open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stristrigo

La **Stristrigo**, *Asio clamator*, estas mezgranda malhela strigo, tio estas specio de birdo el la ordo de strigoformaj, familio de strigedoj, kun  plumtufoj super kapo. La strigoj apartenantaj al la genro *Asio* estas konataj kiel orelstrigoj, ĉar ili havas plumtufojn aspektantaj kvazaŭ mamulaj oreloj. Tiuj "oreloj" povas esti aŭ ne esti videblaj, tiukaze estas longaj, tre nigraj kaj sufiĉe videblaj.

## Priskribo
eta|maldekstre|220ra|
Tiu ĉi specio havas brunecblankan vizaĝan diskon (blanka krom brunecaj antaŭkrono kaj makuloj sub la okuloj) kun tre klare nigraj bordoj. La beko estas nigra kaj preskaŭ kovrita de blankecaj plumoj, kaj havas malhelajn cinamokolorajn okulojn. Ĝi havas pli mallongajn, rondoformajn flugilojn ol plej parto de siaj proksimaj parencoj. La supraj partoj estas cinamaj kun fajna nigra vermostriado kaj dikaj strioj, de kie devenas la specifa ordinara nomo. La subaj partoj estas palbrunaj kun malhelaj strioj. La latina specifa nomo *clamator* aludas al ĝia laŭta voĉo.

Ĝi uzas varion de habitatoj, inkludante riverajn arbarojn, marĉojn, savanojn, herbejan malfermajn areojn, kaj tropikajn pluvarbarojn. Ĝi povas troviĝi el marnivelo ĝis 1600 metroj kaj iom supre. Ĝi loĝas en Sudameriko, kaj partoj de Centrameriko.

La taksonomian lokigon ankoraŭ oni ne solvis. Diversaj fakuloj lokigas ĝin ĉu en *Asio*, ĉu en *Pseudoscops* kun la Jamajka strigo, aŭ pli rare en la unutipa genro *Rhinoptynx*.

## Distribuado kaj habitato 
La stristrigo estas indiĝena de granda parto de Suda kaj Centra Ameriko. Ĝia teritorio ne estas bone konata, eble ĉar ĝi estas nokta kaj ne facile videbla, sed ĝi estas konata el Argentino, Belizo, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Kostariko, Ekvadoro, Salvadoro, Franca Gviano, Gvatemalo, Gujano, Honduro, Meksiko, Nikaragvo, Panamo, Paragvajo, Peruo, Surinamo, Trinidado kaj Tobago, Urugvajo kaj Venezuelo. Ĝi uzas diversajn vivejojn, inkluzive de riverbordaj arbaroj, marĉoj, savanoj, herbaj malfermaj areoj kaj tropikaj pluvarbaroj. Ĝi troveblas de marnivelo ĝis altitudo de 1 600 m kaj pli.

## Referencoj
*Owling.com  
*Strigejo

## Eksteraj ligiloj 
*Filmoj de Stristrigo ĉe Interreta Birdokolekto
*Poŝtmarkoj  (por Surinamo) kun teritoria mapo
*Photo-Medium Res; Artikolo  
*Fotaro de Stristrigo  VIREO

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Botond Részegh

**RÉSZEGH Botond** (re:seg) estas rumania hungara grafikisto. Li naskiĝis en Miercurea Ciuc la 1-an de junio 1977.

## Biografio 
Botond Részegh finis en sia naskiĝurbo la belartan mezlernejon kaj poste inter 1996-2001 la fakon de grafiko en Belarta Altlernejo de Bukareŝto, kie lia majstro estis Mircia Dumitrescu. En 2001-2002 li faris la majstrinstruon en Budapeŝto. Ekde 2004 li estas studento por doktoriĝo de liberaj artoj en la *Hungara Belarta Universitato*, kie li temgvidanto estas Róbert König.

## Individuaj ekspozicioj 
* 2008: Majstro kaj lia disĉplo, kun Mircia Dumitrescu, Magyarország Kulturális Intézete - Bukareŝto
* 2007: A Román Akadémia “Művészet és Tudomány” alapítványának galériájában- Bukarest
* 2007: Majstro kaj lia disĉiplo, Román Kulturális Intézet- Vieno
* 2007: *En la oranĝflava tunelo* kun Mircia Dumitrescuval, Román Kulturális Intézet- Budapest
* 2007: Majstro kaj lia disĉplo, kun Mircia Dumitrescu, Vízivárosi Galéria - Budapest.
* 2006: Jelen ház - Arad
* 2014: Passiójáték , Miercurea Ciuc.

## Libroj 
* *NIGHTFALL/ERŐTÁNC* , kun teksto de György Dragomán, Bookart Kiadó, 2014.
* ''Passiójáték (Printed on handmade paper, 30x30cm, 2014) Edited by Vinczemill and Bookart, 2014.

## Fonto 
* Retpaĝo de artisto 
* Tabelkariero 

## Eksteraj ligiloj 
* Portretfilmo pri artisto 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Tiszasziget

eta|300ra|dekstra|Preĝejo de Tiszasziget
300ra|eta|dekstra|Panoramo de Tiszasziget
**Tiszasziget** [tisasiget] estas vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Szeged. La nomo signifas Tiso-insulo. La historia nomo estis **Ószentiván**.

## Bazaj informoj 
* Areo: 27 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1700
* Poŝtkodo: 6756
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ la serba landolimo kun trapasejo. Ankaŭ Rumanio kaj Mures (rivero) estas proksime, Szeged troviĝas 13 km-ojn for. ĉi tie estas la plej profunda kampo de Hungario, super la marnivelo (75,8 m).

## Historio 
La vilaĝnomo aperis unue en 1484 en formo *Sziget*. Fine de la turka erao la vilaĝo senhomiĝis. Serboj refondis la komunumon en 1746. Szeged en 1783 aĉetis la kampojn, sekve la serboj foriris al la nuna Újszentiván. Anstataŭ ili alvenis hungaroj, kiuj okupiĝis pri tabakoproduktado. En 1849 la hungara armeo grave malvenkis de la aŭstroj. Inter 1918-1921 la serboj okupis la vilaĝon. En 1955 la vilaĝo ŝanĝis sian nomon el Ószentiván al Tiszasziget.

Vidindaĵo estas novgotika katolika preĝejo omaĝe al Sankta Antonio de Padovo de 1918. Apud la vilaĝo fiŝkaptista lago troviĝas.

== Komunumoj pri *sziget* (= insulo) en Hungara reĝlando ==

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Alonso de León

**Alonso De León** (n. ĉ. 1639 - m. en 1691) estis hispana esploristo kaj guberniestro, kiu estris plurajn ekspediciojn en la regionon de hodiaŭaj nordorienta Meksiko kaj suda Teksaso.

Li naskiĝis en 1639 aŭ 1640 en la hispana kolonio Cadereyta Jiménez, lokita en la provinco Nuevo León de Nova Hispanio. Li estis la tria filo de Alonso De León and Josefa González.. Por diferencigi lin el lia patro (alia eminentulo de la kolonio), oni kelkfoje aldonis la esprimon "El Mozo" ("la plijuna") al lia nomo.

De León estis edukita kaj trejnita en Hispanio, cele al militŝipa kariero. Li revenis al Nuevo León en 1660, kie li oftfoje organizis ekspediciojn kaj cetere administris salminojn. Li edziĝis kun Agustina Cantú kaj havis ses infanojn. En 1689 kaj post plurjara serĉado, li finfine malkovris la ruinigitan francan kolonion Fort Saint-Louis, fonditan de René Robert Cavelier de La Salle ĉe la teksasa marbordo.

