open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Betti Alver

**Betti ALVER**  estis estona poetino kaj verkistino. Ŝia oficiala nomo estis Elisabet Alver, ekde 1937 Elisabet Talvik kaj ekde 1956 Elisabet Lepik.

## Vivo kaj literatura evoluo 
Betti Alver de 1914 ĝis 1917 lernis en la laŭ Aleksandr Puŝkin nomita porknabina lernejo en Tartu kaj havis en Tartu la abiturientan ekzameniĝon. De 1924 ĝis 1927 ŝi ĉe la Tartua universitato studis estonajn lingvon kaj literaturon. Post la studado ŝi ekestis aŭtorino en Tartu.

La literatura evoluo de Alver ekiĝis per la novelo »Vaene väike«. Ŝia unua romano »Tuulearmuke« (1927) gajnis baldaŭ post apero la duan premion en grava literatura konkurso. Ekde 1931 ŝi publikigis ankaŭ poemojn, per ili ŝi baldaŭ atingis grandan aprobon de la estona literatura movado.

Ekde 1934 Betti Alver estis membro en la Estona Verkistoj-asocio. Je fino de la 1930-aj jaroj ŝi grave influis la literaturistan grupon *Arbujad* (Schamenen), kiu sin per filozofi-etika liriko ligis al nov-klasikismo.

Ekde la dua duono de la 1940-aj kaj dum la 1950-aj jaroj ŝi tradukis literaturajn verkojn el rusa kaj germana lingvoj. La plej grava traduko estas la vers-romano »Jevgeni Onegin« de Aleksandr Puŝkin.

Betti Alver ricevis multajn priliteraturajn premiojn, interalie 1967 kaj 1987 la laŭ Juhan Liiv nomigitan lirikpremion kaj 1977 la priliteraturan premion dediĉita laŭ Friedebert Tuglas.

Betti Alver edziniĝis dufoje, unue kun la poeto Heiti Talvik (kiu mortis 1947 en Siberio, dum soveta deportado), ekde 1956 kun Mart Lepik.

## Verkoj 
### Poezio 
* Lugu valgest varesest (»Rakonto pri blanka korniko«), 1931
* Tolm ja tuli (»Polvo kaj fajro«), 1936
* Luuletused ja poeemid (»Poeziaĵoj kaj poemoj«), 1956
* Mõrane peegel (»Breĉa spegulo«), 1962
* Tähetund (»Astra horo«), 1966
* Uued luuletused ja poeemid (»Novaj poeziaĵoj kaj poemoj«), 1968
* Eluhelbed (»Viv-flokoj«), 1971
* Tuju (»Humoro«), 1976
* Lendav linn (»Fluganta urbo«), 1979
* Korallid Emajões, 1986
* Verkoj, vol. 1: Üle aegade Assamalla; Luuletusi ja poeeme 1931 – 1988, 1989
* Ülse sõnade serva, 2004

### Prozo 
* Tuulearmuke (»Amatino de vento«), 1927 (romano)
* Invaliidid (»Invalidoj«), 1930 (romano)
* Viletsuse komöödia (»Komedio de mizeroj«), 1935 (poemo en prozo)
* Verkoj, vol. 2: Tuulearmuke; Invaliidid; Viletsuse komöödia; Kõmpa; Proosa 1927 – 1976, 1992

## Eksteraj ligiloj 
* Literaturo kaj de kaj pri Betti ALVER en katalogo de Germana Nacia Biblioteko 
* Verkaro de Betti ALVER  (Estona Instituto)

Kategorio:Estonaj verkistoj
Kategorio:Estonaj poetoj
Kategorio:Virinoj
Michael Drayton

**Michael DRAYTON** (n. 1563, m. la 23-an de decembro 1631) estis angla poeto.eta|dekstra|200px|Michael DraytonLi naskiĝis en Warwickshire kaj eble studis ĉe la Universitato de Oksfordo antaŭ eniri literaturan karieron.

De 1597 al 1602 li kontribuis al 23 teatraĵoj, kunlaborante kun aliaj verkistoj, sed krom unu ĉiuj perdiĝis. Estas kiel poeto kiel li gravas.

Inter liaj verkoj estis
* longaj historiaj poemoj
* pastorala sonetaro
* balado pri la Batalo de Azincourt
* *Poly-Olbio*, grandega 18-libra poemo pri multmultaj britaj lokoj

Drayton entombiĝis en Abatejo Westminster.

Kategorio:Anglaj poetoj
Verona (muzikgrupo)

**Verona** estas ĉeĥa muzika grupo kun du membroj. La duon kreas muzikisto kaj komponisto Petr Fider kaj kantistino Markéta Jakšlová. Iliaj furorkantoj kelkfoje lokiĝis sur antaŭaj lokoj de furorparadoj en Ĉeĥio. La grupo ekzistas ekde la jaro 2001.

## Diskografio 
* Náhodou
* Nejsi sám
* Jen Tobě
* Girotondo
* Videokolekce (DVD)

## Aŭskultebla 
* Stay With Me
* Do you really wanna know

## Eksteraj ligiloj 
* Oficialaj paĝoj de grupo Verona

Kategorio:Ĉeĥaj dancgrupoj
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009
Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019
Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2001
Organizaĵo por Ekonomia Kunlaboro ĉe la Nigra Maro

eta|██ BSEC membroŝtatoj ██ BSEC observantoj
**Ekonomia Kunlaboro ĉe la Nigra Maro** estas organizaĵo kreita por la celo atingi la ekonomian kunlaboradon de la landoj de la Nigra Maro. Ĝi serĉas la establiĝon de komunaj bazoj por la sekureco, stabileco kaj prospereco, ĉefe post la profunda transformado kiu suferis la regionon en la lasta jardeko. Ĝi estis fondata en 1992. Ĝi havas la sidejon en Istanbulo, Turkio.

## Membroŝtatoj 
* Albanio
* Armenio
* Azerbajĝano
* Bulgario
* Kartvelio
* Grekio
* Moldavio
* Rumanio
* Rusio
* Turkio
* Ukrainio

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de la organizaĵo

Kategorio:Internaciaj ekonomiaj organizaĵoj
Kategorio:Nigra-Mara Regiono
Kategorio:Bankoj
Banko por Azia Disvolviĝo

La **Banko por Azia Disvolviĝo** ( *Asian Development Bank*) estas financa organizaĵo por la ekonomia disvolviĝo en Azio kaj Pacifiko. Ĝia ĉefa celo estas la forigado de la malriĉeco kaj faciligi la helpojn por plibonigi la vivnivelon de la regiona loĝantaro pere de pruntedonaĵoj kaj teknika kunlaborado.
Ĝi fondiĝis en 1966, kaj ĝia sidejo troviĝas en Manilo. Ĝi havas 63 membroŝtatojn de Azio, Eŭropo kaj Ameriko.

