open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oranĝfungo

La **oranĝfungo** aŭ **Cezara amanito** (amanito) (*Amanita caesarea*) estas manĝebla specio de fungoj el la amanitoj.
[eta|240px|maldekstra|[Cezara amanito (oranĝfungo)]]
La junan fungon tute kovras blanka velo, kiu poste romiĝas formiĝas la vulvo. Ĝi havas okulfrapan oranĝan-flavan koloron ĉe la ĉapelo, lamenoj, trunko. La oranĝfungo estas mikoriza fungo, ŝatas la varmon tiel aperas somere kaj fruaŭtune.

## Eksteraj ligiloj 
* 

## Referencoj 
Kategorio:Mikologio
Kategorio:Fungoj
Kategorio:Manĝeblaj fungoj
Frank Shuman

**Frank SHUMAN** (23-an de januaro 1862, Brooklyn, Novjorko - 28-a de aprilo 1918) estis germandevena aŭtodidakta inĝeniero en Filadelfio, kiu okupiĝis interalie pri sunenergiaj centraloj.

Lia patro estis frato de Francis Shumann, prezidanto de *Tacony Iron & Metal Company*.

Li konstruis komence sunkaldronojn, per kiuj funkciigis pumpilojn. Li fondis entreprenon, vendis akciojn, kolektis monon. Li konstruis fokusigajn kolektorojn, per kiuj li povis eĉ boligi la akvon. Li konstruis 32 ĉevalpovan kolektoron por funkciigi punpilojn.

Li konstruis en Egiptio (1913) grandan suncentralon. Ĝi estis 55-ĉevalpova kaj pumpis 25 m3/minuto. Pro la ekonomie favora funkciado, ĝi redonis la investitan monon post 2-3 jaroj. Shuman planis pli grandajn centralojn, sed tiujn sonĝojn rompis la unua mondmilito kaj la kreskanta naftoindustrio.

* Sunenergio

## Eksteraj ligiloj 
* bibliografio en la angla

Kategorio:Usonaj inĝenieroj
Kategorio:Usonaj inventistoj
Madagaskara porfirio

[eta| *Porphyrio madagascariensis* - [MHNT]]
La **Madagaskara porfirio** (*Porphyrio madagascariensis*, sed ankaŭ *Smeralda porfirio* kaj *Afrika porfirio*), estas granda birdo de la familio de Raledoj kaj ordo de Gruoformaj. Oni ne konfuziĝu inter tiu specio kaj la Amerika porfirio, *Porphyrio martinica*, aŭ kun la Purpura porfirio (*Porphyrio porphyrio*), de suda Eŭropo, Azio kaj Afriko, kvankam kelkaj fakuloj lokigis la *Smeraldan porfirion* (*Porphyrio madagascariensis*) kiel subspecio de tiu lasta menciita specio kiel *Porphyrio porphyrio madagascariensis* en Afriko, Latham, 1802.

La birdoj de la tuta genro estas grandaj -kiel kokoj- raloj kiuj havas purpuran kiel ĝenerala koloro. Tio aperas en kaj nacilingvaj kaj en scienca nomoj.

## Aspekto 
Krom la ĝenerala blupurpura plumaro, ili havas brilverdecan dorson (kio pravigas alternativan nomon *Smeralda porfirio*, longegajn ruĝajn krurojn kaj fingrojn, nekonfuzeblan ruĝan frontan ŝildon kaj ruĝan bekon. Sub levita mallonga vosto aperas blankega plumaro. Estas helbluaj brusto kaj vizaĝo, en kiu kontrastas la ruĝaj okulirisoj, fortika beko kaj la ŝildo.

## Distribuado 
La Afrika porfirio estas ĉefe loĝanta specio kiu troviĝas en sub-Sahara Afriko, inklude Sudafrikon, kie ĝi estas ofta surloke. Ĝi troviĝas en norda kaj orienta Bocvano, parto de Namibio, Zimbabvo, Sudafriko kaj la marbordo de Mozambiko. En Sudafriko ĝi forestas el la regiono Norda Kabo kaj la interno de Orienta Kabo.

## Referencoj
Kategorio:Raledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Faŭno de Madagaskaro
Infanopilgrimado

**Infanopilgrimado**j al la Monto Sankta Mikaelo estis inter la plej strangaj. La unua okazis en 1333 kaj la fenomeno daŭris ĝis la franca revolucio, kun apogeo je la fino de la mezepoko. Komence infanoj ricevis dian mesaĝon postulante ke ili iru al la monto kun siaj amikoj kaj najbaroj por preĝi tie al arkianĝelo Sankta Mikaelo. Tiuj infanoj venis de Francio, Germanio kaj Nederlando. Foje ili estis senditaj de iliaj gepatroj aŭ urbanoj por peti forigon de la pesto. 

Tiuj pilgrimadoj komence estis grandaj festoj, sed plej ofte ili finiĝis malbone. La infanoj estis ĉefe junaj knaboj, plej ofte ok ĝis dekdujaraj, kiuj forlasis siajn gepatrojn dum longaj monatoj kaj tre ofte neniam revidos ilin. La infanoj liberigitaj de la monotoneco kaj de la servoj ĉiutagaj formis longan procesion, portante flagojn kaj standardojn de iliaj feŭdaj sinjoroj. Sed aldoniĝas ankaŭ malbonaj elementoj, batalemuloj, ŝtelistoj, ktp. 

## Referenco
* *Le Mont Saint-Michel*, Jean-Paul Benoît, Editions Jean-Paul Gisserot, 1992

Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Kristanismo
Fuliko

La **fulikoj** estas mezgrandaj akvobirdoj de la familio de Raledoj kiuj formas la genron ***Fulica***.

## Priskribo de la genro
La plej granda specidiverseco estas en Suda Ameriko, kaj ŝajne la tuta genro devenas de tie.

Tiuj raloj havas ĉefe nigran plumaron kaj male de aliaj raloj ili estas facile videblaj, ofte naĝantaj en malferma akvo pli ol manĝoplukantaj en junkaroj. Ili havas elstaran fruntan ŝildon aŭ alian ornamaĵon ĉefrunte kaj koloran bekon kaj multaj -sed ne ĉiuj- havas blankon subvoste. Kiel aliaj raloj, ili havas lobhavajn fingrojn.

Ili plejparte havas mallongajn, rondformajn flugilojn kaj estas mallertaj flugantoj, kvankam nordaj specioj estas tamen kapablaj flugi longajn distancojn. La Amerika fuliko atingis iam Brition kaj Irlandon. La specioj kiuj migras faras ĝin dumnokte. Fulikoj povas piediri kaj kuri vigle per siaj fortaj kruroj kaj havas longajn fingrojn bone adaptitajn je mildaj, neregulaj surfacoj.

Tiuj birdoj estas ĉiomanĝantaj, manĝante ĉefe vegetaran materialon, sed ankaŭ etajn bestojn kaj ovojn. Ili estas agreseme teritoridefendantoj dum reproduktado, sed ankaŭ estas troveblaj en grandaj aroj en umbraj partoj herbohavaj de lagoj.

