open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nina Dancz

**DANCZ Nina** [da'lnoki] estis hungara aktorino naskita en Arad en 1855 kaj mortinta en Budapeŝto la 12-an de majo de 1896. 

## Kariero
Dancz debutis en 1867 en trupo de György Molnár en la Budai Népszínház. Por ses jaroj (1875–1881) ŝi estis anino de pesta Népszínház. En jaroj 1885–86 kune kun Lajos Dancz ŝi ekteatris kaj post la malsukceso ŝi retiriĝis.  

## El ŝiaj roloj
*Cordélia (Shakespeare: Reĝo Lear); 
*Eszter (Csiky G.: Cifra nyomorúság); 
*Mezei Laura (Szigeti J.: Okos bolond).

## Fonto
**Magyar Színházművészeti Lexikon* 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Albert D'André

'''Albert D'André ''' [dandre'] estis rumanuja reĝisoro, teatrestro, kantisto (tenoro) naskita en Sosdea,  1909. Li mortis en 1989.

## Kariero
Albert D'André finis siajn studojn en 1934 en Bukareŝto en Konservatorio Ciprian Porumbescu. En 1948–49 li estis reĝisoro en Kolozsvári Állami Magyar Opera, ekde 1956 li estis direktoro en Galaţi de Teatrul Muzical.

## El liaj roloj
*Yamadori (Puccini: Pillangókisaszszony);
*Schubert (Franz Schubert–Berté: Három a kislány).

## El liaj reĝisoraĵoj
*Ferenc Erkel: Bánk bán, Hunyadi László;
*Modest Musorgski: La foiro de Soraĉinc.

## Referencoj 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
István Darkó (aktoro)

**DARKÓ István ** [darko'] estis rumanuja hungara aktoro, verkisto naskita en Kluĵo la 4-an de majo 1954 kaj mortinta en Oradea la 7-an de septembro 1982. 
## Kariero
Li ludis ekde 1978 en la Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat.
## El liaj roloj
*Cokane (George Bernard Shaw: Szerelmi házasság); 
*Vőlegény (Federico García Lorca: Vérnász); 
*Artur (Mrozek: Tango).
## Libro
**A következő pillanatban* (fantaziaj rakontoj), 1981.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Zsuzsa Daróczi

**DARÓCZI Zsuzsa ** [daro'ci] **Zsuzsa Daróczi Bicskei** estas rumanuja hungara aktorino-dancistino naskita en Sighişoara la 31-an de majo 1951. 
## Kariero
En 1977 ŝi debutis en la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház de Sfântu Gheorghe, poste ŝi ludis ĝis 1979 en Szabadka, pli poste ĝis 1984 en Novisado, poste denove ĝis 1987 en Subotica. Ŝi translokiĝis Hungarujon. Post 1990 ŝi revenis en Rumanujon kaj ekde 2004 ŝi denove estis aktorino de la teatro Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház.
## El ŝiaj roloj
*Ánya (Ĉeĥov: Cseresznyéskert); 
*Szonya (Ĉeĥov: Ványa bácsi); 
*Hedda Gabler (Ibsen); 
*Anna (Baker: Kastély).
## Memstaraj deklamrecitaloj
*Sándor Weöres: Psyché; 
*Bach: J. L., a sirály; 
*János Pilinszky: *Magam talán középre állok*.

## Fonto
*Spektaklojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5545, reĝisoraĵojhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=5545&sub=F8
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Traktato de Chaguamaras

La **Traktato de Chaguaramas** - angle *Treaty of Chaguaramas* - subskribiĝis la 4-an de julio 1973, unue pere de la ŝtatoj Barbado, Jamajko, Gujano kaj Trinidado kaj Tobago. Ekestis la Karibia Komunumo (angle plennome *Caribbean Community and Common Market*, CARICOM). La interŝtatan ligon antaŭis la "Karibia Liberkomerca Areo"  (angle *Caribbean Free Trade Area*, CARIFTA). 

Per la fondiĝo de la Karibia Komunumo komenciĝis la ŝanĝo de interŝtata kunlaboro de liberkomerca zono al interŝtata komunumo ne nur alstrebanta ekonomian kunlaboron - modelo estis kaj estas la Eŭropa Unio. En 2001 la registarestroj de la membroŝtatoj subskribis novan, reviziitan Traktaton de Chaguaramas, kiu plu respegulas tiun evoluon.

*Chaguaramas* estas urbo sur la karibia insulo Trinidado.

Kategorio:Historio de Karibio
Kategorio:Mezameriko
Kategorio:Politiko de Barbado
Kategorio:Politiko de Jamajko
Kategorio:Politiko de Gujano
Kategorio:Politiko de Trinidado kaj Tobago
Kategorio:1973 en Jamajko
Tamás Daróczi

**Tamás DARÓCZI** [daro'ci tamAŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Daróczi Tamás** estas rumania hungara operkantisto (tenoro).

Tamás Daróczi naskiĝis en jaro 1954 en Braniştea.
 
## Kariero
Tamás Daróczi apartenis al la hungara minoritato en Rumanio. Li akiris diplomon en :en:Gheorghe Dima National Music Academy en 1980. Inter 1979 kaj 1989 li estis ano de Kolozsvári Állami Magyar Opera, ekde 1989 de la Budapeŝta Ŝtata Operejo, poste ekde 1991 de la Viena Ŝtata Operejo. Li ofte estis gastkantisto, precipe en Komika Operejo Berlino. Li ricevis premiojn en 1990 kaj 1994.
 
## El liaj roloj
*Pinkerton (Puccini: Pillangókisasszony); 
*Turiddu (Pietro Mascagni: Parasztbecsület); 
*Ernesto (Donizetti: Don Pasquale);
*Hoffmann (Offenbach: Hoffmann meséi)
  
## Referencoj 
* hungare kun foto
* Magyar Színházművészeti Lexikon
 
## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=445

Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Sanctórum de Lázaro Cárdenas

**Sanctórum de Lázaro Cárdenas** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Sanctórum. Krom la ĉefurbo 23 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29020.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 7553 loĝantojn. El tiuj estis 3754 viroj kaj 3799 virinoj. La komunumo havas surfacon de 110,35&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2740 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 1164,9&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 5836 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 4 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,07 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
* Sanctórum de Lázaro Cárdenas en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Tlaxcala
Adrienne Darvay Nagy

**DARVAY NAGY Adrienne** [darvai nadj], *Nagy Adrienne Gyopár* estas hungara teatrohistoriistino naskita en Oradea la 22-an de marto 1958. Ekde 1969 ŝi vivas en Hungarujo.

## Kariero 
Adrienne Darvay Nagy de 1988 estas kunlaborantino de la Országos Színháztörténeti Múzeum és Intézet (Muzeo kaj Instituto Landa pri Teatrohistorio).

