open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kolorigilo

eta|250px|Kemia kompono de la Kolorigilo Flava 2G.
**Kolorigilo** estas ĝenerala termino uzata por ajna kemia substanco kiu estas kapabla havigi tinkturojn, uzataj por doni koloron al produktoj de la tekstila, kosmetika kaj nutra industrioj.

La kolorigiloj estis uzitaj ekde la pratempoj. En la prahistorio jam oni uzis diversajn materiojn de vegetala (ekzemple de juglando) kaj animala (ekzemple graso kaj sango) devenoj, same kiel de diversaj mineraloj.

En kemio, estas nomata "kolorigilo" ĉiu substanco kapabla absorbi determinitajn ondolongojn de la spektro de lumo. Temas pri substancoj kiuj fiksiĝas en aliaj havigante al ili koloron stabile antaŭ fizikaj aŭ kemiaj faktoroj kiel la lumo kaj oksidantaj agenteoj. Por ke kolorigilo funkciu devas havi en sia kemia strukturo determinatajn funkciajn grupojn, nome "kromoforoj" aŭ "ĥromoforoj", kiuj faras, ke la molekulo absorbu en la videbla regiono de la elektromagneta spektro. "Aŭksokromo" (laŭvorte "kolorpliigo") konsistas en grupo pozitive ŝarĝita kiu intensigas substancon aŭ kromoforon en la sintezo de kolorigiloj.

Natura kolorigilo aŭ *natura tinkturo* estas terminoj kiuj referencas al kolorigiloj aŭ tinkturoj derivitaj de plantoj, senvertebruloj aŭ mineraloj. La plej parto de la naturaj kolorigiloj estas vegetalaj kolorigiloj devenaj de plantoj (radikoj, beroj, arboŝeloj, folioj kaj ligno), kaj aliaj organikaj fontoj kiel, por ekzemplo, fungoj kaj likenoj.

## Kelkaj katalogitaj industriaj kolorigiloj 
[eta|[Refreŝigaĵo estas nutraĵoj el plej kolorigitaj en la industrio.]]
* E100i - Kurkumino
* E100ii - Kurkumo
* E101 kaj E101a - Riboflavino
* E120 - Karmino
* E140 - Klorofiloj
* E153 - Lignokarbo
* E160 - Karotenoidoj
* E160b - Biksino
* E160d - Likopeno
* E161 - Ksantofiloj
* E161b - Luteino
* E161g - Kantaksantino
* E161h - Zeaksantino
* E161j - Astaksantino
* E163 - Antocianinoj
* E170 - Kalcia karbonato
* E171 - Titana dioksido

## Vidu ankaŭ 
* Farbo
* Pigmento
* Tinkturo

## Referencoj
Antracito

eta|dekstre|210px|Antracito.
**Antracito** (de la greka *ἄνθραξ* [*ánzraks*] 'karbo' kaj -ito, sufikso uzata por nomi mineralojn) estas la minerala karbo plej metamorfigita, kiu prezentas pli grandan enhavon en karbono. Ĝi estas de koloro nigra al ŝtala griza kun tre rimarkinda brilo.

Estante seka kaj sen kalkuli cindrojn la maso de la antracito posedas 86% aŭ plie da karbono kaj 14% aŭ malpli da flugeblaj organikaj komponaĵoj. Menciindas, ke ĝi ne diferencas multe pri enhavo de kalorioj el la majoritato de la bitumozaj karboj.
## Notoj 
Kategorio:Karbo
Kategorio:Rokoj
Premio Unesko/Guillermo Cano de Monda Gazetarlibereco

La **Premio Unesko/Guillermo Cano de Monda Gazetarlibereco**, kreita en 1997, honoras personon, organizaĵon, aŭ institucion, kiu elstare kontribuis al la defendo kaj/aŭ progresigo de gazetarlibereco ie ajn en la mondo, precipe kiam atingite en riska situacio.

La premio, kiu inkluzivas 25 000 usonajn dolarojn, premiiĝas ĉiun jaron je la okazo de Monda Tago de Gazetarlibereco je la 3a de majo.

La premio havas la nomon de Guillermo Cano Isaza, la redaktoro de la kolombia ĵurnalo *El Espectador*, kiu estis murdita en Bogoto la 17an de decembro 1986. Cano estis malkaŝa kritikanto de la potencaj drogestroj de la lando.

Ĉiujare sendependa juĝantaro de ses ĵurnalismaj profesiuloj, elektitaj de la Ĝenerala Direktoro de Unesko, elektas ricevanton el la multaj kandidatoj proponitaj de ne-registaraj organizaĵoj, kiuj laboras pri gazetarlibereco, kaj de la membroŝtatoj de Unesko. La juĝantaro daŭras tri jarojn, unufoje renovigebla.

La itala ĵurnalisto Marilù Mastrogiovanni, kiu verkis kontraŭ krimulaj organizaĵoj, fariĝis la prezidanto de la juĝantaro en 2021. Aliaj membroj de la juĝantaro estas:

* Wendy Funes (Honduro), malkaŝiga ĵurnalisto;
* David Dembele (Malio), ĉefredaktoro de la ''Depêche du Mali/L'Investigateur*;
* Hamid Mir (Pakistano), Administra Redaktoro de *Geo Televido Pakistano*;
* Alfred Lela (Albanio), Politika analizisto kun *News 24* kaj Fondinto kaj Direktoro de *Politiko*;
* Zainab Salbi (Irako), ĵurnalisto, kiu kreis kaj gastigis kelkajn programojn, inkluzive *#MeToo, Now What?* je kanalo *PBS'' (2018)

## Ricevintoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo
Ambert (stacidomo)

**Ambert** estas franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Ambert, en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Darsac (785000).

280px|centra|eta|Chemin de fer Livradois-Forez: Ambert -

## Vidu ankaŭ 
* Ambert

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* AGRIVAP: Turismaj trajnoj ()

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Ambert
István Bényei

**István Bényei** [iŝtvAn bEnjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bényei István** estis hungara aktoro, aŭtoro de la unua hungara opereto. Lia origina familia nomo estis *Máriássi* [mAriAŝi].

István Máriássi naskiĝis la en 1835 en Bátka (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nun en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
 
## Biografio 
István Bényei post lernado elektis la profesion migra aktoro en 1859 en Baja. Li apartenis al migra teatra trupo de György Molnár. Inter 1868 kaj 1874 li estis redaktoro en Pest (urbo), poste li denove estis aktoro ĝis 1883, pli poste li estis bonfaranto de la geaktoroj. Li aranĝis pensiulejon por aktoroj, ekspozicion, eĉ li estis asociestro de aktoroj (1883-1896). Li emeritiĝis en 1896. Ekde 1863 lia edzino estis Emma Harmath.

