open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Belgrano

**Manuel BELGRANO** (naskiĝis en Bonaero la 3-an de junio de 1770, mortis la 20-an de junio de 1820) estis intelektulo, advokato, politikisto kaj argentina militisto, luktanto de la milito de la argentina sendependeco kaj kreinto de la argentina flago.eta|dekstra|Manuel Belgrano

## Biografio 
*Manuel José Joaquín del Sagrado Corazón de Jesús Belgrano* estis kreolo de itala origino pro sia patro. La patro, origina el Ligurio, unue havis la familian nomon *Peri* – kiu poste hispanlingviĝis kiel Pérez – kvankam li poste havis la familian nomon Belgrano, laŭ la tradicio ĉar li produktis bonegan tritikon (de "belaj grajnoj"). Lia patrino, María Josefa González Casero, naskiĝis en la urbo Santiago del Estero.

## Vidu ankaŭ 
* 2808 Belgrano

Kategorio:Argentinaj politikistoj
Sansaro (filmo)

**Samsara** estas sendependa filmo de la jaro 2001 realigita de plurnacia teamo barata-itala-franca-germana. Ĝi rakontas la historion pri la serĉado de iluminiĝo fare de bikŝuo. La ĉefroluloj de la filmo estas Shawn Ku kiel la bikŝuo Tashi kaj Christy Chung kiel Pema. Ĝia reĝisoro estis Pan Nalin kaj ĝiaj verkistoj estis Pan Nalin kaj Tim Baker.

La intrigo de la filmo havas certan similecon kun la rakonto pri la saĝulo Vishvamitra kaj la nimfo Menaka.

Samsara gajnis la premion "*Audience Award for The Most Popular Film*" (Premio de la Spektintaro por la Plej Populara Filmo) en la 51-a Melburna Internacia Filmfestivalo, krom aliajn premiojn en aliaj festivaloj. Ĝi ankaŭ lokiĝis inter la plej vidataj dek filmoj en Italio kaj Francio.

## Intrigo 
Tashi (Shawn Ku) komencis sian trejnadon kiel bikŝuo kiam li aĝis kvin jarojn. Dudek jarojn poste li eliras de trijara meditado en soleco, pro kiu li atingis la gradon de *khenpo* (instruisto) donitan de la rinpoĉe (lamao). Kiam Tashi komencas havi voluptajn sonĝojn, liaj interrilatoj en la templo iĝas malfacilaj. Dum oficiala vizito li restas en domo de terkulturisto, kie li konatiĝas kun Pema, la filino de la terkulturisto. Tashi tiam forlasas la bikŝuejan vivon kaj revenas al la bieno, kie li kuniĝas kun la migrantaj laboristoj por la rikolto. Post alia renkontiĝo kun Pema, ili interedziĝas. Poste ili havas filon nomitan Karma (Tenzin Tashi).

La eksbikŝuo fariĝas bienisto kaj dommastro, finance sukcesa danke de tio, ke li alportis la rikolton al la urbon anstataŭ vendi ĝin al la kampara vendisto Dawa (Lhakpa Tsering), kiu kutimas trompi la kamparajn bienistojn. Ĉi tio metas lin en malakordon kun Jamayang (Kelsang Tashi), la eksa svatiĝinto de Pema kaj la loka masonisto, kiu malŝatas Tashi-n pro tio, ke li damaĝis la longdaŭran interrilaton inter la homoj de la valo kaj Dawa.

Tashi estas en malordo kun sia seksa emo kaj altiro al Sujata, migranta laboristino, kiu revenas al la bieno por labori ĉiujare. Dum Pema vojaĝas al la urbo por vendi ilian rikolton, li kaj Sujata seksumas. Oni diras al li, ke ĉi tiu okazaĵo estis aranĝita inter Sujata kaj Pema jam antaŭ multaj jaroj. Lia amiko el lia tempo kiel lamao venas viziti lin kaj informas Tashi-n, ke ilia mentoro Apo mortis. Turmentiĝinta pro kulpo pri sia malfideleco kaj la morto de sia mentoro Apo, Tashi forlasas la bienon kaj revenas al la bikŝuejo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildaro de la filmo en IMDb. 20 fotografaĵoj.
* Premioj gajnitaj en filmfestivaloj (angle). Dosiero en IMDb.
*Samsara en AllMovie (angle).
*Samsara en Rotten Tomatoes (angle).

Kategorio:Kino
Kategorio:Barataj filmoj
Sansaro
Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem

[eta|dekstra|250ra|La sorĉistinaj juĝprocesoj de Salem : desegnaĵo de la [19-a jarcento]]
**Sorĉistinaj juĝprocesoj en Salem** okazis inter majo kaj oktobro de 1692, en la urbo Salem, Masaĉuseco. La procesoj finiĝis per pendumo de 19 *sorĉistinoj* kaj enprizonigo de pluraj akuzitoj.

Laŭ efiko de vudu-historioj de la okcident-hindia sklavino (Tituba), kelkaj junulinoj asertis, ke ilin obsedis la diablo kaj ili akuzis tri salem-ajn virinojn pri sorĉistineco (inter ili eĉ Tituba). Je la inspektada premo, Tituba kaj la aliaj akuzitoj false atestis kaj tiel tuta loĝantaro de Masaĉuseco histerie ektimis pri disvastiĝo de la sorĉistinismo.

Je instigo de la klerikaro, la burĝa magistrato establis eksterordinaran juĝejon en Salem. La tri membroj de la juĝistaro estis Samuel Sewall, John Hathorne kaj William Stoughton.

La nombro de la akuzitoj daŭre disvastiĝis (oni akuzis eĉ edzinon de la guberniestro William Phips) tiel oni enprizonigis finfine 150 homojn. Je septembro, la histerio kvietiĝis, kaj la publika premo devigis ĉesigi la procesojn, poste akuzis la proceson.

La guberniestro Phips ĉesigis agadon de la eksterorda juĝistaro kaj liberigis la enprizonigitojn.

La Ĝenerala Juĝistaro de Massachusetts pli poste kasaciis (senvalidigis) la verdiktojn kaj donis kompenson al familio de la ekzekutitoj.

Eble ergoto estis la kaŭzo de la histerio.

Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Sorĉistinaj procesoj
Kategorio:1692
Femurosta frakturo

**Femurosta frakturo** aŭ tutprecize **femurostokola frakturo** estas ostorompiĝo de la supra parto (kolo) de la femurosto. Ĝi okazas plej ofte pro falo sur flankon, precipe ĉe maljunuloj kaj pli ofte ĉe virinoj pro ostoporozo. 

La saniĝo daŭras longe kaj estas traktita per ŝraŭba fiksigo kaj enplanto de protezoj.