## Libroj 
* *Köszöntünk, Színház, szép tündérvilág!* (Kiállítási kalauz 1990);
* *A mesebeli szentmadár* (1992).
* *BOHÓCRUHÁBAN* (Kolozsvári és szatmárnémeti magyar színjátszás 1965-1989). Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 1998.
* *SZÍNEK KISVÁRDÁN*. Informa, Nyíregyháza, 1998.
* *SZIGETI JÓZSEF* (1822-1902) - Vár ucca tizenhét, Veszprém 1999/1.
* *MEGKÖNNYEZETT SZABADSÁG*. Impressziók román-magyar színpadi kölcsönhatásokról 1989-1999 (Impresoj pri rumanaj-hungaraj teatraj reciprokinfluoj). Argumentum Könyvkiadó, Budapest, 2000. (LIBERTATE INLACRIMATA - románul Ana Scarlat fordításában: UNITEXT, Bucureşti 2003.)
* *ÁLLANDÓBAN VÁLTOZÉKONYAN*. Temesvári magyar színészet a kezdetektől máig. Mentor Kiadó, Marosvásárhely, 2003.
* *CÍMSZEREPBEN: ÁCS ALAJOS*. Státus Kiadó, Csíkszereda (2003.)
* *A kor foglalatjai - Hamlet az ezredfordulón*, Holnap Kiadó, 2006.
* *Stief Magda* (interparollibro), Komp-Press Kiadó, 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝohttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=3891

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj teatrohistoriistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Tradiciismo

**Tradiciismo**, kiu ĝenerale proponas estimon al formuloj, moroj kaj normoj de la geavaro, ĉi-kaze estas filozofia-religia doktrino, establiĝinta inter kelkaj el la intelektula katolika, kaj ne nur, membraro de la epoko de Restaŭra Epoko (18-a jarcento), laŭ kiu la homa racio estas senpova kaj celmanka ne nur rilate la verojn supernaturajn kaj revelaciitajn, sed ankaŭ rilate al taksataj de teologoj “naturaj” (kiel senmorteco de la animo, konebleco pri la ekzisto de Dio, eterna vivo, natura morala leĝo ktp). Laŭ tradiciistoj, la homo povas atingi, kun certeco, tiujn verojn, nur pere de la revelacio farita de Dio al la homo ekde la ties ekzistiĝo kaj transdonita, do, *per tradicio* tra la generacioj.

Tiu filozofia fluo naskiĝis en Francio, ĝiaj precipaj kreantoj estis Louis de Bonald, F. de Lamennais, A. Bonnety, sed ĝi trovis subtenantojn en Belgio ĉe teologoj de Loveno A. Tits kaj J. Ubaghs; en Italio koloriĝis je tradiciismo, almenaŭ laŭaspekte en kelkaj liaj verkoj, Vincenzo Gioberti; en Hispanio tendencis al tradiciismo Donoso Cortés.

Historiistoj pri kulturo vidas en tradiciismo reagon al la klerisma raciismo kaj al la plivastiĝanta skeptiko generinta filozofiajn sistemojn neantajn la sferon supernaturan.    

## Distingoj
Ne konfuzendas tradiciismo kun Tradicio kiu en Katolikismo (kaj en kristanaj eklezioj, ĝenerale) distingiĝas en Tradicioj *Dia-Apostola,* *Katolika* kaj *Eklezia*, kiel estas sinteze montrate en la voĉa Tradicio. Tiuj tradicioj koncernas la enhavon de la tradiciita kredo, kiu jam konvencie entenas krederojn nepruveblajn per la racio. Kaj, do, ne estas implikata la supozita nepovo de la homa racio.

Ankaŭ nekonfuzendas kun tradiciismo la doktrino de la forpasinta episkopo Lefebvre kies movado “Sacerdota Frataro Sankta Pio la 10-a”, celas revenigi la Katolikan Eklezion al la katekismaj kaj liturgiaj kutimaĵoj de antaŭ la Dua Vatikana Koncilio. Male, rilate filozofian tradiciismon, tiu movado ne konsentas kun ĝi.

## Reago de la Katolika Eklezio
Kvankam sincera adhero al la katolika kredo, pri kies dogmoj kaj doktrinoj konigo, tradiciistoj intelektule multe engaĝiĝis, ĝenerale la katolika medio ne vidis kun simpatio tradiciismon pro tio ke ĝi senvalorigis, almenaŭ objektive se ne intence, la homan intelektan povon. Finfine intervenis katolikaj aŭtoritatuloj por deklari ke katolikismo ne sin rekonas en tiu doktrino. La unuaj malkonsentoj aperis en enciklikoj *Mirari vos* (1832), *Qui pluribus* (1846), *Singulari Quodam* (1854). Fine intervenis la Unua Vatikana Koncilio kiu asertis ke, laŭ la katolika tradicio la homa racio ĝenerale kapablas demonstri la esencajn verojn supernaturajn, kiel la ekziston de Dio kaj eblecon kaj kredeblecon de la dia revelacio. Tion reasertis ankaŭ la Dua Vatikana Koncilio.

## Vidu ankaŭ
* Tradicio
* Fideismo
* Klerismo
* Raciismo

## Bibliografio
* The Catholic Encyclopedia

Kategorio:Filozofio
Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Ismoj
György Dancsó

**DANCSÓ György** [danĉo'] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Temesbökény la 20-an de aprilo 1894 kaj mortinta en Koloĵvaro la 20-an de decembro de 1989.

## Kariero 
Dancz debutis ĉe Jenő Janovics. Ekde la 1922-aj jaroj li estis ĝis sia pensiuliĝo en la sesedekaj jaroj ano de la Kolozsvári Állami Magyar Színház.

## El liaj roloj 
* Voltore prókátor (Jonson–Zweig: Volpone);
* York érseke (Shakespeare: Rikardo la 3-a);
* Oronte (Molière: A nők iskolája);
* Bölcsike, a sziget véne (Marton L.: Taligás király).

## Fonto 
* *Magyar Színházművészeti Lexikon*

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Péter Deák

**DEÁK Péter** [dea'k] estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Koloĵvaro en 1857 kaj mortinta en Budapeŝto la 7-an de marto 1909.

## Kariero
Li debutis en 1877. Ekde 1904 li estis kasisto de la Országos Színészegylet (Landa Aktorasocio). Al lia nomo ligiĝas la kolekto de tiel nomata  *Petykó-fillérek* (Peĉjo moneroj) por apogo de malriĉaj geaktoroj. Li gvidis migran teatran kompanion, kie ludis ekzemple Jenő Halmi (1877).
 
## El liaj roloj
*Menelaos (Offenbach: Szép Heléna); 
*Rettegi Fridolin (Schönthan: A szabin nők elrablása); 
*Pater Knittelius (Ede Szigligeti: II. Rákóczi Ferenc fogsága); 
*Karczosi (Müller: Szerelmi varázsital); 
*Gáspár apó (Planquette: A corneville-i harangok).

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj

Kategorio:Budapeŝtanoj
Beneharo

**Beneharo** estis la gvidanto-reĝo guanĉo, mencejo de Anago, en la insulo de Tenerifo. Li estis la unua tenerifa mencejo kiu oponiĝis al la Adelantado Alonso Fernández de Lugo kaj kuniĝis al la militbando, kiu kun aliaj mencejoj konfrontiĝis al Alonso Fernández en la Unua Batalo de Acenteĥo, en la Batalo de Agero kaj en la Dua Batalo de Acenteĥo. Li postvivis la konkeron kaj prenis la nomon Fernando de Anago.[eta|150px|Statuo de Beneharo en la [Placo de la Patronino de Kanarioj (Tenerifo)]]

Kategorio:Tenerifanoj
Kategorio:Guanĉoj
Carlisle

**Carlisle** estas la nomo de diversaj lokoj en anloparolantaj landoj, inter kiuj:
* Carlisle (Kumbrio), Anglio
Placo de la Patronino de Kanarioj

eta|200px|Placo de la Patronino de Kanarioj kaj Baziliko de la Kandeloj
[eta|150px|Statuo de [Beneharo en la Placo de la Patronino de Kanarioj (Tenerifo)]]
La **Placo de la Patronino de Kanarioj** estas placo situanta en la ĉefa maria centro de Kanarioj (Candelaria) en Tenerifo, (Hispanio). En unu flanko de la placo troviĝas la statuoj de la naŭ mencejoj kiuj regis la insulon de Tenerifo antaŭ la konkerado far la hispanoj. Ili estas el bronzo sed ili estis anstataŭaĵoj de aliaj skulptitaj sur vulkana ŝtono kaj tiuj estis translokitaj al alia avenuo fine de la 20-a jarcento. Konkrete estis la 13-a de aŭgusto 1993 kiam estis starigitaj la novaj bildoj de la mencejoj.

