open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Octavian Goga

**Octavian GOGA** (naskiĝis la 1-an de aprilo 1881 en Rășinari, Aŭstrio-Hungario; mortis la 7-an de majo 1938 en Ciucea) estis rumana poeto, dramisto, por-nazia kaj antisemita politikisto, kaj ĉefministro de la lando dum 45 tagoj.

Li estis plena membro de la Rumana Akademio (ekde 1919).

## Vivo 
Octavian Goga naskiĝis en Transilvanio kaj estis fervora rumana patrioto kaj naciisto. Post la aneksado de Transilvanio fare de Rumanio, li servis plurajn oficperiodojn kiel ministro en diversaj konservativaj registaroj. En decembro 1937, li fariĝis ĉefministro. Li estas konsiderata la unua rumana ŝtatisto, kiu atingis la potencon per evidentaj antisemitaj politikoj. La leĝoj pasigitaj de lia registaro en 1938 senigis trionon de rumanoj de juda deveno je iliaj civitanrajtoj. Kvankam Goga estis maldungita de reĝo Karolo la 2-a post apenaŭ 40 tagoj, la antisemitaj leĝoj restis validaj sub lia posteulo, Miron Cristea.

Goga estis framasono; en 1929, li provis establi kristanan framasonan blokon ene de la rumana framasonismo, laŭ la germana ekzemplo. La nuna framasona loĝio en Sibiu portas la nomon *Octavian Goga*.

Kiel lirikisto, Goga estis socie engaĝita kaj uzis arkaikan lingvon riĉan je dialektaj esprimoj. Li enfokusigis sian poezion al la kampara vivo de rumanaj kamparanoj en Transilvanio. Lia poezio estis entuziasme akceptita de liaj samtempuloj, kaj kelkaj el liaj poemoj eĉ fariĝis popolkantoj. Eĉ en komunisma Rumanio post 1947, la entuziasmo por la poezio de Goga ne malkreskis: pluraj eldonoj de liaj verkoj kaj multaj monografioj estis publikigitaj. Kvankam antisemitismo estis evidenta en lia politiko, ĝi ne estas reflektita en liaj verkoj. Lia poezio restas alte estimata en Rumanio nuntempe.

Octavian Goga tradukis multajn verkojn de gravaj hungaraj verkistoj kiel Endre Ady (kun kiu li ankaŭ persone amikiĝis), Sándor Petőfi kaj Imre Madách en la rumanan lingvon.

## Verkaro 
* *Poezii*, Budapeŝto 1905
* *Din umbra zidurilor* (*En la Ombro de la Muroj*), Bukareŝto 1910
* *Ne cheamă pămîntul* (*La Tero Vokas Nin*), Bukareŝto 1911
* *Opere* (*Kolektitaj Verkoj*), 1-2, Bukareŝto 1967

## Referencoj 
Kategorio:Ĉefministroj de Rumanio
Kategorio:Rumanaj poetoj
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Kategorio:Rumanaj dramistoj
Kategorio:Rumanaj politikistoj
Lesov

**Lesov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Sadov en distrikto Karlovy Vary. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km oriente de Sadov. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Lesov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,13&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1523.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Hrnky Lesov (001).jpg|Produktoj el Lesov
Hrnky Lesov (002).jpg|Produktoj el Lesov

Kategorio:Sadov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karlovy Vary
Kategorio:Setlejoj en Sokolova baseno
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Marmontara manako

La **marmontara manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en sudeosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *chrysolophum* venas el la antikva greka *χρυσολόφος* (*krusolofos*) kiu signifas "orkresta" (*χρυσός* (*krusos*) = "oro"; *λόφος* (*lofos*) = "kresto"), pro ĝia distinga flava meza kronmakulo.

## Disvastiĝo kaj habitato
La marmontara manako troviĝas en marborda sudeosta Brazilo de centreosta Minas-Ĝerajso kaj Rio-de-Ĵanejrio suden ĝis plej suda San-Paŭlo kaj probable ankaŭ en apuda eosta Paranao. Ĝi vivas en densaj sekundaraj kreskaĵoj, arbaraj randoj, kaj malnovaj lignecaj vegetaĵaroj, ofte kun abundaj bambuoj kaj filikoj, je ĉirkaŭ 1150-1750 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Stráň

**Stráň** povas esti:

;homaj setlejoj
* Dlouhá Stráň, municipo en distrikto Bruntál
* Labská Stráň, municipo en distrikto Děčín
* Kamenická Stráň, parto de municipo Růžová en okrese Děčín
* Stráň (Sadov), parto de municipo Sadov en distrikto Karlovy Vary
* Stráň (Potůčky), parto de municipo Potůčky en distrikto Karlovy Vary
Radošov (Kyselka)

**Radošov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Kyselka en distrikto Karlovy Vary. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km norde de Kyselka. Tra la vilaĝo trafluas rivero Ohře. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Radošov situas en katastra teritorio **Radošov u Kyselky** kun areo 3,82&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1226.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Ponto en Radošov
* Penta kruco

## Pluaj fotoj 

Radosov panorama M286.JPG|Radošov
Radošov Bridge.jpg|Ponto en Radošov
Ohře v Radošově (2).jpg|Ohře en Radošov

Kategorio:Kyselka
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karlovy Vary
Kategorio:Setlejoj en Doupova montaro
Kategorio:Setlejoj sur Ohře
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Nová Kyselka

**Nová Kyselka** (ĝis la jaro 1950 **Rydkéřov**, ) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Kyselka en distrikto Karlovy Vary. Ĝi troviĝas proksimume 1,5&nbsp;km sudokcidente de Kyselka. Ĉirkaŭ la vilaĝo trafluas rivero Ohře. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Nová Kyselka** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,91&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1465.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Kapelo

## Pluaj fotoj 

Nová Kyselka (1).jpg|Nová Kyselka
Nová Kyselka (6).jpg|Nová Kyselka

Kategorio:Kyselka
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karlovy Vary
Kategorio:Setlejoj en Doupova montaro
Kategorio:Setlejoj sur Ohře
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Karl Bushby

eta|Mapo de la vojo cirkaŭ la mondo
**Karl BUSHBY** (naskita la 30-an de marto 1969) estas angla militara-paraŝutisto, piedvojaĝanta aventuristo kaj aŭtoro, kiu nuntempe provas esti la unua persono, kiu tute piede trairos seninterrompan vojon ĉirkaŭ la mondo. La ekspedicio de Bushby estas konata kiel la *Goliato-Ekspedicio*. Li komencis ĝin en la suda pinto de Ĉilio en 1998 kaj oni atendas, ke li revenos al Anglio ĉirkaŭ 2026.

Kategorio:Navigantoj ĉirkaŭ la Tero
Kategorio:Britaj marŝantoj
Ĉunzo

**Ĉunzo,** ĉine **崇左,** per pinjino *Chóngzuǒ,* ĝŭange: *Cungzcoj* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gvanŝio en suda parto de Ĉina Popola Respubliko laŭ la vjetnama limo. La areo estas hejmo de granda populacio Ĝŭangoj. La loknomo estas mallongigo de la unuaj signoj de la antaŭaj distriktoj Ĉongŝan kaj Zuosjan.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj. 88% de la homoj apartenas al la ĝuanga etno.

## Geografio 
La prefektujnivela milionurbo kuŝas ĉe kunfluejo de 2 riveroj en monta kaj monteta areoj. Ĝi kovras  km² (el tio  km² estas arbarkovritaj) kaj administras 7 dividojn. Estas 533-kilometra komuna limo kun Vjetnamio.

## Historio 
Ĉunzo estas unu el la plej fruaj centroj de la ĝuanga kulturo. Gravaj lokoj devenantaj de la ŝtonepoko estis trovitaj ĉi tie. Ĉina generalo rebatis francan atakon en tiu areo en 1885. Sun Jat-sen pafis la unuan kanonpafon dum la kontraŭrevolucio en 1907. En 1979 la ĉina armeo invadis Vjetnamion el tiu teritorio. Post administraciaj ŝanĝoj la administracia areo estis deklarita prefektujnivela urbego en 2002. En montaro areo en 2007 oni malkovris du dentojn kaj parton de la malsupra makzelo, aĝajn antaŭ 100–113 mil jaroj, supozeble apartenantajn al la specio Homo sapiens. 

## Ekonomio 
Forstado kaj agrikulturo estas du el la plej grandaj industriaj branĉoj de la prefektujnivela areo. Oranĝoj, rizoj, faboj, maizoj, maniokoj, cinamoj, bananoj, legomoj kaj kaj teoj estas la plej gravaj kultivaĵoj, se ne paroli pri sukerkano. Gravas la bredado inkluzive eĉ abelojn kaj fiŝojn. Gravaj mineralaj rimedoj inkluzivas manganon, oron, karbon, bentoniton kaj uranion. Parto de la krudmaterialoj estas prilaboritaj loke.

## Edukado 
La plej altnivela edukado okazas en :de:Nationalitäten-Universität (fakte altlernejo por minoritatoj), krome estas kampuso kaj privata universitato.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Ĉunzo estas alirebla per trajnoj kaj vojoj.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cwa) kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Estas 330 senfrostaj tagoj. Jare averaĝe pluvas 1153 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed somere pli ofte, vintre malpli ofte.

## Vidindaĵoj 
* akvofalo

## Ĝemelurboj 
Ekzistas partnereco kun  en Pollando
* 

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Mikko Kivinen

**Mikko KIVINEN** (Helsinko, 20-an de novembro 1957) estas finna muzikisto, komikisto kaj aktoro, kiu aktoris en Urboteatro de Helsinko, Teatro de Tampere, Laborista Teatro de Tampere kaj Komedia Teatro de Tampere. Li apartenas al la muzika grupo *Lapinlahden linnut*. Li estis forigita el la grupo en 1992, sed li realiĝis al la grupo en 2006.

Kategorio:Finnaj aktoroj
Sulfurventra manako

La **sulfurventra manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *sulphureiventer* venas el latino *sulphŭr* (= "sulfuro") kaj *ventĕr, ventris* (= "ventro"), pro la palhele sulfurflava koloro de ĝia plumaro ĉe la suba brusto kaj la ventro

## Disvastiĝo kaj habitato
La sulfurventra manako troviĝas en centreosta kaj sudeosta Peruo, norda kaj centra Bolivio kaj apudaj partoj de uesta Brazilo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, precipe riveraj arbaroj kun densa subkreskaĵaro, ofte kie troviĝas bambuaj densejoj, ĝis 450 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Andrus Kasemaa

**Andrus KASEMAA** (naskiĝis la 18-an de junio 1984 en Dirhami) estas estona poeto.

Kasemaa loĝas en Haapsalu kaj estas membro de la Estona Verkista Unio ekde 2017.

## Verkado 
Kasemaa debutis en 2008 kaj poste publikigis plurajn pliajn kolektitajn poeziaĵojn rapide sinsekve. Lia unua poemaro ricevis escepte pozitivajn recenzojn. Hasso Krull parolis pri "akupunktura efiko, kiu precize celas la sentemajn punktojn," kaj Tõnu Õnnepalu citas la komponiston Erkki-Sven Tüür, kiu malkovris "ruzan komponan trukon" en ĉiu poemo.

Kiam la aŭtoro publikigis sian unuan prozan volumon post tri volumoj da poezio, la kritikistoj ankaŭ estis tre impresitaj kaj komparis Kasemaa kun Tõnu Õnnepalu. 

## Verkaro 
* *Poeedirahu* ("La Paco de Poeto"). Ilmamaa, Tartu 2008.
* *Lagoon Mine* ("Disintegra"). Eesti Keele Sihtasutus, Talino 2009. 
* *Kustutamatud õhtud* ("Neforviŝeblaj Vesperoj"). Tuum, Talino 2012.
* *Leskede kadunud maailm* ("La pasinta mondo de vidvinoj"). Varrak, Talino 2012. 
* *Minu viimane raamat* ('Mia lasta libro'). Varrak, Talino 2014. 
* *Olla luuletaja* ('Esti poeto'). Tuum, Talino 2017.
* *Kui ma kord suren* ("Kiam mi mortos"). Talino: EKSA 2018. 83 p.
* *Vanapoiss* ("Maljuna fraŭlo"). Talino: SA Kultuurileht 2019. 107 p. (LR 17–18/2019)
* *Muusa* ('muzo'). Talino: Tuum 2019. 81 pp.
* *Mees otsib naist* ('Viro serĉas virinon'). Talino: EKSA 2019. 128 p.
* *Metsakuru* ("La Arbara Urso"). Talino: EKSA 2020. 150 pp.
* *Minus salajroj. Luuletusi 2015-2021* ('Mia odoro. Poemoj 2015-2021'). Talino: Tuum 2021. 80 pp.
* *Ema tuba* ("ĉambro de patrino"). Talino: EKSA 2022. 150 pp.

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj poetoj
Bor (Sadov)

**Bor** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Sadov en distrikto Karlovy Vary. Ĝi troviĝas proksimume 2,5&nbsp;km oriente de Sadov. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Bor situas en katastra teritorio **Bor u Karlových Var** kun areo 7,6&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1369.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Dia torturo
* Penta kruco
* Preĝejo de sankta Maria Magdalena

## Pluaj fotoj 

Bor (Sadov) bývalá škola říjen 2020.jpg|Eksa lernejo
Bor (Sadov) smírčí kříž říjen 2020 (1).jpg|Penta kruco

Kategorio:Sadov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Karlovy Vary
Kategorio:Setlejoj en Sokolova baseno
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Tõnu Õnnepalu

**Tõnu ÕNNEPALU** (naskita la 13-an de septembro 1962 en Talino) estas estona verkisto, poeto kaj tradukisto. Li ankaŭ verkas sub la pseŭdonimoj **Emil TODE** kaj **Anton NIGOV**.