## Vidu ankaŭ 
* Azia Infrastrukturinvesta Banko

## Eksteraj ligiloj 
* Banko por Azia Disvolviĝo

Kategorio:Bankoj
Kategorio:Ekonomika evoluo
Kategorio:Organizaĵoj en la Filipinoj
Kategorio:Observantoj de Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj
Kategorio:Ekonomio de Azio
Intera spirala galaksio

eta|dekstre|Intera spirala galaksio M83
**Intera spirala galaksio** estas spirala galaksio kiu, pro ĝia formo, situas inter la regulaj spiralaj galaksioj kaj la rektokoneksaj spiralaj galaksioj. Tiatipaj galaksioj estas indikita per la simbolo SAB en la klasifiko de galaksioj.

Ekzemploj: la galaksioj M61, M83, NGC 6946.

Kategorio:Specoj de galaksioj
Insulo Ré

**Insulo Ré** () estas insulo de la franca atlantika bordo. Ré estas feria insulo, kiu estas ekde 1988 ligata kun la ĉeftero de Francio per paga 3-kilometra ponto, kiu konektas ĝin al La Rochelle. Tipaj por la insulo estas la blankaj dometoj kun siaj verdaj lignaĵoj kaj oranĝkoloraj tegolaj tegmentoj, la ankoraŭ metia salproduktado, la loka vinkultivado kaj fiŝkaptado.

## Geografio 
eta|maldekstra|Satelita foto (NASA)
La insulo havas longon de ĉirkaŭ  kaj larĝon variantan inter  kaj . La marbordo longas ĉirkaŭ . La areo estas .

## Administrado 
eta|maldekstra|Urbdomo de Rivedoux-Plage
Ré apartenas al la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝia teritorio konsistas el 10 komunumoj: Ars-en-Ré, Le Bois-Plage-en-Ré, La Couarde-sur-Mer, La Flotte, Loix, Les Portes-en-Ré, Rivedoux-Plage, Saint-Clément-des-Baleines, Saint-Martin-de-Ré, Sainte-Marie-de-Ré.

## Vidu ankaŭ 
* Golfo de Aiguillon
* Ponto de Ré
* Oléron, najbara insulo


Kategorio:Insuloj en Francio
Kategorio:Insuloj en la Atlantiko
Kategorio:Insuloj alfabete ordigataj
Monaĥejo de Sankta Tadeo

eta|center|770px|Panorama vido

La **Monaĥejo de Sankta Tadeo** (; azere: قره کیلسه - ; perse - *Ghareh keliseh*) ankaŭ konata kiel Kara Kilise, estas antikva armena monaĥejo kiu troviĝas en la montaro de Okcidenta Azerbajĝano, Irano, je 20 kilometroj de Mah-Ku. Armenaj kristanoj estas konvinkitaj, ke la monaĥej kaj ties preĝejo estis fonditaj en la jaro 66 de la apostolo de Jesuo Kristo, Judaso Tadeo, kiel la unua preĝejo en la mondo. Li estis martirigita kaj entombigita en sia propra preĝejo, laŭ la sama tradicio.

La tombo de Sankta Tadeo estas dekstre de la altaro en niĉo de la preĝejo samnoma. Ermito, laŭdire, trovis liajn ostojn kaj alportis ilin al la preĝejo. Unufoje jare, en la tago de Sankta Tadeo, okazas meso rilate al granda pilgrimado, kiun vizitas armenoj el ĉiuj partoj de Irano, sed ankaŭ el la tuta mondo.

## Historio 
Unu el la 12 apostoloj de Jesuo Kristo, Judaso Tadeo estis martirigita, laŭ la tradicio, en tiu ĉi regiono dum predikado de la kristana evangelio. La sanktulo estas speciale venerata de la Armena Apostola Eklezio. Laŭ la legendo ĝi estas la unua preĝejo dediĉata al Sankta Tadeo en la jaro 68 p.K.

Ne multe konserviĝas de la origina preĝejo, kiu estis vaste reformata en 1329 post ĝia detruo pro tertremo en 1319. Kelkaj partoj de la 10-a jarcento ankoraŭ konserviĝas.

La plimulto de la nuna strukturo venas de la komencoj de la 19-a jarcento kiam la princo Abas Mirza de la kaĝara dinastio renovigis kaj riparigis la komplekson. Dum tiu periodo estis aldonita ĉirkaŭa murego kiu protektas la monaĥejojn kaj aliajn forlasitajn konstruaĵojn kiuj troviĝas apude. En julio 2008, la monaĥejo estis inkludita en la listo de Monda heredaĵo de Unesko kune kun aliaj monaĥejoj.

## Diservo 
En la nuntempo nur estas celebrata la diservo unu fojon jare koincide kun la tago de la Sanktulo Judaso Tadeo, komence de julio, kiu estas zorgata de armenaj pilgrimantoj venantaj el la tuta Irano. Post la establiĝo de la Islama Respubliko en Irano oni permesas la eniradon al la kristanoj en la monaĥejon nur dum la celebradoj.

## Galerio 

Qareh kelissa.jpg|La komplekso
Detail croix qara kelisa iran.jpg|Detaloj
Armenian Monastery of Saint Thaddeus - closeup.jpg|La monaĥejo
Qara kelisa iran.jpg|Plia vidaĵo de la monaĥejo
Interieur qara kelisa iran.jpg|Interna vido

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝaro de Unesko
* Monasterio de Tadeo Armeniapedia
* Sankta Tadeo en Armenica.org

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Armena Apostola Eklezio en Irano
Kategorio:Monaĥejoj de Irano
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Irano
Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Judaso
Kategorio:Armena diasporo
Widen

** Widen** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3566 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Widen situas norde de la kulmino de Mutschellen-Pasejo. La komunumo komplete kunkreskis kun la najbarkomunumoj ĉirkaŭ la Mutschellenpasejo.

Sur alteco de 490 m s.m. ekzistas malgranda valo kun lageto, kiu nomiĝas *Gyrenweiher* kaj sur la monteto *Hasenberg* ekzistas sur alteco de 695 m s.m. la samnoma setlejo, kiu apartenas al la komunumo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Widen limas en nordo al Bellikon, en nordoriento al Bergdietikon, en oriento al Rudolfstetten-Friedlisberg, en sudoriento al Berikon, en sudo al Zufikon, kaj en okcidento al Eggenwil.

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|Skulpturo sur trafikcirklo en Widen
La trajnhaltejo ''* de la Bremgarten-Dietikon-Fervojo situas sur la pasejkulmino de Mutschellen sur la teritorio de la najbara komunumo Berikon. De tie ekzistas ankaŭ poŝtaŭtokonekto al Baden, kiu traveturas kaj servas la komunumon.

La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 situas en en Urdorf en distanco de proksimume 6 kilometroj.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Widen datiĝas de la fino de la 12-a jarcento kiel Wyda. En la *Acta muricencis'' de 1140 Widen fakte ne estis eksplicite menciita, kvankam oni povas supozi, ke inter la tie menciita donaco ankaŭ troviĝis bienoj, kiuj situis sur la teritorio de la hodiaŭa komunumo. En mezepoko Widen apartenis al la Habsburgoj. Bienposedanto en Widen estis la virina Monaĥejo Hermetschwil, filio de la Monaĥejo Muri.

Post la konkero de Argovio fare de la Svisa Ĵurkomunumo Widen fariĝis parto de la kamparvoktejo Baden.

Post la Helveta Revolucio en la jaro 1798 ĝis la fino de la Helveta Respubliko en la jaro 1803 Widen formis kun Eggenwil unu komunumon en la tiama Kantono Baden. Post ties integriĝo al la nova Kantono Argovio en la jaro 1803 Widen fariĝis sendependa de Eggenwil kaj ek de tiam estas komunumo de la nuna distrikto Bremgarten.

## Vidu ankaŭ 
* Berikon-Widen (stacidomo)
* Widen Heinrüti (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Widen
Renta marko

La germana **renta marko** (*RM*) estis valuto, ek-emisiita la 15-an de novembro 1923 por haltigi la galopantan inflacion de 1922 kaj ĉefe en 1923 en Germanio. Ĝi estis subdividita je 100 *rentaj pfenigoj*. La renta marko anstataŭigis la *papermarkon*.

## Historio 
Dum la ekonomia krizo en Germanio post la unua mondmilito, la germana ŝtato ne havis disponeblan oron por apogi la novan valuton. Pro tio la Renta banko - kiu emisiis la rentan markon - hipotekis landojn kaj industriajn varojn en valoro de 3,2 miliardoj da renta marko. La renta marko estis enkondukita en proporcio de 1 renta marko = 1:1012 paperaj markoj, establigante kurzon de 1 usona dolaro = 4,2 RM.

La renta marko estis enkondukita kiel provizora mono kaj ne estis leĝa pagrimedo. Fakte, la loĝantaro akceptis kaj uzis ĝin kaj tio helpis halti la inflacion. La leĝa pagrimedo iĝis la germana *imperia marko* la 11-an de oktobro 1924, egala en valoro al la renta marko.

La renta marko ekzistis ĝis 1948, oni pregis monerojn el ĝi en 1923, 1924 kaj parte en 1925 en valoro de 1, 2, 5, 10 kaj 50 rentaj pfenigoj. Oni pregis kelkajn 1 rentajn pfenigojn en 1929. La 1- kaj 2-pfenigoj estis el bronzo, la pluaj el aluminio-bronzo.

## Banknotoj 
La unuaj banknotoj estis presitaj kun dato 1-a de novembro, 1923 kaj havis la valoron de 1, 2, 5, 10, 50, 100, 500 kaj 1000 rentaj markoj. Oni ankaŭ emisiis 10- kaj 50-ajn banknotojn (1925), 5-ajn notojn (1926), 50-ajn notojn (1934) kaj 1-2-notajn rentajn markojn en 1937.

Kategorio:Ekonomio de Germanio
Kategorio:Vajmara Respubliko
Kategorio:Historiaj monunuoj
Tropikaj malsanoj

La nocio **tropikaj malsanoj** karakterizas tiujn infektajn malsanojn, kiuj estas aparte disvastigitaj en la Tropikoj. La plej multaj el tiuj malsanoj estas kaŭzataj de parazitoj, kiuj estas transigitaj per sangosuĉaj insektoj, aparte per kuloj.

Gravaj tropikaj malsanoj estas inter alie:

* amebozo
* ancilostomozo
* homa dormomalsano
* limfa filariozo
* flava febro
* ĥolero
* lejŝmaniozo
* lepro
* malario

Vidu plie la liston de tropikaj malsanoj.

La platformo pri esploro de tropikaj malsanoj de la Monda Organizaĵo pri Sano nomas 12 tropikajn malsanojn en fokuso de medicina lukto ():

# malsano de Chagas
# dengo
# ebola malsano
# helmintozo
# lejŝmaniozo
# lepro
# limfa filariozo
# malario
# onkocerkozo
# helika febro
# homa dormomalsano
# tuberkulozo

## Vidu ankaŭ 
* Neglektitaj tropikaj malsanoj

Kategorio:Medicina terminologio
Kategorio:Infektologio

Kategorio:Tropika medicino
Cerviko

140px|eta|Utera kolo aŭ utera cerviko.
La **cerviko** (latine *cervīx* por "kolo", "nuko") laŭ PIV estas la *"pli mallarĝa parto de organo"*. En la korpoj de homoj kaj aliaj bestoj aparte temas pri

* utera cerviko, uterkolo, latine *cervix uteri*,
* denta cerviko, latine *cervix dentis*, kaj
* urin-vezika cerviko, latine *cervix vesicae*.

Krome ankaŭ iuj malpli larĝaj partoj de ostoj portas tiun nomon, ekzemple la femurosta cerviko.
Cindrobrusta muŝkaptulo

La **Cindrobrusta muŝkaptulo** (*Muscicapa randi*) estas malgranda specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de ties plej tipa genro nome *Muscicapa*. Ĝi estas endemia de Filipinoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Tema pri birdo grizbruna supre kaj helgriza sube kiel la aliaj membroj de la genro. Krome tiu ĉi estas **pli griza (cindrokolora**, de kio devenas la nomo) en brusto kaj flankoj, dum la ventro estas pli blankeca. La okulo estas tre nigra kaj granda, dum la beko estas hela kun pli malhela pinto.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Muscicapa randi. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kasina muŝkaptulo

La **Kasina muŝkaptulo** (*Muscicapa cassini*) estas malgranda specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de ties plej tipa genro nome *Muscicapa*.

Ĝi estas diferenca de la tipaj membroj de sia genro, ĉar havas brunajn suprajn partojn nur ĉe flugiloj kaj vosto dum kapo, ŝultroj, nuko kaj dorso estas bluechelgrizaj.

Ĝi troviĝas en Centra Afriko nome en Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Liberio, Niĝero, Niĝerio, Ruando, Sieraleono, Togolando, Ugando kaj Zambio. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj marĉoj.

## Literaturo 
* BirdLife International 2004. Muscicapa cassini. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 26an de julio 2007.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Mourir d'aimer (2009)

'''''Mourir d'aimer'''* estas franca telefilmo de Josée Dayan, kies elsendo en France 2 okazis la .

## Temo 
Gabrielle Delorme, 42-jara instruistino pri franca lingvo, eksedziniĝinta, patrino de du infanoj, enamiĝas al liceano, Lucas Malzieu 15-jara kaj duono, kiun ŝi renkontas dum komenco de lerneja jaro en Angoulême, en 1980. Ili komencas amrilaton, kiu estas malkovrata de la gepatroj de la junulo. Jura proceso estas farata kontraŭ Gabrielle. Tiu afero, kiu indignigas publikan opinion, haltigas ŝian karieron kaj ĉesigas ŝian vivon.

## Teĥnikaĵoj 
* Titolo: *Mourir d'aimer*
* Reĝisoro: Josée Dayan
* Scenaro: Philippe Besson
* Devenlando: Francio
* Aperdato: 

## Rolularo 
* Muriel Robin: Gabrielle Delorme
* Sàndor Funtek: Lucas Malzieu
* Annie Grégorio: Marie Guilbert
* Pauline Acquart: Alice Delorme
* Jeanne Balibar: Patrino de Lucas
* Jean-Pierre Bouvier: Marc Delorme
* Thibault de Montalembert: Patro de Lucas
* Kerian Mayan: Raphaël Delorme
* Hélène Vincent: Liceestrino
* Frans Boyer: Kelnero en ŝika kafejo
* Lou Cuberte: Tomas
* Pierre Renverseau: Ĝendarmo 1
* Jacques Spiesser:	Kuracisto

## Pri la filmo 
* Tiu telefilmo estas adapto de la vera rakonto de Gabrielle Russier kaj de la afero okazinta en 1968-1969.

