open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean Asquéri

**Jean Asquéri** (naskiĝis en 1911, mortis la 14-an de januaro 1971) estis esperantisto en la urbo Romans-sur-Isère, departemento Drôme. Oficisto en granda ŝufabriko de Romans kaj fraŭlo, li dediĉis sian tutan vivon al la Esperanto-Movado. En 1937 li trapasis la Ateston pri Lernado, kaj sekve partoprenis la organizadon de la Nacia Kongreso en Romans, kiu okazis en junio 1938. De 1943 ĝis sia morto en 1971 li unue kiel sekretario, poste kiel prezidanto, estris la Esperanto-klubon "Bona Stelo" de Romans. Sukcese li gvidis kursojn, organizis "Internaciajn semajnojn" en Romans, kaj ofte partoprenis en la Universalaj Kongresoj de UEA. Ekde 1945 li estis delegito de UEA. En 1970 la Kultura Ministerio de Francio rekonis lian altvaloran kulturan agadon per Esperanto-instruado, nomante lin "Kavaliro...", poste "Oficiro de la akademiaj palmoj".

Kategorio:Francaj esperantistoj
Pustevny

**Pustevny** estas montpasejo (1 018 m. s. m.), tradicia, signifa centro de somera kaj vintra turismo kaj refreŝigado kun vico da kultur- kaj naturinteresaĵoj en okcidenta parto de montaro Moraviasileziaj Beskidoj, en norda Moravio, 8 km sudoriente de urbo Frenštát pod Radhoštěm, 10 km nordoriente de urbo Rožnov pod Radhoštěm. La montpasejo situas en ĉefa eŭropa disfluejo, kondukas ĉi tie limo inter distriktoj Vsetín kaj Nový Jičín.

## Situo 
Pustevny ricevis nomon laŭ ermitoj, kiuj ĉi tie en pasinteco vivis. Por turismo la loko estis malkovrita jam fine de la 19-a jarcento, kiam Pohorská jednota Radhošť (Montarunueco Radhošť) igis en la jaro 1891 konstrui la unua turistan rifuĝejon nomata **Pustevna** (Ermitejo), poste en la jaro 1894 ŝtonan Šumná. Sekvis konstruado de la tuta arkitektona komplekso. Ĝis la jaro 1898 estis konstruitaj konstruaĵoj kun popolmotivoj Libušín kaj unuetaĝa **Maměnka** (Panjo), kiu estis fine de la 90-aj jaroj de la 20-a jarcento amplekse renovigita. Ili estas plenigitaj per ligna valaĥia sonorilejeto. Same Pustevna (teretaĝa ligna konstruaĵo kun valaĥiaj motivoj en frontono) estis en la jaro reguligita laŭ proponoj de D. Jurkovič. La plej juna estas hotelo **Tanečnice** (Dancistino). Komence de la 20-a jarcento oni kuracis ĉi tie ftizon per sana aero kaj per ŝaffromaĝo. Fine de la dua mondmilito malhelpis la 2-a slovaka partizana brigado de M. R. Štefánik ruinigon de la konstruaĵoj en Pustevny de retiriĝantaj germanaj soldatoj.

Proksimume 400 m okcidente de Pustevny troviĝas roksupreniroj (markataj kiel Gradoj aŭ Subgradoj) kun altaneto nomata Cyrilka, de kie estas bela panoramo. Proksimume 250 m oriente de la altaneto estas enirejo en ampleksajn pseŭdokarstajn kavernojn Cyrilka. Speleologoj indikas longecon preskaŭ 370 m, kun kavoj preskaŭ 6 x 3 m, kun etaj stalaktitoj, precipe interesa estas parto nomata Labyrint (Labirinto), kiu estas bedaŭrinde nealirebla por publiko.

Pustevny estas signifa centro de vintra kaj somera refreŝigado, elirloko de turismaj vojoj (ebleco de loĝigo, skitelferoj, skisaltejo, ciklovojoj, montardeĵorejo), 2 km sude situas turisma kabano **Skalíkova louka** (Herbejo de Skalík) kun baseno. Jam en jaro 1940 estis ebla al Pustevny veni per sidloka pend-telfero, tiam temis pri unua telfero en Eŭropo. Hodiaŭ estas uzata seĝtelfero konstruita en jaro 1987 el municipo Trojanovice per telfero Ráztoka - Pustevny, kie estas ebleco de loĝigo.

## Vidu ankaŭ 
* Valaĥia muzeo en naturo

## Pluaj fotoj 

Libušín chalet in Pustevny in winter (CZE).jpg|Pustevny vintre
Pustevny, Libušín (vlevo) a Maměnka.JPG|Maldekstre Libušín, dekstre Maměnka
Pustevny Mamenka interier.JPG|Interno de Maměnka
Pustevny, Libušín (6).JPG|Libušín
Libusin 3.jpg|Libušín, riparoj post incendio
Pustevny, Libušín (4).JPG|Libušín
Libusin pruceli 2.jpg|Libušín, post incendio

## Referencoj 
Kategorio:Prostřední Bečva
Kategorio:Montpasejoj kaj seloj en Ĉeĥio
Kategorio:Geografio de Moraviasilezia regiono
Kategorio:Geografio de Regiono Zlín
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kategorio:Valaĥio (Moravio)
Kategorio:Moraviasileziaj Beskidoj
Kategorio:Domaroj en distrikto Vsetín
Kategorio:Skiareoj en Ĉeĥio
Maurice Lewin

**Maurice LEWIN** (naskiĝis 1884 en Pollando, mortis la 12-an de marto 1971 en Dunstable) estis brita esperantisto, aŭtoro de Meteologia terminaro (1961) kaj kunlaborinto de Plena Ilustrita Vortaro pri meteologio.

Lewin naskiĝis en Pollando kaj eklernis Esperanton en 1900. En 1904 li komencis la studadon en Varsovio kaj lernis Esperanto-prononcadon ĉe Antoni Grabowski. En la sekva jaro, en la tempo de la revolucio de 1905, Lewin devis rifuĝi en Germanio, kie li finis la inĝenierajn studojn. En 1914 tra Svislando kaj Francio li forveturis al Britio. En Londono li aliĝis al Royal Philharmonic Society. Tie li ekkonis Ethel Michaelis, la sekretariinon de la Societo, kiu en junio 1920 iĝis lia edzino. La paro ekloĝis en Dunstable kaj havis kvar infanojn. 

Lewin estis senlaca propagandanto, instruanto kaj preleganto pri Esperanto, fondinto de Veterana Esperantista Klubo, unu el la fakaj organizaĵoj kunlaborantaj kun Universala Esperanto-Asocio (UEA). Li oficis ankaŭ kiel fakdelegito de UEA por Dunstable en Britio de 1954.

Li mortis la  en sia loĝurbo. En sia testamento li destinis, ke UEA ricevu el lia heredaĵo 250 pundojn.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *Meteologia terminaro* de Maurice Lewin  en Bitoteko.es

Kategorio:Britaj esperantistoj
Kategorio:Esperanto-vortaristoj
Mikrolito

eta|250px|Mikrolito
**Mikrolito** (el la greka ’eta + ŝtono’) estas prahistoria malgranda ilo el siliko, uzita kiel parto de kunmetitaj iloj (ekz. segiloj aŭ sagopintoj). Inter la mikrolitoj, oni distingas specialajn, tre etajn klingojn (mikroklingojn), kaj geometriajn mikrolitojn, kiuj pretiĝis per celita disigo kaj fina fajnigo de pli grandaj klingoj. Mikrolitoj estis tipaj en la meza ŝtonepoko (aŭ mezolitiko kaj epi-paleolitiko). La interna kronologio de la meza ŝtonepoko baziĝas ĉefe sur la ŝanĝanta ofteco de tiuj materialoj.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.fhw.gr/chronos/01/gr/ml/culture/index.html 
* http://www.hf.uio.no/iakk/roger/lithic/sarc.html  

Kategorio:Arkeologio
Chomutov

**Chomutov** (prononcu Ĥomutov) estas urbo en Ĉeĥio kun  (). Estas ĉi tie reprezentita industrio de brulmaterialoj (brunkarbo) kaj energetiko (hidroelektrejoj), metalurgia (ferfabriko kaj laminatejo), maŝinindustrio kaj teksindustrio. Chomutov estas signifa trafikvojkruciĝo; kruciĝas ĉi tie fervojoj el urboj Karlovy Vary, Žatec, Most kaj Vejprty. La ĉirkaŭaĵo de la urbo estas dezertigita pro supraĵa minado de brunkarbo.

