon szerkeszté s kiadta, Kolozsvár, 1846).

## Roloj ĉefaj 
*Gennaro (Hugo: Borgia Lucretia);
*Orbassano (Rossini: Tancred);
*Kálmán (Ruzitska J.: Béla futása);
* Dadagó (Hafner–Chudy J.: Pikkó herceg és Jutka Perzsi).

## Literaturo 
*Janovics Jenő: A Farkas-utcai színház (Bp., 1941).

Gode
Murakeresztúr

**Murakeresztúr** [murakerestUr], kroate **Krstur** aŭ **Kerestur** aŭ historie *Murski Krstur* estas vilaĝo en Hungario en regiono **Okcidenta Transdanubio**, en departemento Zala, en subregiono de Nagykanizsa.

* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1970
* Poŝtkodo: 8834
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Muro (rivero), laŭ traira flankovojo, laŭ fervojaj linioj al Budapeŝto, Zagrebo kaj Barcs. Murakeresztúr estas fervoja limotrapasejo al Kroatio, kie troviĝas Kotoriba. Nagykanizsa troviĝas voje 16, fervoje 13&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1347 en formo *Keresztur* kaj tie troviĝis ankauc abatejo. En 1566 la turkoj bruldetruis la vilaĝon, la loĝantaro rifuĝis al la proksimaj marĉoj. En 1600 la turkoj okupis ankaŭ la malplenan fortikaĵon. Post la turka erao hungaroj kaj kroatoj refondis la vilaĝon kaj la abatejon. En 1848 la kroatoj ne apogis armeon de Josip Jelačić. En 1860 la fervojo atingis la vilaĝon, kaj tio kaŭzis prosperon. En 1962 nova lernejo kaj infanĝardeno ekfunkciis, en 1969 digo, en 1970 renovigita ponto konstruiĝis.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, klubo de gemaljunuloj, kuracejo, dentokuracejo, poŝto, olicejo, doganejo, fajrobrigado, gastejo, vendejoj.

## Vidindaĵoj 
* statuo de Miklós Zrínyi
* monumento nomata Memento

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Vilmos Tánczos

**TÁNCZOS Vilmos** (ta:ncoŝ) estas rumania hungara etnografo naskita en Sântimbru la 21-an de oktobro 1959. Li estas la edzo de Ágnes Pethő.

## Biografio 
Tánczos finis la mezlernejon en *Gimnazio Márton Áron* en Miercurea Ciuc (1978), li havigis diplomon pri hungara-rusa lingvoj en la Universitato Babeş–Bolyai en Kluĵo (1983). Li doktoriĝis en 1999 per disertacio *Moldvai csángó archaikus népi imádságok* (Arkaikaj preĝoj ĉe la ĉangoj de Moldavio). Li instruis en Ditrău (1983), Băile Tuşnad (1984–1990). En 1990 li iĝis direktoro de *Porinstruista Domo* de Miercurea Ciuc. Ekde 1992 li laboras en *Katedro de Hungara Lingvo kaj Kulturo* de la universitato de Kluĵo. Samtempe li estis en 2000–2003 kuratoro kaj vicprezidanto de la *Sapientia Fondaĵo*, komisiita vicrektoro de la Universitato Sapientia. Lia ĉefa esplorkampo estas la tradiciaj simboloj de la popolkulturo, la popola religieco, antaŭ ĉio la sakrala kulturo de la ĉangohungaroj. En 2008 li estis universitata docento.