## Specioj 
* Krestfuliko, * Fulica cristata*
* Nigra fuliko, *Fulica atra*
* Havaja fuliko, * Fulica alai*
* Amerika fuliko, * Fulica americana*
** Kariba fuliko, * Fulica caribaea*, nun morfo de Amerika fuliko
* Blankflugila fuliko, * Fulica leucoptera*
* Ardeza fuliko, * Fulica ardesiaca*
* Ruĝkrura fuliko, *Fulica armillata*
* Ruĝfrunta fuliko, * Fulica rufifrons*
* Giganta fuliko, * Fulica gigantea*
* Kornofuliko, * Fulica cornuta*
### Formortintaj 
#### Ĵus formortintaj 
* Maskarena fuliko, * Fulica newtoni * (formortinta, ĉ. 1700)
#### Prahistoriaj 
* * Fulica chathamensis * (Kvaternara prahistoria birdo)
* Novzelanda fuliko, *Fulica prisca* (Kvaternara prahistoria birdo)
* *Fulica infelix* (fosilio)
* *Fulica hesterna* (fosilio)
* *Fulica shufeldti* (fosilio)

## Bildaro 

Dosiero:Eurasian Coot on the Thames.jpg|Fuliko en rivero Tamizo
Dosiero:Coot-nest-on-canal.jpg|Masklo protektas reproduktantan inon en kanalo.
Dosiero:Coots.jpg|Fulikoj en lago.

## Referencoj 
* *Rails* de Taylor kaj van Perlo, ISBN 90-74345-20-4
* Cornell Lab of Ornithology http://www.birds.cornell.edu/programs/AllAboutBirds/BirdGuide/American_Coot_dtl.html

## Eksteraj ligiloj 
* Filmoj pri fulikoj

Kategorio:Raledoj
Kategorio:Afrotropisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Palearktisa faŭno
Nagano Mayumi

**NAGANO Mayumi**(Hepburn),(長野まゆみ [nagano majumi]; nask. la 13-an de aŭgusto 1959. Esperanto: **Nagano Majumi**) estas moderna japana romanisto, influita de Miyazawa Kenji. El Tokia Metropolo. Ŝi diplomiĝis fakultaton pri arto de Joshibi-Universitato de Arto

Ŝi skribas porinfanajn literaturojn kaj fantaziajn romanojn kaj aliaj. Kaj ŝi havas originalan temon kiel minaĵo kaj knaboj en fantaziaj mondoj. Ŝi uzas arkasimojn multe kaj priskribas amon inter delikataj knaboj sen kruda esprimo. Pro tio ŝia stilo fariĝas eleganta kaj ŝia rakontmondo fariĝas nereala.

En unua periodo ŝi skribis fabelajn verkojn pri amikeco inter knaboj, en meza periodo ŝi skribis sciencajn fikciojn pri korpo kaj spirito, en lasta periodo ŝi skribas fikcion pri amon inter knaboj. Ŝi estas fekunda kaj ŝia karakterizaĵo estas ampleksa.

## Verkoj 
* Knabo Alice (『少年アリス』) :La debuta verko.
* Sovaĝa rozo (『野ばら』)
* Ĉiela sfera kunsido(『天体会議 Planet Blue』)
* Kampanella (『カンパネルラ』)
* Somerferioj (『夏期休暇』)

* Televida urbo (『テレヴィジョン・シティ』)
* Nova Mondo (『新世界』)

* En taglumo antaū ĉies okuloj (『白昼堂々』)
* Nesto de Kolomboj (『鳩の栖』) :La novelaro

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mimineko.co.jp/

Kategorio:Japanaj verkistoj
Cărpiniș (Roșia Montană)

**Cărpiniș** [kərpiniŝ] (hungare: **Abrudkerpenyes**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Câmpeni. Administre ĝi apartenas al Roșia Montană.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1 473 loĝantojn (rumanoj); en 1956 242 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1595. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Ioan Cloșca, unu el kondukintoj de kamparulribelo en 1784
* Kálmán Váczy botanikisto.
* Margit Váczy: pentristino

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Corna

**Corna** [korna] (hungare: **Szarvaspatak**, germane: **Kirnik**) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Abrud. En 1910 ĝi havis 785 loĝantojn (rumanoj); en 1992 399 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1850. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Roşia Montană.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Ungurei

**Ungurei** [ungurej] (hungare: **Gergelyfája**, germane: **Gergeschdorf**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 433 loĝantojn (germanoj, rumanoj, ciganoj); en 1992 350 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1304. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al Roşia de Secaş.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Dekreto

**Dekreto** (el la latina: *decretum*, decido) estas oficiala ordono de plej supera ŝtata reganta povo (kontraste al leĝo). Multaj konstitucioj permesas dekreton en krizostato, kio liveras akrajn debatojn pro la neregulara estig-proceso. Ekzemploj por dekretoj: Papa dekreto, Dekretoj de Beneš, Executive Order de la Prezidanto de Usono, Edikto, Ukazo.

## Belgio 
En Belgio dekreto estas nomo de leĝo, en formala signifo, al estrara nivelo de la komunumoj kaj de plejparte de la regionoj. La Flandra Komunumo, la Franclingva Komunumo, la Germanlingva Komunumo kaj la Franclingva Komunumkomisiono (en Bruselo) rajtas promulgi dekretojn. 

Sur la tereno de la regionoj la situacio estas iome pli kompleksa. La Flandra Regiono kaj la Valona Regiono proklamas dekretojn surbaze de artikolo 134 de la Konstitucio kaj de la Eksterordinara Leĝo pri la Ŝtata Reformo. Kontraŭe en la Brusela Ĉefurba Regiono ne estas proklamataj dekretoj, sed ordonoj, surbaze de artikolo 134 de la Konstitucio kaj de la Eksterordinara Bruselo-Leĝo. Ili diferencas de dekretoj pro la eblo de kontrolo pere de la Juĝista Povo kaj pro la eblo por la Federacia Registaro interveni rilate certajn aferojn.

## Francio 
Ankaŭ en Francio oni konas dekretojn kiel leĝdonaj aktoj. Tie oni indikas kun tiu termino la leĝdonantajn aktojn kiujn promulgas la registaro. Tiuj estas tre multnombraj en Francio, ĉar tie la registaro posedas supermezurajn leĝdonantajn povojn.

## Germanio 
En la germana traduko oni uzu tiurilate *Dekret*, ĉar la vorto ***Verordnung*** signifas ĝenerale jurakto, disdonita de registaro, ministerio aŭ alia administracio; la amplekson, kiun povas reguligi *Verordnung* estas precize indikita per leĝo aŭ konstitucio. Ankaŭ la germana vorto *EU-Verordnung* ne temas pri "dekreto" sed estas tradukita per "Reglamento (Eŭropa Unio)".

## Rusio 
Post la Rusa revolucio de 1917 oni nomis dekreto ( ruse : декрет [dekret] ) , ĉiun registaran proklamon kun grava signifo. Pli specifaj proklamoj estis nomataj ukazoj. Ambaŭ nomoj ĝenerale estis tradukitaj kiel 'dekretoj' ( kvankam la vorto ukazo estas mondvaste konata je pluraj lingvoj ).
La konstitucio de la Rusa Federacio de 1993 nomas *ukazon*, prezidanta dekreto. Tiaj dekretoj estas formalaj leĝoj, sed ili ne povas ŝanĝi la konstitucion aŭ la regularon koncerne ekzistantaj leĝoj, aŭ leĝojn kiuj estas promulgitaj de la Federacia Asembleo de Rusio (Dumao kaj Federacia Konsilio de Rusio).

## Vidu ankaŭ 
*Reĝa ĉarto

## Eksteraj ligiloj 
* Recherche des décrets français sur Legifrance  (sélectionner « décret » dans « Nature du texte »)
Brădești (Harghita)

**Brădești**  ( ) estas komunumo en Rumanio laŭ la rivero Târnava Mare nordoriente de Odorheiu Secuiesc. En 1992 ĝi havis 911 loĝantojn (99 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1532. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Udvarhely vármegye*). Administre apartenas al ĝi Satu Mare, Târnovița. Ĝi estas fama pro siaj pentritaj sikulaj pordegoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Administrcia mapo de la distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Dosiero: Bradesti jud Harghita.png|Situo en la distrikto

Kategorio:Komunumoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Harghita
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Olteni (Bodoc)

**Olteni (Bodoc)** [oltenj] (hungare: **Oltszem** oltsem) estas vilaĝo en Rumanio sur la bordo de Olt (rivero) norde de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Bodoc.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 638 loĝantojn (hungaroj), en 1992 608 (hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estas en 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Háromszék*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Covasna
Brădești (Râmeț)

**Brădești** [brədeŝtj] (hungare: **Fenyősremete** aŭ **Bredest**) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Râmeț.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Havaja insulo

La insulo **Hawaii** aŭ **Havajo**, estas la plej granda insulo en la havaja insularo, kies landareo (10 458 km²) estas pli granda ol la kombinita landareo de la aliaj havajaj insuloj. Por eviti konfuzon inter la nomo de la insulo kaj la nomo de la ŝtato, ofte la insulo nomiĝas la Granda Insulo (angle, the **Big Island**).

Havajo estas plej fama por la *Nacia Parko Havajaj Vulkanoj (Hawaii Volcanoes National Park)*, en kiu ekzistas du aktivaj vulkanoj, Mauna Loa kaj Kilauea (kiu estas nun erupcianta jam de 1981). Mauna Kea, la plej alta monto en Havajo, havas multajn teleskopojn sur sia pinto.

## Geografiaj elementoj 
La Kealakekua Golfo, aŭ en angla **Kealakekua Bay**, estas golfo en la Kon-distrikta marbordo de la insulo Havajo 12 mejlojn (19 km) sude de Kailua-Kona. Tie okazis la mortigo de la esplorista kapitano James Cook.

maldekstra|eta|250ra|

Kategorio:Geografio de Havajo
Kategorio:Insuloj en Usono
Kategorio:Vulkaninsuloj
Uifalău

Uifalău estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Uifalău (Rădeşti) estas vilaĝo en Distrikto Alba.
*Uifalău (Lueta) estas vilaĝo en Distrikto Harghita
Uifalău (Rădești)

**Uifalău** [ujfalau] (hungare: **Szászújfalu**, ekde 1910 **Marosújfalu**) estas kvartalo, iama vilaĝo en Rumanio, administre apartenanta al Rădești. kreita en 1911 per kunigo de Uifalău kaj Tâmpahaza. La vilaĝo estis fondita de saksaj setlintoj. De la 15-a jarcento ĝi estis loĝata de hungaroj kaj rumanoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Rădești

**Rădești** [radeŝtj] estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Rădești (Alba) estas vilaĝo kaj komunumo en distrikto Alba.
*Rădești (Arad) (hungare:**Bozósd**) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Arad administracie apartenanta al komunumo Almaș.
*Rădești (Galați) estas vilaĝo kaj komunumo en distrikto Galați.
Sâncrai (Dealu)

**Sâncrai (Dealu)** [sınkraj] (hungare: **Székelyszentkirály** [sekejsentkirAj] estas vilaĝo en Rumanio norde de Odorheiu Secuiesc. En 1910 Székelyszentkirály havis 1028 loĝantojn, kaj en 1992 1176 (98% hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estas en 1566. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 apartenis al Hungara reĝlando, al Udvarhely. Administre ĝi apartenas al Dealu.
## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.   

## Gravaj personoj 
*Géza Sz. Kovács (*16-a de oktobro 1938): pentristo, grafikisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Administrcia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Harghita
Sâncrai (Aiud)

**Sâncrai** - jen rumane, prononco [sınkraj], hungare **Enyedszentkirály** [enjedsentkIraj], germane **Königsdorf** - estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aiud. Administre ĝi apartenas al la komunumo Aiud ( [nadjenjed], ).

## Loĝantaro 
En 1910 Enyedszentkirály havis 615 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, germanoj); en 1992 1 023 (rumanoj, 20% hungaroj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis .

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1274. Ĝis 1919 ĝi apartenis al la Hungara reĝlando ene de Aŭstrio-Hungario, al la reĝa departemento *Alsó-Fehér vármegye* (, ).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Komunumoj pri Stefano la 1-a (Hungario) en Hungara reĝlando 
Ili manifestis kunlaboradon en 1997 en Szentkirályszabadja.

## Gravaj homoj 
* Dénes Győrfi: bibliotekisto, lokhistoriisto

## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Maldekstra Ligo (Finnlando)

**Maldekstra Ligo** (, ) estas ekosocialisma partio en Finnlando. Ĝi estas fondita en 1990. En la nuna oficperiodo de finnlanda parlamento, elektita en 2019, ĝi havas 16 parlamentanojn. La prezidanto de la partio estas Li Andersson.

Maldekstra Ligo apartenas al la Alianco de Nordiaj Verdaj Maldekstruloj. Ĝi havas unu reprezentanton en la Eŭropa Parlamento dum la oficperiodo 2019-2024, Silvia Modig.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Maldekstra Ligo

Kategorio:Politikaj partioj de Finnlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1990
Odo de Cluny

**Odo de Cluny** (naskiĝis ĉirkaŭ 878 apud Le Mans; mortis la 18-an de novembro 942 en Tours) estis la dua abato de la benediktana abatejo de Cluny  (en Esperanto **Klunizo**) kaj iniciatis la Cluny-an reformon de la monaĥejoj. Ekde 1407 li estas sanktulo.

## Vivo 
Filo de nobelo, Odo ricevas bonan edukadon ĉe Vilhelmo de Akvitanio. Poste li aliĝis al la benediktanoj kaj studas en Tours kaj Parizo. Li konsekriĝis pastro en la abatejo Baume-les-Messieurs. Post la morto de la unua abato Berno, Odo transprenis en 927 la estradon de la abatejo de Cluny. Li zorgis pri ekzakta obeo al la ordenaj reguloj kaj sukcesis kontraŭ rezisto de monaĥejaj altranguloj, sed kun la aprobo de nobelaro kaj de la Papo, ke multaj monaĥejoj estis metitaj sub la estrado de Cluny. Tiel kreskis la influo de la reformideoj.

Odo estis ankaŭ muzikema kaj mem komponis ĥoralojn kaj verkis kelkajn muzikoteoriajn verkojn.

## Festotago 
La festotago de la sanktulo estas la 18-a de novembro. Odo estas protektanto de la muzikistoj. Oni petas lian helpon por pluvo kaj kontraŭ trosekeco.

## Ikonografio 
Odo estas ofte bildigita kiel abato servanta malriĉulojn kun libro.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Odo de Cluny 

Kategorio:Benediktanaj sanktuloj
Kategorio:Abatoj de Cluny
Pabianice

**Pabianice** (prononco: Pabjanice) estas urbo en Lodzio en Pollando. Ĝi apartenas al distrikto Pabianicki.

## Geografio 
Komunumo Pabianice najbaras kun Lodzo kaj komunumoj Dłutów, Dobroń, Konstantynów Łódzki, Lutomiersk, Rzgów, Tuszyn kaj Wodzierady.

## Historio 
### Komenco 
Pabianice estis fondita inter 10-a jarcento kaj 11-a jarcento. Ĝia nomo genezas el probabla fondanto - Fabiano (Pabiano). Komence Pabianice estis vilaĝo de princo. En 12-a jarcento ĝi ekestis propro de krakova eklezio.

## Pabianicanoj 
* Maksimiliano Kolbe - katolika sanktulo, kiu loĝis kaj lernis en Pabianice, nuntempe estas patrono de la urbo
* Uwe Grüning

## Partneraj urboj 
* Rokiškis, Litovio
* Gusev, Rusio
* Plauen, Germanio
* Kerepes, Hungario

## Eksteraj ligiloj 
* Historio de juda socio en Pabianice
* Urba Oficejo de Pabianice
* Privata retpaĝo pri Pabianice kaj la distrikto

Kategorio:Urboj de Lodza provinco
Kategorio:Urboj en Pollando
Tău (Roșia de Secaș)

**Tău** [təu] (hungare: **Székástóhát**, germane: **Weiersdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Blaj. Administre ĝi apartenas al Roșia de Secaș.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 990 loĝantojn (rumanoj); en 1992 582 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skriba estas el 1335. Ĝis 1919 Tău apartenis al Hungario (*Alsó-Fehér*). En Tău troviĝas ligna preĝejo, protektata monumento.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* István Csűrös (3-a de majo 1914 – Cluj-Napoca, 2-a de aŭgusto 1998): botanikisto, universitata profesoro.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Traktato de Saint-Clair-sur-Epte

La **Traktato de Saint-Clair-sur-Epte** estis subskribita la 11-an de julio 911 inter Karolo la 3-a kaj Rollo, normana estro. Ĝi celis instaligi la vikingojn en Neŭstrio por protekti la reĝlandon de Karolo kontraŭ ĉiu nova invado de la *norduloj*.

Ekzistas neniu skribaĵo de tiu traktato kiu naskis la dukujon de Normandio.

Per tiu traktato Karolo la 3-a cedas al Rollo la regiono inter la riveroj Epte kaj Oise, krom la *francan Vexin*: t.e. la grafujoj kaj episkopujoj de Rouen, Évreux kaj Lisieux. Tio estas la nuna Supra Normandio kaj aldone la *lando de Auge*. 
Rollo akceptis baptiĝi kaj edziĝi al Gisèle, bastarda filino de Karolo la 3-a. Li ankaŭ devis akceptii la reĝon kiel feŭdalan sinjoron. Sed tie ĉi, laŭ historio, la afero komplikiĝis, ĉar Rollo rifuzis genuiĝi antaŭ la reĝo kaj kisi ties piedon. Oni trovis kompromison: parenco de Rollo prenis la piedon de la reĝo, sed sen genuigi tiel alte levis ĝin, ke la reĝo perdis ekvilibron kaj falis teren.

## Referencoj 
* François Neveux, *L’Aventure des Normands - VIIIe-XIIIe siècle*, Perrin, Paris, 2006, ISBN|2-286-02004-3
* François Neveux, *La Normandie des ducs aux rois - Xe-XIIe siècle*, Éditions Ouest-France Université, Rennes, 1998, ISBN|2-7373-0985-9
* Jean Renaud, *Les Vikings et la Normandie*, Éditions Ouest-France Université, Rennes, 1989, ISBN|2-7373-0258-7

Kategorio:Historio
Kategorio:Mezepoko
Karlo la 3-a (Francio)

**Karlo la 3-a**, kromnomita **Karlo la Simpla** (en la senco de: *la rekta*; ) (naskiĝis la 17-an de septembro 879; mortis la 7-an de oktobro 929 en Péronne) estis okcident-franka reĝo de 893/898 ĝis 923.

Li naskiĝis post la morto de sia patro Ludovika la 2-a. Ĉar li estis filo de dua geedziĝo, komence li estis ekvicita de la tronosukcedo fare de la grafo de Parizo, Eŭdo la 1-a, kiu estis la vera reĝo ĝis 898.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Rodolfo (Francio)

**Rodolfo de Francio**,  aŭ *Rodolphe de France*, (naskiĝis ĉirkaŭ 890; mortis la 15-an de januaro 936 en Auxerre) devenis de la familio de la Bosonidoj kaj estis Duko de Burgonjo kiel posteulo de sia patro Rikardo la Juĝejestro (*Rikardo Justiciarius*, "Rikardo la Juĝrajta") kaj elektiĝis en 923 reĝo de Francio. Li edziĝis inter 910 kaj 914 al Emma (mortis en 935), filino de la franca reĝo Roberto la 1-a, kun kiu li havis filon kiu mortis verŝajne en 934.

Rodolfo estis la nevo de Rodolfo la 1-a de Alta Burgonjo, de la franca reĝo Karlo la 2-a la Senhara sed ankaŭ de Bosono la 5-a de Provenco.

Rodolfo de Burgonjo estis entombigita en la abatejo Sainte-Colombe en Sens.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de monarkoj de Francio

Kategorio:Francaj reĝoj
Kategorio:Naskiĝintoj en la 9-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en 936
Rollo

**Rollo** aŭ **Rollo, la migranto** estis la franc-latina nomo de *Hrolf Ganger* (en Skandinavio ankaŭ *Gånge Rolf*), kiu naskiĝis inter 840 kaj 845 en Norvegio kaj mortis eble en 932).
Li estis la vikingo, kiu gvidis en 911 unu el la lastaj grandaj atakoj en Francio.
Oni rakontas ke la kromnomo *migranto*, estiĝis ĉar nenia ĉevalo kapablis porti lian 2 metrojn altan kaj pli ol cent kvardek kilogramojn pezan korpon, kaj tial li devis piediri la tutan vojon de Skandinavio ĝis Francio. Sed ĉi tie temas certe pri troigo.

Oni ne certas pri la dato de la morto. Laŭ la fontoj ĝi okazis plej frue en 927 kaj plej malfrue en 933. Ankaŭ pri la mortloko oni ne certas, sed temas verŝajne pri Rouen aŭ Eu.

## Vivo 
La ruinoj de lia norvega kastelo situas en la suda ĉirkaŭo de Ålesund.

Ekzilita el Norvegio en 874, li estris grupon de vikingoj, ĉefe danaj kaj norvegaj, kaj atakis marbordajn vilaĝojn de la Norda Maro kaj de la Maniko. Li establiĝis dum kelka tempo ĉe la marenfluejo de la Sejno en 896 plurfoje almonteniris la riveron, konkeris Rouen kaj minacis Parizon, kiun li sieĝis vane en 910.

