María Moliner

**María Juana MOLINER Ruiz** (Paniza, Zaragozo, 30-a de marto 1900 - Madrido, 22-a de januaro 1981) estis hispana bibliotekistino, arkivistino, filologo kaj leksikografo, konata ĉefe kiel aŭtoro de la fama *Diccionario de uso del español*. 

## Biografio
En Madrido ŝi kun siaj fratoj studis en la lernejo de la Institución Libre de Enseñanza de la strato Obelisco, poste Martínez Campos, kaj ekzameniĝis liberstatuse en la Mezlernejo Cardenal Cisneros. Ŝi mem poste deklaris, ke en la Institución ŝin lernigis Américo Castro, kiu ekinteresigis ŝin por gramatiko.​ 

Ekde 1912 ŝia patro, marista kuracisto, restis en Argentino abandonante la familion. Tial la patrino decidis revenon al Aragono, kie María mem helpis la vivtenandon de la familio instruante private latinon, matematikon kaj historion. Ŝi finigis sian mezlernadon en Zaragozo en 1918. 

Ŝi eklaboris kiel filologo kaj leksikografo por aragona vortaro. Ŝi gradiĝis en 1921 en Historia, nura fako ekzistanta tiam en la *Facultad de Filosofía y Letras* de la Universitato de Zaragozo, atingante plej superajn atingojn. Same faris ŝia fratino Matilde Moliner en 1925. María Moliner eklaboris en la Nacia Biblioteko de Hispanio, poste en la Ĝenerala Arkivo de Simanko, poste en Murcio kaj Valencio. En Murcio edziniĝis kaj havis unuajn gefilojn kaj en Valencio postajn.

Ŝi estis la unua virino kiu instruis en la Universitato de Murcio, en 1924.​ En la 1930-aj jaroj ŝi aktive partoprenis en la tutlanda biblioteka politiko, kunlaborante kun la *Institución Libre de Enseñanza* en edukaj projektoj kiel *Misiones Pedagógicas* dum la Dua Hispana Respubliko.

En 1939 je la fino de la Hispana Enlanda Milito, ŝi kaj ŝia edzo estis elpostenigitaj fare de la diktatura reĝimo, kaj povis serĉi postenojn nur kelkajn jarojn poste. En la 1960-aj jaroj ŝi dediĉis siajn energiojn al la prilaborado de la *Diccionario de uso del español* (Vortaro por uzado de la hispana), zorgado de sia edzo, jam emerita, malsana kaj blinda, ĝis ŝi mem ekmalsaniĝis en 1973. Ŝia edzo mortis en 1974 kaj ŝi en 1981.

## Verkoj
* Moliner, María (1979). Diccionario de uso del español, volumen 1. Barcelona: Gredos. ISBN 9788424913441.
* Moliner, María (1979). Diccionario de uso del español, volumen 2. Barcelona: Gredos. ISBN 9788424913489.
* Moliner, María (2013). Gramática básica del español (2a eldono). Barcelona: Gredos. ISBN 9788424936853.
* Moliner, María (2013). Ortografía del español (tria eldono). Barcelona: Gredos. ISBN 9788424936389.

## Bibliografio
* Ahumada, Ignacio, Cinco siglos de lexicografía del español. Volumen 66, Publicaciones de la Universidad de Jaén, 2000, 441 pp. ISBN 9788484390480.
* Alonso Omeñaca, Samuel, María Moliner: breve diccionario de vida y obra. Mujeres en la historia, Prisanoticias Colecciones, 2019, 141 pp. ISBN 9788499071114.
* Benítez Marco, María Pilar (2010). María Moliner y las primeras estudiosas del aragonés y del catalán de Aragón. Zaragoza: Rolde de Estudios Aragoneses. ISBN 84-82582-14-3.
* Búa Martín, Hortensia (2012). María Moliner: La luz de las palabras. Madrid: H.B.M. ISBN 978-84-616-1600-8.
* Casas Gómez, Miguel, Penadés Martínez, Inmaculada, Estudios sobre el Diccionario de uso del español de María Moliner, Universidad de Cádiz, Servicio de Publicaciones, 1998, 336 pp. ISBN 9788477866053.
* Elmert, Sandra, 100 mujeres que cambiaron el mundo, Molino, 2018, 224 pp. ISBN 9788427215993.
* Fuente, de la, Inmaculada (2011 [segunda edición, 2018]). El exilio interior. La vida de María Moliner. Madrid: Turner. ISBN 978-84-17141-82-0.
* Otero Urtaza, Eugenio y García Alonso, María, Las misiones pedagógicas, 1931-1936, Publicaciones de la Residencia de Estudiantes, 2006, 548 pp. ISBN 9788495078537.
* Ramón Moliner, Pedro, «Notas sobre mi madre», suplemento del Heraldo de Aragón, 26 de marzo de 2000.
* Rubio López, A. Pilar, Vida y obra de María Moliner, volumen 10 de Biografías, Eila, 2010, 133 pp. ISBN 9788493835613.
* Tavera, Susanna, Mujeres en la historia de España: enciclopedia biográfica, Planeta, 2000, 850 pp. ISBN 9788408035411.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* *María Moliner (1900-1981). Testimonio filial*, retejo de Fernando Ramón Moliner.
* «María Moliner, en el centenario de su nacimiento», Centro Virtual Cervantes.
* «Centenario de María Moliner. Érase una vez un diccionario», *El Cultural*, 29-3-2000
* «Una biografía revela los obstáculos que tuvo que superar María Moliner  », La Vanguardia, 29a de aŭgusto 2011
* «Personajes ilustres de nuestra historia: María Moliner Ruiz», con enlace al vídeo «María Moliner: Breve introducción a su vida y obra», de la serie oficial de Aragón TV *Estampas*.
* «María Moliner: los libros», programo de RTVE de 16a de marto 2004 en la serio *Mujeres en la historia*.
* María Moliner en Internet 
* «María Moliner 60 años después del inicio de la escritura de su diccionario», programo de RNE de 14a de aprilo 2012, *Ayer*.
* «¿Cómo explicar a los más peques quién fue y qué hizo María Moliner?», de Julián Marquina.
* «Homenaje a María Moliner», en: *Educación y Biblioteca*, 10, número 86 (1988). Kompleta teksto.

Kategorio:Verkistinoj
Kategorio:Hispanaj lingvistoj
Kategorio:Bibliotekistoj
Kategorio:Leksikografoj
Kategorio:Hispanaj filologoj