## Historio 
La urbo, menciata unuafoje al la jaro 1252, estiĝis en vojo ĝis Lepsiko. En la jaro 1264 ĉi tie Ordeno de germanaj kavaliroj konstruis komendon. Chomutov estas urbo ekde la jaro 1335. En husanaj militoj la urbo staris en katolika flanko, tial ĝi estis konkerita de Jan Žižka kaj okupita de praganoj. Ekde la jaro 1571 ĝi estis posedaĵo de familio Hasištejnidoj el Lobkovice, kontraŭ kies rekatoligemaj klopodoj eksplodis en la urbo en 1591 granda ribelo. En la jaro 1605 Chomutov fariĝis reĝa urbo. Dum la tridekjara milito ĝi estis kelkfoje prirabita de svedaj soldataroj. En la 16-a jarcento oni komencis en la ĉirkaŭaĵo de la urbo mini ferercon, kiu pli malfrue (precipe en la 1-a duono de la 19-a jarcento) fariĝis bazo de evoluo de la industrio kaj de la minado de karbo. En la jaro 1870 Chomutov estis aligita al la fervojo. En la jaro 1938 estis evakuita ĉeĥa loĝantaro, en la fino de la dua mondmilito Chomutov estis kelkfoje bombardita.

La kerno de la urbo konservis al si mezepokan bazplanon. La frue gotika komendo de la ordeno de germanaj kavaliroj el la 2-a duono de la 13-a jarcento kun konservinta preĝejo estis en gotiko kelkfoje alikonstruita kaj en la jaroj 1525–1530 reguligita al kastelo. En la jaro 1607 la urbo elaĉetis sin el servuteco kaj la kastelo estis reguligita en urbodomon. La urba turo estas el la jaro 1525. En placo staras kelkaj malfrue gotikaj, renesancaj kaj barokaj burĝaj domoj. La plej valora estas domo de Collins-Luther kun diamantaj volboj (hodiaŭ kafejo).

En la konstruaĵo de la urbodomo havas sidejon patrujgrafia muzeo kun ekspozicio pri historio de minado kaj metalurgio en la regiono.

## Loĝantaro 
## Naskiĝintoj 
* Ernst Fischer, politikisto kaj verkisto

## Transporto 
* Trolebusa transporto en Chomutov kaj Jirkov

## Rilataj artikoloj
* Brunkarba minejo Nástup – Tušimice

## Pluaj fotoj 

Chomutov - Podzim 2012 - Městské divadlo.JPG|Urba teatro
Chomutov - Budova okresního soudu, 2011.JPG|Konstruaĵo de distrikta juĝejo
Chomutov - Jezuitský areál - nádvoří SKKS 01.JPG|Kortego de jezuita areo
Chomutov - Pohled z Městské věže 04.JPG|Urbodomo kaj gotika preĝejo de sankta Katarina
Chomutov - 03-2013 - Stará pošta.jpg|Malnova poŝta ofico
Kamencové jezero 1.jpg|Lago Kamencové jezero
Chomutov 2016-05-30 Celkový pohled.jpg|Suma vido de nordokcidento


Kategorio:Municipoj en distrikto Chomutov
Kategorio:Urboj en distrikto Chomutov
Kategorio:Distriktaj urboj en Ĉeĥio
Kategorio:Setlejoj en Mosta baseno
László Somlai

eta|*Sep Vangofrapoj*, 1943
eta|Mortanonco de László Somlai
**SOMLAI László** (**Ladislao Spierer**, pseŭdonimo: L. Rereips) (naskiĝis la 7-an de marto 1906 en Vajszló, mortis la 12-an de marto 1971 en Budapeŝto) estis hungara esperantisto kaj pentraĵagento.

László Somlai lernis Esperanton en 1925 kaj dum kelkaj jaroj estis prezidanto de HESL.

## Tradukoj 
* Károly Aszlányi: *Sep Vangofrapoj*
* Lajos Bíró: *Fraŭlino Ida*
* József Darvas: *Amara Pano*
* Jolán Földes: *La Strato de Fiŝanta Kato*
* Lajos Kassák: *La Vojoj estas Nekonataj*
* Ferenc Molnár: *La Knaboj de la Paŭlo-strato* (A Pál utcai fiúk)*, fama romano pri bataloj inter knabo-bandoj, plurfoje filmigita, Rickmansworth: Esperanto Publishing, 1938, 187 paĝoj (= La Epoko Libro-Klubo 2)
* Sándor Petőfi: *La Avo*, Purmerend: Muusses, 1937, 31 paĝoj (= Muusses Esperanto Biblioteko 8)
* Kálmán Porzsolt: *La Vojo Malsupren*
* Viktor Rákosi: *For la Viandon*
* Lajos Zilahy: *Printempo de Morto''

SOMLAI, László
Nanta edikto

La **Nanta edikto** (aŭ Edikto de Nantes) certigis por la protestantaj hugenotoj toleron en la katolika Francio. Antaŭe dum 36 jaroj, ili suferis daŭran persekuton en la tuta lando, kio kondukis en 1572 al amasmurdo de hugenotoj en la Bartolomea nokto. 500.000 sekvantoj de protestantismo estis forpelitaj.eta|Nanta ediktoLa edikto estis subskribita je la 30-a de aprilo 1598 de franca reĝo Henriko la 4-a en Nanto (Nantes). En la dekreto la katolika konfesio estis firmigita kiel ŝtatreligio, sed certigis por la francaj kalvinistoj liberan religiopraktikadon kaj politikan apartan pozicion.

La edikton retiris la 18-an de oktobro 1685 reĝo Ludvigo la 14-a en Edikto de Fontainebleau.

La subskribo de la Nanta edikto estas eternigita sur reliefo ĉe la Ĝeneva reformacia monumento.

; Vidu ankaŭ
Tolera edikto, Johano Kalvino, Reformacio.

Kategorio:Protestantismo
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:1598
Ludvík Chytil

**Ludvík CHYTIL** (naskiĝis en Žlutava apud Napajedla la 2-an de julio 1929 - mortis en Přerov la 23-an de majo 2011) estis ĉeĥa esperantisto aktivanta en la loka grupo de la urbo Přerov. Honora membro de ĈEA.

En 2004 li ricevis **Medalon de J. A. Komenio** de la magistrato de Přerov, kiu atribuis ĝin al li pro propagando de la urbo per Esperanto.

Membro de EK Přerov. Apartenas al fondintoj de la klubo kaj multajn jarojn estis kluba prezidanto. Li ĝisfine estis „motoro“ de la klubo. Li sciis laŭdi bonan laboron, sed ankaŭ kritiki, kio al li ne plaĉas, estas egale ĉu ĉe ni aŭ eksterlande. Li partoprenis 12 kongresojn de UK kaj  partoprenis multajn diversajn aranĝojn enlande kaj eksterlande. Li esperantigis multajn propagandajn materialojn pri Přerov kunlaborante kun urbaj institucioj – Urba magistrato, Urba muzeo.