En 911, post la sieĝo de Chartres, la karolida reĝo Karlo la 3-a, la simpla, cedis al li per la traktato de Saint-Clair-sur-Epte, parton de la Neŭstrio, kun la graflando de Rouen, bazo de la estonta duklando Normandio. Kompense Rollo malhelpis aliajn vikingojn ataki Neŭstrion. Li baptiĝis en 912 en la katedralo de Rouen sub la nomo Roberto, laŭ la nomo de Roberto, duko de la frankoj (praulo de la estontaj kapetidoj) lia baptopatro.

Post la bapto, Rollo edziĝis al la filino de Karlo la 3-a, Giselle, princino karolida, kiu tiam estis nur 4-jara.

## Titoloj 
Oni ofte konsideras lin, erare, la 1-a duko de Normandio kaj fondinto de la duklando de Normandio, sed li neniam portis la titolon *"duko de Normandio"*, nur tiun de *"jarlo de la normanoj"*, la skandinava ekvivalento de grafo, kaj la titolon de *grafo de Rouen*.

Rollo estas prapatro de la Domo de Normandio, la dinastio de la normanaj grafoj kaj dukoj de Normandio ekde la komenco de la 10-a jarcento, kaj reĝoj de Anglio de 1066 (Vilhelmo la Konkeranto) ĝis 1135.

## Referencoj 
Kategorio:Dukoj de Normandio
Kategorio:Normandoj
Vilhelmo la 1-a (Normandio)

**Vilhelmo la 1-a**, kromnomo **Longa Glavo**, , (893 – 17-an de decembro 942) estis grafo de Rouen kaj jarlo (t.e. grafo) de la normandoj.

Li naskiĝis ekster Normandio en unu el la teritorioj de la vikingoj antaŭ ol lia patro Rollo ekloĝis en Francio. Pri lia patrino oni scias nur la nomon, Poppa, kaj ke ŝi estis kristano kaj filino de la grafo Berengar.

## Idoj 
De lia unua edziĝo al Sprota de Bretonio naskiĝis:
* Rikardo la 1-a (Normandio) (naskiĝis en 932; mortis en 996), Duko de Normandio

De lia dua edziĝo al Luitgard de Vermandois naskiĝis:
* Hildegard, grafino de Montmorency

## Eksteraj ligiloj 
* *The Planctus foe William Longsword* ("funebra poemo por Vilhelmo Longa Glavo"), arkivigite en marto 2006 ()

Kategorio:Dukoj de Normandio
Kategorio:Normandoj
Disnomio (luno)

[eta|Disnomio en sia orbito ĉirkaŭ Eriso ([Kosmoteleskopo Hubble)]]
**Disnomio** estas natura satelito de la preskaŭplanedo Eriso, la nura konata nuntempe (fine de 2005).

## Malkovro 
Disnomio estis malkovrita en septembro 2005 per la teleskopo Keck II. La malkovro estis anoncita en oktobro 2005.

## Nomo 
La objekto ricevis sian oficialan nomon en septembro 2006; antaŭe li ricevis la kromnomon "Gabrielle" pro la nomo de la partnero de Xena (kromnomo donita al Eriso).

## Ecoj 
Disnomio estas ĉirkaŭ 60-oble malpli hela ol Eriso, kio ebligas supozi, ke ĝia diametro estas ĉirkaŭ 350&nbsp;km granda, la okono de tiu de la objekto ĉirkaŭ kiu ĝi orbitas.

Ĝia orbito estas taksita je 30.000&nbsp;km, por periodo de 14 tagoj.

## Vidu ankaŭ 
* Eriso
* Ĥarono

## Eksteraj ligiloj 
* *Discovery of Gabrielle*, *Keck Observatory*
* *2003 UB313, the 10th planet, has a moon!* (page de Michael E. Brown sur la découverte de Dysnomie)

Kategorio:Lunoj
Fântâna Brazilor

**Fântâna Brazilor** [fıntına brazilor] (hungare **Fenyőkút** fenjokut) estas vilaĝo en Rumanio administre apartenanta al Corund.
## Renomaj personoj 
*Lina Molnos (8-a de marto 1910): naivisma artistino
*Sándor István (1951): polpola lignoskulptisto.
## Eksteraj ligiloj 
* Administracia mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto
 Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
 Kategorio:Distrikto Harghita
Kanoniko

eta|dekstra|250px
**Kanoniko** (el la latina: *clerici canonici*) estas honora titolo donebla de episkopo al pastro alligita al katedralo por reciti la publikajn preĝojn kaj konsili la episkopon. (ReVo)
Tragikomedio

**Tragikomedio** (ankaŭ **tragedikomedio**) estas vorto kreita de Plaŭto por klasifiki sian verkon Amfitriono. Amfitriono estas laŭ strukturo komedio, sed ĉar en ĝi rolas dioj (Jupitero kaj Merkuro) kaj pritraktas pri religia okazaĵo (la nasko de Herkulo), oni ne povis klasifiki la verkon kiel komedion. Sekve, tragikomedio estas teatra verko, kiu havas komedian strukturon, sed tragikajn rolulojn. Ĝi ne finiĝas per katastrofo kaj ne celas kartazon. Tragikomedio estas tipa de romia teatro.

Robert Garnier en 16-a jarcento enkondukis tragikomedion en la francan literaturon. Max Frisch, Samuel Beckett kaj Friedrich Dürrenmatt estas modernaj aŭtoroj de verkoj, kiujn oni povas klasifiki kiel tragikomediojn. En moderna tragikomedio ja ne rolas dioj kaj herooj, sed en ĝi okazas seriozaĵoj, sed kun humura trajtoj kaj feliĉa fino. Ĝenerale, modernaj tragikomedioj havas politikajn celojn aŭ celas socian kritikon.

Kategorio:Teatro
Kategorio:Teatro de Antikva Grekio
Kategorio:Literaturaj ĝenroj
Keitele (lago)

eta|dekstra|Keitele
**Keitele** estas lago en norda parto de Meza Finnlando kaj Norda Savonio. Ĝia areo estas proksimume 500 km² kaj ĝi situas en komunumoj Viitasaari kaj Äänekoski, antaŭe ankaŭ en komunumoj Sumiainen kaj Suolahti – nenie en samnoma komunumo Keitele. Keitele estas la 9-a plej granda lago en Finnlando. La lago situas 99 metrojn super la maro. Kanaloj kontaktas la lagon al Kuhnamo, Vatianjärvi, Saraavesi, Leppävesi kaj Päijänne. Keitele estas riĉa je fiŝoj. Ĝia akvo estas tre pura kaj bona. *Akseli Gallén* pentris konatan pentraĵon pri Keitele en 1905.

## Referencoj 
Kategorio:Lagoj en Finnlando
Pelilo

**Pelilo** estas komputila programo peranta inter la operaciumo aŭ ĉefprogramo kaj flankaparato (ekzemple klavaro); i.a. ĝi traktas la interrompojn de la flankaparato, envicigas la mendojn, tradukas la ordonojn en komandojn de la flankaparato.
La pelilo ebligas do interagon inter komputilo kaj ties flankaparatoj. Ĝenerale, ĉiu flankaparato bezonas sian propran pelilon. Sen konvena pelilo, (ekzemple) printilo aŭ grafika karto ne estas uzebla.

Kategorio:Komputiko
Kategorio:Komputilo
Flandra transgreso

En geologio transgreso estas transiĝo de la marlimo teren pro kontintenta malsupreniĝo aŭ maraltiĝo.

