open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Le Pâquier FR

**Le Pâquier** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 1086 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Pâquier situas en la Friburgaj Antaŭalpoj sude de la urbo Bulle. La komunumo konsistas el la vilaĝo Le Pâquier kaj la setlejoj Prachaboud, Le Carmel kaj Montbarry kaj diversaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,49 km², de kiuj 17,4% estas kovritaj de arbaro, 68,6% servas por agrikulturo kaj 13,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Le Pâquier limas en okcidento, nordo kaj oriento al Bulle kaj en sudo al Grejerco.

## Trafiko 
Tra Le Pâquier pasas konekta vojo de Bulle al Prigny. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas 6 kilometrojn norde de Le Pâquier apud Bulle. Per stacidomo ĉe la trajnlinio de Bulle al Montbovon la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
Dum mezepoko Le Pâquier formis parton de la Graflando Grejerco kaj dividis ties historian sorton. En la jaro 1555 la grafoj de Grejerco bankrotiĝis kaj la graflando fariĝis kune kun la hodiaŭa komunumo Le Pâquier havaĵo de la urba ŝtato Friburgo. La nomo de la komunumo estis la unuan fojon skribe menciita nur en la jaro 1637 kiel *Pasquier*.

## Vidu ankaŭ 
* Aliaj lokoj kun la nomo Le Pâquier
* Le Pâquier-Montbarry (stacidomo)

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Le Pâquier
Lago Saltono

La **Lago Saltono**, en angla origine *Salton Sea* (saltona maro), estas neprofunda, salakva, senelflua rifta lago situanta rekte sur la Sanandrea Faŭlto, ĉefe en la valoj Imperia kaj Koaĉela de Kalifornio, Usono.

La lago okupas la plej malaltajn nivelojn de la Saltona Baseno en la Dezerto Kolorado en la kantonoj Imperia kaj Riverside en Suda Kalifornio. Kiel la Valo de Morto, ĝi estas sub la marnivelo. Nune ties surfaco estas je 69 m sub marnivelo. La plej profunda punkto de la lago estas 1.5 m pli alta ol la plej malalta punkto de la Valo de Morto. La lago estas nutrata de la riveroj Nova, Blankakvo, kaj Alamo, same kiel agrikulturaj elfluejoj kaj rojoj.

La **Lago Saltono** estis kreata de inundo en 1905, kiam akvo el la Rivero Kolorado fluis en la areon. Kvankam ĝi varias laŭ grando kaj areo pro fluktuoj en la agrikultura elfluado kaj pluvokvanto, la **Lago Saltono** averaĝe estas 24 km por 56 km. Kun averaĝa areo de ĉirkaŭ 1,360 km², la Saltona Lago estas la plej granda lago en Kalifornio. Averaĝa jara enfluo estas 1.68 km³, kio sufiĉas por havi maksimumam fundon de 16 m kaj totalan volumon de ĉirkaŭ 9.3 km³.

La laga saleco, nome ĉirkaŭ 44&nbsp;g/L, estas pli granda ol tiu de la akvoj de la Pacifika Oceano (35&nbsp;g/L), sed malpli ol tiu de la Granda Sala Lago (kiu gamas el 50 al 270&nbsp;g/L). La koncentro pliiĝas je ĉirkaŭ 1% jare.

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Usono
Kategorio:Lagoj en Usono
Kategorio:Geografio de Kalifornio
Poecilia

alternative=Poecilia latipinna.jpg|eta|*Poecilia latipinna*
**Poeciloj** (***Poecilia***) estas genro de eŭrihalenaj fiŝoj de saleta akvo en familio Peciliedoj de la ordo de Ciprinodontoformaj. La tipa specio estas *Poecilia vivipara.* Oni proponis, ke la genro *Micropoecilia* iĝu sub-genro de la genro *Poecilia*.

## Notindaj specioj 
* Gupio (*Poecilia reticulata*)

## Notoj 
Kategorio:Fiŝoj
6497 Yamasaki

'*6497 *Yamasaki'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la japana astronomo *Masamitsu Yamasaki'' (1886–1959), de la Latituda Internacia Observatorio de Mizusaŭa. Kiel kunmalkovrinto de la perioda kometo 27P/Crommelin en 1928, li estis la unua japano, kiu ricevis la Medalon Donohoe de la Astronomia Societo de la Pacifiko.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tsutomu Seki
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Victor Sterki

**Victor Sterki** (naskiĝis je 1846 en Solothurn, Svisio, - mortis la 25-an de januaro 1933 en New Philadelphia, Ohio) estis svisdevena usona kuracisto kaj malakologo. En 1883, li iris en Usonon, kaj en 1900, li ĉesis la kuracistan laboron, kaj iĝis moluskisto. La primoluska ĵurnalo Sterkiana kaj la helika specio Guppya sterkii estis nomitaj laŭ lia nomo. Lin interesis ĉefe la moluskaj familioj Pupiledoj kaj Sferiedoj.