De León iĝis la urbestro de Cadereyta ekde 1667 ĝis 1675. Li estis la guberniestro de Nuevo León ekde 1682 ĝis 1684, kaj tiu de la regiono Coahuila ekde 1687.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Clemente Rendón de la Garza, "http://blue.utb.edu/localhistory/bio.htm  Vidas Ilustres (angla versio): General Alonso de Leon 'El Mozo']".
* *Handbook of Texas Online*, s.v. "De León, Alonso".
* Mary G. Ramos (ed.), *Texas Almanac 2002-2003*, Texas A&M University Press, 2001; pp. 30, 65, 66. ISBN 0-914511-32-7.

León, Alonso
Iĝavoj

eta|Etnoj en Niĝerio
La **iĝavoj** estas etno en Niĝerio en la delto de la rivero Niĝero kun, laŭ indikoj de la iĝavoj mem, 14 milionoj da anoj.

La elterigo kaj enŝipigo de la nafto en la mangrovarbaroj de la Niĝerdelto kaŭzas grandajn perdojn kaj damaĝojn en la medio  kaj malpliigas tiel la vivobazojn de la iĝavoj kaj aliaj etnoj. Per la gajnoj el la naftekspluato la regiono pfofitas nur minimume. Tio kondukas al konfliktoj en la niĝerdelto kun la iĝavoj; la *Movado por emancipiĝo de la Niĝerdelto* batalas ekde 2006 perforte por sia afero.

## Eksteraj ligiloj 
* Prof. G.G. Darah (2004) The Ijaw Nation: Develop or Perish 
* United Ijaw 

## Fontoj 
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Niĝerio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Niĝerio
Nupeoj

eta|Sprachen und Ethnien in NigeriaLa **nupeoj** estas etno, kiu vivas precipe en la niĝeria federacia ŝtato Niĝero. La plej multaj nupeoj estas muslimoj, sed ilia kulturo estas formita kaj de la islamo kaj de la animismo.

## Kulturo 
Multaj nupeoj ankoraŭ nun portas tribosignojn forme de cikatroj en la vizaĝo, kvankam tiu tradicio pli kaj pli malaperas. Unuafoje priskribis la nupeojn kaj ilian arton kaj tradicion la afrikesploristo kaj etnologo Siegfried Frederick Nadel (1903–1956), kies libro *Nigra Bizanco* apartenas al la antropoligiaj klasikaĵoj.

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Niĝerio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Niĝerio
Efikoj

eta|Mapo de la lingvoj de Niĝerio, la (efik-)ibibioj troviĝas en la plej sudorienta landangulo
La **efikoj** (aŭ *efik-ibibioj*) estas etno, kiu vivas en la enflueja regiono de la riveroj Kalabaro kaj Kroso (Cross-River). La setleja regiono de la efikoj ampleksas la sudon de la federacia ŝtato Kroso kaj regionon en la oriente allima Kameruno. Ilia kultura kaj politika centro estas la urbo Kalabaro, kiun ili fondis ĉirkaŭ 1600. Entute proksimume 600.000 homoj apartenas al la efikoj. La efika lingvo estas proksime parenca kun la ibibia lingvo. La plej multaj efikoj estas membroj de iu el la diversaj evangeliaj eklezioj.

La nomo de la etno estas derivita de la ibibia verbo *fik*, kio signifas "subpremi". La efikoj transprenis tiun nomon spite al la negativa kromsignifo; ili mem nomis sin ankaŭ *iboku*, kio signifas "kverelantoj kun la iboj". Ambaŭ nomoj indikas ilian militeman pasintecon en la delto de la Kros-rivero .

## Literaturo 
* Randy J. Sparks: Die Prinzen von Calabar. Eine atlantische Odyssee. Berlin 2004. ISBN 3-8077-0225-3
* Efiong U. Aye: Old Calabar Through the Centuries. Calabar 1969
* Efiong U. Aye: The Efik People. Calabar 2000
* Daryll Forde (Hrsg.): Efik traders of Old Calabar. London 1956
* Donald M. McFarlan: Calabar. The Church of Scotland Mission, 1846-1946. Toronto & New York 1946

### Fontoj 
Kategorio:Etnoj en Afriko
ibibioj
ibibioj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Niĝerio
Kategorio:Kameruno
Balástya

**Balástya** [balAŝtja] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Kistelek. La nomo ne havas sencon en la hungara.

## Bazaj informoj 
* Areo: 110 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 3600
* Poŝtkodo: 6764
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Balástya situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo kaj aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged. La lasta troviĝas 28, Kistelek 6, Ópusztaszer 18&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La turkoj faris senhoma la regionon. Ekde 1725 la kampoj apartenis al Szeged. Baldaŭe formiĝis farmoj. Oni fondis farmocentron en 1891 sub nomo Szeged-Felsőközpont (=Szeged-Supra centro). En 1903 katolika preĝejo konstruiĝis, sed en la centro troviĝis ankaŭ paroĥo, lernejo, kuracejo, bestkuracejo, polico. La vilaĝo naskiĝis en 1950. Apud la vilaĝo natura lago troviĝas. Nuntempe okazis, ke hororulo murdis preskaŭ 10 fraŭlinojn, ĝis la polico trovis lin.
eta|Hindua preĝejo
Ne menciitaj vilaĝservoj estas infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, interretejo, aranĝejo, poŝto, apoteko, 2 kuracejoj.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo Sankta Antonio (Balástya)
* hindua preĝejo en ekstera parto de la vilaĝo
* fiŝkaptista lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Csengele

**Csengele** [ĉengele] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Kistelek.

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 61 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 2000
* Poŝtkodo: 6765
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, aŭtoŝoseo **M5** Budapeŝto-Szeged preteriras, laŭ fervojo Budapeŝto-Szeged.

## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko, poste avaroj alvenis. La hungaroj fondis tie 2 vilaĝojn, poste alvenis ankaŭ kumanoj. La turkoj faris senhoma ilin, la kampoj iĝis nur paŝtejoj. Baldaŭe formiĝis farmoj. En 1890 lernejo, en 1909 stacidomo, en 1934 motora muelejo ekfunkciis. La vilaĝo naskiĝis en 1950. Preĝejo konstruiĝis en 2001.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Helplingvo

**Helplingvo**, larĝasence, estas lingvo, malsama al gepatra lingvo, kiu helpas al iu celo. Ĝi povas esti ajna speco de lingvo: natura, artefarita, vivanta, mortinta, ktp. Sekve, neniu lingvo estas helplingvo esence, nur la uzo faras el iu lingvo helplingvon. La angla, la ĉina, la araba, la rusa la hispana kaj la franca lingvoj estas helplingvoj de internaciaj rilatoj de UNO, ekzemple.

Oni povas bezoni helplingvon kiel "kulturlingvo", t. e., lingvo por akiri literaturan aŭ teĥnikan kulturon, ĉefe se ties gepatralingvo estas lingvo de malgranda etno. En Sudameriko, ekzemple, indiĝenoj devas lerni la hispanan aŭ la portugalan por kontaktigi aliajn samlandanojn, la registaron, aŭ fari komercon, simila fenomeno okazas larĝskale ankaŭ en Afriko, Azio kaj aliaj partoj de la mondo.

Mallarĝasense, oni uzas la vorton "helplingvo" por planlingvoj kaj piĝinoj (artefarita aŭ modifita lingvo) aperintaj por specifa celo helpi en interetnaj rilatoj, ĉar tiuj lingvoj ne aperis por esti ies ĉefa lingvo aŭ denaska lingvo. Tamen en la kazo de Esperanto, Zamenhof neniam uzis la vorton 'helplingvo' ĉar li vidis por la nova lingvo neniajn limojn de uzado.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-kulturo

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Lingvotipoj
Hadano

**Hadano** (japane: 秦野市 [hadano-ŝi], Hepburn: *Hadano-shi*) estas urbo en la okcidenta parto de la gubernio Kanagaŭa en Japanio. La centro de la urbo lokiĝas en baseno Hadano.

