Bazelacoj

La **bazelacoj**, tiel respektante la elparoladon de tiu vorto en la naciaj lingvoj, precipe tiun de la litero *s*, kvazaŭ *z* (ekz. Базелла ruse).

Atentu, ne konfuzu kun la svislanda urbo Bazelo.

## Priskribo 
* el Blanco, ĉ. la jaro 1880]]
*, ilustraĵo de William Jackson Hooker en *Curtis botanical magazine*, volumeno 77, serio 3, numero 7, 1851, tabulo 4617]]

### Vegetativaj karakterizaĵoj 
La bazelacoj estas plej ofte multjaraj herbaj plantoj aŭ malofte duonarbustoj. Ili kreskas aŭ vertikale aŭ estas ofte  grimpplantoj. La radikoj estas fibraj ĝis dikiĝintaj. Kelkaj specioj havas rizomojn aŭ tuberojn kiel rezervorganojn, kiuj povas esti subteraj aŭ superteraj. La baza parto de la tigo ofte estas dikiĝinta, kelkaj estas iom sukulentaj. La tigo de kelkaj specioj povas kreski ĝis kelkaj metroj. Ĉiuj plantpartoj estas kalvaj.

La folioj havas aŭ ne havas tigojn kaj plej ofte estas alternestarantaj, malofte preskaŭ kontraŭstarantaj. La simpla foliplato estas ofte karneca. La folirando ofte estas glata, malofte per glandoj dentaj. La stomatoj estas paracitaj. Stipuloj ne ekzistas.

### Floraroj kaj floroj 
La floraroj elkreskas la akselojn aŭ estas terminale. Ekzistas plantoj en la familio bazelacoj, kiuj havas spikaj, paniklaj aŭ grapolaj floraroj kun ĉ. tri frue defalantaj stipuloj. Sub ĉiu pinakla aŭ nepinakla floroj estas du kontraŭe starantaj daŭrantaj aŭ frue defalantaj brakteoj.

La malgrandaj, radiosimetriaj, duseksaj (malofte funkcie unuseksaj) floroj estas kelkfoje kleistogamiaj kaj plej ofte kvinnombraj. Ekzistas hipantio (*hypanthium*). La nuraj kontraŭstarantaj, petalsimilaj, haŭtecaj ĝis karnecaj sepaloj estas liberaj aŭ malofte je la bazo kunkreskintaj. Dum la florado la sepaloj estas verdecaj, blankaj ĝis ruĝecaj kaj fariĝas dum la fruktmaturiĝo brunecaj ĝis nigraj. La plej ofte kvin (malofte kvar ĝis 13) petaloj estas nur je ilia bazo kunkreskintaj kaj similas en formo kaj koloro la sepalojn. 

Ekzistas cirklo de plej ofte kvin (malofte kvar ĝis naŭ) stamenoj. La stamenoj nur estas kunkreskintaj je la bazo kun la petaloj. Tri karpeloj estas kunkreskintaj al unukameraj, hipogeaj  ovarioj. Ekzistas un ĝis tri pistiloj kaj ĉiam tri stigmo. La nektarioj estas ringformaj.

### Diasporoj kaj semoj 
La periantaj folioj estas ĉe fruktmaturiĝo maldikvandaj, sekaj  aŭ karnecaj  kaj envolvas parte aŭ komplete la nukson – ili formas kune la  diasporo, kiu nomiĝas ankaŭ „utriklo“. Ĝi povas havi flugilojn. La globforma, rozekolora semohavas haŭtan tegumenton, multe da  endospermo kaj verdaj, spirale turniĝanta, duoncirkla aŭ hufumforma embrio.

### Enhavosubstancoj kaj kromozomnombroj 
La planto havas betalainojn. Se ĝi havas flavonoloj, tiam temas pri kverketino. Akumuliĝas kalcioksalataj-kristaloj.

La kromozomo-nombro estas  n = 11, 12, 22.

## Sistematiko kaj disvastigo 
La bazelacoj disvastiĝas tutmonde en la tropikoj kaj  subtropikoj. La disvastigocentro estas la  neotropiso. Krome specioj hejmiĝas en Afriko inkluzive de Madagaskaro. En Eŭrazio kaj Aŭstralio troviĝas  neofitoj. La plej multaj specioj kreskas en sekaj habitatoj.

George Bentham kaj Joseph Dalton Hooker metis en 1862–1883 la genroj en la familio „Chenopodiaceae“ kaj  Augustin Pyramus de Candolle kaj Alphonse Louis Pierre Pyramus de Candolle metis la genrojn 1823–1873 kaj  1993 G. Nageshwar kaj M. Radhakrishnaiah metis ilin al la *Portulacaceae*. Laŭ la prioritata regulo la valora plantnomo de la familia nomo *Basellaceae* okazis en 1837 de Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz en *Flora Telluriana*, 3, p. 44; la publikigo nur okazis en 1840 fare de Christian Horace Bénédict Alfred Moquin-Tandon. La tipogenro estas  *Basella* L. sinonimo por la bazelacoj RAF. estas: Anrederaceae J.AGARDH kaj Ullucaceae NAKAI.: Sie kommt in Ecuador und Peru vor.: hejmiĝas en Sudameriko., jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Caryophyllales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - kariofilaloj
****Basellaceae* Raf. - bazelacoj
*****Anredera* Juss. - anredero
*****Basella* L. - bazelo
*****Tournonia* Moq. - turnonio
*****Ullucus* Caldas - uluko

## Fontoj 
* Die Familie der Basellaceae bei der APWebsite. (Abschnitt Beschreibung, Verbreitung und Systematik)
* Roger Eriksson: *Neotropical Basellaceae*: Online bei *The Royal Botanic Gardens, Kew*.  
* Michael A. Vincent: *Basellaceae.*, S. 505 - textgleich online wie gedrucktes Werk, In: Flora of North America Editorial Committee (Hrsg.): *Flora of North America North of Mexico.* Volume 4: *Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1*, Oxford University Press, New York und Oxford, 2003. ISBN 0-19-517389-9
* Dequan Lu, Michael G. Gilbert: *Basellaceae.*, S. 445-446 - textgleich online wie gedrucktes Werk, In: Wu Zhengyi, Peter H. Raven, Deyuan Hong (Hrsg.): *Flora of China.* Volume 5: *Ulmaceae through Basellaceae*, Science Press und Missouri Botanical Garden Press, Beijing und St. Louis, 2003. ISBN 1-930723-27-X
* Roger Eriksson: *A synopsis of Basellaceae.*, In: *Kew Bulletin*, Volume 62, 2007, S. 297-320. (Abschnitt Systematik)
* C. R. Sperling, V. Bittrich: *Basellaceae.*, In: K. Kubitzki & al. (Hrsg.): *Families and genra of vascular plants*, 2, 1993, S. 143-146.
* S. Carlquist: *Wood, stem, and root anatomy of Basellaceae with relations to habit, systematics, and cambial variants.* In: *Flora*, Volume 194, 1, 1999, S. 1-12.
* Urs Eggli (Hrsg.): *Sukkulentenlexikon Band 2 - Zweikeimblättrige Pflanzen (Dicotyledonen) ausgenommen Aizoaceae, Asclepiadaceae, Cactaceae und Crassulaceae*, Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart, 2002. ISBN 3-8001-3915-4.
* Familienbeschreibung der Basellaceae  bei DELTA von L. Watson & M. J. Dallwitz.  

### Referencoj 

Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Kariofilaloj
Kategorio:Plantofamilioj