Kategorio:Frakturoj
Listo de framasonoj transilvaniaj hungaraj

* Endre Ady
* György Aranka (Szék) fondinto de Erdélyi Magyar Nyelvmívelő Társaság
* Ferenc Balázs (Kolozsvár) verkisto, unitarisma pastro
* György Bánffy reformita ĉefadministranto
* Miklós Bánffy verkisto, politikisto
* Elemér Bányai, *Zuboly* ĵurnalisto, verkisto
* Dávid Baróti Szabó (Barót poeto, lingvirenoviganto
* György Bartók reformita episkopo
* Elek Benedek verkisto
* György Bernády urbestro de Târgu Mureş
* Gergely Bethlen grafo patrujdefendantkolonelo en 1848
* Miklós Boncza politikisto, bopatro de Endre Ady
* György Bölöni (Szilágysomlyó) verkisto
* Ákos Dutka (Nagyvárad) poeto
* Miklós Feleky (1818-1902), aktoro, verkisto.
* Mózes Gaál (Barót) verkisto
* Sámuel Gyarmathi (Kolozsvár) lingvisto, kuracisto
* Sándor Hunyady verkisto
* János Istók (Bácsfalu) skulptisto
* Elemér Jancsó Marosújvár literaturhistoriisto
* Jenő Janovics teatra reĝisoro
* Oszkár Jászi (Nagykároly) politikisto, sociologo
* Ferenc Kazinczy verkisto
* János Kemény verkisto
* Gyula Kincs ĵurnalisto 
* Ferenc Kölcsey
* Sándor Kőrösi Csoma lingvisto
* Aladár Kuncz (Arad) verkisto
* Márton Lendvay (Kolozsvár) aktoro
* Ernő Ligeti verkisto
* Sándor Makkai (Nagyenyed) verkisto, reformita episkopo
* Károly Molter verkisto
* Árpád Paál politikisto, ĵurnalisto
* Lajos Pákey arkitekturo
* László Ravasz (Kolozsvár) reformita episkopo
* Sándor Szacsvai (Kolozsvár) ĵurnalisto, redaktoro de Magyar Hírmondó
* Géza Tabéry verkisto
* Áron Tamási verkisto
* Sámuel Teleki kanceliero de Transilvanio
* Sándor Teleki verkisto, patrujdefendantkolonelo en 1848
* László Tompa (Betfalva) poeto
* Vilmos Nagybaczoni Nagy militestro, politikisto
## Eksteraj ligiloj
*Framasonoj en Transsilvanio

!
!
!
Kornej Ĉukovskij

**Kornej Ivanoviĉ ĈUKOVSKIJ** (nomo post naskiĝo estis **Nikolaj Vasiljeviĉ Kornejĉukov**; 31-a de marto 1882 – 28-a de oktobro 1969) estas eminenta rusa poeto, publicisto, kritikisto, tradukisto kaj literaturisto. Li estas fama unuavice pro siaj porinfanaj fabeloj versaj kaj prozaj.

En la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj, Ĉukovskij akiris al si la plej grandan parton de sia reklamado kiel verkisto kaj poeto por infanoj. Multaj el liaj rakontoj estis adaptitaj en bildstriojn, teatron kaj eĉ baleton kaj operon, muzikiginte de Sergei Prokofjev.

Ĉukovskij redaktis ĉiujn verkojn de Nikolaj Nekrasov kaj en 1933 publikigis la libron "De Du ĝis Kvin", kiu estis populara gvidilo por kompreni la lingvon de infanoj.

Laŭ siaj memuaroj, li ekspluatis sian popularecon kaj influon por helpi la verkistojn persekutitajn de la komunistaj aŭtoritatoj Kiel Anna Aĥmatova, Miĥail Zoŝĉenko, Aleksandr Galiĉ kaj Aleksandr Solĵenicin.

Li estis la sola sovetia verkisto, kiu oficiale gratulis Boris Pasternak pro la gajno de la Nobel-premio pri literaturo. Lia filino, Lydia Ĉukovskaya, estis verkisto, lingvisto kaj asistanto de Anna Ahmetova.

En 1962, Ĉukovskij ricevis la Lenin-premion kaj honoran doktorecon de la Universitato de Oksfordo pro sia libro *La Arto de Nekrasov*.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio kaj ok fabeloj 
* Lavuĝistruo (bildstrio) 

Kategorio:Rusiaj poetoj
Užventis

''''* - prononco  - estas loĝloko kaj administra areo (*seniūnija*) en la nordokcidento de Litovio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Šiauliai, kaj daŭre estas parto de la komunumo Kelmė. Laŭ censa proksimumado de  en la loĝloko vivis . Administre ĝi konsideriĝas kiel urbo (*miestas*), sendepende de la en internacia komparo kun aliaj urboj relative malgranda nombro de loĝantoj, ne kiel urbeto (*miestelis*) aŭ eĉ vilaĝo (*kaimas'').

## Konataj urbanoj 
* Edvardas Piščikas
* Remi Rudaitytė

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo  ()

Užvenčio Dvaro Malūnas2.jpg|biena muelejo
|

Kategorio:Distrikto Šiauliai
Kategorio:Urboj de Litovio
Kybartai

**Kybartai** - jen litove, prononco , germane historie *Kybarten* - estas urbo en la sudokcidento de Litovio. Ĝi apartenas al komunumo Vilkaviškis, kaj ekde 1995 ĝis 2010 ankaŭ apartenis al la tiutempe ekzistanta distrikto Marijampolė. Virbalis situas proksimume 16 kilometrojn okcidente de la administra centro Vilkaviškis. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 11,48 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Kybartai kaj la origine pli granda najbara urbeto Virbalis ĉiam situis ĉe la limo inter Orienta Prusio (kaj la germanlingva Sankta Romia Imperio, poste la Germana Regno) okcidente kaj la Grandduklando Litovio oriente, sed ĉiam (kun eta escepto de la jaroj 1795 ĝis 1809) apartenis al la Grandduklando Litovio, kiel konfirmita jam en la paco de Melno en 1422. Kiam la grandduklando konkeriĝis per la Rusia Imperio, sendependiĝis en la respubliko Litovio, rekonkeriĝis per la Sovetunio kaj resendependiĝis en la respubliko Litovio, la limo restis sama. Nun Rusio tamen situas okcidente de la limo, kvankam antaŭe dum 150 jaroj ĝi situis oriente de ĝi.

## Vidu ankaŭ 
* Kybartai (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj) 

[eta|maldekstra|240px|la [fervoja stacio komence de la 20-a jarcento]]


Kategorio:Distrikto Marijampolė
Kategorio:Urboj de Litovio
Mariano Moreno

**Mariano MORENO** naskiĝis en Bonaero, Argentino la 23-an de septembro de 1778 kaj mortis alt-mare la 4-an de marto de 1811. Advokato, ĵurnalisto kaj argentina politikisto, li havis egan decidan rolon en la Argentina Sendependeco.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Argentinaj politikistoj
Kategorio:Argentinaj ĵurnalistoj
Tyszki-Wądołowo

**Tyszki-Wądołowo** estas vilaĝo en Pollando. En 2006, ĝi enhavis 84 loĝantojn.

Ĝi situas en vojevodio Podlasio, poviato Kolno, ĉirkaŭ 120 km de urbo Varsovio.

* **Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Tyszki-Nadbory

**Tyszki-Nadbory** estas vilaĝo en Pollando. En 2004, ĝi enhavis 60 loĝantojn.

Ĝi situas en vojevodio Mazovio, poviato Ostrołęka, ĉirkaŭ 100 km de urbo Varsovio.

***Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Renato de Savojo

**Renato de Savojo**, ankaŭ nomata **Renato la Granda Bastardo de Savojo** ( kaj ) estis nelegitima filo de la 7-a duko Filipo la 2-a de Savojo kaj de lia amorantino S-ino *Libera Portoneri*. Li naskiĝis en 1468 kaj mortis je la 31-a de marto 1525 dum la Batalo de Pavio.

Lia patro legitimis lin je la 19-a de novembro 1497, sed la imperiestro Maksimiliano la 1-a de la Sankta Romia Imperio (1459-1519) nuligis tiun agon je la 14-a de majo 1502.

Li fariĝis grafo de *Villars-en-Bresse* (ekde 1497), grafo de *Tende* kaj senjoro de *Aspremont* (1498), grafo de *Sommerive* (1501) kaj de *Beaufort-en-Anjou* (1516), barono de *Précigny* kaj Leŭtenanto Ĝenerala kaj Guberniestro de Savojo (1499), Guberniestro de Nico (1500-1503).