## Liaj kontribuoj (elekto) 
* *A szerelmes kántor* (la unua hungara opereto kun muziko de Géza Allaga, 1862)
* *Szakállas farkas* (opereto, 1865)
* *Zeneszerű* (opereto)
* *Fonóház* (opereto)
* *Don Quihote* (opereto)
* *Ilonka* (teatraĵo, 1879)
* *Egérfogó* (premiita teatraĵo, 1863) 
* *Dunanan apó* (muzika teatraĵo)
* *Ördög Pilulái* (muzika teatraĵo)
* *Róbert Károly* (tragedio)
* *A halálfejű hercegnő* (komedio, 1864)

## Elektitaj trupanoj 
* Margit Hunyady
* János Németh (operkantisto)
* József Tamássy

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Instituto de Unesko por Dumviva Lernado

La **Instituto de Unesko por Dumviva Lernado** (en angla: *UNESCO Institute for Lifelong Learning* (UIL), antaŭe **Instituto de Unesko por Eduko**) estas unu el ses edukaj institutoj de Unesko. Ĝi estas  ne-profitcela internacia centro de esplorado, trejnado, informado, dokumentado, kaj eldonado pri legopovo, neformala eduko, plenkreskula kaj dumviva lernado. Ĝi servas al la membroŝtatoj de Unesko, ne-registaraj organizaĵoj, komunumaj organizaĵoj, kaj kunlaborantoj en civila socio kaj la privata sektoro. La instituto kunlaboras kun sia sidejo en Parizo, kun lokaj oficejoj de Unesko en diversaj landoj, kun frataj institutoj, kaj kun landaj kaj internaciaj kunlaborantoj.

La instituto estas bazita en Hamburgo, Germanio. La urba registaro donacas la terenon proksime al la Universitato de Hamburgo en historia vilao, kiun konstruis la ekspeda magnato Albert Ballin.

## Celoj 
La celoj de la Instituto de Unesko por Dumviva Lernado estas certigi, ke ĉiuj formoj de eduko kaj lernado – formalaj, neformalaj, kaj malformalaj – estu agnoskataj, respektataj, kaj haveblaj por kontentigi la bezonojn de personoj kaj komunumoj tra la mondo. La instituto respondas al tiuj bezonoj kaj helpas solvi la problemojn de la homaro (paco kaj demokratio, daŭripova disvolviĝo kaj elimino de malriĉeco, kultivado de diverseco, venko de HIV/Aidoso, protektado de la medio) per esplorado de politiko, kapabligado, interkonektado, eldonaĵoj kaj teknikaj servoj por membroŝtatoj kaj ne-registaraj kaj civilsociaj organizaĵoj, kaj privataj donantoj je ilia peto.

## Projektoj 
* Eldono de la Internacia Revuo de Eduko, la plej longtempa internacia revuo pri kompara eduko
* Kunordigo de la 6a Internacia Konferenco pri Eduko de Plenkreskuloj (CONFINTEA VI)
* Reto ALADIN
* Kunordigo de la Semajno de Plenkreskulaj Lernantoj
* Kunlaborado kun la Asocio por la Disvolviĝo de Eduko en Afriko (ADEA)

## Fontoj 
* Elfert, Maren (Redaktoro): *Towards an Open Learning World: 50 Years UNESCO Institute for Education*. Hamburgo: Instituto de Unesko por Eduko, 2002

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1952
Kategorio:Legado
Kategorio:Unesko
Kategorio:Internaciaj edukaj organizaĵoj
Aubiat

**Aubiat** estas franca  situanta en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Aubiadaires*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Puy-de-Dôme
* Aubiat (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Puy-de-Dôme
Robert Muller (apartigilo)

Robert Muller estas la nomoj de pluraj personoj:

* Robert Mueller (naskite 1944), usona direktoro de la FBI kaj speciala konsilisto
* Robert Müller, aŭstria verkisto
* Robert Muller (politikisto), kanceliero de la Universitato por Paco de Unesko en Kostariko
Instituto IHE Delft por Eduko pri Akvo

eta|Instituto IHE Delft por Eduko pri Akvo en Delft|330x330ra
**Instituto IHE Delft por Eduko pri Akvo**, antaŭe nomita **Instituto** **Unesko-IHE por Eduko pri Akvo**, en Delft, Nederlando, estas la plej granda internacia postbakalaŭra lernejo en la mondo por eduko pri akvo . Delft estas mondfama sciocentro pri infrastrukturo, teknologio kaj sciencoj de akvo kaj allogas altnivelajn studentojn kaj sciencistojn el ĉirkaŭ la terglobo. IHE Delft kunlaboras kun Delft, la urbo de akvoscio, kaj kun institutoj rilataj al akvo en Delft. La Instituto donas MSc- kaj PhD-diplomojn kun kunlaborantoj en Nederlando. Ekde 1957 la instituto estas doninta postbakalaŭran edukon al pli ol 23 000 profesiuloj pri akvo el pli ol 190 landoj.

## Temoj 
Temoj instruataj en la instituto:
* Marborda inĝenierarto kaj starigado de havenoj
* Ankoinformatiko - modeligado kaj informaj sistemoj por administrado de akvo
* Traktado de inundorisko
* Urba inĝenierarto kaj administrado de akvo
* Salubrigo

## Historio 
La instituto estis establita de la Internacia Klaso pri Hidraŭlika Inĝenierarto de 1957. La nomo ŝanĝiĝis al Internacia Instituto por Hidraŭlika kaj Ekologia Inĝenierarto (IHE, *International Institute for Hydraulic and Environmental Engineering*) en 1976. En 2003, la Instituto ŝanĝis sian nomon al Unesko-IHE. IHE Delft ŝanĝis sian nomon en 2017 de Unesko-IHE kiam ĝia statuso en rilato al Unesko ŝanĝiĝis. Ĝi estas nun instituto kategorio 2, funkcianta sub Unesko.

## Referencoj 
Kategorio:Esploraj institutoj en Nederlando
Kategorio:Unesko
133832 Loveridge

'*133832 *Loveridge'''* estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Michael Francis Ubaldo Loveridge*, kiu laboris por la Misio *OSIRIS-REx'' de la NASA kiel programara inĝeniero ĉe la Centro de Scienca Procezo kaj Operacioj. Liaj ĉefaj kontribuoj inkludis programaron por kombino de sciencaj datumoj kaj procezoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Gábor Beratin

**Gábor Beratin,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beratin Gábor** estas hungara aktoro, voĉoaktoro, pupteatristo.

Gábor Beratin naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor Beratin frekventis pupteatran kurson (1975–1977) en sia naskiĝurbo, poste li akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1981. Liaj plej gravaj instruistoj estis Ferenc Kállai kaj Tamás Szirtes. Post la diplomo li estis membroj en Teatro de Nyíregyháza, Teatro de Kecskemét (1982–1986), Teatro Jókai (Békéscsaba) (1986-1988), Teatro Kisfaludy (1988–1990). Li estis pupteatra reĝisoro en Kecskemét en la teatra jaro 1990, poste li ne ligiĝis al teatraj trupoj. Ekde 1993 li apartenas al Pupteatro (Budapeŝto). Kelkfoje li estas videbla ankaŭ en filmoj, ekde 2011 lia hungara voĉo estas aŭdebla en eksterlandaj filmoj. Li ricevis premiojn en 2000 kaj 2013.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Ferenc Lehár: *Cigányszerelem* - grafo Óvári
* Anton Ĉeĥov: Ĉeriza ĝardeno - Trofimov
* Jenő Huszka: *Lili bárónő* - Frédi
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Dio
* pluraj pupteatraj roloj
* hungaraj voĉoj en eksterlandaj filmoj http://iszdb.hu/?szemely=847/

## Liaj filmaj roloj (elekto) 
* *Szerelmem Elektra* (televizia filmo, 1980)
* *Lumpáciusz Vagabundusz* (televizia serio, 1988) - kartludanto
* *Dörmögőék legújabb kalandjai* (televizia serio, 1991)

## Lia pupteatra scenarlibro 
* *A bíborszínű virág*

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* https://port.hu/adatlap/szemely/beratin-gabor/person-19490

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj pupteatristoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Frederick Reines

**Frederick REINES** (16-an de marto, 1918 – 26a de aŭgusto, 1998) estis usona fizikisto. Li estis premiita per la 1995 Nobel Premio en Fiziko pro sia kun-malkovro de la neŭtrino kun Clyde Cowan en la neŭtrin-eksperimento. Li povas esti la nura sciencisto en historio "do intime asociita kun la eltrovo de elementa partiklo kaj la posta plena enketo de ties fundamentaj nemoveblaĵoj."

## Referencoj 
Kategorio:Membroj de la Usona Nacia Akademio de Sciencoj
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Judaj sciencistoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Premio Kalinga por la Popularigo de Scienco

[eta|[Louis de Broglie, la unua ricevinto de la Kalinga Premio]]
La **Premio Kalinga por la Popularigo de Scienco** estas premio donita de Unesko al bonega kapablo pri la prezentado de sciencaj ideoj por la popolo. Ĝi estis kreita en 1951, post donaco de Bijoyanand Patnaik, fondinta prezidanto de la Fondaĵo-Kreditoro Kalinga en Barato. Ĝi estas financata de la Fondaĵo-Kreditoro Kalinga, la registaro de la barata ŝtato Odiŝo, kaj la Fako de Scienco kaj Teknologio de la registaro de Barato.

* 1952 Louis de Broglie – Francio
* 1953 Julian Huxley – Britio
* 1954 Waldemar Kaempffert – Usono
* 1955 August Pi i Sunyer – Venezuelo
* 1956 George Gamow – Usono
* 1957 Bertrand Russell – Britio
* 1958 Karl von Frisch – Germanio
* 1959 Jean Rostand – Francio
* 1960 Ritchie Calder – Britio
* 1961 Arthur C. Clarke – Britio
* 1962 Gerard Piel – Usono
* 1963 Jagjit Singh – India
* 1964 Warren Weaver – Usono
* 1965 Eugene Rabinowitch – Usono
* 1966 Paul Couderc – Francio
* 1967 Fred Hoyle – Britio
* 1968 Gavin de Beer – Britio
* 1969 Konrad Lorenz – Austria
* 1970 Margaret Mead – Usono
* 1971 Pierre Victor Auger – France
* 1972 Philip H. Abelson – Usono; Nigel Calder – Britio
* 1973 *neniu permio*
* 1974 José Reis – Brazilo; Luis Estrada Martínez – Meksiko
* 1975 *neniu permio*
* 1976 George Porter – Britio; Alexander Oparin – Rusio
* 1977 Fernand Seguin – Kanado
* 1978 Hoimar von Ditfurth – Germanio
* 1979 Sergei Kapitza – Rusio
* 1980 Arístides Bastidas – Venezuelo
* 1981 David Attenborough – Britio; Dennis Flanagan – Usono
* 1982 Oswaldo Frota-Pessoa – Brazilo
* 1983 Abdullah Al Muti Sharafuddin – Bangladeŝo
* 1984 Yves Coppens – France; Игорь Васильевич – Rusio
* 1985 Peter Medawar – Britio
* 1986 Nikolaj Basov – Russia; David Suzuki – Kanado
* 1987 Marcel Roche – Venezuelo
* 1988 Björn Kurtén – Finnlando
* 1989 Saad Ahmed Shabaan – Egiptio
* 1990 Misbah-Ud-Din Shami – Pakistano
* 1991 Radu Iftimovici – Rumanio; Narender K. Sehgal – Barato
* 1992 Jorge Flores Valdés – Meksiko; Peter Okebukola – Niĝerio
* 1993 Piero Angela – Italio
* 1994 Nikolai N. Drozdov – Rusio
* 1995 Julieta Norma Fierro Gossman – Meksiko
* 1996 Jiří Grygar – Ĉeĥio; Jayant V. Narlikar – Barato
* 1997 Dorairajan Balasubramanian – Barato
* 1998 Regina Paz Lopez – Filipinoj; Ennio Candotti – Brazilo
* 1999 Marian Ewurama Addy – Ganao; Emil Gabrielian – Armenio
* 2000 Ernst W. Hamburger – Brazilo
* 2001 Stefano Fantoni – Italio
* 2002 Marisela Salvatierra – Venezuelo
* 2003 Pervez Hoodbhoy – Pakistano
* 2004 Jean Audouze – Francio
* 2005 Jeter Bertoletti – Brazilo
* 2006–2008 *Neniu premio pro ŝanĝo de la reguloj de Unesko*
* 2009 Yash Pal – Barato; Trinh Xuan Thuan – Usono-Vjetnamio
* 2010 Gokulananda Mohapatra – Barato
* 2011 René Raúl Drucker Colín – Meksiko
* 2012 Basanta Kumar Behura – Barato
* 2013 Prof. Xiangyi Li – Ĉinio
* 2014 Prof. Trilochan Pradhan – Barato
* 2015 Prof. Diego Golombek – Argentino
* 2017 Erik Jacquemyn – Belgio
* 2019 Karl Kruszelnicki – Aŭstralio

## Statistiko 
Ĝis 2019 la premio estis donita al 73 homoj el 26 landoj:

## Referencoj 
Kategorio:Unesko
Kategorio:Premioj
Kategorio:Scienca komunikado
(133853) 2003 YQ133

**(133853) 2003 YQ133** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun iom granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi estas do ano de la tiel nomata «Troja Tendaro».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Les Martres-de-Veyre (stacidomo)

**Les Martres-de-Veyre** estas franca stacidomo sur linio  - -Courbessac, situanta en  Les Martres-de-Veyre, en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Nîmes-CRB1 (790000).