Ĉe la urbo la ternukso estas speciala produktaĵo.

Kategorio:Urboj de Gubernio Kanagaŭa
Korespondo

**Korespondo** ordinare estas komuniko inter du aŭ pli homoj skribe, ekzemple per leteroj. Sed ankaŭ, la vorto, preskaŭ sinonimo de rilato aŭ respondo, uzatas pri multaj aliaj signifoj, sed malkonsilinde (Vd PIV-n kaj ReVo-n https://reta-vortaro.de/revo/art/korespond.html). Tiele **korespondo** povas aperi en diversaj fakoj.

* En la teologio de Emanuel Swedenborg, estas la rilato inter spirita kaj fizika realaĵoj.
* En matematiko kaj matematika ekonomiko, la vorto havas multajn sencojn, ne tute klarajn.
* En lingvistiko koncepto *korespondo* rilatas al fonemoj en malsamaj parencaj lingvoj laŭ komparanta metodo.
* En filozofio, *korespondismo* estas teorio de vero laŭ epistemologio.

Kategorio:Komunikado
Fonoj

[eta|historia [sceptro fona]]
La **fonoj** estas etno en Benino, Togolando, Gabono, Ganao kaj Niĝerio. Multaj fonoj vivas jam kiel rifuĝintaj en Eŭropo, precipe en Francio. En Benino vivas laŭtakse 1.706.000 fonoj, en Togolando 55.000, en Francio 18.000, en Gabono 14.000, en Ganao 11.000. Malmultaj fonoj vivas ankaŭ en Niĝerio.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt
* Fon.eu - The Fon People

fonoj
fonoj
fonoj
fonoj
fonoj
fonoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Benino
Kategorio:Togolando
Kategorio:Niĝerio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Gabono
Oberaar-Glaĉero

**Oberaar-Glaĉero** (, en Esperanto ankaŭ **Supra Ar-Glaĉero**) estas granda valglaĉero en Berna Oberlando, Kantono Berno, Svislando. La glaĉero havas longecon de 4,95 km, mezan larĝecon de 0,8 km kaj surfacon de 5,82 km. (Ciferoj de Svisa Glaĉermezurreto, de la 9-a de aŭgusto 2005).

## Priskribo 
La glaĉero havas sian originon sur la glaĉerpasejo *Oberaarjoch* (ankaŭ *Oberaar-Jugo* aŭ *Jugo de Supra Arhorno*) je alteco de 3216 m s.m.
Ĝi tiam fluas orienten inter Scheuchzerhorn (3456 m s.m.) je la norda flanko kaj *Aargrat* (en Esperanto *Arkresto*) (plej alta punkto 3132 m s.m.) je la suda flanko al la direkto de la Grimsel-Montpasejo. La frunto de la glaĉerlango situas nuntempe (2007) je 2310 m s.m. je la okcidenta fino de Oberaar-Lago, baraĵlago de la elektracentralo de Grimsel. Pro la plua degelo pro la tutmonda varmiĝo la glaĉero tamen iom post iom retiriĝas de la lago bordo. El la baraĵlago elfluas la *Oberaarbach* (Supra Ar-Rivereto), fontrivereto de Aro. La rivereto alfluas post unu kilometro la Grimsel-Lagon, alian baraĵlagon de la sama sistemo, kiu estas la efektiva fonto de la rivero Aro.

## Altmontara Turismo 
Sur la Oberaarjoch, kiu estas la glaĉerpasejo liganta Oberaar-Glaĉeron kun *Studer-Glaĉero*, tributglaĉero de Fiescher-Glaĉero, je alteco de 3256 m s.m. situas la Oberaarjoch-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano estas grava etapejo de la altalpa glaĉervojo de Lötsch-Valo aŭ Jungfraŭjoch al la regiono de la Grimsel-Montpasejo.

## Vidu ankaŭ 
* Ar-Glaĉeroj

## Eksteraj ligiloj 
* Satelita bildo sur Google-Mapo
* Oberaar-Glaĉero en la retoejo *Glaciers Online*
* Oberaar-Glaĉero en la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Kategorio:Berna Oberlando
Kategorio:Aro
Kategorio:Akvokolekta areo de Aro
Ogonioj

[eta|Ogoni-flago de [Ken Saro-Wiwa]]

La **ogonioj** estas etno en Niĝerio kun duona miliono da homoj.

Ilia loĝregiono oriente de Port Harcourt en la Niĝerdelto estas nomata ankaŭ *Ogonilando*, ĝi havas areon de proksimume 1.000 km². La loĝantoj de la niĝerdelto estas minacataj de poluadoj ligitaj kun la naftekspluatado far Royal Dutch Shell. Kaŭzoj estas defluanta krudoleo, kiu malpurigas agrikulturajn areojn, akvojn uzatajn por fiŝkaptado kaj naturajn vivejojn (ekzemple mangrovarbarojn. La samtempa forbrulado de tergaso (akompananta gaso) estas la kaŭzo de konsiderinda aermalpuriĝo.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Niĝerio
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Niĝerio
Varsovia Kanto

**La Varsovia Kanto**, **Varŝavjanka** (pole: *Warszawianka*) estis verkita de malliberigita Wacław Święcicki en la Varsovia Citadelo. Ĝi meritis sian nomon dum la 1-a de majo 1905 kiam ĝi fariĝis la ĉefa kanzono de polaj laboristaj manifestantoj en Pollando. Komponisto de la melodio estas nekonata. 

Hispana versio de la kanto, sub la titolo Al la barikadoj (*A las barricadas*) iĝis populara dum la Hispana Enlanda Milito (1936-1939) kaj estis tiam la himno de CNT.

## Eksteraj ligiloj 
* *Varsovia kanto* en KantarViki
Kategorio:Pola muziko
Kategorio:Laborista movado
Royal Society of Arts

**Royal Society of Arts** aŭ **Reĝa Societo de Artoj** estas mallongigo de  ("Reĝa societo por kuraĝigo de artoj, manufakturoj kaj komerco). Ĝi estas societo kies sidejo estas en Londono, Britio. Ĝi estis fondita en 1754 kaj ricevis en 1847 reĝan ĉaton. Ĝi havis famegajn membrojn, kiel Benjamin Franklin, Karl Marx, Adam Smith, William Hogarth, Charles Dickens, Guglielmo Marconi kaj John Diefenbaker. Hodiaŭ, ĝi estas tre grava scienca societo en Britio.

## Royal Society of Arts kaj Esperanto 
Ĉirkaŭ 1930 la „Royal Society of Arts“ decidis aranĝi la Esperanto-ekzamenojn en Britio. Dum 20 jaroj ekde ĉirkaŭ 1950 la pastro William John Downes, membro de la Akademio de Esperanto de post 1950, estis la ĉefa ekzamenisto.
Internacia Konferenco por Komuna Komerca Lingvo

La **Internacia Konferenco por Komuna Komerca Lingvo** en Venecio okazis en 1923. Ĝin laŭ la propono de la Internacia Centra Komitato de la Esperanto-Movado (sespersona komitato, en kiu ĉefrolis UEA) organizis la Itala-Svisa Komerca Ĉambro sub patroneco de la itala ministro pri industrio kaj komerco. Estis reprezentitaj 8 ministerioj pri komerco, 21 foiroj, 61 komercaj institucioj el 27 landoj. Esperanto estis la sola laborlingvo. La konferenco akceptis kelkajn rezoluciojn pri utiligo de Esperanto en komerco, internaciaj foiroj, telegrafio (nun oni dirus telekomunikado), turismo kaj en komercaj lernejoj. 