* La rakonto jam estis temo de kina adapto, *Mourir d'aimer'' de André Cayatte aperinta en 1971.

* Tiu telefilmo estis filmita apud Angoulême, sur Insulo Ré kaj en Poitiers.

## Eksteraj ligiloj 
* Mourir d'aimer (2009) en IMDB

Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2009
Cirko (valformo)

eta|260ra|
**Cirko** en la geomorfologio nomiĝas valfino, kiu estas amfiteatrosimila konkavaĵo, el montodeklivo de glaĉero rabotita, kun ebena fundo kaj krutaj malantaŭoj. Je la valflanko ĝi ofte estas fermita per sojlo (moreno), malantaŭ kiu formiĝis lago, nomata "cirklago".

## Literaturo 
* Fritz Fezer: *Eiszeitliche Erscheinungen im nördlichen Schwarzwald.* Bundesanstalt für Landeskunde Volumo 87, 1957
Trincheras

**Trincheras** estas unu el la 72 komunumoj de la meksika subŝtato Sonora, kiu estas la dua plej granda subŝtato de Meksiko kaj situas en la plej norda parto, kiu limas al Usono. La komunumo Trincheras mem limas al Usono. La ĉefurbo de la komunumo estas Trincheras. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 26064.

## Geografio 
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1670 loĝantojn. El tiuj estis 885 viroj kaj 785 virinoj. La komunumo havas surfacon de 3764,3&nbsp;km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 510 metroj super la marnivelo.

## Klimato 
En la komunumo jare falas averaĝe 306&nbsp;mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas .

## Sociogeografio 
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 1136 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 1064 scipovis legi kaj skribi kaj 70 personoj estis analfabetoj. Do 6,16 % de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.

En la jaro 2000 en la komunumo vivis 1512 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 11 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,73 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.

Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).

## Eksteraj ligiloj 
*Trincheras  en *Enciclopedia de los Municipios de México* ()

Kategorio:Komunumoj de Sonora
Myioparus

***Myioparus*** aŭ Mioparoj estas genro de birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj. 

Ĝi enhavas la jenajn speciojn:
* Grizgorĝa mioparo (*Myioparus griseigularis*)
* Griza mioparo (*Myioparus plumbeus*)

## Referencoj 
* **Del Hoyo**, J.; Elliot, A. & Christie D. (editors). (2006). *Handbook of the Birds of the World*. Volume 11: Old World Flycatchers to Old World Warblers. Lynx Edicions. ISBN 84-96553-06-X.

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kataluna kuirarto

[150px|eta|*[Sarsuela de peix*]]
La kataluna kuirarto komenciĝas el la baza trilogio de tritiko, olivo kaj vino riĉigita de kontribuaĵoj de la Orienta kaj la Nova Mondo, kun tradicio bazita ne nur sur ĉiutaga praktiko sed ankaŭ sur la teoria tradicio kiu reirus ĝis la mezepokaj tempoj. Efektive, la unua receptaro estas la *Llibre de Sent Soví* (1324), kiu kompilas pli ol du cent receptoj. Ĉi tiu kuirarta manuskripto, unu el la plej malnovaj en Eŭropo, estas pruvo ke jam en tiuj tempoj, Katalunio ĝuis kuirarton tre rafinitan kaj plena je nuancoj. Hodiaŭ, la kataluna kuirarto estas rigardata tra la tuta mondo pro la granda dozo da novigado per kiu ĝi atingis resti ĝisdatigita sen perdi la identecon de tiom multe da jaroj de tradicio.

Resume, ni povas dividi ĝin en monta kaj landinterna kuirarto –kie elstaras la viando, la laktaĵoj kaj la produktoj de la arbaro, de la ĝardeno kaj de la kralo– , la marista kuirarto –kie la fiŝo ludas la ĉefa parto kaj estas akompanata de rizo, nudeloj aŭ terpomoj– kaj la burĝa kuirarto de la urboj kiu reellaboras tradiciajn pladojn kaj adaptas el la internacia kuirarto.

[150px|eta|[Ajlolea saŭco]]
Inter ĝiaj bazaj ingrediencoj, ĉefrolo estas ludita de legomoj, –cepo, ajlo kaj tomato (bazo de fritmiksaĵo), kapsiko kaj melongeno– kaj guŝoj –faboj, pizoj, fazeoloj kaj kikeroj. Fruktoj estas manĝata ne nur kiel deserto sed estas ankaŭ oni servas kun rostita viando kaj kortobirdoj. Sekigitaj fruktoj, migdaloj kaj aveloj estas almetataj ankaŭ, solaj aŭ pistitaj, al la viandaj kaj fiŝaj pladoj. *Allioli* (ajla majonezo) kaj *romesco* (spica saŭco por fiŝo) estas du aliaj apartaj saŭcoj.

[150px|eta|*[Pa amb tomàquet*]]
Inter la spicoj, elstaras la cinamo kaj la safrano, kaj kiel kondimento la aromaj herboj: laŭro, timiano, petroselo, ktp. Cetere, pladoj faritaj el malsamaj specoj de fungoj estas tre tradiciaj. Kolbasoj estas aparta afero, kaj pro ĝia unikeco, necesas mencii la *pa amb tomàquet* –tranĉaĵo de kamparana panbulo frotita de tomata pulpo kaj kondimentita de olivoleo kaj salo.

[eta|dekstra|150px|*[Coca de Sant Joan*]]
Dolĉaĵoj kaj kukoj akompanas la manĝoj kaj montras variado kiu estas rilata al la ĉiujaraj liturgiaj ritoj: *torrons* (nugato) kaj *neules* (oblato) en Kristnasko, *mones de Pasqua* (Paskaj kukoj), *crema de Sant Josep* (kremo), *coques de Sant Joan* (plata kuko), *panellets de Tots Sants* (malgrandaj, rondaj kuketoj faritaj el marcipano en Ĉiuj Sanktuloj).

La vinoj –jam famaj en la Romiaj tempoj– , spertis plibonigon je la finaj jardekoj pro la enkonduko de novaj vitoj kaj vinellaboraj teknikoj. Ili estas protektitaj de naŭ atestoj de origino. *Cava* (ŝaŭmvino), produktata dum pli ol jarcento sekvante la franca ĉampana metodo, precipe ĉe la Penedès regiono, estas eksportata tra la tuta mondo.

## Vidu ankaŭ 
* Robert de Nola
Drávakeresztúr

**Drávakeresztúr** [drAvakerestUr], kroate **Križevci** aŭ **Križevce** estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye.
eta|Malnova domo en Drávakeresztúr

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 130
* Poŝtkodo: 7967
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°50′23″N 17°45'34″E

## Situo 
Drávakeresztúr situas sur ebenaĵo, fine de longa sakovojo, 1 kilometron de maldekstra bordo de Dravo. Sellye troviĝas 10, Szigetvár 29, Barcs 33, Siklós 51, Pécs 56 km-ojn.

## Historio 
Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En 1978 memstara najbara vilaĝo **Révfalu** kroate **Drvljance** unuiĝis kun Drávakeresztúr. En 2001 en la komunumo la kroatoj havis 69 %-on.

En Drávakeresztúr migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco de 1913
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Magyartelek

**Magyartelek** [madjartelek] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Sellye. La loknomo signifas hungare: hungara-parcelo.
300px|eta|Kastelo de Magyartelek

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 220
* Poŝtkodo: 7954
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°56′43″N 17°58'57″E

## Situo 
Magyartelek situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szentlőrinc troviĝas 13, Sellye 16, Szigetvár 22, Harkány 27 km-ojn.

## Historio 
La unua skriba mencio pri la vilaĝo devenis dum regado de Matiaso la 1-a laŭ tiama hungara ortografio *"Kysthelek"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En Magyartelek migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* klasikisma kastelo de Országh [orsAg] kun parko

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Gyöngyfa

**Gyöngyfa** [djondjfa] estas malgranda unuigita vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc. La loknomo signifas hungare: perlo-vilaĝ'.

## Bazaj informoj 
* Areo: 9 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 150
* Poŝtkodo: 7954
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°57′44″N 17°57'02″E

## Situo 
Gyöngyfa situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Szentlőrinc troviĝas 12, Sellye 16, Szigetvár 19, Harkány 31, Pécs 32&nbsp;km-ojn.

## Historio 
Gyöngyfa naskiĝis en 1929 per unuigo de vilaĝoj **Hernádfa** aŭ *Románfölde* kaj **Rónádfa**. La unua mencio pri Hernádfa devenis el 1326 en formoj *"Romanfeulde"* kaj *"Herranth"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝojn.

En Gyöngyfa migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* kalvinana preĝejo de 1826

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Gerde

**Gerde** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.
eta|Blazono de Gerde

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 580
* Poŝtkodo: 7951
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°59′23″N 18°01'27″E

## Situo 
Gerde situas sur ebenaĵo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Szentlőrinc troviĝas 8, Szigetvár kaj Sellye po 23, Pécs 24, Harkány 27 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1216 laŭ tiama hungara ortografio *"Guerdei"*. Supozeble dum la turkoj la komunumo senhomiĝis, poste jam en proksima loko la vilaĝo estis refondita. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon.

En Gerde migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* sonorilostablo

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Nerses la 4-a

**Nerses la 4-a Ŝnorhali** (armene *Ներսէս Դ. Շնորհալի*, « Nerses la Gracia ») (1100-1173) 
estis Katolikoso de la Armena Apostola Eklezio de 1166 ĝis 1173. 

Nerses Ĉnorhali ankaŭ estis armena verkisto. Li verkis, inter aliaj, himnojn, preĝojn, poemojn, kantikojn... Inter liaj plej konataj verkaĵoj oni povas citi la *Lamentadon pro la urbo Edeso*. 

Nerses Ĉnorhali estis ano de la nobela familio Pahlavuni. Surnomata « la ege ilustrita », li sukcedis sian fraton Gregorio la 3-a Pahlavuni de kiu li estis dum longa tempo la kunlaboranto, kiel katolikoso de Armenio, sub la nomo **Nerses la 4-a**, kaj okupis la seĝon ekde 1166 ĝis la morto en 1173.

## Eksteraj ligiloj 
* Saint Nerses IV the Gracious "Shnorhali" Saint Nerses IV the Gracious - Shnorhali (1102 - 1173) Ս. ՆԵՐՍԵՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ.
* Saint Nerses IV the Gracious - Shnorhali "I Confess With Faith" “HAVADOV KHOSDOVANIM” Saint Nerses IV the Gracious - Shnorhali (1102 - 1173) "I Confess With Faith" “HAVADOV KHOSDOVANIM”
* Saint Nerses IV the Gracious "Shnorhali" Ս. ՆԵՐՍԵՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ "ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ" Saint Nerses IV the Gracious - Shnorhali (1102 - 1173) "I Confess With Faith" Ս. ՆԵՐՍԵՍ ՇՆՈՐՀԱԼԻ "ՀԱՎԱՏՈՎ ԽՈՍՏՈՎԱՆԻՄ".
* Nikoghos Tahmizian, *Nerses Shnorhali – Composer and Musician* (in Armenian), 1973, Armenian Academy of Scienc 
* Leteroj al la armenoj de Nerses Ĉnorhali

Kategorio:Armenaj historiistoj
Kategorio:Armenaj verkistoj
Kategorio:Armenaj poetoj
Kategorio:Armenaj filozofoj
Kategorio:Armenaj katolikosoj
Kategorio:Sanktuloj de la Armena Apostola Eklezio
Kategorio:Naskiĝintoj en 1102
Kategorio:Mortintoj en 1173
Malklara muŝkaptulo

La **Malklara muŝkaptulo** (*Muscicapa adusta*) estas malgranda specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de ties plej tipa genro nome *Muscicapa*. Ĝi estas loĝanta reproduktulo en Afriko el Niĝerio, Centrafrika Respubliko, Sudano kaj Etiopio suden al Sudafriko. Ĝi estas tre komuna en sia arbara habitato de altaj teroj, kiu inkludas riverajn arbarojn, ĉiamverdajn arbarbordojn kaj klaraĵojn, ĉefe ĉe akvolokoj kiaj lagoj, rezervejoj kaj riveroj, kaj tre arbaritaj ĉeurbajn ĝardenojn.

## Aspekto 
eta|250px|maldekstra|Fotita ĉe Nacia Parko Ruhija Bŭindi, Ugando
La Malklara muŝkaptulo estas 13 cm longa kaj pezas ĉirkaŭ 11 g. Ties supraj partoj estas **senmarke brunaj**, kun nur vizaĝa marko de nedistinga mallarĝa okulringo. La mentono estas tute palgriza, kaj la resto de subaj partoj estas grizbruna kun nedistinga striado. La mallonga, rekta, flanke ebena beko estas nigra, kruroj kaj piedoj grizaj, kaj la okuloj estas brunaj; la vosto estas mallonga. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed junuloj estas punktitaj sablokolore supre, kaj estas blankecaj punktitaj je bruno sube.

Tiu specio estas simila al la komuna migranto, la Griza muŝkaptulo , *Muscicapa striata*, sed ĝi estas pli malgranda kaj malhela, ĉefe ĉe subaj partoj, ol tiu specio. La Griza muŝkaptulo havas ankaŭ strian frunton, karakteron kiun ne montras la Malklara muŝkaptulo.

La Malklara muŝkaptulo havas mildajn, altatonajn alvokojn "tziiit" kaj *cirit*.

## Kutimaro 
La Malklara muŝkaptulo konstruas tasforman neston en arbokavaĵo kelkajn metrojn supergrunde; la ino demetas 2 aŭ 3 verdajn ovojn. La truo en arbo estas kutime reuzata en la venonta reprodukta sezono. Tiu specio estas monogama, kaj pariĝas dumvive.