En la elirejo de malgranda tunelo en la flanko de tiu ĉi placo estas reprezentaĵo de la sep Kanariaj Insuloj unu apud la alia, escepte de Tenerifo kiu estas fronte de la aliaj insuloj. Kune al tiu ĉi placo troviĝas la Baziliko de la Virgulino de la Kandeloj (Patronino de Kanarioj).

700px|eta|center|

Kategorio:Tenerifo
Kategorio:Placoj de Kanarioj
Sándor Deák

**DEÁK Sándor** [dea'k] estis hungara aktoro naskita en Braŝovo la 5-an de decembro 1909 kaj mortis en Budapeŝto en la jaro 2004.
## Kariero
Sándor Deák ludis ekde 1932 en la teatroj de Miŝkolco, Peĉo, Nyíregyháza. En sezono de 1944–45 li dungiĝis al teatro de Debrecen. Ekde 1946 ĝis 1948 li estis ano de Nacia Teatro de Szeged. Inter 1948–51 li elpaŝis en Bányász Színház. Inter 1951 kaj 1988 li estis aktoro de la A Magyar Néphadsereg Színháza, respektive de la Vígszínház. Ekde 1949 li regule filmis.
## Premioj, distingoj
*1957 – Jászai-Mari-premio, 
*1964 – Merita artisto,
*1969 – Eminenta artisto.

## El liaj roloj 
* II. Endre (Katona J.: Bánk bán); 
* dr. Gibbs (Wilder: A mi kis városunk); 
* Gül Baba (Huszka J.); 
* Tartuffe (Molière); 
* Castel Jaloŭ (Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac); 
* Tell Vilmos (Vilhelmo Tell, Schiller); 
* Mamders (Ibsen: Kísértetek);
* Gál (Ferenc Molnár: Játék a kastélyban); 
* Herdal (Ibsen: Solness építőmester); 
* Winemiller (Williams: Nyár és füst / somero kaj fumo).

## Fonto
* Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Anjatervo

**Anjatervo** hispane *Añaterve*, guanĉa gvidanto de la Mencejlando Gvimaro, en la insulo Tenerifo. Li estis la mencejo aŭ reĝo de la menceljando Gvimaro, unu el la naŭ mencejlandoj en kiu estis dividita la antaŭhispana Tenerifo.

Li estis la unua mencejo kiu atingis subskribi pacan interkonsenton kun Alonso Fernández de Lugo, kiel adelantado de la Katolikaj Gereĝoj.[eta|200px|Statuo de Anajtervo en la [Placo de la Patronino de Kanarioj (Tenerifo)]]Al la paca interkonsento de Anjatervo, ankaŭ kuniĝis la Mencejlando Ikodo, la de Daŭto, la Mencejlando Adeho kaj la de Abono, kiuj formis la nomatan *paca bando*, ema al la akceptado de la kastilia regado kaj al la regado de la aliancitaj militistoj. La konversacioj kun la aliaj mencejoj ne atingis ian interkonsenton kaj la militista alianco kontraŭ la hispanoj (aŭ *milita bando*) konsistis el la mencejlandoj de Taoro (Benkomo), Takoronto (Akajmo), kaj Anago (Beneharo).

Anjatervo helpis la kastilianojn plurokaze, per helpaj trupoj, ĉefe en la Unua Batalo de Acenteĥo, en la Batalo de Agero kaj en la Dua Batalo de Acenteĥo.

Kategorio:Tenerifanoj
Kategorio:Guanĉoj
Carlisle (Kumbrio)

eta|dekstra|Kastelo Carlisle
**Carlisle** estas antikva urbo de Kumbrio, Anglio. En 2001, laŭ la tiujara censo, ĝi enhavis ĉirkaŭ  loĝantojn.

## Historio 
Ĉirkaŭ 72 p.K. la romianoj konstruis lignan fortikaĵon kie nun situas Carlisle. Ĝi anstataŭiĝis ĉirkaŭ 105 de dua ligna konstruaĵo, kaj ĉirkaŭ 165 de ŝtona. La romianoj nomis la lokon *Luguvalium*, kaj la fortikaĵo subtenis la fortikaĵojn de la Muro de Hadriano.

Ĉar ĝi situas proksime al la landlimo inter Anglio kaj Skotlando, la urbo strategie gravis kaj estis ofte atakataj de skotoj. En 1092 Vilhelmo la 2-a (Anglio) konstruis kastelon kiu poste ege plifortiĝis. Tie, dum iom da tempo, malliberiĝis Maria Stuart, reĝino de Skotlando. La kastelo nun enhavas muzeon kaj servas kiel regimenta bazo. Ankoraŭ videblas multe de la mezepokaj urbomuroj.

En 1133 prioreja preĝejo iĝis katedralo.

Dum la angla enlanda milito reĝa garnizono dufoje sieĝiĝis, en 1644 kaj 1645.

Novembron 1745, dum la dua jakobita ribelo, Charles Edward Stuart sieĝis kaj kaptis Carlisle: Vilhelmo (Duko de Cumberland) rekaptis ĝin la sekvantan monaton.

## Geografio 
eta|dekstra|Inundo ĉe Carlisle
Carlisle situas kie tri riveroj kuniĝas, kaj tial multe de la urbo suferas pro inundoj.

## Ekonomio 
Dum la 19-a kaj komenco de la 20-a jarcento estiĝis fabrikoj por teksaĵoj, nutraĵoj kaj metalaĵoj. La urbo estas ankaŭ grava fervojcentro.

## Edukejoj 
Estas kvar edukejoj kiu ekde 2007 apartenas al la Universitato de Kumbrio.

## Elstaruloj 
* Bernard Barton, poeto

## Vizitindaĵoj 
eta|dekstra|Katedralo Carlisle
Inter la vizitindaĵoj estas:
* Kastelo Carlisle
* Muzeo Tullie House, kie videblas romiaj restaĵoj kaj pentraĵoj de britaj artistoj de la 19-a kaj 20a jarcentoj
* Katedralo Carlisle

## La partner-urboj 
* 20ra Słupsk en Pollando (eblas kontaktoj pere de Esperanto ĉar urbestro de Słupsk Robert Biedroń estas esperantisto).

Kategorio:Urboj de Anglio
Kategorio:Kumbrio
Bentoro

**Bentoro**, aŭ Ventoro, (hispane Bentor aŭ Ventor) mencejo de Taoro kaj filo de Benkomo (Tenerifo, Kanariaj Insuloj), unu el la lastaj mencejoj aŭ tribaj reĝoj kiuj milite konfrontiĝis kontraŭ la kastilia konkero de  Tenerifo fare de Alonso Fernández de Lugo, la Adelantado de la Katolikaj Gereĝoj en la insuloj.dekstra|eta|250px|Statuo honore al la Mencejo Bentoro en Tigaiga.Li naskiĝis ĉ. 1463 kaj forpasis post la Dua Batalo de Acenteĥo, en decembro 1494 memmortigante sin laŭ la guanĉa ritaro, enpuŝante sin en la deklivo de Tigaiga. Per lia forpaso, oni finis la Konkeron de Kanarioj.