Ekzemple, reprezentantoj de 21 internaciaj foiroj, inkluzive de tiuj el Frankfurto, Lepsiko, Milano kaj Parizo rezoluciis, ke ili: 

"unuanime konstatas, ke Esperanto estas la plej taŭga, simpla kaj ekonomia rimedo por internacia komunikado, kaj rekomendas, ke oni nun, post sukcesplenaj provoj, ĝeneraligu ĝian uzadon".

## Vidu ankaŭ 
* Komerco per Esperanto
* Konferencoj por Esperanto
Kermomarsaro

**Keur Momar Sarr** (aŭ **Keur Momar Sar** aŭ **Kermomarsar**) estas urbeto de 1.774  loĝantoj (2003) en la departamento Luga en nordokcidento de Senegalo. Ĝi situas proksime de lago de Gjerso.

Proksimaj lokoj:  Keur Doungou, Merinaghen, Keur Ousmane Ngaye, Keur Modou Ndiaye, Gankette Guent, Keur Modi Yoro, Darou, Keur Meulo et Maka.

En Kermomarsaro la akvo el lago de Gjerso estas preparata al trinkakvo kaj pumpata al urbo Dakaro. En Kermomarsaro krome troviĝas test-bieno por irigacio

## Vidu ankaŭ 
* Mapo

## Literaturo
* A. Sall, *Vallée du Ferlo et son impact sur la vie pastorale dans la zone de Keur Momar Sarr (Region de Louga)*, Dakar, Universite Cheikh Anta Diop, 1995
* Moustapha Sar, *Louga et sa région (Sénégal). Essai d’intégration des rapports ville-campagne dans la problématique du développement*, Dakar, IFAN, Université de Dakar, 1973, 308 p. (*Initiations et Etudes Africaines* n°30). (Thèse de 3e cycle soutenue en 1970, Strasbourg)
* Mame Demba Thiam, Louis-Albert Lake, Marie-Josée Tousignant et Mandiaye Thiobane, « Évolution des paysages sahéliens depuis les années 50 : exemple des environs de Keur Momar Sarr (Sénégal) », *Science et changements planétaires/Sécheresse*, décembre 1997, vol. 8, n° 4, p.&nbsp;257

## Eksteraj ligiloj
* Mapoj, vetero kaj flughavenoj por Kermomarsaro (Keur Momar Sarr)
* Kermomarsaro (Keur Momar Sarr) en la paĝaro de PEPAM 
* ''La ferme pilote d'irrigation de Keur Momar Sarr et son rôle dans les transformations de l’espace''  (Khalifa Ababacar Sall, Mémoire de Maîtrise de Géographie option Aménagement, Université Gaston Berger de Saint-Louis, 2004)

Kategorio:Senegalo
Kategorio:Urboj de Senegalo
Anda Vulkana Zono

kaj subdukitaj strukturoj influantaj vulkanismon]]
La **Anda Vulkana Zono** estas grava vulkana zono en marborda Kolombio, Bolivio, Peruo, Ekvadoro kaj Argentino, en Sudameriko. Ĝi formiĝis rezulte de dronigo de la Nazka Plato sub la Sudamerika Plato . La zono enhavas multajn aktivan kaj lastatempe aktivajn vulkanojn. Nevado del Ruiz estas la plej norda membro de la Anda Vulkana Zono.
Nicole Kidman

**Nicole Mary KIDMAN** (naskiĝis  en Honolulu) estas aŭstralia aktorino, kiu havas kaj la aŭstralian kaj la usonan ŝtatanecon.

Ŝi estis edziniĝinta al la aktoro Tom Cruise de 1990 ĝis 2001. La paro adoptis du infanojn, Isabella kaj Connor.

## Filmaro 
### Televido 
### Teatro 
## Eksteraj ligiloj 
* Nicole Kidman - nkidman.com 
*  ()
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Aŭstralianoj
Kategorio:Aŭstraliaj aktoroj
Kategorio:Naskiĝintoj la 20-an de junio
Kategorio:Aŭstraliaj kantistoj
Kategorio:Aŭstraliaj kinproduktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj televidaktoroj
Kategorio:Aŭstraliaj voĉaktoroj
Domino

**Domino** signifas superregon, plifortecon.

## Familinomoj 
**Domino** estas la nomo de pluraj artistoj:

* **Fats Domino**: usona kantisto naskiĝinta la 26-an de februaro 1928 en Nov-Orleano - (f. 2017).
* **Domino**: usona rep-kantisto naskiĝinta en Sankta Luiso (Misurio), de sia vera nomo **Shawn Antoine Ivy**.
* **Domino**: usona muzik-produktisto naskiĝinta la 9-an de novembro 1970 en San Francisco (Kalifornio).
* **Domino**: artistnomo de la spektakla luktisto Cliff Compton.
* **Domino**: artistnomo de Sofia Coppola kiam ŝi aperis, bebino, en la filmo The Godfather de sia patro: Francis Ford Coppola.
* **Domino**: svisa rep-kantistino.

Aliaj personoj:
* **Domino Harvey** (1969-2005) :premiĉasistino en Los-Anĝeleso (Kalifornio).

## Aliaj uzoj 
* Pluraj firmaoj prenis kiel nomon **Domino**, inter kiuj firmao de restoracio faka pri picoj.
* **Domino** estas etendaĵo, kiun monto superstaras.

## Ne konfuzu kun 
***Domeno**
***Domajno**
Mary Tudor

eta|dekstra|Mary Tudor kaj Charles Brandon
**Mary TUDOR** (naskiĝis la 18-an de marto 1496, mortis la 25-an de junio 1533) estis pli juna fratino de Henriko la 8-a de Anglio kaj reĝino de Francio pro sia edziĝo kun Ludoviko la 12-a.

Ŝi estis la kvina infano de Henriko la 7-a kaj Elizabeto de Jorko kaj naskiĝis ĉe Richmond Palace apud Londono. Ŝi kaj ŝia pli aĝa frato la estonta Henriko la 8-a forte amikiĝis kiel infanoj, kaj li nomis laŭ ŝi sian filinon (la estontan reĝinon) Maria la 1-a kaj la militŝipon la Mary Rose.

Fama pro sia beleco, Mary fianĉiĝis en decembro 1507 al Karlo la 5-a, Sankta Romia Imperiestro, sed pro politikaj evoluoj en Eŭropo ili neniam geedziĝis. Anstataŭe Kardinalo Wolsey konkludis pac-traktaton kun Francio kaj, la 9-an de oktobro 1514, kiam ŝi havis dek ok jarojn, Mary edziniĝis ĉe Abbeville kun la 52-jara Ludoviko la 12-a de Francio, kiu antaŭe dufoje edziĝis, tamen sen vivantaj filoj. Ili klopodis produkti heredonton, sensukcese, sed Ludoviko mortis la 1-an de januaro 1515. Malgraŭ la mallongo de ŝia edzineco, la samtempuloj ofte priparolis Mary Tudor kiel "Reĝino de Francio".

Mary Tudor nekontente eniris tiun edziĝon, kaj verŝajne eĉ tiam enamiĝis al Charles Brandon, la unua duko de Suffolk, sed ŝia frato Henriko la 8-a kontraŭis ilian amon, ĉar li deziris ke lia fratino edziĝu nur avantaĝe por li mem kaj por Anglio. Malgraŭ tio en januaro 1515 li sendis Charles Brandon por kunporti Mary Tudor reen al Anglio. Mary kaj Charles Brandon sekrete geedziĝis en Francio la 3-an de marto 1515. Laŭleĝe tio estis ŝtatperfido, ĉar Brandon estis edziĝinta kun reĝa princino sen la permeso de la reĝo, kiu ege koleriĝis. La Privata Konsilio proponis ke Brandon estu aŭ enkarcerigita aŭ ekzekutita, sed pro la interveno de Wolsey kaj la amo de Henriko al sia fratino, oni nur peze monpunis la paron, kiu poste oficiale geedziĝis ĉe Greenwich Palace la 13-an de majo 1515. Post tio Mary Tudor pasis la plejparton de sia vivo ĉe la kampara domego de Brandon, Westhorpe Hall, Suffolk.

Dum la 1520-a jardeko ŝiaj rilatoj kun Henriko la 8-a tikliĝis, ĉar ŝi kontraŭis lian divorcon disde Katarina de Aragono, de kiu ŝi estis amikino, kaj ŝi ankaŭ malamis Anne Boleyn, kiun ŝi ekkonis en Francio.

Mary Tudor mortis ĉe Westhorpe Hall la 25-an de junio 1533. Unue oni enterigis ŝin en la abatejo de Bury St Edmunds. Kiam tiu estis detruita en 1539, dum la fermo de la anglaj monaĥejoj, oni re-entombigis ŝin en la preĝejo de Sankta Maria.

Ŝi kaj Charles Brandon havis tri infanojn:
* Henry Brandon, 1-a grafo de Lincoln (11-a de marto 1516 – 8-a de marto 1534)
* Lordino Frances Brandon (16-a de julio 1517 – 20-a de novembro 1559), kiu edziniĝis kun Henry Grey, 3-a markizo de Dorset, kaj naskis lordinon Jane Grey
* Lordino Eleanor Brandon (1519 – la 27-a de septembro 1547), edzino de Henry Clifford, 2-a grafo de Cumberland.

Kategorio:Reĝinoj de Francio
Mary
⚭Mary Tudor
Loenen

Dosiero:Loudspeaker.svg**Loenen** ()
estas loĝloko kaj eksa municipo en la regiono Vechtstreek en la nederlanda provinco Utrecht. La municipo havis (je la 1-a de julio 2006) 8 295 loĝantojn kaj havas areon de 27,32 km² (de kiu 8,70 km² estas akvo). La ĉefloko estas Loenen aan de Vecht.

Ekde la 1-a de januaro 2011 ĝi estas parto de nove kreita municipo Stichtse Vecht.

[eta|maldekstra|300px|La rivero [Utrechtse Vecht apud Nigtevecht en la municipo Loenen]]

Kategorio:Eksaj municipoj de Utreĥto
Kategorio:Stichtse Vecht
Blua Globeto

eta|dekstra|280ra|
**La Blua Globeto** (angle '**) estas fama fotografaĵo de la Tero, farita je la 7-a de decembro, 1972, de la ŝipanaro de la kosmoveturilo Apollo 17, for je ĉirkaŭ 29.000 kilometroj aŭ je ĉirkaŭ 18.000 mejloj.

Originala subskribaĵo: 

La Nacia Aeronaŭtika kaj Kosma Administracio (, **NASA**), la oficiala usona agentejo de kosma esplorado kaj studo, donas ĉi tiun nomon ankaŭ al moderna serio da bildo-datumaj aroj, kiuj kovras la tutan terglobon, je sufiĉe alta detalnivelo, kreita per zorgema selektado tra multaj satelito-bildaroj, por elimini tiom multe da nuboj kiom eble el la klasigitaj bildaroj.

280ra|eta|maldekstra|
La **Tera Flago'*, en unua versio prezentita en 1970 kaj ekde 1973 montranta la NASA-fotaĵon *Blua Globeto'' de decembro 1972, estas ikona simbolo de la porpaca kaj ekologia movadoj ekde 1973, interalie de la tielnomata "Terotago". Ankaŭ la Esperanto-movado foje uzas la flagon kun la centra "Blua Globeto" ekde tiam, aparte en informstandoj pri la lingvo kaj movado.

Kategorio:Programo Apollo
Kategorio:Tero
Bakpulvoro

250px|eta|Bakpulvoro
**Bakpulvoro** estas kemiaĵo kiu estas aldonata al la pasto por ke ĝi pli bone fermentu. Ĝi anstataŭas giston kiel fermentilon.

Bakpulvoro plejofte enhavas nur karbonaton kaj acidon. Dum la diserigo de la karbonato fare de akvo kaj la acido ekestas i.a. karbondioksida gaso, kiu kaŭzas la fermentŝvelon.

La reakcia ekvacio estas:
:NaHCO_3 + H^+ \Rightarrow Na^+ +CO_2 +H_2O.

Kategorio:Manĝaĵoj
Kategorio:Nutraĵo
Kategorio:Panoj
Taliana dialekto

**Taliana dialekto** (propralingve "Talian") estas dialekto de venecia lingvo parolata en sudo de Brazilo ĉefe en Rio Grande do Sul kaj Santa Catarina. Ĉirkaŭ 500 mil homoj parolas ĝin, ĉirkaŭ la duono de ili kiel gepatran lingvon. Ĝi estas la tria plej parolata lingvo en Brazilo, post la portugala kaj la japana lingvo.

La italoj (venetaj) venis al suda regiono de Brazilo dum la 19-a kaj 20-a jarcento kiel duonsklavoj por anstataŭigi la nigrulojn en bienoj. En tiu tempo, ankoraŭ ne estis oficiala itala lingvo kaj plejparto de ili parolis la venecian. Oficiale, Talian estas indiĝena lingvo de Brazilo kaj siaj parolantoj havas statuson similan al de aliaj indiĝenoj, t. e., ili rajtas uzi la lingvon, organizi bazajn lernejojn, kaj peti specialan supervidadon de registaro kiam ili bezonas uzi oficialan lingvon.
En malgrandaj urboj, kelkaj radiostacioj elsendas en la Taliana.

La kanzono "Merica, Merica" (Ameriko, Ameriko) estas la plej konata teksto de Taliana, inkluzive multaj brazilanoj kiuj ne konas la dialekton, kantas ĝin:

Merica Merica 

Dalla Italia noi siamo partiti 
Siamo partiti col nostro onore 
Trentasei giorni di macchina e vapore, 
e nella Merica ghe semo arriva'....
Merica, Merica, Merica, cossa saràla 'sta Merica? 
Merica, Merica, Merica, un bel mazzolino di fior. 

E alla Merica noi siamo arrivà 
no' abbiamo trovato nè paglia nè fien.
Abbiam dormito sul nudo terreno come le bestie che va a riposar..
Merica, Merica, Merica, cossa saràla 'sta Merica? 
Merica, Merica, Merica, un bel mazzolino di fior.

E' la Merica l'è lunga, l'è larga, 
l'è circondata dai monti e dai piani, 
e con la industria dei nostri italiani abbiam formato paesi città. 

Merica, Merica, Merica, cossa saràla 'sta Merica? 
Merica, Merica, Merica, un bel mazzolino di fior. 

*Traduko*:

''Ameriko, Ameriko (Tiel, estas Brazilo) 

El Italio ni foriris
Ni foriris kun nia honoro
Tridek ses tagoj per aŭtomobilo kaj vaporŝipo
Kaj en Amerikon ni alvenis
Ameriko, Ameriko, Ameriko, kio estas tiu Ameriko?
Ameriko, Ameriko, Ameriko estas belega aro de floroj
Kaj en Amerikon ni alvenis

Kaj en Amerikon ni alvenis
Kaj ni ne trovis eĉ ne pajlon eĉ ne fajnon
Ni dormis sur la malmola terplanko, Kiel la bestoj ni ripozis
Ameriko, Ameriko, Ameriko, kio estas tiu Ameriko?
Ameriko, Ameriko, Ameriko estas belega aro de floroj

Ameriko estas larĝa kaj longa
Ĝi estas formita de montoj kaj ebenaĵoj
Kaj per la laboro de niaj italoj, ni konstruis urbojn kaj vilaĝojn
Ameriko, Ameriko, Ameriko, kio estas tiu Ameriko?
Ameriko, Ameriko, Ameriko estas belega aro de floroj

## Referencoj 
Kategorio:Venecia lingvo
Morsbach (Francio)

**Morsbach** [prononcu "**Mors**baĥ"] estas komunumo de Francio, en la pleja nordoriento de la lando. Ĝi apartenas al la francia departemento Moselle kaj al ties arondismento Forbach. Historie, la komunumo apartenas al la kultura regiono Loreno, kiu dum sia ekzisto ĉiam lingve kaj kulture iel situis inter Francio kaj Germanio. Al tio aludas la germanlingva nomo.

La komunumo ne konfuziĝu kun la samnoma komunumo Morsbach en Germanio.

## Geografio
La vilaĝo situas laŭ la rivereto Morsbach.

## Historio
La vilaĝo iĝis lorena en 1581 kiam Henriko la 1-a, duko de Guise vendis la feŭdon de Hombourg-Haut kaj franca en 1766 kiam Stanislao la 1-a mortis.

Kategorio:Komunumoj de Moselle
Gauli-Glaĉero

**Gauli-Glaĉero** (germane **Gauligletscher**) estas valglaĉero en Berna Oberlando, Kantono Berno, Svislando. La glaĉero havas longecon de 6 km, averaĝan larĝecon de 1,5 km kaj kun flankglaĉeroj surfacon de proksimume 13,5 km². Ĝi situas sur la teritorio de la komunumo Innertkirchen.

## Priskribo 
Gauli-Glaĉero havas sian originon ĉe la orienta flanko de Bärglistock kaj la suda flanko de Rosenhorn, kiu apartenas al la Wetterhorn-grupo, je alteco de proksimume 3400 m. En sia estiĝregiono la glaĉero estas ligita per firnkovritaj krestoj okcidente kun la Supra Grindelwald-Glaĉero kaj norde kun Rosenlaui-Glaĉero. Gauli-Glaĉero fluas orienten kaj estas flankita norde de Hangendgletscherhorn (3292 m s.m.), sude de Ewigschneehorn (3329 m s.m.), Trifthorn (3230 m s. m.) kaj Hienderstock (3307 m). La glaĉero estas aldone nutrita de la suda valdeklivo, kiu estas preskaŭ komplete kovrita de firnglaĉeroj kroman glacinutraĵon. La plej signifa de ĉi-tiuj tributglaĉeroj estas la *Grienbärgli-Glaĉero*, kies origino situas inter Ewigschneehorn kaj Trifthorn. La lango de Gauli-Glaĉero finiĝas nuntempe je 2150 m kaj deidiĝas en du lagojn, kiuj estiĝis nur en la dua duono de la 20-a jarcento post retiriĝo de la glaĉero. El ĉi-tiuj lagoj elfluas la rivero *Ürbachwasser*, kiu en Innertkirchen alfluas al Aro.

## Altmontara turismo 
Norde de la glaĉerlango situas sur 2205 m s.m. la Gauli-Kabano de la Svisa Alpismo-Klubo (SAC). La kabano estas elirejo por glaĉer- kaj montturoj en la kolektaregiono de Gauli-Glaĉero.

## Eksteraj ligiloj 
* Satelita bildo sur Google-Mapo
* Flugbildoj de Gauli-Glaĉero
* Gauli-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko
* Naturdanĝeroj de Gauli-Glaĉero laŭ ETH-Zuriko

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Berno
Kalabarioj

La **kalabarioj** estas etno en Niĝerio kaj Ganao. En Niĝerio vivas proksimume 325.000 kalabarioj, en Ganao proksimume 32.000.

La kalabarioj apartenas kune kun la kirikeoj al la ibani-okrika-kalabari-etno.

## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Niĝerio
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Niĝerio
Kategorio:Ganao
Arolla-Glaĉero

**Arolla-Glaĉero** (france '''Glacier d'Arolla**; germane **Arollagletscher'*) estas glaĉersistemo en Valezaj Alpoj konsistanta el du glaĉeroj, nome la *Mont-Collon-Glaĉero* (france *Glacier du Mont Collon*), kiu en sia suba parto nomiĝas *Suba Arolla-Glaĉero* (france *Bas Glacier d'Arolla*), kaj la *Supra Arolla-Glaĉero* (france *Haut Glacier d'Arolla*). La longeco de la Suba Arolla-Glaĉero estas 5 tiu de la supra 4&nbsp;km. Ilia komuna surfaco estas 13,17&nbsp;km².

## Priskribo 
### Mont-Collon- kaj Suba Arolla-Glaĉero 
Mont-Collon- kaj Suba Arolla-Glaĉero estas la pli granda de la du glaĉeroj kaj havas sian originon ĉe la montopintoj *Pointes d'Oren'' (3525 m s.m.). Ĝi kovras areon de proksimume 7,6&nbsp;km² kaj fluas norden tra larĝa baseno inter Petit Mont Collon (3556 m s. n.) okcidente kaj L'Evêque (3716 m s. m.) oriente. Okcidente ĝi per firnokovrita pasejo (*Col de Chermotane*, 3050 m s. s.) estas ligita kun Otemma-Glaĉero. Je la okcidenta flanko de Mont Collon la glaĉero falas per glacifalo kun deklivo de 60 % proksimume 600 m malsupren. Dum la supra parto de la glaĉero nomiĝas Mont-Collon-Glaĉero la suba malpli dekliva parto kutime portas la nomon Suba Arolla-Glaĉero. Ĝi nun post la glacifalo fluas ankoraŭ iom pli ol 1&nbsp;km norden. Ĝia glaĉerlango finiĝas nuntempe je 2160 m s. m. Ĉi-tie fontas la rivero Borgne d'Arolla, kiu poste kunfluas kun *Borgne de Ferpècle* kaj trafluas la Valon d'Hérens al la rivero Rodano.

### Supra Arolla-Glaĉero 
En la valo oriente de Mont Collon naskiĝas la Supra Arolla-Glaĉero (Haut Glacier d'Arolla), kies longeco estas 4&nbsp;km kaj kiu havas larĝecon de ĝis 1&nbsp;km kaj kovras surfacon de proksimume 5,7&nbsp;km² einnimmt. Ĝian originon ĝi havas sur alteco de 3200 m s. m. norde le la Mont Brulé (3585 m s. m.). Tiam ĝi fluas je konstanta deklivo de 12 ĝis 15 % unue nordokcidenten kaj poste inter Mont Collon okcidente la montgrupo Bouquetins (ĝis 3838 m s. m.) oriente al norda direkto. La glaĉerlango nuntempe finiĝas je alteco de 2550 m s. m., proksimume 1&nbsp;km antaŭ la glacireivero de la Suba Arolla-Glaĉero. Ankoraŭ en la lasta jarcento la Supra Arolla-Glaĉero atingis la Suban Arolla-Glaĉeron kaj estis ties tributglaĉero.

## Eksteraj ligiloj 
* Suba Arolla-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko
* Satelita bildo sur Google-Mapo

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
Gaoj

La **gaoj** estas etno, kiu vivas en la afrikaj ŝtatoj Ganao, Togolando kaj Benino. Aliaj nomoj de la gaoj estas *Gain, Amina, Accra aŭ Acra*. En Ganao vivas 625.000, en Togolando 32.000, en Benino 8.6000 gaoj.