## Referencoj
Kategorio:Usonaj moluskistoj
Kategorio:Svisaj moluskistoj
Kategorio:Usonaj kuracistoj
Kategorio:Svisaj kuracistoj
Kategorio:Malakologio
Luis Mandoki

**Luis Mandoki** (naskita en la urbo de Meksiko 1954) estas meksika kinoartisto. Li laboras ne nur en Meksiko, sed ankaŭ en Hollywood. Li ricevis plurajn internaciajn premiojn. Li debutis pere de la longdaŭra filmo *Silent Music* en 1976. Laste li produktis du dokumentfilmojn, kiuj rilatas kun la prezidentaj elektoj en Meksiko de 2006, nome la filmojn *Kiu estas sinjoro López* (2006) kaj *Fraŭdo: Meksiko 2006* (2007). En 2012 debutis la plej lasta filo de Mandoki kun la titolo La frumatura kaj mallonga vivo de Sabina Rivas (hispane: La vida precoz y breve de Sabina Rivas)

## Premioj 
* Filmfestivalo Cannes en 1976: por *Silent Music*
* Premio Ariel en 1980: *Plej bona reĝisoro* por *La sekreto*
* Golden Globe: *Gaby: vera historio*
* Premio Oscar: *Gaby: vera historio*
* Festivalo de Berlino: Kristalurso por Senkulpaj Voĉoj,
* Premio Stanley Kramer: por Senkulpaj Voĉoj

Kategorio:Filmoreĝisoroj
Kategorio:Meksikanoj
Kategorio:Viroj
Antaŭ Du Mil Jaroj

***Antaŭ Du Mil Jaroj*** estas spiritisma romano psikografie skribita de la mediumo Francisko Cândido Xavier kun aŭtoreco atribuita al la Spirito Emmanuel.  Ĝi estas publikigita en la jaro 1939 fare de la Brazila Spiritisma Federacio (FEB) kaj estas majstre tradukita esperanten fare de L. C. Porto Carreiro Neto.

Portante la subtitolon de *Epizodoj de la historio de kristanismo dum la unua jarcento*, ĝi rakontas la precipajn faktojn pri la vivo de la orgojla romana senatano *Publius Lentulus*, kiu estis unu el la enkarniĝoj de la spirita aŭtoro, inter kiuj ni trovos la renkontiĝon kun Jesuo, la miraklon pri la kuracado, fare de la Dia Majstro, de la filino Flavia kiu malsaniĝis pri lepro kaj la konvertiĝon al la kristanismo de lia edzino Livia.

*Antaŭ Du Mil Jaroj* inkludiĝas inter la dek plej bonaj brazilaj portugallingve spiritismaj libroj de la 20-a jarcento laŭ esploro okazinta en la jaro 1999 de la *Candeia Spiritisma Organizaĵo pri Diskonigo kaj Kulturo*.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Spiritismo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Mezlernejo A.B. Lukaso

**Mezlernejo A.B. Lukaso** (angle *A.B. Lucas Secondary School*) estas mezlernejo en norda Londono, Ontario.

## Doktoro A.B. Lukaso 
Doktoro Aleksandro Burtono Lukaso naskiĝis en Lambtono, Ontario en 1980. Li translokiĝis al Londono en 1939, kaj mortis en 1964. La lernejo estis nomita laŭ lin.

