open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gvinea franko

La **Gvinea franko** - france *franc guinéen* - estas la nacia valuto de Gvineo. Unu franko teorie estas dividita je cent *centimoj*, sed fakte ne plu cirkulas moneroj de malpli ol unu franko. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas GNF.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Gvineo 
* bildigoj de la monbiletoj 

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Gvineo
Ĝibraltara pundo

La **Ĝibraltara pundo** estas la nacia valuto de la brita transmara teritorio Ĝibraltaro. Unu pundo estas dividita je cent *pencoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas GIP. Per difino, unu ĝibraltara egalvaloras al unu brita pundo.

Ekde la jaro 1927 en Ĝibraltaro aldone al moneroj kaj monbiletoj de la brita pundo cirkulas apartaj ĝibraltaraj monbiletoj kaj ekde la jaro 1988 ankaŭ apartaj moneroj.

## Historio 
Ĝis 1802 en Ĝibraltaro estis uzata propra valuto, la ĝibraltara realo. Ekde tiam estis periodo de miksa uzo de ĝibraltaraj, hispanaj kaj britaj pagiloj; en 1825 la situacio iom simpliĝis, ĉar la hispana realo estis ligita al la brita pundo (je rilatumo de 8 realoj al 4 ŝilingoj kaj 4 pencoj (0,21667 pundoj)).

Ekde 1872 nur la hispana valuto estis laŭleĝa pagilo en Ĝibraltaro, sed la hispana-usona milito ege malpliigis ĝian valoron, do oni transiris al la brita valuto. Dum multaj jaroj Ĝibraltaro simple uzis britajn monerojn kaj monbiletojn; kiel dirite en 1927 resp. 1988 ĝi komencis eldoni proprajn biletojn resp. monerojn.

Kiam Britio ŝanĝis sian pundon al la dekuma sistemo en 1971, ankaŭ Ĝibraltaro faris same. Do neniam ekzistis ĝibraltaraj ŝilingaj moneroj.

En 2011 Ĝibraltaro eldonis novan serion de bankbiletoj. Ili montras antaŭe la anglan reĝinon Elizabeto la 2-a kaj dorse motivojn de Ĝibraltaro.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la registaro de Ĝibraltaro

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Britio
Kategorio:Ĝibraltaro
Karabio

**Karabio** aŭ **Karabia altebenaĵo** (, , ) estas monta masivo (altebenaĵo) en Krimea montaro, la plej orienta inter la grandaj krimeaj altebenaĵoj. La averaĝa alto de la masivo estas ĉirkaŭ 1000 metroj super la mar-nivelo, la plej alta punkto (monto *Taj-Koba*) altas 1262 metrojn.

Karabio havas areon de ĉirkaŭ 120 km² kaj estas la plej vasta krimea altebenaĵo. Disde la najbaraj montaj masivoj Karabio estas dividita de kelkaj riveroj: okcidente - *Suat* kaj *Burulĉa*, oriente - *Tana-Su* kaj *Bijuk-Karasu*.

Karabio konsistas el du partoj: la pli granda malsupra ebenaĵo kaj la supra ebenaĵo, situanta sud-okcidente (ĝi estas konata ankaŭ sub la nomo *Kara-Tau* ). La malsupra ebenaĵo de Karabio ege riĉas je diversaj karstaj malplenaĵoj: kavernoj, putoj ktp. Dank' al tio ĝi estas tre populara inter speleologoj. La kavernoj *Soldatskaja* (515 m) kaj *Naĥimovskaja* (400 m) apartenas al la grupo de plej profundaj kavernoj de Ukrainio.

Sur Karabio troviĝas kelkaj geologiaj, hidrologiaj kaj botanikaj rezervejoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Gvidlibro pri Karabio  (en la rusa lingvo)

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
908 Buda

'*908 *Buda''''' estas mezgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la iama hungara urbo Buda, iĝinta parto de Budapeŝto en 1873.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Bojko

**Bojko** () estas monta masivo en Krimeo, parto de la ĉefa montoĉeno de la Krimea montaro. Ĝi prezentas platan ebenaĵon kun kelkaj rokaj pintoj: *Kuruŝluk-Burun* (1026 m.), *Bojka* (1087 m.), *Karaul-Kaja* (1134 m.), *Kuŝ-Kaja* (1107 m.), *Sotira* (1172 m.). La sudaj kaj sud-okcidentaj deklivoj de la masivo estas malkrutaj kaj arbar-kovritaj; ili iom post iom malaltiĝas direkte al la supra parto de la Granda kanjono de Krimeo.

La nomo de la masivo laŭ unu versio venas de la antikv-irana *Pojka*, kio signifas "herbejo", "paŝtejo". Laŭ la alia versio *Bojka* estas misformita tjurka *Bijuk-Kaja* ("granda roko"). La teritorio de la sudaj deklivoj de la masivo apartenas al la natur-rezervejo.

## Loĝlokoj sur Bojko 
Sur la supraĵo de la masivo oni trovis kelkajn mezepokajn loĝlokojn, kiuj aperis supozeble fine de la 9a - komence de la 10a jarcento p.K. Bone konserviĝis la restaĵoj de defendaj muroj kaj kelkaj gardaj turoj. La areo de la defendata teritorio estas ĉ. 225 kv. km., kio faras Bojkon la plej granda fortikaĵo de mezepoka Krimeo. Laŭ la supozoj de historiistoj la Bojkaj loĝlokoj prezentis relative memstaran eklezi-feŭdan teritorion, kreskintan ĉirkaŭ la templo (temas pri la ortodoksa templo de la Savanto, helene - *Σωτήρ*; tiu vorto donis la nomon al la plej alta pinto de Bojko; ankaŭ la restaĵoj de la tempo konserviĝis sur la masivo).

[eta|maldekstra|La orientaj rokaj pintoj de la Bojka masivo, vidataj desude (de sur la montopinto *Roka*, [Ajpetra altebenaĵo). La elstara pinto en la mezo estas *Karaul-Kaja*; la fora pinto iom maldekstre estas *Sotira*.]]
La loĝantaro de la teritorio okupiĝis ĉefe pri agrikulturo; parte pri fer- kaj armil-produktado. Religie kaj politike la teritorio estis intime ligita al la mezepoka princlando Teodoro (eble eĉ dependis de ĝi). La Bojkaj loĝlokoj senhomiĝis baldaŭ post la pereo de la princlando fine de la 15a jarcento.