## Verkoj 
** Gyöngyökkel gyökereztél*. Gyimesi és moldvai archaikus imádságok. Csíkszereda, Pro-Print Kiadó, 1995. (2-a eldono, 1996);
** Keletnek megnyílt kapuja. Néprajzi esszék. Kolozsvár, KOM-Press Korunk Baráti Társaság, Ariadné Könyvek, 1996. (2-a eldono: Csíkszereda, Pro-Print Kiadó, 2000); 
**Csapdosó angyal*. Moldvai archaikus imádságok és életterük. Csíkszereda, Pro-Print Kiadó, Krónika Könyvek, 1999; 
**Aufgetan ist das Tor des Ostens. Volkskundliche Essays und Aufsätze*. Csíkszereda, Pro-Print, 1999.; 
**Eleven ostya, szép virág*. A moldvai csángó népi imák képei. Csíkszereda, Pro-Print Kiadó, Krónika Könyvek, 2000; 
**Nyiss kaput, angyal!* Moldvai csángó népi imádságok. Archetipikus szimbolizáció és élettér. Budapest, Püski Kiadó, 2001;
** Folklórszimbólumok*. Kolozsvár, KJNT–BBTE Magyar Néprajz és Kulturális Antropológia Tanszék, 2006.
**Elejtett szavak*. Marosvásárhely, Bookart Kiadó, 2008.
**Tizenkét év*. Összefoglaló tanulmányok az erdélyi magyar tudományos kutatások 1990–2001 közötti eredményeiről. Kunulaŭtoro.http://mek.oszk.hu/01700/01764
*Varga E. Árpád - Nyárády R. Károly - Tánczos Vilmos: *Tanulmányok Erdély népesedéstörténetéből'' Szövegek a jelenkori Erdély demográfiájának, népesedéstörténetének és nemzetiségi statisztikájának köréből http://mek.oszk.hu/00900/0098

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj etnografoj
Magyarszerdahely

**Magyarszerdahely** [madjarserdahej] estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Nagykanizsa. La loknomo signifas: hungara-merkredoloko.
eta|Blazono de Magyarszerdahely

## Bazaj informoj 
* Areo: 16 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 8776
* Telefonprefikso: 93

## Situo 
Magyarszerdahely situas en Montetaro Zala sur ebenaĵo, laŭ rojo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
Tiu loko estis loĝata jam dum la bronzepoko kaj kuprepoko. Dum la ferepoko keltoj vivis tie. Baldaŭe alvenis romianoj kaj avaroj. La hungaroj fondis tie abatejon. La unua mencio okazis en 1323 en formo *Zerdahel*.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, klubo de gemaljunuloj, migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo de 1752
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)
* ligna ponteto, - ĉiujare skulptita arte - fare de skulptistoj

## Famuloj 
En Magyarszerdahely naskiĝis:
* agronomo Gyula Sáringer
* biokemiisto László Vígh.

## Komunumoj pri *szerdahely* en Hungara reĝlando 
La vorto signifas: loko, kie merkrede okazis bazarado.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kategorio:Vinvilaĝoj
Robert Wiene

**Robert WIENE** (n. la 27-an de aprilo 1873 - m. la 16-an de junio 1938) estis grava germana reĝisoro de la periodo de mutaj filmoj.

Robert Wiene naskiĝis en Breslau (tiam en germana Silezio), kaj estis la filo de la populara teatraktoro Conrad Wiene. Lia plijuna frato ankaŭ fariĝis aktoro, sed Robert unue studadis juron en la universitato de Berlino. Lia unua apero en filmo okazis en 1912, en *Die Waffen der Jugend*.

Liaj plej memoreblaj filmoj estas la hororfilmo *Das Cabinet des Dr. Caligari* kaj kinadapto de la romano *Krimo kaj Puno*. Ambaŭ filmoj ege influis tiutempan germanan kinon. Wiene mortis en Parizo pro kancero, nur dek tagojn antaŭ la finpretigo de spionfilmo, *Ultimatum*. La filmo estis finita de amiko de Wiene, Robert Siodmak.

## Eksteraj ligiloj 
* Robert Wiene ĉe IMDB
* Teilnachlass Robert Wiene en germana filminstituto, Frankfurt 

Kategorio:Germanaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en Breslaŭo
Pampulha

eta|280px|Kirko de Sankta Francisko el Asizo. (Kirketo da Pampulha).
**Pampulha** estas administra regiono kaj kvartalo de la brazila urbo Belo Horizonte kaj unu el ties ĉefaj allogaĵoj por turistoj. Pampulha havas areon de 47,13 km² kaj loĝantaron de 145.262 (2006).