Kategorio:Tenerifanoj
Kategorio:Guanĉoj
Sámuel Deáky F.

**DEÁKY F. Sámuel** [dea'ki] (pli juna) estis hungara teatrestro, tradukisto naskita en Koloĵvaro la 25-an de oktobro 1784 kaj mortinta en Koloĵvaro la 22-an de oktobro 1855. Li estis la filo de reformita pastro, teatrestro Sámuel Filep Deáky.

## Kariero
Ankaŭ li mem estis amatora aktoro kaj kantisto. Inter 1828 kaj 1831 li gvidis la teatron de Koloĵvaro, sed kun perdegoj. Li faris reformplanojn por la trupo en 1830. Li tradukis italajn kaj francajn operojn, francajn melodramojn kaj germanajn komediojn entute pli ol 200. Li estis fondinto kaj mecenato de Muzsikai Egyesület (Muzika Asocio) de Koloĵvaro, inter 1826 kaj 1831 li estis helpredaktoro de la gazeto *Erdélyi Híradó*.

Li iĝis membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio en 1831.

## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj

Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Guanĉaj mumioj

[eta|230px|[Mumio de Sankta Andreo (Muzeo de Naturo kaj Arkeologio, antaŭe Muzeo de la Naturo kaj la Homo).]]
[eta|230px|[Guanĉa mumio de Madrido en la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio de Madrido.]]
**La guanĉoj**, praloĝantoj de Tenerife (Kanarioj, hodiaŭ aŭtonoma regiono de Hispanio) **mumiigis siajn mortintojn**.

Tiu kutimo celis konservi la korpon de la mortinto pere de enbalzamigaj teknikoj tre similaj al la aliaj mumiigadoj de antikvaj civilizoj. Ĝia celo, ligata al religia kredo, estis la ŝirmado de la kadavro kaj ankaŭ distingi la socian klason de la mortinto.

Menciindas ke la mumiigado de la guanĉoj en multaj aspektoj similas al la praktikata de la antikvaj egiptanoj. Por savi la kadavron de putrado ili multe zorgis pri la procezo, la korpon kaj super ĉio ili memorigis kaj honorigis la forpasintojn. La mumiigado ne estis ĝenerala kutimo inter la guanĉa popolo, ekzistante pluraj procezoj kiuj montras certan gradigon en tiu funebra praktiko kiu korespondis al diversaj sociaj kaj ekonomiaj kastoj de la guanĉa socio. Logike, la mumioj de la mencejoj, estis tiuj kiuj ricevis plejajn zorgojn en la mumiigado. La guanĉoj, same kiel la antikvaj egiptanoj, konservis la viscerojn de iliaj mencejoj.

La Muzeo de Naturo kaj Arkeologio, en Santa Cruz de Tenerife, montras kelkajn el tiuj mumioj, kiuj dum jarcentoj estis kolektataj kaj vidataj kiel scienca kuriozeco en Eŭropo. Fakte, en unu el la salonoj de la Nacia Arkeologia Muzeo de Hispanio de Madrido montriĝas guanĉa mumio kiu estas reklamata de la Urbodomo de Tenerifo, post kreado de leĝo en Kanarioj kiu postulas la revenigon de la kanaria heredaĵo kiu troviĝas ekster la arkipelago.

## Eksteraj ligiloj 
* Mundo funerario - Arkeologia Muzeo de Tenerifo, en Jutubo
* La enigmo de la momioj. Aŭtoro David E. Sentinella.

Kategorio:Kanarioj
Kategorio:Guanĉoj
Kategorio:Mumioj
Tindajo

**Tindajo**, hispane *Tindaya*, estas monto situanta en la municipo La Oliva (Fuerteventuro, Kanariaj Insuloj, Hispanio), kiu havas specialan historian kaj arkeologian gravecon pro la kvanto da prahomaj pentraĵoj kiujn ĝi havas. 

eta|maldekstra|300ra|Monto Tindajo, Fuerteventuro
Tindajo estis sankta loko por la indiĝena loĝantaro de Fuerteventuro, la maĥoj, kiuj skulptis sur ĝi pli ol tricent piedformajn gravuraĵojn. La piedformaj gravuraĵoj ankaŭ ekzistas en aliaj insuloj de Kanarioj kaj en regionoj el kultura influo de la berberoj. La gravuraĵoj de Tindajo estas orientitaj al la monto Teide sur la insulo Tenerife kaj al la insulo Gran Canaria.

Kategorio:Fuerteventuro
Kategorio:Montoj en Kanarioj
Adelantado

**Adelantado** estas la hispana titolo por oficiro de la Regno de Kastilio kiu dum la Malsupra Mezepoko kompetentis pri juraj kaj registaraj aferoj sur determinita distrikto aŭ regiono donata de la reĝo. Tiu vorto venas de la araba *almuqaddám* hispane adaptita kiel *almodacén*. Ĝi komencis aperi unuafoje en navaraj kaj kastiliaj dokumentoj de la 11-a jarcento.  

## Vidu ankaŭ
* Hernán Cortés
* Francisco de Montejo
* Diego de Ordás

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Regno Kastilio
Kategorio:Titoloj
Contadora-grupo

La **Contadora-grupo** estis iniciativo de la ministroj pri eksteraj aferoj de Kolumbio, Meksiko kaj Venezuelo, por fini la armean konflikton respektive armeajn konfliktojn en Salvadoro, Nikaragvo kaj Gvatemalo en la unua duono de la 1980-aj jaroj. Tiu konflikto estis minaco por la politika stabileco de la tuta mezamerika regiono.

La fonto de tiu iniciato estis la sveda ĉefministro Olof Palme kaj la Nobel-premiitoj Gabriel García Márquez, Alfonso García Robles kaj Alva Myrdal, kiuj telefone kontaktis la prezidantojn de Kolumbio, Meksiko, Venezuelo kaj Panamo, kaj alvokis ilin peri pacige en la armea konflikto.

Unuafoje la grupo renkontiĝis sur la panama **insulo Contadora**, kiu estas parto de la *perla arkipelago* (hispane *Archipiélago de las Perlas*) en la Golfo de Panamo de la Pacifika Oceano.

La kunvenoj de la Contadora-grupo konsistigis bazon por posta pripaca traktato, por kiu Óscar Arias Sánchez ricevis la Nobel-premion pri paco.

Kategorio:Politiko de Mezameriko
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1983
Águas Mornas

**Águas Mornas** estas urbo kaj municipo de la subŝtato Sankta Katarino de Brazilo. Ĝi fondiĝis la .

## Kvartaloj 
* Canto dos Kraus
* Canto dos Schuch
* Fazenda do Sacramento I
* Fazenda do Sacramento II
* Fazenda Ressurreição
* Loeffelscheidt I
* Loeffelscheidt II
* Rio Cubatão
* Rio do Cedro
* Rio dos Porcos
* Rio Miguel
* Rio Novo
* Rio Salto
* Santa Cruz da Figueira
* Santa Isabel
* Teresópolis
* Vargem Grande

eta|maldekstra|Preĝejo *Sagrado Coração de Jesus* ĉe la placo *Evaldo Carlos Lehmkuhl*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Estimativas - Contagem da População 2009
*  Prefeitura de Águas Mornas

Kategorio:Municipoj de Sankta Katarino
Longbeka tajlorbirdo

La **Longbeka tajlorbirdo** (***Artisornis moreaui***) estas afrotropisa kantobirdo de la familio de Cistikoledoj (iam lokata en Silviedoj) troviĝanta en tropika Azio. Ĝi apartenis al genro de Ortotomoj kiu estas populara pro konstruo de nesto per kudro de folioj kiel lulilo por la nesto, sed lastatempe oni konsideris propran genron nome *Artisornis* de afrikaj specioj.

