Aliseksemismo

**Aliseksemismo** aŭ pli simple **Aliseksismo** estas socia sistemo de konduto, kutimoj, biaso kaj diskriminacio favoraj de aliseksemo kaj aliseksemaj rilatoj. La termino povas pritemi la senscian antaŭjuĝon ke aliaj personoj estas aliseksemaj, aŭ la vidpunkton, ke aliseksema rilatado estas la nura normo (aliseksema normismo) kaj do supera.

Aliseksemismo inkluzivas tiajn vidpunktojn, kiuj pli estimas aliseksemulojn ol gejojn, lesbaninojn, ambaŭseksemulojn kaj anojn de aliaj seksaj minoritatoj. Oni do povas diri ke ĝi traktas seksajn minoritatojn kiel "duagradajn civitanojn". Aliseksemismaj personoj ne ĉiam estas aliseksemaj, ĉar oni povas internigi sistemajn biasojn kaj kutimajn opiniojn en sian menson.

## Komparo kun homofobio 
[dekstra|250px|eta|Homofobiaj predikantoj en [San-Francisko, Kalifornio, Usono.]]
*Homofobio*, formo de aliseksemismo, temas kaj pri neracia timo de aŭ malsento al samseksemuloj kaj samseksemo, kaj pri "konduto surbaza de tia sento." *Aliseksemismo*, tamen, pli vaste temas pri la "sistemo de ideologia pensado, kiu igas aliseksemon la nura normo, observenda por seksaj praktikoj." kaj radikas en la esencisma kultura nocio, laŭ kiu vireco-maskleco kaj virineco-femineco estas komplementaj.

Enketisto, verkisto, kaj psikologia profesoro Gregory M. Herek diras, ke "[Aliseksemismo] funkcias per duobla procedo de nevidebleco kaj atakado. Samseksemo ordinare restas kulture nevidebla; kiam videbliĝas homoj, kiuj engaĝiĝas en samseksema konduto, aŭ kiuj estas identitaj kiel samseksemaj, ili estas atakataj de la socio." Plue, en intervjuoj kun farintoj de kontraŭgeja perforto, jura psikologiisto Karen Franklin rimarkas, ke "aliseksemismo ne nur estas persona valorsistemo; ĝi estas ilo en la bontenado de la seksa dikotomio." Ŝi kontinuas, dirante ke "atencoj kontraŭ samseksemuloj, kaj kontraŭ aliaj individuoj, kiuj aberacias de la seksrolaj normoj, estas vidataj kiel lernitaj formoj de socia regado, anstataŭ kiel defenda respondo al persona minaco." estis aplikita al la avantaĝoj de (supozita) aliseksemo en la socio, kiujn aliseksemuloj ne rimarkas. Laŭ la analogio, ĝuste kiel rasismo kontraŭ neblankuloj metas blankulojn en superan socian pozicion al neblankuloj, aliseksemismo metas aliseksemulojn kaj aliseksemajn rilatojn en superan socian pozicion al nealiseksemuloj kaj nealiseksemaj rilatoj. Responde, iuj komentistoj rimarkas malsamaĵojn inter la kategorioj raso kaj seksa orientiĝo, pretendante, ke ili estas tro kompleksaj por subteni iujn ajn ĝeneraligojn. Diverseca trejnisto Jamie Washington rimarkis, ke kvankam aliseksemismo kaj rasismo estas "teksitaj el la sama ŝtofo," ili "ne estas la sama afero."

La aferoj tamen ne estas reciproke ekskludaj. Aliseksemismo povas intersekci rasismon, plu emfazante malsamaĵojn inter arbitraj grupoj de homoj. Ekzemple, aliseksemismo povas pliseverigi la efektojn de rasismo per:
* aldono de nejustaĵoj al homo, kiu jam alfrontas nejustecon pro sia raso;
* establo de sociaj hierarkioj, kiuj estas enportitaj en la komunumojn de ambaŭ grupoj. Tio estas, blankaj homoj povas havi privilegion en GLAT-a komunumo, aliseksema homo povas havi privilegion en neblanka komunumo, kaj homoj alfrontantaj ambaŭ formojn de diskriminado povas senti sin ĉie malplivaloraj.

Same, rasismo povas kaŭzi, ke GLAT-aj homoj devas alfronti pluan diskriminadon aŭ perforton, se ili apartenas al, aŭ ŝajnas aparteni al, socie malplivalorigita rasa kategorio. Iuj el la privilegioj donataj al homoj, kiuj estas blankaj kaj (perceptitaj) aliseksemuloj inkludas, sed ne estas limigitaj al, socia akcepto, prestiĝo, libereco de negativaj stereotipoj kaj la komforto esti laŭnormaj kaj, sekve, ne almarĝenigitaj aŭ rigardataj kiel apartaj.

## Kiel aro de kredoj kaj sintenoj 
### Individua kaj grupa niveloj 
Aliseksemismo, kiel aro de kredoj kaj sintenoj, dependas de kerna principo, laŭ kiu samseksemo kaj ambaŭseksemo ne normale ekzistas kaj, tial, estas psikaj malsanoj aŭ aberaciaj kondutoj. En aliseksemisma ideologio aŭ mensostato, oni malakceptas la koncepton seksa orientiĝo aŭ decidas, ke ĝi ne estas atentinda. Aro de pli nuancaj aliseksemismaj vidpunktoj, kiujn iuj povas rigardi kiel kredoj, dogmoj, apelacioj al aŭtoritatoj, aŭ popularaj kredoj, sed aliaj konsideras komuna saĝeco, universalaj veroj, naturaj leĝoj, aŭ soci-biologia scio povas inkludi, interalie, la jenaj:

eta|upright|Broŝuro uzata de la grupo Save Our Children en 1977
* "Ne-aliseksemaj personoj gardu siajn seksajn orientiĝojn privataj (t.e., ili restu 'enŝrankaj')."

### Institucia nivelo 
Aldone al sintenoj de individuoj aŭ sociaj grupoj, aliseksemismo ankaŭ povas ekzisti kiel la esprimado de sintenoj en institucio. Rezulte, lernejoj, malsanulejoj, kaj malliberejoj povas agi kvazaŭ ekspozicioj de aliseksemismaj sintenoj diversmaniere. Unue, lernejoj povas plenumi tiujn sintenojn kaj ideojn per neegalaj kaj nekoheraj disciplinaj agoj. Ekzemple, oni povas pli severe puni samsekseman paron, kiu malobservas lernejajn regulojn, ol alisekseman paron, kiu faris la saman aŭ ekvivalentan agon. Ankaŭ, malsanulejoj povas limigi pacientajn vizitojn nur al proksimaj parencoj, kaj ekskludi samseksajn partnerojn.

## Kiel diskriminacio 
### Evidenta aŭ malkaŝa 
Ĉi tiu speco de aliseksemismo inkludas kontraŭgejajn leĝojn, politikojn, kaj instituciajn praktikojn, ĉikanadon surbaze de seksa orientiĝo aŭ perceptita seksa orientiĝo; stereotipoj, diskrimina lingvaĵo kaj parolado, kaj aliaj formoj de diskriminacio kontraŭ GLAT-aj homoj, ekzemple:

* Parolo de malamo, degradaj terminoj, poŝta ĉikanado, mortominacoj, murdmuziko
* Propekuligado, grupĉikanado, persekutado kvazaŭ ĉasado de sorĉistinoj, morala paniko; uzo de gejaj viroj kaj samseksemo kiel popoldiablo por la pandemio aidoso.
* Negativaj prezentoj aŭ stereotipoj de gejaj viroj, lesbaninoj, kaj ambaŭseksemuloj sole kiel kanajloj, viktimoj de sinmortigo aŭ murdo, la celoj de ŝercoj, aŭ kuriozaĵoj. Tio povas okazi en televido kaj ankaŭ en ŝercoj inter amikoj aŭ kunlaborantoj.
* Uzo de la gejpanika defendo en atencaj aŭ murdaj procesoj.
* Sodomiaj leĝoj, precipe kiam eldevigataj nur kontraŭ konsentaj, plenaĝaj, samseksaj partneroj. *Vidu ankaŭ: Bowers v. Hardwick kaj Lawrence v. Texas*
* Jura punado de samseksemuloj. *Vidu ankaŭ: Alineo 175*
* Malsameco inter aĝoj de majoritato por samseksemaj kaj aliseksemaj homoj.
* Malpermeso de junuloj iri al lerneja danco kun samseksa partnero.
* Malpermesoj de adopto fare de samseksaj paroj aŭ gejaj, lesbaj, aŭ ambaŭseksemaj individuoj. *Vidu ankaŭ: Infanadopto de samseksaj paroj*.
* Leĝoj, kiuj antaŭmalhelpas protektojn kontraŭ diskriminacio surbaze de seksa orientiĝo en medicino, loĝado, kaj dungado.
* Diskutante la samseksemon aŭ ambaŭseksemon de suspektata krimulo, kiam en analogiaj situacioj, oni ne diskutus la aliseksemon de la suspektato.

### Implica aŭ kaŝa 
Tiu formo de aliseksemismo operacias per nevidebleco, subreprezentado, kaj viŝado. Ĝi inkludas:
* Manko de reprezentado, aŭ subreprezentado, de samseksemaj aŭ ambaŭseksemaj homoj en reklamado al la ĝenerala publiko;
* Cenzuro de samseksemaj aŭ ambaŭseksemaj roluloj, temoj, kaj aferoj en verkoj artaj, literaturaj, aŭ amuzaj;
* Ekskludo de la samseksemo aŭ ambaŭseksemo de historiaj kaj politikaj ikonoj; prezento de ili kiel aliseksemaj;
* Plena evitado de mencioj pri tiuj personoj kaj iliaj pozitivaj kontribuaĵoj, precipe en amaskomunikiloj de aktualaĵoj;
* Kuntekste de seksa edukado aŭ profesia konsilio, diskutante nur aliseksajn partnerojn kiam parolante pri virina aŭ vira seksa allogo kaj aktiveco;
* Silento pri aferoj, kiuj tuŝas samseksemajn kaj ambaŭseksemajn homojn en la lernejo aŭ laborejo, aŭ foresto de diskuto pri ili el pozitiva vidpunkto;
* Evoluigado kaj uzado de cenzurprogramaro por elfiltri informon kaj retejojn, kiuj koncentras sin je samseksemo aŭ ambaŭseksemo;
* Poŝta cenzuro kaj landlima kontrolo aŭ dogana forpreno de publikaĵoj, deciditaj kiel obscenaj nur surbaze de samseksema enhavo, eĉ kiam ili enhavas nenian erotikan aŭ pornografian materion;
* Laboraj medioj, kiuj silente devigas gejojn, lesbaninojn, kaj ambaŭseksemulojn ne malkaŝi sian seksan orientiĝon per diskutado de siaj rilatoj, dum aliseksemuloj rajtas libere diskuti siajn rilatojn kaj geedzecon;
* En publikaj bibliotekoj aŭ librovendejoj: malakcepto, forigo aŭ detruo de infanlibroj, filmoj, aŭ afiŝoj kun samseksemaj temoj;
* Rifuzo inkludi la familiojn de samseksaj patroj aŭ patrinoj en lernejaj eventoj, aŭ reprezenti tian familian diversecon en lernejaj instruplanoj; *vidu ankaŭ kontraŭbiasa instruplano*;
* Deviga aŭ perforta seks-reasigna kirurgio al gejaj viroj, lesbaj virinoj, kaj ambaŭseksemuloj.
* Perforta malaperigo, *damnatio memoriae*, ostracismo, evitado, kaj aliaj formoj de socia malakcepto por igi samseksemulojn aŭ ambaŭseksemuloj *personae non gratae*.

## Vidu ankaŭ 
* Bifobio
* Homofobio
* Intersekca teorio
* Seksismo

## Referencoj 
Kategorio:Aliseksemo
Kategorio:Diskriminacio
Kategorio:Ismoj
Kategorio:Kulturo
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Socio
Kategorio:Sociologio