Ĉar la 8-a duko Filiberto la 2-a de Savojo (1480-1499) tre ŝatis ĉasadon, li fakte lasis la regadon de siaj ŝtatoj al sia duon-frato Renato. Sed ĉio ŝanĝiĝis, kiam Filiberto la 2-a edziĝis por la dua fojo kun la granda dukino Margareto de Aŭstrio (1480-1530), kiu estis la filino de la aŭstria imperiestro Maksimiliano de Habsburgo (1459-1519) kaj onklino de Karlo la 5-a (1500-1558). Kvankam ŝi naskis al la duko neniun gefilon, ŝi tre enamigis lin kaj havis grandan influon sur li. Ŝi rapide sukcesis forpeli la tro influan Renaton post malfamiga proceso.

Li poste servis al la francaj reĝoj kaj fariĝis Granda Seneskalo kaj Guberniestro de Provenco (1505-1520), ankaŭ Granda Mastro de Francio (1519, ĉefkontrolisto de la Reĝa Domo).

Li edziĝis je la 10-a de februaro 1498 kun la grafino *Anna Lascaris-Vintimille* de *Tende* kaj de *Vintimille* (1487-1554). Ŝi naskis al li kvin gefilojn :
* Klaŭdo (1507-1569), kiu estis grafo de *Tende* kaj de *Sommerive*.
* Magdaleno (1510-1586), kiu estis baronino de *Montberon*, de *La Fère-en-Tardenois*, de *Gandelus* kaj de *Saint-Hillier*. Ŝi edziniĝis en 1526 kun la duko *Anne de Montmorency*.
* Honorito II (1511-1580, grafo kaj poste markizo de *Villars*, grafo de *Tende* kaj de *Sommerive*, barono de *Précigny*, amiralo kaj marŝalo de Francio (1572).
* Izabelo (m. 1587), kiu edziniĝis en 1527 kun *René de Batanay*, grafo *du Bouchage*.
* Margareto (m. 1591), kiu edziniĝis en 1535 kun la grafo de *Brienne et Ligny* Karlo la 2-a de Luksemburgo.

Kategorio:Dinastio de Savojo
Andrzejki-Tyszki

**Andrzejki-Tyszki** estas pola vilaĝo, kiu troviĝas en la Mazovia Provinco, Distrikto Ostrołęcki. Ĉirkaŭ 100 km de urbo Varsovio. La unua mencio pri la vilaĝo - 1426.

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Tyszki-Bregendy

**Tyszki-Bregendy** estas vilaĝo en Pollando. Ĝi situas en vojevodio Mazovio, poviato Mława, ĉirkaŭ 80 km de urbo Varsovio.En 2004, ĝi enhavis 70 loĝantojn.

* **Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Fortunato Chelleri

**Fortunato Chelleri** (fakte: Keller, ankaŭ: Kelleri) (* majo/junio (?) 1690 en Parma, Italio; † 11-a de decembro 1757 en Kassel) estis kapelestro kaj komponisto de klasika muziko.

## Vivo 
La patro de Chelleri Vater estis muzikŝatanto elmigrinta el Germanio, lia patrino devenis el la Itala muzikista familio Bazzani (Bassani; vd.a. Giovanni Battista Bassani). Post la frua morto de siaj gepatroj li venis en la mastrumaĵon de sia onklo Francesco Maria Bazzani en Piacenza. Tiu ĉi pluedukis Fortunaton, kiu jam en sia hejmurbo estis ĥorknabo, kiel muzikisto kaj komponisto. Ekde 1708 Chelleri komponis operojn por diversaj supraitalaj scenejoj kaj estis dungita de kelkaj sinsekvaj nobelujloj i.a. en Barcelono, Florenco kaj Venecio.

En 1722 la princepiskopo Johann Philipp Franz von Schönborn (princepiskopo 1719-1724) de Bamberg kaj Würzburg, pasia pri muziko kaj fascinata de la nova klavarinstrumentoj (fortepiano, martelpiano), venigis lin al Würzburg por transpreni la postenon kiel kortegokapelestro, samtempe kun la muzikisto kaj komponisto Giovanni Benedetto Platti devena el Venecio. Post la morto de a princepiskopo en 1725 Chelleri iĝis kortegokapelestro de la landgrafo Karl de Hessen-Kassel en Kassel. Li sekvis inter 1732 kaj 1734 ties filo kaj posteulo Frederiko, kiu samtempe estis reĝo de Svedio, al la kortego en Stokholmo. Kun la titolo kaj la ekonomia sekuriĝo kiel kortega konsilanto li revenis al Germanio kaj direktis ĝis sia morto en 1757 en Kassel la privatan kapelon de la frato de Frederiko, Vilhelmo la 8-a, kiu en Kassel unue administris la landgrafejon antaŭ ol li mem iĝis landgrafo.

## Verkoj 
### Fruverkaro, operoj 
* L'Innocenza giustificata (unua prezentado: Venecio 1711)
* La caccia in Etolia (unua prezentado: Ferrara 1715) (La tekstlibron *La Caccia in Etolia* de Belisario Valeriano Georg Friedrich Händel aranĝis kiel libreto por la opero Atalanta).

### Posta verkaro 
En sia Germana kaj Sveda tempo post 1722 Chelleri eble komponis nur instrumentan kaj sakralan muzikon, interalie tamen ankaŭ oratoriojn en la Itala. En memstara presado aperis i.a. komponaĵoj por klavarinstrumentoj samkiel ses arĉinstrumentaj simfonioj. Kiel partituroj, kiel registraĵo resp. sur sonportilo ekzemple estas riceveblaj:
* Sinfonia B bemola maĵoro por arĉinstrumentoj kaj figurita baso
* 6 Sonate di galanteria (Kassel, o.J.)
* Beatæ Mariæ Virginis, duparta oratorio (Würzburg, 1723) [Nachdruck hrsg. v. Alejandro Garri, Garri Editions, Mühlheim 2003]

Chelleri, Fortunato
Chelleri, Fortunato
Chelleri, Fortunato
Lipie

**Lipie** estas vilaĝo en Pollando, situante en la centro de la ŝtato.Ĝi situas en vojevodio Lodzio poviato Tomaszów Mazowiecki, ĉirkaŭ 90 km sudokcidento de urbo Varsovio.Ĝi situas ĉe la rivero Krzemionka.

En 2004, ĝi enhavis 200 loĝantojn.

* **Situo:** 

Kategorio:Vilaĝoj de Pollando
Yapeyú

eta|200ra|Distrikto San Martín.

**Yapeyú** estas argentina urbo, en la provinco Corrientes, de la distrikto *San Martín*.

La urbo estis fondita la 4-a de decembro de 1626; sia fondanto estis la jezuito Pedro Romero, kiu nomigis ĝin: "Villa de Nuestra Señora de los Santos Reyes Magos y Yapeyú" (esperantlingve: "Vilaĝo de Nia Sinjorino de la Sanktaj Tri reĝoj kaj *Yapeyú*").

En ĉi tiu urbo naskiĝis la Generalo José de San Martín.

## Signifo 
La nomo ***Yapeyú*** devenas de la gvarania lingvo kaj signifas "matura frukto".

## Eksteraj ligiloj 
* Federala retpaĝo **(es)** 

Kategorio:Urboj de Argentino
Tamburino

[eta|Tamburino sen membrano ([Tintilringo)]]
eta|Sonoj de ludado kun tamburino
[eta|Sonorilforma argila statueto, ludanta tamburinon. Ĉi tiu instrumento estis ofta inter la virinoj kaj estis uzata por akompani kantadon kaj dancadon. Tiu specimeno estas de la [Ferepoko en la dua 8-a jarcento a.K.]]
**Tamburino** estas maldika (ĉirkaŭe 4,5cm) tamburo, eble kun cimbaletoj ĉirkaŭe. Estas pluraj varioj kaj nomoj, depende de la lando.

En Brazilo tamburino estas nomata pandejro kaj kutime ĝia diametro havas 20,32cm, 25,4cm, 27,94cm aŭ 30,48cm (8, 10, 11 aŭ 12 colojn, respektive). En hispana lingvo estas pandero. La membrano povas esti leda aŭ nenatura. Ofte uzata por ludi sambon kaj "forró".

Image:Pandeiro.JPG
Image:Pandeiro2.JPG
Image:Pandeiro3.JPG

Kategorio:Muzikaj instrumentoj
Kategorio:Frapinstrumentoj
Córrego Novo

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Vale do Rio Doce* (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono *Caratinga''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Actitis

**Actitis** estas eta genro de vadbirdoj de la familio de Skolopedoj kaj ordo de Ĥaradrioformaj, kiu enhavas nur du tre similaj specioj de birdoj. Nome 

* Blankventra tringo, *Actitis hypoleucos* aŭ *Tringa hypoleuca*, de Eŭropo kaj Azio, kaj
* Makula tringo, *Actitis macularia* aŭ *Tringa macularia*, de Norda Ameriko

Ili formas apartan grupon inter la specioj kutime nomataj kiel tringoj (Pereira & Baker, 2005) kaj ne estas tre rilataj al kalidrecaj tringoj (Thomas *et al*, 2004). Prahistoria parenco, *Actitis balcanica*, estis priskribita el fosilioj de malfrua Plioceno trovitaj ĉe Varŝec, Bulgario.

Tiuj specioj estas ambaŭ etaj migrantaj vadbirdoj, brungrizaj supre kaj blankaj sube, kun diferenciga malalta flugo per rigidaj flugiloj super akvo. La plumaroj estas tre similaj, escepte la diferencigan dumidigadan plumaron de  Makula tringo, *Actitis macularia*, kaj supozitaj vaguloj eksterteritoriaj devus esti tre zorge observataj por certigi identigon.

Ambaŭ specioj havas mallongajn flavajn aŭ flavecajn krurojn kaj mezgrandan bekon. Ili ne estas sociaj birdoj kaj estas malofte vidataj en grandaj aroj.
 
Ili nestas surgrunde kaj ili kutimas ĉeesti fluantan akvon. Tiuj birdoj sin nutras surgrunde aŭ ĉeakve, bekoplukante laŭ rigarda serĉado. Ili povas ankaŭ fluge predi insektojn. Ili sin nutras per insektoj, krustuloj kaj aliaj diversaj senvertebruloj.

## Referencoj 
* **Pereira**, Sérgio Luiz & **Baker**, Alan J. (2005): Multiple Gene Evidence for Parallel Evolution and Retention of Ancestral Morphological States in the Shanks (Charadriiformes: Scolopacidae). *Condor* **107**(3): 514–526. DOI: 10.1650/0010-5422(2005)107[0514:MGEFPE]2.0.CO;2 HTML resumo
* **Thomas**, Gavin H.; Wills, Matthew A. & Székely, Tamás (2004): A supertree approach to shorebird phylogeny. *BMC Evol. Biol.* **4**: 28.  PDF plena teksto  
Kroma Materialo

Kategorio:Skolopedoj
Dúbrava

**Dúbrava** povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Levoča vidu Dúbrava (distrikto Levoča),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Liptovský Mikuláš vidu Dúbrava (distrikto Liptovský Mikuláš),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Snina vidu Dúbrava (distrikto Snina).
Gvardejsko (Simferopola distrikto)

**Gvardejsko** (, , ) estas urbotipa loĝloko de la Simferopola distrikto de Aŭtonoma Respubliko Krimeo (Ukrainio). La loĝloko situas en la centra parto de la Krimea duoninsulo en stepa antaŭmontaro 18 kilometrojn norde de Simferopolo.

Administre Gvardejsko estas centro de la Gvardejska komunumo de Simferopola distrikto.Historie la loĝloko kreskis ĉirkaŭ la proksima fervoja stacio. Nuntempe en la loĝloko loĝas ĉirkaŭ 12,5 mil homoj. En la loĝloko estas pan-uzino, kelkaj negrandaj konstru-uzinoj, Krimea esplorejo pri hortikulturo, stepa filio de la Nikita Botanika Ĝardeno. Ĉirkaŭ la loĝloko okazas aktiva agrikulturado.

La loĝloko estas transporte ligita al Simferopolo per busoj kaj fervojo.

Kategorio:Urbotipaj loĝlokoj de Krimeo
Kategorio:Loĝlokoj de la Simferopola distrikto
Brestov

**Brestov** povas esti:

*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Humenné vidu Brestov (distrikto Humenné),
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto  Medzilaborce vidu Brestov nad Laborcom,
*vilaĝo en Slovakio, en distrikto Prešov vidu Brestov (distrikto Prešov).
José de San Martín

**José Francisco de San Martín** (25-a de februaro 1778 - 17-a de aŭgusto 1850) estis argentina militisto, kies kampanjo estis decida por la sendependeco de Argentino, Ĉilio kaj Peruo. Komune kun Simón Bolívar, li estas konsiderita la plej grava liberiginto de Sudameriko dum la hispana koloniado. En Argentino li havas la titolon *"Padre de la Patria"* (esperantlingve: *"Patro de la Patrio"*) kaj estas konsiderata nacia heroo. En Peruo li estas rekonita kiel *Liberiginto* de tiu lando kaj la armeo de Ĉilio rekonas lin per la grado de Ĝenerala Kapitano.

## Lia familio 
José Francisco de San Martín naskiĝis en Yapeyú, en la aktuala Provinco "Corrientes", la 25-a de februaro de 1778.

Lia patro, Juan de San Martín y Gómez, naskiĝis en la vilaĝo *Cervatos de la Cueza*, en la provinco Palencia, Hispanio, kaj estis leŭtenanta guberniestro de tiu distrikto. Lia patrino, Gregoria Matorras del Ser, estis nevino de la konkeranto de la Ĉaka-Regiono.

Kategorio:Argentinanoj
Kategorio:Historio de Argentino
Kategorio:Historio de Ĉilio
Kategorio:Historio de Peruo
Hankovce

Ekzistas du vilaĝoj en Slovakio, kiuj nomiĝas **Hankovce:**
* Hankovce (distrikto Bardejov) en distrikto Bardejov,
* Hankovce (distrikto Humenné) en distrikto Humenné.
Baškovce

**Baškovce** povas esti:
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Humenné vidu Baškovce (distrikto Humenné)
* vilaĝo en Slovakio, en distrikto Sobrance vidu Baškovce (distrikto Sobrance).
Závadka

**Závadka** estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Slovakio:
* en distrikto Gelnica vidu Závadka,
* en distrikto Humenné vidu Závadka,
* en distrikto Michalovce vidu Závadka,

## Vidu ankaŭ
*Zavadka
Porúbka

**Porúbka** estas la nomo de pluraj vilaĝoj en Slovakio:

* en distrikto Bardejov vidu Porúbka (distrikto Bardejov),
* en distrikto Humenné vidu Porúbka (distrikto Humenné),
* en distrikto Sobrance vidu Porúbka (distrikto Sobrance),
* en distrikto Žilina vidu Porúbka (distrikto Žilina).
Crucilândia

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Metropolitana de Belo Horizonte* kaj en la mikroregiono *Itaguara''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Lieskovec

**Lieskovec** estas la nomo de pluraj  vilaĝoj en Slovakio:

*en distrikto Humenné vidu Lieskovec (distrikto Humenné),
*en distrikto Zvolen vidu Lieskovec (distrikto Zvolen).
Havelberg

**Havelberg** estas iama urbo de la mezepoka komerca ligo Hanso en la distrikto Stendal en la federacia lando Saksio-Anhalto de Germanio. La urbo, kies historia centro troviĝas sur insulo en la rivero Havel, situas en la ekstrema nordoriento de la federacia lando Saksio-Anhalto ĉe la rivero Havel antaŭ ties enfluejo en la Elbon. Norde kaj oriente la regiono limas al la brandeburgiaj distriktoj Prignitz, Ostprignitz-Ruppin kaj Havelland. Fine de  la komunumo havis  loĝantojn.

## Historio 
La loko estas fondita de la imperiestro Otto la 1-a en la jaro 948. Ĉi-tie lige kun la misiado de la slavoj estiĝis unu el la plej fruaj episkopejoj oriente de la rivero Elbo.

Dum slava popolleviĝo en 983 la episkopejo estis detruita kaj la loko fariĝis slava rezidejo, i.a. de duko Wirikind, ĝis 1128.

En 1129 *Anselm*, disĉiplo de la ĉefepiskopo Norberto de Magdeburg, fariĝis episkopo de Havelberg.

En 1151 Havelberg ricevis urbajn rajtojn.

En 1716 en Havelberg renkontiĝis la rusa caro Petro la Granda kaj la prusa "soldata reĝo" Frederiko Vilhelmo la 1-a. Oni interŝanĝis gastdonacojn, nome Prusio transdonis la sukcenan ĉambron kaj ricevis por tio altstaturajn soldatojn *(Lange Kerls)* por la gardoregimento de la prusa reĝo.

Minimume de 1750 ĝis nun en Havelberg ekzistas famkonata ĉevalfoiro.

## Urbopartoj 
Nuntempe jenaj urbopartoj apartenas al Havelberg:

## Vidindaĵoj 
* La romanika **katedralo**
* La **beginejo**
* La **Salzmarkt** *(salfoirejo)*
* La '*domoj *Lange Str. 12 kaj 13***
* La **prelatovojo*' *(Prälatenweg)*

Dosiero:Havelberg_Dom.jpg|La katedralo de Sankta Maria
Dosiero:Havelberg_Altstadt.jpg|Urba fosaĵo kaj malnova urbo kun preĝejo *St. Laurentius*
Dosiero:Havelberg_Klosterhof.jpg|La monaĥeja korto

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Havelberg ()

Kategorio:Distrikto Stendal
Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto
Abolhasan Banisadr

**Abol-hassan Banisadr** (persa: ابوالحسن بنی‌صدر) (22-an de marto 1933 - 9-an de oktobro 2021) estis la unua elektita Prezidanto de Irano post la Irana revolucio de 1979. Banisadr partoprenis studentan movadon kontraŭ la Ŝaho komence de la 1960aj jaroj; li estis malliberigita dufoje, kaj estis vundita dum ribelo en 1963. Li tiam fuĝis al Francio kaj aliĝis al la Irana rezista grupo kiun gvidis Ajatolaho Ruhollah Ĥomejni. Banisadr revenis al Irano kune kun Ĥomejni kiam la revolucio komenciĝis en februaro 1979.

Li estis vicministro pri financoj kaj ekonomio kaj Ministro de Eksterlandaj Aferoj nelonge dum 1979, kaj la ministro de financaj aferoj de 1979 al 1980. Li estis elektita Prezidanto frue en 1980, kiam li partoprenis en konkurenca balotado kontraŭ Ahmad Madani, Hassan Habibi, Sadeg Tabatabai, Dariush Forouhar, Sadegh Ghotbzadeh, Kazem Sami, Mohammad Makri, Hassan Ghafourifard, kaj Hassan Ayat. Banisadr ne estis Islama kleriko: Ruhollah Ĥomejni insistis pri tio, ke klerikoj ne estu en la registaro. En aŭgusto kaj septembro 1980, Banisadr postvivis du kraŝojn de helikoptero apud la Irana landlimo kun Irako. Banisadr baldaŭ konfliktis kun Ajatolo Ĥomejni. Do, akuzanta Banisadr de malforta elfaro en ĉefaj Iranaj trupoj en la Irana-Iraka milito, Ĥomejni reakirita la potencon de la plej Supera Gvidanto de Irano je la 10-a de junio 1981 ke li havis delegacion al Banisadr. Banisadr estis juĝita pro fiagoj enoficaj je la 21-a de junio 1981 de la *Meĝlis* (la Irana parlamento, en vikidatumoj) supoze pro liaj movoj kontraŭ la klerikoj regantaj, plej specife Mohammad Ĥosejni Beheŝti, la estro de la juĝa sistemo tiutempe. Ajatolo Ĥomejni ŝajne instigis la juĝadon pro fifaroj enoficaj, kiu li subskribis la sekvontan tagon, la 22-an de junio. Eĉ antaŭ Ajatolo Ĥomejni subskribis la dokumenton pri fifaroj enoficaj, la Pasdaran kaptis la Prezidentajn konstruaĵojn kaj ĝardenoj kaj malliberigis ĵurnalistojn kiuj laboris por ĵurnalo proksime al Banisadr. En la venontaj tagoj, ili ankaŭ ekzekutis kelkajn liajn plej proksimajn amikojn, i.a. Hossein Navab, Rashid Sadrolhefazi, kaj Manouchehr Massoudi. Tamen, Prezidanto Banisadr sukcesis fuĝi el la landon kaj ekziliĝis en Francio, kune kun Masud Raĝavi, eksa gvidanto de la Muĝahidoj, kie (ekde 2005) li ankoraŭ vivas kaj eldonas multajn artikolojn pri Irano.

Kategorio:Hamadanoj
Kategorio:Iranaj ministroj
Kategorio:Iranaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Irano
Kategorio:Naskiĝintoj en 1933
Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo
Kategorio:Ŝijaistoj
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Irano
Poliglikolido

**Poliglikolido** aŭ **poliglikola acido** (**PGA**) estas biomalkonstrua, termoplasta polimero kaj la plej simpla lineara, alifata poliestero. Ĝi estas produktebla el glikola acido per polikondensiĝo aŭ ring-malferma polimerado. PGA estas konata ekde 1954, nuntempe uzata en la biomedicino.

Kategorio:Poliesteroj
Socia retejo

**Sociaj retejoj,** foje ankaŭ **sociaj medioj** (angla: *social media*) estas interretaj servoj, kiuj permesas al uzantoj krei kaj konservi socian reton, kiu povas konsisti el ekzistanta eksterretaj sociaj kontaktoj (socia reto), sed ankaŭ povas konsisti el interretaj uzantoj, kiuj neniam renkontiĝis por interkonatiĝo (sociaj amaskomunikiloj). Multfoje tiaj platformoj kombinas plurajn funkciojn: krom socia reto ili ankaŭ ofertas aliajn servojn, kiel babilejojn, blogojn kaj forumojn.

Socia retejo estas uzata por kundividi ekzemple personajn spertojn, opiniojn, novaĵojn kaj aliajn informojn kun aliaj. Membriĝi kutime okazas per la malfermo de konto kaj profilo, kiu povas esti ligita al la profiloj de aliaj membroj.

Ĉar pli kaj pli multaj sociaj retejoj ekestis lastatempe, aperis ankaŭ iloj kaj platformoj por kombini la plej bonan el diversaj sociretejoj kaj eviti perdi tempon konservante ĉiun profilon individue. Ekzemploj de ĉi tiuj platformoj estas Tweetdeck, Yoono kaj la Interreta Pasporto.