## Vivo 
Tõnu Õnnepalu studis biologion (botanikon, ekologion) ĉe la Universitato de Tartu de 1980 ĝis 1985. Ĝis 1987, li laboris kiel instruisto en lernejo sur Hiiumaa, poste li estis konsilisto ĉe la estona Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj kaj nelonge redaktoro ĉe la kultura revuo *Vikerkaar*. Aldone al sia propra verkado, li tradukas el la franca. Õnnepalu loĝis en Parizo dum pluraj jaroj kaj nun loĝas ĉefe sur Hiiumaa, laborante kiel sendependa verkisto kaj tradukisto.

Õnnepalu estas membro de la Estona Verkista Unio ekde 1991. 

## Verkado 
Õnnepalu debutis en la dua duono de la 1980-aj jaroj per poemoj, en kiuj la naturo ludas centran rolon. Kritikistoj komparis lin, ekzemple, kun Bernard Kangro kaj poste lokigis lin, kune kun Hasso Krull, Märt Väljataga kaj Indrek Hirv, en la grupon de tiel nomataj nov-estetikaj poetoj. 

Li atingis sian literaturan sukceson per sia unua romano, *En la Limlando* (1993), kiu rapide fariĝis internacia sukceso kaj de tiam estis tradukita en 17 lingvojn. La verko traktas la kontakton inter du mondoj post la politikaj ŝanĝoj de 1989/91. Ĝi ankaŭ traktas samseksemon, kiu ĝis tiam estis plejparte tabua en la estona literaturo. 

En sia pli posta verko, Õnnepalu pruvas sin ĉefe kiel kontempla eseisto, sed li ankaŭ estas lerta pri "kristalklaraj politikaj analizoj" kaj, per sia prozo, "plej klare subtenas la persistan tradicion de verkado en estona literaturo post Jaan Kross." 

Krom verkado de romanoj, Tõnu Õnnepalu tradukis verkojn en la estonan el la franca lingvo de aŭtoroj kiel François Mauriac, Charles Baudelaire kaj Marcel Proust  kaj verkis por anglalingvaj publikaĵoj kiel la Poetry Society.  Tõnu Õnnepalu ankaŭ estas membro de la estraro de la *Eesti Maaülikool* (Estona Universitato de Vivsciencoj) en Tartu. 

## Verkaro 
### Romanoj 
#### Kiel Emil Tode 
* *Piiririik* ("Lima Ŝtato")
* *Hind* ("La prezo")
* *Mõõt* ("La mezuro")
* *Printsess* ("Princino")
* *Raadio* ("Radio")

#### Kiel Anton Nigov 
*Harjutused* ("Praktikado")

#### Kiel Tõnu Õnnepalu 
* *Paradiis* ("Paradizo")
* *Mandala* ("Mandala")
* *Valede kataloog. Inglise aed*
* *Lõpmatus* (Senfineco)
* *Palk: talvepäevik* (Salajro: Vintra taglibro)
* *Eesti loodus* (Estonian naturo)

### Poezio 
* *Jõeäärne maja*, 1985
* *Ithaka* 1988
* *Sel maal*, 1990
* *Mõõt*, 1996
* *Enne heinaaega ja hiljem*, 2005
* *Kevad ja suvi ja*, 2009
* *Kuidas on elada*, 2012
* *Klaasveranda*, 2016
* *Pimeduse tunnel*, 2020
* *Kevaded ja aastad* 2022

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Centro pri Informoj pri Estona Literaturo
* Eesti Maaülikool: Estona Universitato de Vivsciencoj
* Estona kulturo: Literaturo

Kategorio:Estonaj tradukistoj
Kategorio:Estonaj verkistoj
Kategorio:Estonaj poetoj
Hasso Krull

**Hasso KRULL**, pseŭdonimo **Max Harnoon** (naskiĝis la 31-an de januaro 1964 en Talino, Estona SSR) estas estona poeto, eseisto kaj tradukisto.

## Vivo 
Hasso Krull diplomiĝis ĉe mezlernejo en Talino en 1981. De 1981 ĝis 1985, li studis estonan lingvon kaj literaturon ĉe la Pedagogia Universitato de Talino. Ekde 1990, li instruis literaturteorion, kun kelkaj interrompoj, ĉe la Estona Instituto pri Homstudoj (parto de la Universitato de Talino ekde 2005).

Krull estas konsiderata intelekta institucio en Estonio, ludinte ĉefrolon en la efektivigo de moderna franca filozofio en la estona literatura diskurso fine de la 20-a jarcento. Tamen, li ne limigas sin al filozofiaj teorioj, sed ankaŭ montras inklinon al eksperimentado. Lia poezio estis priskribita per terminoj kiel poststrukturismo, paragramatismo kaj programlibereco.

Hasso Krull estas membro de la Estona Verkista Unio (*Eesti Kirjanike Liit*) ekde 1989.

## Verkaro 
Ĝis 2020, entute li verkis dek kvin volumojn da poezio kaj sep volumojn da eseoj.

### Poezio 
Hasso Krull debutis en 1986 per sia poemaro *Mustvalge* ("Nigra kaj blanka"), tiutempe ankoraŭ sub la pseŭdonimo Max Harnoon. Sekvis pliaj poemaroj, plej laste la kolekto de 2012 *Veel ju vist*.

Hasso Krull estas unu el la plej influaj nuntempaj poetoj kaj intelektuloj de Estonio. Liajn fruajn verkojn influis Simbolismo. Por sia poemaro *Jazz* (1999), li inspiriĝis el muzikaj elementoj. Interteksteco estas centra en lia verko. Krull ankaŭ amplekse okupiĝas pri estona mitologio kaj ĝiaj mitoj.

### Poeziokolektoj 
* Mustvalge (1986)
* Pihlakate meri (1988)
* Luulused 1987–1991 (1993)
* Swinburne (1995)
* Kaalud (1997)
* Ĵazo (1999)
* Kornukopio (2001)
* Renkontiĝo kaj Demeeter (2004)
* Talv (2006)
* Neli korda neli (2009)
* Multe da vizito (2012)
* Muna. Tekstid 1987-2012 (2014)
* Kui kivid olid veel pehmed (2014)
* Mustvalge" (2015, *faksimila presaĵo*)
* Kandsime redelit kaasas (2017)

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj tradukistoj
Kategorio:Estonaj verkistoj
Orflugila manako

La **orflugila manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Masius* kaj havas 5 subspeciojn troviĝantaj en norduesta Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *chrysopterus* venas el la antikva greka *χρυσόπτερος* (*krusopteros*) kiu signifas "orflugila" (*χρυσός* (*krusos*) = "oro"; *πτερόν* (*pteron*) = "flugilo"), ĉar plenkreskaj maskloj montras dumfluge brile flavajn makulojn ĉe la flugoplumoj kaj la eksteraj vostoplumoj

## Disvastiĝo kaj habitato
La orflugila manako estas endemia de la Andoj de norduesta Sudameriko, de uesta Venezuelo, suden tra Kolombio (kie ĝi troviĝas en ĉiuj tri kordileroj) kaj Ekvadoro, ĝis norda Peruo. Ĝi vivas en humidaj montaj nubarbaroj, sed dum furaĝado ĝi ankaŭ vizitas arbarlimojn kaj maldensejojn.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Pintvosta manako

La **pintvosta manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi estas la ununura specio de la genro *Ilicura*. Ĝi troviĝas en sudeosta Brazilo.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *militaris* venas el latino *mīlĭtāris* (= "militista"), pro la ruĝa kaj verda koloroj de ĝia plumaro kiu pensigis pri la tiamaj rusas gardistoj kiu portis verdajn uniformojn kaj ruĝajn ĉapojn Ekzistas klara seksa dimorfismo inter maturaj plenkreskuloj de ĉi tiu specio, sed povas esti preskaŭ neeble certe identigi la sekson se ili ne havas la plenkreskajn masklajn kolorojn, ĉar kaj junaj maskloj kaj inoj similas unu la alian. Ĉiuj pintvostaj manakoj havas kelkajn komunajn trajtojn: forkecan voston ĉe la fino de iliaj vostoplumoj, iomete longecan frunton, brunnigrajn krurojn kaj brile flav-oranĝajn irisojn. Plenkreskaj masklaj pintvostaj manakoj havas iomete pli longan voston, kun tre unike pigmentajn ruĝajn antaŭkronon kaj pugon, nigrajn flugilojn kun verdaj duarangaj flugiloj, kaj blankan bruston kiu etendiĝas de iliaj subvostaj kovriloj ĝis iliaj orelareoj. Inoj estas olivecverdaj ĉie krom ilia grizaj kolo kaj oreloj, kaj ilia kremkolora brusto etendiĝanta ĝis ĝiaj subvostaj kovriloj. 

## Disvastiĝo kaj habitato
La pintvosta manako troviĝas en sudeosta Brazilo, de suda Bahio, suda Minas-Ĝerajso kaj Espirito-Santo suden ĝis okcidenta Parano kaj nordeosta Sankta Katarino. Ĝi vivas en humidaj arbaroj kaj maturaj duarangaj arbaroj, ĝis 1200 m.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Faŭno de Sudameriko
Bernard Kangro

**Bernard KANGRO** (naskiĝis la 18-an de septembro 1910 en la vilaĝo Oe, nun municipo Antsla, distrikto Võru, Estonio; mortis la 25-an de marto 1994 en Lund, Svedio) estis estona verkisto kaj poeto.

## Verkado 
Bernard Kangro debutis en 1935 per la poemaro *Sonetid*. Pliaj poeziaj volumoj sekvis. Ekde 1938, Kangro estis membro de la grupo de artistoj Arbujad (malglate tradukita kiel "Ŝamanoj"), kiuj strebis al pli profunda emocia kaj spirita sperto de lingvo. Kangro ankaŭ laboris kiel ĵurnalisto, kontribuante al publikaĵoj kiel *Eesti sõna* (1942) kaj *Puhkus ja elurõõm* (1943). En 1943/44, li laboris kiel dramaturgo ĉe la Teatro Vanemuine en Tartu. Krome, li laboris kiel asistanto ĉe la Universitato de Tartu en 1941 kaj kiel preleganto pri literaturaj studoj de 1942 ĝis 1944.

Antaŭ la soveta okupado de Estonio, li estis devigita fuĝi en ekzilon en Svedio en 1944. Tie, Bernard Kangro fariĝis unu el la plej eminentaj estonaj ekzilitaj verkistoj kaj publicistoj. Komence, li laboris kiel arkivisto en Karlstad, kaj poste, ekde 1947, kiel esplorasistanto ĉe la Universitato de Lund. De 1950 ĝis sia morto, li estis redaktoro kaj eldonisto de la estonalingva kultura revuo *Tulimuld*, kaj ekde 1951, direktoro de la (ekzilitaj) estonaj verkistoj eldonejo *Eesti Kirjanike Kooperatiiv AB*.

Bernard Kangro verkis multajn romanojn kaj poemarojn. Liaj centraj temoj estas la kampara vivo en suda Estonio kaj la urbo Tartu. En sia poezio, li uzas kreivan, ofte simbolan lingvon. La etoso tipe ŝanĝiĝas inter ironio, ĝojo kaj rezignacio. Li dediĉis siajn literaturajn studojn *Arbujad* (1981) kaj *Arbujate kaasaeg* (1983) al la Arbujad-grupo.

## Verkaro 
### Poeziokolektoj 
* "Soneto" (1935)
* "Vanad Majad" (1937)
* “Reheahi” (1939)
* “Põlenud puu” (1945)
* “Pühapäev” (1946)
* “Seitsmes öö” (1947)
* "Tulease" (1949)
* "Februaro" (1951)
* “Eikellegi maa” (1952)
* "Suvihari" (1955)
* "Septembro" (1964)
* “Varjumaa” (1966)
* "Allikad silla juures" (1972)
* "Hingetuisk. Jääminek" (1988)

### Antologioj 
* “Ajatu mälestus” (1960)
* “Minu nägu” (1970)
* "Kogutud luuletused" (1991)
* "Kojukutsuv hääl" (2000)

### romanoj 
* “Igatsetud maa” (1949)
* “Kuma taevarannal” (1950)
* "Peipsi" (1954)
* “Taeva Võtmed” (1956)
* “Sinina veraĵo” (1957)
* “Jäälätted” (1957)
* “Emajõgi” (1961)
* Tartuo (1962)
* “Kivisild” (1963)
* “Nepraĵo por la libro” (1965)
* “Keeristuli” (1969)
* "Joonatan, kadunud veli" (1971)
* “Öö astmes x” (1973)
* "Puu saarel pri ĉio" (1973)
* “Kuus päeva” (1980)
* “Seitsmes päev” (1984)

### Eseoj kaj Memoraĵoj 
* "Arbujad" (1981)
* “Kipitai” (1992)
* "Härjanädalate aegu" (1994)
* "Üks sündmusteta suvi" (1998)

## Referencoj 
Kategorio:Estonaj poetoj
Kategorio:Estonaj verkistoj
Blankakrispa manako

La **blankakrispa manako** () estas birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi havas 2 subspeciojn, troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *altera* venas el latino *altĕr* (= "dua", "sekva", "alia"), ĉar tiu specio similas al la aliaj specioj de tiu genro.

## Aspekto
La blankakrispa manako estas, kiel siaj parencoj, kompakta mallongvosta birdo kun plata, larĝa beko, malhelaj kruroj kaj okulfrapa maskla plumaro. Ĝi estas tipe 10 cm longa kaj pezas ~11 g (9–14 g; maskloj estas pli malgrandaj ol inoj).

La plenkreska masklo estas plejparte brile blunigra kun blanka erekta kolumo sur la gorĝo kaj flankoj de la kolo. Liaj flugiloj estas modifitaj, kun tre mallongaj eksteraj unuarangaj. Inoj kaj birdoj en sia unua vivjaro estas olivecverdaj kun grizeca gorĝo. En sia dua jaro, maskloj plumŝanĝas al plejparte verda plumaro sed kun nigra masko kaj parta blanka kolumo. Nur post la reprodukta sezono en sia tria jaro ili akiras la plenkreskan plumaron.