La centro de la kvartalo estas la artefarita lago. Ĝi estis konstruita komence de la 1940-aj jaroj, kiam Juscelino Kubitschek estis urbestro de Belo Horizonte.

Proksime de la lago de Pampulha troviĝas
* kampuso de Federacia Universitato de Minas Gerais (UFMG)
* futbalstadiono Mineirão de klubo Cruzeiro
* Areno Mineirinho (*Estádio Jornalista Felipe Drummond*)
* biologia ĝardeno Fundação Zoo-Botânica de Belo Horizonte
* Centro de Preparação Eqüestre da Lagoa
* Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo
* flughaveno de Pampulha *Carlos Drummond de Andrade* (IATA-kodo: PLU, ICAO-kodo: SBBH)
* kaj - plej konate - la Arkitektura ensemblo de Pampulha

## *Conjunto Arquitetônico da Pampulha* 
La ensemblo estis frua granda verko de konata arkitekto Oscar Niemeyer, kiu multe influis la stilon de arkitekturo en Brazilo. Niemeyer planis ĝin laŭ instigo de urbestro Kubitschek, kiam la lago de Pampulha estis farita komence de la 1940-aj jaroj.
Niemeyer konceptis harmonian arkitekturan aron kun
* kazino
* baldomo **Casa do Baile**
* klubo **Iate Tênis Clube**
* hotelo
* artmuzeo **Museu de Arte da Pampulha**
* kaj preĝejo Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo

### Preĝejo de Sankta Francisko el Asizo 
La kurbitaj konturoj denuncas ĝin kiel verkon de aŭdaca Oscar Niemeyer. Ene de ĝi oni montras 14 panelojn pri la vojo de la kruco, nome granda verko de Portinari. Ekstere imponas la kahelo-mozaikoj de la sama artisto kaj la ĝardenoj de Burle Marx. Pro kverelo inter la artistoj kaj la eklezianoj nur unufoje okazis diservo en la preĝejo, en la jaro 1956.

## Vidindaĵoj 
* Artmuzeo de Pampulha

## Servoj 
* Stadiono Mineirão
* Areno Mineirinho

Kategorio:Belo Horizonte
Kategorio:Municipoj de Minas Gerais
Kategorio:Baraĵlagoj
Kategorio:Lagoj en Brazilo
Kategorio:Flughavenoj en Brazilo
Miguel Ángel Sancho

**Miguel Ángel SANCHO PARDO** (Madrido, 1963) estas hispana esperantisto. Li estis prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio.

Li studis filozofion en la Universitato Complutense, kie li fakiĝis pri Logiko.

Li laboris en entreprenoj de teknologio, kaj kun aliaj kolegoj kunkreis la firmaon *Spinmedia*, kiu interalie okupiĝas pri la prezento de balot-rezultoj en Hispanio, Argentinio kaj Venezuelo, kaj pri la kreado de publikaĵoj en Interreto. Nun li fakas specife pri tio lasta kaj estras tiajn projektojn kiel direktoro de produktado.

Miguel Ángel Sancho esperantistiĝis en 1981. Li estis prezidanto de la junulara asocio HEJS de fine de la 80-aj jaroj. Poste li estis prezidanto de HEF de 1997 ĝis 2004, periodo dum kiu HEF partoprenis la lingvofoiron Expolingua en Madrido, inter 1999 kaj 2005. Li estas la kunordiganto de la reta agado de HEF de 1995.

Li kontribuis al la kolektiva libro *Pandemonio* (1987).

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Sveti Martin na Muri

**Sveti Martin na Muri,** (hungare **Muraszentmárton**) estas vilaĝo kaj samtempe centro de municipo en Kroatio, en distrikto **Međimurje**. Ankoraŭ 12 vilaĝoj apartenas al la municipo, interalie la loĝloko Brezovec. Inter 1965-1991 la oficiala nomo estis **Martin na Muri** (=sen Sankta).