La Malklara muŝkaptulo estas kutime vidata sola aŭ en paroj. Ili manĝas el malferma ripozejo insektojn kiujn ili kaptas per mallonga flugo.

## Konservostatuso 
Tiu komuna specio havas grandan teritorion, kun ĉirkaŭkalkulata etendo de 2,300,000 km². La populacio oni supozas, ke estas granda, kaj oni supozas, ke la specio ne alproksimiĝas al la sojloj de la kriterioj por malpliiĝo de populacioj de la Ruĝa Listo de IUCN kaj pro tio la specio estas konsiderata Malplej Zorgiga.

## Referencoj
* Ian Sinclair, Phil Hockey and Warwick Tarboton, *SASOL Birds of Southern Africa* (Struik 2002) ISBN 1-86872-721-1
* Birds of Southern Africa
* Kenya birds 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Antal Beke

**BEKE Antal** estis hungara historiisto, kanoniko naskita la 19-an de januaro 1838 en Barót kaj mortinta la 9-an de majo 1913 en Gyulafehérvár,

## Biografio 
Antal Beke pristudis teologion kaj filozofion en Vieno, oni konsakris lin pastro en 1860. Li estis helppastro, poste inspektisto de pastroedukejo, respektive ĝia guvernanto, gvidanto de Biblioteko Batthyaneum. Ekde la 1-a de majo 1872 li estis kanoniko, notario kaj asesoro de episkopa sanktjuĝejo de Transsilvanujo.

## Verkoj pli gravaj 
* *Rákóczy György és a porta* (Bp., 1888);
* *Az erdélyi káptalan levéltára Gyulafehérvárt* (Bp., 1896);
* *A kolozsmonostori konvent levéltára* (Bp., 1897).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Monaĥejo Gelati

200px|dekstra|eta|Monaĥejo de la Virgulino
eta|Fresko de la Dipatrino en la absido.
La **Monaĥejo de la Virgulino - Gelati** proksime de Kutaisi (regiono Imereti) de Kartvelio okcidente) estis fondata de la kartvela reĝo Davido la Konstruanto (1089-1125) en 1106. Ĝi estis enlistigita en la Monda heredaĵo de Unesko en 1994, kune kun la Katedralo de Bagrato kiel sama organismo.

La monaĥejo Gelati dum longa tempo funkciis kiel unu el la ĉefaj klerigejoj kaj kulturcentroj de Kartvelio. Ĝi havis akademion kiu dungis kelkajn el la plej famaj kartvelaj sciencistoj, teologoj kaj filozofoj, multaj el ili jam estis antaŭe en aliaj ortodoksaj monaĥejoj en aliaj landoj aŭ en la akademio Mangan en Konstantinopolo.
Pro la ampleksa laborado de la akademio Gelati, la tiuepoka loĝantaro eknomis ĝin «Helado» kaj «dua Athos».

La monaĥejo Gelati konservas grandan nombron da murpentraĵoj kaj manskribaĵoj el la 12a - 17a jarcentoj. En ĝi estas entombigita unu el la plej elstaraj kartvelaj reĝoj, Davido la 4-a de Kartvelio (*Davit Agmaŝenebeli* en la kartvela lingvo).

## Reĝaj tomboj en la Monaĥejo 
* Demetrio la 1-a de Kartvelio
* Davido la 4-a de Kartvelio
* Tamara de Kartvelio
* Salomono la 1-a de Imereto
* Salomono la 1-a de Imereto
* Georgo la 3-a de Kartvelio
* Vaĥtang la 2-a de Kartvelio
* Bagrato la 6-a de Kartvelio
* Georgo la 5-a de Kartvelio
* Aleksandro la 2-a de Imereto
* Georgo de Ĉkondidi

Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (02).jpg|St. George church
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (10).jpg|St. Nicholas church
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (08).jpg|Belfry
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (19).jpg|Cathedral of the Nativity of the Virgin
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (07).jpg|Portal in the cathedral
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (34).jpg|Frescoes in the cathedral
Image:2014 Imeretia, Gelati, Monastyr Gelati (44).jpg|Frescoes in the cathedral

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kartvelio
Gelati
Gelati
Benjámin Zörgő

**ZÖRGŐ Benjámin** [zoergoe:] estis rumanuja hungara psikologo naskita la 31-an de januaro 1916 kaj mortinta la 12-an de februaro 1980 en Kluĵo. Li estis la patro de sportistino, infanpsikologino Éva Ráduly-Zörgő.

## Biografio 
Benjámin Zörgő ricevis diplomon en 1938 en Universitato Ferdinand la 1-a de Kluĵo kaj li estis instruisto en reformita knabgimnazio. En 1934 li estis kunlaboranto de Psikologia Instituto de Universitato Budapeŝto. Ekde 1946 li estis profesoro ĝis 1959 de Universitato Bolyai de Kluĵo kaj poste de Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo.

## Verkoj plej gravaj 
* *Ce este voinţa?* (Bukarest, 1969);
* *A képességek* kun (Alexandru Roşca, Bukarest, 1973)

## Fonto 
* RMIL 
* Magyar Életrajzi Lexikonhttp://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html

Kategorio:Rumanujaj hungaraj psikologoj
István Dénes

**DÉNES István** [de:neŝ]estis rumanuja hungara geologo, grotesploristo. Li naskiĝis la 7-an de septembro 1954 en Ocland kaj mortis la 1-a de novembro 2005 en Baraolt. 

## Biografio
István Dénes jam kiel mezlernejano li estis ano ekde de 1971 de amatora grotesplorista rondo "Ursus Speleus" (Groturso). En decembro 1996 oni fondis en Baraolt unuiĝon naturdefendan kun nomo "Elveszett Világ" (Perdita Mondo), kies li estis prezidanto ekde 1999 ĝis sia morto. 

## Verkoj pli gravaj
* *Székelyföldi barlangvilág*, T3 Kiadó, Sepsiszentgyörgy, 2002.

## Fonto
* Rejtekhely-vadászat Erdélybenhttp://www.rejtekhely.ro/modules.php?spgmGal=RH0022&name=News&file=article&sid=22

Kategorio:Rumanujaj hungaraj grotesploristoj
Kategorio:Grotesploristoj
Erzsébet Zsombory

**ZSOMBORY Erzsébet** [ĵombori] [Póka Zsombory Poka Zsombori Elisabeta Szombory Elisabeta]  estis rumanuja hungara pentristino naskita la 1-an de oktobro 1913 en Kisbács kaj mortinta la 13-an de aŭgusto 1997 en Kluĵo. Ŝi estis onklino de Erzsébet Zsombori.

## Biografio
Erzsébet Zsombory finis siajn studojn en 1938 en la Belarta Akademio de Temeŝvaro. Paralele kun siaj belartaj studoj ŝi studis ankaŭ en muzikakademio de Kluĵo. Inter 1942 kaj 1950 ŝi instruis desegnon en Gherla kaj Kluĵo. Ekde 1950 ĝis 1967 ŝi estis kantistino de la Kolozsvári Állami Magyar Opera.