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankakrispa manako troviĝas en eosta Honduro, Nikaragvo, Kostariko, Panamo kaj uesta Kolombio. Ĝi vivas en la subvegetaĵaro de humidaj praarbaroj, inkluzive de galeriaj arbaroj, sed foje vizitas la randojn de duarangaj maldensejoj kie estas fruktarboj, de marnivelo ĝis la antaŭmontoj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Caesar János Vagács

**Caesar János Vagács** [cEzAr jAnoŝ vagAĉ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vagács Caesar János** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto. Lia persona nomvarianto estis *Cézár*.

 naskiĝis  en Ótura (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Stará Turá en Slovakio), li mortis  en Komárom (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Komárno en Slovakio).

## Biografio 
 aliĝis al la benediktanoj en 1836. Post la novicado li studis teologion en Pannonhalma, poste li monaĥiĝis kaj pastriĝis en 1844. Inter 1844-1849 li instruis en benediktana gimnazio de Pápa, poste lernojaron li instruis la novicojn en Pannonhalma, pli poste en gimazio de Sopron li instruis ĝuste jardekon. Inter 1860-1866 li denove instruis la novicojn en Pannonhalma, fine inter 1866-1877 li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Komárom.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Carmen elegiacum honoribus Michaelis Rimely archiabbatis...* (1843)
* *Olvasmány a főgymnásiumi közép osztályok számára.* (redaktoro, 1854) 
* *Latin irályképző gyakorlatok a főgymnasiumok és kisseminariumok számára.* (kunaŭtoro, 1861; 6-a tralaborita eldono: 1902)
* *Opusculum poeticum illustrissimo ac rev. dno Joanni Chysostomos Kruesz...* (1876)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Nivy (Střítež)

**Nivy** () estas parto de municipo Střítež en distrikto Žďár nad Sázavou en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas 1,5 km okcidente de Střítež. Estas ĉi tie registritaj 6 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Nivy situas en katastra teritorio **Střítež u Bukova** kun areo 5,83&nbsp;km². 

## Loĝantaro
## Pluaj fotoj

Nivy (Střítež) - dům čp. 49.jpg|Nivy
Nivy (Střítež) - stavení čp. 52.jpg|Nivy

Kategorio:Střítež (distrikto Žďár nad Sázavou)
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Žďár nad Sázavou
Kategorio:Setlejoj en Suprasvratka montetaro
Čechyně

**Čechyně** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rousínov. Ĝi situas nordoriente de Rousínov kaj 12&nbsp;km sudokcidente de Vyškov. Daŭre ĉi tie vivas  ().

**Čechyně** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,72&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1350. Ĝis la jaro 1945 Čechyně estis konsisto de germana lingva insuleto en Vyškov-regiono.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de Virgulino Maria el la 18-a jarcento
* Baroka statuo de sankta Johano Nepomuka

## Personecoj 
* Julius Wiesner (1838–1916) – botanikisto kaj profesoro en Universitato de Vieno

## Pluaj fotoj 

Rousínov, Čechyně, náves (2017-08-26; 01).jpg|Čechyně
Rousínov, Čechyně, náves (2017-08-26; 08).jpg|Čechyně
Rousínov, Čechyně, náves (2017-08-26; 06).jpg|Čechyně
Rousínov, Čechyně, severní náves (2017-08-26; 01).jpg|Čechyně
Rousínov, Čechyně, zámek (2017-08-26; 04).jpg|Kastelo en Čechyně

Kategorio:Rousínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vyškov
Kategorio:Setlejoj en Vyškova pordego
Kroužek

**Kroužek** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rousínov. Ĝi situas en fermita valkaldrono 1 km sudoriente de Rousínov. Daŭre ĉi tie vivas  ().

**Kroužek** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,34&nbsp;km².

## Historio 
Devene agrikultuta municipo apartenis al kojetína senjorujo kaj en la jaro 1502 ĝi estis dezerta. Ĝi estis renovigita en la jaro 1690. La 22-a de majo 1871 estis registrita granda incendio, al kiu subigis 18 konstruaĵoj kaj 10 garvejoj. Plua katastrofo estis hajlumado el la jaroj 1891 kaj 1898.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Sonorilejo el la jaro 1854
* Baroka statuo de sankta Johano Nepomuka

## Pluaj fotoj 

Rousínov, Kroužek, náves (2017-08-26; 01).jpg|Kroužek
Rousínov, Kroužek, náves (2017-08-26; 04).jpg|Kroužek
Rousínov, Kroužek, náves (2017-08-26; 16).jpg|Kroužek
Rousínov, Kroužek, zvonice (2017-08-26; 03).jpg|Sonorilejo

Kategorio:Rousínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vyškov
Kategorio:Setlejoj en Litenĉica montetaro
Corapipo

***Corapipo*** estas genro de birdoj el la familio de pipredoj. Ĝi enhavas 3 speciojn, troviĝantajn en Centrameriko kaj Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu genro, kaj ties Esperantaj nomoj:

*Passeriformes - paseroformaj
**Pipridae - pipredoj
****Corapipo* Bonaparte, CLJL, 1854
*****Corapipo altera* Hellmayr, CE, 1906 - blankakrispa manako
*****Corapipo leucorrhoa* (Sclater, PL, 1863) - salivtuka manako
*****Corapipo gutturalis* (Linnaeus, C, 1766) - blankagorĝa manako

## Etimologio
La scienca genra nomo *Corapipo* estas kunmetaĵo de 2 vortoj. La unua, *Cora*, havas duban etimologion, sen klarigo de la aŭtoro. Eble ĝi venas el la antikva greka *κόραξ* (*koraks* = "korako") pro la nigra koloro de la plumaro de tiuj birdoj. Aŭ eble ĝi venas el la antiva greka *κόρη* (*kore*) kiu signifas "junulino", "nimfo", "pupo" aŭ "pupilo", pro la eta grando de tiuj birdoj (vidu ankaŭ la simila etimologio de *manako*). La dua parto de *Corapipo* ankaŭ venas el la antiva greka, ĉar *πιπώ* (*pipo*) estas sinonimo de *πίπρα* (*pipra* = "eta birdo") per kiu estis konstruita la nomo de la familio pipredoj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko
Ĉiandongnan

**Ĉiandongnan,** aŭ laŭ plena nomo **Ĉiandongnan Miao kaj Dong Aŭtonomio,** ĉine **黔东南苗族侗族自治州,** laŭ pinjino *Qiándōngnán Miáozú Dòngzú Zìzhìzhōu,* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Gŭiĝoŭo de Ĉina Popola Respubliko.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektujnivela loĝantaro estis  homoj. Estas 33 etnaj grupoj loĝantaj en la teritorio.

## Geografio 
La prefektujnivela aŭtonomio kuŝas en transira zono inter altebenaĵo kaj monteta baseno. Ĝi kovras  km² kaj administras 16 distriktonivelajn dividojn.

## Historio 
eta|maldekstre|
Ĉiandongnan estis kreita en 1956, sed antaŭe kaj poste adminstraj ŝanĝoj okazis. Dum la inundoj en suda Ĉinio en 2020 parto de la areo ricevis torentan pluvon, kiu rezultigis 713 kolapsojn de ŝoseoj,  kamparaj vojoj kaj deklivoj.