## Kluboj 
* Anoncoj
* Atleta Konsilio
* Aŭdovida Lumo/Sono
* Kampanjo kontraŭ Kancero
* Ŝako
* Komputilo
* *DECA* (Disvolvante Ekscelenco, Festante Atingoj)
* Teatro
* *Enviro-Pak*
* Galerio
* Verda Teamo
* Matematika Konkursoj
* Lernejsporta Konsilio
* Matematika Korektanta
* Multkultura
* Ĵurnalo
* Ontaria Studentoj Kontraŭ Ebrie Aŭto-Funkciado
* Fotarto
* *Atingu al la Supro*
* Robotiko
* Studenta Atleta Asocio
* Scienca Foiro
* Sciencaj Olimpikoj
* *United Way*
* Vikingaj Volontuloj
* *Vikinga 101*
* *Weight Room*
* Jarlibro

## Muziko 
* *Kafa Domo*
* Koncertbando
* Koncertĥoro
* Intera Bando
* Muzika Konsilio
* Lerneja Agado
* Malgranda Aro

## Sportoj 
* Basbalo
* Badmintono
* Basketbalo
* Glitŝtonludo
* Transkuro
* Usona piedpilkado
* Golfo
* Hokeo
* Remado
* Rugbeo
* Futbalo
* Naĝado
* Teniso
* Atletiko
* Flugpilkado
* Lukto

## Notindaj eks lernantoj 
* David Shore, kreinto de *House*

Kategorio:Edukado en Kanado
Kategorio:Ontario
Cape Coral

'''''' estas grandurbo, municipo en Usono, en subŝtato Florido, en Kantono Lee.
eta|Mapo pri situo de

## Bazaj informoj 
* Koordinatoj: 
* Areo: 
* Loĝantaro:  (en 2010)
* Supermara alteco: 2 m
* Horzono: UTC-5h (en somero UTC-4h)
* Poŝtkodoj: 33990, 33904, 33909, 33914, 33991, 33993
* Telefonkodo: 239

## Geografio 
 situas sur la marborda ebenaĵo de Meksika golfo en la sudorienta parto de Usono, en la okcidenta parto de Florido. La areo estas granda duoninsulo. La municipo havas 640 kilometrojn longaj de navigeblaj akvovojoj, Cape Coral havas pli da mejloj da kanaloj ol iu alia grandurbo en la mondo. Iom da kanaloj havas aliron al la Meksika golfo.

## Historio 
Cape Coral estis fondita en 1957. Ĝi unike estis evoluita laŭ planoj de inĝenieroj. Kanaloj estis fositaj, stratoj estis pavimitaj. En 1964 1000 metrojn longa ponto ekfunkciis.eta|maldekstre|Vilao en

## Trafiko 
La urbego havas flughavenon (13&nbsp;km) kaj internacian flughavenon (23&nbsp;km). Estas bonaj kontaktoj rele kaj voje. Miamo-Tampa ĉefŝoseo preteriras la urbegon. Publikaj aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* Historia Muzeo
* amuzparko nomita "Mike Greenwell's Bat-A-Ball & Family Fun Park" de 1992

## Klimato 
Cape Coral havas subtropikan klimaton. La temperaturo varias inter 12-33&nbsp;°C. La varmo kulminas inter junio-aŭgusto, la malvarmo kulminas en januaro. Jare pluvas po 1370&nbsp;mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed plej ofte inter junio-aŭgusto. En la urbego la ĉiujara uraganosezono daŭras de junio ĝis novembro.

## Famuloj 
* en la urbego mortis George Wallington

## Fontoj 
* Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2
* Angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de Florido
Ortodoksa sinagogo de Brașov

La **ortodoksa sinagogo** (konata ankaŭ kiel blua sinagogo) en Brașov estas jam ne funkcianta sinagogo de la urbo.

## Historio 
La judoj ekloĝis en tiam saksa urbo en 1807. Ili fondis religian komunumon kaj konstruis preĝdomon en 1826. La aperta ortodoksa komunumo formiĝis en 1877. Tiu ortodoksa sinagogo estas la dua en la urbo, kiu estis konstruita en 1924 en maŭra stilo. En 1941 la rumanaj legianoj disrabis la sinagogon. Feliĉe la holokaŭsto evitis la urbon, tamen la judoj daŭre malpliiĝas post la 2-a mondmilito, multaj elmigris al Palestino. Depost 1970 la judoj jam ne uzas la sinagogon.

## Konstruaĵo 
La sinagogo havas belan fasadon ornamitan kun mozaiko de ceramikoj kun motivoj de du leonoj, la surfaco estas 365 m².

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Sinagogoj en Rumanio
La frumatura kaj mallonga vivo de Sabina Rivas

***La frumatura kaj mallonga vivo de Sabina Rivas*** (originala hispanlingva titolo: La vida precoz y breve de Sabina Rivas) estas meksika filmo (dramo), kiun reĝisoris Luis Mandoki. La filmo debutis en Hispanio je la 25-a de oktobro 2012. La debuto en Meksiko okazis je la 9-a de novembro 2012.  

