open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarkis la 1-a

**Katolikoso Sarkis la 1-a** (armene: Սարգիս Ա. Սևանցի ) estis la katolikoso de la Armena Apostola Eklezio inter 992 kaj 1019. Oni diris, ke li estis milda bonhumora kaj humila, tiel ke eĉ kiel estro de la eklezio li vivis simple kiel ermito. Terura tertremo trafis la landon ĉirkaŭ la kvara jaro de lia regado. La neaktiva sekto de kontraŭkleriaj Tondrakianoj reviviĝis dum la regado de Sarkis kaj li kondamnis ĝin kiel anatemon. Li mortis post tio kaj estis sukcedita de Petro la 1-a de Armenio , frato de la antaŭa Katolikoso Ĥaĉik la 1-a.

## Referencoj 
Kategorio:Armenaj katolikosoj
113395 Curtniebur

'*113395 *Curtniebur'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la 26-an de septembro 2002 en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Curt Niebur*, kiu servis kiel NASA-a programa sciencisto por la Programo *New Frontiers* dum pli ol unu jardeko. Lia resposeco inkludis la administron de *New Horizons*, unua misio de *New Frontiers'' kaj la unua, kiu esploris Plutonon kaj la Kujper-zonon.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Armena katedralo de Lvivo

eta
La **Armena Katedralo de la Ĉieliro de Maria** (armene: Հայկական տաճար, ukraine: Вірменський собор, pole: *Katedra ormiańska* ) en Lvivo, Ukrainio situas en la malnova urboparto, norde de la bazara placo. Ĝis 1945 ĝi estis la katedralo de la Armena Katolika Arkidiocezo de Lvivo, ekde 2000 ĝi funkcias kiel katedralo de la Eparĥio de Ukrainio de la Armena Apostola Eklezio..

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Armenoj en Ukrainio
* Armenoj en Pollando

Lvivo
Kategorio:Konstruaĵoj en Lvivo
Kategorio:Katedraloj en Ukrainio
Walter Arencibia

**Walter ARENCIBIA RODRÍGUEZ** (naskiĝis  en  Holguín) estas kuba ŝaka grandmajstro. Li lernis ŝakon kiam li estis ok jara kaj venkis en pluraj turniroj, inkluzive de la *World Junior Chess Championship* 1986, pro kiu li aŭtomate akiris la Internacian Majstran titolon. Li akiris la grandmajstran titolon en 1990. Aliaj turnirvenkoj inkludas la kuban junularan ĉampionumon en 1985, kaj la *Canadian Open Chess Championship* en 2006. Li ankaŭ reprezentis Kubon ĉe multaj ŝakolimpikoj de 1986 ĝis 2006.

Arencibia partoprenis en 9 ŝakolimpikoj kiel membro de la kuba teamo Dubajo 1986, Novi Sad 1990, Moskvo 1994, Yerevan 1996, Elista 1998, Istanbulo 2000, Bled 2002, Calvià 2004 kaj Turino 2006.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 

Kategorio:Kubaj ŝakistoj 
Kategorio:Grandmajstroj
Kategorio:Partoprenantoj en la Ŝak-Olimpikoj
Kategorio:Mondaj Junioraj Ŝakaj Ĉampionoj
Albert Németh

**Albert Németh** [nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh Albert** estis hungara nobela juĝisto, parlamenta deputito, oficiro. Lia nobela antaŭnomo estis *dömötöri*, lia patro estis János Németh (oficiro).

Albert Németh naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Pusztacsász (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nun parto de Heves (urbo)).

## Biografio 
Albert Németh studis filozofion kaj juron en Szombathely, Reĝa Universitato de Pest, Jura Akademio (Pécs) kaj Ĉefepiskopa Jura Akademio (Eger). Li akiris juran diplomon en 1840, poste li politikadis. Ekde 1844 li estis notario en Heves, iom poste reĝa juĝisto. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis parlamentano, sed en la sekva jaro li batalis por la revolucio (laste jam kiel majoro). Post la fiasko li estis bienulo. En 1861 iomete finiĝis la politika subpremo, tiam li denove estis elektita parlamentano, depost 1867 plurfoje. Li edziĝis dufoje.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj nobelaj juĝistoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Bago (Filipinoj)

**Bago,** -  - estas kvaraklasa urbego, ankaŭ diocezo kaj komponenta urbo en Filipinoj, en insulo Negroso, en regiono Orientaj Bisajoj, en provinco Okcidenta Negroso. Laŭ onidiro la komunumo ricevis la loknomon de arbo nomata "Bágo" (*gnetum gnemon*).  
eta|maldekstre|Katedralo de Bago
## Geografio 
Bago situas en interno de la insulo, tamen la eksteraj distriktoj atingas la golfon, aliflanke la kontraŭaj distriktoj havas areojn en monto, kiu estas natura parko. La samnoma rivero Bago preterfluas https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=10.508108637081596%2C122.95439239999999&z=10. Provinca ĉefurbo Bacolod troviĝas 19, Iloilo (urbo) 34, Kabankalan 61, Cebuurbo 121, Dumaguete 147, Puerto Princesa 457, Dabao 492, ĉefurbo Manilo 493, Kezonurbo 500 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
La historio por hispanoj komenciĝis en 1571, kiam ili asignis la komunumon. En la sekva jaro aŭgustenanoj kristanigis la indiĝenojn. La oficiala fondo de Bago okazis en 1575 kaj Bago ricevis la statuson vilaĝo en 1800. Okazis granda ribelo aŭ revolucio en 1898 pro la tiraneco de hispanoj, ties rezultojn aboliciis armeo de Usono, tamen ili permesis al la municipo resti regata de filipinoj. La japanoj regis en Bago inter 1942-1945, tiam filipinaj partizanoj luktis por la libereco. Bago urbiĝis en 1966, atingis la internacian klasifikadon grandurbo en 1980 kaj akiris titolon komponenta urbo en 2018.
eta|Statuo en Bago
## Ekonomio 
Bago estas ekoturisma celloko.
 
## Religio 
Plimulto de la loĝantoj estas katolikoj (82%), eĉ Bago estas sidloko de diocezo.

## Trafiko 
Ĉe Bago kruciĝas gravaj vojoj el sudo-nordo kaj oriento-okcidento.

## Klimato 
Bago situas en la tropika klimato. Jare pluvas po 1338 mm. Inter junio kaj novembro daŭras la pluva sezono, sed plupas ankaŭ en la ceteraj monatoj. La averaĝa temperaturo varias inter 24-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.

## Vidindaĵoj 
* katedralo kaj preĝejoj
* ĉevala statuo
* nacia parko en la proksimo

## Fontoj 
* WikiTrans

Bago-church.jpg|Kirko
Bantayan Park - Bago City Philippines.jpg|Parko
City health office bago.JPG|Kuracejo
Veduta del Municipio di Bago, Negros Occidental, Filippine.jpg|Konstruaĵo

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
David Marshall Lang

**David Marshall LANG** (n. la 6-an de majo 1924 - m. la 30-an de marto 1991), estis Profesoro pri Kaŭkazaj Studoj ĉe la Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj, Universitato de Londono. Li estis unu el la plej produktivaj britaj erudiciuloj, kiuj specialiĝis pri kartvela, armena kaj antikva bulgara historio.

Lang naskiĝis en Bromley kaj estis edukita en Monkton Combe School kaj St John's College, Kembriĝo kie li estis maĵora akademiulo. Jam 20-jaraĝa, diplomiĝinte ĉe Kembriĝo, li estis oficiro en Irano kiam li estis nomumita en 1944 kiel aganta vickonsulo en Tabrizo, Irano, kie li konatiĝis kun la armena loĝantaro de la urbo. En 1949 li estis membro de kunlaborantaro por la Lernejo de Orientaj kaj Afrikaj Studoj en Universitato de Londono. Li komencis kiel Lektoro pri kartvela lingvo, tiam kiel Leganto kaj en 1964 li fariĝis Profesoro pri Kaŭkazaj Studoj.

Li vizitis la sovetian respublikon Armenio tri fojojn dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj. Ĝuste dum unu el ĉi tiuj vizitoj en Sovetunio, en decembro 1963, li estis supozeble varbita de la KGB, laŭ KGB-dosieroj kopiitaj en Moskvo de la arkivisto Vasilij Mitroĥin. La arkivisto ankaŭ nomas sian supozatan karieron agento de angla kontraŭspionado, kiu, laŭ la datoj en La Arkivo Mitroĥin, estus antaŭ ol li estis 20-jara. La precizeco de la akuzo ne estis pruvita. Tamen la historiisto Donald Rayfield asertis, ke Lang amikiĝis kun Aleksij Inauri, la estro de la Kartvela KGB, kiu eble instigis lin kondamni kontraŭsovetiajn disidentojn en Kartvelio. La fakta bazo por ĉi tio ne estas klara.

Longe li direktis la Fakon pri Kaŭkazaj Studoj ĉe la Universitato de Londono, kaj prelegis pri kaŭkazaj lingvoj kaj historio en Kembriĝo kaj diversaj universitatoj tra la mondo.

## Referencoj 
Kategorio:Britaj akademianoj
Ŝankro

[eta|dekstra|Duriĝinta ŝankro sur homa [peniso]]
**Ŝankro** estas ulcero sur haŭto aŭ mukozo kaŭzita de infekta malsano.

## Priskribo 
Ŝankro estas ĝenerala termino por infektaj ulceroj, sed ofte signifas aŭ **duriĝintan ŝankron** aŭ **molan ŝankron**.

La **duriĝinta ŝankro** () estas sendolora ulcero asociita kun sifiliso, ofte ĉe peniso, vagino, anuso, kaj buŝo. Ĝi formiĝas post ĉ. 21 tagoj post elmeto al la sifilisa bakterio *Treponema pallidum*.

La **mola ŝankro** () estas sinonimo de **ŝankroido**; ĝi estas dolora ulcero kaŭzita de la bakterio *Haemophilus ducreyi*.

## Etimologio 
La termino *ŝankro* devenas de la franca '**, sametimologia (el la latina **' “krabo”) al kancero.

## Piednotoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Simptomoj
Kategorio:Haŭtmalsanoj
(113403) 2002 ST23

**(113403) 2002 ST23** estas asteroido de la ekstera asteroida zono, en orbita resonanco 2:3 kun Jupitero, tie estas ano de la Hilda grupo.

## Malkovro 
Ĝi estas malkovrita la 27-an de septembro 2002 en la kadro de la astronomia kampanjo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Auribeau

''''* (jen france, okcitane *Auribèu*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane *Vauclusa*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (, prononcata , okcitane *Provença-Aups-Còsta d'Azur''). Fine de  en la komunumo vivis ne pli ol . 

## Eksteraj ligiloj 
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Vaucluse

eta|maldekstra|400px|la historia vilaĝa puto
eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Vaucluse
Auribèu

La okcitana nomo **Auribèu** povas rilati al 
* Auribèu de Sianha, aŭ al
* Auribeau en la departemento Vaucluse.
113405 Itomori

'*113405 *Itomori'''* estas tre malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la 28-an de septembro 2002 de la usona astronomo Roy A. Tucker elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

*Itomori* estas fikcia japana urbo priskribita en la animeo *Via Nomo'', kiu estas detruita pro la alfrapo de fragmento de kometo.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Opština Mogila

**Opština Mogila** estas unu el 80 komunumoj en norda Makedonio. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 5 283 homoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas de la vilaĝo Mogila.

## Loko, priskribo 
Opština Mogila situas en la centro de regiono Pelagon. Ĝia suma areo estas 251,2 km².
maldekstra|eta|Opština Mogila - vilaĝoj
Ĝi situas en la valo de la rivero Černá Řeka kaj ĝiaj alfluantoj. La alteco estas ĉirkaŭ 580 m ĝis 1450 m.

La ĉefa vojo A3 pasas tra la komunumo, kiu kondukas de la urbo Bitola al la urbo Prilep. La fervoja linio ankaŭ veturas en la sama direkto.Ekzistas tri stacidomoj en la linio.

La komunumo konsistas el entute 23 vilaĝoj:

Mogila, Alinci, Beranci, Budakovo, Vašarejca, Gornja Čarlija, Donja Čarlija, Dedebalci, Dobruševo, Donji Srpci, Ivanjevci, Loznani, Mojno, Musinci, Novoselani, Nošpal, Podino, Puturus, Radobor, Sveti Todori, Trap, Trnovci kaj Crničani.

Najbaraj municipoj estas:

Opština Krivogaštani norde, Opština Prilep oriente, Opština Novaci sude,Opština Bitola sudokcidente kaj Opština Kruševo nordokcidente.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Tradukfonto 
Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio
Křelov-Břuchotín

**Křelov-Břuchotín** estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc konsistanta el vilaĝoj Křelov kaj Břuchotín. Vivas ĉi tie  (). Ĝi situas en senpera proksimeco de aŭtostrado D35.

En vilaĝo Křelov estas paroĥa preĝejo de sankta Egidio kaj fiŝlago. Křelov havas propran lernejon, infanĝardenon, sokoldomon, paroĥon, bibliotekon, poŝton kaj tri vendejojn. En vilaĝo Břuchotín estas en vilaĝplaco kapelo de La plej sankta Triunuo el la jaro 1773. Trafika atingebleco estas sekurigita per aŭtobusoj.

Vilaĝo Břuchotín fariĝis en la jaro 1961 konsisto de municipo Křelov, ekde la 1-a de julio 1975 ĝis la 31-a decembro 1994 ambaŭ vilaĝoj estis konsisto de urbo Olomouc kaj poste surbaze de referendumo ili komune memstarĝis sub la nomo Křelov-Břuchotín.