## Fonto
*Artportal http://artportal.hu/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj operkantistoj
Erzsébet Zsombori

**ZSOMBORi Erzsébet** [ĵombori] [Zsimbi Mayer Zsombori Erzsébet] estas rumanuja hungara pentristino naskita la 23-an de decembro 1949 en Bonţida. Ŝi estas nevino de Erzsébet Zsombory.

## Biografio
Inter 1969-84 Erzsébet Zsombori laboris kiel reklamgrafikisto en Kluĵo kaj Zalău kaj en 1972-73 ŝi studis dekoraciarton. En 1981 ŝi gajnis 1-an kaj 2-an premiojn en tutlanda festivalo. En 1987 ŝi translokiĝis Hungarujon. Ŝi estas anino de Kreantkomunumo István Szőnyi.

## Fonto
*Artportalhttp://artportal.hu/ 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Katedralo de Bagrato

La **Katedralo de la Dormado** aŭ **katedralo de Kutaisi**, sed pli konata kiel **katedralo de Bagrati** (kartvele: ბაგრატი; ბაგრატის ტაძარი, aŭ *Bagratis tadzari*) estas katedralo de la 11-a jarcento de la urbo Kutaisi, regiono Imereti, Kartvelio, listigita en la Monda heredaĵo de UNESKO en 1994, kune kun la Monaĥejo Gelati.

La katedralo, nun en ruinoj, estis konsiderata kiel ĉefverko de la kartvela mezepoka arkitekturo. Ĝi estas okultrafa en la centro de Kutaisi. La katedralo troviĝas sur la pinto de la monteto Uk’imerioni. Ĝi estis konstruita en la unuaj jaroj de la 11-a jarcento , dum la regado de la reĝo Bagrato la 3-a pro kio ĝi nomiĝas kartvele «Bagrati», tio estas, katedralo de Bagrat. Memorskribaĵo en la norda muro revelacias ke la planko estis establita en la jaro 1003. En 1692, ĝi estis damaĝata pro eksplodo far la osmanidoj, kiuj invadis la Reĝlando de Imereti. La eksplodo kaŭzis la falon de la plafono kaj kupolo.

La konservado kaj restaŭrado, kaj ankaŭ la arkeologiaj esploroj, kiuj ekis en 1952 kaj finiĝis nur en 2012. En 2001, la katedralo estis denove liverita al la Kartvela Ortodoksa kaj Apostola Eklezio. Ofte ĝi estas uzata kiel simbolo de la urbo Kutaisi. En ĝia interno estis enterigata la reĝo Georgo la 1-a.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Kartvelio
Kategorio:Katedraloj en Kartvelio
Bagrato
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 11-a jarcento
Zufikon

** Zufikon** estas komunumo en la distrikto Bremgarten de Kantono Argovio, Svislando. Ĝi havis 3971 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
eta|maldekstra|150ra|Preĝejo Sankt-Martino
La komunumo Zufikon situas ĉe la orienta bordo de Flachsee, artefarita lago, kiu estiĝis pro baro de la rivero Reuss. La komunumo kunkreskis kun la najbara urbeto Bremgarten kaj la komunumoj Berikon kaj Widen.

La areo de la komunumo etendiĝas sur 4,80&nbsp;km², de kiuj 1,30&nbsp;km² estas kovritaj de arbaro kaj 0,99&nbsp;km² de konstruaĵoj. La plej alta punkto de la komunumo situas sur alteco de 542m.s. sur la okcidenta flanko de la montoĉeno *Mutschellen*, ĝia plej malalta punkto ĉe la bordo de la rivero Reuss je 373 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Zufikon limas en nordo al Widen, en oriento al Berikon, en sudoriento al Oberwil-Lieli, en sudo al Unterlunkhofen, en sudokcidento aliflanke de la rivero Reuss al Hermetschwil-Staffeln, kaj en okcidento al Bremgarten.

## Trafiko 
La norda parto de la komunumo, kiu situas ĉe la okcidenta deklivo de la montoĉeno *Mutschellen* estas konektita per la Bremgarten-Dietikon-Fervojo, kiu sur la komunuma teritorio havas la kvar haltejojn ''*, *Hammergut*, *Heinrüti* kaj *Belvédère*, al la publika trafikreto. La malnova vilaĝokerno en la ebenaĵo atingeblas per poŝtaŭto ek de Bremgarten kaj Affoltern ĉe Albis. Krome ekzistas loka vilaĝa buso en Zufikon.

La plej proksimaj alveturejo al la svisa aŭtovojo A4 situas en Birmensdorf en distanco de proksimume 5&nbsp;km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Zufikon datas laŭ la ŝtata arkivo de Argovio el la jaro 1150 kiel *Zuffiken*.

Post 1200 Zurikon fariĝis parto de la regejo de la Grafoj de Habsburgo-Laŭfenburgo. En la jaro 1318 la voktejo estis posedaĵo de la kavaliroj de Schönenwerd. Ilin sekvis la Senjoroj de Sengen. En la jaroj 1450 ĝis 1451 la urbo Bremgarten akiris por 1822 rejnaj guldenoj la regadon kaj la malaltan jurisdikcion pri la komunumo. Kiam en la jaro 1415 la Svisa Ĵurkomunumo konkeris Argovion, la vilaĝo fariĝis parto de la Kamparvoktejo Baden, sed la domoj sude de la preĝeja turo estis aligita al la *distrikto Keln'', kies alta jurisdikcio apartenis al la urbo Zuriko. Post la Helveta Revolucio dum la tempo de la Helveta Respubliko inter 1798 kaj 1803 la komunumo apartenis al la tiatempa Kantono Baden. Post la integriĝo de Kantono Baden al la nova Kantono Argovio en la jaro 1803 la komunumo fariĝis parto de la hodiaŭa distrikto Bremgarten.

## Vidu ankaŭ 
* Zufikon (stacidomo)
* Zufikon Belvédère (stacidomo)
* Zufikon Hammergut (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Zufikon
Lydia Welti-Escher

**Lydia WELTI-ESCHER** (naskiĝis en 1858, mortis en 1891 en Ĝenevo) estas filino de Alfred Escher (1819—1882), fama svisa juristo, politikisto, homo de financoj kaj industriisto en Zuriĥo.