Ĝi troviĝas en izolitaj teritorioj en ebenaĵo Njesi de nordokcidenta Mozambiko (subspecio *sousae*) kaj nordorienta Tanzanio (nomiga subspecio en Montoj Usambaroj). Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montararbaroj, degraditaj arbaroj aŭ ĉe plantejoj de teo aŭ eŭkaliptoj, dum la tereno tro okupata de homoj ne estas loĝata de la specio. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo kaj la totala populacio estas nur de ĉirkaŭ **50-249 individuoj** kaj malpliiĝas en malgranda teritorio de 950 km², kiu krome estas fragmentita per 1000 km.

Tiu malgranda birdo estas nur 10 cm longa, sed fortika specio de arbarbordoj kaj klaraĵoj de kanopeo. **Supraj partoj estas grizecaj, iom pli pala sube en ventro. Pli bruneca nuanco en vizaĝo kaj krono** (eble ne tie). Tre longa, nigra beko. Tre rondoforma kapo. La vosto moviĝas dum ekscitado. La simila specio Afrika tajlorbirdo, *O. metopias*, havas multe pli mallongan bekon kaj pli etendan ruĝecan nuancon en vizaĝo kaj brusto. La voĉo estas metaleca *piiduu piiduu*. Ĝi estas tre sekretema, malfacile videbla, plej bone identigata per aŭdo. Plej taŭga rigardejo estas Amani en oriento de la Montoj Usambaroj en Tanzanio. 

## Referencoj
*En la angla  Konsultita la 23an de januaro 2010
* BirdLife International 2004.  Apalis moreaui .   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 25an de julio 2007.

## Eksteraj ligiloj 
*BirdLife Species Factsheet. 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Cistikoledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Afriko
Paŝtejo

eta|dekstra|300px|paŝtanta bovaro.
**Paŝtejo** estas areo kun vegetaĵo, kiu estas uzebla por nutrado de la brutoj. Ĝi estas parto de bieno aŭ agrikultura unuo. La paŝtejo plej ofte estas natura herbejo, sur kiu kreskas abunde diversaj herboj (poacoj, legumacoj) por bovoj, ĉevaloj, ŝafoj kaj aliaj paŝtiĝantaj bestoj. La paŝtejo estas uzata plej ofte neintense, precipe en aridaj regionoj, kie la grundo ne konvenas por terkultivado. En humidaj regionoj oni ofte falĉas la herbojn kaj sekigas ilin (fojno) aŭ faras el ili silaĵon por la vintra periodo.

Por eviti tropaŝtadon kaj tretpremon de la herboj, ebligante ties rekreskon, refreŝiĝon, oni ofte paŝtadas periode. Dum la nepaŝta periodo, la paŝtejo refortiĝas, sed oni ofte falĉas post florado, grajnomaturiĝo. Oni povas ĉirkaŭi la paŝtejon per elektra barilo.

Oni nomas provizora paŝtejo la grenan aŭ maizan staplejon (ejo post rikolto de ekz. tritiko, maizo), sur kiu oni paŝtadas porkojn, ŝafojn, bovojn.

Oni povas paroli pri ebena kaj montara (alpa) paŝtejoj. En la antaŭindustriaj epokoj, la brutaroj (precipe ŝafaroj) somere paŝtis en la altaj montaj paŝtejoj (somera paŝtejo), aŭtune, printempe en pli malaltaj ebenaĵoj. Tiutempe la brutaro ofte paŝtis, vivtenis sin en neĝkovritaj paŝtejoj (ekz. hungara griza bovo).

La intensa kultivado de la paŝtejo signifas ties akvumadon, aerumadon (per specifaj dentaj erpiloj) aŭ eĉ ties sterkadon.

## Vidu ankaŭ 
* Paŝtistismo

Kategorio:Bestobredado
Kategorio:Agrikulturo
Kategorio:Herbejo
Mihály Dávid

**DÁVID Mihály** [da'vid] http://www.imdb.com/name/nm0246272/ estas hungara aktoro naskita en Felenyed la 29-an de majo 1898 kaj mortinta en Parizo la 5-an de novembro 1965.

## Kariero 
Inter 1921 kaj 1930 Mihály Dávid estis ano en Budapeŝto de la Teatro Magyar, en 1931–32 de la Nova Teatro (Budapeŝto), ekde 1936 ĝis 1940 denove de Teatro Magyar. Inter 1945 kaj 1949 li ludis en Nacia Teatro (Budapeŝto), inter 1949 kaj 1953 en Teatro Madách, ekde 1953 ĝis 1956 en la Teatro de Hungara Armeo. En 1956 li elmigris Parizon. Li ankaŭ pentris kaj tradukis.

## El liaj teatraj roloj 
* Sztyepán (Neumann: Oroszország);
* Fiákeres (Bíró L.: Sárga liliom);
* János (Ferenc Molnár: A vörös malom);
* Feleki (Földes I.: Hivatalnok urak).

## El liaj filmaj roloj 
* *Nem élhetek muzsikaszó nélkül* (1935) – Gergő
* *Beszterce ostroma* (1948) – majoro
* *Két bors ökröcske* (1956) - fortikaĵestro

## Tradukaĵoj 
* Scribe: *Navarrai Margit* (kun Gy. Rácz, 1947);
* Alfred de Musset: Lorenzaccio (1949);
* Diderot: Színészparadoxon (manuskripto, ĉirkaŭ 1949 ).

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Acuamanala de Miguel Hidalgo

**Acuamanala de Miguel Hidalgo** estas unu el la 60 komunumoj de la meksika subŝtato Tlaxcala, kiu estas meksika subŝtato kiu situas en la centra Meksiko, relative proksime al la urbo de Meksiko. La ĉefurbo de la komunumo estas Acuamanala. Krom la ĉefurbo 5 aliaj loĝlokoj (statistike: urboj, vilaĝoj vilaĝetoj, domaroj) apartenas al la komunumo. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 29022.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5081 loĝantojn. El tiuj estis 2534 viroj kaj 2547 virinoj. La komunumo havas surfacon de 22,48&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2300 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 502,6&nbsp;mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 14,1 .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 3680 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 71 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 1,93 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Acuamanala de Miguel Hidalgo  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Tlaxcala
Gabriella Debreczeni

**DEBRECZENI Gabriella** [debreceni] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Alba Iulia la 4-an de novembro 1933. 
## Kariero
Ŝi ludis ekde 1958 en la Székely Színház pli etajn-pli grandajn karakterrolojn.
## El ŝiaj roloj
*Sári (Heltai J.: Tündérlaki lányok); 
*Marianne (Goldoni: Különös történet); 
*Sanyika (Móricz Zs.: Légy jó mindhalálig); 
*Zsuzsi (Gárdonyi G.: A bor).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Károly Debreczeni