## Vidu ankaŭ 
* Les Martres-de-Veyre

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Les Martres-de-Veyre
Pérignat-lès-Sarliève

**Pérignat-lès-Sarliève** estas franca  situanta en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas *Pérignatois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Puy-de-Dôme
* Sarliève - Cournon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Puy-de-Dôme
Naturisma misrezono

En filozofia etiko, la terminon **naturisma misrezono** enkondukis brita filozofo G. E. Moore en sia libro *Principia Ethica de* 1903. Moore argumentas, ke estus erarige aserti, ke io estas bona pro naturaj ecoj kiel *plaĉa* aŭ *dezirinda* .

La naturisma misrezono de Moore tre rilatas al la problemo de estas kaj devus esti el *Traktato de Homa Naturo* (*A Treatise of Human Nature*) (1738–40) de David Hume. Tamen, malkiel la vidpunkto de Hume pri la problemo de esti kaj devus esti, Moore (kaj aliaj subtenantoj de etika nenaturismo) ne taksis, ke la naturisma misrezono kontraŭas moralan realismon.

Tiusence, oni devas distingi inter la *naturisma misrezono* kaj la *misrezono de pledo al naturo*, kiu rezonas tiel ĉi: "Io estas natura; tial, ĝi estas morale akceptebla" aŭ "Tiu eco estas nenatura; tial, tiu eco ne estas dezirinda." Tiaj konkludoj estas oftaj en diskutoj pri medicino, sekseco, naturprotektismo, genraj roloj, raso, kaj viandismo. Sed oni ofte uzas la terminon *naturisma misrezono* por signifi *misrezono de pledo al naturo.*

## Referencoj 
Kategorio:Filozofio
Boac

**Boac** -  - estas urbo (municipo), ankaŭ diocezo en Filipinoj, en insulo Marinduko (Marinduque), en regiono MIMAROPA, kie estas ĉefurbo de la insula provinco Marinduko. La urbo havas 61 distriktojn. 
eta|maldekstre|

## Geografio 
Boac kuŝas en okcidenta marbordo de la insulo laŭ la samnoma rivero Boac https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=13.389118637224122%2C121.89588545&z=8. Lucena (Filipinoj) troviĝas 59, regiona ĉefurbo Kalapano 71, Batangas 90, Naga (Sudaj Kamarinoj) 151, ĉefurbo Manilo 156, Kezonurbo 160, Baguio 356, Cebuurbo 416, Dabao 822, General Santos 894 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|

## Historio 
En Boac, same en Marinduko indiĝenoj vivis, kiujn la hispanoj vizitis unue en 1580. Ili nomumis la lokon *Montserrat de Marinduque* (nuntempa Boac). En 1621 la hispanaj jezuitaj misiistoj alportis sanktan bildon al Boac, la monaĥoj povis parte kristanigi la indiĝenojn. La islamaj piratoj sieĝis Boac meze de la 17-a jarcento, sed la loĝantoj kontraŭstaris en la fortikaĵa preĝejo. Laŭ la kredo la sankta bildo savis ilin lastmomente. En 1898 la filipina revolucio faris finon al la hispana erao, sed poste dominado de Usono, inter 1942-1945 japana dominado okazis. La provinca registaro konstruis vivgrandan bildon pri Sankta Maria kaj metis ĝin en la haveno Balanacan por bonvenigi vojaĝantojn al la insulo. 

## Ekonomio 
Boac estas hejmo de la plej multaj el la komercaj entreprenoj de la provinco.

## Religio kaj eduko 
En Boac plejparte katolikoj vivas kaj ĉi tie estas centro de la diocezo. En la urbo la plej nivela edukejo estas universitato.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Boac voje estas alirebla ambaŭflanke laŭ vojo, kiu rondiras la insulon. Laŭ mapo flughaveno funkcias ĉe la urbo. La mara haveno servas la pramojn kun aŭtobusoj al aliaj insuloj. Loke busetoj kaj tricikloj trafikas.  

## Klimato 
La klimato de Boac estas klasifikita kiel tropika klimato. Averaĝe jare pluvas po 1318 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter junio-decembro pli ofte. La temperaturo varias inter 23-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
eta|
## Vidindaĵoj 
* katolika katedralo
* plaĝoj
* festivalo
* pluraj historiaj domoj
* filia muzeo de la Nacia Muzeo de Filipinoj

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Marhavenaj urboj

Ancestral Houses of Boac, Marinduque.jpg|Strato
Gabaldon School Building of Boac, Marinduque.jpg|Lernejo
Marinduque State College.JPG|Kolegio
Pledo al naturo

**Pledo al naturo** estas argumento aŭ retorika metodo laŭ kiu oni proponas, ke "afero estas bona *ĉar* ĝi estas 'natura', aŭ malbona *ĉar* ĝi estas 'nenatura'". Oni ĝenerale taksas tion malbona argumento ĉar la implica (nedirata) unuaranga premiso, "Tio, kio estas *natura*, estas *bona*" estas tipe senrilata, havante efektive neniun koheran signifon aŭ estante opinio anstataŭ fakto. En iuj filozofiaj kadroj, kie *natura* kaj *bona* estas klare difinitaj ene de specifa kunteksto, la pledo al naturo eblas validi kaj koheri.

Pledo al naturo ofte ankaŭ nomiĝas la naturisma eraro, kvankam oni povas distingi inter tiuj du konceptoj.

## Formoj 
Ĝenerala formo de ĉi tiu tipo de argumento:

* Tio, kio estas natura, estas bona.   N estas natura.    Konsekvence, N est bona aŭ ĝusta
* Tio, kio estas nenatura, estas malbona aŭ malĝusta.   N estas nenatura.    Konsekvence, N estas malbona aŭ malĝusta.

En iuj kuntekstoj, la uzo de la terminoj "naturo" kaj "natura" povas esti neklaraj, kio rezultas je neintencaj asocioj kun aliaj konceptoj. La vorto "natura" (multe kiel la vorto "normala") ankaŭ povas porti implican valoran juĝon. Pledo al naturo tiel kaŝe necesigas la konkludon en la premiso.

## Ekzemploj 
dekstra|eta|200x200ra|Kvar malsamaj markoj en vendejoj, ĉiuj kun reklamoj, ke ili estas "naturaj".
Iuj tipaj ekzemploj de la pledo al naturo troviĝas sur etikedoj kaj reklamoj de manĝaĵoj, vestaĵoj, alternativaj medikamentoj, kaj multaj aliaj varoj. Etikedoj priskribas sin "naturaj" por implici, ke aĵoj estas medifavoraj kaj sekuraj. Tamen, ĉu io estas "natura" havas mem neniun rilaton al taksi ĝian sekurecon aŭ efikecon. Ekzemple, multaj danĝeraj venenoj estas kemiaĵoj trovataj en la naturo.

Oni ofte priparolas medikamenton kun pledo al naturo, asertante, ke medikamento estas "nenatura" kaj tial oni ne devus uzi ĝin.

### Specifiaĵoj 
* "Manĝi viandon estas nature. Tial, manĝi viandon estas bone."
* "Agi perforte estas nature. Tial, oni tute rajtas agi perforte."
* "Flugi en aviadilo ne estas nature. Tial, flugi en aviadilo ne estas bone."
* "Organa transplantado ne estas natura. Tial oni ne rajtas transplanti organojn."
* "Esperanto ne estas natura lingvo. Tial ĝi ne estas valoraĵo aŭ estas malpli valora ol la etnaj lingvoj."

## Vidu ankaŭ 
* Naturisma misrezono
* La problemo de estas kaj devus esti
* Biaso de konfirmo
* Genraj roloj
* Homofobio
* Homa naturo
* Natura juro
* Normo (filozofio)
* Paradokso de Epikuro
* Transhomismo
* Viandismo
* Vitalismo

## Referencoj 
Kategorio:Argumentoj
133854 Wargetz

'*133854 *Wargetz'''* estas tre malgranda sed tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, en  1:4 kun la Tero kaj 3:1 kun Jupitero.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Annie Wargetz*, kiu laboris por la misio *OSIRIS-REx* kiel gvidantino de la sociaj komunikiloj kaj poste kiel fakulino pri la teknika dokumentaro por la *SPOC''. Annie ankaŭ laboris en la programo de kosmoŝipo Orion kiel staĝulino pri komuniko kaj popularigo antaŭ la misio EFT-1.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2003
Nirmal Verma

**Nirmal VERMA** (nirmal varmaa; ; naskiĝis la  en Ŝimla, Panĝabio, Brita Hindio, mortis la  en Nov-Delhio, Barato) verkis en la hindia romanojn, novelarojn, esearojn, kaj vojaĝlibrojn. Li estis unu el la iniciantoj de la literatura movado de modernismo, *najii kahaani* (Nova novelo). Li estis aktivulo por la rajto de libera esprimado de verkistoj. Li ricevis multajn premiojn, inter ili, en 1999, la 35-an premion Gjanpith kune kun la panĝaba verkisto Gurdial Singh.

En 1947-48 Verma ofte ĉeestis la matenajn preĝ-kunvenojn de Gandhi. En tiu periodo li jam estis membro de la Komunista Partio de Barato. Li forlasis tiun partion post la Hungara revolucio de 1956. Ekde 1959 Verma loĝis en Prago. Li estis invitita de la Orientala Instituto en la tiama Ĉeĥoslovakio por starigi projekton traduki en la hindian modernaj ĉeĥaj verkistoj kiel Karel Čapek, Jiří Fried, Bohumil Hrabal, Milan Kundera, kaj Josef Škvorecký. Li lernis la ĉeĥan kaj hindiigis naŭ klasikaĵojn antaŭ ol lia foriro pro la Praga Printempo. Lia unua romano, *Ve din* (*Tiuj tagoj* 1964) temis pri tiuj jaroj en Prago. Li vojaĝis multe tra Eŭropo kaj verkis plurajn vojaĝlibrojn. Liaj verkoj estis tradukitaj en plurajn eŭropajn lingvojn -- la anglan, francan, germanan, islandan, italan, polan, kaj rusan.

Revenante al Barato, li estis sufiĉe kritikema pri la krizostato deklarita de Indira Gandhi inter 1975 kaj 1977. Verma estis ankaŭ forta subtenanto de la movado por la tibeta sendependeco. Laŭ la literaturisto Ashok Vajpeyi [aŝok vaaĝpeji], "en tiu periodo li denove esploris la baratan tradicion, kaj trovis, ke ekzistas indiĝena tradicio de modernismo en Barato kiu estas alia ol tiu kiu estis altrudita de la Okcidento".

## Referencoj 
Kategorio:Barataj verkistoj
Kategorio:Gjanpith-laŭreatoj
Natália Csercser

**Natália Csercser** [ĉerĉer], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Csercser Natália** (konata ankaŭ laŭ geedza nomo *Benedekné Csercser Natália*) estis hungara aktoro, operetkantisto. Ŝia edzo estis József Benedek (aktoro), ŝia filo estis Lajos Benedek (aktoro).

Natália Csercser naskiĝis la  en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Košice en Slovakio), ŝi mortis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Budapeŝto).

## Biografio 
Natália Csercser debutis kiel infana aktorino en 1838, post jaroj ŝi ricevis plenkreskajn rolojn. Inter 1848-1851 ŝi ludis en Nacia Teatro (Pest). En la sekvaj jaroj ŝi apartenis al teatraj trupoj precipe de Endre Latabár (1811 - 1873), István Reszler kaj József Szabó (teatrestro) en urboj Győr, Szeged, Arad, Kassa, Nagyvárad, Debrecen kaj Szabadka. Unufoje ŝi tradukis komedion el la germana lingvo. Ŝi edziniĝis en 1853 kaj naskis 2 filojn.

## Ŝiaj teatraj roloj (elekto) 
* Ede Szigligeti:
** *Egy szekrény rejtelme* - Csillagné
** *Liliomfi* - Mariska
** *Két pisztoly* - Lenke
* Zsigmond Czakó: *Leona* - Irén
* Harriet Beecher Stowe: La Kabano de Onklo Tom - Georges

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/I/szin_I.0344.pdf + https://mek.oszk.hu/08700/08756/html/I/szin_I.0345.pdf
* https://peoplepill.com/people/natalia-csercser/

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj infanaj aktoroj
Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Trento kaj Rovereto

La **Muzeo pri Moderna kaj Nuntempa Arto de Trento kaj Rovereto (MART)** () estas muzea centro en la itala provinco Trento. La ĉefa ejo estas en Rovereto kaj enhavas plejparte modernajn kaj nuntempajn artaĵojn, inkluzive de verkoj de Giorgio Morandi, Giorgio de Chirico, Antonio Rotta, Felice Casorati, Carlo Carrà kaj Fortunato Depero. Ankaŭ la domo de Fortunato Depero en Rovereto (konata kiel ''Casa d'Arte Futurista Depero*) estas parto de la Muzeo.

La konstanta kolekto enhavas pli ol 15 000 artaĵojn, inkluzive de pentraĵoj, desegnaĵoj, gravuraĵoj kaj skulptaĵoj.

## Historio 
La MART ekestis en 1987 kiel aŭtonoma ento ene de la aŭtonoma provinco Trento. Ĝi estis instalita en la Palazzo delle Albere en Trento. La ideo vastigi la muzeon por kolekti unuflanke la arton de la granda trenta futuristo Fortunato Depero kaj aliflanke la heredaĵon de la Provinca Artmuzeo de Trento devenas de 1991, kaj estis ĉefe projekto de la tiama direktoro de la "Casa Museo Depero" de Rovereto nome Gabriella Belli.

La 15-an de decembro 2002 la nova sidejo de la MART en Rovereto estis malfermita al ĝenerala publiko.

## Arkitekturo de la konstruaĵo 
La desegno de la nova konstruaĵo estis konfidita al la tiĉina arkitekto Mario Botta, kiu laboris kun la struktura inĝeniero Giulio Andreolli el Rovereto. Kvankam estis disponeblaj 29 000 kvadrataj metroj, la arkitekto renkontis la problemon ke la konstruejo troviĝis malantaŭ du grandaj urbaj domoj (*palazzi'') de la 18-a jarcento sur la historia Via Bettini. Li solvis la problemon sub la devizo "spaco por arto, ne spaco malgraŭ arto" per "panteono sen fasado". La trietaĝaj muzeĉambroj estas aranĝitaj ĉirkaŭ granda cirkla agoro, kiu estas volbita je alteco de 25 metroj per vitra kupolo kun diametro de 40 metroj. Ĉi tiu povas gastigi eventojn kun ĝis 1200 vizitantoj.

La muzea spaco havas areon de 12 000 kvadrataj metroj, el kiuj la duono estas uzata kiel ekspozicia spaco, dum la cetero estas rezervita por esplorado, biblioteko, la muzea butiko kaj kafejo. La konstrua tempo estis 5 jaroj, la totalaj kostoj sumiĝis al 50 milionoj da eŭroj.

Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2002
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Muzeoj de la moderna arto
Kategorio:Artaj muzeoj kaj galerioj
Kategorio:Trento
Kategorio:Muzeoj de nuntempa arto
Sarliève - Cournon (stacidomo)

**Sarliève - Cournon** estas franca stacidomo sur linio  - -Courbessac, situanta en  Cournon-d'Auvergne, apud Pérignat-lès-Sarliève, en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Nîmes-CRB1 (790000).

## Vidu ankaŭ 
* Cournon-d'Auvergne
* Pérignat-lès-Sarliève

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fret SNCF
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Cournon-d'Auvergne
Heinrich Lang

**Heinrich LANG** (naskiĝinta la  en Balingen-Frommern, mortinta la  en Zuriko) estis svisa teologo evangelia-reformita, verkisto kaj konata reprezentanto de liberala kristanismo.

## Vivo 
Lang, post studoj en Tübingen kaj forpelo el Virtembergo pro malkaŝita monarĥi-malamo, fariĝis en 1871 paroĥestro en Wartau, 1863 en Meilen kaj en 1871 helpanto ĉe Preĝejo Sankta Petro (Zuriko). La en 1859 de li fondita kaj redaktita gazeto »Zeitstimmen für die reformierte Schweiz« enkondukis la sciencajn rezultojn de moderna teologiscienco en la komunumojn. Ĝin anstataŭis ekde 1871 la de Lang kaj Langhans ekde 1872 en Berno eldonita periodaĵo »Reform - Zeitstimmen aus der reformierten Schweiz«.

Ankaŭ en eksterekleziaj rondoj li furoris per la verkoj: »Versuch einer christlichen Dogmatik« (Berlino 1858, dua eldono 1868), »Ein Gang durch die christliche Welt« (Berlino 1859, dua eldono 1870), »Religiöse Charaktere« (Winterthur 1862, dua eldono 1872), »Stunden der Andacht« (Winterthur 1862–65, du volumoj), »Das Leben des Apostels Paulus« (Winterthur 1866), »Martin Luther« (Berlino 1870). Gravegis liaj predikoj spritozaj, kiuj presitis parte jam en 1853 (Sankt-Galo); poste ili aperis serie »Religiöse Reden« (Zuriko 1873–74, du volumoj; tria eldono 1896).

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 12. Leipzig 1908, p. 162 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Svisaj teologoj
Kategorio:Pastoroj
Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Svisaj verkistoj
Kategorio:Liberaluloj
Kategorio:Germanaj teologoj
Frederiko Vanga

**Frederiko VANGA** (aŭ Wanga) () (mortis en 1218) estis Princepiskopo de Trento ekde la 9-a de aŭgusto 1207 ĝis sia morto.

Li naskiĝis en la nobla familio de la Wanganii Notarbartolo, Lordoj de Wangen. Kiel episkopo li fondis plurajn hospitalojn kaj konstruigis defendan turon (*Torre Vanga*) sur la bordo de la rivero Adige en Trento.

Li ankaŭ komencis la laborojn por la katedralo de la urbo kaj eldonis kolekton de mezepokaj dokumentoj (*Codex Wangianus*).

## Notoj 
Kategorio:Princepiskopoj de Trento
Kategorio:Naskiĝintoj en la 12-a jarcento
133874 Jonnazucarelli

'*133874 *Jonnazucarelli'''* estas asteroido de la interna asteroida zono, ano de la Hungaria familio.

Ĝi estas en orbita resonanco 2:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Jonna L. Zucarelli*, kiu laboris por la misio *OSIRIS-REx'' kiel Administrantino pri Operaciaj Aferoj ĉe la Oficejo de la Ĉefa Esploristo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Piero Soderini

**Piero di Tommaso SODERINI**, konata ankaŭ kiel **Pier Soderini**, (18-a de majo 1450 - 13-a de junio 1522), estis itala politikisto de Florenco.

En 1481 li jam estis prioro de la urbo, kaj poste li iĝis unu de la favorituloj de Lorenzo di Piero de' Medici, kiu nomumis lin en 1493 per la titolo de ambasadoro en Francio.

La florencanoj elektis lin "gonfaloniere" en 1502, ĉar ili deziris havi pli grandan stabilecon al la respublikaj institucioj, kiuj estis restarigitaj post la forpelo de Piero de Medici kaj la martireco de Girolamo Savonarola.

Li enkondukis sistemon de naciaj milicoj por anstataŭi la eksterlandaj solduloj, kaj lia regado de la longa milito kontraŭ Pisa konkludis finfine en la konkero de tiu urbo fare de la florenca armeo en 1509. Dankema al Francia, kiu estis helpinta lin, li ĉiam restis favora al la francaj interesoj en la interna itala politiko. Sed en 1512 la Medici-oj, kun la helpo de hispana armeo revenis al Florenco, elpostenigis Soderini kaj sendis lin al ekzilo en Dalmatio, kie li restis ĝis la elekto de la papo Leono la 10-a, kiu alvenigis lin al Romo, kie li laboris por Florenco, kien li neniam revenis.