## Mallonga biografio 
Lydia Welti-Escher estas la unua infano de la fama entreprenisto Alfred Escher en Zuriĥo.
Lydia vivis en riĉa familio, sed la juna patrino havis ankaŭ infanon Hedwig. Hedwig frue mortis, la juna patrino estis malĝoja kaj malsana kaj mortis. La avino kaj patrino de Alfredo estis daŭre ankaŭ malsanaj, la alia avino de Lydia helpis eduki ŝin. La patro tre amis Lydia-n. Lydia kreskis kun privata instruisto sen aliaj infanoj en mondo burĝa de Zuriĥo. Lydia emancipiĝis frue kaj estis apartemulino, sed ŝi malsukcesis pro sociaj devigoj. La tre juna Lydia estis ofte "privata sekretariino" de patro kaj ankaŭ "kompanianino" en privataj kaj komercaj vojaĝoj kaj invitoj en la granda propra domo "Belvoir". Lydia rezignis memstaran vivon kaj edziniĝis kun la federacia konsilanta filo Friedrich Emil Welti de Berno, sed Lydia estis baldaŭ malĝoja.
La berna arta pentristo Karl Stauffer-Bern kaj lerneja kamarado de Friedrich Emil Welti renkontis la tristan Lydia, ili vojaĝis en Italion kaj diskutis grandajn artajn projektojn.
Sed la patro Welti kaj la edzo zorgis per la svisa ambasadorejo en Romo ke Lydia devis iri en roman frenezulejon kaj Karl Stauffer en roman malliberejon. Post liberigo, Lydia kaj Karl trovis baldaŭ aparte propravolan morton. Lydia malfrue vivis en Ĝenevo kaj mortis per gaso en decembro 1891 en Ĝenevo en propra apartamento. Oni trovis vespere la bravan, unikan, modernan Lydia.

## Fondaĵoj *Gottfried Keller-Stiftung* kaj *Alfred Escher Stiftung* 
Lydia donis la grandan havaĵon en formo de *Gottfried Keller-Stiftung* al la svisa federacio.
Svisujo frue ne prizorgis tre bone la fondaĵon, sed hodiaŭ la organizaĵo estas pli bona, kaj la fondaĵo Alfred Escher en Zuriĥo havas tre bonan organizaĵon kaj la historia profesoro Dr-o Joseph Jung kaj aferdirektanto de fondaĵo esploras kaj eldonas en eldonejo "NZZ Libro" interesajn detalajn librojn pri Lydia Welti-Escher kaj Alfred Escher. Profesoro Jung faris ankaŭ interesan prelegon pri Lydia, la 25-an de novembro 2009 en Zuriĥo.

## Bibliografio 
* Biografio: Joseph Jung, Lydia Welti-Escher, NZZ-libroj nova zuriĥa gazeto
* Biografio de patro: Joseph Jung, *Alfred Escher 1819-1882, leviĝo, potenco, tragiko*, 4-a eldono, (libro en germana lingvo: *Joseph Jung, Alfred Escher, 1819- 1882* NZZ-libroj nova zuriĥa gazeto

## Eksteraj ligiloj 
* Fondaĵo Alfredo Escher **pdf informo pri libroj;** **filmeto**

Kategorio:Svisoj
Kategorio:Zuriko
Kategorio:Mecenatoj
Potenco

* **Potenco (filozofio)** estas nocio de filozofio
* **Potenco (matematiko)** estas matematika operacio
* **Potenco (Italio)** estas komunumo en la suda Italio
* Ĝi estas sinonimo por politika aŭ jura povo.
Velény

**Velény** [velEnj], kroate **Valinje** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Szentlőrinc.
eta|Blazono de Velény

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 170
* Poŝtkodo: 7951
* Telefonprefikso: 73
* Koordinatoj: 45°58′49″N 18°03'09″E

## Situo 
Velény situas sur ebenaĵo kaj sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, fine de sakovojo. Szentlőrinc troviĝas 10, Pécs 22, Sellye 24, Szigetvár kaj Harkány po 25, Siklós 29 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1262 en formoj *"Velin"* kaj *"Welen"*. Inter 1918-1921 armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis la vilaĝon. En Velény aŭtonomio de ciganoj funkcias kaj migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo
* monumento pri falintoj

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj en departemento Baranya
Monaĥejo Haghpat

La **Monaĥejo Haghpat**, ankaŭ konata laŭ la armena vorto **Haghpatavank** (), estas monaĥa komplekso de Armenio. 

Priskribita kiel «ĉefverko de la religia arkitekturo kaj ĉefa lernocentro en la Mezepoko», tiu altestimata institucio de la Armena Apostola Eklezio estis listigita kiel Monda heredaĵo de UNESKO en la jaro 1996. 
La monaĥejo estis fondata de sankta Niŝan (Surb Nŝan) en la 10-a jarcento sub regado de la armena reĝo Abas la 1-a. La proksima monaĥejo Sanahin estis konstruata en la sama epoko. 
La monaĥejoj Haghpat kaj Sanahin estis elektitaj de Unesko kiel Monda heredaĵo ĉar la du kompleksoj reprezentas la floradon de la religia arkitekturo de Armenio, kies unika stilo disvolviĝis pro miksaĵo de elementoj de la bizanca kaj tradicia arkitekturo de Kaŭkazio.

La monaĥejo estis plurfoje damaĝita. En iu momento ĉ. la jaro 1130, tertremo detruis partojn de la monaĥejo Haghpat kaj ne estis riparita ĝis post 50 jaroj. Ĝi ankaŭ suferis la atakon de armeoj tra la multaj jarcentoj de ĝia ekzistado kaj la granda tertremo de 1988. Malgraŭ tio, granda parto de la komplekso konserviĝas sendifekta kaj sed grandaj modifoj.

Hodiaŭ la regiono fariĝas turisma celo ĉiutage pli populara.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Armenio
Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO
Kategorio:Monaĥejoj de Armenio
Kategorio:Armena Apostola Eklezio
Kategorio:Armena arto
Romia vojo

[eta|Video pri la [Tabula Peutingeriana de la jutuba kanalo Scivolemo.]]
[eta|dekstra|300ra|La [Via Appia (Appia vojo) proksime de Romo.]]
**Romia vojo** aŭ **Romia ŝoseo** estas vojo de la vojreto kreita de la antikvaj romianoj. Ofte rektlinia, ĝi ebligis travojaĝon de la imperio ekde la ĉefurbo Romo pli rapidan ol antaŭe. Temis pri ŝtonŝoseoj, tio estas ŝoseoj konstruitaj ĉefe el grandaj pecoj de ŝtonoj per specifa konstrumetodo.

Romiaj vojoj ligis inter ili la plej gravajn urbojn en ĉiuj partoj de Italujo kaj de la cetero de la imperio, ĉefe de ties politik- kaj ekonomi-decidaj ejoj. Ili ebligis rilate al la epoko relative facilan vojaĝon al ĉiuj uzantoj, ĉu temis pri trupoj militcelaj, komercistoj aŭ mesaĝportistoj. Ili estis grava ero de la ekonomia disvastiĝo de la imperio, sed ankaŭ de ties neniigo, ĉar ili faciligis la elorienteŭropajn popolmigradojn.

[eta|maldekstra|[Mejlŝtono kun nomo de la imperiestro Septimo Severo, en Sankt Margarethen, Lungau, Aŭstrujo.]]

## Vidu ankaŭ 
* Vía de la Plata

## Bibliografio 
* Raymond Chevallier, *Les voies romaines*, Armand Colin, 1972.
* Gérard Coulon, *Les Voies romaines en Gaule*, éditions Errance, 2007.
* Th. Kissel, "Road-Building as a munus publicum" dans P. Erdkamp dir., *The Roman Army and the Economy*, Amsterdam, 2002, p.&nbsp;127-160.

## Eksteraj ligiloj 
* Gaŭla-romia vivo: naskiĝo de urboj kaj vojoj (france) 

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Vojoj