## Eksteraj ligiloj 
* Pri Bojko kaj ĝiaj loĝlokoj (en la rusa lingvo; maldekstre kaj iom sube videblas kelkaj fotoj de la muraj kaj templaj ruinoj)

Kategorio:Montoj de Krimea montaro
Kategorio:Montoj kun alteco inter 1000 kaj 1999 m
Kľačno

**Kľačno,** hungare **Nyitrafő** [njitrafO], germane **Geidel** estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
eta|maldekstre|Preĝejo de Kľačno

## Situo 
Kľačno situas sub monto 721 m alta ĉe fonto de Nitra (rivero), laŭ ĉefvojo Žilina-Prievidza. La lasta urbo troviĝas je 15&nbsp;km. La vilaĝo estas 5 km longa.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1413 en germana formo *"Geydel"*. En 1678 militistoj detruis ĝin. En 1787 loĝis tie 1333 vilaĝanoj en 121 domoj, en 1828 1774 vilaĝanoj en 254 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis la germana *Gajdel,* poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nyitrafő 2251 homoj, (plejparte germanoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 pro partizana ago la faŝistoj murdis 18 vilaĝanojn. En 2001 vivis en Kľačno 1094 homoj, (1009 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Nikolao de 1464, en 1686 barokiĝis
* klasikisma kapelo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1824
* kolono pri Maria de 1749
* monumento pri Slovaka Nacia Ribelo

## Famuloj 
En la iama Gajdel naskiĝis hungara piaristo Henrik Pales.
eta|maldekstre|Ĉefvojo de Kľačno

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Gvatemala kecalo

La **Gvatemala kecalo** - hispane *Quetzal* - estas la nacia valuto de Gvatemalo. Ĝia simbolo estas Q. Unu kecalo estas dividita je cent *centavoj*. La internacia valuta kodo laŭ la normo ISO 4217 estas GTQ. La valuta nomo memorigas pri la nacia birdo de Gvatemalo, la kecalo.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la centra banko de Gvatemalo

Kategorio:Monunuoj
Kategorio:Ekonomio de Gvatemalo
909 Ulla

'*909 *Ulla''''' estas granda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Cibela grupo.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la filino de unu amiko de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Kostolná Ves

**Kostolná Ves,** hungare **Kisegyházas** [kiŝedjhAzaŝ], germane **Kirchdorf** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. La historiaj hungaraj loknomoj estis *Kostolnejsa* kaj *Kosztolnafalu*.
300px|eta|Kostolná Ves situas en la plej griza parto

## Situo 
Kostolná Ves situas en valo de rojo apud akvorezervujo, laŭ traira flankovojo. Prievidza troviĝas je 14&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1332 en hungara formo *"Uyeghaz"* (=nova eklezio). En 1828 loĝis tie 308 vilaĝanoj en 44 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kisegyházas 351 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kostolná Ves 469 homoj, (466 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Dipatrino (Eta) el la 14-a jarcento, plurfoje trakonstruiĝis, en 1933 renoviĝis
* skulptaĵo pri Johano Nepomuko el la 19-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Kostolná Ves sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Margit Köllő

**KÖLLŐ Margit** (koeloe:) estas rumanuja hungara tekstilartistino naskita en Ciumani la 27-an de marto 1944.

## Premioj, distingoj 
* 2012-premio Sándor Szolnay

## Kariero 
Margit Köllő finis en 1969 en Kluĵo en Altlernejo Ion Andreescu kaj estis ĝis sia pensiuliĝo instruistino en Sfântu Gheorghe.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1973, 1976, 1988, 1991 • Braŝovo
* 1992 • Târgu Secuiesc
* 1993 • Sfântu Gheorghe.
* 2010 * Miercurea Ciuc kune kun Csaba Sárosi.

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1993 • Vármegye Galéria, Budapeŝto

## Fonto 
* Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj tekstilartistoj
Csaba Sárosi

**SÁROSI Csaba** (ŝa:roŝi) estas rumanuja hungara grafikisto naskita en Reghin la 23-an de novembro 1951.

## Kariero 
Li finis en 1980 en Kluĵo en Altlernejo Ion Andreescu kaj estis de 1980 instruisto en Târgu Secuiesc.

## Premioj 
* 1991: Katona József-memorekspozicio speciala premio, Kecskemét;
* 1995: konkurso Ekslibriso de Asocio Dürer, 2-a premio.

## Individuaj ekspozicioj 
* 1982, 1984, 1986, 1989, 1990, 1995, 1996 • Târgu Secuiesc
* 1982 • Kulturdomo, Gheorgheni
* 1989 • Galerio de Brassói Lapok, Braŝovo • Urbgalerio, Covasna
* 1996 • Ady Endre Városi Könyvtár, Hatvan.
* 2010 * Miercurea Ciuc kune kun tekstilartistino Margit Köllő

## Elektitaj grupaj ekspozicioj 
* 1981 • Médium I., Sfântu Gheorghe
* 1982-96 • Madár, Sfântu Gheorghe
* 1987 • Rajz, szín, forma, Sfântu Gheorghe
* 1986-95 • Târgu Secuiesc
* 1991 • Katona József-emlékkiállítás, Kalocsa • Országos Portrébiennálé, Hatvan
* 1993 • Pro Georgio Sancto, Sfântu Gheorghe
* 1993, 1994 • INCITATO alkotótábor kiállítása, Târgu Secuiesc • Barátság alkotótábor, Lăzarea
* 1994 • Ferenc Erkel ex libriseken, Gyula
* 1995 • Dürer ex libriseken, Gyula
* 1996 • Corpus a Kárpát-medence kortárs művészetében, Budapest
* 1997 • Mezőhegyes.

## Fonto 
* Artportal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Pozitiva psikologio

La **pozitiva psikologio** estas akademia disciplino de la fako psikologio, kies precipa celo estas esplori la "bonajn", pozitivajn aspektojn de la komunikado kaj kunvivado inter homoj. Ĝi fokusigas centrajn vivotemojn kaj vivkvalito, kiel feliĉo, optimismo, sekureco, fido, pardono kaj interhoma solidareco, kiuj en la komencaj jardekoj de la fako psikologio, kiu fokusiĝis pri malsanoj, konfliktoj, personaj kaj interhomaj perturboj, estis malmulte atentataj.

eta|
Ekde la mezo de la 1990-aj jaroj la neŭrologiaj sciencoj liveris esplorajn rezultojn, kiuj vidigis feliĉon kaj malfeliĉon kiel du sendependaj emociaj sistemoj. Pro tiu ekkono la psikologo *Martin Seligman* "fondis" la pozitivan psikologion kiel novan branĉon de la akademia psikologio. La vorto priskribas movadon ene de la fakularo pri psikologio (psikologoj, kuracistoj, psikoterapiistoj, sociologoj), kiuj koncentriĝas pri la pozitivaj karakterizaĵoj de la homoj sen fokusiĝi pri iliaj mankoj kaj misoj. La termino publike ekkonatiĝis en 1998 kiam Martin Seligman elektis ĝin kiel la temon por sia oficperiodo kiel prezidanto de la Usona Asocio pri Psikologio. Li celis reagi kontraŭ pasintaj praktikoj, kiuj tendencis koncentriĝi pri mensmalsano kaj emfazis maladaptan konduton kaj negativan pensadon. La koncepto de pozitiva psikologio baziĝas sur la humanisma movado de Abraham Maslow, Rollo May, James Bugental, kaj Carl Rogers, kiu instigas emfazon de feliĉo, bonfarto, kaj pozitiveco.

Pliaj notindaj pozitivaj psikologoj estas Mihály Csíkszentmihályi, Albert Bandura, kaj Sonja Lyubomirsky.

La vortumo pozitiva psikologio ne signifas ke la aliaj branĉoj de psikologioj estus nomataj aŭ juĝataj "negativaj". Ĝi estu aldona vidpunkto, kiu antaŭe tiom eksplicite ankoraŭ ne ekzistis en la fako psikologio, kaj kuraĝigu al pli profunda esploro de la ecoj, kiuj igas la homan vivon pli bona, pli feliĉa, pli sana kaj sume pli vivinda.

## Areoj de apliko 
Ekde la fondo de pozitiva psikologio, kompania organizado ankaŭ uzis ĝiajn rezultojn, ekzemple en la formo de la pozitiva gvidadkoncepto en anglosaksaj landoj. Ankaŭ en konceptoj pri edukado la ideoj de pozitiva psikologio ĉiam pli graviĝas.

## Vidu ankaŭ 
* Ĝojo - Feliĉo
* Emocia inteligenteco
* Humanisma psikologio
* Socia psikologio
* Evolua psikologio
* Kulturo kaj pozitiva psikologio
* Psikologia rezisto
* Psikologia rezilienco
* Fluo (psikologio)
* Piramido de bezonoj laŭ Maslov
* Senco kaj signifo de vivo
* Optimismo
* Vitalismo
* Ikigajo
* Vivkvalito - vivnivelo
* Indico de homa disvolviĝo
* Ekonomiko de feliĉo
* Malneta enlanda feliĉo
* Indico de feliĉa planedo
* Teorio de humoro

## Eksteraj ligiloj 
* artikolo de Lisa Laurenz: *Ressourcen entdecken - Stärken entwickeln. Die Ziele der positiven Psychologie* ("malkovri kapablojn, evolui fortojn - la celoj de la pozitiva psikologio"). En la radia kanalo *Deutschlandradio* la 12-an de januaro 2006 (germanlingve)
* libro de F. Strack, M. Argyle kaj N. Schwarz (eld., 1991): *Subjective well-being. An interdisciplinary perspective* ("subjektiva bonfarto - interdisciplina perspektivo"). Oksfordo, Anglio: eldonejo Pergamon Press (anglalingve)
Sándor Szarka

**SZARKA Sándor** (sarka) estis hungara kuracisto, ginekologo naskita en Arado la 14-an de junio 1900 kaj mortinta en Budapeŝto la 2-an de junio 1947. 

## Kariero
Szarka diplomitiĝis en Budapeŝto en 1924, doktoriĝis en Kalifornio (Usono) en 1932. Unue li laboris en la Országos Közegészségügyi Intézet, poste en la Élettani Intézet de Debreceno li estis asistanto, de 1930 en Budapeŝto asistanto en Virinkliniko no. 1-a, dume stipendiulo de eksperimenta biologia instituto de Universitato de Kalifornio (1931 – 32). De 1942 li estis klinika ĉefkuracisto. De 1940 li estis privatprofesoro, de 1946 direktoro de Virinkliniko no. 3-a. 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
911 Agamemnono

**911 Agamemnono** estas granda, malhela troja asteroido, orbitanta proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Jupitero-Suno.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Agamemnono, greka batalanto de la Troja milito, ĉar ĝi orbitas apud la punto L4 en grupo da objektoj tiel nomata "Greka Tendaro".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Jan Dzierżon

**Jan Dzierżon** (germana skribo *Johann Dzierzon*) (naskiĝis la 16-an de januaro 1811 en Łowkowice (distrikto Kluczborski), mortis la 26-an de oktobro 1906 samloke) – silezia pastro, abelisto kaj sciencisto. Nomata "patro de la nuntempa abelbredado”.

Naskiĝis en pola familio setliĝinta en Łowkowice. Nomo de lia praavo Jerzy Dzierżon (1717-1800) aperas en la plej malnova pola kroniko de Łowkowice. Pastro Jan Dzierżon kultivis polecon kaj konsideris sin polo.eta|upright|Jan DzierżonJan Dzierżon dum 70 jaroj sin dediĉis al abelbredado. Liaj du fundamentaj atingaĵoj estas invento de la konstru-principoj de abelujo kun movebla konstruaĵo kaj malkovro de partenogenezo. Li revoluciigis abelbredadon, signife pligrandigante produktadon de mielo gajnis la mondan famon.

Kategorio:Abelbredistoj
Kategorio:Polaj entomologoj
Kategorio:Germanaj entomologoj
Kategorio:Polaj zoologoj
Kategorio:Germanaj zoologoj
Koš

**Koš** (hungare *Kós* [kOŝ], germane *Andreasdorf*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Koš situas laŭ maldekstra bordo de Nitra (rivero), inter urboj Prievidza kaj Nováky, inter fervojo kaj aŭtovojo. Prievidza troviĝas nur je 3&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1367 en germana formo *"Andreasdorf"*. En 1681 Emeriko Thököly disrabis la vilaĝon. En 1828 loĝis tie 634 vilaĝanoj en 91 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kós 1238 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Prievidza, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Koš 881 homoj, (867 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo de 1409
* kapelo omaĝe al (Sepdolora) Dipatrino de 1808

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Masandra palaco

eta|dekstra|La masandra palaco (malfronto)
**Masandra palaco** (ankaŭ konata kiel *Palaco de Aleksandro la Tria*) estas historia konstruaĵo en Masandro (Krimeo), nun funkcianta kiel populara muzeo.

## Historio 
La konstruado de la palaco komenciĝis en la jaro 1881 laŭ la ordono de la tiama ter-posedanto princo Voroncov (filo de fama grafo Voroncov, kiu estis generalo-gubernatoro de la Nov-Rusia gubernio). Arkitekto de la palaco estis la franca Etien Buchar; la
palaco estis konstruita en la stilo de Ludoviko la 13-a. Tamen post la morto de la princo en 1882 la konstru-laboroj estis ĉesigitaj.

En 1889 la masandran ter-pecon kun la nefinkonstruita 3-etaĝa domo aĉetis caro Aleksandro la Tria. En la jaro 1889 la konstruado rekomenciĝis laŭ la plano de arkitekto Maximilian Messmacher. Li faris multajn ŝanĝojn en la originan projekton, tial la palaco rezultis multe pli moderna laŭ la stilo. La laborojn estris arkitekto Oskar Vegener. La konstruado finiĝis nur en 1902, kaj la caro ne ĝisvivis tion.

La palaco estis destinita ĉefe por ripozado (ĝi estas kvazaŭ mezgranda ĉasista domo), tial en ĝi mankas grandaj gastoĉambroj. La familio de nova imperiestro Nikolao la Dua preferis alian palacon (tiun en Livadio), tial la Masandra palaco estis nur malofte vizitata.