Makiavelo, aŭtoro de La princo, servis por li kiel ambasadoro antaŭ Cezaro Borgia, al Romo kaj al Francio. Alia de la famaj amikoj de Soderini estis la granda itala navigisto Amerigo Vespucci.

## Bibliografio 
* Razzi, Silvano. Vita di Pier Soderini. Padua (1737)

Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj ambasadoroj
Kategorio:Florenco
Krastjo Mirski

**Krastjo MIRSKI** literumita ankaŭ *Krestju Mirski* kaj *Krastjo Petrov Mirski* kaj en bulgara Кръстьо Петров Мѝрски, (29a de Januaro 1920 en Sofia; 4a de Aprilo 1978 samloke) estis bulgara reĝisoro. 

Mirski studis en Parizo, Vieno kaj Kolonjo kaj poste laboris kelkajn jarojn kiel reĝisoro en la bulgara Nacia Teatro en Sofia kaj aliloke en sia lando. Inter liaj produktaĵoj menciindas verkoj de Georgi Karaslavov, *Don Karlos* (Friedrich Schiller), *Nora* (Henrik Ibsen), *La arbaro* (Aleksandr N. Ostrovskij), Bassa Ŝelesnova (Maksim Gorkij) inter aliaj. 

Makiavelo verkis komedion "La Mandragoro", tradukita de Kiril Draĵev kaj surscenigita en 1971 de BET (Bulgara Esperanto-Teatro), laŭ reĝisorado de Krestju Mirski.

Kategorio:Bulgaraj reĝisoroj
Francesco Guicciardini

[eta|150px|maldekstre|Statuo de Guicciardini en la [Galleria degli Uffizi|Uffizi.]]
**Francesco GUICCIARDINI** (Itala prononco: [franˈtʃesko ɡwittʃarˈdiːni]; 6a de Marto 1483 – 22a de Majo 1540) estis itala historiisto kaj reganto. Amiko kaj kritikisto de Makiavelo, li estis konsiderata unu el la ĉefaj verkistoj pri politiko de la Itala Renesanco. En sia majstroverko, nome ''Storia d'Italia* (Historio de Italio), Guicciardini pavis la vojon por nova stilo en historiografio per sia uzado de registaraj fontoj por subteni argumentojn kaj realisman analizon de siatempaj popolo kaj okazaĵoj.

Li studis juron en Florenco. Poste li loĝis en Ferrara kaj en Padovo. Li revenis al Florenco en 1505 por esti juristo. Li plialtiĝis en la socia hierarkio grandparte pro sia edziĝo al prestiĝa familio. Tiukadre li estis nomumita ambasadoro en Hispanio, kio kondukis lin al verkado pri la situacio en Iberio. En la 1510-aj kaj 1520-aj jaroj li denove en Italio pli plialtiĝis en la politikaj medioj grandparte pro la papigo de Leono la 10-a; tiukadre li estis subtenanto de la partio de la hispana reĝo Karolo la 1-a kontraŭ la partio profranca. Post la papigo de Klemento la 7-a li estis sendita al la agitita Romanjo, kie li devis elturniĝi per diplomata lerteco. Same li devis eviti la tumultajn situaciojn de la itala politiko inter rivalaj ŝtatoj kaj la potencoj kaj de Florenco kaj de la papo.

## Verkoj 
eta|maldekstre|Kovrilpaĝo de la *Storia d'Italia''.
* Storie fiorentine (unua parto de Historio de Florenco; inter 1508 kaj 1509, sed nepublikigita ĝis 1859)
* Diario di Spagna (1512)
* Discorso di Logrogno (1512)
* Relaciones de España (Relazione di Spagna) (1514)
* Consolatoria (1527)
* Oratio accusatoria (1527)
* Oratio defensoria (1527)
* Del reggimento di Firenze o Dialogo e discorsi del reggimento di Firenze (1527)
* Considerazioni sui Discorsi del Machiavelli sopra la prima deca di Tito Livio (1528 aŭ eble 1530)
* Ricordi politici e civili (1512–1530, sed nepublikigita ĝis 1857)
* Le cose fiorentine (dua parto de Historio de Florenco; 1528–1531)
* Storia d'Italia (1537–1540)

## Bibliografio 
* Knutsen, Torbjørn L. 2020. "Renaissance politics." en *A history of International Relations theory* (tria eldono). Manchester University Press.
* Celli, Carlo. 2019. Defeat of a Renaissance Intellectual Selected Writings of Francesco Guicciardini, Penn State University Press.

Kategorio:Italaj filozofoj
Kategorio:Italaj politikistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Italaj ambasadoroj
Kategorio:Italaj historiistoj
Giovanni della Casa

**Giovanni della Casa** (Florenco, 28-a de junio 1503 - Romo, 14-a de novembro 1556) estis itala poeto kaj pastro.

## Biografio 
Li studis en Bolonjo, Florenco kaj Romo, patronita de Aleksandro Farnese, kiu konsilis lin ĉirkaŭ 1532 pastriĝi en Romo kiel kariero al plej alta vivostilo. Kiam Aleksandro Farnese papiĝis kun la nomo de Paŭlo la 3-a, tiu nomumis lin en 1544 arkiepiskopo de Benevento kaj nuncio en Venecio. Giovanni Della Casa enkondukis la tribunalon de la Inkvizicio en Veneto, zorgis pri la unuaj procezoj kontraŭ reformistoj, kaj en 1548 redaktis la liston de malpermesitaj libroj.

Post la morto de la papo, li retiriĝis al la abatejo de Nervesa, kie li imitis literaturon de Petrarko kaj Bocaccio. Eble lia maldeca poemo, *Capitoli del forno*, lia malproksimigo de la Medici, kaj la fakto ke la franca kortego deziris lian nomumon, malhelpis lian kardinaligon. Oni konsideras lin la unua persono kiu uzis la esprimon "ragion di Stato", nome "racio de ŝtato", fakte en ia Preĝo al Karolo la 5-a en 1549.
eta|maldekstre|*Opere* (verkoj), 1752

## Verkoj 
* *Il Galateo*, 1558
* *Latina Monumenta*, 1564
* *Ioannis Casae Carminum Liber*, 1564

## Notoj 
Kategorio:Italaj episkopoj
Kategorio:Italaj verkistoj
(133862) 2004 BR38

**(133862) 2004 BR38** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi orbitas, kun granda orbita klineco, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, ĝi estas do ano de la tiel nomata «Troja Tendaro».

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004
Bourg-Lastic - Messeix (stacidomo)

**Bourg-Lastic - Messeix** estas fermita franca stacidomo sur linio  - , situanta en  Messeix, apud Bourg-Lastic, en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de aŭtoĉaroj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Eygurande-Merlines - Clermont-Ferrand (711000).

## Vidu ankaŭ 
* Bourg-Lastic
* Messeix

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Messeix
Bourg-Lastic

**Bourg-Lastic** [buʁ.las.tik] estas franca  situanta en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Bourcagnauds*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Puy-de-Dôme
* Bourg-Lastic - Messeix (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Puy-de-Dôme
Brassac-les-Mines - Sainte-Florine (stacidomo)

**Brassac-les-Mines - Sainte-Florine** estas franca stacidomo sur linio  - -Courbessac, situanta en  Brassac-les-Mines, en departemento Puy-de-Dôme, apud Sainte-Florine en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Intercités kaj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Germain-des-Fossés - Nîmes-CRB1 (790000).

## Vidu ankaŭ 
* Brassac-les-Mines
* Sainte-Florine

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Brassac-les-Mines
Sainte-Florine

**Sainte-Florine** estas franca  situanta en departemento Haute-Loire, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Florinois*.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Haute-Loire
* Brassac-les-Mines - Sainte-Florine (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Haute-Loire
János Nyéki

**János Nyéki** [jAnoŝ njEki], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nyéki János** estis hungara migra aktoro, teatrestro. Lia origina familia nomo estis *Beinrohr*.

János Beinrohr naskiĝis la  en Ipolynyék (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Vinica en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
János Nyéki debutis en teatra trupo de József Kétszery en 1859 en Balassagyarmat. En la sekva jaro li apartenis al trupo de Gerő Aradi (1860), baldaŭ de Mihály Pázmán, György Nyiry (1866), Jakab Gerő, Bálint Barna (1870), Károly Fehér, László Homokay Kocsis (1871), Mihály Szegedi kaj Sándor Csóka (1872-1874). Li estis teatrestro inter 1874-1888 kaj li prezentis teatraĵojn nur en urboj de Transilvanio. En la sekvaj jaroj li denove apartenis al trupoj de György Kárpáthy kaj György Völgyi. Li pensiuliĝis en 1900. Li edziĝis trifoje.

## Liaj teatraj roloj (elekto) 
* Ede Szigligeti: *A nagyidai cigányok* - Csóri Gyurka
* Lajos Dóczy: Csók (komedio) - Sobbrinus

## Liaj trupanoj (elekto) 
* Sándor Dobó
* Kálmán Mezei

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Enrique Bolaños

**Enrique José BOLAÑOS Geyer** [enRIke hoSE boLA*nj*os GEjer] (13-an de majo 1928 – 14-an de junio 2021) estis Nikaragva politikisto, kiu estis Prezidanto de Nikaragvo de la 10-a de januaro 2002 ĝis la 10-a de januaro de 2007.

De 1997 al 2002, Bolaños servis kiel vicprezidanto de Arnoldo Alemán. La 4-an de novembro 2001 li venkis Daniel Ortega, de la partio Sandinista Fronto de Nacia Liberigo, en la balotado por prezidanto kaj instaliĝis kiel prezidanto la 10-an de januaro 2002. Li membris en la Konstituciista Liberala Partio (PLC) ĝis li deŝiris sin por helpi fondi la Aliancon por la Respubliko (APRE). Komence de sia prezidanteco, li kondukis kontraŭkoruptan kampanjon kiu fine kondamnis Arnoldo Alemán, lian antaŭulon kaj la ĉefon de la PLC.

## Negoca kariero 
Bolaños naskiĝis en Masaya, Nikaragvo, la 13-an de majo 1928. Li ricevis diplomon pri industria inĝenierarto ĉe Universitato de Saint Louis en Usono. li fondis entreprenon, kiu en la 1970-aj jaroj nomiĝis SAIMSA (Industria Agrikultura Servo de Masaya) kaj jam tiam estis unu el la plej grandaj produktantoj de kotono en Centra Ameriko. Li aliĝis al la influa negocistaro COSEP (Supera Konsilio de Privata Entrepreno), kaj prezidis ĝin de 1983 ĝis 1988. Sub lia ĉefado, COSEP vigle kontraŭis la Sandinistojn; kaj en 1985 la registaro konfiskis SAIMSA kiel parto de sia agrikultura reformo,

## Politika kariero 
Bolaños kandidatiĝis por vicprezidanto kun la Konstituciista Liberala Partio en 1996. La prezidanta kandidato estis Arnoldo Alemán. Li tuj komencis kampanjon por jure persekuti koruptajn ŝtatdungitojn. Tio rezultigis la kondamnon de la eksprezidanto Alemán pro fraŭdo, lavado de mono, kaj misuzo de publika mono, skandalo kiu populare nomiĝas *la huaca*. La Supera Kortumo akuzis, ke li financis sian kampanjon por prezidanto per mono de *la huaca*, la Oficejo de la Aŭditanto provis demisiigi lin, Li tamen atingis la aprobon de CAFTA en la Nacia Asembleo,

La Nikaragva konstitucio malpermesis ke la prezidanto kandidatiĝu por reelekto, do en la balota kampanjo de 2006, la partio de Bolaños, Alianco por la Respubliko (APRE), aliĝis al la Nikaragva Liberala Alianco, kies kandidato, Eduardo Montealegre, atingis la duan lokon. Bolaños transdonis la prezidantecon al sia daŭra kontraŭulo Daniel Ortega la 10-an de januaro 2007.

## Eksprezidanteco 
Post sia retiriĝo de politiko Bolaños kreis la Fondaĵon Enrique Bolaños, neprofitocelan edukan fondaĵon kiu provizas aliron al dokumentoj de lia prezidanteco kaj multaj aliaj ciferecaj kolektoj pri Nikaragvaj historio, politiko, kulturo, kaj juro. Malgraŭ tio ke li ne plu estis politikisto, li ankoraŭ kritikis Ortega. Li mortis la 14-an de junio de 2021 en sia hejmo ekster Managua.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj postena agado ĉe CIDOB (hispanlingva)

Kategorio:Prezidantoj de Nikaragvo
Lapeyrouse (stacidomo)

**Lapeyrouse** estas franca stacidomo sur linioj  -  kaj  - , situanta en  , en departemento Puy-de-Dôme, regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj  Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Commentry - Gannat (707000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Lapeyrouse - Volvic (709000).

## Vidu ankaŭ 
* Lapeyrouse (Puy-de-Dôme)

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Puy-de-Dôme
Kategorio:Lapeyrouse (Puy-de-Dôme)
133889 Nicholasmills

'*133889 *Nicholasmills'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey*, elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estas nomita en honoro de *Nicholas Ock-dan Mills*, kiu laboris por la misio *OSIRIS-REx* kiel programara inĝeniero. Li ankaŭ laboris kiel staĝulo en la misio *Dawn'' kiel inĝeniero pri Ĉegrunda Sistemo de Datumoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2004