Samideano Ludvík Chytil esperantistiĝis en 1953, kiam kaptis lian atenton ĉeĥalingva afiŝo „Ĉu vi volas korespondi kun la tuta mondo?“. Li komencis vizitadi Esperanto-rondeton en la fervojista klubo ĉe la stacidomo de Přerov. Lia unua instruisto estis Drahomír Kočvara. Li komencis vizitadi kongresojn kaj konferencojn eksterlande. Plej multe impresis lin trimonata restado en Brazilo. Per Esperanto li propagandis sian urbon Přerov. Li esperantigis sep-paĝan supervidon pri historio kaj nuntempo de Přerov, parton de broŝuro pri Meza Moravio, broŝuron pri inundoj en Lověšice, enkondukon de studaĵo „100 jaroj de Michalov“ de Jiří Lapáček, verkis pri historio de Esperanto en Přerov ekde 1923. Li esperantigis ankaŭ faldolion pri Přerov.

## Tradukoj
*Vladimír Konopka: **Lidice** (eldonis maŝinfabriko en Přerov, eldonjaro ne indikita)
***Lověšice. Inundoj en 1997** (Ĉeĥa Asocio de Virinoj, Ĉeĥa Ruĝa Kruco, 1999)
***Museum pictus** (Muzeo en Bildoj, ĉeĥe, slovake, pole, ruse, germane, angle, france, hispane, itale, hungare, Esperante - pri la muzeo J. A. Komenio en Přerov, 2001)

## Eksteraj ligiloj 
*La gazeto Přerovské listy anoncas medalon de Komenio por meritplenaj personoj - malfermu "listopad 2004" 
*Intervjuo kun L. Chytil en la gazeto Přerovské listy - malfermu "červenec, srpen 2005" 

Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj
Kategorio:Honoraj membroj de ĈEA
Mary Luplau

**Mary LUPLAU** (naskiĝis 1865, mortis la 28-an de marto 1971 en Nov-Zelando), la plej aĝa (sed aktiva) esperantistino en la mondo kun 106 jaroj (vd. Esperanto, junio 1969, p.&nbsp;168).

Malgraŭ tioma aĝo, ŝi restis sana ĝis la morto. La kremacion ĉeestis la prezidanto kaj vicprezidanto de la Esperanto-societo de Auckland.

## Ligiloj 
* [The Australian Esperantist](https://esperanto.org.au/ftp-uploads/TAE2/TAE2-95(175)-maj-1971.pdf) majo 1971 kun artikolo pri ŝia morto

Luplau, Mary
Luplau, Mary
Luplau, Mary
Kvartalo Ĉūō (Tokio)

**Kvartalo Ĉūō** aŭ **Ĉūō-ku** respektive simpligite ***kvartalo Ĉuo*** aŭ ***Ĉuo-ku*** (中央区 [ĉūō-ku]; Hepburn: *Chūō-ku* ; Kunrej: *Tyûô-ku*) estas speciala kvartalo en Tokio. Laŭ la stato de  en la urboparto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Czuo (Tokio)
Czuo
Magda Bohman

**Magda BOHMAN** (naskiĝis 1896, mortis la 7-an de septembro 1971) estis sveda esperantistino. Ŝi estis internacie konata kiel Esperanta poetino sub la nomo **Magda CARLSSON.**

Lerninte la lingvon en 1931, ŝi rapide ekmastris ĝin, kaj jam en *Sveda Antologio* (1934) la pli granda parto de la poemtradukoj estas el ŝia plumo. Poste ŝi kontribuis al *Literatura Mondo*, precipe en la jaroj 1936-37, tradukojn el svedaj poetoj. Postmilite ŝiaj tradukoj aperis kolektite en la libro *Sveda Poemaro* (1954). Sekvis kontribuado al *Norda Prismo* (ekde 1955). Du el ŝiaj maloftaj, sed elstaraj originalaj poemoj aperis en *Esperanta Antologio* (1958). Kelkfoje ŝi tradukis ankaŭ el la Esperanta poezio en la svedan. Magda Bohman estis longe aktiva ankaŭ en KELI kaj aplikis sian tradukarton ankaŭ al himnoj: *Evangelia Kantaro* (1952) konsistas grandparte el ŝiaj tradukoj, kiuj abundas ankaŭ en *Adoru Kantante* (1971) kaj *ADORU* (2001). Ŝi estis dumviva membro de UEA kaj ofte subtenis la Asocion finance.

## Verkoj 
* Schneider, Alois; Carlsson, Magda: **Barbro kaj Eriko** : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. Societo Esperanto, Stockholm, 1933.

## Tradukoj 
* Bergman, Bo: '''Adaĝo; La revuloj; Nun iras ŝip'; Infana kanteto; Nia sorto; Lilio en paradizo; La lasta stelo'* (En: *Sveda Antologio*)
* Ekelund, Wilhelm: **Tiam estis helaj la fagoj; Kvieto; Adoro** (En: *Sveda Antologio*)
* Fröding, Gustav: *'Al Salem; Kan', kan', kantu; Idealismo kaj realismo; Maja kanteto'* (En: *Sveda Antologio*)
* Karlfeld, Erik Axel: *'Temp' atenda; Ĉieliro de Profeto Elija; Virgulino Maria; Malsano'* (En: *Sveda Antologio*)
* Levertin, Oscar: **Novjara kanteto mezepoka; En la juda tombejo de Praha; La gepatra lingvo** (En: *Sveda Antologio*)
* Österling, Anders: **Evangelio; Monokordo** (En: *Sveda Antologio*)
* ***Sveda Poemaro**'' (1954)

Kategorio:Esperantlingvaj poetoj
Kategorio:Esperanto-verkistoj
Kategorio:Svedaj poetoj
Kategorio:Svedaj esperantistoj
Philip Vandor

**Philip VANDOR** (mortis 47-jara la 9-an de oktobro 1971 pro koratako) estis usona esperantisto. Kiel lernejestro li multon atingis en la enkonduko de Esperanto-kursoj en elementaj lernejoj en Kalifornio kaj la Universitato de Kalifornio (Berkeley).

Vandor, Philip
Vandor, Philip
José Serrano López

**José Serrano LÓPEZ** (naskiĝis 1906 - mortis la 9-an de novembro 1971) estis la prezidanto de Meksika Esperanto-Federacio.
Li mortis ne longe, post kiam li inaŭguris sian domon kiel "Esperantan Angulon" dediĉe al esperantista uzo. Historio de Esperanto en Meksiko, verkita de li, restas ne publikigita.

## Verkoj
***Frateco de la Nova Vivo** (1935/1962)
***Curso de Esperanto: dedicado a Metziko y a los pueblos de habla castellana** (1962)

### Recenzoj
Pri *Frateco de la Nova Vivo*

## Tradukoj
*Lopez Bermudez, José: **Kanto al Kuauhtemok** (1950)

## Referencoj 
Kategorio:Meksikaj esperantistoj
William H. King

**William H. KING** (mortis la 25-an de januaro 1972 en Whangarei, Nov-Zelando) estis dumviva membro de UEA kaj ekssekretario de Nov-Zelanda Esperanto-Asocio. Lia verko "Historio de Esperanto en Nov-Zelando" aperis postmorte.

## Verko
**A history of the introduction and spread of the international, auxiliary language Esperanto in New Zealand* (during the period 1904 - 1963) (1973)

Kategorio:Novzelandaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝjaro nekonata
Kategorio:Mortintoj en 1972
Hélène Albault

**Hélène ALBAULT** (mortis 46-jara en 1972) estis franca esperantisto, edzino de André Albault (prezidanto de Unuiĝo Franca por Esperanto kaj antaŭe estrarano de UEA).

Ŝi estis esperantisto ekde la jaro 1949, ŝi gvidis Esperanto-kursojn, helpis la edzon kaj postlasis 3 infanojn, kiuj parolas Esperanton denaske.