Post la Oktobra revolucio inter 1929 kaj 1941 la palaco estis uzata kiel sanatorio por malsanuloj je tuberkulozo. Post la Dua mondmilito la palaco dum kelkaj jaroj gastigis la instituton pri vit-kultivado kaj vin-farado "*Magaraĉ*".

Ekde 1948 en la palaco troviĝis ŝtata somer-domo, konata sub la nomo *Stalinskaja* ("La Stalina"). Ĉi tie ripozis Stalin, Ĥruŝĉov, Breĵnev.

Ekde la jaro 1992 la palaco funkcias kiel muzeo. En ĝi estas prezentita la ekspozicio, dediĉita al la epoko de Aleksandro la Tria. En la muzeo troviĝas unikaj objektoj, ekzemple, kameno farita el unusola marmor-peco, man-faritaj lustroj, mebloj el ruĝa ligno, multaj artaĵoj k.a.

## Interno de la palaco 

## Eksteraj ligiloj 
* Informo pri la palaco  (ruse)

Kategorio:Jalto
Kategorio:Palacoj en Krimeo
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1900
Jojo-efiko

**Jojo-efiko** estas nedezirata –&nbsp;aparte rapida&nbsp;– plialtiĝo de la korpa pezo fine de dieto.
Dum sinsekvaj dietoj la pezo povas moviĝi ree supren kaj malsupren kiel jojo. Ofte la fina pezo estas pli alta ol la komenca.

## Kaŭzoj 
La jojo-efiko estiĝas ĉefe tial, ĉar post la dieto la malpli peza korpo bezonas malpli da energio ol antaŭe - la baza metabolo malaltiĝas. Aldone dum la dieto malaltiĝas ne nur lipida histo, sed ofte ankaŭ muskola histo. Pro la fakto, ke muskola histo uzas daŭre (eĉ dum korpa ripozo) pli da energio ol lipeda histo, la malgrandiĝo de muskola histo malaltigas ankaŭ la bazan metabolon.

Ankaŭ aparte granda manko de kalorioj ŝajnas influi la bazan metabolon. La korpo adaptiĝas al la malalta kalorinivelo kaj eniras ŝparmoduson por sekurigi la supervivon.

Ĉiuj efikoj kune estas la bazo por la rapida pezokresko, kiam fine de la dieto oni transprenas denove la kutimajn nutrad- kaj vivmanierojn.

## Evito 
Eblas eviti la jojo-efikon kiam la dieto estas ne tiel drasta, ke la korpo enŝaltas la malsatmetabolon. Krome necesas atingi daŭran nutradŝanĝiĝon, por eviti la ĝistiaman tronutradon.
Prefere fine de dieto oni altiĝu la kreskon de kalorioj malrapide kaj laŭ periodo de pluraj semajnoj, por konservi la atingitan pezon. Per sporto kaj ĉia korpa moviĝo eblas altigi la tagan kaloribezonon.

## Referencoj 
Kategorio:Nutrado
912 Maritima

'*912 *Maritima''''' estas meze granda asteroido de la ĉefa zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Friedrich Karl Arnold Schwassmann elde la Observatorio de Hamburgo.

## Nomo 
Ĝia nomo estas (verŝajne) inspirata de la ĉiujara krozo organizita de la universitato de Hamburgo.

## Ecoj 
Ĝi estas ne tre hela, kvankam pli hela ol la averaĝaj C-tipaj asteroidoj.

Ĝi estas malrapide rotacianta kun longa rotacia periodo de 55,5 tagoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Eseo pli la kreskiĝo de la kristana doktrino

**Eseo pli la kresko de la kristana doktrino** estas libro de teologo John Henry Newman, en la kadro de la teologio kristana kaj aparte katolika, publikigita en 1845 per la angla titolo *Essay on the Development of Christian Doctrine* (1845). En la teksto estas elmontrata la maniero per kiu la Oficiala Instruado de la Katolika Eklezio laŭlonge de la jarcentoj, ricevinte karakterojn kaj eĉ enhavojn kiuj, kvankam netroveblaj tiaforme en la fundamentaj dokumentoj de la  Nova Testamento, ĝuste en tiu ĉi ili laŭ potenciala maniero ĉeestas.

Kardinalo Newman uzis la ideon de kresko (aŭ evoluo) de la doktrino por defendi la katolikan dogmaron el atakoj de iuj anglikanoj kaj protestantoj, kiuj laksis iujn elementojn de la katolika oficiala instruo kiel koruptaĵojn aŭ novaĵoj kompare al la instruo de la Nova Testamento. Li subtenis ke, male, diversaj katolikaj doktrinoj neakceptitaj ĉe protestantoj (kiel la kulto al Maria Dipatrino, aŭ Purgatorio) havis kreskan historion analogan al doktrinoj kiujn mem la protestantaro akceptas (kiel la Triunuon kaj la duoblan naturon de Jesuo Kristo. Tiuj kreskoj, aŭ evoluoj, estis, laŭ li, konsekvenco logika kaj natura de la racio, kiu ellaboras verojn origine revelaciitajn por devenigi sekvojn kiuj unuafaze en la Sanktaj Skriboj ne estis evidentaj.

La angla kardinalo baziĝis sur studoj kaj aplikado de la metodo de la Ekleziaj Patroj: tiu metodo, laŭ li, jam implicite ĉeestis en la dia  Revelacio de la Sanktaj Skriboj, kaj de la kristana Tradicio, kaj kondense agantaj ekde la aŭroro de kristanismo.

Enkadre de la kverelo de Teologia modernismo, kondamnita de Papo Pio la 10-a per la encikliko Pascendi, iuj intelektuloj kiel George Tyrrell kaj Alfred Loisy citis, apoge al sia pensado, la false difinitan “historiisman” interpreton de kardinalo Newman, sed ilia celo ne estis tiu de la komprenado pri la antikvaj radikoj de la doktrino de la Eklezio, sed ilin kredigi kreskintaj laŭ iliaj tiutempaj liberalaj ideoj. Tiu pensofluo, konata ankaŭ kiel “Evoluo de la dogmoj” estis influita de filozofiskoloj kiel vitalismo, imanentismo kaj historiismo.

## Vidu ankaŭ 
*John Henry Newman
*Historio kaj historiismo
*Dogmo
*Tradicio

## Eksteraj ligiloj 
* http://apologetica.altervista.org/lo_sviluppo_dei_dogmi.htm
* http://www.progettoculturale.it/progetto_culturale_/documentazione/00013037_Dogmatica_cattolica.html 

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Kristana teologio
Kategorio:Verkoj de 1845
Nigramentona kardelo

La **Nigramentona kardelo** (***Spinus barbatus***, iam *Carduelis barbata*) estas malgranda paserina birdo, membro de la familio de Fringedoj.