* Areo:  &nbsp;km²
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 40 313
* Aŭtokodo: ČK  
* Telefonprefikso: 40

## Situo
La komunumo situas sur mildaj deklivoj, laŭ dekstra bordo de Muro (rivero), laŭ traira flankovojo. Senpere proksimas la limo al Hungario nordoriente kaj al Slovenio nordokcidente. La vilaĝo estas la plej norda en Kroatio, krome limotrapasejo al Slovenio.

## Historio
La unua mencio devenis el 1334 en formo *Sancti Martini*. En 1900 loĝis en la komunumo 324 da homoj (282 kroatoj, 32 hungaroj, 10 germanoj). Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Čakovec, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon el Hungario kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Kroatio.

## Vidindaĵo
* paroĥa gotika romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno de 1468, en la 18-a jarcento barokiĝis
* termala banejo

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kategorio:Banlokoj
Zsigmond Imreh

**IMREH Zsigmond** estis hungara pentristo. Li naskiĝis en Illyefalva la 26-an de septembro 1900 kaj mortis en Miŝkolco la 23-an de marto 1965.

## Biografio 
Zsigmond Imreh studis en 1919–20 en *Belarta Altlernejo* de Budapeŝto ĉe Ede Balló. Ekde 1928 ĝis 1961 li estis gimnazia desegninstruisto en Miskolc, respektive fakinspektisto. Li instruis ekzemple János Seres-n. Krom lia pedagogia agado estis grava ankaŭ lia belarta kreado, el kiu elstariĝas liaj paŝtelaj pejzaĝoj, kiujn li prezentis en pluraj ekspozicioj.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Imreh, Zs
Imreh, Zs.
Lubuŝio

**Lubuŝio**, orienta parto de ĝi estas Lubuŝa Provinco (, , , ) estas la nomo de glaciepoke ekestinta altebenaĵo kaj de historia kultura pejzaĝo ambaŭflanke de la rivero Odro. Ĝia kultura kaj centro estis longe la nomdonanta urbo Lubuŝo (Lebus).

Fruaj spuroj de loĝado troviĝas jam el la Bronzepoko, ĉ. 1000 a.Kr. De la 10-a ĝis la 13-a jarcento p.Kr. Lubuŝio estis aparta reglando kiun regis la Sileziaj Piastoj – Boleslao la Brava k.a. Post la fondo de Frankfurto ĉe Odro, la urbo perdis signifon, kaj la lando venis sub la regadon de la margrafoj de Brandenburgio.

Post la limŝanĝoj sekve de la Dua Mondmilito, la parto okcidente de la rivero Odro apartenas al Germanio, de 1949 ĝis 1990 estis parto de la ŝtato GDR kaj de tiam apartenas al la germana federacia lando Brandenburgio, dum la parto oriente de la rivero konsistigas la Lubuŝan Provincon de Pollando. Kvankam la provinca nomo de la orienta parto eksplicite prenas referencas al la historia regiono kaj en Esperanto foje simple titoliĝas "Lubuŝio", necesas atenti ke efektive la historia pejzaĝo estas translima kaj la pollanda provinco konsistigas nur la orientan parton de ĝi. Sian nomon la regiono havas de la urbeto Lebus nun en Brandenburgio.
Ĉefurboj de la provinco estas Gorzów Wielkopolski kaj Zielona Góra.
[eta|250px|maldekstra|Supozata grandeco de la [Pollando de Mjeŝko la 1-a, la unua pola duko]]
[eta|250px|maldekstra|Preĝejo en urbeto [Lebus]]

Kategorio:Brandenburgio
Kategorio:Lubuŝa provinco
Kategorio:Geografio de Germanio
Kategorio:Geografio de Pollando
Kategorio:Historiaj regionoj en Germanio
Kategorio:Historiaj regionoj en Pollando
Pedro Hernández

**Pedro A. HERNÁNDEZ ÚBEDA** (naskiĝinta la  en Madrido) estas hispana esperantisto, filologo kaj jura tradukisto de slavaj lingvoj. Vicprezidanto de Hispana Esperanto-Federacio ekde 2008, la 5-an de julio de 2009 estis elektita prezidanto post la demisio de la antaŭa prezidanto. Li demisiis en 2011 kaj estis anstataŭita de José Antonio del Barrio.