Kategorio:Francaj esperantistoj
Carl Klang

Sveda esperantisto

**Carl KLANG** (naskiĝis 1902 - mortis en marto 1972 en la aviadila katastrofo ĉe Dubai en Irano, en kiu mortis 112 personoj), estis sveda esperantisto el Åkarp, Svedujo, konata en la Esperanto-movado precipe en sciencaj medioj pro sia uzo de la Internacia Lingvo por resumoj en la oficialaj Raportoj de la Ŝtata Ĝardeneksperimentejo en Alnarp.

## Bibliografio 
*  Klang, Carl A. 1958 : Observoj pri novaj vinbervarioj en Svedujo, *en* Sciencaj Studoj bazitaj sur originalaj esploroj kaj observoj, pp.&nbsp;209–211.
Seoti Prakash

**Seoti PRAKASH** (mortis 40-jara la 18-an de junio 1972) estis sekretario de Hinda Instituto de Esperanto. 

Lia granda deziro estis fondi propran presejon por regula aperigo de gazeto du-semajna kaj por eldoni Esperantan lernolibron por baratanoj kaj aliaj. Li perdis sian vivon provante savi 2 personojn, kiuj falis en riveron. Li postlasis 3 infanojn.
P
P
P
Ermar Istomin

**Pavloviĉ ISTOMIN**, konata per la pseŭdonomo **Ermar SVADOST** (mortis 64-jara en marto 1971), estis sovetunia interlingvisto. Lia ruslingva verko *Kiel aperos universala lingvo?* aperis en 1968.

## Verko
Svadost, E.: *Kak vozniknet vseobŝĉij jazyk?* (Moskva: "Nauka", [1967]. 285 p.)

Kategorio:Sovetiaj lingvistoj
Kategorio:Interlingvistoj
Vercors (verkisto)

**Jean BRULLER**, konata sub sia plumnomo **Vercors** (elektita pro ties ligoj kun *Résistance* (vidu en la historia parto de la artikolo Vercors (montomasivo)) ( 26-a de februaro 1902 – 10-an de junio 1991), estis franca desegnisto kaj verkisto.

Ilustrinte infanan rakonton "Les patapoufs et les filifers" de André Maurois, li partoprenis la francan rezist-movadon dum la dua mond-milito, iĝis fama pro lia novelo "La Silento de l' Maro", fondis eldonejon. Poste li ĉefe pripensis kaj priverkis la temon: kio igas homon homo? Kio diferencigas ĝin disde bestoj? Pri tio li verkis "La malnaturitaj bestoj", "Zoo", kaj "Sylva".

## Internaj ligiloj 
* Le Silence de la mer (2004)

Kategorio:Francaj verkistoj
Lapo

**Lapo**  (*Arctium lappa*) estas specio de la botanika genro arkteo el Eŭropo, plurjara, ĝis 3 metrojn alta herbo, kies karna pivotradiko kaj foliripoj estas manĝataj kuiritaj en Japanio kaj Koreio kaj medicine uzataj en Eŭropo.

## Priskribo 
La floroj estas purpuraj kaj kolektitaj en globula Pseŭdantio, arigitaj. Ili aperas meze de somero, de julio ĝis septembro.  La pseŭdantio estas ĉirkaŭita de multaj brakteoj, ĉiu el ili havas hoketan formon, permesante al ili esti transportitaj je longaj distancoj per la felo de bestoj. La fruktoj estas akenoj; ili estas longaj, kunpremitaj, kun mallongaj papusoj.

## Manĝeblo 
La unujara radiko estas manĝebla kiel skorzonero.

Dosiero:Illustration Arctium minor0.jpg|*Arctium minus*  el libro de d-ro Thomé (1885)
Dosiero:Arctium tomentosum.jpg|*Arctium tomentosum*
Dosiero:Arctium lappa MHNT.BOT.2004.0.16.jpg|*Arctium lappa*  Muzeo de Tuluzo
Dosiero:Tümpel an der Fliede (26).jpg|*Arctium lappa*

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Manĝeblaj sovaĝaj plantoj
Falto

**Falto** povas signifi:

* Biologie, **falto** estas haŭtsulketo ĉe la frunto, vizaĝo aŭ interno de la manoj, ordinare kaŭzita de la aĝo. Ĝi estas sur la vango, frunto kaŝebla per kremaĵoj aŭ per senfaltiga operacio.
* Geologie, falto estas deformiĝo de tereno, en kiu la tavoloj kliniĝas en du malsamaj direktoj aŭ diverĝaj (kazo de antiklinalo) aŭ konverĝaj (kazo de sinklinalo).

## Vidu ankaŭ 
* Botokso
* Tektona levo

Kategorio:Dermatologio
Kategorio:Geologio
Kategorio:Tektoniko
Marno

[eta|dekstre|Blua marno ĉe la pasejo *Saint Jean* apud  [Montclar (Alpoj de Alta Provenco)|Montclar (Francujo)]]
**Marno** estas termiksaĵo, de kiu la kalkoriĉa marno estas uzata por plibonigi grundojn tro acidajn (marnado). (argil-, sablo,- kalkomarno) Ĝi ankaŭ estas uzata por la cemento-produktado.

La marnogrundo estas malhela, humokarbonata grundo, malofte helflava pro erozio.

Ĝi estas pelita sedimentaĵo, transira formo inter argilo kaj kalko. Ĝi entenas krom argilmineralo ankaŭ kalciton kaj havas ofte maran originon. Ĝi disvastiĝis en la tercieraj tavoloj.

Ĝi troveblas en Hungario en ĉirkaŭaĵo de Üröm, Lábatlan, Beremend.

Dosiero:Col St Jean (Marnes bleues) 2 F.JPG|
Dosiero:Col St Jean (Marnes bleues) 3 F.JPG|
Dosiero:Bunter Mergel.jpg|

## Vidu ankaŭ 
*Leŭso

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.geologyshop.co.uk/chalk1.htm 
* http://geolmag.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/142/1/31 
* http://www.the-conference.com/JConfAbs/5/782.pdf 
* http://www.nhmmaastricht.nl/textonly-nl/exp_tk1.htm  

Kategorio:Mineraloj
Litosfero

[eta|300px|la litosfero konsistas el aro da [tektona plato|tektonaj platoj]]
La **litosfero** (el la greka "ŝtono + globo") estas la solida krusto de la terglobo. Ĝi konsistas el diversaj silikatenhavaj ŝtonaĵoj. Ĝia supra parto, la terkrusto, havas malpli da specifa pezo ol la suba parto, la ekstera termantelo. La supra parto formas la kontinentojn, ĝi havas ĉefe silician kaj aluminian enhavon. La suba parto enhavas precipe silicion kaj magnezion.

La litosfero averaĝe havas dikecon de 100 km kaj densecon de 2,8 g/cm³ - tamen la dikeco loke varias de malmultaj ĝis 450 kilometroj. En kaj sur ĝi okazas la plej gravaj geologiaj kaj geografiaj procesoj.

## Literaturo 
* Ĉu vi konas la teron?, Endre Dudich, publikigita en 1983 ĉe Scienca Eldona Centro de Universala Esperanto-Asocio en Budapeŝto 

## Vidu ankaŭ 
* atmosfero (tero), hidrosfero, platotektoniko

[eta|350px|maldekstra|sekco de la [tero:1 terkrusto (oceana kaj kontinenta krusto, dikeco 0 ĝis 80 km), 2 termantelo (supra mantelo inkluzive de la astenosfero (5), kaj suba mantelo), 3 terkerno (3a kaj 6 ekstera, likva kerno, 3b kaj 7 ena, solida kerno - 4 litosfero, do terkrusto kaj supra mantelo]]
eta|330px|transiro de oceana al kontinenta terkrusto je kontinenta rando (prezentado simpligita)

## Eksteraj ligiloj 
* "terkrusto, litosfero kaj astenosfero" (paĝo angla) 
* "terkrusto kaj litosfero" (paĝo same angla)
Mioceno

{|class="infobox" 
**Mioceno** estas la kvara periodo de la terciara epoko. Ĝi daŭris de 26 ĝis 7 milionoj da jaroj (inter oligoceno kaj plioceno).

## Nomo 
La vorto Mioceno estis enkondukita de la skota geologo Charles Lyell en 1847, kaj devenas de la greka μείων *meiōn* (= malpli) kaj καινός *kainos* (=nova).

## Geologio 
Dum Mioceno Ameriko plu malproksimiĝis de Eǔropo kaj Afriko, kaj Nordameriko disigis de Sudameriko. Dum parto de tiu epoko, Mediteraneo fermiĝis kaj eble eĉ sekiĝis.

Pluraj montoĉenoj plialtiĝis dum Mioceno: Andoj, Alpoj, Himalajo, Orientafrikaj montaroj, ktp.

## Plantoj kaj bestoj 
[eta|dekstre|*[Proconsul*, homoideo (homsimila primato) vivinta en Mioceno]]
Ĝia flaŭro estis komence en Eŭropo subtropika kun filikoj, palmoj, tropikaj plantoj. Pli poste dominis la laŭrfoliacoj, poste la falfoliaj plantoj. En tiu periodo estiĝis multaj karboj el la formortintaj plantaj organikaj materialoj (bruna karbo).

En tiu epoko elevoluis la parhufuloj, pluevoluis la ranoj kaj la vostaj amfibioj, kavkornuloj. Aperis la homsimilaj primatoj.


Kategorio:Geologiaj epokoj
Kategorio:Neogeno
Sinklinalo

[eta|300ra|Falto kun sinklino en Slichowice - [naturrezervejo en Kielce]]
eta|dekstra|300ra
**Sinklinalo** estas geologia nocio de greka deveno (*sin* - kune, *klinein* - klini).

Sinklinalo estas imaga eĝlinio, de kiu diverĝas supren tavoloj, havantaj kontraŭan direkton. Ĝi estas la konkava parto de simpla faltiĝo. Kutime mezo (kerno) de sinklinala falto estas kreita per novaj tavoloj kaj malenon (flankojn) kreas malnovaj geologiaj tavoloj. Ĝi povas esti stara, oblikva, kuŝa, konfaŭlta.
eta|center|360ra|Skemo de antiklinalo kaj sinklinalo

## Vidu ankaŭ 
* Antiklinalo
* Kliniteco
* Orogenezo
* Strekiteco
* Tavolo

Kategorio:Struktura geologio
Antiklinalo

eta|dekstra|Antiklinalo
**Antiklinalo**, geologia nocio de greka deveno, (gr. *anti* - kontraŭ, *klinein* - klini). Antiklinalo estas imaĝa eĝlinio, de kiu diverĝas malsupren tavoloj, havantaj kontraxuan direkton. Ĝi estas la konveksa parto de simpla faltiĝo. Kutime mezo (kerno) de antiklinala falto estas kreita per malnovaj tavoloj kaj malenon (flankojn) kreas novaj geologiaj tavoloj. Ĝi povas esti stara, oblikva, kuŝa, konfaŭlta.

## Vidu ankaŭ 
* Sinklinalo
* Antiformo

Kategorio:Struktura geologio
Soldanelo

**Soldanelo** (Soldanella) estas genro el planta familio primolacoj kun malaltaj, plurjaraj alpaj herboj, le kiuj la plej ŝatata specio (*S. pulsatilla*) havas renformajn foliojn kaj violkolorajn, funelformajn florojn, kiuj en la naturo aperas en degelanta neĝo.

Laŭdire la etimologio de la nomo reiras al la itala monero *soldo*, al kiu similas la folioj de la planto.
----

Soldanelo estas plurjara rampa herbo (Convolvulus soldanella) el la planta familio konvolvulacoj, kun renformaj brilglataj, malhele verdaj folioj kaj grandaj, palruĝaj floroj. Ĝi kreskas en sablaj lokoj.

Dosiero:Soldanella alpina flowers 030704.jpg|
Dosiero:Soldanella alpina01.JPG|
Dosiero:Illustration Soldanella alpina0.jpg|

Kategorio:Flaŭro de la Alpoj
Kategorio:Botaniko
Edikto

[eta|300px|[Tombo kun parto de la teksto de Edikto de Diokleciano]]
**Edikto** (el la latina *edictum*) estis en Romio dekreto sur ligna tabulo de pretoro aŭ de la imperiestro (*Diocletianus*).

Edikto estis en Francujo leĝa ordono de reĝo. Plej fama estis la Nanta edikto, per kiu Henriko la 4-a unuafoje proklamis religian toleremon en 1598). (*Edictum tolerantiae*)

*Edictum Restitutionis* de 1629 (Ferdinando la 2-a) redonis al la katolika eklezio la iamajn posedaĵojn, forprenitajn ekde la religia paco de Aŭgsburgo (1555).

## Vidu ankaŭ 
* Dekreto
* Leĝo
* Ukazo
* Konstitucio

Kategorio:Romia juro
Kategorio:Historio de juro
Michael Praetorius

**Michael PRAETORIUS** (verŝajne naskiĝis la 15-an de februaro, 1571, mortis la 15-an de februaro, 1621) estis germana komponisto kaj verkisto pri muziko. Li estis unu de la plej fekundaj kaj diverstalentaj komponistoj de sia tempo, kaj estis speciale signifoplena en la evoluado de muzikaj formoj bazitaj sur protestantismaj himnoj.

Li naskiĝis en Creuzburg kaj studis en Torgau, Frankfurt an der Oder kaj Zerbst. Li estis orgenisto ĉe la Marienkirche en Frankfurt, poste laboranta ĉe la korto en Wolfenbüttel kiel orgenisto kaj (ekde 1604) orĥestestro. De 1613 ĝis 1616 li laboris ĉe la Saksa korto en Dresdeno, kie li elmetiĝis al la plej malfrua Italia muziko, inkluzivanta la poliĥorajn verkojn de la Venecia Skolo. Lia postveninta evoluado de la formo de la ĥorala koncerto, speciale la poliĥora vario, rezultis rekte el lia familiareco kun la muziko de tiaj Venecianoj kiel Giovanni GABRIELI.

Li estis eksterordinare fekunda komponisto. Liaj verkoj montras la influon de samtempuloj Samuel Scheidt kaj Heinrich Schütz kaj ankaŭ la Italianoj. Liaj verkoj inkluzivas la naŭ volumoj *Musae sioniae* (1605-10), kolekton de pli ol mil ĥoralaj kaj kantaj aranĝadoj, multajn aliajn verkojn por la Lutera kirko, kaj kolekton de instrumentaj dancoj. *Terpsichore* estas lia sola travivanta sekula verko. Lia trivoluma traktaĵo *Syntagma musicum* (1614-20) estas detala teksto pri samtempulaj muzikaj proceduroj kaj muzikaj instrumentoj, kaj estas grava dokumento en muzikologio, orgenologio kaj la kampo de aŭtentika ludado.

## Vidu ankaŭ 
* Syntagma musicum

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.easybyte.org 
* http://www.icking-music-archive.org/ByComposer/Praetorius.html 
* http://www.kb.dk/en/nb/samling/ma/digmus/pre1700_indices/praetorius.html
* http://www.symphozik.info 
* Hyperion Records
Hugenotoj

**Hugenoto**, france *Huguenots*, estas la nomo de la francaj protestantoj ekde la dua duono de la 16-a jarcento. La kalvinismo disvastiĝis ĉefe en la sudfranciaj urboj, kie jam havis radikojn de la kontraŭfeŭdaj, herezaj movadoj (kataroj, valdenanoj). Post kiam la hugenotoj persekutiĝis en la laŭ feŭdismaj regantoj katolikaj regionoj de suda Francio kaj norda Italio, multaj el ili fuĝis nordorienten al iuj germanlingvaj feŭdismaj ŝtatoj, kies regantoj decidiĝis favore al protestantismo, havis plejparte luteranajn civitanojn, sed emis ankaŭ doni azilon al aliaj protestantismaj fuĝintoj. Ekzemple la regnoj Prusio en la nordoriento de nuna Germanio, Virtembergo kaj Hesio-Darmstadt en la centra sudokcidento de la nuna lando akceptis multajn hugenotojn - multaj setliĝis en la prusiaj urboj Berlino kaj Potsdamo, en la prusiaj urboj Mannheim kaj Pforzheim, kaj en la hesiaj urboj borde kaj sude de la rivero Majno, precipe en Offenbach kaj Hanau (la e-lingvaj artikoloj pri la hesiaj komunumoj Neu-Isenburg kaj Ober-Ramstadt donas pliajn detalojn pri la historio de la lokaj valdanoj kaj hugenotoj).

Grandega pritema muzeo troviĝas en Bad Karlshafen, la t.n. Hugenota muzeo germana.
## Etimologio 
La vorto devenas origine de la germana *Eidgenosse*, sinonimo por civitano de la Svisa Konfederacio (kiu fondiĝis per ĵuro = *Eid* de ĉiu kunveninta (samland)ano, kamarado = *Genosse*), kie Kalvino povis libere propagandi sian ismon.

daŭrigota / daŭriginda

Dosiero:Huguenot obelisk.jpg|
Dosiero:Stbart.jpg|
Dosiero:Gaspard de Coligny, amiral de France.jpg|
Dosiero:Kreuz-hugenotten.png|

## Vidu ankaŭ 
* Nanta edikto
* Edikto de Fontainebleau

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.hugenotten.de 
* https://web.archive.org/web/20011108162729/http://www.geocities.com/hugenoteblad/indexa.htm 
* http://www.hugenoot.za.org/begin-a.htm  
* http://museedudesert.com 


Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Kalvinismo
Tangao

eta|200ra|Vira tangakalsoneto
eta|200ra|Virina tangakalsoneto
**Tangao** estas minimumeca kalsoneto, ĉe kiu mankas la flankoj. Se mankas la dorso, oni nomas tion Ŝnurkalsoneto.

Kvankam dancnudiĝistoj jam portadis tangaon dum jardekoj (kaj pratribanoj dum jarmiloj), ĉi tiu vestaĵo ĝenerale konatiĝis nur en la 1970-aj jaroj, en Sud-Ameriko, precipe en Brazilo, kie ĝi aperis ĉe karnavalaj sambo-dancantoj kaj ekuziĝis kiel bankalsono.

Ĉe kelkaj tangaoj, la zonŝnuro estas en du partoj, kiujn oni kunligas per bantaj nodoj ĉe la koksoj.

Multaj tangaoj estas *dekoksaj*: la zonŝnuro sidas malalte ĉe la koksoj anstataŭ ĉe la talio.

Ankaŭ aliaj vestaĵoj povas havi tangaecan pugparton: ekzemple ekzistas tangaaj torsujoj kaj bankombineoj.

La nomo *tangao* venas tra la portugala lingvo el bantua aŭ kimbunda vorto "ntanga" kun la signifo "tuko".

eta|maldekstra|200ra|Tangaoj
[eta|meza|200ra|Tangao (maldekstre) kaj [Ŝnurkalsoneto (dekstre)]]

Kategorio:Vestoj
Kategorio:Subvestoj
Kategorio:Pantalonoj
Jeanne Marie Bouvier de la Motte Guyon

**Jeanne Marie Bouvier de la Motte GUYON** (ankaŭ konata kiel **Sinjorino Guyon**) ( – ) estis franca mistikulino kaj ĉefa priparolanto de kvietismo. Ŝia doktrino estis konsiderita hereza de Katolika Eklezio. eta|Jeanne Marie Bouvier de la Motte Guyon

## Vivo 
Jam kiel infano ŝi flegis revadon asketisman; 16-jara ŝi edziniĝis al s-rojo Motte-Guyon. Post ties frua morto ŝi serĉadis, sub la gvido de la animzorganto patro Lacombe, en Parizo, Ĝenevo kaj Suda Franclando la kvietisman konsolon. Sed ŝi konfrontiĝis al trea malamikeco kaj transportitis en 1688 en monakejon en Parizo. Malliberigite ŝi ekkontaktis Fénelon. Tiam Jacques Bénigne Bossuet riproĉis al ŝi herezon nocan kaj ŝi enkarcerigitis inter 1695-95 kaj 1698-1703 en Vincennes respektive en la pariza malliberejo Bastille.

Ŝia membiografio aperis en Kolonjo en 1720, ŝia verkaro en Amsterdamo inter 1713-22.

## Literaturo 
* Heppe, *Geschichte der quietistischen Mystik in der katholischen Kirche*, Berlin 1875
* Guerrier, *Madame Guyon*, Orléans 1881

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig 1907, p. 556, kio legeblas interrete tie ĉi.

Kategorio:Mistikuloj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Kvietismo
Montargis

**Montargis** estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Loiret*, en la regiono Centro-Valo de Luaro ( ). Fine de  en la komunumo vivis . Administre la komunumo estas la centro de la arondismento *Montargis* kaj de samnoma kantono ''''. 

Montargis estas la ĉefurbo de Gâtinais, regiono kuŝanta inter Parizo kaj Orléans, oriente de Beauce kaj iom simila. La urbo troviĝas en la deparmento Loiret.

Apud Montargis troviĝas vasta arbaro.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Loiret
* Montargis (stacidomo)

Plan.chateau.Montargis.png|
Alfred Sisley - The Loing's Canal - Google Art Project.jpg|
Ary Scheffer - Death of Malvina.jpg|
MontargisSeal.JPG|


Kategorio:Urboj de Francio
Kategorio:Komunumoj de Loiret
Subŝtatoj de Meksiko

eta|350ra|Subŝtatoj de Meksiko

La apuda mapo montras la 31 subŝtatojn de Meksiko kun ties kodoj laŭ ISO 3166. La priskribaj artikoloj pri la unuopaj subŝtatoj ligiĝas per la ĉi-suba listo:

Vidu tabelon de Meksikaj loknomoj, la liston ISO 3166-2:MX, kaj la Liston de subŝtatoj de Meksiko.
Islama bankado

**Islama banko** estas banko kiu funkcias laŭ la leĝoj de Islamo. La koncepto pri islamaj bankoj devenas de la Korana malpermeso pri pruntedono kontraŭ interezo aŭ rentumo. (Fakte, tiu malpermeso ĉeestas ankaŭ en kristanismo, sed ĝi ne plu estas obeata.)

La banko uzas kelkajn teknikojn por pruntedoni monon sen interezo. Ekzemple, se kliento volus prunti monon por aĉeti domon, anstataŭ pruntedoni la monon rekte al la kliento, la banko aĉetus la domon, kaj vendus la domon al la kliento por pli alta prezo. La kliento povas repagi per partpagoj. Ĉar la banko (ne la kliento) aĉetis la domon, la banko posedas la domon, por protekti sin se la kliento ne povas repagi. Kiam la tuta prezo estas pagita, la kliento posedas la domon.

La unua provo pri islama banko okazis en Pakistano fine de la jaroj 1950-aj, sed fiaskis. La dua okazis en Egipto inter 1963 kaj 1967. Post malfacilaĵoj ĝi fine fariĝis la "Nasser-a socia banko" en jaro 1971.

Imite de la Egiptia modelo aliaj islamaj bankoj estiĝis en Malajzio jare 1963 kaj Dubajo jare 1975. En 1985 ekestis islama banko en Sauda Arabio: *Al-Rajhi Banking Investment Corporation*, kaj en 1975 la aro de islamaj landoj fondis multnacian islaman bankon pri disvolviĝo.