La plej multaj gaoj ankoraŭ hodiaŭ vivas en la sudorienta marborda regiono ĉirkaŭ Akro (Accra), la ĉefurbo de Ganao, kiun la gaoj en la 15-a jarcento fondis kiel komercsetlejon.

## Lingvo 
La gaa lingvo estas parenca kun la dagmea kaj la kroboa.

Proksimume 665.000 homoj parolas la gaan, kio korespondas proksimume al 3 % de la ganaanoj.

La gaa lingvo apartenas al la etnolingvistika grupo gaa-dagmea lingvaro en la kvaaj lingvoj.

## Konataj gaoj 
* Eric Adjetey Anang, skulptisto
* Joseph Arthur Ankrah, iama ŝtatestro de Ganao

## Fontoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ethnologue.com
* Joshua Projekt

gaoj
gaoj
gaoj
gaoj
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Kategorio:Benino
Kategorio:Togolando
Heerlen

**Heerlen** () estas municipo en la provinco Limburgo en Nederlando. La municipo kovras areon de 45 km² kaj la 1-an de januaro 2005 havis 92.542 loĝantojn. Najbaras la nederlandaj municipoj Simpelveld kaj Voerendaal sudokcidente, Brunssum norde, Kerkrade kaj Landgraaf oriente, kaj la germana urbo Aachen sudoriente.

## Servoj 
* Malferma Universitato de Nederlando

## Esperanto en la regiono 
En la najbara municipo Kerkrade en 1989 okazis la Internacia Junulara Kongreso.

## Famaj urbanoj 
* Thomas Bernhard

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la municipo

Kategorio:Urboj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Municipoj de Limburgo (Nederlando)
Simpelveld

dekstra
eta|260ra|Simpelveld
**Simpelveld** () estas municipo en la provinco Limburgo en Nederlando. La municipo kovras areon de 16 km² kaj la 1-an de novembro 2007 havis 11.231 enloĝantojn.
eta|maldekstra|150ra|la preĝejo de Simpelveld
En sia nuna formo la municipo ekestis dum la jaro 1982 pro kunigo de la antaŭe sendependaj vilaĝoj Simpelveld kaj Bocholtz. Najbaras la nederlandaj municipoj Heerlen, Gulpen-Wittem kaj Voerendaal kaj al la germana distrikto Aachen.

## Esperanto en la regiono 
En la proksima municipo Kerkrade dum 1989 okazis la Internacia Junulara Kongreso.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la municipo

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Municipoj de Limburgo (Nederlando)
Vaals

**Vaals** () () estas municipo en la provinco Limburgo en Nederlando. La municipo kovras areon de 23,9 km² kaj la 1-an de novembro 2007 havis 9.981 loĝantojn. Nordoriente najbaras la nederlanda municipo Gulpen-Wittem, sude la belga municipo Blieberg kaj nordokcidente la germana urbo Aachen.

La plej alta punkto de Nederlando, la Vaalserberg, kun alteco de 322,5 metroj situas ene de la municipo. Sur la monto ankaŭ troviĝas la "trilanda punkto", kie renkontiĝas la ŝtataj limoj inter Belgio, Germanio kaj Nederlando. Hodiaŭ trilanda limpunkto inter Germanio, Belgio kaj Nederlando, ĝi estis kvarlanda limpunkto de 1830 ĝis 1919, de la sendependiĝo de Belgio ĝis la fino de la ekzisto de la neŭtrala Moresnet, kiu preskaŭ fariĝis la unua teritorio kun oficiala lingvo Esperanto sub nomo "Amikejo".

## Esperanto en la regiono 
En la proksima municipo Kerkrade dum 1989 okazis la Internacia Junulara Kongreso.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la municipo


Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Ripuara dialektaro

La **ripuara dialektaro** estas grupo de dialektoj de la germana lingvo kaj samkiel la norma germana lingvo apartenas al la okcidentĝermana lingvaro.

[maldekstra|eta|300ra|En sama serio de germana eldonejo interalie aperis multvendataj lingvogvidiloj kaj pri [Esperanto kaj pri la kolonja dialekto ("Kölsch") de la ripuara dialektaro]]
Ĝi parolatas en okcidenta Germanio kaj en la germanlingva parto de Belgio, pli konkrete en sudokcidenta Nordrejn-Vestfalio (interalie en la urboj Kolonjo kaj Bonno), krome ĉe la nordokcidenta rando de Rejnlando-Palatinato, en la norda duono de orienta Belgio, kaj en la plej suda parteto de Nederlando (ĉirkaŭ la urbo Mastriĥto, kie ankaŭ parolatas la limburga).

## Disvastiĝo 
La dialektaro parolatas en vasta areo inter la urbo Duseldorfo norde kaj Bad Neuenahr-Ahrweiler sude, inter Eupen en Belgio okcidente kaj Siegen oriente. La teritorio esence estas la regiono, kiu historie dum multaj jarcentoj konsistigis la eklezian princlandon "Kurfürstentum Köln".

La ripuara norda parto de la germanlingva parto de Belgio nur post la jaro 1918 iĝis parto de Belgio kaj antaŭe same estis kolonja. Krome la ripuara parolatas en iuj limaj komunumoj de la provinco Limburg de Nederlando, nome en la urboj Kerkrade - la loko de la IJK de somero 1989, Simpelveld, Vaals kaj la ĉirkaŭaĵo.

La plej konataj variaĵoj de la ripuara dialektaro estas la urbaj dialektoj "Kölsch" de Kolonjo kaj "Bönnsch" de Bonno, ĉe la rivero Rejno en la centra parto de la dialektejo, kaj "Öcher Platt" (Akeno), "Dürener Platt" (Düren) kaj "Eischwiele Platt" (Eschweiler) en la okcidento.

[maldekstra|eta|220ra|specife formita glaso de la loka biero "Bönnsch", samnoma kiel la loka ripuara dialekto de [Bonno]]
"Kölsch" kaj "Bönnsch" krom dialektoj ankaŭ estas lokaj specoj de biero, kaj ĉar la parolantoj de la ripuara konsideriĝas esti aparte festemaj, la dialektaro nelaste praktikiĝas en bierejoj.

Ekzistas propra vikipedia branĉo en la ripuara dialektaro.

## Eksteraj ligiloj 
* ripuara vortaro 
* ripuara vortaro: aldona volumo 
* Eischwiele Platt - vortaro de la ripuara dialekto de la urbo Eschweiler
* "Akademie för uns kölsche Sproch" - Akademio por nia kolonja lingvo

Kategorio:Altgermana lingvaro
Kategorio:Germana lingvo
Kategorio:Rejnlando
Kategorio:Tonlingvoj
Rejnlanda Ardeza Montaro

eta|Rejnlanda Ardeza Montaro (Geologio)
La pejzaĝa regionego **Rejnlanda Ardeza Montaro** estas grupo de pluraj, geologie tre parencaj, mezaltaj montaroj en la okcidento de Germanio. Ĝi kovras la germaniajn federaciajn landojn Hesio, Nordrejn-Vestfalio, Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando, sed krome Luksemburgon kaj partojn de nordokcidenta Francio kaj okcidenta Belgio - laŭ tiu difino ĝi inkluzivas ankaŭ la mezaltan montaron Ardenoj.. Plej alta punkto de la Rejnlanda Ardeza Montaro situas en la montaro Taunus kaj estas la monto *Großer Feldberg* iom nordokcidente de Frankfurto-ĉe-Majno, kiu altas 878 metrojn super la marnivelo.

