Willem Einthoven

**Willem EINTHOVEN** (n. la 21-an de majo 1860 en Semarang ĉe Javo, Nederlandaj Orienthindiaj Insuloj - m. la 29-an de septembro 1927 en Leiden) estis nederlanda fiziologo, fondinto de elektrokardiografio. 

Li dizajnis aparaton por registri la elektran funkcion de la koro en 1903, unue uzis elektrokardiografion por diagnozaj celoj en 1906. Li ricevis Nobel-premion pri fiziologio aŭ medicino en 1924 por "la invento de realigebla elektrokardiografo, per kiu li povis diagnozi kormalsanojn" .

Einthoven studis medicinon en Utrecht kaj iĝis profesoro pri fiziologio en Leiden. En lia verko "*Die galvanometrische Registrierung des menschlichen Elektrokardiogramms etc.*" li deklaris en 1923 la principojn de la kordgalvanometro kiun li enkondukis. Li esploris ne nur la korfluojn, la elektrokardiogramon, sed ankaŭ la retinan kurenton, fluojn en nervoj, haŭtreziston kaj pli.

## Agado 
maldekstra|eta|frua EKG aparato
Kiel juna akademia instruisto, li komence traktis la fiziologion de spirado (1885-1894) kaj formulis novan, revolucian koncepton de la mekanismoj de bronka astmo. La ĝusteco de la koncepto de Einthoven estis nur konfirmita eksperimente post 1950.

Einthoven komencis labori kun la Lippmann kapilara elektrometro en 1894. Kvankam li estis tre malkontenta kun la sentemo kaj manipulado de la instrumento, li sukcesis montri malsamajn eblajn kurbojn en normalaj homoj kaj pacientoj kun kormalsano (1900). Alia sukceso estis la registrado de korsonoj kun la kapilara elektrografo same kiel la karotida pulso kaj la apeksa bato (en) kiel referencmetodoj en 1894.

En 1902, li fariĝis membro de la Reĝa Netherlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj  . 

Li malkovris ke la mezursentemo (portantaj karbonvolvaĵoj) povus esti pliigita kaj en 1901 raportis la rezultojn kaj spertojn kun la nova kordgalvanometro. La unua elektrografa registrado estis farita en 1903. Tiu ĉi verko ricevis same malmulte da atento kiel la klasika laboro pri fora signal-transsendo, en kiu la norma EKG kondukas (I - ligo de ambaŭ brakoj, II - ligo de dekstra brako/maldekstra piedo, III. - ligo de maldekstra brako/dekstra piedo). Klinikaj EKGoj unue estis registritaj en 1906 uzante kabloligon inter la laboratorio de Einthoven kaj Universitata Hospitalo de Leiden. Norman J. Holter poste reprenis ĉi tiun ideon denove kaj disvolvis sian metodon de telemetrio. Daŭris ĝis 1908 ke la reputacio de la nova evoluo de Einthoven disvastiĝis al Germanio, Francio, Britio kaj Usono. Sciencistoj kaj kuracistoj el la tuta mondo venis al Leiden.

En 1913 li metis la matematikan kaj teorian bazon por la interpreto de korsurfacaj potencialkurboj, kiuj kondukis al la priskribo de la "Einthoven-triangulo" kiel la bazo por kalkulo de la EKG .

Einthoven priskribis multajn ECG-ŝanĝojn: pligrandiĝo de maldekstraj kaj dekstraj ventrikloj, multaj aritmioj, korfrekvenco dum enspiro kaj elspiro, QRS-morfologio en plumbo III, influo de la pozicio de la koro sur la EKG.

Entute li publikigis 127 artikolojn, ĉefe pri la EKG. Li ricevis la Nobel-premion pri Medicino en 1924 pro sia evoluo de la kordgalvanometro uzata por EKG-registrado kaj lia priskribo de la elektrokardiogramo. En 1923 li estis elektita korespondanta membro de la Getingena Akademio de Sciencoj, en 1925 membro de la Leopoldina, kaj en 1927 li estis elektita al la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj.

En 1970 la lunkratero Einthoven ricevis la nomon de li. 

## Verkaro 
* *Quelques remarques sur le mécanisme de l’articulation du coude*. 1882.
* *Stéréoscopie dépendant d’une différence de couleur*. 1886.
* *Über die Wirkung der Bronchialmuskeln, nach einer neuen Methode untersucht, und über Asthma nervosum*. In: *Archiv für die gesamte Physiologie des Menschen und der Thiere*, Band 51 (1892), S. 367.
* *Über die Form des menschlichen Electrocardiogramms*. In: *Archiv für die gesamte Physiologie des Menschen und der Thiere*, Band 60 (1895), S. 101–123.
* *Un nouveau galvanomètre*. Arch Sci Exp Nat 2 (1901) 40; auch in: *Archives Néerlandais des Sciences exactes et naturelles*, Band 6 (1902), S. 625–633.
* *Le Télécardiogramme*. In: *Archives internationales de physiologie et de biochimie*, Band 4 (1906), S. 132.
* *Die Registrierung der menschlichen Herztöne mittels des Saitengalvanometers.* In: *Archiv für die gesamte Physiologie des Menschen und der Thiere*, Band 117 (1907), S. 461–472.

## Literaturo 
* Eberhard J. Wormer: *Syndrome der Kardiologie und ihre Schöpfer*. München 1989, S. 97–104
* R. Porter (ed.): *Dizionario Biografico della Storia della Medicina e delle Scienze Naturali (Liber Amicorum)*. Milano 1 (1985) 273
* H. A. Snellen: *History of cardiology*. Rotterdam 1984
* H. Denolin: *Willem Einthoven 50th commemorative anniversary*. Europ J Cardiol 8 (1978) 303
* G. E. Burch, *N. P. DePasquale: A history of Electrocardiography*. Chicago 1964
* A. de Waardt: *Het Levenswerk von Willem Einthoven (1860–1927)*. Haarlem 1957
* S. L. Barron: *The development of the electrocardiograph*. London 1952
* L. Hill: Willem Einthoven. Br Med J 2 (1927) 665
* Barbara I. Tshisuaka: *Einthoven, Willem.* In: Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner (Hrsg.): *Enzyklopädie Medizingeschichte.* De Gruyter, Berlin / New York 2005, , S. 339.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 159a naskiĝdatreveno de Willem Einthoven – Google Doodle 

Kategorio:Nederlandaj kuracistoj
Kategorio:Nederlandaj inventistoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Nederlanda Akademio de Artoj kaj Sciencoj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziologio aŭ medicino
Kategorio:Mortintoj en 1927
Kategorio:Naskiĝintoj en 1860
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj