open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lukso (mezurunuo)

**Lukso** (simbolo **lx**) estas la mezurunuo pri lumiga intenso, akceptita de la Internacia Sistemo. Ĝi permesas taksi la lumon, kiun ricevas la unuo de surfaco. Unu lukso egalas al unu lumeno je unu kvadrata metro.

Ĝi estas unuo de mezuro pri la videbla lumo, kaj dependas de la propreco kaj la senseco de homa okulo, per la kandelo, kiu do dependas de la lumintensa funkcio.

Dimensie, ni havas:

: \mathrm {lx =  \frac {lm}{ m^2} = \frac {cd \cdot sr}{ m^2}} \  .

Dum en fotometrio la ricevita  lumintenso nomiĝas ***iluminanco***, en radiometrio la incida lumradiado nomiĝas ***iradianco***.

Ĉisubaj ekzemploj de iluminancoj donas ideon pri la valoro de lukso:
* La lumo de Suno averaĝe varias inter 32 000 lx (32 klx) kaj 100 000 lx (100 klx);
* sub la reflektilo de  televidstudio estas proksimume 1000 lx (1 klx);
* en oficejo, la lumintensoo valoras ĉirkaŭ 400 lx;
* en hele lumigata oficejo konforme al la nuna eŭropa regularo UNI EN 12464 ekzistas 500 lx;
* la lumiga intenso de stratoj estas kutime 10 lx;
* la reflektita lumo de la plenluno estas proksimume 1 lx;
* la lumo de stelo rilatas al nur 0,00005 lx (50 μlx).

## Malsamoj inter lukso kaj lumeno
eta|250px|La lumflukso de unu lumeno centrita sur areon de unu kvadrata metro produktas iluminancon de unu lukso.
Lukso kaj lumeno estas du malsamaj grandoj, la mezurunuo de *illuminanco* estas lukso, dum lumeno estas mezurunuo de *lumflukso*.

Pri donita lumintenso de lumfonto, la iluminanco estas inverse proporcia al la kvadrata distanco inter la lumfonto kaj la lumigita areo, dum la lumflukso estas proporcia al la kvadrato de la solida angulo vidita de la lumigita areo.

## Notoj
### Vidu ankaŭ 
* Kandelo (mezurunuo)
* Lumeno
* Nito (mezurunuo)
* Fotometrio (optiko)

## Eksteraj ligiloj 
* Interaktiva kalkulo de lukso-lumeno-kandelo. ()

Kategorio:Mezurunuoj
Kategorio:Optiko
Dani Alves

[eta|Dani Alves antaŭ matĉo de [FC Barcelona en 2011]]
**Daniel Alves da Silva**, kutime nomata nur **Dani Alves** (prononco ), estas brazila futbalisto kiu ludis kiel dekstra malantaŭo en la Brazila nacia teamo. Li estas la plej pimpa ludanto en piedpilka historio, kun 46 titoloj en sia altranga kariero.

Li naskiĝis  en Joazeiro, susbŝtato Bahio, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2008 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *FC Barcelona* - antaŭe li ses jarojn kiel futbalisto laboris por la klubo *Sevilla FC*. Krome Dani Alves ekde la jaro 2006 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo. Matĉe li en la nacia teamo rekoneblas per la numero "2".

La 20-an de januaro 2023, estis raportite ke Alves estis arestita kaj alportita antaŭ juĝisto sur suspekto de seksperforto kaj seksa atenco. Sekvante la akuzojn, lia teamo decidis ĉesigi lian kontrakton kun la klubo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Rust (programlingvo)

**Rust** estas ĝeneralcela, plurparadigma, tradukita programlingvo kreita de Mozilla por konsistigi "sekuran, kunrulan, praktikan lingvon". Ĝi subtenas interalie pure funkcian, kunrulan agantan, ordoneman-procedureman kaj objekteman stilojn.

La lingvo kreskis el persona projekto de Graydon Hoare, dungato de Mozilla. En 2009 Mozilla mem eksubtenis la projekton kaj unue anoncis ĝin en 2010. La saman jaron, laboro reorientiĝis de la unua tradukilo (skribita en OCaml) al la singastiga tradukilo, skribita en Rust. La singastiga tradukilo uzas LLVM interne.

La unua numerita eldono de la Rusta tradukilo okazis en januaro 2012. La unua stabila eldono, Rust 1.0, eldoniĝis la 15-an de majo 2015.

Oni evoluigas Ruston tute malfermite kaj petas rimarkojn kaj kontribuojn de la komunumo. Oni rafinis la fasonadon de Rust pro la spertoj de verkado de la aspektiga modulo Servo kaj la Rusta tradukilo. Kvankam ĝian evoluigadon subtenas Mozilla, Rust estas komunuma projekto. Granda procento da nunaj enmetoj venas de komunumanoj.

## Ekzempla programo 
```rust
fn main() {
    let programo = "+ + * - /";
    let mut akumulilo = 0;

    for jetono in programo.chars() {
        match jetono {
            '+' => akumulilo += 1,
            '-' => akumulilo -= 1,
            '*' => akumulilo *= 2,
            '/' => akumulilo /= 2,
            _ => { /* ignoru ĉion alian */ }
        }
    }

    println!(
        "La programo \"{}\" kalkulis la valoron {}",
        programo, akumulilo
    );
}
```

Kategorio:Programlingvoj
12053 Turtlestar

'*12053 *Turtlestar'''* estas tre malgranda, hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj amatoraj astronomoj Matthias Busch, Karin Sonneberg, Wolfgang Ernst kaj Lothar Kurtze elde la Observatorio Starkenburg, proksime de Heppenheim (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la privata observatorio "*Turtle Star Observatory''" situanta en Mülheim en Ruhr, Germanio, kiu kontribuis al observoj de sekvado por tiu objekto. Tiu observatorio estis konstruita en 1995 de A. Boeker, K. Kleemann-Boeker, A. Martin kaj M. Tator; kaj estis nomita laŭ la testudo de najbaro, kiu observis la konstruon ŝajne kun granda intereso.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Starkenburg
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Thiago Silva

**Thiago Emiliano da Silva** (prononco ), kutime nomata nur **Thiago Silva**, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en Rio-de-Ĵanejro, do nun estas -jara.

eta|maldekstra|Thiago Silva en 2014

Ekde la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Paris Saint-Germain F.C.*, antaŭe li 4 jarojn aktivis en la klubo *A.C. Milan* kaj antaŭ tio en pluraj aliaj kluboj. Krome Thiago Silva ekde la jaro 2008 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo, ekde 2012 kiel teamestro. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, matĉe en la nacia teamo tiam rekoneblis per la numero "3", kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, matĉe li tiam rekoneblis per la numero "2".