## Unuopaj mezaltaj montaroj 
La Rejnlandan Ardezan Montaron konsistigas la sekvaj unuopaj mezaltaj montaroj:

La Montaro Ardey estas plejparte arbarhava montoĉeno alta ĝis 273,80 metroj, kiu lokas sur la teritorio de la eksterdistrikta urbo Dortmund same kiel en la distriktoj Ennepe-Ruhr kaj Unna en la Ruhr-Regiono. Situanta norde de la Ruhr, ĝi apartenas al la orienta parto de la Rejnlanda Ardeza Montaro kaj etspace al la Malsuproberga-Marka Montetaro.

'*Vidu ankaŭ*: Listo de montoj de la rejnlanda ardeza montaro

## Riveroj 
La Rejnlandan Ardezan Montaron interalie trafluas la sekvaj riveroj:

eta|kalkoŝtonaj klifoj en la valo de la rivero Lenne
[maldekstra|eta|ardeza roko en la montaro [Eifel]]

## Referenco 
## Eksteraj ligiloj 
ĉiuj baze germanlingvaj
* oficialaj geologiaj informoj por la federacia lando Nordrejn-Vestfalio
* oficialaj geologiaj informoj por la federacia lando Rejnlando-Palatinato
* oficialaj geologiaj informoj por la federacia lando Hesio


Kategorio:Montaroj en Eŭropo
Kategorio:Montaroj en Germanio
Kategorio:Geografio de Nordrejn-Vestfalio
Kategorio:Geografio de Rejnlando-Palatinato
Kategorio:Geografio de Hesio
Kategorio:Geografio de Luksemburgo
Kategorio:Geografio de Belgio
Ruwer

La **Ruwer** (latine *Erubris*, *Rubora*) estas rivero de 46 kilometroj da longo en Germanio, kiu alfluas la pli grandan riveron Mozelo. Ĝi fontas ĉe la monto *Rösterkopf* apud la loko Osburg, fluas tra Kell am See, *Niederkell*, Zerf, Hentern, Hinzenburg, *Schöndorf*, Pluwig, *Gusterath-Tal*, *Sommerau* (akvofalo), Waldrach, *Kasel* kaj Mertesdorf kaj en la urboparto Ruwer-Eitelsbach de Trier enfluas la Mozelon.

La rivero estas la plej akvoriĉa alfluo al la Mozelo. En la unua parto la rivereto fluas tra neloĝata valo, en la fina parto dum printempo kaj post forta pluvado ankaŭ paseblas per kajakoj.

## Vinkultivado 
En iuj deklivoj borde de la rivero kultiviĝas vino - tiuj vitejoj apartenas al la vinkultiva regiono Mozelo-Saro-Ruwer kaj en aliaj partoj de Germanio la rivera nomo konatas aparte pro la vinoj, kiuj devenas de ĉi tie.

## Antikva literatura mencio 
Dum la jaro 371 la romia poeto *Ausonius* menciis la riveron en latina teksto per la frazo "La Ruwer turnas per kapturnigaj kirliĝoj ŝtonojn erigantaj la grenon, kaj tiras akutvoĉajn segilojn tra glataj blokoj da marmoro". La rivereto tiu tiujarcente jam estis forte metilabore utiligata.

Dosiero:Ruwerbruecke.jpg|
Dosiero:Ruwertal kasel waldrach.jpg|

## Alfluaj rojoj 
Alfluas la rivereton la rojoj *Alkenbach, Altbach, Altweiherbach, Apfelbach, Avelbach, Bausbach, Benninger Bach, Bingelbach, Burg Heider Bach, Burkelsbach, Eitelsbach, Enterbach, Eschbach, Eselsbach, Flonterbach, Gimpelbach, Gondersbach, Grindelbach, Großbach, Hinzerter Bach, Kittelbach, Klinkbach, Kreidbach, Kundelbach, Labach, Lehbach, Misselbach, Moertschelbach, Mühlscheider Bach, Pehlbach, Rauruwer, Rimperterbach, Riveris, Rothbach, Siebenbornbach, Thielenbach, Waldbach, Waschbach, Weiherbach, Wenigbach, Wenzelbach* kaj *Weschbach*.

## Eksteraj ligiloj 
* nacia germania oficejo pri naturprotekto: akvovoja sistemo Ruwer kaj alfluaj rojoj 

Kategorio:Riveroj en Eŭropo
Kategorio:Riveroj en Germanio
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Monto Lura

eta|La "Damo de Maali".
**Monto Lura**, aŭ **"la Damo de Maali"** (, en la fula: *Fello Luura*) estas la plej alta (1515 m) kaj plej norda pinto de montaro Futa Ĝalon en norda Gvineo. 

Monto Lura situas 7 km de distriktestrejo Maali kaj estas parto de montomasivo *Tamge*, kiu distingiĝas per krutaj deklivoj kaj donacas vastajn elrigardojn en la najbarajn landojn Senegalo kaj Malio.

La kromnomo **La damo de Maali** rezultas el la profilo de la monto, kiu similas al maljuna virino.

Lura
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Szatymaz

**Szatymaz** [satjmaz] estas vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Szeged. La loknomo ne havas sencon en la hungara.
eta|maldekstre|120ra|Blazono de Szatymaz

## Bazaj informoj 
* Areo: 54 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 4250
* Poŝtkodo: 6763
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Szatymaz situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, ĉefvojo, fervojo kaj aŭtoŝoseo M5 Budapeŝto-Szeged preteriras. Szeged troviĝas 12&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
La komunumo estis loĝata ekde la bronzepoko. La turkoj faris senhoma la regionon. Poste la kampoj apartenis al Szeged. Baldaŭe formiĝis farmoj. La unua mencio estis en 1676, tiam estis tie ĉevalŝanĝeja stacio de diliĝenco. En 1880 la fervojo atingis la lokon, kiu iĝis ankaŭ ŝatata feriejo. Oni okupiĝis pri bredado, vinkulturo, sed la abrikotoproduktado portis tutlandan famon. La vilaĝo estis fondita en 1950.
eta|Farmo Szatymaz
Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, interretejo, poŝto, apoteko, 2 kuracejoj, infankuracejo dentokuracejo, infanhelpa kaj familihelpa servoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo Stefano la 1-a (Szatymaz) de 1902
* ventomuelejo
* protektata natura sala Lago Fehér (=blanka) kun elvidejo, ĉe la lago nestas ardeoj, nigra fuliko, akcipitro, ridmevo, nigrakapa mevo, ŝterno, marĉotringo, komuna galinago, vanelo, platbeka anaso, kormoranoj, blankvosta maraglo

## Famuloj 
* en la proksima farmo naskiĝis muzikisto Pista Dankó
* en Szatymaz estis murdita en 1919 pentristo Anna Kukovetz

## Ĝemelkomunumoj 
*  Kibéd, Rumanio

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vinvilaĝoj
Maseruo

eta|250px|maldekstra|Panoramo de Maseruo
**Maseruo** estas la ĉefurbo kaj la plej granda urbo de Lesoto.

Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi situas laŭ rivero, kiu estas ankaŭ landlimo.

## Historio 
Maseruo fondiĝis en 1869 por fari polican centron. En 1884 la britoj nuligis la pli frue deklaritan landon kaj ĝi apartenis al Sudafriko ĝis la sendependiĝo en 1966. Ekde tiam Maseruo estas daŭre ĉefurbo. Nuntempe 6 hoteloj funkcias en la ĉefurbo.

En 1905 fervoja linio kaj ponto konstruiĝis.
Industrio ekzistas pri kandeloj kaj tapiŝoj.

Maseruo estas ĉefepiskopujo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika katedralo
* anglikana preĝejo St. John`s
* stadiono kun 25000 sidlokoj

## Ĝemelurbo 
*  Austin, Usono

## Eksteraj ligiloj 
* "Alliance française" de Maseruo 

Kategorio:Geografio de Lesoto
Kategorio:Ĉefurboj de Afriko
Kategorio:Aperis en 1869