En Bangladeŝo islama banko estas reprezentata per *Islami Bank Bengladesh Ltd*.

## Vidu ankaŭ 
* Islamaj terminoj

Kategorio:Bankoj
Banko
T-ĉemizo

eta|dekstra|200ra|Tipa T-ĉemizo

**T-ĉemizo** (aŭ **to-ĉemizo**) estas simpla speco de ĉemizo, farita ne de teksita ŝtofo, sed (**permaŝine**) trikita, kutime senkoluma, senbutona, senpoŝa, kaj kun mallongaj manikoj. Por surmeti ĝin, oni enŝovas la kapon kaj brakojn, kiel ĉe pulovero.

La T-ĉemizo originis kiel subvestaĵo de Eŭropaj soldatoj en la Unua mondmilito. Usonaj soldatoj adoptis ĝin anstataŭ siaj varmegaj lanaj subĉemizoj, nomante ĝin "T-ĉemizo", ĉar, se oni kuŝigas ĝin plata, ĝi aspektas simile al majuskla T.

Post la Dua Mondmilito kelkaj famuloj ekportadis T-ĉemizon publike, komence iom ŝoke, kio rapide fariĝis ĝenerale akceptebla. Kiam en la 1960-aj jaroj, oni komencis tinkturi T-ĉemizojn kaj surpresi sloganojn kaj bildojn, la vestaĵo fariĝis persona esprimilo. Ĝi restas tia hodiaŭ.
eta|maldekstra|T-formo de T-ĉemizo

La originaj T-ĉemizoj havis rondan dekoltaĵon kaj mallongajn manikojn, sed nuntempe ekzistas multaj variantoj: kun V-forma dekoltaĵo, plenaj manikoj, senmanikaj, atletaj ĉemizoj, miniĉemizoj, ktp.

Plejmultaj T-ĉemizoj estas trikitaj el kotono, poliestero aŭ miksaĵo el la du, foje kun iom da elastano.

T-ĉemizoj rolas en ĉemiztrempaj konkursoj

## Esperanto-T-ĉemizo 
Esperanto-T-ĉemizo

Kategorio:Vestoj
Klakebla mapo

Image:JoshuaReynoldsParty.jpg|Ekzemplo de klakebla mapo de The Club (Literary Club). Ĉiuj personoj ligas la sia mem artikolo en Vikipedio|350px|thumb   

poly 133 343 124 287 159 224 189 228 195 291 222 311 209 343 209 354 243 362 292 466 250 463 Dr Johnson - Dictionary writer
poly 76 224 84 255 43 302 62 400 123 423 121 361 137 344 122 290 111 234 96 225 Boswell - Biographer
poly 190 276 208 240 229 228 247 238 250 258 286 319 282 323 223 323 220 301 200 295 Sir Joshua Reynolds - Host
poly 308 317 311 270 328 261 316 246 320 228 343 227 357 240 377 274 366 284 352 311 319 324 David Garrick - actor
poly 252 406 313 343 341 343 366 280 383 273 372 251 378 222 409 228 414 280 420 292 390 300 374 360 359 437 306 418 313 391 272 415 Edmund Burke - statesman
rect 418 220 452 287 Pasqual Paoli - Corsican patriot
poly 455 238 484 253 505 303 495 363 501 377 491 443 429 439 423 375 466 352 Charles Burney - music historian
poly 501 279 546 237 567 239 572 308 560 326 537 316 530 300 502 289 Thomas Warton - poet laureate
poly 572 453 591 446 572 373 603 351 562 325 592 288 573 260 573 248 591 243 615 254 637 280 655 334 705 396 656 419 625 382 609 391 613 453 Oliver Goldsmith - writer
rect 450 86 584 188 prob.The Infant Academy 1782
rect 286 87 376 191 unknown painting
circle 100 141 20 An unknown portrait
poly 503 192 511 176 532 176 534 200 553 219 554 234 541 236 525 261 506 261 511 220 515 215 servant - poss. Francis Barber
rect 12 10 702 500 Use button to enlarge or use hyperlinks

desc bottom-left

**Klakebla mapo** aŭ **bildomapo** estas naviga elemento en hipertekstoj. Ĝi konsistas el bildo (ne nepre mapo) dividita al areoj, kiuj havas po hiperligon al alia adreso.

Klakeblaj mapoj do ebligas ligi partojn de bildo al aliaj informoj. Multaj ekzemploj efektive estas mapoj en la tradicia senco; ekzemple eblas ligi artikolojn pri landoj, urboj, riveroj ktp. kun ties bildo sur mapo. Alia ekzemplo estas skizo de maŝino, kies partoj estas ligitaj al pli detalaj informoj pri la partoj de la maŝino.

En la unuaj versioj de HTML klakeblaj mapoj estis difinitaj en apartaj lokoj en la servilo. Moderna HTML permesas difini mapon per la marko `&lt;map&gt;` kaj ties submarkoj `&lt;area&gt;`.
Areoj en HTML-a mapo povas havi la formon de cirklo, aks-paralela ortangulo aŭ poligono.

Kie klakeblaj HTML-mapoj ne estas disponeblaj (ekz. en Vikipedio), eblas simuli ilin per dispecigo de bildo al ortangulaj bilderoj, sed per tio oni ne disponas cirklajn kaj poligonajn areojn. Krome la procedo estas pli laboriga.

Kategorio:HTML
Ĉemizo

250ra|eta|dekstra|Ĉemizo
**Ĉemizo** estas speco de brustvestaĵo. En sia plej tipa formo ĝi havas kolumon kaj longajn manikojn, kaj estas plene malfermebla antaŭe per butonoj — sed ekzistas ankaŭ multaj variantoj:

* *Bluzo* estas virina ĉemizo.
* *Ĉemizeto* havas manikojn nur ĝis la kubutoj.
* *Golfĉemizo* havas nur malmultajn butonojn supre, apud la kolumo.
* *Rugbeĉemizo* estas kolora, ofte kun horizontalaj strioj el du kontrastaj koloroj, kaj havas blankan kolumon.
* *Poloa ĉemizo* estas ĉemizo multportata dum sporto kiel poloo aŭ teniso sed hodiaŭ ankaŭ dum ĉiutaga vivo.
* *Havaja ĉemizo* havas gajajn flordesegnaĵojn en helaj koloroj.
* *T-ĉemizo* estas senkoluma kaj senbutona, kaj kutime havas mallongajn manikojn.
* *Atleta ĉemizo* estas senmanika T-ĉemizo kun malalta U-forma dekoltaĵo.
* *Kamizolo* similas al atleta ĉemizo, sed havas nur ŝnuretojn ĉe la ŝultroj.
* *Miniĉemizo* estas T-ĉemizo aŭ atleta ĉemizo tiel mallonga, ke ĝi ne kovras la ventron.
* *Subĉemizo* estas ia ajn ĉemizo portata tuj sur la haŭto, kiel subvestaĵo, ofte T-ĉemizo aŭ atleta ĉemizo.
* *Noktoĉemizo* estas longa kaj portata dum la dormo.
* *Surĉemizo* estas antaŭo de ĉemizo, aparte gladita ĉe la viroj, puntornamita ĉe la virinoj, portata sur la ordinara ĉemizo, por pli elegante aspekti.
* *Ŝvitĉemizo* estas dika kotona longmanika brustvestaĵo.

## Proverbo 
Ekzistas proverbo pri ĉemizo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof:
* 

## Referencoj 
Kategorio:Vestoj
Ilan Ramon

eta|200px|maldekstra|
eta|230px|dekstra|Ilan Ramon
**Ilan RAMON** (naskiĝis la 20-an de junio 1954; mortis la 1-an de februaro 2003) estis israela astronaŭto, kiu partoprenis la tragikan flugon de la usona kosmopramo Columbia la 16-an de januaro 2003. Re-enirante la atmosferon Columbia kraŝis kaj forbrulis kun ĉiuj 7 astronaŭtoj.

Ramon kunprenis al la kosmo, kiel simbolon de la Holokaŭsto, desegnon de 16-jara knabo Petr Ginz, "Vidaĵo de la Luno", desegnitan en la koncentrejo Terezín en Ĉeĥio dum la 2-a mondmilito. Petr, mem esperantisto, filo de la eminenta jud-ĉeĥa esperantisto Ota Ginz estis murdita far la nazioj en la koncentrejo Auschwitz.

Nur post la morto de Ilan Ramon publike konatiĝis, ke li estis unu el la ok pilotoj, kiuj en junio 1981 flugis la israelan aeratakon kontraŭ la iraka atomreaktoro Osirak. Ramon estis la plej juna el la ok pilotoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala biografio
* Memoraĵo pri Ilan Ramon, STS-107 
* Florida today - Columbia lost
* Kolekto de artikoloj pri Ilan Ramon
* Official biography at NASA
* Photo of Ilan Ramon with Chabad Rabbi Zvi Konikov 
* Ilan Ramon STS-107 Crew Memorial 
* A collection of articles about Ilan Ramon
* Ilan Ramon Memorial pages in the Israel Science and Technology Directory
* Spacefacts biography of Ilan Ramon
* Excerpts from Ilan Ramon's diary 
* 
* Ilan Ramon – Obituary and public tribute

Kategorio:Israelanoj
Kategorio:Kosmonaŭtoj
Valerij Gergijev

**Valérij Abisáloviĉ GERGIJEV** (), estas tutmonde fama rusia dirigento. Li estis Artisto por Paco de Unesko.

Gergijev naskiĝis  en Moskvo kaj pasigis junaĝon en Vladikavkaz (Nord-Osetio, la naskiĝloko de liaj gepatroj). Forveturinte al Leningrado, li finis tie konservatorion kaj ekde 1977 laboris kiel dirigento de Mariinskij teatro.

Ekde 1996 li estas arta gvidanto de la teatro.

La 21-an de aŭgusto 2008 en la centra placo de Cĥinvalo Valerij Gergijev elpaŝis kun la orkestro de Mariinskij teatro memore al la viktimoj de la aŭgusta milito en Sud-Osetio. Antaŭ la koncerto li faris mallongan paroladon en la rusa kaj la angla, en kiu li esprimis sian bedaŭron, ke la monda publiko ne scias la tutan veron pri la milito.

Pro sia laboro Valerij Gergijev ricevis ordenojn de registaroj de Rusio, Francio, Germanio, Italio kaj aliaj landoj.

## Eksteraj ligiloj 
* koncerto Kalendaro

## Referencoj 
Kategorio:Orkestrestroj
Kategorio:Osetoj
Kategorio:Unesko
Nicollette Sheridan

eta|maldekstra|180px|Nicolette Sheridan en *Desperate Housewives*

**Nicolette Sheridan** (nask. 21-a de novembro 1963 en Worthing, Sussex, Britio) estas angla aktorino, kiu estas verŝajne plej konata pro sia rolo kiel "Paige Matheson" en la ĉeftempa ĉentelefilmo *Knots Landing* de 1986 ĝis 1993. En 1990 ŝi estis premiita *Soap Opera Digest* Award pro "Elstara Gvida Aktoro: Ĉeftempo" pri ŝia ludo; sekvan jaron ŝi gajnis en kategorio "Outstanding Heroine: Prime Time". Tiutempe ŝi aperis kiel **Nicollette Sheridan**.

Ŝi ludis en la filmo *Beverly Hills Ninja* en 1997 kun Chris Farley.

Ŝi momente ludas rolon de Edie Britt en la TV-serio Desperate Housewives.

Laŭ la stato de 2023 ŝi vivas en la protektita urbeto Hidden Hills, iom pli ol 40 kilometrojn nordokcidente de la urbocentro de Los-Anĝeleso kaj de Holivudo, kun multaj same socie konataj najbaroj.

Kategorio:Britaj aktoroj
Kategorio:Desperate Housewives
Chris Farley

**Christopher Crosby FARLEY** (15-a de februaro, 1964–18-a de decembro, 1997) estis usona aktoro kaj komediisto, plej konata kiel membro de la populara *Saturday Night Live* televida serio.

Li naskiĝis en Madison (Wisconsin), Farley komencis ludi en la „The Second City” komedia grupo en Ĉikago. Baldaŭ malkovris lin Lorne Michaels, producero de NBC-a *Saturday Night Live*. Farley iĝis la plej populara ludanto de 1991 ĝis 1995. Lia idolo estas la komediisto John Belushi.

Farley forlasis la ŝoŭ-biznison en 1995 kaj faris diversajn kinofilmojn kun David Spade. Ili ambaŭ ludis en 1995 en *Tommy Boy* kaj en 1996 en *Black Sheep*. Farley aperis en multaj aliaj filmoj kiel *Coneheads* en 1993, ''Wayne's World 2* en 1993, en *Billy Madison* de Adam Sandler el 1995, *Beverly Hills Ninja* en 1997, *Almost Heroes* kun Matthew Perry en 1998, kaj Norm MacDonald-a *Dirty Work'' en 1998. Farley akiris larĝan aprobon ne nur kiel grava komediisto, sed ankaŭ kiel komika aktoro.

Farley, kiu batalis kontraŭ trodikiĝo, alkoholo kaj drogoj, mortis en lia ĉikaga apartemento en 1997 pro trodozigo de kokaino kaj heroino, kun aldona faktoro de kora arteriosklerozo.

## Eksteraj ligiloj 
* Find A Death — Chris Farley 
* Rotten.com — Chris Farley 
* The Full Throttle Life and Untimely Death of Chris Farley 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Mortintoj pro drogoj
Pangeo

eta|300|Mapo de Pangeo
**Pangeo** (el la helena πᾶν *ĉio/ĉiu* γαῖα/γῆ *tero, lando*) estas la nomo, kiel Alfred Wegener nomumis la superkontinenton, kiu dum la mezozoiko ekzistis, antaŭ la plata tektoniko ĝin dividis je partokontinentoj.

Kiam la kontinentoj alproksimiĝis por formi la Pangeon, ili formis ĉe la koliziaj linioj faltojn nome montarojn, el kiuj kelkaj ankoraŭ ekzistas, kiel la Apalaĉoj kaj Uralo. Tiuj fruaj faltoj estas pli maljunaj ol la junaj montarlinioj kiel Alpoj en Eŭropo, la Roka Montaro en Nord-Ameriko, la Andoj en Sud-Ameriko aŭ Himalajo en Azio. Surbaze de la plurmilionjara erozio, la Apalaĉoj kaj Uralo estas hodiaŭ ankoraŭ alrondigitaj trunkomontaro.

La grandega oceano, kiu ĉirkaŭis Pangeon, ricevis la nomon Pantalaso „Panthalassa”. Krom tio ekzistis ankoraŭ la Tetismaro.

Pangeo dividiĝis antaŭ 220–150 milionojn da jaroj en Mezozoiko (Erdmittelalter) je du superkontinentoj kiel je la norda kontinento Laŭrazio (Nord-Ameriko kaj Eŭrazio) kaj je la suda Gondvano.

## Vidu ankaŭ 
* Terhistoriaj periodoj
* Terhistorio
* Geologia temposkemo

## Aliaj projektoj 
## Eksteraj ligiloj 
* mapa animacio pri la plata tektoniko 
* mapa animacio pri la plata tektoniko 

Kategorio:Paleogeografio
Kategorio:Eksaj kontinentegoj
Kategorio:Historiaj kontinentoj
Kategorio:Platotektoniko