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Ludwig Diels

**Friedrich Ludwig Emil Diels** (24-an de septembro 1874; 30-an de novembro 1945), estis germana botanikisto.
Diels estis naskita en Hamburgo, kiel filo de la klasika akademiulo Hermann Alexander Diels. De 1900 ĝis 1902 li vojaĝis kune kun Ernst Georg Pritzel tra Sudafriko, Javo, Aŭstralio kaj Novzelando .250px|eta|Tombo de Ludwig Diels en la botanika ĝardeno de Berlin-Dahlem.Mallonge antaŭ la unua mondmilito li travojaĝis Novgvineon kaj en la 1930-aj jaroj Ekvadoron. Aparte liaj kolektoj de plantoj de Aŭstralio kaj Ekvadoro, kiuj enhavis multajn holotipojn, riĉigis la scion pri la koncernaj flaŭroj. Lia monografio pri la drozeracoj de 1906 daŭre estas normo.

La plimulto de liaj kolektoj estis stokata ĉe la Botanika Ĝardeno de Berlino, kies vicdirektoro li estis ekde 1913, iĝante ĝia direktoro en 1921 ĝis 1945. Liaj kolektoj estis detruataj tie dum aviadila atako en 1943. Li mortis en Berlino.

La mallongigo "Diels" indikas tiun botanikiston kiel la aŭtoron  dum citado de botanika nomo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĵarah-kari-arbaroj kaj arbustaroj

Kategorio:Membroj de la Nacia Akademio de la Sciencoj Leopoldina
Kategorio:Germanaj botanikistoj
12057 Alfredsturm

'*12057 *Alfredsturm'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la germanaj amatoraj astronomoj Reiner Stoss, Peter Geffert, Erwin Schwab kaj Jens Rothermel elde la Observatorio Starkenburg, proksime de Heppenheim (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la germanan amatoran astronomon *Alfred Sturm'', unu el la fondintoj kaj prezidento de la Observatorio de Starkenburg ekde ties komenco en 1970. Strum grave kontribuas al instruo pri astronomio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Starkenburg
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Egisto Masotti

**Egisto MASOTTI** (naskiĝinta en 1944) estas itala amatora astronomo.

Li estas vic-prezidento de la "Grupo de Montelupo", estrita de Maura Tombelli.

Li kunmalkovris, laŭ la *Minor Planet Center*, 3 asteroidojn
en kunlaboro kun Maura Tombelli kaj Daria Guidetti.

La asteroido 22401 Egisto
estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Viroj
Kategorio:Italaj astronomoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1944
Dünnbach

La rojo **Dünnbach** estas alfluanto de la rivero Mozelo el la mezmontaro Hunsrück en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

Ĝia plej forta fonto estas sur alteco de 450 m oriente de Kastellaun. La rojo pasas la urbeton Kastellaun norde kaj fluas nordokcidenten tra neloĝata valo. Apud Korweiler enbuŝiĝas en la multe malpli akvohava Reuschbach en la Dünnbach, kiu nomiĝas en sia supra parto ankaŭ Deimerbach. Post ĉ. 29&nbsp;km ĝi enbuŝiĝas en Treis-Karden kiel dekstra flankrivero en la Flaumbach, mallonge antaŭ tiu enfluas en la Mozelon.

Sur la montodorso inter Flaumbach kaj Dünnbach situas la Wildburg kaj la ruino de la Burgo Treis.

Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Poligloto (televidserio)

**Poligloto** () estas ruslingva realeca televidserio en rusia televidkanalo "Kulturo". Ĝi konsistas el intensaj lingvokursoj, okazantaj sub gvido de profesia tradukisto kaj poligloto Dmitrij Petrov. Al la partoprenantoj estas proponite atingi minimuman nivelon je fremdlingva komunikado dum 16 lecionoj.

## Strukturo 
La programo aperas regule ekde la  kaj konsistas el apartaj sezonoj; ĉiu sezono estas dediĉita al konkreta lingvo.

La studantaro konsistas el 8 homoj — personoj, konataj de publiko: aktoroj kaj reĝisoroj, verkistoj, televidprezentistoj, politikistoj, — kiuj ne scias la studatan lingvon aŭ scias tre malbone.

La instruisto estas Dmitrij Petrov — poligloto kaj tradukisto, aŭtoro de sia metodo de intensa lingvoinstruado; laŭ lia propra aserto, li scias pli ol 50 lingvojn.

La lecionoj estas videblaj en la interreto. Krome, estas eldonitaj kaj aceteblas libroj kun ĉi tiuj lecionoj.

## Pasintaj sezonoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Ĉefa paĝo  sur retejo de televidkanalo "Kulturo" (ruse)

Kategorio:Realecaj televidserioj
Kategorio:Lernado de lingvoj en Rusio
Kategorio:Edukado de angla lingvo
Kategorio:Edukado de itala lingvo
Kategorio:Edukado de franca lingvo
Kategorio:Edukado de hispana lingvo
Kategorio:Instruado de la germana lingvo
Kategorio:Edukado de hinda lingvo
Kategorio:Aperis en 2012
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2010-2019
Distrikto Fonyód

La **Distrikto Fonyód** [fonjOd] (hungare *Fonyódi járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy. Ĝi situas sur montetaro laŭ Balatono en la norda parto de la departemento.
eta|Distrikto Fonyód en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Fonyód, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ 3 aliaj urboj, la ceteraj 17 komunumoj estas vilaĝoj.
 
La areo estas645,44 km², kie loĝas 34 599 homoj. La loĝantoj okupiĝas pri fremdultrafiko, agrikulturoj, (fruktoj, vitoj, legomoj) kaj bestobredadoj.

## Historio 
La plej frue „Distrikto Lengyeltóti” funkciis en tiu areo ĝis 1950, poste estis kreita la nuna distrikto. En 1974 la distrikto estis kuntirita al la Distrikto Siófok. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Fonyód**
* aliaj urbol:
** Balatonboglár, kiu administras ankaŭ vilaĝon Ordacsehi
** Balatonlelle
** Lengyeltóti, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Gyugy, Hács kaj Kisberény
* vilaĝoj:
** Balatonfenyves
** Buzsák, kiu administras ankaŭ vilaĝon Szőlősgyörök
** Karád, kiu administras ankaŭ vilaĝon Somogytúr
** Látrány, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Gamás, Somogybabod kaj Visz
** Öreglak, kiu administras ankaŭ vilaĝon Somogyvámos
** Somogyvár, kiu administras ankaŭ vilaĝon Pamuk

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Garrigues (Tarn)

eta|250ra
**Garrigues** estas komunumo de la departemento Tarno en la regiono Sudo-Pireneoj en Francio. La komunumo konsistas el teritorio kun disaj domoj kaj en la nukleo nur troviĝas preĝejo, tombejo, infanvartejo kaj la urbodomo. En 1999 ĝi havis 213 loĝantojn.

Kategorio:Komunumoj de Tarn
György Bársony

**György Bársony** [djordj bArŝonj] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bársony György** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko. Lia pli nobela antaŭnomo estis ’’lovasberényi’’.

György Bársony http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/010/pc001084.html#9 naskiĝis la  1626 en Nyitra. Li mortis la  1678 en Szepes.

## Biografio 
György Bársony komence lernis en Nyitra kaj Nagyszombat, poste li frekventis pastran lernejon en Esztergom. Li lernis teologion en Romo kaj Vieno. En la lasta urbo li pastriĝis. Komence li estis pastro. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* kanoniko en 1653 en Esztergom
* preposto en 1663
* episkopo en 1665 en Várad
* episkopo en 1675 en Eger.

## Liaj ĉefaj verkoj 
* ’’Magyarország tüköre’’ (Spegulo de Hungarlando), (1671)
* ’’Veritas toti mundo declarata’’ (1671, 1672, 1706)
* ’’Series parochiorum et parochorum archi - diocesis Strigoniensis’’ (1894}

## Fontoj 
* hungare
* hungare

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Episkopoj de Oradea
Julio César Turbay Ayala

**Julio César Turbay Ayala** (Bogoto, 18-a de junio de 1916 - Bogoto, 13-a de septembro de 2005) estis politikisto kaj diplomatisto kolombia, integra de la Liberala Partio kaj Prezidanto de Kolombio en la periodo 1978-1982 pere de la liberala partio .eta|dekstre|260px|Jŭrceremonio de Turbay en la KapitolioLi unue estis urbestro de tri diversaj lokoj en la 1930-aj jaroj. Li iĝis parlamentano de Kundinamarko ĝis 1942. En 1943 li estis elektita deputito kaj antaŭ 1949 li jam prezidis ĝin dufoje. Estro de la opozicio kontraŭ la konservativaj registaroj, en 1953 li iĝis parto de la Liberalisma Stabanaro, kaj en 1957, Ministro de Minoj kaj Nafto.

En 1958 la nova Prezidanto, Alberto Lleras Camargo, igis lin Ministro de Eksteraj Rilatoj, ĝis 1961. Li iĝis Senatano en 1962, 1966, 1970 kaj 1974. En 1967 li estis foje anstataŭanto de la Prezidanto Carlos Lleras Restrepo. Li estis ambasadoro ĉe la Unuiĝintaj Nacioj (1967-1969), Granda Britio (1973-1974) kaj Usono (1975-1976).

En 1978 venkis en la balotado al prezidenteco, kies plenumo karakteris pro kritikoj kontraŭ lia perforta subpremado de opozicio kaj geriloj. Ekzemple Gabriel García Márquez ekziliĝis pro tio. Li akceptis nivelojn de koruptado kaj kontraŭleĝeco de la funkciado de la administracio. Poste li reiĝis ambasadoro ĉe Vatikano (1987-1989) kaj ĉe Italio (1991-1993).

## Notoj 
Kategorio:Kolombiaj politikistoj
Kategorio:Prezidantoj de Kolombio
Andor Boldizsár

**Andor BOLDIZSÁr** [bildiĵAr], Rudolf Müncz, estis hungara komikaktoro.

Andor Boldizsár http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/606.html naskiĝis la  1878 en Karcag. Li mortis la  1915 en Hungario en Nagyvárad (nuntempa Oradea en Rumanio).

## Kariero 
Andor Boldizsár ludis en Modern Színpad de Budapeŝto, kiel membro de aktora trupo de Endre Nagy (verkisto). Li ricevis nur kamparanajn rolojn, ĉar lia voĉo estis konvena al tio. Dum la unua mondmilito li partoprenis kiel volontulo en la serba fronto. Li vunditiĝis kaj mortis pro tifo.

## Liaj roloj (elekto) 
* A Vajda
* Náci bácsi Mezőhegyesen
* Kültelki kabaré
* Kecskeméti földrengés

## Fontoj 
* [Magyar Színművészeti Lexikon (1929-1931), red. Aladár Schöpflin(https://eo.wikipedia.org/wiki/Alad%C3%A1r_Sch%C3%B6pflin)]
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz02/606.html 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Distrikto Siófok

La **Distrikto Siófok** [ŝiOfok] (hungare *Siófoki járás*) estas distrikto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy. Ĝi situas sur montetaro laŭ Balatono kaj Sió en la plej nordorienta parto de la departemento.
eta|Distrikto Siófok en Hungario

La distrikta ĉefurbo estas Siófok, kiu estas urbo, krome estas ankaŭ aliaj 2 urboj kaj grandvilaĝo, la ceteraj 20 komunumoj estas vilaĝoj.
 
La areo estas 657,05 km², kie loĝas 51 761 homoj. La loĝantoj okupiĝas pri fremdultrafiko, agrikulturoj, (fruktoj, vitoj, legomoj) kaj bestobredadoj.

## Historio 
Tiu distrikto estis kreita en 1950, sed baldaŭe la areo estis pligrandigitaj kun Distrikto Fonyód kaj Distrikto Tab. La distrikta sistemo ne funkciis en Hungario inter 1983-2013.

## Komunumoj 
* distrikta ĉefurbo kaj urbo: **Siófok**, kiu administras ankaŭ vilaĝon Balatonszabadi, Balatonvilágos kaj Siójut
* aliaj urboj:
** Balatonföldvár, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Bálványos, Kereki, Pusztaszemes, Szántód, Szólád kaj Teleki
** Zamárdi
* grandvilaĝo: Balatonszárszó, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Kötcse kaj Nagycsepely
* vilaĝoj:
** Ádánd, kiu administras ankaŭ vilaĝon Nagyberény
** Balatonszemes, kiu administras ankaŭ vilaĝon Balatonőszöd
** Kőröshegy, kiu administras ankaŭ vilaĝon Balatonendréd
** Ságvár, kiu administras ankaŭ vilaĝojn Nyim kaj Som

## Fontoj 
* la datenoj venis el la Hungara Vikipedio

Kategorio:Distriktoj de Hungario
Üßbach

La **Üßbach** aŭ **Üssbach** estas apenaŭ 49&nbsp;km longa rivereto en la mezmontaro Eifel, germana federacia lando (Rejnlando-Palatinato). Ĝi havas sian fonton apud Mosbruch en la distrikto Vulkaneifel kaj enfluas ĉe Alf (distrikto Cochem-Zell) en la samnoman riveron, mallonge antaŭ tiu enfluas la Mozelon. Ĉe la rivereto Üßbach situas la kuracloko Bad Bertrich.

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
David Luiz

eta|David Luiz en 2013
**David Luiz Moreira Marinho**, kutime nomata nur **David Luiz**, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en Diadema, San-Paŭlio, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2011 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Chelsea F.C.*. Krome David Luiz ekde la jaro 2010 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, kaj en tiuj matĉoj estas vica teamestro. Matĉe li en la nacia teamo rekoneblas per la numero "4".

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
György Fenessy

**György Fenessy** [djordj feneŝi] laŭ hungarlingve kutima nomordo **Fenessy György** estis hungara pastro, episkopo, preposto, kanoniko, abato. Lia nomo aperis kelkfoje **Fénesy**.

György Fenessy [http://lexikon.katolikus.hu/F/Fenesy.html ] naskiĝis la  1632 en Sopron. Li mortis la  1699 en Jászó (nuntempa Jasov en Slovakio.

## Biografio 
György Fenessy komence lernis en lernejon de jezuitoj, poste li lernis juron. Li komencis sian karieron kiel sekretario de György Szelepcsényi. Baldaŭe li revenis al la eklezia laboro kaj  li pastriĝis. Simpla pastro li estis mallonge. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* kanoniko en 1656 en Nyitra
* kanoniko en 1676 en Esztergom, samtempe preposto
* abato en 1677 en Zebegény
* titulara episkopo en 1685 pri Csanád, samtempe ĉefpreposto en Esztergom
* episkopo en 1687 en Eger
* ankaŭ preposto en Jászó.
Li fondis domon por malriĉuloj en Jászó.

## Fontoj 
* hungare

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj abatoj
Buŝmimiko

**Buŝmimiko** en la lingvaĵo de pedagogio de surduloj kaj de malbonaŭdantoj estas termino por la videbla formo de la suba parto de la homa vizaĝo, aparte de la lipoj, dum produktado de vortoj en la parola lingvo - do la mimiko de la buŝo kaj la ĉirkaŭa vizaĝoparto. 

En la produktado de parolaj vortoj, krom la parolorganoj interne de la kapo (movoj de la gorĝo, voĉkordoj kaj la buŝkavo inkluzive de la lango kaj dentaro) ankaŭ la ekstera parto de la buŝo inkluzive de la lipoj moviĝas en karakteriza maniero. Tiuj mimikaj movoj malgraŭ malgrandaj interindividuaj diferencoj pli-malpli samas ĉe la plej multaj homoj. La observado de tiuj karakterizaj bildoj de buŝminiko permesas al surduloj kaj malbonaŭdantoj dedukti la parolatajn sonojn, sen ke necesus aldona gestado per signolingvo. Tiu pervida observo de la buŝmimiko en multaj naciaj lingvoj priskribiĝas per termino, kiu tradukeblus al Esperanto per "lipolegado" aŭ "legado de lipaj movoj". 

 
Kategorio:Surdeco
Kategorio:Fonetiko
Kategorio:Klinika lingvistiko
Kategorio:Signolingvoj
David Brat

**David BRAT** (kiu kutime uzas la ĉjo-formon "Dave"; n. la 27-an de julio 1964) estas usona profesoro pri ekonomiko en la altlernejo Randolph-Macon College, en Virginio. Li kandidatas kiel respublikana partiano por la posteno de reprezentanto de la 7-a distrikto de Virginio en la usona parlamento; en la respublikana antaŭbalotado je la 10-a de junio, 2014, li venkis la duarangan respublikanon de la landa reprezentantaro, Eric Cantor.

Brat naskiĝis en Alma, Miĉigano, kaj pasigis la junaĝon en tiu ŝtato. Li ricevis bakalaŭran diplomon (kun ĉefstudado pri komerca administrado) ĉe Hope College (en Miĉigano) en 1986, teologian gradon ĉe Princeton en 1990, kaj doktoriĝis pri ekonomiko ĉe la katolika universitato American University en 1995. En 1996 li transloĝiĝis al Virginio.

Kategorio:Usonaj ekonomikistoj
Kategorio:Usonaj politikistoj
Kategorio:Usonaj kalvinistoj
Hulk (futbalisto)

eta|Hulk en 2012
**Givanildo Vieira de Souza**, kutime nomata **Hulk**, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en Campina Grande, do nun estas -jara. Ekde la jaro 2012 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Zenit Sankt-Peterburgo* - antaŭe li kvar jarojn aktivis por la klubo *FC Porto*. Krome Hulk ekde la jaro 2009 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo. Matĉe li en la nacia teamo rekoneblas per la numero "6".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Primara energio

eta|400ra|Energifluskemo por Germanio en 2010

Ĝenerale, **natura** aŭ **primara energio** nomiĝas energio, kiam ĝi troviĝas en natura stato. La akvo en baraĵlago estas fonto de primara energio, same kiel uranio (pro ĝia nuklea energio), fosiliaj fontoj terkarbo, nafto, tergaso, kaj preterteraj kiel suno kaj vento. Primara energio povas esti aŭ renovigebla aŭ ne. Por iĝi utiligebla, ĝi devas esti transformata kaj/aŭ transportata.

La energio, kiu atingas la uzanton en utiligebla formo estas nomata fina energio.

La koncepto de primara energio estas utiligata en energio-statistikoj en la kompilo de energibilancoj, same kiel en la kampo de energetiko.

La fluskemo de la figuro montras, por kio la primara energio estas utiligata, ekzemple en Germanio . La valoroj estas similaj ankaŭ por aliaj industriaj landoj. Oni vidas sur la skemo, ke dum transformo de primara energio al fina energio okazas multe da perdoj.

## Referencoj 
Kategorio:Energio
Aleksandr Geljeviĉ Dugin

**Aleksandr Geljeviĉ DUGIN** (; naskiĝis la 7-an de januaro 1962 en Moskvo) estas rusa politikisto kaj politologo, tradiciisto kaj publicisto. Li propagandas la geopolitikan koncepton de "Nov-Eŭraziismo" sur la bazo de grandrusia regno en opozicio al Usono.

Kiel influoj por la ideologio de Dugin estas rigardataj la (okcident-)eŭropa Nova Dekstro, la konservativa revolucio, la tutrusismo kaj la esotera-metafizika pensado de Réné Guénon kaj Julio Evola.

Dugin estis kunfondinto en 1994 de la Nacibolŝevista Partio de Rusio kaj en 2002 de la Eŭrazia Partio. Li gvidas krome la organizon *Arktogaeja* inkluzive de eldonejo ligita al ĝi kaj disponas pri aliro al rondoj de la plej altrangaj politikistoj en la registaro kaj en la parlamento. Ekde la jaro 2008 li estas profesoro en la Moskva Ŝtata Universitato Lomonosov.

Lia filino, politika sciencistino kaj ĵurnalistino Darja Dugina, estis murdita dum terorisma atako, eksplodiginta ŝian veturilon, la 20-an de aŭgusto 2022 . Iuj supozas ke teroristoj celis ŝian patron. 

## Eksteraj ligiloj 
* La nova dekstrularo , artikolo el **Sennacieca Revuo**, 2003.

Kategorio:Rusiaj politikistoj
Kategorio:Geopolitikistoj
Kategorio:Konspirteoriistoj
Kategorio:Rusaj naciistoj
Kategorio:Rusiaj filozofoj
Kategorio:Rusiaj sociologoj
Kategorio:Rusiaj politologoj
Kategorio:Rusiaj publicistoj
Kategorio:Okultistoj
12059 du Châtelet

'*12059 *du Châtelet'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la franca matematikistino Emilie du Châtelet (1706–1749), agnoskita sciencistino ĉe la gvidaj intelektuloj de ŝia epoko. Ŝi tradukis la *Principia Mathematica'' de Isaac Newton al franca lingvo en 1749 ; tiu estas ankoraŭ rigardita kiel plej bonan ekzistantan tradukon. En 1745 ŝi montris, ke la energio de movanta objekto estas proporcia al ties maso kaj al la kvadrato de ties rapido.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Paulinho (futbalisto)

**José Paulo Bezerra Maciel Júnior**, kutime nomata nur **Paulinho** (prononco , signifo "Paŭleto", "malgranda Paŭlo"), estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en San-Paŭlo, do nun estas -jara.

eta|maldekstra|Paulinho en 2013

Ekde la jaro 2013 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Tottenham Hotspur* - antaŭe li profesiis en 2006-07 en la klubo *FC Vilno* en Litovio (kiu ekzistis nur de 2003 ĝis 2008), sekvajare en la klubo *ŁKS* de Lodzo, Pollando, kaj inter 2008 kaj 2013 en tri gvidaj kluboj de lia hejmurbo San-Paŭlo. Krome Paulinho ekde la jaro 2011 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, matĉe en la nacia teamo tiam rekoneblis per la numero "8", kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, matĉe li tiam rekoneblis per la numero "15".

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
Listo de urboj de Katalunio

Jenas listo de urboj en Katalunio kun plej da 20.000 loĝantoj. La datumoj rilatas al decembro 2012.

Kategorio:Urboj de Katalunio
Pokalo de FIFA-konfederacioj

La **Pokalo de FIFA-konfederacioj** - angle *FIFA Confederations Cup* - estis internacia futbala turniro por naciaj teamoj, kiun organizis ĉiun kvar jarojn la Federacio Internacia de Futbalo Asocia FIFA. En ĝi rajtis partopreni la venkintaj teamoj de ĉiu el la ses futbalaj kontinentaj konkursoj: la Azia Pokalo de la konfederacio AFC, la Afrika Pokalo de Nacioj de la konfederacio CAF, la Ora Pokalo de la konfederacio CONCACAF, la Amerika Pokalo de la konfederacio CONMEBOL, la OFC Pokalo de Nacioj de la konfederacio OFC kaj la Eŭropa Futbal-Ĉampionado de la konfederacio UEFA. Aldoniĝas la aktuala venkinta teamo de la Futbala Mondpokalo kaj la nacia teamo de la gastiganta ŝtato, por altigi la nombron de teamoj ĝis ok.

Post 2005, la turniro estis okazigita en la ŝtato, kiu gastigos la matĉojn de la Futbala Mondpokalo en la sekva jaro, agante kiel provludo por la granda turniro. Brazilo gastigis la matĉojn pri la Pokalo de FIFA-konfederacioj de la 15-a ĝis la 30-a de junio 2013, kaj en ĝi la brazila nacia teamo de futbalo en la finala matĉo gajnis per 3-0 goloj kontraŭ la hispana teamo. La lasta, deka evento okazis en 2017, gastigita de Rusio - tiun pokalon de 2017 gajnis la germana nacia teamo de futbalo.

## Eksteraj ligiloj 
* turnira retejo en la paĝaro de la federacio FIFA 

Kategorio:Futbalaj konkursoj
Fernando Luiz Roza

**Fernando Luiz Roza**, kutime nomata nur **Fernandinho** (prononco , signifo "Fernandeto", "malgranda Fernando"), estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en Londrina, subŝtato Paranao, do nun estas -jara.

eta|maldekstra|Fernandinho en 2010
Ekde la jaro 2013 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Manchester City F.C.*, antaŭe li ekde la jaro 2005 estis profesia futbalisto en la klubo *Ŝaĥtar Donecko* (Футбольний клуб «Шахта́р» Доне́цьк) en Ukrainio. Krome Fernandinho ekde la jaro 2011 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, matĉe en la nacia teamo tiam rekoneblis per la numero "5", ankaŭ kunkonkuras pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, kaj matĉe en la teamo nun rekoneblas per la numero "17".

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
M-19

La **Movado 19a de aprilo** (mallongigita kiel **M-19** aŭ simple **el eme**, *la mo*) estis movado gerila kolombia naskiĝinta post supozita balota fraŭdo en 1970, kie venkis Misael Pastrana Borrero kontraŭ la Generalo Rojas Pinilla.

Kelkaj el ties plej konataj agadoj estis la kapto de gravaj ostaĝoj en la ambasado de Domingo en februaro de 1980, la ŝtelo de la glavo de Simón Bolívar (januaro de 1974), kunfronto kontraŭ drogotrafikantoj kaj atako al la Justicpalaco la 6an de novembro 1985.

Post ties malmuntado, ĝi iĝis politika movado de centro-maldekstro konata kiel **AD-M19** (*Alianza Democrática M-19*, demokratia alianco M-19), kiu atingis ioman popolan apogon kaj estis unu de la konstituciantoj de 1991; ĝi malaperis meze de la 1990-aj jaroj kaj kelkaj ties membroj aliĝis al aliaj politikaj grupones políticas.j.

Kategorio:Kolombiaj politikistoj
Kategorio:Gerilo
Kategorio:Militistaj movadoj
Kategorio:Politiko en Sud-Ameriko
12095 Pinel

'*12095 *Pinel'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estas nomita en memoro de la franca kuracisto Philippe Pinel (1745–1826), kiu faris revolucian kontribuaĵon al la kuracado de pacientoj suferantaj de psika malsano. Li iĝis ĉef-kuracisto ĉe la kliniko *La Salpêtrière* en Parizo. Lia *Traité médico-philosophique sur l´Aliénation mentale'' (1801) estis tradukita en plurajn lingvojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Azia Pokalo

La **Azia Pokalo** estas futbala ĉampionado inter naciaj teamoj de Azio plus teamoj de Aŭstralio kaj Gvamo, organizitaj en la kontinenta konfederacio AFC de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia FIFA. Oficialaj lingvoj de la azia konfederacio estas la angla, araba, ĉina, hinda, japana, korea, persa kaj rusa, kaj sekve la ĉampionado oficiale nomiĝas *Asian Cup* kaj كأس آسيا kaj 亚足联亚洲杯 kaj एशियन कप kaj アジアカップ kaj 아시안컵 kaj جام ملت‌های آسیا kaj Кубок Азии по футболу - aparte diverslingva nomaro inter la diverskontinentaj konfederaciaj pokaloj de la internacia futbala federacio.

Ekorganizite en 1956, ĝi kutime okazas ĉiun kvaran jaron, nur inter 2004 kaj 2007 la ritmo estis nur trijara por kongruigi la ĉampionadon kun la alikontinentaj konfederaciaj ĉampionadoj de la federacio FIFA. La aktuale lasta ĉampionado en 2011 organiziĝis en Kataro kaj ĝin gajnis la japana nacia teamo de futbalo, kiu sekve jam kvar fojojn gajnis la turniron kaj estas la rekorda teamo tiurilate. La sekva ĉampionado en 2015 organiziĝos en Aŭstralio.

Kategorio:Futbalaj konkursoj
Nova formalismo

**Nova formalismo** estas la nomo de poezia movado en Usono dum la 20-a kaj 21-a jarcentoj, kiu apogas revenon al metrikaj kaj rimitaj versoj. La termino unue estis uzita en la artikolo "The Yuppie Poet" ("La Negocista Poeto") en la numero de AWP Newsletter de Majo 1985, kiu atakis perceptitan movadon reirante al metrikaj formoj. La artikolo akuzis la poetojn pri politika konservemo kaj la materiismo de Usono en la 1980-aj jaroj.

Nova formalismo estis reago kontraŭ diversaj perceptitaj mankoj en la praktiko de tiamaj poetoj. En sia artikolo de 1987 "Notes on the New Formalism" (Notoj pri la nova formalismo), Dana Gioia skribis: "la veraj problemoj prezentataj de usona poezio en la 1980-aj jaroj pliklariĝos: la senvalorigo de poezia lingvo, la teda trolongeco de la liriko, la bankroto de la konfesa modo, la neeblo establi signifan estetikon por nova poezia rakontaro kaj la neado de muzika teksturo en la nuna poezio. La revivigo de tradiciaj formoj tiam estos vidata kiel la nursola ebla respondo al tiu perturba situacio."

Fine de la 20-a jarcento, poezio en novaj formoj denove eldoniĝis pli ofte ol antaŭe. Ekde 1995, West Chester University gastigas ĉiujaran poezian kongreson kun speciala koncentro pri formala poezio. Tamen la movado ne estas sen kritikoj. En la novembra/decembra numero de PN Review de 2003, N.S. Thompson skribis ke "kvankam movadoj bezonas troigon por interesigi, ili devas esti subtenataj de iu arta sukceso. Rigardante reen, la movado aspektas malpli kiel poezia revolucio ol reklam-kampanjo."

## Similaj movadoj
Unu simila movado komencis en Irlando, nomita la Rhymers Club movado kaj bazita ĉirkaŭ Tullamore, prezentante verkistojn kiaj Tomás Ó Cárthaigh, Anthony Sullivan kaj Ken Hume. La ĉefa gazeto asociata kun ĝi estas Carty's Poetry Journal.

Kategorio:Poezio de Usono
Pokalo de Nacioj de la Oceania Futbala Konfederacio

La **Pokalo de Nacioj de la Oceania Futbala Konfederacio** estas futbala ĉampionado inter naciaj teamoj de Oceanio, organizitaj en la kontinenta konfederacio OFC de la Federacio Internacia de Futbalo Asocia FIFA. Ne partoprenas en ĝi la naciaj teamoj de la ofeaniaj ŝtatoj Aŭstralio kaj Gvamo, kiuj membras en la najbara azia konfederacio AFC kaj sekve konkuras pri la Azia Pokalo. 

Post unua fazo kiel "Oceania Pokalo" en la jaroj 1973 kaj 1980, la turniro de 1996 ĝis 2004 iĝis regula evento organizita ĉiun duan jaron. En tiu tempo la aŭstralia nacia teamo de futbalo ĉiam havis la unuan aŭ duan pozicion, kaj sume dominis la eventon. Kiam en 2006 la aŭstralia futbala federacio malmembriĝis el OFC kaj ekmembriĝis en AFC, la oceania Pokalo de Nacioj fariĝis evento organizita ĉiun kvaran jaron kaj signife ŝanĝis sian karakteron. De tiam ĝis okazis en 2008, kiam kvaran fojon ĝin gajnis la novzelanda nacia teamo de futbalo kaj 2012, kiam iom surprize ĝin gajnis la teamo de Tahitio. La sekva ĉampionado do organiziĝu en 2016. 

Kategorio:Futbalaj konkursoj
Kristo-Kolono (Hildesheim)

eta|rekta|La Kristo-Kolono en la katedralo de Hildesheim (ekde 1893)
La **Kristo-Kolono**, ankaŭ **Bernward-Kolono**, en la katedralo de Hildesheim estas unu el la artverkoj el la epoko de episkopo Bernward (993-1022), kies elstara graveco alportis al ĝi kune kun la Bernward-Pordo, ankaŭ en la katedralo, kaj la bildoplafono de la preĝejo Sankta Miĥaelo en Hildesheim la klasifikadon kiel monda heredaĵo de Unesko.

## Formo kaj eldiro 
Temas pri triumfa kolono, kiun Bernward gisigis el bronzo, konscie imitante Trajanan kaj der Marko Aŭrelia kolonojn en Romo. Dum kiam tie estas prezentataj la militagoj de la imperiestroj en spiralforme supren serpentumaj bildofrisoj, ĉi tie estas la pacagoj de Kristo, komenciĝe per la bapto de Jesuo kaj finiĝe per la eniro en Jerusalemon. La kolonon origine kronis triumfokruco.

La Kristo-Kolono (3,79 metrojn alta, diametro de 58 centimetroj) impresas, krom pro la teĥnika povo, per la - por sia epoko - vigleco de la duonplastike formitaj figuroj.
Teme ĝi kompletigas la prezentadojn de la Bernward-Pordo, sur kiu post la naskiĝhistorio de Jesuo tuj sekvas la pasiono kaj la reviviĝo.

La du artverkoj samkiel la arta kaj arĥitektura verkado de Bernward respegulas lian klopodon, doni al sia episkopa urbo kadre de la krista Romia Imperio la pozicion de nordlanda Romo kaj samtempe starigi antaŭ la okulojn de la regantoj Kriston kiel modelon de justa kaj di-ligita reĝeco. Ne hazarde la Kristo-Kolono prezentas la dramon pri la ekzekuto de Johano la Baptisto kun la malforta kaj maljusta reĝo Herodo je okulfrapa larĝo.

dosiero:Christussäule 5.jpg|Vokiteco de la apostoloj Jakobo kaj Johano
dosiero:Christussäule 6.jpg|Geedziĝo en Kana
dosiero:Hildesheim-Christussaeule-Detail-002-Hildesia.jpg|La samarianino ĉe la fonto de Jakobo
dosiero:Christussäule_8.jpg|Revivigo de la junulo de Naino

## Literaturo 
* Heinz Josef Adamski, Hermann Wehmeyer: *Die Christussaule im Dom zu Hildesheim*, Hildesheim 1979
* Michael Brandt, Arne Eggebrecht (eldoninto): *Bernward von Hildesheim und das Zeitalter der Ottonen, Katalog der Ausstellung 1993.* Vol. 2, Bernward, Hildesheim 1993, ISBN 3-87065-736-7.
* Michael Brandt: *Bernwards Säule - Schätze aus dem Dom zu Hildesheim.* Verlag Schnell & Steiner GmbH, Regensburgo 2009, ISBN 978-3-7954-2046-8.
* Bernhard Bruns: *Die Bernwardsäule, Lebensbaum und Siegessäule.* Hildesheim 1995
* Bernhard Gallistl: *Der Dom zu Hildesheim und sein Weltkulturerbe, Bernwardstür und Christussäule.* Hildesheim 2000 ISBN 3-89366-500-5.
* Bernhard Gallistl: *Die Bernwardsäule und die Michaeliskirche zu Hildesheim.* Mit Fotos von Johannes Scholz, Veröffentlichungen des Landschaftsverbandes Hildesheim e.V. Verlag Georg Olms. Hildesheim 1993. ISBN 3-487-09755-9.
* Roswitha Hespe: *Die Bernwardsäule zu Hildesheim.* Diss masch. Bonn 1949
* Joanna Olchawa: *Zur Bernwardsäule in Hildesheim.* MA-Arbeit. Institut für Kunstgeschichte. FU Berlino. 2008

## Eksteraj ligiloj 
* Detala prezentado de ĉiuj scenoj 

Kategorio:Kolonoj
Kategorio:Skulptaĵoj
Kategorio:Religia arto
Kategorio:Hildesheim
Ödön Huzella

**Ödön HUZELLA** hungara poeto, ĵurnalisto, arthistoriisto. Li naskiĝis en Nagyvárad la 14-an de marto 1891 kaj mortis la 12-an de majo  1961 en Budapeŝto.

## Kariero
Ödön Huzella estis de 1911 artkritikisto en Nagybánya, de 1914 ĵurnalisto de Nagyváradi Napló, inter 1917 kaj 1920 redaktoro de Nagyváradi Friss Újság, de 1921 ĝis 1928 raportisto de Brassói Lapok; de 1931 ĝis 1942 kunlaboranto de Erdélyi Lapok, Temesvári Hírlap, Ellenzék, Déli Hírlap. En 1932 li ekirigis la literaturan gazeton Az Írás en Oradea. En 1943 li retiriĝis pro sia aŭddifekto kaj translokiĝis en Budapeŝton.

## Volumoj
*Panaszok (poemoj, Nagybánya 1912); A csend (versek, Nv. 1916); Eltemetlek téged is édes (versek, Nv. 1922); Mégis (poemoj Nv. 1925); Dac (novaj poemoj, Nv. 1930); A remekmű halála (artstudaĵoj, Kv. 1937).

## Fonto
*RMIL 

Kategorio:Hungaraj poetoj
Kategorio:Hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj arthistoriistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Marcelo Vieira

[eta|maldekstra|Marcelo en la teamo de [Real Madrid en 2012]]
**Marcelo Vieira da Silva Júnior**, kutime nomata nur **Marcelo**, estas brazila futbalisto. Li naskiĝis  en Rio-de-Ĵanejro, do nun estas -jara.

Ekde la jaro 2007 li profesie ludas futbalon en la unua vira teamo de la klubo *Real Madrid*. Krome Marcelo ekde la jaro 2006 estas membro de la brazila nacia teamo de futbalo. Kadre de ĝi li interalie kunkonkuris pri la Futbala Mondpokalo 2014 en Brazilo, matĉe en la nacia teamo tiam rekoneblis per la numero "6", kaj pri la Futbala Mondpokalo 2018 en Rusio, matĉe li tiam rekoneblis per la numero "182

 

Kategorio:Brazilaj futbalistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Brazilo
12061 Alena

'*12061 *Alena'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Stafford elde la Observatorio Zeno en Edmond (Oklahomo, Usono)

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Alena Ruth Robbins'', patrinon de la malkovrinto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tom Stafford
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Aorta stenozo

**Aorta stenozo** estas stretiĝo de la elflua malfermo de la maldekstra ventriklo. Kutime ĉi tiu estas kaŭzita de malordo de la aorta valvo. En tiu aorta stenozo estas stretiĝo de la aorta valvo, kiu tiamaniere ne povas sufiĉe malfermiĝi. Ĉe aorta stenozo povas ekesti premgradiento super la valvo. La maldekstra ventriklo devas tiel generi pli altan premon por akiri ĝin. Sango eventuale ŝprucas en la aorton pro troa premo.

## Simptomoj 
Kelkaj pacientoj ne havas simptomojn; subita, neatendita morto povas esti la sola simptomo. Laceco, manko de spiro kaj manko de oksigeno dum ekzercado, brustodoloro (angino) kaj vertiĝo kaj sveno dum ekzerco estas aliaj simptomoj.
Tra stetoskopo laŭta, sufiĉe longa, malglata, pli skrapa ol rabota murmuro aŭdeblas kun maksimumo inter la 2-a kaj la 3-a ripo dekstre de la sternumo, ĉe diversaj tipoj la loko povas estis ŝovita. La murmuro komenciĝas post la unua tono, estas maksimume laŭta en la mezo de la sistolo kaj finiĝas antaŭ la dua tono (sistola kresĉenda-dekresĉenda murmuro). La sangopremo estas kutime normala, tamen ĝi estas ofte la pulsopremo; la diferenco inter sistola kaj diastola premo estas pli malalta ol kutime. La elektrokardiogramo montras signojn de hipertrofio de la maldekstra ventriklo.
La diagnozo estas farita per eĥokardiografio kaj fine korkateterado.

## Kaŭzoj 
Aorta stenozo povas havi multajn malsamajn kaŭzojn. Tiuj povas esti dividitaj en supravalva (lokita super la valvoj), valva (= aorta stenozo) kaj subvalva (situanta sub la valvo).
* Supravalva (kutime denaska):
# Faldo aŭ membrano de la aorto,
# Stretiĝo de la aorto;
# Sindromo de Williams
* Valva:
eta|Aorta valvo kun stenozo kaŭzita de reŭmatisma febro
# Denaska formo; ofte la aorta valvo tiam havas nur du ("saketojn") anstataŭ tri.
# Pro reŭmatisma febro
# Degenera formo
* Subvalva:
# Denaska nenormalaĵo: membrano.
# Hipertrofia obstrukca kardiomiopatio, aŭtosomala reganta hereda malsano
# Ankaŭ estis priskribita kiel rezulto de la subvalva aorta stenozo lisosomala stokado-malsano

## Traktado 
Ĉi tiu estas dependa de la severeco kaj kaŭzo de la problemo. Se la problemo estas kaŭzita de strikta valvo, kirurgio (riparo aŭ anstataŭigo de la valvo) povas esti indikita.
Ekde proksimume 2005 teknikoj por vundeblaj pacientoj per korkateterado povas esti aplikataj.

Kategorio:Sindromoj en kardiologio
12062 Tilmanspohn

'*12062 *Tilmanspohn'''* estas tre malgranda tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Profesoron *Tilman Spohn*, iaman direktoron de la Instituto de Planeda Esploro de la Germana Centro pri Aera kaj Kosma Flugado (DLR) de Berlino. Li estis pioniro en ĉeloka mezuro de la termikaj kaj fizikaj ecoj de la planedaj surfacoj kaj estis Ĉefa Sciencisto por la instrumento *MUPUS* ĉe la alterigilo *Philae* de *Rosetta''.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
12064 Guiraudon

'*12064 *Guiraudon'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la francan *Jean-Claude Guiraudon*, fondinton de la *Fédération Nationale des Clubs Scientifiques*, kiu poste evoluis en la *Association Nationale Sciences Techniques Jeunesse*. Li nun laboras ĉe la internacia nivelo kun MILSET, la *Mouvement International pour le Loisir Scientifique Et Technique'', kiun li helpis krei.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
12071 Davykim

'*12071 *Davykim'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Davy Kim*, finalisto de la *Intel International Science and Engineering Fair* 2002 pro lia projekto pri matematiko. Li estas lernanto ĉe la *Academy for the Advancement of Science and Technology'' en Englewood Cliffs (Nov-Ĵerzejo, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Fernando Birri

**Fernando BIRRI** (13-a de marto 1925, Santa Fe) estas kinisto, reĝisoro kaj aktoro argentina. Ĝi estas konata kiel patro de la nomata *Nuevo Cine Latinoamericano* (nova latinaemrika kino).

Li laboris en teatro kaj en poezio, kaj poste studis en Romo ĉe la *Centro Sperimentale di Cinematografía*, de 1950 al 1953. En 1956 li revenis al Santa Fe, por fondi la Instituton de Kino de la Nacia Universitato de Litoral.

## Filmaro 
### Kiel reĝisoro 
* Fausto Criollo, El (2011)
* Elegia Fruiliana (2007)
* ZA 05. Lo viejo y lo nuevo (2006)
* Che: muerte de la utopia? (1999)
* Siglo del viento, El (1999)
* Enredando sombras (1998)
* Un Señor muy viejo con unas alas enormes (1988)
* Mi hijo el Che - Un retrato de familia de don Ernesto Guevara (1985)
* Rte.: Nicaragua (Carta al mundo) (1984)
* Rafael Alberti, un retrato del poeta (1983)
* Org (1978)
* Gaitán a casa (1964)
* Pampa gringa, La (1963)
* Che, Buenos Aires (1962)
* Los inundados (1962)
* Tire dié (1960)
* Buenos días, Buenos Aires (1959)
* Primera fundación de Buenos Aires, La (1959)

### Kiel scenaristo 
* ZA 05. Lo viejo y lo nuevo (2006)
* Los inundados (1962)
* Tire dié (mezlonga filmo - 1960)

## Bibliografio 
* De Pascale Goffredo, Fernando Birri L'Altramerica, Le Pleiadi, Napoli, 1994, con una advertencia de Eduardo Galeano
* De Pascale Goffredo, Fernando Birri ein fahrender Cineast, Henschel Verlag, Berlin, 1995

## Eksteraj ligiloj 
* Birri, un maestro, de *Memoro - el Banco de la Memoria*
* http://www.iscaa-santafe.com.ar 

## Notoj 
Kategorio:Argentinaj kinistoj
Un señor muy viejo con unas alas enormes (rakonto)

***Un Señor muy viejo con unas alas enormes*** (Tre maljuna sinjoro kun enormaj flugiloj) estas rakonto de 1955 de Gabriel García Márquez.

## Resumo 
«Tre maljuna sinjoro kun enormaj flugiloj» rakontas la povra stato de tre maljuna flugilulo, supozata anĝelo, trovita post ŝtormo, ĉe la korto de hejmo. Ties posedantoj, Pelayo kaj Elisenda, profitas el tiu nekredebla estaĵo, kiu estas kondukita al gekokejo kaj traktita kiel cirka allogaĵo. La vizitantoj skandalas post pagi «kvin centavojn» por vidi la anĝelon. Poste aranevirino anstataŭas la anĝelon kiel allogaĵo, kaj tiu estas forgestita ĝis ekkreskas novaj plumoj kaj tiu forflugas.

## Roluloj 
* Anĝelo: ĉefrolulo nome povra kaj maljuna flugilulo.
* Pelayo: policistaĉo, edzo de Elisenda, malĝantila al la anĝelo.
* Elisenda: edzino de Pelayo, timis la anĝelon.
* Infano: filo de Elisenda kaj Pelayo, traktas bone la anĝelon.
* Saĝulino: fabrikas rapidajn teoriojn pri la anĝelo.
* Pastro Gonzaga: pastro kiu priserĉas ĉu la vizitanto estas anĝelo aŭ demono.
* Homamaso: venas al la anĝelo kiel al cirko.

## Adaptoj 
* Tiu historio estis adpatita al *baleto* per la titolo *Al tercer día de lluvia* (post tria pluvotago), kun koreografio de Humberto González Toledo, premierita en la Granda Teatro de Havano fare de la Nacia Baleto de Kubo en 1984, dum la Internacia Festivalo de Baleto de Havano.
* En 1990, la studioj Belarusfilm filmis adapton por animeo, reĝisorita d Oleg Bieloúĉov, kun la sama titolo de la rakonto de García Márquez (en rusa, *Очень старый человек с огромными крыльями*).

* En la ĉapitro de The Simpsons *Lisa the Skeptic*, aperas anĝelo inspirita en tiu rakonto.
* La filmeto de la kanto *Losing My Religion*, de la grupo R.E.M, estas inspirita en tiu rakonto.

* En 1988, oni filmis kuban filmon samnoman reĝisorita de Fernando Birri.

## Vidu ankaŭ 
* Un señor muy viejo con unas alas enormes (filmo)

## Notoj 
Kategorio:Gabriel García Márquez
Kategorio:Verkoj de 1968
Un señor muy viejo con unas alas enormes

**Un señor muy viejo con unas alas enormes** (Tre maljuna sinjoro kun enormaj flugiloj), estas titolo kiu povas aludi al jeno:

*Un señor muy viejo con unas alas enormes (1955), rakonto de Gabriel García Márquez.
*Un señor muy viejo con unas alas enormes (1988), filmo de Fernando Birri.
Un señor muy viejo con unas alas enormes (filmo)

***Un señor muy viejo con unas alas enormes*** (Tre maljuna sinjoro kun enormaj flugiloj), estas filmo reĝisorita de Fernando Birri, en 1988.

## Resumo 
«Un señor muy viejo con unas alas enormes» estas bazita en la samnoma rakonto de 1968 de la kolombia fama verkisto Gabriel García Márquez. La muziko esta de Raúl Pérez Ureta. Pro tiu filmo la reĝisoro estis nomumita por la Orleono de la Festivalo de Venecio en 1988.

## Aktoraro 
*Daisy Granados, Elisenda.
*Asdrúbal Meléndez, Pelayo.
*Luis Alberto Ramírez, Pastro Gonzaga.
*Adolfo Llauradó, 
*Márcia Barreto, Aranevirino.
*Fernando Birri, anĝelo, maljuna.
*Silvia Planas, Eulalia.
*María Luisa Mayor. 
*Parmenia Silva.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ
* Un señor muy viejo con unas alas enormes (rakonto)

Kategorio:Kubaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1988
Kategorio:Hispanlingvaj filmoj
Kategorio:Anĝeloj en filmoj