## Loĝantaro 

Kategorio:Municipoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun kunmetita nomo
Pjongjanga Universitato de Eksterlandaj Lingvoj

**Pjongjanga universitato pri eksterlandaj lingvoj** estas universitato en Pjongjango, Nord-Koreio, kiu esploras lingvistikon.

## Historio 
La universitato estis eligita el la Universitato de Kim Il-sung en 1964 jaro. Laŭ la datumoj de Korea Centra Novaĵagentejo ĝi estis fondita en 1949 jaro. La universitato ne havas tre grandan reputacion, kiel sektoro pli eksterlandaj lingvoj de la universitato de Kim Il-sung. Gediplomintoj plejofte iĝas diplomatoj aŭ laboras en ŝtataj sekurecaj agentejoj de Nord-Koreio.

## Strukturo de universitato 
Universitato havas kolegiojn por studantoj, kiuj studas anglan, rusan, ĉinan kaj japanan lingvojn. En la Kolegio de Etnaj Lingvoj estas studataj pli ol 18 lingvoj, tiuj, kiel franca lingvo, hispana lingvo, araba lingvo, taja lingvo, urduo, kmera lingvo, kaj laŭ la datumoj de 2007 jaro, pola lingvo kaj itala lingvo.

Sume, 22 lingvoj estas studataj en Pjongjanga Universitato de Eksterlandaj Lingvoj: ĉina lingvo, rusa lingvo, japana lingvo, hungara lingvo, araba lingvo, malaja lingvo, kmera lingvo, taja lingvo, laŭa lingvo, persa lingvo, hindia lingvo, urduo, angla lingvo, germana lingvo, bulgara lingvo, ĉeĥa lingvo, pola lingvo, franca lingvo, itala lingvo, portugala lingvo, rumana lingvo, kaj hispana lingvo.

## Konataj studantoj kaj instruistoj 
* Charles Robert Jenkins, usona dizertinto kaj eksa instruisto pri angla lingvo; liaj filinoj Brinda kaj Mika estis studentinoj de tiu universitato
* James Dresnok, filo de usona dizertinto James Joseph Dresnok
* Ri Yong-ho, eksa ministro pri eksterlandaj aferoj de Nord-Koreio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Meeting North Korea's 'Generation next'
* Class Report from North Korea 

Kategorio:Konstruaĵoj en Pjongjango
Kategorio:Edukado en Nord-Koreio
Kategorio:Pjongjango
Kategorio:Universitatoj en Nord-Koreio
113415 Rauracia

'*113415 *Rauracia'''* estas

asteroido de la ekstera asteroida zono en orbita resonanco 2:3 kun Jupitero, tie estas ano de la Hilda grupo.  Ĝi estis malkovrita la 30-an de septembro 2002 de la svisa amatora astronomo Michel Ory elde la Observatorio de Ĵuraso en Vicques (Svislando).

Tiu ano de la Hilda grupo estas la unua nekutima objekto malkovrita elde la Observatorio de Ĵuraso. *Rauracia'' estas la nomo de grupo da Keltoj, kiuj loĝis en Ĵuraso en ĉirkaŭ -400. Estas la nomo ankaŭ de la oficiala himno de la svisa kantono Ĵuraso.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hilda grupo
Kategorio:Malkovrita de Michel Ory
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Břuchotín

**Břuchotín** estas vilaĝo en Ĉeĥio, la nordokcidenta parto de municipo Křelov-Břuchotín. Kondukas tra ĉi tie aŭtostrado D35 kaj ŝoseo II/635. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 66 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Břuchotín** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,79&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Bývalá škola v Břuchotíně po rozsáhlé rekonstrukci.jpg|Eksa lernejo en Břuchotín post rekonstruo
Hasičská nádrž.jpg|Fajroestigista akvorezervujo en Břuchotín

Kategorio:Křelov-Břuchotín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Křelov

**Křelov** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la sudorienta parto de municipo Křelov-Břuchotín. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo por motorveturiloj I/35 kaj ŝoseo II/635. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 437 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Křelov** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 6,13&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1275. En la jaro 1995 la vilaĝo apartiĝis de Olomouc.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Antaŭŝovita fortikaĵo - fortikaĵo XVII Křelov kaj n-ro XX
* Dia torturo sur dekstra flanko de ŝoseo al Topolany
* Penta kruco ĉe kapeleto
* Krucifikso en placo Lipové náměstí

## Personecoj 
* Florian Dostál (1849–1923), pedagogo, landa deputito
* Ivo Viktor (* 1942), futbalisto

## Pluaj fotoj 

Křelov, Bassova, od Lipového náměstí.jpg|Křelov
Křelov, Květinová.jpg|Křelov
Křelov 046.jpg|Křelov

Kategorio:Křelov-Břuchotín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kožušany-Tážaly

**Kožušany-Tážaly** estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc. Vivas ĉi tie  ().

## Partoj de municipo 
* Kožušany
* Tážaly

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1078.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Anna – Kožušany
* Statuo de sankta Jozefo – Kožušany
* Monumento al viktimoj de la dua mondmilito – Kožušany
* Statuo de sankta Norberto – Tážaly

## Transporto 
En la municipo troviĝas fervoja haltejo, situanta sur fervojlinio n-ro 301 Olomouc - Nezamyslice. En la haltejo haltas ĉiuj personaj trajnoj.


Kategorio:Municipoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Municipoj en Ĉeĥio kun kunmetita nomo
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Kožušany

**Kožušany** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, la norda parto de municipo Kožušany-Tážaly. Kondukas tra ĉi tie fervojlinio Nezamyslice - Olomouc kaj ŝoseo II/435. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 157 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Kožušany** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 4,49&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1297.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kapelo de sankta Anna
* Statuo de sankta Jozefo
* Monumento al viktimoj de rezistmovado

## Pluaj fotoj 

Kožušany, č. p. 10.jpg|Kožušany
Kožušany, ulice.jpg|Kožušany

Kategorio:Kožušany-Tážaly
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
János Németh (konstitucia juĝisto)

**János Németh** [jAnoŝ nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh János** estis hungara advokato, konstitucia juĝisto, altlerneja instruisto.

János Németh naskiĝis la  en Újpest, li mortis la .
 
## Biografio 
János Németh maturiĝis en gimnazio en Budapeŝto en 1951, poste li akiris juran diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1956, en la sekva jaro li doktoriĝis. Ekde 1957 li instruis en la universitato, li kandidatiĝis ĉe Hungara Scienca Akademio en 1970, lia habilitiĝo okazis en 1994. Li longe estis katedrestro, eĉ vicrektoro (1993-1997). Li estis ankaŭ advokato inter 1986 kaj 1997 kaj denove inter 2003-2013. Depost la socialismo inter 1990-1997 li estis gvidanto de komisiono pri elektoj, poste ĝis 2003 li estis konstitucia juĝisto. Li ricevis premiojn (ankaŭ eksterlandajn) inter 1995-2008. Lia edzino naskis 2 filinojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *A rendkívüli perorvoslatok a magyar polgári jogban*
* *Polgári jog – Családjog – Polgári eljárásjog*
* *Polgári eljárásjog* (kunaŭtoro)
* *Polgári nemperes eljárások* (kunredaktoro)

## Fontoj 
* hungarlingva biografieto kun foto
* hungarlingva biografio 

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj konstituciaj juĝistoj
Tážaly

**Tážaly** estas vilaĝo en Ĉeĥio, la suda parto de municipo Kožušany-Tážaly. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/435. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 93 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Tážaly** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,78&nbsp;km².

