Penza

300x300ra|eta|Strato Gladkov en Penza|alternative=|maldekstra
**Penza** (, transliterumo en Esperanto: Penzo) estas la plej granda urbo en la Penza provinco (oblast, ruse: '**) kaj ĝia administra centro. La urbo kaj la tuta provinco apartenas al la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Ĝi situas ĉe la rivero Sura () kiu enfluas dedekstre en riveron Volgo (ru: **')), je ĉ. 709&nbsp;km (laŭvoje) sudoriente de Moskvo. Penza fondiĝis en 1663 kiel ĉelima setlejo de Rusio. Dum la sovetia periodo, la urbo estis regiona industria centro. La klimato en Penza povas esti tre fluktuema de  al - . Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².Antaŭe, en 2002 temis pri 522 823 loĝantoj.

[300ra|eta|La [kunfluejo de la riveroj Penza kaj Sura|maldekstra]]

## Historio 
Penza estis fondita en 1663 kiel landlimo sur la tiama sudorienta limo de Rusio. La urbo portas la nomon de la rivero, sur kiu ĝi estis origine konstruita. Ĉar Penza estis landlima urbo, la fruaj domoj ĉefe estis el ligno kaj konstruiĝis sen centra plano. La unuaj ŝtonaj domoj nur leviĝis komence de la 19-a jarcento.

## Edukado 
Penza estas regiona edukadocentro. Krom 77 publikaj lernejoj, ekzistas ses universitatoj, inkluzive de teknika kaj agrikultura universitato, kaj pluraj altlernejoj, inkluzive de ekonomia kolegio kaj trejna instituto por artileriaj inĝenieroj.

## Infrastrukturo 
Loka publika transporto inkluzivas aŭtobusojn, trolebusojn kaj *marshrutkas* (speco de taksioj).

La urbo estas grava nodo de fervojaj linioj kaj havas propran stacidomon.

Civila flughaveno (Penza-Ternovka) situas sude de la urbocentro. Penza estas kunligita ĉiutage kun la moskvaj flughavenoj de Domodedovo kaj Vnukovo . La flugoj estas operaciitaj de la rusaj kompanioj Ak Bars Aero, RusLine, Volga-Aviaexpress.

## Kulturo 
300x300ra|eta|Planetario en Penza|alternative=|maldekstra
La urbo havas tri teatrojn kaj kvar muzeojn inter alie:

Muzeo Constantin Savitski kaj la muzeo kun nur unu pentraĵo, fondita en 1983, kiu estas la sola tia muzeo en la mondo. La aŭtoro de la ideo estis Georg Myasnikov (1926-1996).

La planetario (vidu apudan foton)

Asteroido eltrovita de la sovetia astronomo Nikolai Chernykh en 1978, portas la nomon 3189 Penza

### Esperanto en Penza 
Okazos Esperanto-renkontiĝo en Penza de la 1-a ĝis la 5a de majo 2020 en la kadro de serio de Esperanto-renkontiĝo sub la nomo "Tempoj kaj urboj” dediĉita ĉefe al gravaj eventoj, okazintaj en la vizitata urbo ekde la mezo de la 19a jarcento. Lidia Petrovina Troitskaia (1923-1989) estis esperantistino kiu loĝis en Lunino, en la regiono de Penza. Kelkaj esperantistoj el Penza grupiĝis kaj eldonas la blogon 'Blua Hondo'

## Famuloj el Penza 
* Alexeï Khovanski (1814–1899), omaĝe al kiu estas nomita la Fondumo Khovanski
* Vsevolod Mejerhold (1874-1940), aktoro
* Vsevolod Pudovkin (1893–1953), kinoreĝisoro kaj filmisto
* Aleksandr Samokutajev (n. 1970), kosmonaŭto

## Ĝemelaj urboj 
* Békéscsaba, Hungario (1970)
* Busan, Sud-Koreio (2007)
* Lanzhou, Ĉinio
* Ramat Gan, Israelo (2007)
* Mogilev, Belorusio (2008)

## Kemia armilara centro 
Ekde la dua mondmilito, la urbo funkciis kiel centro por la kemia armilara industrio. El la periodo de Sovetunio estis stokita 40 mil tunoj da kemia armilaro en 7 lokoj en diversaj regionoj.

Post la interrompo de Sovetunio, militistoj forigis tunojn da kemiaj armiloj kiuj restintus forgesitaj. Ili reprezentas ekologian minacon, ĉar neniu scius kie ili troviĝas aŭ kiom da mortigaj venenoj jam likiĝas en la aeron, akvon kaj grundon. En 1993 ekzameno pri la grunda kvalito montris ke la kvanto da arseno kaj duoksino multe superis la permesitajn valorojn. En 2001 oni komencis resanigi la grundojn, monhelpita de Usono kaj kelkaj eŭropaj landoj Tamen la resaniga projekto de Leonidovka estintus preta en 2017.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Trolebusa transporto en Penza

## Eksteraj ligiloj 
* eksa oficiala paĝo *penza-gorod.ru*, arkivigitajunio 2022 kaj jam en februaro 2016 ()
* Televida stacio "Penza" - lokaj informoj 


Kategorio:Urboj de Penza provinco