**DEBRECZENI Károly** [debreceni] estas rumanuja hungara dirigento naskita en Odorheiu Secuiesc en 1931. 
## Kariero
Károly Debreczeni studis en Konservatorio Gheorghe Dima en Kluĵo kaj ekde 1962 li estis ĥorestro de la Kolozsvári Állami Magyar Opera. 
## El liaj instruaĵoj
*Ĉajkovski: Pikk Dáma; 
*Wagner: A nürnbergi mesterdalnokok; Tannhäuser; 
*Károly Goldmark: Sába királynője.
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kálmán Debreczi

**DEBRECZY Kálmán** [debreci] estas rumanuja hungara dirigento naskita en Covasna la 7-an de aprilo 1955. 
## Kariero
En 1981 li dungiĝis al Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház. Li sukcesis en karakterrolojn. 
## El liaj roloj
*Tódor (Áron Tamási: Boldog nyárfalevél); 
*Dudás és Thisbe (Shakespeare: Szentivánéji álom);
*Kovács (Benő Karácsony: A rút kiskacsa); 
*Csillag (Ferenc Csepreghy: A piros bugyelláris).

## Fonto
*Retejohttp://www.tamasitheatre.ro/hu/16.html?szemely_id=3941 
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Gábor Dehel

**DEHEL Gábor** estas rumanuja hungara aktoro, reĝisoro, verkisto naskita en Satu Mare la 29-an de aprilo 1940.

## Kariero 
En 1962 li dungiĝis al Kolozsvári Állami Magyar Színház Kune kun János Márton li dramigis kaj reĝisoris la romanojn de Mór Jókai (Az aranyemberét, A kőszívű ember fiai) kaj poste *Pinokjo*n de Carlo Collodi. En la 70-aj jaroj li direktis la agadon de Diák Művelődési Ház (Studenta Kulturdomo), poste de Stúdiószínpad (Studioscenjo). En la 80-aj jaroj li finis en Bukareŝto la fakon de reĝisoro. Ekde 1991 li reĝisoras ankaŭ en la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## El liaj roloj 
* Ferdinánd (Schiller: Ármány és szerelem);
* Callimaco (Machiavelli: Mandragóra);
* Ádám (Ferenc Molnár: Játék a kastélyban);
* Longaville (Shakespeare–Mészöly D.: Lóvátett lovagok);
* Le Beau (Shakespeare: Ahogy tetszik).

## El liaj reĝisoraĵoj 
* Thomas: Nyolc nő;
* Gelman: Ketten a padon;
* Huszka J.: Mária főhadnagy;
* Ferenc Erkel: Bánk bán.

## Fonto 
* *Magyar Színházművészeti Lexikon*

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Preĝejo de Sankta Juliano Malriĉa

La preĝejo de **Sankta Juliano Malriĉa** () estas preĝejo de la 13-a jarcento kiu troviĝas en Parizo, en Francio. Ĝi staras proksime de la Katedralo de Notre-Dame, kaj ĝi estas la sola melkita preĝejo en Parizo.

La titoldona Sankta Juliano estas Sankta Juliano la gastiganto.

## Historio 
Unue malgranda kapelo de hospico starigita ĉe la interkruciĝejo de du grandaj romiaj vojoj elirantaj de Lutetia, ĝi estis detruita dum la invado de Normanoj en 886. Poste ruiniĝinta, Henriko la 1-a donacis ĝin al la episkopo de Parizo ĉ. 1030. La nuna preĝejo estis ekkonstruita nur en 1170 kaj finkonstruita ĉ. 1240, kio faras el ĝi unu el la plej malnovaj preĝejoj de Parizo.

En 1655, ĝi estis transdonita al malsanulejo Hôtel-Dieu de Parizo. Dum la franca revolucio de 1789 ĝi estis deklarita nacia bieno kaj fariĝis tenejo de salo en 1790. Ĝi retrovis sian religian destinon en 1826 kaj estis konsekrita al melkita rito en 1889.

Ikonostazo realigita en 1900 apartigas la ĥorejon disde la navo.

## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

Image:St-julien-le-pauvre-paris-inside.jpg|La ikonostazo
Image:Saint-Julien-le-Pauvre (Paris).jpg|La preĝejo dumtage

## Vidu ankaŭ 
* Listo de religiaj konstruaĵoj de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo de la Melkita paroĥo de Parizo

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Parizo
Kategorio:Katolika Grek-Melkita eklezio
Wolfred Nelson

Li estis ankaŭ milita estro de la Malsupra Kanado kaj juĝisto pri lokaj aferoj.

Liaj gepatroj, lojalistoj, fuĝis el ŝtato Nov-Jorkio post la usona sendependiĝo. Kiam li estis tri-jaraĝa, la familio transloĝiĝis en la urbon *William Henry* (hodiaŭ Sorel). Tie naskiĝis lia pli juna frato, Robert Nelson, ankaŭ kiu estos kuracisto kaj politikisto.

Wolfred Nelson lernis en la lernejo fondita de sia patro en William Henry. Aĝa je 14 jaroj, li eklernis medicinon kaj fariĝis kuracisto en 1811, li rekrutiĝis, 20-jaraĝa, en la brita armeo dum la angla-usona milito de 1812 kiel milita kuracisto.
Post la milito, li sin establis en Saint-Denis-sur-Richelieu, edziĝis en 1819 kun Charlotte-Josèphe Noyelle de Fleurimont, kaj malfermis distilejon.

## Politiko 
Li estis elektita deputito de William Henry en 1827, kontraŭ James Stuart, kaj subtenis la Patriotan Partion de Louis-Joseph Papineau. Li ne partoprenis je la baloto de 1830, kaj iris en Britio por pristudi tie la funkciadon de la medicinaj institucioj. Kiam li revenis en Kanadon, li ricevis postenon de juĝisto.

Li partoprenis al la baloto de 1834 kaj gajnis decidan venkon. Dum la balotkampanjo, lia amiko Louis Marcoux estis murdita en Sorel, la malkondamno de lia murdisto far de partizana ĵurio incitis Wolfred Nelson kontraŭ la brita registaro.

Kiam li eksciis pri la 10 rezolucioj proponitaj de John Russell, ŝtata sekretario pri la kolonioj en la Ĉambro de la Komunumoj de Londono, li organizis la  la unuan popolan protestan asembleon en Saint-Ours. La registaro demisiis lin el lia posteno de juĝisto.

Li prezidis la 23-an kaj la 24-an de novembro al la granda Asembleo de la Ses-Konteoj.

La , la registaro akuzis lin, kun 25 aliajn patriotojn, pro alta perfido. Li perforte rezistis kontraŭ sia aresto kaj provis fuĝi al Usono, sed estis arestita la 11-an de decembro kaj enprizonigata sep monatojn antaŭ esti, la , ekzilita al Bermudo kien li alvenis la 24-an de julio.

La  la Ĉambro de la Komunumoj deklaris kontraŭleĝa lian kondamnon al ekzilo. Li foriris el Bermudo, sed ne rajtis reveni en Kanadon. Li iris al Plattsburg en Nov-Jorkio. Li fine reiris Kanadon en 1842 kiam Louis-Hippolyte Lafontaine, iĝinte prokuroro de la Malsupra Kanado absolvis la ekzilitojn.

Li estis elektita deputito en la konteo de Richelieu en 1844 kaj urbestro de Montrealo en 1854.