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1078.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Statuo de sankta Norberto

## Pluaj fotoj 

Tážaly, dolní konec.jpg|Tážaly
Tážaly, kaple (1).jpg|Tážaly, kapelo
Tážaly, kaple (3).jpg|Tážaly, kapelo

Kategorio:Kožušany-Tážaly
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Supramoravia valego
Kategorio:Setlejoj sur Moravo
Camillo Boito

**Camillo BOITO** (naskiĝinta la  en Romo, mortinta la  en Milano) estis itala arĥitekto kaj verkisto pri arthistoriaĵoj. Camillo Boito havis kiel sian plej ŝatatan lernanton kaj heredanton Enrico Zanoni.

## Vivo 
Unue li dediĉis sin ĉe la Universitato de Padovo al la studoj kaj frekventis poste la artakademion de Veneco kie iĝis ankaŭ li trejniĝo arĥitekta. En 1856 li iris por studokontinuogo al Florenco kie li verkis por la gazeto »Lo Spettatore« eseojn pri arto. En 1859 li estis en Milano kie oni nomumis lin profesoro pri arĥitekturo ĉe la Brera-akademio.

Docentante Boito serĉis solvojn por konkretaj taskoj kaj problemoj. Li starigis i.a. lernejon en Padovo, la Urban museon, al Urban palacon ĉe la Erbe-placo kaj la konstruaĵon por elementaj lernejoj en Milano.

Ekde 1872 li estis no de la Supera konsilio pri belaj artoj ene de la itala ministerio pri edukado. Kiel verkisto li ankaŭ furoris per: »Scultura e pittura
d'oggi« (Turin 1877); »Leonardo e Michelangelo« (Mail. 1878); »L'architettura
del medio evo in Italia« (1880); »Gita di un artista« (1884); »Il Duomo di
Milano« (1888); »Questioni pratiche di belle arti« (1893); »La ricomposizione
dell' altare di Donatello« (1895); »L'altare di Donatello e le altre opere nella
Basilica Antoniana di Padova« (1897).

Beletre li verkis: »Storielle vane« (1876-79, 2 volumoj) kaj »Senso« (1884). Li eldonis la monatan fakrevuon »Arte italiana decorativa e industriale«.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 3. Leipzig 1905, p. 170-171 (interrete tie chi)

Kategorio:Italaj arkitektoj
Kategorio:Akademianoj
Kategorio:Italaj verkistoj
János Németh (oficiro)

**János Németh** [jAnoŝ nEmet], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Németh János** estis hungara oficiro. Lia filo estis Albert Németh.

János Németh naskiĝis en 1786 en Szombathely (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Budapeŝto (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).

## Biografio 
János Németh estis husaro ekde 1809. Li estis emeritita en 1823 kiel kapitano. Dum la hungara revolucio de 1848 li aliĝis al la hungara armeo, baldaŭ li estis majoro, pli poste kolonelo. Li batalis en suda landparto de Hungarlando, foje li estis gvidanto de ĉevalbreda areo en Bábolna. Li batalis ĝis la fina kapitulaco apud Artúr Görgey, poste li estis kondamnita jardekon, sed li ricevis amnestion en 1852.

## Fontoj 
* [hungarlingva biografio kun bildo](https://hu.wikipedia.org/wiki/N%C3%A9meth_J%C3%A1nos_(ezredes))

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Christoffer Jacob Boström

**Christoffer Jacob Boström** (naskiĝinta la  en Piteå/ Norrbottens län, mortinta la  en Upsalo) estis sveda filozofo.

## Vivo 
Post studoj en Upsala li magistriĝis en 1824 pri filozofio kaj iĝis en 1833 instruisto de la reĝaj princoj en Stokholmo. En 1837 Boström estis helpisto ĉe la filozofia fakultato de la Upsala Universitato kaj inter 1840 kaj 1863 orda profesoro.

Estante la plej memstara kaj elstara filozofo de Svedio li preferis vivan instruon de la junuloj anstataŭ mavivan docentadon per plumo pro kio liaj skribitaĵoj relative malabundis.

Lia filozofio estas idealismo firma kaj racia laŭ propra kritiko kaj similias al la metodoj de Gottfried Wilhelm Leibniz. Laŭ Boström la ununura vero estus la spirito. Dio estus spirito absoluta, senfina personeco. Se li estas absoluta ĉio vere estanta devus enhaviĝi en Li danke al la apero de la maleternaj aeroj kiel eternaj ideoj diaj. Al ipor ni estus nur ŝajno de la vera, al spirita mondo. Sekve ĉe etiko ne gravus malfunkciigi la sencecon sed ŝanĝi ĝin en la direkto de sencdonigado kaj spirito.

Rilate la prisociajn doktrinojn Boström similas al Kruase. Kiel la unuopulo estus ankaŭ la socio ideo dia. La unusola racia ŝtatospeco estus konstitucia monarkio. La ŝtatoj unuiĝas ene de ŝtataro kaj tio etendiĝu je la tuta homaro sur ĉiuj kontinentoj.

Eldonis la skribitaĵojn ligajn H. Edfeldt en Upsalo en 3 volumoj inter 1883 kaj 1901. Inter liaj plej gravaj disĉiploj menciataj estu Sigurd Ribbing, Axel Nybläus, C. H. Sahlin, Reinhold Geijer kaj C. P. Wikner.

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 3. Leipzig 1905, p. 261-262 (interrete tie ĉi)

Kategorio:Svedaj filozofoj
Kategorio:Akademianoj
Lipina (apartigilo)

Nomon **Lipina** portas pluraj setlejoj:
* Lipina – municipo en&nbsp;distrikto Olomouc

…aŭ partoj de municipoj:
* Lipina (Jamné) – parto de municipo Jamné en&nbsp;distrikto Jihlava
* Lipina (Mladoňovice) – parto de municipo Mladoňovice en&nbsp;distrikto Chrudim
* Lipina (Štáblovice) – parto de municipo Štáblovice en&nbsp;distrikto Opava
* Lipina (Zbraslavice) – parto de municipo Zbraslavice en&nbsp;distrikto Kutná Hora
* Lipina (Valašské Klobouky) – parto de municipo Valašské Klobouky en distrikto Zlín
* Lipina (Frýdek-Místek) – baza setlejunuo de urbo Frýdek-Místek
* Dolní Lipina – parto de municipo Lipová v distrikto Cheb

… aŭ pluaj:
* Lipina (naturmemorindaĵo), naturmmorindaĵo en distrikto Jindřichův Hradec
Christoph Theodor Aeby

**Christoph Theodor AEBY** (naskiĝinta la  en Bonnefontaine apud Phalsbourg en la departemento Moselle, mortinta la  en Bílina) estis svisa antropologo germanlingva.