## Ekonomio 
En la teritorio estis malkovritaj inkluzive de karbo, fero, oro, hidrargo, zinko, plumbo, antimono, kupro, fosforo, kalkŝtono, dolomito kaj argilo.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
Ĉiandongnan estas alirebla per trajnoj kaj vojoj.

## Klimato 
La klimato estas humida subtropika laŭ klimata klasifiko de Köppen (Cwa) kun influo de musono. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . La senfrosta periodo estas 273-327 tagoj kaj la relativa humideco estas 78-83%. Jare averaĝe pluvas 1179 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, ĝi kulminas junie kaj malkulminas decembre.

## Vidindaĵoj 
eta|
* preĝejoj
* kovrita ponto

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Luis Bayón Herrera

**Luis BAYÓN Herrera** estis hispana filmreĝisoro kaj scenaristo. Li naskiĝis la 23-an de septembro 1889 en Bilbao, Eŭskio, Reĝlando Hispanio kaj mortis la 30-an de marto 1956 en Bonaero, Argentino. Inter liaj produktaĵoj menciindas interalie *Buenos Aires a la vista*, nigra-blanka argentina muzika filmo aperinta en 1950 - en tiu filmo interalie aperis la aktoroj Dorita Acosta, Blanquita Amaro kaj Carlos Castro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Hispanaj reĝisoroj
József Vaszary Dózsa

**József Vaszary Dózsa** [jOĵef vasari dOĵa], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Vaszary Dózsa József** estis hungara pastro, benediktana monaĥo, instruisto. Lia parenco estis Kolos Vaszary.

 naskiĝis  en Alsópáhok, li mortis  en Komárom (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Komárno en Slovakio).

## Biografio 
 aliĝis al la benediktanoj en 1850. Post la novicado li studis teologion en Pannonhalma, post 5 jaroj li monaĥiĝis kaj en 1857 pastriĝis. Jam inter 1856-1866 li instruis en benediktanaj gimnazioj de Esztergom, poste de Győr. Inter 1885-1889 li estis prioro en Tihany, poste li havis postenon en Pannonhalma, fine en 1891 li pensiuliĝis en Komárom.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Pindarus* (1872/73)
* *Thycidides* (1879/80)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio latine
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj benediktanaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Blanquita Amaro

**Blanquita AMARO** estis kuba-argentina aktorino en kinejaj filmoj. Ŝi naskiĝis la 30-an de junio 1923 en San Antonio de los Baños, provinco Artemisa, Kubo, kaj mortis 83-jaraĝa la 15-an de marto 2007 en Miamo, Florido, Usono. Inter ŝiaj produktaĵoj menciindas interalie *Buenos Aires a la vista*, nigra-blanka argentina muzika filmo de 1950, reĝisorita de Luis Bayón Herrera - en tiu filmo krome interalie aperis la aktoroj Dorita Acosta kaj Carlos Castro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Kubaj aktoroj
Kategorio:Argentinaj aktoroj
Rousínovec

**Rousínovec** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rousínov. Ĝi situas sudoriente de Rousínov. Daŭre ĉi tie vivas  ().

Rousínovec situas en katastra teritorio **Rousínov u Vyškova**.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1331. 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Venceslao
* Baroka statuo de sankta Johano Nepomuka

## Stratoj 
* Krejčířova, Kroužecká, Slavkovská, Trnečkova, U cihelny, U náhonu

## Pluaj fotoj 

Rousínov, Rousínovec, náves (2017-08-26; 03).jpg|Vilaĝplaco en Rousínovec
Rousínov, Rousínovec, kostel sv. Václava (2017-08-26; 03).jpg|Preĝejo de sankta Venceslao
Rousínov, Rousínovec, socha sv. Jana Nepomuckého (2017-08-26; 01).jpg|Statuo de sankta Johano Nepomuka

Kategorio:Rousínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vyškov
Kategorio:Setlejoj en Vyškova pordego
Kategorio:Nuligitaj katastraj teritorioj en Sudmoravia regiono
Dorita Acosta

**Dorita ACOSTA** estis la pseŭdonimo de la argentinanino *Dora Esther Acosta*, aktorino en kinejaj filmoj. Ŝi naskiĝis kaj mortis en la 20-a jarcento en Argentino, pli ne estas konata. Inter ŝiaj produktaĵoj menciindas interalie *Buenos Aires a la vista*, nigra-blanka argentina muzika filmo de 1950, reĝisorita de Luis Bayón Herrera - en tiu filmo interalie krome aperis la aktoroj Blanquita Amaro kaj Carlos Castro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Argentinaj aktoroj
Slavíkovice (Rousínov)

**Slavíkovice** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rousínov. Ĝi situas en valo de rojo Rakovec 4 km norde de Slavkov u Brna. Daŭre ĉi tie vivas  ().

Slavíkovice situas en katastra teritorio **Rousínov u Vyškova**.

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1351. 

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Baroka sonorilejo kun statuo de sankta Johano Nepomuka el la jaro 1728
* Kamparana domo n-ro 707 / ul. Npor. Krále n-ro 15 el la 19-a jarcento

## Naskiĝintoj 
* František Král – soldato, interbrigadisto kaj partoprenanto de bataloj en orienta batalfronto en la dua mondmilito, li falis en januaro de 1944 ĉe Kievo

## Stratoj 
* Budín, Hlinky, Kovářská, Mlékařská, Nádražní, Npor. Krále, Rudé armády, Šíby, Velešovická, Zábraní

## Pluaj fotoj 

Rousínov, Slavíkovice, železniční stanice (2017-08-26; 02).jpg|Fervoja stacio
Rousínov, Slavíkovice, knihovna (2017-08-26; 01).jpg|Knihovna a bývalá základní škola
Rousínov, Slavíkovice, obchod (2017-08-26; 01).jpg|Vendejo en la vilaĝo
Joseph II is plowing.jpg|Imperiestro Jozefo la 2 partoprenanta plugadon

Kategorio:Rousínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vyškov
Kategorio:Setlejoj en Vyškova pordego
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Kategorio:Nuligitaj katastraj teritorioj en Sudmoravia regiono
Vítovice (Rousínov)

**Vítovice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Rousínov. La devena municipo situas proksime de Královopolské Vážany, proksimume 8 km nordokcidente de Slavkov. Daŭre ĉi tie vivas  ().

**Vítovice** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,88&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1365.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Sonorilejo el la jaro 1766
* Kapelo kun la statuo de sankta Johano Nepomuka

## Pluaj fotoj 

Rousínov, Vítovice, kaple sv. Jana Nepomuckého (2017-08-26; 02).jpg|Kapelo de sankta Johano Nepomuka
Rousínov, Vítovice, zvonice (2017-08-26; 01).jpg|Sonorilejo
Rousínov, Vítovice, náves (2017-08-26; 04).jpg|Gastejo
Rousínov, Vítovice, kříž na návsi (2017-08-26; 01).jpg|Kruco en la vilaĝplaco
Rousínov, Vítovice, rybník (2017-08-26; 01).jpg|Fiŝlago sude de la vilaĝo

Kategorio:Rousínov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Vyškov
Kategorio:Setlejoj en Vyškova pordego
Kategorio:Setlejoj en Drahana montetaro
Blankagorĝa manako

La **blankagorĝa manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *gutturalis* venas el latino *guttŭr* (= gorĝo), pro la distinga blanka gorĝo de tiu specio

## Disvastiĝo kaj habitato
La blankagorĝa manako troviĝas en sudeosta Venezuelo, Gujanoj kaj norda Brazilo. Ĝi vivas en humidaj arbaroj, foje en arbarorandoj, ĉefe en montetaj areoj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Nevděk (Černíkov)

:*Pri la burgo ĉe Žlutice temas artikolo Nevděk.*

**Nevděk** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Černíkov en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 5,5&nbsp;km sude de Černíkov. Estas ĉi tie registritaj 6 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Nevděk** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,77&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1584.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Nevděk (Černíkov), dům III.jpg|Domo en Nevděk
Nevděk (Černíkov), dům.jpg|Domo en Nevděk

Kategorio:Černíkov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Setlejoj en Ŝvihova montetaro
Rudoltice (Černíkov)

**Rudoltice** estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Černíkov en distrikto Klatovy. Ĝi troviĝas proksimume 2&nbsp;km sudoriente de Černíkov. Estas ĉi tie registritaj 22 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Rudoltice situas en katastra teritorio **Rudoltice u Černíkova** kun areo 2,13&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1379.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Rudoltice (Černíkov), dům.jpg|Rudoltice
Rudoltice (Černíkov), domy.jpg|Rudoltice
Rudoltice (Černíkov), zahrada.jpg|Rudoltice

Kategorio:Černíkov
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Klatovy
Kategorio:Setlejoj en Ŝvihova montetaro
Kategorio:Eksaj municipoj en Ĉeĥio
Anežka Šedivcová-Formánková

**Anežka Šedivcová (nask.) Formánková** (kromnomata **Agnes**, la 13-a de februaro 1904 Slavíkovice ĉe Klatovy – la 17-a de decembro 1971 Kežmarok) estis la unua ĉeĥa flugistino, ĉeĥa sportistino, pilotino kaj radiotelegrafistino, pioniro de reprezentantaro de virinoj en aviado.

La 4-an de junio 1928 kun diplomo n-ro 18 ŝi fariĝis la unua pilotino de turistaj (sportaj) aviadiloj en Ĉeĥoslovakio. Plu ŝi dediĉis al sporta aviado, ŝi partoprenis ankaŭ vicon de propagaj agadoj, inkluzive de transflugo en aviadilo Aero A-12 ĝis Beogrado, kiu estis ŝia plej konata kaj plej longa transflugo (2 000 km kun inter-alterigo en Bratislavo kaj en Zagrebo).

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* Digitální studovna Ministerstva obrany ČR – artikoloj pri Anežka Formánková
* Retpaĝaro de urbo Kdyně – Kdyňské kalendárium osobností

Kategorio:Ĉeĥaj aviadistoj
Kategorio:Ĉeĥaj feministoj
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj paraŝutistoj
Kategorio:Flugpioniroj
Kategorio:Sportaj pioniroj
Kategorio:Virinoj
Vítovice

Nomon **Vítovice** havas pluraj setlejoj:

* Vítovice (Rousínov) –&nbsp;parto de urbo Rousínov en distrikto Vyškov
* Vítovice (Hořepník) –&nbsp;parto de municipo Hořepník en distrikto Pelhřimov
* Vítovice (Planá) –&nbsp;pereinta domaro, nun katastra teritorio *Vítovice u Pavlovic* apartenanta al Pavlovice, kiu estas parto de urbo Planá en distrikto Tachov
William Vincent Wallace

**William Vincent WALLACE** (naskiĝis la 11-an de marto 1812 en Waterford, Irlando; mortis la 12-an de oktobro 1865 en Sauveterre-de-Comminges, departemento Haute-Garonne, Francio) estis irlanda komponisto, violonisto, pianisto, dirigento kaj  muzikinstruisto. Siatempe, li estis fama sur tri kontinentoj kiel duobla virtuozo de violono kaj piano. Li nun estas memorata ĉefe kiel eminenta operkomponisto, kun ŝlosilaj verkoj kiel *Maritana* (1845) kaj *Lurline* (1847–60), sed li ankaŭ verkis grandan kvanton da piana muziko (inkluzive de pluraj virtuozaj verkoj), kiuj estis tre modaj en la 19-a jarcento. La pli modesta kolekto de kantoj kaj baladoj de Wallace, same variaj laŭ stilo kaj komplekseco, ankaŭ estis populara en sia tempo, kun kelkaj numeroj asociitaj kun la famaj kantistoj de la tempo, kiuj prezentis ilin.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Wallace, William Vincent (1812–1865) ĉe la *Aŭstralia Vortaro de Biografio*
* Informoj pri Wallace kaj *Maritana*
*    
*    
* Partituro por "Softly ye night winds" (Milde, la noktaj ventoj), Macon, GA: John W. Burke, el la Konfederaciaj Premsignoj Partitura Kolekto

Kategorio:Romantikaj komponistoj
Kategorio:Irlandaj komponistoj
Salivtuka manako

La **salivtuka manako** () estas unutipa birdospecio el la familio de pipredoj. Ĝi troviĝas en Sudameriko.

## Taksonomio
Laŭ AviList, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj.

La specia epiteto *leucorrhoa* estas kunmetaĵo el la antikva greka *λευκός* (*leŭkos* = "blanka") kaj *ὄρρος* (*oros* = "pugo") ĉar tiu specio havas blankajn subvostoplumojn (vidu la ilustraĵon live)

## Disvastiĝo kaj habitato
La salivtuka manako troviĝas en norda Kolombio kaj norduesta Venezuelo. Ĝi vivas en humidaj praarbaroj, inkluzive de galeriaj arbaroj, sed foje vizitas la randojn de duarangaj maldensejoj kie estas fruktarboj.

## Referencoj
Kategorio:Pipredoj
Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Blanjean

**BLANJEAN** evidente estas la familia nomo de pluraj historiaj esperantistoj en Belgio, pri kiuj parte ekzistas ekstreme malmultaj informoj, en du kazoj nur la unua litero de la persona nomo.

Temas pri
* Lucien Blanjean, kiu unuan kurson de Esperanto donis ĵaŭdon la 27-an de januaro 1898, kun 80 partoprenantoj en Bruĝo, poste gvidis pioniran kurson en la ejo de la Reĝa Ateneo de Antverpeno en oktobro 1902, okaj en 1905 estis unu el la fondantoj de la Belga Ligo Esperantista,
* Edmond Blanjean, listigita en la Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XI, esperantista n-ro 4365,
* J. Blanjean, kaj
* P. Blanjean, Bruselo, kiu en la  poliglota klubo de Bruselo donis la unuan kurson pri Esperanto, ĵaŭdon , kun 80 partoprenantoj

Estas ne malverŝajne ke iuj de la homoj havis familiajn rilatojn inter si, sed pri tio absolute ne jam estas informoj.

