Anilino

**Anilino**, **fenilamino** aŭ **aminobenzeno** estas toksa organika komponaĵo kies molekula formulo estas C6H5NH2. Ĝi formiĝas de unu fenila grupo ligita al amina grupo, kaj la anilino estas la prototipo de la aromataj aminoj. Ĝia ĉefa uzo kuŝas en la manufakturo de la antaŭproduktoj uzataj por fabriki la poliuretanon kaj aliajn kemiaĵojn. Kiel la plejmulto el la volatilaj aminoj, ĝi posedas odoron de putra fiŝo, ĝi brulas tre facile, kies densa fumo estas karakterizaĵo de la aromataj komponaĵoj.

## Historio 
La anilino estis unue izolita, en 1826, de la germana kemiisto Otto Unverdorben (1806-1873), pere de la detrua distilado de la indigo, kaj nomis ĝin **Crystallin**. En 1834, Friedlieb Runge izolis el la karbogudro iun substancon kiu fariĝis bele blukolora kiam oni traktis ĝin kun kalcia hipoklorito, kaj li alnomis ĝin **kyanolo** aŭ **cyanolo**. En 1840, Carl Julius Fritzsche (1808–1871) traktis la indigon kun kalia hidroksido kaj akiris ian oleecan substancon kiun li nomis **anilino**, omaĝe al iu indigoproduktanta planto, kies nomo estis Añil. En 1842, Nikolaj Nikolajeviĉ Zinin (1812-1880) reduktis la **Nitrobenzenon** kaj produktis la bazon al kiu li nomis **benzidam**. En 1843, August von Hofmann (1818-1892) demonstris ke ĉiuj tiuj substancoj estas la samaj, kaj ekde tiam ili estas konataj kiel fenilamino aŭ anilino.

En 1856, la studento William Henry Perkin (1838-1907) malkovris la **Maŭveinon**, konata ankaŭ kiel ruĝeca anilino, kaj tiel komencis la fabrikadon de la unua sinteza tinkturo. Sekvis aliaj anilinaj tinkturoj, kiel **Fuksino, Safranino** kaj **Indulino** aŭ fenilaminodiazino. Kiam la maŭveino malkovriĝis, la anilino estis altkosta. Iom poste, per apliko de metodo raportita en 1854 de Antoine Béchamp (1816-1908), ĝi estis preparita *en tunoj*. La Reduktiĝo de Béchamps ebligis la disvolviĝon de amasa tinkturproduktiĝo en Germanio. Nuntempe, BASF rangas kiel unu el la plej grandaj fabrikantoj, respegulante la heredon de la sinteza tinkturproduktado, kies prototipo estis la anilino, kaj etendiĝis pere de la azobazaj tinkturoj. La unua azobaza tinkturo estis la **flava anilino**.

## Produktado 
La industria produktado de anilino entenas du etapojn. Unue la benzeno nitratiĝas pere de koncentrita miksaĵo de nitrata acido kaj sulfata acido je 50o ĝis 60oC por formi la Nitrobenzenon. La nitrobenzeno tiam estas senhidrogenigita (kutime je 200-300oC) en la ĉeesto de metalaj kataliziloj.

450ra|eta|centre|Transformiĝo de la Nitrobenzeno en Anilinon

La reduktiĝo de nitrobenzeno al anilino estis unue farita en 1842 de Nikolaj Zinin kiam li uzis sulfidon kiel redukta agento. Tiu procezo estas konata kiel Reakcio de Zinin.

Eblas alternative prepari anilinon ankaŭ uzante amoniakon kaj fenolon kies fabrikado estas konata kiel Kumena procezo.

## Sintezoj 
* Preparado de acetanilido, paracetamolo, fenacetino kaj bucetino ekde la anilino. Unue, anilino reakcias kun acetata acido por formi acetanilidon. Due, acetanilido oksidiĝas en ĉeesto de oksidiganto (K2Cr2O7 aŭ KMnO4) por doni paracetamolon. En la tria etapo, paracetamolo reakcias kun jodoetano por formi *fenacetinon* kaj laste fenacetino reakcias kun 1-kloro-etanolo por doni *bucetinon*:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de la "dufenilamino" per interagado de la "anilino" kun bromobenzeno:

### Reakcio 2 
* Preparado de la *benzeno-dunitrogena klorido* ekde la *anilino*:

## Kunrilataj substancoj 

Azobenzene-trans-3D-balls.png|**Azobenzeno**
Aminoazobenzene.svg|**Flava anilino**
Rosaniline hydrochloride.svg|**Fuksino**
Indigo_cake.jpg|Indigo

Indigofera_suffruticosa_-_K%C3%B6hler%E2%80%93s_Medizinal-Pflanzen-076.jpg|**Anilo**
Mauveine-A-3D-balls.png|**Maŭveino**
Pyrazine-3D-balls-2.png|**Pirazino**
Safranin-3D-balls.png|**Safranino**

HABA-3D-balls.png|**Azokomponaĵoj**
Redukcia.png|**Reduktigo de Béchamps**
Benzenediazonium chloride3D.png|**Benzeno-duazonia klorido**

## Vidu ankaŭ 

dosiero:Dahme_Mark_Tafel_Unverdorben.jpg|Otto Unverdorben(1806-1873)
dosiero:St_getraudis_neustadt3.JPG|Carl Julius Fritzsche(1808-1871)
dosiero:Katedr%C3%A1la_Krista_Spasitele,_%C5%A0u%C5%A1i.jpg|Nikolao Zinin(1812-1880)
dosiero:Antoine_Bechamp.jpg|Antoine Béchamp(1816-1908)

dosiero:Hoffman_August_Wilhelm_von.jpg|August von Hofmann(1818-1892)
dosiero:Heinrich_Caro_ca1900.jpg|Heinrich Caro(1834-1910)
dosiero:2005_-_Lahn_Gie%C3%9Fen_-_Wetzlar_mit_Schw%C3%A4nen.jpg|August Ritter von Clemm(1837-1910)
dosiero:William_Henry_Perkin.jpg|William Henry Perkin(1838-1907)
dosiero:Dewar_James_flask.jpg|James Dewar(1842-1923)
dosiero:Paul Ehrlich 1915.jpg|Paul Ehrlich(1854-1915)

## Referencoj 

Kategorio:Historio de kemio
Kategorio:Organikaj sintezoj
Kategorio:Germanaj inventoj