## Vivo kaj sciencaj agadoj 
Aeby studis ekde 1853 en Bazelo kaj habilitiĝis en 1858 kiel privata docento en Bazelo. En 1863 li nomumitis profesoro pri anatomio en Berno kaj en 1884 en Prago.

Li disponigis multajn esplorojn pri mikroskopa anatomio, novan laŭspecan dividon de la kranio (larĝaj kaj mallarĝaj cefaloj) montrante ke la tro malgranda encefalio estus formo malsana (kp. prie ĉe »Archiv für Anthropologie«,
1873). Aeby krome klarigis ke la aerpremo gravus por ĉiuj artikoj.

## Verkoj 
Li verkis jenajn aferojn:
* »Untersuchungen über die Fortpflanzungsgeschwindigkeit der Reizung in der quergestreiften Muskelfaser« (Braunschweig 1862)
* »Eine neue Methode zur Bestimmung der Schädelformen von Menschen und Säugetieren« (Braunschweig 1862)
* »Die Schädelformen des Menschen und der Affen« (Leipzig 1867)
* »Der Bau des menschlichen Körpers mit besonderer Rücksicht auf seine morphologische und physiologische Bedeutung« (Leipzig 1871)
* »Über das Verhältnis der Mikrokephalie zum Atavismus« (Stuttgart 1878)
* »Der Bronchialbaum der Säugetiere und des Menschen« (Leipzig 1880).
* »Das Hochgebirge von Grindelwald« (Koblenz 1865), kune kun Edmund von Fellenberg kaj Rudolf Gerwer

## Fonto 
*Meyers Großes Konversations-Lexikon*, volumo 1. Leipzig 1905, p. 66-67 (tie ĉi interrete)

Kategorio:Antropologoj
Kategorio:Profesoroj
Kategorio:Montogrimpado
Kategorio:Svisoj
Pál Nessi

**Pál Nessi** [neŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nessi Pál** estis hungara advokato, parlamenta deputito.

Pál Nessi naskiĝis la  en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Novjorko (Usono).

## Biografio 
Pál Nessi frekventis gimnaziojn en Kaposvár kaj Budapeŝto, poste li akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto en 1887. Post 2 jaroj li advokatiĝis kaj malfermis advokatan atelieron. Li estis ankaŭ oficiro, sed li havis skandalon kaj forlasis la armeon. En la jaroj 1901 kaj 1902 li estis parlamentano, kie li akre strebis por forigi oficiala la aŭstran himnon, eĉ li kaŭzis skandalojn. Li ankaŭ ŝuldiĝis, fine helpe de la ŝtato li migris al Usono, kie li faris simplajn laborojn. Li mortigis sin.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 142-a paĝo)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj advokatoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Lipina

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Olomouc. Pri pluaj signifoj temas paĝo Lipina (apartigilo).*

**Lipina** () estas municipo en Ĉeĥio situanta en distrikto Olomouc. Ĝi situas en montaro Nízký Jeseník, proksimume 2&nbsp;km nordoriente de Šternberk. Vivas ĉi tie  ().

Ĝi konsistas el du katastraj teritorioj: **Lipina u Šternberka** kaj **Stachov u Šternberka**, antaŭe memstara municipo Stachov (*Stachendorf*).

## Historio 
La unua skribmencio pri vilaĝoj Lipina kaj Stachov devenas el la jaro 1296.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* kapelo de Ĉielvizito de Virgulino Maria
* statuo de Jesuo Kristo (*Jen homo*) el la jaro 1746
* tri ŝtonaj krucoj

## Pluaj fotoj 

 Lipina (OL), zastávka.jpg|Ĉefa ŝoseo, direkte al Opava
 Lipina (OL), pomník.jpg|Monumento al falintoj en la 1-a mondmilito
 Lipina (OL), hospůdka.jpg|Gastejeto U&nbsp;kapličky
 Ecce homo v Lipině.jpg|Statuo Jen homo

Kategorio:Municipoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Olomouc
Kategorio:Setlejoj en Nízký Jeseník
Loučky

Nomon **Loučky** havas pluraj setlejoj:
* Loučky (distrikto Semily), municipo en distrikto Semily
* Dolní Loučky, municipo en distrikto Brno-provinco
* Horní Loučky, municipo en distrikto Brno-provinco
* Loučky (Bezdružice), vilaĝo en katastra teritorio Zhořec u Bezdružic, parto de urbo Bezdružice en distrikto Tachov
* Loučky (Zátor), parto de municipo Zátor en distrikto Bruntál
* Loučky (Verneřice), parto de urbo Verneřice en distrikto Děčín
* Loučky (Vílanec) parto de municipo Vílanec en distrikto Jihlava
* Loučky (Lukavice), parto de municipo Lukavice en distrikto Chrudim
* Loučky (Odry), parto de urbo Odry en distrikto Nový Jičín
* Loučky (Nové Sedlo), parto de municipo Nové Sedlo en distrikto Sokolov
* Loučky (Svatý Jiří), parto de municipo Svatý Jiří en distrikto Ústí nad Orlicí
* Krásné Loučky, parto de urbo Krnov en distrikto Bruntál
* Hranické Loučky, parto de municipo Hustopeče nad Bečvou en distrikto Přerov
* Sekerkovy Loučky, parto de municipo Mírová pod Kozákovem en distrikto Semily
Loučky (Svatý Jiří)

**Loučky** () estas vilaĝo, parto de municipo Svatý Jiří en distrikto Ústí nad Orlicí en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas 1,5&nbsp;km nordokcidente de Svatý Jiří. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo II/315. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 28 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

**Loučky** estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 1,8&nbsp;km².

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Loučky (Svatý Jiří), kříž.jpg|Loučky
Loučky (Svatý Jiří), dětské hřiště.jpg|Loučky
Loučky (Svatý Jiří), č. p. 8.jpg|Loučky

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Svatý Jiří
Kategorio:Setlejoj en Orlica tabulo
Sítiny (Svatý Jiří)

**Sítiny** () estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Svatý Jiří en distrikto Ústí nad Orlicí. En la jaro 2011 ĉi tie estis registritaj 7 adresoj. En la jaro  ĉi tie daŭre vivis .

Sítiny situas en katastra teritorio **Svatý Jiří** kun areo 2,58&nbsp;km².

## Historio 
La domaro estiĝis en lasta dekjaro de la 18-a jarcento. Ties nomo estas derivita de kreskaĵoj (junkacoj), kiuj kreskis en proksimaj marĉoj. La unua konstruaĵo estis domo, kie oni prilaboris linon. La domaro iom post iom diskreskis al dek du domoj.

Sítiny estas dividita en du municipojn. Ok domoj apartenas sub municipo Svatý Jiří kaj kvar sub municipo Voděrady.

## Loĝantaro 
## Pluaj fotoj 

Sítiny u Svatého Jiří - čp. 101.jpg |Sítiny u Svatého Jiří - domo n-ro 101
Sítiny u Svatého Jiří.jpg |Sítiny u Svatého Jiří
Sítiny u Svatého Jiří - čp. 76.jpg |Sítiny u Svatého Jiří - domo n-ro 76
Sítiny u Svatého Jiří - čp. 2.jpg |Sítiny u Svatého Jiří - domo n-ro 2

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Ústí nad Orlicí
Kategorio:Svatý Jiří
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
113461 McCay

'*113461 *McCay'''* estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la 30-an de septembro 2002 de la usona astronomo Roy A. Tucker elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona ilustristo Winsor McCay (1869–1934), unu el la unuaj kreintoj de animaciaj filmoj. Liaj plej bone konataj verkoj estas la bildostrioj *Dreams of a Rarebit Fiend* kaj *Little Nemo in Slumberland*, kaj la animacia filmo *Gertie the Dinosaur*. En 1996, li estis enkondukita en la Halon de Famo "*Will Eisner''".

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Roy A. Tucker
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Loučky (distrikto Semily)

**Loučky** estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Semily, regiono Liberec proksimume 5&nbsp;km nordoriente de Turnov. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1499.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de sankta Antonio de Padovo
* Naturmemorindaĵo Podloučky
* Ekspozicia haltejo en konstruaĵo n-ro 34
* Minimuzeo de kinematografio kaj Sokol-movado

## Pluaj fotoj 

Loučky (okres Semily), dům číslo 85.jpg|Domo n-ro 85
Loučky (okres Semily), hostinec U české koruny.jpg|Iama gastejo U&nbsp;české koruny
Loučky (okres Semily), kostel svatého Antonína Paduánského (1).jpg|Preĝejo de Antonio de Padovo
Loučky (okres Semily), památná lípa (1).jpg|Memoriga tilio
Loučky (okres Semily), dům číslo 89.jpg|Domo n-ro 89

Kategorio:Municipoj en distrikto Semily
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Semily
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
113659 Faltona

'*113659 *Faltona''''' estas malgranda meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la itala astronomo Ernesto Palomba elde la Stacio de Campo Imperatore de la Observatorio de Abruco (L'Aquila, Italio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rura toskania vilaĝo Faltona (parto de la komunumo Talla) en la montaro Pratomagno. En la estinto, la regiono estis populara vojkruciĝo superita de la Abatejo de Sankta Triunuo, kies ruinoj restas tie kun mezepoka ŝtona ponto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
Cadiz (Filipinoj)

**Cadiz,** [kadis] -  - estas kvinaklasa urbego, ankaŭ marhavena, universitata kaj komponenta urbo en Filipinoj, en insulo Negroso, en regiono Orientaj Bisajoj, en provinco Okcidenta Negroso. La komunumo ricevis la loknomon de la hispana Kadizo.  
eta|maldekstre|Registara domo de Cadiz
## Geografio 
Cadiz situas en norda parto de la insulo, la ekstera distrikto atingas la maron, aliflanke sude la monton, kiu estas natura parko https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=10.843632642200667%2C123.26164560000001&z=9. Provinca ĉefurbo Bacolod troviĝas 50, Bago (Filipinoj) 69, Iloilo (urbo) 85, Cebuurbo 98, Kabankalan 120, Dumaguete 184, Dabao 501, ĉefurbo Manilo 476, Kezonurbo 481, Puerto Princesa 518, kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.
eta|Urba halo en Cadiz
## Historio 
Hispanoj fondis la komunumon en 1861, kiu memorigis ilin pri la samnoma havenurbo en Hispanio. Cadiz iĝis municipo sendependa en 1878. Dum la revolucio en 1898 kontraŭ la hispanoj la loĝantoj prenis armilojn. Tamen Usono sukcesis preni la potencon. La japanoj regis en Cadiz inter 1942-1945. La komunumo atingis la internacian klasifikadon grandurbo en 1960-aj jaroj kaj akiris similan titolon laŭ filipina klasifikado en 1967. Cadiz estis la ĉefurbo de la mallongdaŭra Provinco Norda Negroso. En 2013 la urbo estis forte damaĝita de tifono. Ĉirkaŭ 20,000 hejmoj estis damaĝitaj.

## Ekonomio 
Cadiz estas agrikultura kaj fiŝkapta urbego kun komerco. La sukerkano estas la ĉefa agrikultura varo. Ĝis nun kvar kompanioj establis siajn distribuocentrojn ene de la urbo.

## Religio kaj eduko 
eta|maldekstre|Luterana kirko en Cadiz
Plimulto de la loĝantoj estas katolikoj. En Cadiz ŝtata universitato funkciigas kampuson.

## Trafiko 
Cadiz estas alirebla laŭ la marborda vojo ambaŭflanke, kie aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn. En la haveno pramŝipoj flosas.

## Klimato 
Cadiz situas en la tropika klimato. Jare pluvas po 2193 mm. Inter majo kaj decembro pli ofte pluvas. La averaĝa temperaturo varias inter 24-. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
eta|Signifa strato en Cadiz
## Vidindaĵoj 
* pluraj preĝejoj
* festivalo
* tri kilometrojn for de la marbordo estas blanka sabla insula feriejo, populara celloko inter la loka loĝantaro

## Fontoj 
* WikiTrans

Cadiz City Hall.jpg|Urbodomo
Cadiz City Public Library.jpg|Biblioteko
Cadiz City Wharf.jpg|Kajo
Jollibee in Cadiz.jpg|Rapidmanĝejo
Cadiz City Children's Playground.jpg|Infanludejo

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Castellet-en-Luberon

''''* (jen france, okcitane *Castelet*) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Vaucluse (franca elparolo: [], okcitane *Vauclusa*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura (, prononcata , okcitane *Provença-Aups-Còsta d'Azur''). Fine de  en la komunumo vivis .

## Eksteraj ligiloj 
* bazaj turismaj informoj ( kaj )

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Vaucluse

eta|maldekstra|300ra|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Vaucluse
Sítiny

Nomon **Sítiny** havas jenaj vilaĝoj:

* Sítiny (Mnichov) – parto de municipo Mnichov en distrikto Cheb
* Sítiny (Svatý Jiří) – parto de municipo Svatý Jiří en distrikto Ústí nad Orlicí
Ŝ. An-Ski

[eta|La tombo de S. An-Ski, farita de la fama skulptisto [Avraham Osczega: "La Maŭzoleo de la Tri Verkistoj" en la juda tombejo en Varsovio (kune kun J. L. Peretz kaj Jakob Dinesohn)]]
**Ŝ. An-Ski** (ankaŭ Szymon An-ski, Semen Akimoviĉ An-skij, Anski, fakte **Ŝlojme (Salomon) Zajnvel Rapoport**, nask. la  en Ĉaŝniki, m. la  en Otwock) estis juda verkisto, publicisto kaj esploristo de folkloro, verkanta en la rusa kaj jido. Li eble estas plej fama por esti la aŭtoro de la fama teatraĵo "Dibuk" (Obsedo) kaj de la movada himno de la Bundisma organizo, "Ha-Ŝvua" (La ĵuro).

Li frue aliĝis al la socialisma movado kiel aktivulo kaj organizinto. Li laboris en diversaj metioj, forĝisto, bindisto de libroj kaj pli, kaj por vivteni kaj por proksime koni la vivojn de la amasoj da laboristoj en Rusio. Liaj unuaj rakontoj estis skribitaj en la rusa, sed iliaj temoj estis el la vivo de la judoj de Rusio. Ek de 1894 ĝis 1900 li ekziliĝis al Parizo, funkciinta kiel la sekretario de la rusa filozofo-revoluciulo Pjotr Lavrov. En 1905 li revenis al Rusio, forlasis sian rusan verkon kaj komencis verki en la jida.

Sub influo de la rusa movado de "narodnik", Anski interesiĝis en etnografio, same kiel en socialismo, kaj iĝis politika aktivulo. Inter 1911 kaj la eksplodo de la Unua Mondmilito en 1914, li estris etnografiajn ekspediciojn al variaj judaj urboj. Dum la Unumondo-Milito, li dediĉis sin al la helpo kaj savo de judaj komunumoj kiuj estis difektitaj kaj detruitaj en la milito. An-Ski estis unu el la pioniroj en kolektado kaj kolektado de judaj popolaj fabeloj, melodioj kaj kantoj en Rusio.

En 1917, post la Rusa Revolucio, li estis elektita ano de la Rusia Konstitucia Asembleo kiel deputito el la Socialista Revolucia Partio.

## En Esperanto aperis 
* *Dibuk. Inter Du Mondoj*, trad. Izrael Lejzerowicz, 1927
* *La vivo de homo*, Literatura Mondo, trad. Icek Jurysta, 1923
* *La ĵuro*, trad. Nikolao Nekrasov, Proletaria Kantaro 1924

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Skanitaj verkoj de An-ski en la retejo Polona

Kategorio:Jidlingvaj verkistoj
Kategorio:Judaj verkistoj
Kategorio:Bundistoj
Kategorio:Polaj judoj
Kategorio:Rusiaj judoj
Muzeo pri Historio de Armenio

[250px| thumb|Konstruaĵo de la Muzeo pri Historio kaj la [Nacia Galerio de Armenio|Nacia Galerio.]]
La **Historia Muzeo de Armenio** estas muzeo en Armenio kun fakoj pri Arkeologio, Numismatiko, Etnografio, Moderna Historio kaj Restarigo. Ĝi havas nacian kolekton de 400 000 objektoj kaj estis fondita en 1920. 35% de la ĉefa kolekto konsistas el arkeologiaj aferoj, 8% de la kolekto konsistas el etnografiaj objektoj, numismatikaĵoj 45%, 12% de la kolekto konsistas el dokumentoj. Ĝi estas rigardata kiel la nacia muzeo de Armenio kaj situas sur la Placo de la Resppubliko en Erevano. La ŝtato finance subtenas la muzeon kaj posedas kaj la kolekton kaj la konstruaĵon. La muzeo efektivigas konservadajn kaj restaŭrajn laborojn kaj publikigas verkojn pri armena arkitekturo, arkeologio, etnografio kaj historio. Ili ankaŭ publikigis serion de raportoj pri arkeologiaj elfoslaboroj ekde 1948. La muzeo efektivigas ankaŭ edukajn kaj sciencajn programojn pri armena historio kaj kulturo.

## Referencoj 
Kategorio:Muzeoj en Erevano
Tamara Mumford

**Tamara Mumford** estas usona operkantistino (mezosoprano) naskita en Sandy, Utah, en 1980.

Tamara Mumford kreskis en Sandy, Utaho, kaj ricevis sian BA pri voĉa efikeco en Utaho Ŝtata Universitato en 2003. Post diplomiĝo, Tamara akceptis stipendion al Universitato Yale por daŭrigi siajn studojn pri operoprezento. Post unu jaro en Yale, Tamara estis invitita al Lindemann Young Artist Development Program en Nova Jorko.

Diplomiĝinto de Lindemann Young Artist Development Program de la Metropola Operejo, Tamara Mumford debutis tie kiel Laura en Luisa Miller, kaj de tiam aperis en pli ol 140 prezentoj kun la kompanio, iuj el kiuj inkluzivas la Pilgrimon en la nova produktado ''L'Amour de loin* de Kajia Saariaho, Smeaton en la nova produktado de Anna Bolena, kaj en produktadoj de Rigoletto, *Ariadne auf Naxos*, *Il Trittico*, *Parsifal*, *Idomeneo*, *Cavalleria Rusticana*, *Nixon en Ĉinio*, *La Reĝino de Piko*, la kompleta Ringa Ciklo, *La Sorĉfluto*, *Somermeznokta sonĝo* kaj *Wozzeck''.

## Referencoj
Kategorio:Usonaj operkantistoj
Granda Verda Muro por Saharo kaj Sahelo

**Granda Verda Muro por Saharo kaj Sahelo** (france: *Grande Muraille Verte pour le Sahara et le Sahel,* angle: *The Great Green Wall of the Sahara and the Sahel Initiative,* GGWSSI en akronimo) estas pionira afrika iniciato por kontraŭbatali la efikojn de tutmonda klimata ŝanĝo kaj dezertiĝo. La iniciaton gvidas la Afrika Unio.

## Celo 
Ĝi celas plibonigi la vivokvaliton de milionoj da homoj per la kreado de vasta sistemo (aŭ mozaiko) de verdaj produktivaj pejzaĝoj inter Nord-Afriko, Sahelo kaj Korno de Afriko por preventi pluan dezertiĝon.

Ĝi ankaŭ celas kontribui al la batalo kontraŭ klimata ŝanĝo, kaj plibonigi la nutraĵan sekurecon en Sahelo kaj Saharo partoprenas pli ol 20 landoj el la sahela-sahara regiono, inkluzive de Alĝerio, Burkino, Benino, Ĉado, Kaboverdo, Ganao, Ĝibutio, Egiptio, Eritreo, Etiopio, Kameruno, Libio, Malio, Maŭritanio, Niĝero, Niĝerio, Senegalo, Somalio, Sudano, Gambio, Tunizio

## Historio 
Ĉina Verda Muro aŭ la projektoj iniciatitaj de Thomas Sankara en Burkino inter 1983 kaj 1987 funkciis kiel modeloj, kiuj tamen estis detruitaj de la postaj registaroj post lia murdo. Sub la prezidanteco de Olusegun Obasanjo, la Afrika Unio adoptis la projekton.

Ekzistas ankaŭ similecoj kun "Barrage vert" (ar: السّد الأخضر, *As-Sadd al-Akhdhar)* en Alĝerio kaj la pli malcentra Verdzona Movado (en: *Green Belt Movement*), kies ĉefa iniciatinto estas nobelpremiito Wangari Maathai.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ĉina verda muro
* Ĉada lago
* Eŭropa migra krizo
* Malsatego
* Boko Haram
* Vodaboj

## Eksteraj ligiloj 
* (en) greatgreenwall.org 
* (en) Great Green Wall for the Sahara and the Sahel Initiative 
* (fr, en) Agence Panafricaine de la Grande Muraille Verte
* (en) FAO: Action Against Desertification
* (en) *Green Belt Movement*: greenbeltmovement.org/

Kategorio:Arbaroj
Kategorio:Arbara mastrumado
Kategorio:Agronomio
Kategorio:Sahelo
Kategorio:Erozio
Leh (urbo)

**Leh** (en ladaka lingvo kaj tibeta skribo: གླེ་ aŭ སླེ་, Wylie: Gle aŭ sle) estas la kunĉefurbo kaj la plej granda urbo de la unia teritorio Ladako en Barato. Leh, en la distrikto Leh, estis ankaŭ la historia ĉefurbo de la Himalaja Regno Ladako, kies sidejo estis en la Palaco Leh, nome iama loĝejo de la reĝa familio de Ladako, konstruita en la sama stilo kaj ĉirkaŭ en la sama epoko kiel la Palaco Potala en Lasao, Tibeto. Leh estas je altitudo de 3,524 metroj super marnivelo, kaj estas konektita pere de la Nacia Aŭtoŝoseo 1 kiu konektas Srinagar en la sudokcidento kaj Manali, Himaĉal-Pradeŝo, sude pere de la Aŭtoŝoseo Leh-Manali.

eta|maldekstre|220px|Leh el Monaĥejo Namgĝal Cemo kaj kun Leh Palaco.

## Priskribo 
En 2002 Leh suferis inundojn pro subitaj pluvegoj, kio mortigis pli ol 100 personojn. Tiaj inundoj kune kun malbone aranĝita urbodisvolvigo ege minacis kaj minacas la malnovan urbon. Montoj ĉirkaŭas la urbon; kaj la altmontara klimato malhelpas la uzadon de la ŝoseoj pro neĝo kaj neĝofando depende de la sezono.

La agrikulturo dependas de hordeo. La akvo por irigacio en Ladako venas el Induso, kiu fluas en marto kaj aprilo kiam la horde-kampoj havas la plej grandan neceson por irigacio.

eta|maldekstre|Homoj en Leh.
Leh havis en 2001 loĝantaron de 27 513. Viroj konstituas 61% de la loĝantaro kaj virinoj 39%, pro granda alveno de ne-lokaj laboristoj, komercistoj kaj registaraj dungitoj. La popolo de Leh estas ĉefe etnaj Tibetanoj, kiu parolas la Ladakan lingvon, nome Tibeta lingvo. Kvankam pli ol duono de la lokanoj estas budhistoj kaj unu triono hinduistoj, la influo de Islamo datas el la epoko de la anekso de Ladako fare de Kaŝmiro, post la Kvina Dalai-lamao klopodis invadi Ladakon el Tibeto en la 17-a jarcento. Ekde tiam, estis plua migrado el la Kaŝmira Valo ĉefe pro komerco kaj poste pro translokigo de turismo el la Kaŝmira Valo al Ladako, kiu ricevas tre grandajn nombrojn de turistoj konsidere sian grandon. En 2010, ĉirkaŭ 77 800 turistoj alvenis al Leh.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Janet Rizvi. Ladakh: Crossroads of High Asia. Second Edition. (1996). Oxford University Press, Delhi. ISBN 0-19-564546-4.
* Cunningham, Alexander. (1854). LADĀK: Physical, Statistical, and Historical with Notices of the Surrounding Countries. London. Reprint: Sagar Publications (1977).
* Francke, A. H. (1977). A History of Ladakh. (Originally published as, A History of Western Tibet, (1907)). 1977 Edition with critical introduction and annotations by S. S. Gergan & F. M. Hassnain. Sterling Publishers, New Delhi.
* Francke, A. H. (1914). Antiquities of Indian Tibet. Two Volumes. Calcutta. 1972 reprint: S. Chand, New Delhi.

## Eksteraj ligiloj 
* Retejo Visit Ladakh Daily - Retejo Ladakh Leading News 
* Population Figures
* City of Leh Thrives as Oasis of Peace in Kashmir

Kategorio:Ladako
Kategorio:Urboj de Barato
(113681) 2002 TL110

**(113681) 2002 TL110** estas marsrenkonta asteroido malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Near Earth Asteroid Tracking* (NEAT) elde la stacio de Maui de la reto GEODSS sur la monto Haleakalā (Havajo, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 3:5 kun Marso.

Ĝia discentra orbito ekstere tanĝas tiun de Marso proksime de sia malsuprenira nodo; ĝia marsa MOID estas 0,0543 astronomia unuo, tie estas 8,123 milionoj da km.

* La 8-an de aŭgusto 1907, ĝi pasis al 0,05729 astronomia unuo (8,570 milionoj da km) de Marso.
* La , ĝi pasos al 0,06504 astronomia unuo (9,730 miliono da km) de tiu ĉi planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de NEAT
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2002
36-a jarcento a.K.

La **36-a jarcento antaŭ nia erao**, ankaŭ nomata *antaŭ Kristo (a.K.)*, komenciĝis la 1-an de januaro 3600 kaj finiĝis la 31-an de decembro 3501 antaŭ nia erao.

## Eventoj 
* Sur la insulo Gozo norde de Malto konstruiĝis du megalitaj temploj nomataj *Ĝgantija* (malte: *Ġgantija*) - la plej malnovaj kompleksaj religiaj konstruaĵoj, kiuj ekzistas en la mondo: la temploj ekzistis jam antaŭ la piramidoj de Egiptio (la unua estis konstruita ĉ. -2750) kaj Stonehenge (starigita inter -3100 kaj -1500).
* En Antikva Egiptio aperis pruvoj de mumiigo en tiu epoko en la tombejo de Neĥen (Hierankopolo).
* Maizo estis aldomigita ĉe la rivero Balsaso fare de la kulturo Tehuakano.
* Fortifikita urbo en Amri sur la okcidenta bordo de la rivero Induso.
* Unua konata pruvo de produktado de krevmaizo en Nov-Meksiko.

La listo de eventoj en la jarcento kompreneble ne kompletas, sed nur celas doni unuan impreson pri la tiutempa disvolviĝo de la homa kulturo.