Blanktufa kalitrikso

**Blanktufa kalitrikso** (, *Callithrix jacchus*), en Brazilo konata kiel i.a. **sonhim**, **soim** , **sauim** aŭ **saguim**, estas specio de malgranda Nova Monda simio. Origine el la nordoriento de Brazilo, ĝi nuntempe troviĝas ankaŭ en partoj de la sudorienta kaj norda regionoj, krom esti bredita en kaptiteco en pluraj landoj.

## Taksonomio kaj evoluo 
[eta|Blanktufaj kalitriksoj en [San-Paŭlo, Brazilo]]

La blanktufaj kalitriksoj aperantaj en la atlantika arbaro estis ĉiuj konsiderataj kiel subspecioj de Callithrix jacchus. Tamen nuntempe ĉiuj derivitaj taksonoj estas konsiderataj kiel apartaj specioj, kaj Callithrix jacchus rilatas nur al populacioj kiuj aperas en Nordorienta Brazilo kaj en la kaatingo. Tamen molekulaj datumoj sugestas alian kladon, en kiu *Callithrix geoffroyi* estus parto de la frata grupo de klado kun nedifinita politomio inter la specioj *Callithrix kuhlii*, *Callithrix penicillata* kaj *Callithrix jacchus*.

## Karakterizaĵoj 
Ĝi estas malgranda primato pezanta inter 350 kaj 450 gramoj, kun striita mantelo sur la oreloj kaj blanka makulo sur la frunto. La ĝenerala koloro de la korpo estas helgriza kun brunaj kaj nigraj rebriloj. La vosto estas pli granda ol la korpo kaj havas la funkcion certigi la ekvilibron de la besto. Se minacata, ĝi elsendas tre altajn pepojn, alarmante la grupon. Ili protektas la teritorion de aliaj grupoj per akraj sonoj.

## Geografia distribuo kaj habitato 
Ĝi loĝas en arbustarbaroj de la kaatingo (biomo) kaj la atlantika arbaro de Nordorienta Brazilo, aperante denaske en la ŝtatoj Alagoaso, Pernambuko, Serĝipo, Paraibo, Norda Riogrando, Cearao, Piauio, Maranjo, Bahio kaj Tokantino sude de la buŝo de San-Fransciska rivero. Ĝi estis specio enkondukita en pluraj lokoj en Brazilo, estante tre ofta en restaĵoj de degradita arbaro en la atlantika arbaro kaj estas loĝantaroj establitaj en Insulo Santa Catarina kaj eĉ en Bonaero, Argentino, kaj vidiĝas en iuj lokoj en Riodeĵanejro. , kie ili ne origine okazis.

## Ekologio 
La specio loĝas en grupoj de tri al dek kvin bestoj, formitaj de reproduktaj kaj nereproduktantaj individuoj, adaptantaj al malgranda kolekta areo, kiel pruviĝis en populacioj de ĉi tiuj simietoj studitaj en Norda Riogrando: 0,5 ha. ĝis 35,5 ha. Ĉi tio probable ŝuldiĝas al tio, ke ili havas dieton riĉan en gumo, kiu permesas al bestoj esplori aliajn specojn de manĝaĵoj, krom fruktoj, dum monatoj da malabundeco.

## Manĝaĵo 
Ili manĝas insektojn, araneojn, malgrandajn vertebrulojn, ovojn kaj birdojn, fruktojn kaj ankaŭ estas gumivoroj (ili manĝas la eksuditan gumon de trunkoj, kiuj ili ronĝas kun la malsupraj incizivaj dentoj, de gumodonaj arboj). Ĉi tiu gumo funkcias kiel fonto de karbonhidratoj, kalcio kaj iuj proteinoj.

La blanktufaj kalitriksoj pasigas ĉirkaŭ 25 ĝis 30% el sia aktiva tempo serĉante manĝaĵon.

## Reprodukto 
eta|Ino kun idoj
Ĉe inoj, seksa maturiĝo atingiĝas je 18 monatoj kaj ĉe maskloj ĉe 24. La gravedeca periodo varias inter 140 kaj 160 tagoj, post estreca ciklo de ĉirkaŭ 15 tagoj. Du idoj naskiĝas kun ĉiu gravedeco, kiuj ne plu estas relative grandaj.

Je du semajnoj ili komencas gustumi maturajn fruktojn, sen ĉesi mamnutri sin (kiu daŭras ĝis du monatoj). La patro helpas portante la idojn, kiuj alkroĉas sin tre bone al la patro, estante transdonitaj al la patrino dum la manĝado. Je 21 tagoj, junuloj komencas iom esplori la ĉirkaŭaĵon, sed sur la dorson de siaj gepatroj ĝis la aĝo de 6-7 semajnoj.

## Galerio 

Dosiero:Callthrix-SSa.jpg|alt=Blanktufa kalitrikso en loĝejo, Pernambuko, Brazilo|Bando adaptiĝis al arbaraj pecetoj en urbaj areoj de Salvador, Bahio
Dosiero:Sagui Lala.JPG|Blanktufa kalitrikso en Barra arbaro, ekologia parko de Rio-de-Ĵanejro
Dosiero:Marmoset copy.jpg|Plenkreskulo en Tibau do Sul, Rio Grande do Norte
Dosiero:Callithrix jacchus Haus des Meeres01.jpg|En zoo de Vieno, Aŭstrio
Dosiero:Weißbüschelaffen 2009 Hannover Zoo.jpg|Paro en zoo de Hanovro, Germanio
Dosiero:Sagui-de-tufos-brancos (Callithrix jacchus) - close.JPG|Serĉante manĝaĵon en la ĉirkaŭaĵo de ĝia habitato
Dosiero:Callithrix jacchus 01.jpg|Ripozante sur loĝtegmento en la urbo Camaçari
Dosiero:Sagui de tufo branco.jpg|Blanktufa kalitrikso en loĝejo ĉe Paulista, Pernambuko

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj kaj noto 
* *«Callithrix jacchus» . - CPB *
* *«Common Marmoset brain and behavior». (en)*
* *«Callithrix jacchus behavior». - PIN (en)*
* *«Callithrix jacchus» . - IUCN Red List (en)*
* *«Commons/Category:Callithrix_jacchus»*
* 

Kategorio:Mamuloj de Brazilo
Kategorio:Primatoj