50ra40ra

Kategorio:Belgaj esperantistoj
Virtuala asistanto

eta| Ĉu komputilo baldaŭ povos perfekte respondi viajn demandojn? - Universitato de Nederlando
**Virtuala asistanto** (foje nomata **cifereca helpanto** aŭ **voĉasistanto**) estas komputila programo, kiu povas plenumi taskojn aŭ servojn por la uzanto uzante parolrekonon. Ĝia celo estas provizi intuician interfacon inter la uzanto kaj sistemo aŭ aparato, permesante ke komandoj aŭ serĉoj estu pli "homsimilaj". La celo de ĉi tiu teknologio estas krei senjuntan lingvan dialogon inter homo kaj maŝino.

## Eblecoj 
Virtuala (voĉ)asistanto helpas kun ĉiuspecaj taskoj kiel ekzemple peti informojn pri la vetero, sportrezultoj, receptoj, kaj por plani rendevuojn aŭ agordi memorigilojn. Ĝi ankaŭ povas esti uzata por plenumi specifajn agojn, kiel ekzemple ludi muzikon aŭ filmetojn, aŭ lanĉi aplikaĵon.
## Ekzemploj 
Jen kelkaj ekzemploj de personaj aŭ virtualaj asistantoj:

* Amazon Alexa
* Apple Siri
* Google-Asistanto
* Mikrosoft Cortana
* Samsung Bixby

## Sekureco 
En 2018, esploristoj ĉe la Universitato de Kalifornio, Berkeley, publikigis artikolon pri tekniko por integri neaŭdeblajn aŭdajn komandojn en muziko aŭ parolata teksto, manipulante virtualajn asistantojn por plenumi specifajn instrukciojn sen la scio de la uzanto. La esploristoj faris malgrandajn modifojn al muzikdosieroj, kiuj permesis al ili telefoni al telefonnumeroj, malfermi retejojn kaj eĉ translokigi monon.

## Vidu ankaŭ 
* Babilroboto
* Artefarita intelekto
* Genera artefarita intelekto
* Parolrekono
* Interaga voĉrespondo

## Referencoj 
Kategorio:Artefarita intelekto
Antoine de Rivarol

**Antoine de RIVAROL** (naskiĝis la 26-an de junio 1753 en Bagnols-sur-Cèze; mortis la 13-an de aprilo 1801 en Berlino) estis franca politika verkisto, tradukisto kaj ĵurnalisto, konata per la memstara titolo *comte de Rivarol*.

Li devis fariĝi pastro, sed en 1770 li forlasis la seminarion en Avignon. Sep jarojn poste li aperis en Parizo kaj gajnis grandan publikan laŭdon per debatado kun Voltaire, d'Alembert, Diderot kaj Buffon.

En 1784, li ricevis la Premion de la Akademio de Berlino pro *sia Disertaĵo pri la Universaleco de la Franca Lingvo*, en kiu li celis klarigi kaj pravigi la gravecon de la franca lingvo kiel literatura, scienca, kortega kaj diplomatia lingvo, kiu tiam estis ĝenerale akceptita en Eŭropo, uzante diversajn raciajn argumentojn, sed ĉefe multajn pseŭdoraciajn : "Eŭropo atingis potencon senkomparan en la historio: la multaj ĉefurboj, la nombro kaj rapideco de ĝiaj ekspedicioj, publika kaj privata transporto igis ĝin granda respubliko, kiu devas elekti lingvon."Dum ĉi tiu tempo, li ankaŭ tradukis la *Inferon* de Danto en la francan.

Li estis la eldonisto de la *Journal politique et national* (entute 70 numeroj estis publikigitaj). La unua numero aperis du tagojn antaŭ la atako kontraŭ la Bastille. En ĝiaj paĝoj kaj en pamfletoj, li senkompate atakis la Francan Revolucion kaj la revoluciulojn.

Dum la revoluciaj jaroj, Rivarol, kiel multaj literaturaj figuroj, laboris kiel ĵurnalisto, specife kiel monarkisto kaj defendanto de la Ancien Régime. En 1792, li venkiĝis al la premo de la revoluciaj fortoj kaj fuĝis, unue al Bruselo (tiam aŭstra), poste en 1794 al Londono, kaj en 1795 al Hamburgo, fortikejo de la franca elmigrinta komunumo. En 1800, li vizitis Berlinon kaj denove estis celebrata tie.

En Francio, Napoleono Bonaparte dume ekregis kaj ofertis al elmigrintoj elirejon, ĉar li bezonis oficirojn kaj administrantojn por la teritorioj okupitaj de francaj trupoj. Rivarol mortis baldaŭ antaŭ sia planita reveno al Francio. Li estis entombigita en la tombejo Dorotheenstadt en Berlino, sed lia tombo baldaŭ estis forgesita. 

## Premio Rivarol 
La *Premio Rivarol* estas nomita laŭ Antoine de Rivarol kaj memore al lia ''Discours sur l'universalité de la langue française''. De 1949 ĝis 1964, la franca registaro aljuĝis ĉi tiun premion al aŭtoroj de romanoj skribitaj en la franca lingvo, eĉ se iliaj aŭtoroj ne estis denaskaj francaparolantoj. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Membroj de la Prusa Akademio de Sciencoj
Kategorio:Francaj monarkiistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Carlos Castro

**Carlos CASTRO** estis argentina aktoro en kinejaj filmoj. Li naskiĝis en 1913 en Bonaero kaj mortis en 1957 en Mar del Plata. Inter liaj produktaĵoj menciindas interalie *Buenos Aires a la vista*, nigra-blanka muzika filmo de 1950, reĝisorita de Luis Bayón Herrera - en tiu filmo krome interalie aperis la aktorinoj Dorita Acosta kaj Blanquita Amaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Argentinaj aktoroj
Monta apuso

La **Monta apuso**  aŭ **Monta apodo** (*Aeronautes montivagus*) estas apuso en la subfamilio *Apodinae* (Apodenoj) de la apusa familio Apodedoj (*Apodidae*) kaj genro *Aeronautes*. Ĝi troviĝas en Argentino, Bolivio, Brazilo, Kolombio, Ekvadoro, Franca Gujano, Peruo, Surinamo, Venezuelo, kaj eble Gujano.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Monta apuso estis iam metita en la genron *Micropus*, kiun poste oni kunigis en *Aeronautes*.

## Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de Monta apuso troviĝas en la Venezuela Marborda Montaro kaj aparte en Andoj ekde plej okcidenta Venezuelo suden tra Kolombio, Ekvadoro, Peruo kaj Bolivio ĝis norda Argentino. *A. m. tatei* troviĝas en la tepuja regiono laŭlonge de la limo inter suda Venezuelo kaj nordokcidenta Brazilo. Vido-registroj en Gujano kaj dokumentitaj registroj en Surinamo kaj Franca Gvajano probable estas de ĉi tiu subspecio. Ĝi estas konsiderata "sufiĉe ofta sed dise distribuita".

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Apusedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko