Daniel Tammet

**Daniel Paul TAMMET** (naskiĝinta la ) estas brita altnivela aŭtismulo dotita de granda kapablo por lerni matematikojn kaj lingvojn. Li naskiĝis kiel la plej aĝa el naŭ infanoj de mezklasaj gepatroj en Londono. Li alinomis sin mem "Tammet" kiu ne estas lia denaska familinomo, laŭ la estona nomo de kverko. En sia aŭtobiografio *Born on a Blue Day*, ("Naskita dum blua tago") li rakontas kiel lia sperto de epilepsio, sinestezio, kaj Asperger-sindromo profunde afekciis lian infanecon.

## Biografio 
### Sinestezio 
Senti nombrojn kiel kolorojn aŭ sensacojn estas bone dokumentita formo de sinestezio, sed la detaloj de la aparteco, kiel Tammet mense imagas nombrojn, estas neordinaraj. Li diras ke en lia menso ĉiuj entjeroj ĝis dek mil havas sian propran unikan formon, koloron, konsiston kaj sensacon. Li kapablas intuicie "vidi" la rezultojn de kalkuloj kiel sinesteziajn pejzaĝojn sen konscie mense peni, kaj li povas "senti" ĉu nombro estas primo aŭ komponita nombro. Li priskribis sian bildigon de 289 kiel aparte hida, 333 kiel aparte alloga, kaj pi kiel bela. 6 ŝajne ne havas apartan bildon.
 Tammet ne nur vorte priskribis siajn viziojn, sed ankaŭ kreis pentraĵojn: akvarela bildo de Pi.

Tammet estas temo de dokumenta filmo en Britio titolita *The Boy With The Incredible Brain* ("La knabo kun nekredebla cerbo"), kiu estis unue dissendita sur la brita televidkanalo *Five Channel*, la 23-an de majo 2005.. La filmo montris kelkajn elstarajn momentojn de lia recitado de pi, lian unusemajnan studadon de la islanda, lian renkontiĝon kun , la vera mondfama erudicio-sindromulo el kiu inspiriĝis Dustin Hoffman por sia rolo en la filmo *Rain Man*. En iu momento Peek ĉirkaŭbrakumas Tammet-on kaj diris al li: "Iam vi fariĝos same granda kiel mi" al kio Tammet respondis: "tio estis mirinda komplimento, al kiu oni aspiru".

### Pi 
Tammet estas la eŭropa rekorda recitanto de pi kun 22 514 pozicioj en 5 horoj kaj 9 minutoj.. Tiun recitadon li faris profite de * National Society for Epilepsy (NSE = Nacia Societo por Epilepsio)* okaze de la pi-tago, tio estas la 14-an de marto 2004 en la Muzeo pri Scienchistorio en Oxford (Britio).. NSE estis elektita kiel ricevonto de la profitoj ĉar Tammet spertis epilepsion en infanaĝo. Li mem konjektas ke liaj apartaj kapabloj iel rilatas al lia epilepsio. Profesoro Allan Snyder el la *Australian National University* diris pri Tammet: "Erudiciuloj kutime ne povas klarigi al ni kiel ili faras tion kion ili faras. Tio simple venas al ili. Daniel ja povas. Li priskribas tion kion li vidas en sia kapo. Pro tio li estas interesveka. Li povus esti *la Rozeta ŝtono*. "

## Poligloto 
Tammet sciigas ke li parolas 11 lingvojn nome: anglan, francan, hispanan, rumanan, germanan, islandan, finnan, estonan, litovan, kimran, kaj Esperanton.

Tammet kapablas lerni novajn lingvojn ege rapide. Por tion pruvi por dokumenta filmo de televido *Channel Five*, Tammet ricevis defion lerni la islandan en daŭro de nur unu semajno. Sep tagojn poste li montriĝis en la islanda televido konversacianta en la islanda lingvo. Lia instruistino pri la islanda diris ke tio estis "ne homa" kaj "genia".

Pri Esperanto kiun li eklernis ĉ. 2003 li interalie diris:

En forumo *"Conlang"*, kie estas diskutataj plej diversaj planlingvoj, Tammet defendis sian projekton Uŭsisuomo komparante ĝin al Esperanto, kaj sin al Zamenhof :

## Privata vivo 
Tammet kunvivis de 2001 kun sia kunulo Neil Mitchell kiu estas programisto. Ili kune loĝis en Kent kie ili havis trankvilan ordigitan hejman vivon kun katoj, kuirado kaj ĝardenado, kaj preferis sian privatan vivon. Tammet kaj Mitchell kune funkciigis instruan retejon Optimnem, kie ili kreis kaj publikigis lingvokursojn. Tammet publike diskutis pri sia rilato kun Mitchell, pri siaj erudiciaj kapabloj, kaj sia seksa emo.. En 2007 Tammet *amike* disiĝis de Mitchell kaj renkontiĝis kun Jérome Tabet, 29-jara franca fotografisto, kun kiu li nun kunloĝas en Avignon. Jérome kaj Daniel kune tradukis la duan libron (*Embracing the Wide Sky*) de Daniel al la franca. Tammet ankaŭ publike sciigis ke li fariĝis kristano kaj estas konvinkita Di-kredanto.

## Bibliografio 
* *Born on a Blue Day*, 2006 , *Je suis né un jour bleu* , Edition Les Arènes, 240 pages, 2007, franca traduko de Nils C. Ahl , Plej bona vendo 2006, nomumita *"Best Book for Young Adults"* (Plej bona libro por junaj plenkreskuloj) en 2008 de la Usona Biblioteka Asocio. Tradukita al 19 lingvoj.
* *Embracing the Wide Sky*, 2009 , *Embrasser le ciel immense : Le cerveau des génies*,  Edition Les Arènes, 330 paĝoj, 2009, traduko de Daniel Tammet kaj Jérôme Tabet , nomumita unu el plej bonaj vendoj de 2009 de la magazino ''L'Express* en marto 2010.
* En 2010 Daniel Tammet verkis trian libron.
* *Thinking in Numbers, How Maths Illuminates Our Lives*, 2014 , pola traduko de Zuzanna Lamża, *Zanurzeni w liczbach. Jak matematyka kształtuje nasze życie*, Copernicus Center Press, dua eldono, Krakovo 2022, p.&nbsp;270 ISBN 978-83-7886-541-4
* *Every Word Is a Bird We Teach to Sing. Encounters with the Mysteries and Meanings of Language*, 2017 , pola traduko de Tadeusz Chawziuk, *Słowa są jak ptaki, które uczymy śpiewać. O znaczeniach i tajemnicach języka*, unua eldono, Krakovo 2022, p.&nbsp;260 ISBN 978-83-7886-613-8 (la libro alirebla kiel Bitlibro)

## Vidu ankaŭ 
Poligloto

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ekvido al erudicia aŭtismula brilega spirito el *Talk of the Nation* de NPR
* Brainman program  (La cerbulprogramo) el *The Science Channel*
* Optimnem, la reta instrufirmao de Tammet
* Reta tagĵurnalo de Daniel Tammet 
* Dokumenta videofilmero el *Daniel Tammet, the Brainman*  
* Daniel, the Incredible Brain , Daniel la nekredebla cerbo.
* *60 Minutes* raporto pri Daniel Tammet
* Daniel Tammet sur *The Late Show*
*  
* *60 Minutes'' raporto pri erudiciuloj 2008 

Kategorio:Aŭtismaj erudiciuloj
Kategorio:GLAT-personoj
Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Lingvokreintoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Britio