Ian Rankin

Sinjoro **Ian RANKIN**, OBE (naskiĝis la 28-an de aprilo 1960 en Cardenden, Fife, Skotlando) estas brita romanisto kaj ĉefe krimverkisto.

Skoto laŭ nacieco, li loĝas en Edinburgo, kie okazas la plej multaj el liaj verkoj. Ekde la mezo de la 2000-aj jaroj, li estas la plej publikigita kaj vaste legata krimverkisto en Britio. Li ricevis multajn literaturajn premiojn kaj premiojn, kaj estas Oficiro de la Ordeno de la Brita Imperio.

Liaj verkoj estis tradukitaj en multajn fremdajn lingvojn, kun kombinita eldono de pli ol 30 milionoj da ekzempleroj en 2013. En Britio, la libroj de Rankin konsistigas 10% de la tuta publikigita krimfikcio.

La verkaro de Rankin estas aparte populara en lia patrujo, Skotlando, precipe Edinburgo, kie okazas la plej multaj el liaj verkoj. Turismaj kompanioj ofertas turneojn tra la skota ĉefurbo al la lokoj de liaj romanoj, precipe la serio Inspector Rebus.

Lia komerca sukceso kaj internacia rekono establis Rankin kiel unu el la plej konataj verkistoj de krimsuspensromanoj en Britio.

## Verkado 
La unua verko de Rankin estis romano pri la plenaĝiĝo nomita *Floods* (Inundoj), kiu eldoniĝis en 1986. En 1987, lia unua suspensromano, *Knots and Crosses* (Nodoj kaj Krucoj), estis publikigita. La libro centriĝas ĉirkaŭ malfacila policeja detektivo nomita John Rebus, kiu esploras diversajn misterojn tra Skotlando, kaj precipe en la urbo Edinburgo. Poste, aliaj libroj en la serio estis publikigitaj. La libroj de Rankin atingis grandan komercan sukceson, kritikan laŭdon kaj prestiĝajn premiojn, kaj estis tradukitaj en 36 lingvojn.

Rankin kreis la rolon de Inspektoro John Rebus, kiu estas tre populara en Britio. Liaj krimromanoj disvolvas kompleksajn intrigojn, portretante la skotan ĉefurbon, Edinburgon, kie la plej multaj el la romanoj okazas, kiel malhelan urbon plenan de konfliktoj.

Aldone al suspensromanoj, Rankin verkis novelojn, grafikan romanon kaj nefikcion. Komence de la 2000-aj jaroj, li ĉefrolis en du dokumentaj serioj de BBC, kiuj ekzamenis la rilaton inter krimfikcio kaj realviva krimo.

Krome, Rankin verkis romanojn sub la pseŭdonimo Jack Harvey; kaj li estas membro de la komitato por la Hawthornden Premio, la plej malnova literatura premio en Britio.

### Scenaro de la romanoj kaj influoj 
La agado de la romanoj de la serio *Rebus* plejparte okazas en Edinburgo kaj prezentas John Rebus, malafablan, iom forte drinkantan, ĉenfumantan detektivon, kiu estas ŝatanto de la rok-muziko de la 1970-aj jaroj kaj kies karieron oni povas sekvi tra la romanoj.

La malhela bildo de Edinburgo prezentita en ĉi tiu krimserio estas tre malsama ol tiu, kiun historio kaj nuna komerca agado donis pri la urbo. Al tio, Rankin respondas: "Vere estas du Edinburgoj. Estas la urbo, kiun turistoj vizitas, kun ĝia kastelo kaj sakŝalmistoj en kiltoj. Tio estas la Disneyland- flanko. Sed estas ankaŭ urbo, kiu vivas kaj spiras sub tiu fasado, kaj kiun homoj malofte vidas. En la 1980-aj jaroj, Edinburgo havis gravajn drogproblemojn kaj la plej malbonan aidos- procenton en la tuta Okcidenta Eŭropo. Mi pensis, ke iu devis verki romanojn traktantajn ĉi tiujn nuntempajn realvivajn problemojn." 

Pro tio, Rankin ĉiam pli interesiĝis pri usona fikcio ol pri britaj krimromanoj. Li agnoskas, ke liaj modeloj estis "ĉiuj James-uloj": James Crumley, James Ellroy, James Lee Burke, kaj James W. Hall, kun speciala mencio pri ĉi-lasta, kiu iam nomis lin la "skota James Ellroy", kaj ankaŭ la "Reĝo de Nigra Tartano" (vidu *Tartan Noir*, d:Q944307). Li ankaŭ estis multe influita de la ambivalenca *Dr. Jekyll* *and Mr. Hyde* de Robert Louis Stevenson, kaj en la komponado de la rolulo de lia heroo, John Rebus, kaj en la priskribado de la Edinburgo de liaj romanoj. "Mi vidis Edinburgon kiel urbon de 'Jekyll kaj Hyde'... Tra Muriel Spark, mi interesiĝis pri *Jekyll kaj Hyde*... Por *Knots and Crosses*, mi faris, ĝisdatigante ilin, konsciajn pruntojn el la temoj de *Jekyll kaj Hyde*."

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Profilo de Guardian Books, kun ligiloj al pliaj artikoloj
* Ian Rankin at Edinburgh Central Library, Oct 2010 (videintervjuo en pluraj partoj)
* CNN interview with Ian Rankin
* 2011 radio interview ĉe The Bat Segundo Show (1 horo)
* Two BooksfromScotland.com interviews with Ian Rankin
* Radio Interview on RadioNZ's Nine to Noon Show 26 February 2013

Kategorio:Skotaj verkistoj