Ĝi troviĝas en Argentino, Ĉilio kaj estas pli suda kardelo ol iu ajn inter ili ĉar atingas ĝis Fuegio kaj la Falklandoj. Ties natura habitato estas moderklimataj arbaroj kaj tre degraditaj iamaj praarbaroj ĉirkaŭ 1,500 m de altitudo.

eta|Nigramentona kardelo
Temas pri specio kun tre markata seksa duformismo. La masklo estas tre simila, sed iom pli granda ol la masklo de Verda kardelo (*Carduelis spinus*); ĝi ankaŭ havas iom pli da brilflava en kapo kaj flankoj sen strieco. La flugilmarkoj estas preskaŭ identaj al tiuj de la Kapuĉa kardelo, tio estas kun formo de T. La **krono, brido, okulareo kaj mentono estas nigraj** kiel ĉe la Verda kardelo, kaj tiu lasta karaktero nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo kie *barbata* aludas al la mentono. La orelareo estas olivecgriza kaj ĉirkaŭata de flava strio kiu venas de superokulo, kiel ĉe la Verda kardelo.

La ino estas simila al tiu de la Kapuĉa kardelo sed iom pli senkolora.

Tiu specio estas tre populara en Birdobredado kaj unusola paro povas produkti ĝis 20 idojn en unu reprodukta sezono.

## Referencoj
* BirdLife International 2004. Spinus barbatus. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 28an de januaro 2018.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Fringedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Ŝubra al Ĥejma

**Ŝubra al Ĥejma,** arabe **شبرا الخيمة** estas industria urbo en Egiptio, pli precize ĝi estas antaŭurbo de Kairo.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 16 m
* Loĝantaro: 1&nbsp;045&nbsp;400 en 2008
* Horzono: UTC + 2 (somere UTC +3)
* Poŝtkodo: 
* Telefonkodo: 
* Aŭtokodo: 
* 

## Situo 
Ŝubra al Ĥejma situas laŭ Nilo sur ebenaĵo apud Kairo apartenanta al urbaro de Kairo.

## Historio 
Ŝubra al Ĥejma fondiĝis en 1832. Tiam komenciĝis la industriiĝo fare de paŝao Mohamed Ali. La unuaj uzinoj produktis teksaĵojn kaj vitron. Ankaŭ nun tiuj varoj estas tre gravaj.

## Trafiko 
Ŝubra al Ĥejma havas bonajn fervojan kaj aŭtovojan kontaktojn kun la ĉefurbo.

## Klimato 
Ŝubra al Ĥejma havas sekan tropikan (dezertan) klimaton. Ŝtormoj estas oftaj, alportanta polvon dum marto kaj aprilo. La temperaturoj estas dum vintro tage 13-19&nbsp;, dum nokto falas ĝis 5&nbsp;. En somero tio estas inter 20-40&nbsp;. Jare pluvas nur malpli, ol 30&nbsp;mm, nur inter novembro-marto pluvetas.

## Vidindaĵoj 
* palaco pri Mohamed Ali de 1832, nun muzeo 
* moskeoj

## Vidu ankaŭ 
* Listo de milionurboj

Kategorio:Urboj de Egiptio
Kategorio:Milionurboj
Rulseĝa futbalo

[eta|350ra|Usono kontraŭ Francio, *FIPFA World Cup* en [Tokio, oktobre 2007.]]
**Rulseĝa futbalo** (angle: *powerchair football* aŭ *power soccer*) estas varianto de futbalo por personoj uzantaj rulseĝon.

## Historio 
Komence, ene de lerneja kadro, junaj pasiitaj de futbalo pripensas rimedon por praktiki tiun sporton en elektra rulseĝo. La unua turniro en Francio en 1992 kunigis 11 teamojn.

Kelkaj datoj:
* 1989: Prezentado de la sporto ĉe la *Jeux de l’Avenir (ludoj de estonteco) en Limoges;
* 1991: Unuaj oficialaj konkuroj ĉe la ludoj de estonteco en Hyères;
* 1992: Unua turniro de Francio;
* 1995: Estiĝo de la nacia federacia komisiono pri rulseĝa futbalo ene de la franca federacio pri handikaposporto;
* 1999: Cent dudek ok teamoj praktikas rulseĝan futbalon en Francio, inter ili kvindek tri en oficialaj konkuroj;
* 2000: 58 teamoj aliĝis al la turniro de Francio;
* 2001: 68 teamoj aliĝis al la turniro de Francio;
* 2002: Unua pokalo de Francio;
* 2007: Unua monda pokalo en Tokio.

## Regularo 
* Nombro de teamanoj: 4 (3 ludantoj + 1 golisto).

## Aldonaj informoj 
* Rulseĝa futbalo estas la plej grava inter la konkuraj handikaposportoj.
* Ekzistas pli ol 750 licenciitoj en Francio.
* Rulseĝa futbalo estas praktikata en Francio, Belgio, Portugalo, Usono, Kanado, Aŭstralio, Japanio, Britio, Danio, Sud-Koreio, kaj estiĝas en aliaj landoj (Svisio, Svedio, Finnlando, Italio, Irlando, Germanio, Aŭstrio, Argentino, ...).
* Ekzistas internacia federacio, la FIPFA (Federacio internacia de *powerchair football association'').

## Eksteraj ligiloj 
* Franca reto de rulseĝa futbalo
* Oficiala TTT-ejo de rulseĝa futbalo
* Novaĵoj pri rulseĝa futbalo 

Kategorio:Futbalo
Kategorio:Movmalkapableco
913 Otila

'*913 *Otila'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Otila*" sen precizita kialo.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 401 Ottilia.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Dusencaĵo

**Dusencaĵo** estas vorto havanta plurajn, tute ne rilatajn signifojn.

En Esperanto plej ofte dusencaĵoj estas vortoj kiujn eblas konsideri kiel unuopa radiko aŭ kiel derivaĵo el alia radiko: ekzemple "*radaro*" povas signifi "malkovrilo de objektoj per radiaj ondoj" (radar/o) aŭ "aro de radoj" (rad/ar/o). Tio ankaŭ veras pri la nomo mem de la lingvo: la vorto "*Esperanto*" povas fakte signifi "lingvo internacia" (Esperant/o) aŭ "tiu, kiu esperas" (esper/ant/o).

Kelkaj radikoj tamen estas en si mem dusencaĵoj: ekzemple, "*pizo*" povas signifi pizo (legomo) aŭ Pizo (itala urbo).

En enigmarto, multaj enigmoj baziĝas je la uzo de dusencaĵoj. Ekzemple, ŝajnaj derivaĵoj ofte estas dusencaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-humuro
* Sinonimo

Kategorio:Enigmoj
914 Palisana

'*914 *Palisana''''' estas mezgranda ne tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Focea familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la aŭstrian astronomon Johann Palisa.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Max Wolf
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1919
Kategorio:Johann Palisa
Il postino

eta|maldekstra|250px|La insulo de Salina, kie okazas la agado de la filmo.
**Il postino** estas itallingva romantik-drama filmo reĝisorita fare de Michael Radford en 1994. La filmo estis originale publikigita en Usono kiel *La leterportisto*, rekta traduko de la itala titolo. Tamen, ekde la liberigo de la post-apokalipsa filmo de Kevin Costner de la sama nomo, la filmo estis publikigita sur DVD kiel *Il postino: La leterportisto*, kaj anglalingvaj filmokritikistoj ofte plusendas al la filmo pere de ĝia itala titolo sole. En la hispana nomiĝas por eviti konfuzon "El cartero y Pablo Neruda" (La leterportisto kaj Pablo Neruda).

La filmo rakontas fikcian rakonton en kiu la reala vivo de ĉilia poeto Pablo Neruda formas rilaton kun simplanima leterportisto kiu lernas ami poezion. En ĝi ĉefrolas Philippe Noiret, Massimo Troisi kaj Maria Grazia Cucinotta. La filmo estis adaptita fare de Anna Pavignano, Michael Radford, Furio Scarpelli, Giacomo Scarpelli kaj Massimo Troisi de la romano *Ardiente paciencia* de Antonio Skármeta. Skármeta mem antaŭe adaptis sian romanon por la ekrano en 1985 kiel *Ardiente paciencia*.

Troisi prokrastis korĥirurgion tiel ke li povis kompletigi la filmon. La tagon post kiam filmigo estis kompletigita, li havis mortigan koratakon.

Kategorio:Italaj dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1994
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Italalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj pri verkistoj
Lehota pod Vtáčnikom

**Lehota pod Vtáčnikom,** hungare **Papszabadi** [papsabadi] estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Lehota pod Vtáčnikom situas en la plej griza parto

## Situo 
Lehota pod Vtáčnikom situas meze de sakovojo. Prievidza troviĝas je 8&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko kaj bronzepoko. Longe estis tie 2 apudaj vilaĝoj. La unua mencio okazis pri la "Kispapszabadi" en 1362 en formo *"Sceperdolehotaya"*, pri alia vilaĝo "Istvánszabadja" en 1388 en formo *"Isthuanlehetaya"*. En 1828 loĝis en "Kispapszabadi" 329 vilaĝanoj en 47 domoj, en Istvánszabadja 680 vilaĝanoj en 39 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kispapszabadi 524 homoj, en Istvánszabadja 1135 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Post 1945 ŝtonominejo ekfunkciis. En 1960 **Veľká Lehota** kaj **Malá Lehota** unuiĝis. En 2001 vivis en Lehota pod Vtáčnikom 3722 homoj, (3687 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1949
* kapelo omaĝe al Sankta Vendelo de 1850

## Eksteraj ligiloj 
* Lehota pod Vtáčnikom sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Stuko

eta|altdekstre|Nestukita muro
eta|Marmora stuko (imitado de marmoraj kolonoj, muroj)
**Stuko** estas tavolo de mortero, almetata ekstere sur brikmuro aŭ interne sur plafonoj, muroj kaj vandoj por ŝirmo kaj izolo de la surfaco. Stuko povas esti ankaŭ speco de mortero el marmorpulvo, kalko kaj kreto, kiu sekiĝinte similas al marmoro (marmora stuko).(PIV) **Stuko** estas ankaŭ tiu gipsa stuko, kiu povas ornami la internan aŭ eksteran surfacon.

Laŭ Francisko Azorín **stuki** estas *Tegi muron, imitante marmoran supraĵon, per speciala ŝmiraĵo.* Li indikas etimologion el la antikva germana *stucchi* (kortiko). Kaj li aldonas la terminojn *stuko*, por miksaĵo, mortero, kies ŝmirpentro surmura imitas marmoron, ŝtonon, kaj du stukotipojn, nome gipsa kaj kalka.

## La gipsa ornama stuko 
eta|gipsa ornama stuko
Ĝi konsistas el gipso, kalkŝtona polvo, sablo, glueca akvo (kelkfoje kun ovoblanko) kaj kolorigaĵo. Oni povas ĝin formi sur la muro (post sekiĝo) aŭ antaŭ almeto, aparte en ŝablonoj, metiejo. En la dua kazo, oni algluas la pretan gipsan stukon.

## Historio de la gipsa stuko 
La gipsan stukon inventis la mezopotamia kulturo; uzis ĝin la kreta, mikena, etruska, romia konstruartoj, poste ĝi estis forgesita. Ĝin remalkovris la angla gotiko (angle *plaster work*), ĝia abunda epoko estis la baroko, rokoko kaj precipe en la kopf-stilo (malfru-baroka). Post la secesio, ĝi eksmodiĝis, remodigis ĝin la postmoderna konstruarto.

Post apero de la papermaŝa stuko, ĝi amase aperis sur la eksteraj muroj.

## Vidu ankaŭ 
* Gipso
* Puco
* Stukisto

## Notoj
Johannes Franz Hartmann

**Johannes Franz HARTMANN** (naskiĝis la 11-an de januaro 1865 en Erfurto, mortis la 13-an de septembro 1936 en Göttingen) estis germana astronomo kaj fizikisto Li estis konata en Argentino sub la nomo de **Juan HARTMANN**.

Li studis en Tübingen, Berlino kaj Leipzig ; diplomigita en 1891 li
dungiĝis en la privata observatorio Kuffer. En 1894 li reiris en Leipzig kaj
laboris en la observatorio de la universitato.

Li iris en 1896 en la observatorion de Pocdamo, kie estis refraktoro de 60 cm.
Tamen, tiu lorno ne taŭgis por la fotografio. Hartmann elpensis
teston por trovi la difekton kaj forigi ĝin. Tiu "Testo de Hartmann"
estas ankoraŭ nun uzita por mezuri la difektojn de la lensoj kaj
speguloj de teleskopo.

Li ankaŭ eltrovis *fotometron* kaj *spektrometron*, kiuj portas lian nomon.

En 1904, en Postdam, observante la stelon Delton Orionan por
determini ties radian rapido per efiko de Doppler, li
konstatis, ke la spektro entenis intensajn spektrajn liniojn de
jonizita kalcio, kiuj ne montris ŝoviĝon. Li konkludis, ke inter Delto Oriona kaj
Tero estis nubo da vaporo de kalcio, kiu estigis luman absorbon. Li tiel malkovris
la interstelan gason.

En 1909 li estis nomumita direktoro de la departemento pri astronomio de la
universitato de Göttingen. En 1921 li transloĝiĝis en Argentinon, kie li
iĝis direktoro de la observatorio de La Plata kaj direktigi la esplorojn al la
astrofiziko. En La Plata li malkovris tri asteroidojn.

Pro malsano, li revenis Germanion en 1934, kaj mortis du jaroj poste.

## Noto kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Hartmann, Johannes Franz (1865-1936), kurta biografio 
*  Vor 100 Jahren in Potsdam : Johannes Hartmann entdeckt das interstellare Gas
Kulturo de Haitio

La Kulturo de Haitio estas unuavice afrikdevena kulturo kiel evidentiĝas en la haitia kreola lingvo, muziko kaj religio. La kulturo ankaŭ ampleksas suplementajn kontribuaĵojn, de indiĝenaj tainoj, kaj de la franca koloniiĝo kaj hispana imperio.

## Lingvoj 
La **Haitia kreola lingvo** (*Kreyòl ayisyen*) estas kreola lingvo bazata sur la franca lingvo. Ĉirkaŭ 7,5 milionoj parolas ĝin en Haitio, kiuj estas preskaŭ la tuta loĝantaro.

Lingve, ĝi havas kelkajn okcidentajn afrikajn influojn, kiel la volofa, kaj aliaj gbeaj lingvoj, ekzemple la fonua, kaj evea/anlo-evea. Ĝi havas du dialektojn: *Fablas* kaj altebenaĵa haitia kreolo.

Ekde 1961 oni agnoskis haitian kreolon kiel oficiala lingvo. Ĝia uzo en literaturo estas malgranda sed kreskanta. Multaj parolantoj estas dulingvaj, parolante kaj haitian kreolon kaj francan. Tamen, la kreola havas pli malgrandan socialan rangon ol la franca, laŭ opinio de iuj. Multaj instruistoj, verkistoj kaj aktivuloj emfazas fierecon pro la lingvo ekde la jaroj 1980-aj. Ekzistas jam ĵurnaloj, radio- kaj televid-programoj en tiu lingvo.

## Muziko 
Folkloro portas influon de miksa eŭropa (hispana kaj franca) kaj afrika origino. Diversaj muzikaj stiloj ekestiĝis pro iliaj influoj. La plej rekonita muzikstilo en Haitio estas la ege populara Kompao (*Compas* aŭ *"Kompa"*), muzika ĝenro naskita de franca kaj hispana muziko kombinita kun afrika-derivita tamburado kaj kantita en haitia kreola.

Ankaŭ Merengo (*merengue*), pli ofte rilatita al la najbara lando Domingo estas populara en Haitio.

## Arto 
Brilegaj koloroj, naiva perspektivo kaj ruza humuro karakterizas haitian arton. Grandaj ĝuindaj manĝaĵoj kaj densaj pejzaĝoj estas preferataj temoj en ĉi tiu lando de malriĉeco kaj malsato. Ĝangalaj bestoj, ritoj, dancoj kaj dioj elvokas la afrikan pasintecon.

## Festivaloj 
La plej festa tempo de la jaro en Haitio estas dum Karnavalo (konata kiel "Kanaval" en kreola). La festo komenciĝas en februaro. La urboj estas plenigitaj per muziko, paradoj kaj homoj dancantaj kaj kantantaj en la stratoj. Karnavala semajno estas tradicie tempo de ĉiuj-noktaj festoj kaj eskapo de ĉiutaga vivo. Rara estas festo kiu okazas antaŭ Pasko, festata de grava nombro de la loĝantaro.

## Literaturo 
La plejmulto de la literaturo de Haitio estas skribata en la franca lingvo. Nun pli kaj pli da aŭtoroj verkas en la haitia kreola.

La aŭtoroj de plej granda internacia famo estas Jean Price-Mars, Jacques Roumain, Marie Vieux Chauvet, Jacques Stephen Alexis, René Depestre, Jean Métellus kaj la multflanka artisto Frankétienne, plus la elmigrintoj Dany Laferrière (''Comment faire l'amour avec un nègre sans se fatiguer'', 1985), Émile Ollivier, Louis-Philippe Dalembert aŭ Marie-Célie Agnant.

Inter la verkistoj de la diasporo kelkaj verkas en la angla (kiel Edwige Danticat) aŭ hispana (kiel Micheline Dusseck).

Anekdote oni povas mencii la nomon de Alexandre Dumas kies patrino estis haitidevena.

En la literaturo haitia, la tradicia rakonto havas gravan lokon, kaj estis transdonita buŝe, por fine fariĝi tradicia heredaĵo. La verkisto Alibée Féry transskribis multajn el ili.
Hatra

**Hatra** aŭ Ĥatra () estas antikva ruinurbo en gubernio *Ninává*, en regiono al-Ĵazira, Irako. Ĝi situas 120&nbsp;km sudokcidente de Mosul.

## Historio
**Hatra** estis komence fortikaĵo ĉe limo de la romia imperio kaj Partio, por protekti Iranon kontraŭ la romiaj legionoj. Pli poste konkeris la urbon la popolo partoj, ekde tiam komenciĝis ties rapida evoluo, ĝi iĝis komerca kaj militista centro.

La urbon atakis en 117 romia imperiestro Traianus, en 198 Septimius Severus, sed sensukcese provis konkeri ĝin. En 227, post kiam la sasanidoj venkis la partian imperion (Partion), Hatra batalis en alianco kun Romio kontraŭ la persoj. La urbo ne povis longe elteni la atakojn kaj en 241 detruis ĝin Sapur la 1-a, murdis ties loĝantojn. La urbo ne plu reviviĝis.

## Priskribo de Hatra
La urbon esploris unuafoje germana arkeologo W. Andrae, en komenco de la 20-a jarcento, ekde 1951 la fakuloj de la Iraka Arkeologia Instituto faris elfosajn kaj rekonstruajn laborojn.

Hatra estas preskaŭ rondforma komunumo ĉe la maldekstra bordo de la rivero Tigro, kiun defendis duobla fortikaĵa sistemo. La interna muro estis same duobla, kun bastionoj el  skulptitaj ŝtonoj kaj fosaĵo. La ekstera muro de la duobla mursistemo situas 500 metrojn de la interna kaj estas konstruita el grundo. Ene de la muroj oni konstruis grandan templan distrikton en mezo de la urbo, kiel aron de vilaoj.

La urba centro situis sur areo de 440x320 metroj, kiun ĉirkaŭis skulptita ŝtonmuro.

La orienta parto - la pli granda parto - de la areo ne estis surkonstruita, nur la muron akompanis kovrita koridoro. La grandega korto servis verŝajne kiel rifuĝejo por la loĝantoj, dum atakoj.

La temploj de la urbaj dioj staris en la okcidenta parto, disigita per muro.

## Famaĵoj
* **Partia palaco** - situas sur suda parto de la urbo, konstruita en la 2-a jarcento p.K. La konstruaĵa grupo ĉirkaŭis grandan centran korton, en ĉiu kvar flankoj de la korto malfermiĝis "ivan". La konstruaĵo estis konstruita el adobo kaj briko, la murojn kovris stukoj.
* **Templo de Dipteros** - dediĉita al dio Maran, konstruita en la 2-a jc. a.K.. La pordoj de la templa distrikto situis en du flankoj de la Dipteros-templo. Ambaŭ pordoj estis triapertura, arka kaj traba, la mezaj aperturoj estis pli grandaj ol la flankaj.
* **Templo de Maran** - estis konstruita sur al suda parto de la templa distrikto, en la unua duono de 1-a jc. p.K. Ĝia bazo estis 15x30 m, alto pli ol 20 m.
* **Templo de Samas** - konstruita al okcidenta muro de la Templo de Maran, kun bazo de 11,75x12 m kaj koridoro larĝa 3,5x4 m.
* **Templo de Barmarin templom** - konstruita apud norda muro de Templo de Maran.
* **Templo de Mitras** - konstruita al norda muro de Templo Barmarin. 
* **Templo Sahiru**

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Irako
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Irako
Kategorio:Historio de Irako
Lazany

**Lazany** (, ) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Lazany situas en la plej griza parto

## Situo 
Lazany situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj (fervojo kaj ĉefvojo preteriras). Prievidza troviĝas je 4&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1430. Tiutempe oni minadis tie oron. En 1787 loĝis tie 433 vilaĝanoj en 60 domoj, en 1828 519 vilaĝanoj en 74 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bajmóclazán 752 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Lazany 1438 homoj, (1420 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo de 1875
* fiŝkaptista lago
* malnovaj muelejo kaj loĝdomoj

## Ĝemelkomunumo 
*  Úsov, Ĉeĥio

## Eksteraj ligiloj 
* Lazany sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Prievidza
Sarkasmo

**Sarkasmo** laŭ PIV estas akre kaj morde ironia rimarko, do akra kaj malica moko. *Sarkasmo* estas substantivo originanta en la antikva greka lingvo ( *sarkasmós* "la disŝiro, la morda moko", de la antikva greka verbo *sarkazein* "akre moki, buŝe disŝiri, disviandigi" de  *sarks* "la kruda viando"). De la antikva greka lingvo la vorto eniris la latinan lingvon ("sarcasmus"), kaj de tie disvastiĝis al pluaj modernaj lingvoj. La esprimo sarkasmo jam uziĝis en la antikva retoriko, ekzemple fare de Demosteno kaj de Cicerono.

Nuntempe sarkasmo estas uzata aparte en politika agitado, por primoki, ataki aŭ senvalorigi ideon, personon aŭ institucion.

De sarkasmo endas diferencigi la fenomenon de sardona rido, en medicina senco mieno, observebla en tetanoso aŭ en toksiĝo per iuj toksaĵoj, ĉe kiu la vizaĝaj muskoloj estas kuntiritaj, kiel ke la malsanulo ŝajnas ridi, sed duasence ankaŭ
amara, moka rido iom komparebla al sarkasmo. Kontraŭe al sarkaso, la emocio ligata al sardona rido sen medicina kaŭzo de toksikiĝo tamen ne temas pri akra kaj malica moko, sed pri sento profunde amara, dolora kaj suferanta.

## Sarkasmo kaj ironio 
En neformala lingvouzo sarkasmo ofte estas konsiderata aparte akra kaj ataka formo de ironio, aŭ aliflanke ironio estas konsiderata milda kaj malpliserioza formo de sarkasmo. Fakte tamen ironio estas retorika tekniko kaj ilo esprimiĝi, dum sarkasmo celas certan intencon de esprimo, sendepende de la retorika formo en kiu la esprimo estas prezentata. Ironio signas esprimojn kiuj formulas la malon de tio kion la esprimanto vere intencas; tio povas okazi kaŝe por protekti la esprimanton ekzemple en diktatora reĝimo, aŭ malkaŝe kiel retorika ilo plifortigi la esprimatan eldiron. Sarkasmo estas amara kaj malica moko sendepende de tio kiel la intenco estas esprimata, ĉu rekte aŭ malrekte per ironio.

Laŭ la germana filozofo Arthur Schopenhauer "la ironio estas objektiva". Ĝi per troigo aŭ maltroigo indikas pri la kontraŭa flanko de temo, kaj humure videbligas, ke multaj temoj estas rigardeblaj el diversaj vidpunktoj kaj havas "du flankojn".

## Sarkasmo kaj ciniko 
Ciniko kontraŭe al sarkasmo ne estas amara moko, sed interna sinteno kiu malaprezas centraj normojn kaj moralajn valorojn kaj konsideras ilin ridindaj. Cinikismo do estas fenomeno karaktera, kiu povas esprimiĝi per cinikaj rimarkoj, kiuj povas esti malfacile diferencigeblaj de sarkasmaj rimarkoj.

Kvankam la diferenco inter sarkasmo kaj ciniko do estas klare nomebla, tamen la du vortoj en ĉiutaga lingvouzo ofte pro malatentemo miksiĝas. Tiuj, kiuj volas retorike konscie uzi la diferencon inter sarkasmo kaj ciniko, sekve havas la problemon ke centra aspekto de ilia - sarkasma aŭ cinika - rimarko eble ne estos komprenata de la publiko.

## Vidu ankaŭ 
* nigra humuro

## Notoj 
Kategorio:Psikologio
Kategorio:Retoriko
915 Cosette

'*915 *Cosette'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Flora familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la franca astronomo François Gonnessiat elde la observatorio de Alĝero.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon "*Cosette''", tiu de la filino de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1918
Nair

**Nair** aŭ **najaro** estas hinda kasto en sudbarata federacia ŝtato Kerala. Antaŭ konkero de Hindio fare de la britoj en 1792, ekzistis en la Kerala-regiono etaj feŭdaj reĝlandoj, en kiuj la reĝoj kaj la princoj kaj ties familianoj, la militistoj kaj plimulto de la grandbienuloj kaj ties familianoj apartenis al la kasto najaro. Post finiĝo de la brita kolonio kaj pro la agrodivido, ili perdis sian bonstatan bazon.

La najar-familioj havis tradicie matriarĥan familian sistemon.

Kategorio:Kastoj
Kategorio:Barato
Gadolinia oksisulfido

**Gadolinia oksisulfido** (Gd2O2S), nomata ankaŭ **gadolinia sulfoksilato** aŭ **GOS**, estas neorganika kemia kombinaĵo, miksita oksido-sulfido de gadolinio. Ĝia CAS-numero estas 12339-07-0.

Kategorio:Oksidoj
916 Ameriko

**916 Ameriko** estas malhela malgranda asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita de la rusa astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio, la , dum la unua mondmilito.

Ĉar la observatorio de Simeizo ne povis plu komuniki kun la Astronomisches Rechen-Institut de Berlino, la asteroidoj tiam malkovritaj ricevis provizorajn numerojn kun la grekan literon Σ, kiu estis ŝanĝita al S.

## Nomo 
Ĝi estis nomita "*America*" (Ameriko) la  post la Koncilio de la Astronomoj de la observatorio Pulkovo kiu decidis "celebri la amikajn rilatojn inter la observatorioj kaj astronomoj".

Alia ebla kialo de la nomo estas dankado al Usono por la helpo de la American Relief Administration dum la malsatego en Krimeo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Ameriko
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1915