Ekonomikisto Xavier Wauthy (UCL) argumentas ke ĉiu, kiu opinias ke li aŭ ŝi estas senpage membro de socia retejo, tamen pagos la membrecon pro pli multekostaj produktoj de kompanioj kiuj pagas por varbi sur tiuj retejoj. Wauthy atentigas ke uzantoj de tiaj retejoj fordonas personajn informojn, kiujn la retejoj povus vendi, vidpunkto kiun ankaŭ Jaron Lanier disvastigas.

Kelkaj konataj ekzemploj de sociaj medioj estas Amikumu, Facebook, VKontakte, WeChat.

## Polemiko 
MozFest (Mozilla Festivalo) estas forumo por pridiskuti pli humanan interreton en kiu oni pledas por travidebleco, ankaŭ prilumante la bezonon je sekureco kaj sekurigo de uzantoj pro damaĝaj tendencoj en sociaj retejoj.

## Celgrupoj 
Sociaj retejoj uzas enhavon kiun uzantoj enretigis ("uzanto-generita enhavo"). Ĉi tio igas ĝin tipa ekzemplo de la tiel nomata *Web 2.0* kaj kreskigas la scion pri klientoj kaj ilia konduto por kompanioj, amaskomunikiloj kaj esplororganizaĵoj.

Estas pli kaj pli da sociaj retejoj en rilato al specifa temo aŭ niĉo; ekzemplo estas LinkedIn, kie uzantoj povas resti en kontakto kun komercaj partneroj kaj serĉi projektojn aŭ homojn kun specifa kompetenteco pere de siaj kontaktoj.  

Krom la pure sociaj retejoj, kie la profilo kaj la amikaro estas la kerno, ekzistas ankaŭ multaj alicelaj retejoj kiuj prilaboras elementojn de sociaj retejoj. Ekzemple, homoj kun konto en Flickr kaj YouTube ankaŭ povas indiki, kiuj estas iliaj kontaktoj por resti informitaj pri nova materialo de ĉi tiuj kontaktoj.

### Socia retejo "MiaVivo" tute en Esperanto 
MiaVivo.net estas ekskluzive 'esperantista' socia retejo kaj estas la daŭrigo de la antaŭa retejo "Nubo.re".

## Listo de sociaj retejoj 
Jen listo de rimarkindaj sociaj retejoj

## Eksteraj ligiloj 
* Pli vasta listo de sociaj retejoj (en la angla vikipedio)
* Komparo de esperantistaj amaskomunikiloj sur Esperanto Hub (anglalingva).

## Referencoj
Grandduko Géza

**Géza** (ebla esperantigo Gejzo, originale prononcita  naskiĝis ĉirkaŭ 945 – mortis en 997) estis hungara grandduko (reg. 972–997), filo de grandduko (landestro) Taksony , pranepo de grandduko Arpado, patro de Vajk – pli posta Stefano la 1-a de Hungario.
eta|Brustbildo de Géza
Li estis la unua gvidanto de la hungaroj, kiu politike malfermis al la Okcidento, ties signo estis la apero de la okcidentaj kristanaj misiistoj kaj normaligo de la rilatoj al la Germana Imperio. Lin krucbenis en 972 Bruni, „episkopo de la hungaroj”, Gejzo ricevis la kristanan nomon Stefano. Gejzo ĉiam ofertis al la paganaj dioj, la novan kredon rigardis nur politika neceseco. Li sendis en 973 komisiitojn al germana imperiestro Otto en Quedlinburg, kie ili interkonsentis pri ĉesigo de militiroj.

Géza, kies posedaĵo estis la nuna okcidenta Hungario, komencis larĝigi sian potencon. Lia edzino Ŝarolt (Saroldu; Sarolta) estis filino de reganto de Transilvanio, Gyula, tiel Géza akiris apogon de la dua plej potenca gvidanto de la lando. Militiste, ĝin apogis la grandduka gvardio, kiu estis muntita jam per okcident-stila, dueĝa glavo. Fine de lia regado, li konfirmis la potencon okcidente de Garam–Danubo, sed li devis dividi la regadon kun Arpad-dinastia Koppány, kiu posedis la regionon sude de la Balatono.

Kiel fortiĝis Géza, tiel disvastiĝis la kristanismo, oni fondis dum lia regado la abatejojn de Veszprém kaj Pannonhalma. Li venis en konflikton kun princo Henriko la 2-a de Bavario en ĉirkaŭ 984 kaj 991. Liaj armeoj estis venkitaj kaj perdis orientan parton de Aŭstrio, kiu estis ĝis tiam en hungara posedo.

De lia unua edzino, Ŝarolt naskiĝis du filinoj kaj unu filo (pli posta Stefano la 1-a), de la dua edzino, la pola Adelhaid naskiĝis du filinoj.

La nuna prononco de ’’Géza’’ venas el mislego de la latina noto.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Géza

**Géza** estas hungara vira persona nomo, ĝia ebla esperantigo povas esti *Gejzo*. Ĝi estas malofta nomo en Hungario, tre maloftaj nomvariantoj estas Décse [dEĉe], Gécsa [gEĉa], Gejza, Gyécsa [djEĉa]. Krom Hungario la nomo ĝenerale ne estas konata.

## Nomtagoj 
* la 25-a de februaro
* la 26-a de februaro
* la 8-a de majo
* la 6-a de aŭgusto

## Famaj Géza 
### Regantoj 
* Grandduko Géza
* Géza la 1-a, hungara reĝo
* Géza la 2-a, hungara reĝo

## Ceteraj Géza 
* Géza Alföldy, historiisto
* Géza Bárczi, esperantisto
* Géza von Bolváry, aktoro
* Géza Bereményi, reĝisoro
* Géza Bordy, pentristo
* Géza Böszörményi, reĝisoro
* Géza Cziffra, reĝisoro
* Géza Entz (zoologo)
* Géza Féja, verkisto
* Géza Fejérváry, ĉefministro
* **Géza Gárdonyi**, verkisto
* Géza Gergely (lokhistoriisto)
* Géza Gergely (reĝisoro)
* Géza Gyóni, poeto
* Géza Halász (aktoro)
* Géza Halász (kuracisto)
* Géza Herczegh, juristo
* Géza Hofi, komikisto

* Géza Kacziány, verkisto
* Géza Kuun, orientalisto
* Géza Lakatos, generalo
* Géza Losonczy, politikisto
* Géza Maróczy, ŝakisto
* Géza Nagy (arkeologo)
* Géza Nagy (ekleziverkisto)
* Géza Nagy (literaturhistoriisto)
* Géza Nagy (pentristo)
* Géza Nagy (tradukisto)
* Géza Ottlik, verkisto
* Géza Páskándi, verkisto
* Géza Radványi, reĝisoro
* Géza Tabéry, verkisto
* Géza Vámszer, etnografo
* Géza Zemplén, kemiisto
* Géza Zichy, pianisto

Geza
Géza la 1-a (Hungario)

**Géza la 1-a** (naskiĝis ĉ. 1040 en Pollando; mortis la ) estis reĝo de Hungario de 1074 ĝis 1077. Lia patro estis hungara reĝo Béla la 1-a, lia patrino estis pola princino Richeza. Liaj gefratoj estis Ladislao (pli poste Ladislao la 1-a), Lampert (Lambert) kaj kvar fratinoj.

Li devis dufoje (en 1060 kaj 1063) reveni al Pollando pro la bataloj por la trono. Li estis baptita kiel Magnus.

Li havis jam gravan rolon apud lia patro. Ekzemple en 1063 li organizis la defendon kontraŭ la invadanta Henriko la 4-a (Sankta Romia Imperio). Oni finis la lukton por la trono (daŭrante ekde 1059) en 1064, kiam Gejzo rekonis sian nevon Salomono kiel reĝon (li regis de 1063 ĝis 1074), de kiu li ricevis kiel kompenson la titolon *ducatus* (princo).

Ili komence bone kunlaboris, sed la rilato inter ili poste malboniĝis. La interna milito komenciĝis en 1074. Gejzo komence estis venkita (ĉe Kemej, la 26-an de februaro 1074), sed en la sekva batalo Gejzo atingis decidan venkon per helpo de la moravaj princoj Ladislao kaj Ottó (ĉe Mogyoród, la 14-an de marto 1074). Salomon perdis la tronon kaj retiriĝis al okcidenta rando de la lando.

Gejzo bezonis leĝigon de sia potenco, trono. Tial li komence traktis – sensukcese - kun la papo. Poste en 1075 li petis kaj ricevis kronon de la bizanca imperiestro Miĥaelo Dukas (*corona graeca*, „greka krono” – suba parto de la nuna sankta krono).

Dum lia mallonga regado, Gejzo rebatis atakojn de Henriko la 4-a (1074) kaj enkondukis gravajn ekonomiajn aranĝojn (maksimumigo de la prezoj, foira reformo, renovigo de la mono). Dum lia regado estis fonditaj la katedralo de Vác kaj la abatejo de Garamszentbenedek.

De lia unua edzino – Ĵofia – naskiĝis du filoj (Kolomano kaj Álmos). Lia dua edzino estis Sünaden, imperiestra princino.

Oni entombigis lin en Vác.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Géza la 2-a (Hungario)

eta|dekstra|Géza la 2-a (Hungario)
**Géza la 2-a** (n. 1130 – m. 13-a de majo 1162) estis reĝo de Hungario (regis 1141–62). Lia patro estis (blinda) Béla la 2-a, dum lia patrino estis serba princino Ilona. Dum lia regado setlis la saksoj en Transsilvanion kaj la Szepesség.

Li surtroniĝis kiel infano, anstataŭ li regis lia patrino kaj onklo Belus (filoj de Uroš la 1-a, serba grandĵupano). Dum lia regado, lin defiis pluraj tron-avidantoj, kiel Boris (Boriĉ; vivis ĉirkaŭ 1114 – ĉirkaŭ 1154), onidira filo de Kolomano, kiu dufoje militiris sensukcese - kun germana helpo - kontraŭ Hungario (1146, 1147). Fratoj de Géza, Stafano (1157) kaj Ladislao (ĉ. 1160) provis komploton kontraŭ li, sed fine ili ambaŭ fuĝis en Bizancon.

Géza faris aktivan eksteraferan politikon, li intervenis en la rusaj konfliktoj (1144, 1148–52), apogante lian bofraton, volhinian (poste kievan) dukon Izjaslav-on. Ekde 1149, li venis en konflikton kun Bizanco, li apogis la serbojn, batalantajn por la sendependeco. Li kontraktis fine en 1155 pri paco, kiun oni plilongigis en 1161 je plua 5 jaroj.

La hungara armeo militiris okcidente jam en 1146 kaj apud la rivero Fischa venkis la aŭstran limgrafon Jasomirgott Henrik (11-an de septembro 1146).

Géza apogis en la konflikto inter la papo kaj la imperiestro komence la imperiestron, poste la papon kaj eĉ abdikis pri rajto de la investituro (1161).

Lia edzino, Eŭfrozina estis filino de la kieva grandduko kaj ili havis 7 infanojn. Inter ili estis postaj reĝoj Stefano la 3-a kaj Béla la 3-a.

Kategorio:Hungaraj reĝoj
Kategorio:Árpád
Curvelo

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Central Mineira* (do "Centro de Minas-Ĝerajso") kaj estas la administra centro de samnoma mikroregiono *Curvelo''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso
Emeriko de Hungario (sanktulo)

**Sankta Emeriko de Hungario**, hungare *Szent Imre*, (naskiĝis ĉirkaŭ 1007 – m. 2-an de septembro 1031; sanktigita en 1083; festotago: 5-a de novembro) estis hungara princo, filo de hungara reĝo (Sankta) Stefano kaj bavaria princino Gizela. Li mortis junaĝe.

Lin instruis verŝajne episkopo Sankta Gellerto, al li estis dediĉitaj la instruoj „Institutiones morum” de Sankta Stefano, kiu konscie instruis lin por la regado. Lia sola titolo estis ’’dux Ruizorum’’ (princo de la rutenoj). Li mortis en 1031 en ĉasakcidento pro apro.

Lia edzino estis bizanca princino.

Oni sanktigis lin dum regado de Sankta Ladislao, la 5-an de novembro 1083. La legendo pri Sankta Emeriko estiĝis en la unua duono de la 12-a jarcento, kaj en tio oni akcentis la sindetenan vivmetodon. Ekde la 14-a jarcento aperas la lilio, simbolizante la virgecon.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Hungaraj sanktuloj
Kategorio:Kristanaj reĝaj sanktuloj
Kategorio:Princoj
Kategorio:Árpád
Alexander Selkirk

eta|dekstra|Alexander Selkirk
**Alexander Selkirk** (aŭ Selcraig), (1676-1721) estis maristo kiu trapasis kvar jarojn sur neloĝata insulo. Oni vidas lin kiel inspirfonto por la libro de Daniel Defoe *Robinson Crusoe*.

Li estis la filo de ŝuisto kaj ledoprilaboristo el Largo, en Fife en la orienta parto de Skotlando. Li estis sangvina juna viro, kaj kiam li je la 17-a de aŭgusto 1695 estis venigita por riproĉo pro netolerebla konduto en la kirko li ne aperis kaj foriris al la maro.

Li ŝipveturis kun piratekspedicioj al la sudaj maroj, kaj en 1703 li enŝipiĝis sur la galero *Cinque Ports* kiel velmastro. La postan jaron li ekkverelis kun la kapitano, kaj demandis en oktobro ĉu oni volis elŝipigi lin sur la Insularo Juan Fernández arkipelago antaŭ la bordo de Ĉilio.

Post kiam li dum kvar jaroj kaj kvar monatoj sole loĝis tie, li estis je la 2-a de februaro 1709 kunprenita de kapitano Woods Rogers. Rogers estis la kapitano de privata ŝipo kun rajtoj por ataki malamikon, kaj faris Selkirk sian kunulon. Pliposte li faris Selkirk kapitanon de unu el la batalprenitaj ŝipoj. Li revenis hejmen en 1712. La libro de Rogers "Cruising Voyage" (Krozanta Vojaĝo) estis publikigita en 1712, kaj en ĝi li rakontis pri la travivaĵoj de Selkirk.

En 1717 Selkirk sekrete edziĝis kaj post tio denove iris al la maro. Li mortis en 1721 kiam li estis leŭtenanto sur la reĝa ŝipo la *Weymouth*.

Unu el la insuloj de la Juan Fernández arkipelago nomiĝas Alejandro Selkirk.

La vere okazinta rakonto pri Alexander Selkirk, precipe la rakonto kiu modelis por la libro Robinson Crusoe, cetere estas priskribita en la libro *Selkirks Eiland*, (La insulo de Selkirk) de *Diana Souhami*, eldonita de Anthos - Amsterdamo, 2001, ISBN 90-414-0425-2.