## Historio 
La filmo rakontas la vivon de la hondura knabino Sabina Rivas, kiu volas elmigri al Usono por serĉi la usonan revon. Sabina Rivas, kiun reprezentas la venezuela aktorino Greisy Mena envolviĝas al prostitucia reto kaj suferas seks-sklaveco. Mena ludas kuraĝan kaj ĉiam luktantan junulinon en la aĝo de 16-jaroj, serĉante pli bonan ontecon kaj provante atingi la celon esti kantistino en Usono. Dume ŝi devas supervivi en scenejo de limaj okazaĵoj, realaj kaj ĉiutagaj. 

La longdaŭra filmo, kies bazo estas la romano "La mara" de la verkisto Rafael Martínez Heredia. Kunteksto estas la fenomeno de internacia migrado. 

Produktisto estis Abraham Zabludovsky. Zabludovsky asertis, ke la filmo devis esti farita, ĉar la romano "La mara" estas la "plej grava libro", kiu eldoniĝis en Meksiko dum la lastaj 30 jaroj. Kiam oni demandis lin kial li elektis la meksikan direktoron Luis Mandoki Zabludovsky respondis, ke "li estas la unika kaj samtempe la plej bona direktoro, ĉar li laboras bonege kun emocioj kaj sentoj. Krome kun li laboras bonega teamo"

## Rolantoj 
* Greisy Mena (Sabina Rivas)
* Joaquín Cosio (Burrona)
* Fernando Moreno (Jovany)
* Angelina Peláez (Doña Lita)
* Mario Zaragoza (Sarabia)
* Beto Benites (Añorve)
* Nick Chinlund (Patrick)
* Mieguel Flores (Don Nico)
* Argél Galindo (Poisson)
* Tenoch Huerta (Juan)
* Dagoberto Gama (General Valderrama)
* Luis Yee (Pedro)
* Tito Vasconcelos (Prezentanto Tijuanita)
* José Sefami (Diplomito Cossío)
* Asur Zagada (Thalía)
* José Corona (Lagrimitas)
* Tony Dalton (John)
* José Enot (Ebriulo Tijuanito)

### Protagonistino: Greisy Mena
La ĉefrolistino estas la venezuela aktorino Greisy Mena, kiu reprezentas la hondura junulino Sabina Rivas, la knabino kiu estas la viktimo de seksa sklaveco. 

## Eksteraj ligiloj 
* La vida precoz y breve de Sabina Rivas 
* Retpaĝo de la filmo en Facebook ()

Kategorio:Meksikaj filmoj
Preĝejo Koro de Jesuo (Tokaj)

**Preĝejo Koro de Jesuo** estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Tokaj.

## Historio 
La unua preĝejo konstruiĝis en Tokaj en la 11-a jarcento. La tataroj detruis ĝin en 1241, sed poste oni rekonstruis ĝin. Baldaŭe ĝi bruldetruiĝis, sed oni denove rekonstruis ĝin. Ekde 1695 la posedanto estas stabile la katolika eklezio. En 1909 oni plene malkonstruis ĝin kaj poste oni konstruis la nun videblan preĝejon.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola inter arboj. La kvadrata ĉefturo troviĝas flanke de la fasado. La ĉefaltaraj reliefoj alvenis el preĝejo de Sárospatak. La flankaj altaroj estas dediĉitaj al Sankta Jozefo kaj Sankta Maria. Sur la baldakeno 2 bildoj estis pentritaj.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
eta|maldekstre|Interno de la preĝejo

Tokaj
Tokaj
András Mikó (reĝisoro)

**András MIKÓ** [andrAŝ], laŭ la hungara skribmaniero **Mikó András** estis hungara reĝisoro kaj profesoro.

András Mikó naskiĝis la  1922 en Budapeŝto. Li mortis la  1998 en Budapeŝto.

## Biografio 
András Mikó lernis la reĝisoradon de Kálmán Nádasdy. En 1946 li aliĝis al stabo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, kie li komence estis helpisto de Otto Klemperer. Baldaŭe li ricevis pli altajn postenojn: helporeĝisoro, reĝisoro (de 1949), ĉefreĝisoro (inter 1963-1987). Li edukis ekde 1950 en Muzikakademio Franz Liszt. Krome li reĝisoradis en Operetoteatro (Budapeŝto), en festivaloj de Szeged, eĉ en diversaj landoj de Eŭropo. Li ricevis premion Kossuth en 1975, inter 1963-1987 ankaŭ aliajn premiojn.