**Flandra transgreso** nomiĝas la epoko kiam, dum la nuna holoceno, je la fino de la lasta glaciepoko (Würm) la akvo de la glaciŝildo degelis kaj la nivelo de la maro altiĝis (je ĉirkaŭ 100 m): tiam Flandrio troviĝis submare kaj de tio venas la nomo de la epoko.

Oni scias ke en la Atlantiko la akvo altiĝis je 1,2 mm/jare averaĝe, kun forta plirapidiĝo dum la lasta tempo (dum la industria civilizacio, ĉirkaŭ post 1850): science oni ne konas la kialon, ĉar la malkovro estas tro nova (Topex-Poséidon, Jason, Envisat…) por esplori ĝin je skalo de geologia tempo.

Ekde la mezepoko homoj luktis por regajni teron de la maro kaj kreis polderojn, pro agrikulturaj kialoj.

## Vidu ankaŭ 
* Geologio
* Monto Sankta Mikaelo
* Moviĝemaj sabloj

Kategorio:Geologio
Rikardo la 1-a (Normandio)

**Rikardo la 1-a**, kromnomita *sen timo*, (naskiĝis ĉirkaŭ 932/933 kaj mortis la 20-an de novembro 996 en Fécamp) estas bastarda filo de la duko de Normandio Vilhelmo la 1-a (longa glavo) kaj de Sprota. Li estas la tria "duko" de Normandio, sed fakte liaj antaŭuloj nomiĝis "jarl de la normanoj" kaj/aŭ "grafo de Rouen", kaj li estis la unua, kiu ricevis la titolon "duko de Normandio".

## Eksteraj ligiloj 
The Henry Project: Richard I of Normandy  

;Notoj

Kategorio:Dukoj de Normandio
Kategorio:Normandoj
La Riverego

***La Riverego*** estas oficiala gazeto de Esperanto-societo kebekia. Ĝi publikiĝas kvar fojojn jare kaj enhavas artikolojn kaj en esperanto kaj en la franca. La unua eldono okazis en la jaro 1985.

## Eksteraj ligiloj 
* "La Riverego" en .pdf-formato 

Kategorio:Esperanto-gazetoj
Kategorio:Esperanto-movado en Kebekio
Ermitejo (loko)

**Ermitejo** estas nomo por loko, kie vivas ermitoj. Ĝi povas esti fora arbaro, kaverno aŭ plu ofte temploj, kie la ermitoj loĝas en etaj ĉambroj.

Laŭ Francisko Azorín **ermitejo** estas *Malgranda sanktejo en la kamparo. Loĝejo de ermito.* Kaj li indikas etimologion el greka *eremos* (dezerto), kaj de tie la latina *eremita*.

## Bildaro 

Dosiero:Cervera de Pisuerga (Palencia). Eremitario excavado en la roca.jpg|Cervera de Pisuerga (Palencia, Hispanio). Ermitejo enroke elfosita.
Dosiero:Despoblado de Morenglos (Alcolea de las Peñas, Guadalajara). Eremitorio excavado en la roca.jpg|Morenglos (Alcolea de las Peñas, Guadalajara, Hispanio). Ermitejo enroke elfosita.
Dosiero:Eremitage Foucauld (1991).jpg|Ermitejo uzita de Charles de Foucauld en Ahaggar, Alĝerio.
Dosiero:Retreat-Sera13.JPG|Retirejo *Sera dburtse* (*Pinto de Sera*), dependa de la tibeta bikŝuejo Sera.
Dosiero:Ermita del Ángel Custodio en Toledo.jpg|Ermitejo de la *Santo Ángel Custodio* en Toledo, Hispanio.
Dosiero:HermitageSantaCruzIztacalco3.jpg|Ermitejo de la Sankta Kruco en Iztacalco, Meksiko
Dosiero:Eremitorio San Francisco El Totoral (Chile).JPG|Franciskana ermitejo en la Centra Regiono de Ĉilio, (El Totoral- Quisco), Regiono Valparaíso.
Dosiero:ermita-de-san-cristobal-sotresgudo-junio-2014-35.jpg|Ermitejo de Sankta Kristoforo, en Sotresgudo, Burgos (Hispanio).

## Notoj
Japana Esperanto-Kongreso

**Japana Esperanto-Kongreso** () estas Esperanto-kongreso en Japanio. Ĝi kutime okazas sur la teritorio de Japanio - sola escepto ĝis nun estis en oktobro 2011, kiam  
la 43-a Korea Kongreso kaj la 98-a Japana Kongreso okazis kune en Songnam (Koreio). Ĝia komuna temo estis "Esperanta amikeco kaj interkompreniĝo trans la maro".

## La 88-a Japana Esperanto-Kongreso 
La 88a Japana Esperanto-Kongreso okazis en oktobro 2001 kun 590 aliĝintoj, el kiuj ĉeestis 406, en Takarazuka, proksima urbo de la sidejo de KLEG. Du kongresaj tagoj estis plenplenaj de diversaj programeroj: 30 fakkunsidoj, kunvenoj, prelegoj, arta vespero, bankedo, honorigoj, ktp. La kongreso estis malfermita al la publiko, kaj la organizantaro klopodis altiri atenton de ekster Esperantujo: invitis amatoran koruson, kiu kantis kelkajn kantojn en Esperanto, kaj s-inon Fumiko Yonezawa [jonezaŭa] kiel gastopreleganton. Ŝi estas famekonata fizikisto, por kiu nia lingvo estis “edzoperanto”. Ankaŭ s-ino Teresa Nemere el Pollando prelegis kun interpreto al neesperantistoj pri praktika utileco de Esperanto. Neanoncita provizora ero estis podia diskuto “La teroro al Usono kaj la reago de Usono”, kiu montris, ke la lingvo Esperanto estas fakte vivanta, kaj eldiritaj opinioj pri la plej aktuala afero donis al la aŭskultantoj vidpunktojn de alilandaj civitanoj, kiajn oni malofte legas en amaskomunikiloj. Ankaŭ pli ol dek alilandaj partoprenantoj donis internaciecon al la kongreso.

## La 90-a Japana Esperanto-Kongreso 
La 90-a Japana Esperanto-Kongreso okazis en Kameoka de la 11-a ĝis la 13-a de oktobro 2003.

## La 91-a Japana Esperanto-Kongreso 
La 91-a Japana Esperanto-Kongreso okazis de la 22-a ĝis la 24-a de oktobro 2004 en Inuyama, apud Nagojo kun 457 aliĝintoj, el kiuj 123 estas "la moralaj". Inter la gastoj estis Povilas Jegorovas el Litovio, la lando de la venontjara UK, la ambasadoro de Litovio en Japanio d-ro Kudzys, Henry Studer el Davis, ĝemelurbo de Inuyama en Kalifornio, Usono, Jakvo Schram el Belgio, Duong Tu Kieu el Vjetnamio kaj Andrej Korobejnikov el Rusio, kiu donis piano-koncerton. La kongresan standardon transprenis esperantistoj el Jokohamo, kie okazos la venonta japana kongreso.

## La 95-a Japana Esperanto-Kongreso 
La 95-a Japana Esperanto-Kongreso okazis en Vakajamo de la sabato 11-a ĝis la lundo 13-a (nacia festotago) de oktobro 2008.

## La 97-a Japana Esperanto-Kongreso 
La 97-a Japana Esperanto-Kongreso okazis en Nagasako (長崎) de la sabato 9-a ĝis la lundo 11-a (nacia festotago) de oktobro 2010.

## Tabelo 
## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* listo pri ĉiuj japanaj Esperanto-kongresoj de 1906 ĝis 2023 ()
* Japanaj Esperanto-Kongresoj de la 91-a (2004) ĝis la 95-a (2008)
* Raportoj pri la Japanaj Esperanto-Kongresoj de la 90-a (2003) ĝis la 94-a (2007), arkivigita en decembro 2012 ()

Kategorio:Esperanto-movado en Japanio
Vigdís Finnbogadóttir

**Vigdís Finnbogadóttir** (naskiĝis la 15-an de aprilo 1930) estis la kvara prezidento de Islando, kaj estis en tiu posteno de 1980 ĝis 1996. Ŝi estas la unua demokratie elektita virina ŝtatprezidanto en la mondo. En 1998 ŝi estis Bonvola Ambasadoro por Unesko pro la antaŭenigo de la lingva diverseco, edukado kaj virinaj rajtoj.
Ŝi estis lernantino ĉe la Rejkjavika Gimnazio

## Esperanto 
Intervjuita de Baldur Ragnarsson en 1980 por la revuo Monato, ŝi diris:

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Listo de ŝtatgvidantinoj

Kategorio:Prezidantoj de Islando
Kategorio:Registarestroj
Ŝutspegulo

**Ŝutspegulo** aŭ **spegulservilo** estas retnodo disponiganta kopion de (iuj) dosieroj el alia retnodo por plirapidigi la komunikadon en la ĉirkaŭo de la **ŝutspegulo** aŭ por iom malpliigi la ŝarĝon de la originalhava servilo.

Kategorio:Interreto
Kategorio:Porkrizaj servoj
Arkado (arkitekturo)

[eta|*Alster*-arkadoj en [Hamburgo]]
[eta|maldekstre|Tra arkadoj en [Ilmenau]]
[eta|Romiaj arkadoj en [Aachen]]

**Arkado** aŭ **arkaĵo** (el la latina: *arcus*, arko) estas aro de vicigitaj arkoj, subtenataj de kolonoj, formanta pasejon kaj similajn.

Laŭ Francisko Azorín **arkado** estas *Arkaĵo sur apogiloj k. la limigita spaco. Vico de arkadoj.*

## Notoj 
Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kripto (arkitekturo)

[eta|kripto de la katedralo de [Bayeux (Francio)|Bayeux, 11-a jarcento]]
**Kripto** (el la greka: κρυπτός = la kaŝito, la tombo) estas en multaj kristanaj preĝejoj sub la ĥorejo aŭ absido troviĝanta enirebla tombejo. Ĉefe en romanikaj preĝejoj troviĝas kriptoj.

Laŭ Francisko Azorín **kripto** estas *Subtera ejo de religia aŭ funebra konstruaĵo, foje por enterigi mortintojn.* Li indikas etimologion el la greka *kripte*, el *kriptein* (kaŝi, kovri) kaj de tie la latina *crypta*. Kaj li aldonas la terminon *kriptoportiko* por subtera aŭ duonsubtera portiko.

eta
En moderna vortuzo, oni nomumas ankaŭ kripto tiujn ŝtonajn surterajn konstruaĵojn, kiuj entenas plurajn ĉerkojn de ekz. unu familio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Katakombo
* Hipogeo

Kategorio:Arkitekturo
Kategorio:Konstruaĵoj
Kategorio:Kriptoj
Piliero

)]] 
[eta|140px|Metala piliero [nito|nitita]] 
[eta|300px|maldekstre|Serio de pilieroj kun malsamaj [arko (arkitekturo)|arkoj]]
**Piliero** estas kolonforma konstruo, servanta por subporti plurspanan ponton, triumfarkon kaj similajn. Kontraŭe al kolono, piliero kutime estas masonita kaj ne-cirkla.

## Vidu ankaŭ 
* Fosto 
* Kolono
* Pilastro
* Pilono

Kategorio:Arkitekturaj eroj
Kategorio:Struktura inĝenierado
Kripto

* Ĝenerale **kripto** estas iu kava loko.
* En arkitekturo **kripto** estas subtera tombejo en kristana preĝejo.
* En biologio **kripto** estas iu el la multoblaj kavetoj sur la supraĵo aŭ en la interna parieto de diversaj organoj

* En informatiko **kripto** kelkfoje estas uzata kiel sinonimo de ĉifro

## Referencoj
Slovenaj aŭtovojoj

La **slovenaj aŭtovojoj** estas unu de la plej junaj eŭropaj aŭtovojoj. La plej multaj distancoj estas pagdevaj. Speciale estas, ke la aŭtovojaj eliroj estas ege proksimaj (eĉ por ne pagdevaj stratoj estus ege proksime) kaj oni ofte devas pagi en la mezo de la distanco.

## Eksteraj ligiloj 
* listo de elirejoj de slovenaj aŭtovojoj (angle)

Kategorio:Aŭtovojoj
Korea Esperanto-Junularo

**Korea Esperanto-Junularo** (KEJ) estas la organizaĵo kiu oficiale reprezentas la junajn koreajn esperantistojn. Ĝi estis fondita en 1958 kiel junulara sekcio de Korea Esperanto-Asocio (KEA) kaj ekde la jaro 1964 estas landa sekcio de Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO).

Ĝia oficiala organo estas Verda Voĉo, kiu publikiĝas papere sur lastaj 4 paĝoj de La Lanterno Azia, oficiala organo de KEA. 

Komuna Seminario ĉiujare alterne okazas kunlabore de Korea Esperanto-Junularo, Japana Esperanto-Junularo kaj Ĉina Junulara Esperanto-Asocio. Historie, la asocio ankaŭ organizis la jubilean 50-an Internacian Junularan Kongreson de TEJO en somero 1994.

**Adreso**: 1601 Kangbyon Hanshin Core, 350 Mapo-dong, Mapo-gu, 121-703 Seoul, Republic of Korea (Korea Respubliko) 

**Telefonnumero**: +82-02-717-6974 

**Prezidanto**: Kang Stano PARK (pkangzzang@naver.com) ekde la 10-a de dec. 2014

**Vicprezidanto**: X

**Sekretario**: Sunwook KIM

**Redaktoroj**: X

**Membroj**: 30 

**Organo**: Verda Voĉo (6 n-roj jare apartenataj de La Lanterno Azia) 

**Red. adreso**: p/a KEJ

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Korea Esperanto-Junularo 


Kategorio:Sudkoreaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Landaj Sekcioj de TEJO
Kategorio:Korea Esperanto-Asocio
Besto-Bieno (filmo)

Oni filmigis la novelon, ***La Besto-Farmo*** de George Orwell pli ol unu-foje:

* **animacia filmo de 1954** — La novelo bazis animacian filmon en 1954 (la unua plenlonga filmo brita), reĝisorita de John Halas kaj Joy Batchelor kaj senbrue komisiita de la Usona CIA. Ĉi tiu versio iom moligis la temon de la rakonto per tio, ke ĝi reduktis la rolon de Moseo, la karaktero reprezentanta religion. Ĝi ankaŭ aldonis epilogon, en kiu la aliaj bestoj sukcese ribelas kontraŭ la porkoj tuj post la montro de la ikoneca (en:iconic) fina bildigado de la novelo.