Selkirk, Alexander
Sunokulvitroj

eta|Sunokulvitroj kun brun-farbitaj vitroj
**Sunokulvitro** (sunŝirma okulvitro) estas okulvitro kun farbitaj aŭ nefarbitaj vitroj. Ĝia celo estas ŝirmi la okulojn pro la neagrablaj aŭ damaĝaj efikoj de la sunlumoj. La konvenaj okulvitroj malhelpas ĉiujn ondolongojn sub 400nm (UV-A, -B, -C). Aldone, la bula parto de videbla lumo devas reduktiĝi je 10% inter 400 kaj 470nm.

La sunokulvitro estas persona ŝirmekipaĵo laŭ EK-direktigo 89/686/*EWG*.

La teknika normo por la sunokulvitroj estas DIN EN 1836 de 1997. Laŭ tiu normo, oni sekve grupigas la sunokulvitrojn:

Oni permesas uzon de sunokulvitroj nur el la kategorioj de 0 ĝis 3 publika (sur strato).

La sunokulvitroj ne taŭgas por veldado, por kio ekzistas specifaj filtriloj kaj vitroj.

La materialo de la vitroj estas minerala vitro aŭ malpeza poliakrilo, la koloro varias de la bruna ĝis flava, ruĝa ks.

Ekzistas specifaj travideblaj vitroj, kiuj dunkliĝas (malheliĝas) je lumo (precipe je lumo kun UV-radioj). Ĉar la malhela vitro pli malrapide reheliĝas, tiel ĝi ne taŭgas por aŭtostirado, kiam la helo kaj malhelo rapide ŝanĝiĝas (tra tuneloj en montaro).

Famaj kaj tiel kostaj markoj estas sunokulvitroj de firmaoj Bausch & Lomb (marko: Ray-Ban), Porsche Design, Oakley aŭ Rodenstock kaj licencaj markoj de konataj mod-firmaoj (Armani, Chanel ktp.).

Okulvitrojn portas ofte la blinduloj, inter ili famas Ray Charles aŭ Heino.

La okulvitroj disvastiĝis komence inter la aktoroj de la 1900-aj jaroj por protekti la okulojn kontraŭ la fortaj lumoj surscene.

La aviadilaj sunokulvitroj de Ray Ban aperis en 1936 por la usona aerarmeo. Ĝi havis metalan framon.

Kategorio:Optiko
Carl Bildt

**Nils Daniel Carl BILDT** estas sveda politikisto de la konservativa partio "La Moderuloj", estis ĉefministro de Svedio de 1991 kaj 1994, kaj estis ministro pri eksterlandaj aferoj ekde oktobro 2006 ĝis 2014 en la registaro de Fredrik Reinfeldt.

## Parencoj 
Pra-pra-avo de Carl Bildt, barono **Gillis Bildt** (1820-1894), estis ĉefministro de Svedio 1888-89.

Alia parenco kaj samnomulo de li, **Carl Bildt** (1850-1931), estis diplomato kaj verkisto, kaj membro de la Sveda Akademio ekde 1901.

Kategorio:Svedaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Svedio
Kategorio:Ministroj pri eksteraj rilatoj de Svedio
Malfeliĉaj Insuloj

eta|Mapo de la Malfeliĉaj Insuloj (Ĉilio)
eta|Mapo de Ĉilio
La **Malfeliĉaj Insuloj** () estas relative malgranda insularo proksimume 850&nbsp;km for de la bordo de Ĉilio; ili estas parto de la regiono Valparaíso. La insularo konsistas el du ĉefaj insuloj *Insulo San Félix* ({{koordinato|NS=26/16/50/S|EW=80/05/42/W|type=landmark|text=/|name=Insulo San Félix}|region=CL-VS}}) kaj *Insulo San Ambrosio* () kaj diversaj rokinsuletoj: *Islote Gonzalez* aŭ *Isla Gonzalez* (; 173&nbsp;m alta), insuleta kiu situas sudoriente de *Isla San Félix* kaj *Roca Catedral* (; 53&nbsp;m alta) kiu situas norde de *Insulo San Félix*. Kune, la insularo havas areon de nur 10,3&nbsp;km².
La topografio estas tre kruda, kun altaĵoj de 193&nbsp;m sur *Insulo San Félix*, 479&nbsp;m sur *Insulo San Ambrosio*, 173&nbsp;m sur *Insuleto/Insulo Gonzalez* kaj 53&nbsp;m sur *Roca Catedral*.

## Listo de insuloj 
Malfeliĉaj Insuloj ('Islas Desventuradas'):
* *Insulo San Félix* kaj ĉirkaŭaj insuletoj:
** *Insulo San Félix* (; 193 m alta)
** *Insuleto González* aŭ *Insulo Gonzalez* (; 173 m alta)
** *Roca Catedral* (; 53 m alta)
* *Insulo San Ambrosio* (; 479 m alta)

## Faŭno 
Nur en tiu insularo kaj en la Insularo Juan Fernández nestumas la endanĝerita birdospecio Defilipia petrelo.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj

## Eksteraj ligiloj 
*  Ekoregiono NT0403 : San Felix kaj San Ambrosio Insuloj (WWF)
*  GoogleMaps mapo de San Felix island

Kategorio:Ĉilio
Kategorio:Insularoj
Kategorio:Maraj ekoregionoj
Raiano

***Raiano** povas signifi:

*Raiano, komunumo en Italio;
*Raiano (dialekto), dialekto de miranda lingvo;
Žiežmariai

**Žiežmariai** estas urbo en la oriento de Litovio. De la jaro 1995 ĝis la 1-a de julio 2010 ĝi apartenis al la distrikto Kaŭno, kaj daŭre estas parto de la komunumo Kaišiadorys. Žiežmariai situas 8 kilometrojn sude de la administra centro Kaišiadorys, rekte ĉe la centra aŭtovojo A1 inter Kaŭno kaj Vilno. En  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo (litovaj kaj simbole anglaj)

|
|

Kategorio:Komunumo Kaišiadorys
Kategorio:Distrikto Kaunas
Kategorio:Urboj de Litovio
Rio Branco (Acre)

**Rio Branco** (nomo kiu signifas "blanka rivero" portugallingve), esperantigite kiel Rio-Branko, estas municipo kaj urbo de Brazilo, ĉefurbo de subŝtato Acre.

## Esperanto en Rio Branco 
eta|maldekstra|250ra|Palaco de la Subŝtata Rego.

Estas esperanta societo en Rio Branco, kies nomo estas "Acre Esperanto-Klubo", la klubo kunsidas ĉiudimanĉe en la sidejo de SESC (Serviço Social do Comércio, Socia Servo de la Komerco).

### Loka menciinda esperantisto 
* José Francisco Furtado

## Vidu ankaŭ 
* Humidaj arbaroj de sudokcidenta Amazonio

Kategorio:Ĉefurboj de Brazilo
Kategorio:Municipoj de Akro
Kochanovce

**Kochanovce** estas la nomo de pluraj  vilaĝoj en Slovakio:
*en distrikto Bardejov vidu Kochanovce (distrikto Bardejov),
*en distrikto Humenné vidu Kochanovce (distrikto Humenné).
Geologia profilo

[eta|300px|Nord-sud-sekcio je la [Monto San Giorgio ]]
Sub **geologia profilo** oni komprenas transversan sekciaĵon tra la superaj tavoloj de la terkrusto. Tiun oni prezentas en modelo. Krome ekzistas la ebleco prezenti la geologian profilon per mapo. Geologia profilo parte ankaŭ en geologia karto estas bildigita.
eta|maldekstra|450px|Profilsekcio tra la Nordokcidentgermana Pelvo de uestsuduesto al eostnordeosto.

Kategorio:Geologio
Kategorio:Stratigrafio