## Eksteraj ligiloj 
*  Biografio el "La Patriotoj de 1838" 
* / El la "Surreta biografia Kanada leksikono" angle, france,
La revoj de la racio kreas monstrojn

[eta|250px|«El sueño de la razón produce monstruos», [gravuraĵo n.º 43 de *Los Caprichos* (1799).]]
**La revoj de la racio kreas monstrojn** (hispane «El sueño de la razón produce monstruos») estas gravuraĵo de la hispana pentristo Francisco de Goya. Ĝi publikiĝis en 1799. La gravuraĵo prezentas dormintan revanton kiu en sia revo vidas "monstrojn" inter kiuj linko, strigoj kaj aliaj strigoj kun flugiloj de vesperto.

Tiu ĉi esperantigo de la titolo, fare de Fernando de Diego, legeblas en la enkonduko al la esperanta traduko de Don Quijote.

Kategorio:Verkoj de Francisco de Goya
Kategorio:Pentraĵoj
Dia liturgio

**Dia liturgio** estas la ĝusta nomo de la eŭkaristia liturgio laŭ la bizancia tradicio kristana.

Tiu termino estas uzata de la ortodoksa eklezio kaj de la katolika eklezio, kaj same de la armenaj kristanoj kaj de tiuj de la armena apostola eklezio kaj de tiuj de la armen-katolika eklezio.

Iuj ortodoksuloj, male, uzas la terminon *Sankta ofero* (sirie: *qurbono qadisho*, armene: *surb badarak*) por siaj eŭkaristiaj liturgioj. Fojfoje oni uzas la terminon diservo ankaŭ por la liturgioj de latina rito, sed pli ofte tiujn oni nomas meso.

## Vidu ankaŭ 
* Meso (diservo)

## Eksteraj ligiloj 
* *La Dia liturgio de nia sankta patro Johano la Orbuŝa* (paralelaj tekstoj slavona-esperanta-greka); kaj libroforme (nur Esperante):Johano la Orbuŝa: Dia liturgio. Moskvo, 2015. ISBN: 978-5-519-48547-0. 
* La Dia liturgio de Sankta Johano Krizostomo en Esperanto

Kategorio:Kristana kultado
Vilmos Demián

**DEMIÁN Vilmos**, *Fischer–Demián* [demja:n] estis rumanuja hungara komponisto, dirigento naskita en Braŝovo la 9-an de junio 1910 kaj mortinta en [[]] la [[]] 1994. 
## Kariero
Post studoj en Braŝovo Vilmos Demián studis en Vieno inter 1929 kaj 1933. Inter 1937 kaj 1949 li estis dirigento de la Goldmark Filharmonio, de la Ardealul Ŝtata Filharmonio kaj de la Kolozsvári Állami Magyar Opera. Ekde 1949 li estis profesoro de la Muzikaltlernejo Gheorghe Dima. 
## El liaj komponaĵoj
**Kelepce* (opero, 1964); 
**Forgóajtó* (musical, 1967); 
**Concertino* (1953); 
**Szabadság* (1959, kantato).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Katolika Grek-Melkita Eklezio

La **Katolika Grek-Melkita eklezio** (en araba lingvo **كنيسة الروم الملكيين الكاثوليك**, ) estas aŭtonoma (*sui juris*) katolika eklezio laŭ la bizanca rito.

Ĝi havas ĉirkaŭ 1.200.000 anojn sub gvidado de la Patriarkejo de Antioĥio de la Melkitoj.

## Vidu ankaŭ 
* Katedralo de la Dormiĝo de Nia Sinjorino (Damasko)
* Maronita eklezio
* Preĝejo de Sankta Juliano Malriĉa

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo la Patriarkejo Melkita de Antioĥio 
*  Oficiala paĝo la Patriarkejo Melkita de Antioĥio 

## Notoj kaj referencoj 
## Bildoj 

dosiero:Gregor3-8.jpg|La emerita Patriarko Gregoro 3-a Laham
dosiero:HarissaStPaulBasilica.jpg|La melkita preĝejo de Sankta Paŭlo en Harissa
dosiero:St Peter and Paul Melkite church Ottawa.jpg|La melkita preĝejo de Sankta Petro kaj Paŭlo en Ottawa, Kanado
dosiero:Igreja_Melquita_de_São_Jorge.jpg|La melkita preĝejo de Sankta Georgo en Juiz de Fora, Brazilo


Kategorio:Kopta Eklezio
Kategorio:Kristanismo en Egiptio
Kategorio:Kristanismo en Sirio
Mihály Demjén

**DEMJÉN Mihály** [demje'n] estis hungara aktoro, teatrestro naskita en Debrecen kaj mortinta en Tasnád en februaro 1886. 
## Kariero
Lia plej frua konata elpaŝo estis en Pest, 1828. En 1833 li ludis en Kassa, en 1833–34 en la Várszínház de Buda. Ekde 1835 li estis plurfoje teatrestro de malgrandaj vaganttrupoj. Liaj ĉefaj stacioj estis: Szeged, Arad], Debrecen, Pécs. 
## El liaj roloj
*Sajdár (Bárány B.: Sajdár és Rurik); 
*Zrínyi (Körner); 
*Caesar (Gombos I.: Az esküvés).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Oszkár Dénes

**DÉNES Oszkár** [de'neŝ] estis hungara aktoro naskiĝis en Magyarkeszi la 8-an de majo 1891 kaj mortis en Trento (Italujo) la 2-an de julio 1950.

## Kariero 
Oszkár Dénes devenis el juda familio. Li iĝis filmaktoro el oficisto en 1919. Li elpaŝis en 1921 en la Teatro Belvárosi, poste en *Jardin de Paris*, *Royal Orfeum* kaj *Király Színház*. Inter 1922 kaj 1924 li direktis la teatrojn de Unió Rt. – *Blaha Lujza*, *Király Színház* – en 1924 li ludis en *Papagáj Kabaré*. En 1924 li estis ano en Berlino de *Cabaret der Komiker*, poste aperis en *Royal Orfeum*, en 1929–30 en *Király Színház*. Lia mondkariero ekis en 1930 en Lepsiko. Li travojaĝis la mondon kun sia edzino Rózsi Bársony kun operetoj de Pál Ábrahám. En 1936–1937 li elpaŝis en Budapeŝto en la Teatro Royal kaj en la Teatro Városi.

## El liaj roloj 
* Popinell (Oscar Straus: A balga szűz);
* Teddy London (Béla Zerkovitz: Eltörött a hegedűm);
* Miki gróf (Ábrahám P.: Viktória);
* Blazsek II. (Ábrahám P.: 3:1 a szerelem javára);
* Bajusz Pista (Ábrahám P.: Júlia);
* Musztafa bej (Ábrahám P.: Bál a Savoyban).

## Fontoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz05/116.html
* http://vmek.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/11003.htm 
* http://www.imdb.com/name/nm1065145/
* Esperante

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Iván Dengyel

**DENGYEL Iván**; Andor [dendjel] estas rumanuja hungara aktoro naskita en Nagyvárad la 10-an de majo 1944.

## Kariero 
Li debutis en 1969 Sepsiszentgyörgyi Tamási Áron Színház. Inter 1972 kaj 1982 li ludis en Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat. Ekde 1982 en Hungarujo li estas liberprofesia aktoro. Ekde 1986 en Madách Színház, ekde 1993 li ludis en Katona József Színház.

## El liaj roloj 
* Gomböntő (Ibsen: Peer Gynt);
* Virág János (Áron Tamási: Csalóka szivárvány);
* Kuligin (Ĉeĥov: Három nővér);
* Papa (István Örkény: Pisti a vérzivatarban);
* Camillo (Shakespeare: Téli rege).

## Eksteraj ligiloj 
* Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=1336

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kastelo Carlisle

eta|dekstra|Kastelo Carlisle
eta|dekstra|Kastelo Carlisle el la remparoj
**Kastelo Carlisle** estas kastelo en Carlisle (Kumbrio), Anglio.

Carlisle strategie gravis ĉar ĝi situas proksime al la landlimo inter Anglio kaj Skotlando, kaj estis antaŭaj fortikaĵoj, ekde la romia epoko. La nuna kastelo unue konstruiĝis malfrue de la 11-a jarcento, dum la regado de Vilhelmo la 2-a (Anglio) post kiam tiu forpelis la skotojn de Cumberland. En 1122 Henriko la 1-a (Anglio) ege pligrandigis kaj plifortigis la kastelon kaj ordonis la konstruon de ŝtonaj urbomuroj. Multfoje la skotoj klopodis regajni Carlisle, kaj ili sukcesis dum la longa enlanda milito kiam Stefano regis Anglion, sed post malmultaj jaroj la angloj rekaptis ĝin.

En 1568 Maria Stuart, reĝino de Skotlando, plurajn monatojn malliberiĝis en la kastelo.

Dum la angla enlanda milito reĝa garnizono dufoje sieĝiĝis, en 1644 kaj 1645.

Novembron 1745, dum la dua jakobita ribelo, Charles Edward Stuart sieĝis kaj kaptis Carlisle: Vilhelmo (Duko de Cumberland) rekaptis ĝin la sekvantan monaton. Tio estas la lasta batalado ĉe la kastelo.

Dum la 19-a jarcento parto de la kastelo malkonstruiĝis. En la resto troveblas muzeo kaj regimenta bazo.

Kategorio:Kasteloj en Kumbrio
Iván Diószeghy (aktoro, 1952-)

**DIÓSZEGHY Iván** (filo) [dio'segi] estis rumanuja hungara aktoro naskita en Kluĵo la 21-an de oktobro 1952.
## Kariero
Ekde 1979 Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat kaj ekde 1989 li estas aktoro de Csokonai Színház de Debrecen. 
## El liaj roloj
* Menato (Ruzante: A csapodár madárka); 
*Rode (Ĉeĥov: Tri fratinoj); 
*Sefelt (Keyes–Wasserman: Kakukkfészek).

## El liaj reĝisoraĵoj
*Margit Kaffka: *Az élet útján*.
## Eksteraj ligiloj
*Spektakloj pluajhttp://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=4283
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Iván Diószeghy

**DIÓSZEGHY Iván** [dio'segi] estis rumania hungara aktoro naskita en Călăraşi la 15-an de februaro 1929 kaj mortinta la 5-an de januaro 2006 en Satmaro.
## Kariero
Iván Diószeghy inter 1949-1953 studis en la aktorakademio Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet de Kluĵo. Komence li ludis en Baia Mare, poste en la Szatmárnémeti Északi Színház Harag György Társulat.
## El liaj roloj
*Don Pedro (Lope de Vega: Dacból terem a szerelem); 
*Tímár Mihály (Mór Jókai: Az aranyember); 
*Bagaméri (György Méhes: Duplakanyar); 
*Grandin (Thomas: A papagáj és a zsaru).
## Fonto
*Magyar Színházművészeti Lexikon 
*szineszkonyvtar.hu 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Pajno (luno)

**Pajno** estas, el la nun konataj naturaj satelitoj de Saturno, la dua kiu orbitas plej proksime al Saturno (post la ankoraŭ sennoma objekto S/2009 S 1). Ĝi situas en fendo de la saturna ringo A, tiel nomata malpleno de Encke.

## Malkovro 
La ekzisto de luno en la malpleno de Encke estis antaŭvidita de Jeffrey N. Cuzzi kaj Jeffrey D. Scargle en 1985, por kialigi la ondatan aspekton de la randoj de la malpleno. Ĝian situon kalkulis Mark R. Showalter  kaj lia teamo laŭ la perturboj, kiujn suferas la ringo far de la luno. Ili malkovris ĝin sur fotoj de la malpleno de Encke, faritaj de Voyager 2 la .

## Orbito 
Pajno orbitas precize en la mezo de la malpleno de Encke (kies larĝo estas 325 km) kaj en la ebeno de la saturnaj ringoj; tio, kio faras ke la discentreco kaj la kliniteco de ĝia orbito estas preskaŭ nulaj. Ĝi estas paŝtist-satelito de la malpleno de Encke: ĝi aŭ forpuŝas, aŭ altiras kaj integrigas la erojn, kiuj eskapus el la ringoj.

Alia paŝtist-satelito, Dafno, orbitas en la malpleno de Keller kaj gardas ĝin malplena.

## Ecoj 
La formo de Pajno memorigas tiun de migdalo kun forta diskoforma kresto ĉe ĝia ekvatoro, do en la ebeno de la ringoj. Oni hipotezas, ke tia kresto estus kumulo da kosmaj eroj altirataj el la ringoj.

Tia strukturo ekzistas ankaŭ sur la lunoj Atlaso kaj Japeto.

## Nomo 
Ĝia maldaŭra nomo estis **S/1981 S 13**. Ĉar ĝi estas paŝtista satelito, ĝi ricevis la nomon de Pajno, dio protektanta la brutarojn kaj la paŝtistojn.

Dosiero:Pans highway 3-05-07.jpg|Pajno en la malpleno de Encke
Dosiero:Pan Rev09.2x.jpg|La diska formo de Pajno

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Pri Pajno  el "Sunsistema esploro" de NASA
*  La luno de la Malpleno de Enke, el *"The Planetary Society"*
*  Pajno en la saturnaj ringoj (el *"Futura Science*")
*  Pajno, el la paĝaro de Jean-Michel
*  La malgrandaj Saturnaj satelitoj (el *"Planète Astronomie*") 
*  Pajno (el *"Projekto Luno"*)

Kategorio:Lunoj de Saturno
Euphausia superba

La specio ***Euphausia superba***, Esperante **Antarkta krilo**, estas malgranda krustaco. Oni supozas, ke tiu estas la specio de bestoj el la mondo kiu enhavas la plej multnombrajn anojn. Ĝi formas bazon de la antarkta ekologisistemo kaj estas la ĉefa nutraĵo por cetacoj, fokedoj, sepioj, pingvenoj, albatrosoj kaj aliaj birdoj.

## Vidu ankaŭ 
* Antarkta Konverĝareo
* Krilo

Kategorio:Artropodoj
Kategorio:Bestoj el la Antarkta ekozono
Miksáné Diettrich

**DIETTRICH  Miksáné**; *Papp Júlia* [ditrih] estis hungara aktorino, aktorpedagogino naskita en Nagyvárad la 1-an de januaro 1886. Ŝia mortojaro kaj mortoloko estas nekonata.
## Kariero
En 1908 ŝi estis eksterordinara instruistino de aktorlernejo de Szidi Rákosi, en 1910 ordinara instruistino kaj vicdirektorino. En aŭtuno de 1927 ŝi elpaŝis en spektakloj de *Játékszín* kaj ŝi aperis ankaŭ en radio.
## Fonto
**Magyar Színházművészeti Lexikon*

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj