Alfred North Whitehead

**Alfred North Whitehead** BMO kaj RSL (15-a de Februaro 1861&nbsp;– 30a de Decembro 1947) estis angla matematikisto kaj filozofo. Li estas plej bone konata kiel grava figuro de la filozofia skolo konata kiel "proceza filozofio", kiu nuntempe trovis aplikadon al ampleksa vario de fakoj, kiel ekologio, teologio, edukado, fiziko, biologio, ekonomiko, kaj psikologio, inter aliaj areoj.

En la komenco de sia kariero Whitehead verkis ĉefe pri matematiko, logiko, kaj fiziko. Lia plej elstara verko en tiuj fakoj estas la tri-voluma *Principia Mathematica* (1910–1913), kiun li verkis kun iama studento Bertrand Russell. *Principia Mathematica* estas konsiderata unu el la plej gravaj verkoj de la 20-a jarcento pri matematika logiko, kaj estis rangigita la 23a en listo de la 100 pintaj angla-lingvaj nefikciaj libroj de la 20-a jarcento fare de publikigejo Modern Library.

Dekomence en la fino de la 1910-aj kaj komenco de la 1920-aj jaroj, Whitehead laŭgrade turnis sian atenton el matematiko al la filozofio de scienco, kaj finfine al metafiziko. Li disvolvigis kompletan metafizikan sistemon kiu radikale eliris el plej el la Okcidenta filozofio. Whitehead argumentis, ke realo konsistas el okazaĵaj procezoj pli ol el materiaj objektoj, kaj ke procezoj estas plej bone difinitaj per siaj rilatoj kun aliaj procezoj, tiel malakceptante la teorion ke realo estas fundamente konstruita de materialo kiu ekzistas sendepende unu de alia. Nuntempe la filozofiaj verkoj de Whitehead – partikulare *Process and Reality*&nbsp;– estas konsiderataj kiel fondaj tekstoj de proceza filozofio.

La proceza filozofio de Whitehead argumentas, ke "estas urĝo veni vidi la mondon kiel reto de interrilataj procezoj kiuj estas integraj partoj, tiel ke niaj elektoj kaj agoj havas konsekvencojn por la mondo ĉirkaŭ ni."

## Verkoj 
* *A Treatise on Universal Algebra*. Cambridge: Cambridge University Press, 1898. ISBN 1-4297-0032-7. Disponebla rete en: http://projecteuclid.org/euclid.chmm/1263316509 .
* *The Axioms of Descriptive Geometry*. Cambridge: Cambridge University Press, 1907. Disponebla rete en: http://quod.lib.umich.edu/u/umhistmath/ABN2643.0001.001.
* Kun Bertrand Russell. *Principia Mathematica, Volumo I*. Cambridge: Cambridge University Press, 1910. Disponebla rete en: http://www.hti.umich.edu/cgi/b/bib/bibperm?q1=AAT3201.0001.001. Vol. 1.
* *An Introduction to Mathematics*. Cambridge: Cambridge University Press, 1911. Disponebla rete en: http://quod.lib.umich.edu/u/umhistmath/AAW5995.0001.001. Vol. 56 de la serio *Great Books of the Western World*.
* Kun Bertrand Russell. *Principia Mathematica, Volumo II*. Cambridge: Cambridge University Press, 1912. Disponebla rete en: http://www.hti.umich.edu/cgi/b/bib/bibperm?q1=AAT3201.0002.001.
* Kun Bertrand Russell. *Principia Mathematica, Volumo III*. Cambridge: Cambridge University Press, 1913. Disponebla rete en: http://www.hti.umich.edu/cgi/b/bib/bibperm?q1=AAT3201.0003.001.
* *The Organization of Thought Educational and Scientific*. London: Williams & Norgate, 1917. Disponebla rete en: https://archive.org/details/organisationofth00whit.
* *An Enquiry Concerning the Principles of Natural Knowledge*. Cambridge: Cambridge University Press, 1919. Disponebla rete en: https://archive.org/details/enquiryconcernpr00whitrich.
* *The Concept of Nature*. Cambridge: Cambridge University Press, 1920. Disponebla rete en: https://archive.org/details/cu31924012068593.
* *The Principle of Relativity with Applications to Physical Science*. Cambridge: Cambridge University Press, 1922. Disponebla rete en: https://archive.org/details/theprincipleofre00whituoft.
* *Science and the Modern World*. New York: Macmillan Company, 1925. Vol. 55 de la serio *Great Books of the Western World*.
* *Religion in the Making*. New York: Macmillan Company, 1926.
* *Symbolism, Its Meaning and Effect*. New York: Macmillan Co., 1927.
* *Process and Reality: An Essay in Cosmology*. New York: Macmillan Company, 1929.
* *The Aims of Education and Other Essays*. New York: Macmillan Company, 1929.
* *The Function of Reason*. Princeton: Princeton University Press, 1929.
* *Adventures of Ideas*. New York: Macmillan Company, 1933. Ankaŭ Cambridge: Universidad de Cambridge Press, 1933.
* *Nature and Life*. Chicago: Universidad de Chicago, Press, 1934.
* *Modes of Thought*. New York: MacMillan Company, 1938.
* "Mathematics and the Good." En *The Philosophy of Alfred North Whitehead*, Paul Arthur Schilpp, 666–681. Evanston and Chicago: Northwestern University Press, 1941.
* "Immortality." En *The Philosophy of Alfred North Whitehead*, Paul Arthur Schilpp, 682–700. Evanston and Chicago: Northwestern University Press, 1941.
* *Essays in Science and Philosophy*. Londono: Philosophical Library, 1947.
* Kun Allison Heartz Johnson, eld. *The Wit and Wisdom of Whitehead*. Boston: Beacon Press, 194

## Referencoj
Kategorio:Anglaj matematikistoj
Kategorio:Anglaj filozofoj
Kategorio:Analizaj filozofoj