* **viv-aga filmo de 1999** — Viv-aga filmo reĝisorita de John Stephenson, kun voĉoj fare de Kelsey Grammer kiel Neĝbulo (*Snowball*), Patrick Stewart kiel Napoleono, kaj Ian Holm kiel Grincanto (*Squealer*). Malgraŭ kelkaj malsamaĵoj (kiaj tute malsamaj kantoj), la intrigo ĝenerale similas tiun de la libro. La filmo deiras disde la libro per aldona epilogo, en kiu la hundo *Jesse* kaj kelkaj bestoj eskapas kaj revenas jarojn poste al post-Napoleon-eraa Besto-Bieno. Tio estas ĝisdatigo, kio rigardeblas analogii la falon de Sovetunio.

## Referencoj 
Kategorio:Filmoj
Wichita (Kansaso)

**Wichita**, fojfoje nomata "*Ĉefurbo de la Aero*," estas la plej granda urbego de la usona ŝtato Kansaso pro sia surfaco, kaj la 51-a plej granda de la tuta Usono. Ĝi estas administra centro de Kantono Sedgwick, krome ĝi estas la ĉefa urbo de sia urbaro. La urbo estas centro de aviofabrikado, sidejo de ses grandaj aviofarantaj kompanioj, kaj ankaŭ la bazo flugarmea McConnell Air Force Base.

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2011)
* Supermara alteco: 
* Horzono: UTC-6h (en somero UTC-5h)
* Poŝtkodoj: 67201-67221, 67223, 67226-67228, 67230, 67232, 67235, 67260, 67275-67278
* Telefonkodo: 316
eta|maldekstre|Panoramo en Wichita
eta|maldekstre|Riverbordo en Wichita

## Geografio 
Wichita situas ĉe piedoj de montoj laŭ Arkansaso en la meza landparto de Usono, en la meza (iom sudorienta) parto de la subŝtato. Oklahomaurbo troviĝas 253, Kansasurbo (Kansaso) 291, Denvero 707 km.

## Historio 
Tiu areo funkciis kiel komercocentro por nomadaj ĉashomoj dum almenaŭ 11,000 jaroj. La unua eŭropa vizito fare de Francisco Vásquez de Coronado okazis en 1541. En la 18-a jarcento francaj komercistoj, poste usonanoj alvenis. Wichita estis fondita en 1863 kaj ĝi urbiĝis en 1870. Tiutempe jam fervojo atingis la urbon, kiu estis merkato de brutoj. En la 20-a jarcento aviadilopioniroj komencis projektojn, kiuj kaŭzis la establadon de Wichita kiel la "Aero-Kapitalo de la Mondo". En 1914 petrolo estis malkovrita en la proksimo. La grandurbo travivis loĝantar-eksplodon dum la 2-a mondmilito kiam ĝi iĝis grava produktadocentro por aviadiloj.

## Trafiko 
El Wichita trajnoj kuras al Kansasurbo kaj Oklahomaurbo, aŭtovojoj al Oklahomaurbo, Topeka kaj Nebrasko. La urbego havas 2 publikajn kaj ankaŭ privatajn flughavenojn.

## Klimato 
Wichita situas en subtropika klimato. La temperaturo averaĝe varias inter 8-. La varmo kulminas en julio averaĝe , la malvarmo kulminas en januaro averaĝe . Jare pluvas po 830&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas. La pluvo (vintre foje neĝo) kulminas en junio kaj malkulminas en januaro. Foje grandaj ŝtormoj trafas la urbegon, ekzemple en 1965, 1991, 1999, 2012.

## Vidindaĵoj 
eta|Historia muzeo en Wichita
* kongresejo, kiel operejo, koncertejo kaj muzika teatro
* Orpheum Teatro konstruita en 1922
* Arta Muzeo
* historia muzeo en la iama urbodomo
* aviadomuzeo
* transporta muzeo
* botanika ĝardeno
* bestoĝardeno

## Servoj 
* Ŝtata Universitato de Wichita

## Ekonomio 
La ĉefsidejo de la korporacio Koch Industries situas en Wichita.

## Ĝemelurboj 
*  Kaifeng, Ĉinio (1985)
*  Orleano, Francio (1944)
*  Omaha, Usono (1993)
*  Cancún, Meksiko (1975)
*  Zacatecas, Meksiko (1973)
*  Terrinches, Hispanio
eta|centre|750ra|
## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj
*  ()

Kategorio:Urboj de Kansaso
Richmond (Indianio)

**Richmond** estas urbo en la ŝtato de Indianio, Usono.  

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². En la jaro 2000, ĝi havis 39 124 loĝantojn. 

Estas tre grava urbo por la kvakera religio, ĉar tie seĝas la ĉefoficejo de Friends United Meeting, grava organizaĵo kvakera. Ankaŭ, Richmond estas la situo de la universitato kvakera Earlham College kaj la religia seminario kvakera Earlham School of Religion.

Kategorio:Urboj de Indianio
Geomal

**Geomal** [ĝeomal] (hungare: **Diómál**, germane: **Nussdorf**) estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Aiud. En 1910 Diómál havis 975 loĝantojn (rumanoj); en 1992 483 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1282. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Alsó-Fehér. Administre ĝi apartenas al la komunumo Stremț.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

== Komunumoj pri *Dió* (=juglando) en Hungara reĝlando ==

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Alba
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Nussdorf

**Nussdorf** havas diversajn signifojn:

* Povas temi pri alternativa ortografia literumo de loknomo **Nußdorf**
* Nussdorf estas loĝloko en la federacia lando Baden-Virtembergo, proksime de la Bodenlago, kiu ekde la 1970-aj jaroj estas urboparto de Überlingen
* **Nussdorf** estas  germana nomo de la urbo Năsăud en Rumanio nordokcidente de Bistrița
* kaj same **Nussdorf** germana nomo de vilaĝo Geomal en Rumanio sudokcidente de Aiud.
Stremț

**Stremț** estas nomo de pluraj lokoj en Rumanio.

*Stremț (Alba) estas vilaĝo en distrikto Alba.
*Stremț (Băsești) estas vilaĝo en distrikto Maramureş.
Geoagiu de Sus

**Geoagiu de Sus** [ĝŭaĝu de sus] (hungare: **Felgyógy**, germane: **Gergesdorf**) estas vilaĝo en Rumanio norde de Alba Iulia. En 1910 ĝi havis 1 584 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 008 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1413. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Stremț.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio).

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de la distrikto
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Alba
Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Iclod (Sâncel)

**Iclod** jen rumane, prononco [IKlod], ,  - estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Blaj (Blasendorf respektive Balázsfalva). En 1910 ĝi havis 538 loĝantojn (rumanoj); en 1992 — 447 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1566. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Sâncel.

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Mapo de distrikto
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba
Beldiu

**Beldiu** (hungare: **Marosbéld**, germane: **Beldendorf**) estas vilaĝo en Rumanio sude de Aiud. Administre ĝi apartenas al la regiono Transilvanio, al la distrikto Alba kaj al la komunumo Teiuş.

## Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 364 loĝantojn (rumanoj); en 1992 249 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la vilaĝo vivis . 

## Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1219. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Alsó-Fehér). 

## Fonto
*Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Alba