Botulismo

eta|dekstre|250px|Kazoj de Botulismo
**Botulismo** (de la latina vorto *botulus*, "kolbaso"), ankaŭ nomata **botulisma venenado**, estas malofta sed grava paraliza malsano kaŭzata de botokso, proteino produktata en anaerobaj kondiĉoj de la bakterio *Clostridium botulinum*. Ĝi trafas ampleksan gamon de mamuloj, birdoj kaj fiŝoj.

La toksino eniras en la homan korpon per unu el tri vojoj: per koloniigado de la digesta sistemo fare de bakterioj en geinfanoj (infana botulismo) aŭ plenkreskuloj (plenkreska intesta toksemio), per manĝo de toksinpoluita aĵo (manĝa botulismo) aŭ per poluo de vundo fare de bakterio (vunda botulismo). Ne okazas kontaĝo de botulismo el persono al persono.

## Epidemiologio 
Botulismo estas relative malofta, kun proksimume 1,000 diagnozitaj okazoj jare en la tuta mondo.

### Usono 
En Usono oni sciigas pri proksimume 145 okazoj jare. El tiuj, proksimume 65% estas infanaj, 20% estas vundaj kaj 15% estas manĝaj.

La ofteco de manĝa kaj infana botulismo malmulte ŝanĝiĝis lastatempe, sed vunda botulismo plioftiĝis pro la uzado de nigra heroino, precipe en Kalifornio.

Ĉiuj datumoj pri ellasoj de botulisma kontraŭtoksino kaj laboratoriaj konfirmoj de diagnozoj en Usono estas registrataj de la Centroj por Kontraŭbatalado kaj Preventado de Malsanoj kaj publikigataj en ĝia retejo.
* Inter la 31-a de marto kaj la 6-a de aprilo de 1977, 59 homoj malsaniĝis kun botulismo de tipo B. Ĉiuj estis manĝintaj ĉe la sama meksikstila restoracio en Pontiako, Miĉigano, kaj manĝis spican saŭcon faritan el ĥalapenjokapsikoj mise enladigitaj en la hejmo, aŭ kiel aldonaĵon al siaj mendaĵoj aŭ kiel ingrediencon de tortiljaj fritaĵoj kun fromaĝo. La tuta spektro de mildaj simptomoj kun neŭrologiaj indikoj ĝis mortminaca spira paralizo estis dokumentita
* En aprilo 1994, la plej granda erupto de botulismo en Usono ekde 1978 okazis en El Paso, Teksaso. Tridek homoj malsaniĝis kaj 4 bezonis maŝinan spiran helpon. La toksino estis produktita en bakitaj terpomoj kiujn oni lasis volvitaj en metalfolio je media temperaturo, verŝajne dum pluraj tagoj, antaŭ ol uzi ilin kiel ingrediencon en saŭco.
* En 2002, ok alaskanoj malsaniĝis kun botulismo el dek kvar kiuj manĝis muktukon (balenan grason) de baleno, kiu mortis sur la strando. Du bezonis maŝinan spiran helpon.
* Ekde la fina parto de junio 2007, 8 homoj estis venenitaj per botulismo kiam ili manĝis faban saŭcon por kolbasetoj enladigitan de Castleberry's Food Company en fabriko en Augusta, Georgio. Oni poste konstatis ke la fabriko havis gravajn maŝinajn problemojn ĉe unu linio de retortoj. Tiu estis la unua erupto de botulismo pro industrie enladigitaj manĝaĵoj en Usono en pli ol 30 jaroj..
* En aprilo de 2015, unu homo mortis, 21 okazoj de botulismo estis konfirmitaj kaj 10 pliaj estis suspektataj en Lancaster, Ohio, post komuna eklezia manĝo. La supozata fonto estis salato el hejme enladigitaj terpomoj.
* Erupto de botulismo okazis en Norda Kalifornio en majo de 2017 post kiam 10 homoj konsumis fromaĝosaŭcon por tortiljaj fritaĵoj en Kantono Sacramento. Unu viro mortis.

### Francujo 
Botulismo estas tre malofta malsano en Francujo, kun incidenco de proksimume 0,5 malsaniĝoj en miliono da homoj en jaro, sed en kelkaj lastaj eruptoj la ofto de morto estis pli ol 5%. La plej ofta kaŭzo estas malindustrie produktita ŝinko (23 okazoj inter 2013 kaj 2016)..

La 14-an de septembro de 2023 okazis erupto de dek kvin okazoj de botulismo, kun dek enmalsanulejigoj kaj la morto de unu greka turistino, en Bordeaux. Ĉiuj estis manĝintaj pilĉardojn venditajn de la restoracio Tchin Tchin Wine Bar kaj konservitajn en oleo samloke.

### Ĉinujo 
De 1958 ĝis 1983 okazis 986 eruptoj de botulismo en Ĉinujo kun 4,377 malsaniĝoj kaj 548 mortoj.

#### Qapqal-malsano
Post la Ĉina Komunisma Revolucio de 1949, oni rimarkis misteran malsanon trafantan plurajn sibeajn vilaĝojn en Aŭtonoma Kantono Qapqal Xibe kaj nomis ĝin Qapqal-malsano. Ĝi estis endemia kun malkutimaj epidemiologiaj trajtoj, sed la kaŭzo restis nesciata dum longa tempo. Ĝi kaŭzis plurajn mortojn kaj motivis plurajn translokiĝojn el la loko.

En 1958, la Ministerio pri Sano sendis fakan skipon en Qapqal Xibe por enketi pri la malsano. Ĝi pruvis, ke la malsano estas precipe botulismo de tipo A, kun kelkaj okazoj de tipo B. La fakuloj konstatis, ke la fonto de la veneno estas grenoj kaj faboj fermentigitaj surloke kaj senkuira vianda plado nomata *mi song hu hu*. Ili ĉesigis la malsanon plibonigante la fermentigmetodojn de la lokanoj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Agent Fact Sheet: Botulism , Center for Biosecurity
* Botulism (Teknika informo de la Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj)
* Infant Botulism Treatment and Prevention Program
* Clostridium Botulinum  (Food and Drug Administration/CFSAN)
* Botulism (WHO)
* Birda Botulismo 
* Clostridium botulinum  genomoj kaj rilata informaro ĉe PATRIC, Bioinformatics Resource Center fondita de NIAID

Kategorio:Veneniĝo