Bukovec (distrikto Frýdek-Místek)

**Bukovec** estas malnovepoka montara vilaĝo kun popola ligna arkitekturo el la 2-a duono de la 18-a jarcento, la plej orienta vilaĝo en Ĉeĥio (Bukovec "konkursas" kun vilaĝo Hrčava pri tiu ĉi "unueco"), situanta en Silezio, en distrikto Frýdek-Místek, kie renkontiĝas ŝtatlimoj de Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Bukoves estis fondita fare de teŝina princo Kazimír. Tiu tiam donacis al Petro, nomata Gros, kaj al liaj idoj proksimume 147 ha da arbaro. La loka privilegio fariĝis valida la 31-an de majo de 1353. La vilaĝeto dekomence estis servonta kiel ekonomia fonejo por tiama gardistejo. Ĝia tasko estis gardi la sudorientan teritorion de la Teŝina princlando.

Al Gros estis donita rajto konstrui sur Olše muelejon, malfermi gastigejon kaj buĉejon kaj ankaŭ praktiki forĝistan metion. Nombro de unuaj loĝantoj de la vilaĝeto, kiuj okupiĝis per forhakado de fagaj arbaroj (ĉeĥe **fago** estas **buk** - de tie sonas la nomo de la vilaĝo), ne estas konata. Sed je 200 jaroj pli poste la vilaĝo akiris karakteron de kamparana-paŝtisteja vilaĝo. Vilaĝlibro el la jaro 1577 notas, ke tiutempe vivis en la vilaĝo 14 familioj vivtenantaj sin ĉefe per prilaborado de grundo kaj bredado de brutaro. Estis inter ili ankaŭ la unuaj valaĥiaj vilaĝanoj (nomadaj altmontaraj paŝtistoj), kiuj alportis ŝafbredadon en Beskidoj. Iliaj tradicioj havis influon je kultura evoluo ne nur en Bukovec, sed en la tuta Teŝina Silezio. jam en la jaro 1531 ĉi tie tial aperas familia nomo **Walach** (legu Valaĥ). Paŝtistoj el Bukoves fondis novajn paŝtejojn sur Gírová kaj eĉ en Kysuce, sed de kie ili estis forpuŝataj de slovakaj paŝtistoj.

Sur proksima nearbarizita monteto super la vilaĝo estas ĝis hodiaŭ videblaj spuroj je defendremparoj, kiuj estis konstruitaj dum la tridekjara milito. Oni diras al ili *Svedaj* aŭ *Bukovecaj ŝancoj*. Tra ĉi tie ankaŭ kondukis imperiestra vojo el Živec ĝis Jablunkov.

## Loĝantaro 
## Vivo en la vilaĝo 
Nombro de loĝantoj en Bukovec kreskis nur tre malrapide. En 1647 ĉi tie estis registritaj apenaŭ 20 loĝantoj. Rilate al tio, ke la devenaj vilaĝanoj fondis tre multnombrajn familiojn, la nombro de loĝantoj surkreskis baldaŭ al 100. Plej ofte ili loĝis en simplaj lignodomoj kun antaŭĉambro kaj esceptokaze kun apuda malgranda ĉambreto, sole loĝejoj de riĉaj bienuloj estis ambaŭflanka. En ĉiu flanko estis ĉambro kun ĉambreto, apartigita per antaŭĉambro. Oni diris al tiuj ĉi lignodomoj *dymne* aŭ *kurne* tial, ke fumo ne estis forkondukata el kameno tra kamentubo. (***Fumo*** estas ĉeĥe *dým*, *kouř* - per ilia dialekto *dym* aŭ *kur*, do *dymne*, *kurne* signifas *domoj, kie fumiĝas*, *fumigitaj domoj*.) La fumo estis forkondukata tra aperturo en pordo ĝis la antaŭĉambro, de tie sur tegmenton kaj tra fenestreto eksteren. Por tiamaj lignodomoj el Bukovec estis karakterizaj etaj fenestretoj, grandegaj tabloj, benkoj kun apogiloj, kie oni ankaŭ dormis, du pli mallongaj benkoj sen apogiloj, lito por mastro kaj lignotabulaj litoj por pli aĝaj infanoj. Pli komforta ekipaĵaro de la lignodomoj komencis aperi nur en la 2-a duono de la 19-a jarcento en konekso kun komencantaj foriroj de lokaj loĝantoj je laboro. Tiel ili akiris kontakton kun urba kulturo. Tiam jam apartenis inter ekipaĵoj de la lignodomoj ankaŭ pentrita kestego, kiu okupis en la ĉambro honoran lokon servante ĉefe por metado de vestoj.

Grandan influon por la evoluo de la vilaĝo havis ankaŭ ekde la 18-a jarcento komerco kun salo. Tiam oni alveturigis la salon el pola Wieliczka. Bukovec do situis sur sala pado kondukanta el Jablunkov tra Písek, Bukovec, Istebna, Koňákov, Kamešnice kaj Živec ĝis Bílsko, Zátor, Oświęcim, Krakovo kaj Wieliczka.

Bukovecanoj plu vivtenis sin per agrikulturo, transporto de ligno kaj forĝista metio. En la vilaĝo estis ankaŭ du muelejoj. Pli poste ili estis okupitaj en minejoj, ferfabrikoj ks. Dum intermilita periodo kaj ankaŭ post la dua mondmilito, simile kiel en aliaj ĉelimaj regionoj, ĉi tie floris kun sukceso kontrabandado.

## Kontrabando 
El Pollando estis kontrabandita precipe alkoholo, ĉevaloj, brutaro, littolaĵo, pli poste radioakceptiloj ks. El Silezio oni kontrabandis ĉefe vitran biĵuterion, pluŝon kaj pluaj. Multaj domoj sur ambaŭ flankoj de limo estis konstruita por mono akirita pro kontrabandado.

## Lernejoj 
La unua instruisto en Bukovec estis forĝisto, kiu instruis infanojn en sia forĝistejo. La unua lernejo estis fondita ĉirkaŭ la jaro 1792. La infanoj lernis skribi per forĝitaj najloj sur ŝtonoj. En la paso de la tempo la instruado pli unuiĝis. Ili kreis unu klasĉambron, kiun vizitis proksimume 70 infanoj. En 1855 princo Albrech el Těšín lasis konstrui novan lernejon, kiu servis al pola lernejo. Nur en 1991 - 1992 la pola minoritato konstruis novan lernejon, kiu estis oficiale malfermita la 30-an de aŭgusto de 1992.

En 1924 en Bukoves estis malfermita ankaŭ ĉeĥa lernejo. De komence ĝi estis ligna kaj vizitis ĝin preskaŭ 16 infanoj. En 1937 estiĝis nova konstruaĵo de la lernejo, ĉifoje jam el brikoj.

## Post la jaro 1945 
La aspekto de Bukovec komencis ŝanĝiĝi post la jaro 1945, kiam tiam kreis la vilaĝon proksimume 200 lignaj konstruaĵoj, kiuj restis iom post iom anstataŭigataj per novaj betonaj konstruaĵoj kun konvencioj de moderna civilizo. En 1948 estis en Bukovec alkondukita elektro.

Bukovec kiel memstara vilaĝo apartenis ĝis la jaro 1949 en tiaman distrikton Český Těšín kaj nur en la jaro 1960 ĝi estis alivicigita en tiam novan distrikton Frýdek-Místek. En 1975 ĝi fariĝis parto de Jablunkov. Ĝi denove memstariĝis en 1990.

Eĉ kiam Bukovec hodiaŭ estas moderna vilaĝo kun ĉiuj konvencioj de la hodiaŭa tempo, iam ŝajnas, ke ĉi tie haltis la tempo. Oni senĉese vere kaj malfacile laboras sur siaj kampoj retenante la malnovajn kulturajn kaj ekleziajn kutimojn. Ankoraŭ hodiaŭ ni povas ĉi tie trovi multe da devenaj lignodomoj.

## Interesaĵoj 
Sub monto Gírova troviĝas la t.n. **Muelejoj de diablo** - grupo da rokoj kun hodiaŭ jam surŝutita kaverno, servinta kiel kaŝejo de rabistoj (ebleco de montogrimpado).

En la vilaĝo eblas loĝi en Turisma kabano Gírová kaj Turisma kabano Baník.

## Vidu ankaŭ 
* Písek


Kategorio:Municipoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Frýdek-Místek
Kategorio:Ĉeĥa Silezio
Kategorio:Setlejoj en Teŝinio
Kategorio:Setlejoj en Jablunkova sulko‎
Kategorio:Setlejoj sur landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Kategorio:Ekstremaj punktoj de Ĉeĥio