Li estas ankaŭ membro de, interalie, SAT, SAT en Hispanio, TEVA kaj Internacia Naturista Organizo Esperantista. Li loĝas en Madrido, kaj havas du filinojn, Jasna, kaj Flora, denaskaj Esperanto-parolantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Lia retejo ĉe Ipernity kun blogo kaj multaj fotoj

Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Hispanaj filologoj
Kategorio:Hispanaj tradukistoj
András Ambrus

**AMBRUS András** (ambruŝ) estas hungara aktoro, verkisto naskita en Joseni la 29-an de novembro 1925.

## Biografio 
András Ambrus finis la aktorakademion en 1953 en Budapeŝto kaj li engaĝis sin al *Ifjúsági Színház*. Inter 1956 kaj 1959 li ludis en *Nacia Teatro, *Jókai Teatro, respektive en *Thália Teatro*. Ekde 1978 ĝis sia pensiiĝo en 1985 li estis ano de la teatrotrupo de la *Magyar Filmgyártó Vállalat*.

## Roloj ĉefaj 
* Barabás (Molnár F.: A Pál utcai fiúk);
* Bolygó Lajos (Bródy S.: A dada);
* Gazda (Steinbeck: Egerek és emberek).

## Memstara recitalo 
* Petőfi S.: Ismerjetek meg.

## Verkoj 
* *Gyergyó* romano, 1959).
* *Székely Trianon* romano, 2005.
* *A Mindenható markában* aŭtobiografia romano, 2008

## Fonto 
* Magyar színházművészeti lexikon

Ambrus, A
Ambrus, A
Ambrus, A.
Ángel Arquillos

**Ángel ** (naskiĝinta la ) en la urbo Linares (Provinco Ĥaeno) estas hispana esperantisto kaj poeto. Li loĝas en Málaga.

Li estas prezidanto de la Andaluzia Esperanto-Unuiĝo. Dum 2008-2009 kaj ekde 2013 li ĉefredaktoras *Boletín*, la organo de la Hispana Esperanto-Federacio kaj ankaŭ Gazeto Andaluzia por la Andaluzia Esperanto Unuiĝo. Ekde novembro 2020 li estas la prezidanto de Hispana Esperanto-Federacio.

Li estis kun-organizanto de pluraj renkontiĝoj, inter kiuj, inter 2015 ĝis 2018, la Internacia Esperanto-Semajno de la Kulturo kaj Turismo, kaj plej laste la samtempaj 78-a Hispana Kongreso de Esperanto kaj 71-a kongreso de IFEF, kiuj okazis en Malago, Andaluzio, en majo de 2019.

Kiel verkisto, aperis pluraj poemaroj en Esperanto kaj en la hispana. Arquillos ankaŭ partoprenis en kolektivaj tradukoj el la hispana en Esperanton.

## Verkoj 
En Esperanto

* *Mediteraneaj eroj* (2012)
* *Mediteraneaj eroj II* (2014)
* ''La fontano de l' sorto* (2018)

En la hispana

* *Al son de mis sonetos'' (2014)

## Referencoj 
Kategorio:Hispanaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Hispanaj poetoj
Evangelio laŭ Filipo

**Evangelio laŭ Filipo** estas gnostika apokrifa evangelio. La teksto estas tiel nomata kun ioma kaprico, ĉar en la papirusoj malkovritaj en la egipta urbeto Nag Hammâdi 1945. la teksto prezentiĝas senaŭtore. Tiu verko certe estas enkadrebla en la gnostika literaturo de la fino de la 2-a jarcento post Kristo.

## Vidu ankaŭ 
* Mondkonferenco menoanisma
* Apokatastazo

Kategorio:Apokrifoj de la Nova Testamento