## Ĉefaj reĝisoraĵoj 
* operoj *Kádár Kata*, *Az ajtón kívül*, *Együtt és egyedül*, *Vérnász*, *Hamlet*, *Bűn és bűnhődés*, *Mózes*

## Elektitaj disĉiploj 
* Pálma Morvay
* Mária Temesi

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj helporeĝisoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
6403 Steverin

'*6403 *Steverin'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego en Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Steven Newburn* kaj *Erin Fischer* je okazo de lia geedziĝo. *Steven Newburn* estas la filo de la astronomo *Ray L. Newburn*, (vidu asteroidon 2955 Newburn), scienca kunordiganto de la "projekto terrenkonta objekto" de la *Jet Propulsion Laboratory''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
En Ombro kaj en Lumo

***En Ombro kaj en Lumo*** estas libro, laŭ la subtitolo, diktita de la spirito Viktor Hugo al la brazila mediumino Zilda Gama. La verko unue aperis portugallingve. 

Tradukita de Luiz da Costa Porto Carreiro Neto, Brazila Spiritisma Federacio eldonis esperantlingvan version en la jaro 1957 en Rio-de-Ĵanejro.

## Enhavo 
Temas pri rakonto el la 19-a jarcento, kaj elvolviĝanta en kvin libroj, kiel la aŭtorino deklaras. Ĉiu el tiuj "libroj" pritraktas iun enkarniĝon de personoj kiuj travivis  tumultoplenan ekzistadon.  La objektivo de la verko estas montri al la suferantaj estuloj kaj morale kripligitaj la eblon pri la homa regenerado, kiu efektiviĝas pere de la diversaj reenkarniĝoj de la Spirito.  

Tio okazas dank'al la konfirmado pri la Dia Justeco, kiu permesas la konsoliĝon kaj la analizadon de la faloj aŭ akiraĵoj, kiujn ĉiu persono ade karakterizas en iu vojiro, signigita per la eliro el la ombroj, rezulte de la eraroj, survoje al la lumo, difinita per la ascendo al la perfektiĝo.
## Recenzoj
## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
 
Kategorio:Spiritismo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto
István Aggod

**AGGOD István** [agod] estas rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Oradea la 4-an de marto 1947. 
## Biografio
István Aggod pristudis pentradon en Oradea ĉe János Kristófi en Popollernejo pri Arto, kiun li finis en 1971-ben. Li ekspozicias de 1977. Li vivas kaj laboras en sia naskiĝurbo.

## Fonto
*Kieselbach.hu
## Eksteraj ligiloj
*Festomuvesz.hu 
*Terminactors.com 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
6435 Daveross

'*6435 *Daveross'''* estas malrapide rotacianta asteroido de la interna asteroida zono, ano de la hungaria familio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj R. Scott Dunbar elde la Observatorio de la Monto Palomar, en la kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *David Justin Ross'', kun-malvolvinto de la "kotleta kurbo": grafikaĵo montrante la necesan energion por la orbitoj de . Li ankaŭ malvolvis programaron de optika signorekono kaj kun-fondis firmaojn, kiuj aplikas lian teknikon.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de R. Scott Dunbar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1984
János Tornyai

**János Tornyai** [jAnoŝ tornjai], laŭ la hungara skribmaniero **Tornyai János** estis hungara pentristo.

János Tornyai naskiĝis la  1869 en Hódmezővásárhely. Li mortis la  1936 en Hódmezővásárhely.

## Biografio 
János Tornyai frekventis pentroartan lernejon en Budapeŝto helpe de stipendio inter 1886-1889, kie li lernis de Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Inter 1894-1896 li plulernis al Parizo, kie li lernis precipe de Mihály Munkácsy. Poste li vojaĝis al Germanio kaj Italio. Hejmenveninta li fondis kun Gyula Rudnay kolonion pri argilistoj kaj li kolektis memoraĵojn pri la popolarto. En la 1910-aj jaroj li vivis en Mártély, kie li pentradis la pejzaĝon. En 1934 la urbo revokis la pentriston, kie oni aranĝis ekspozicion. Li ricevis 4 premiojn inter 1904-1934.

## Liaj ekspozicioj (elekto) 
* 1909 Hódmezővásárhely, Makó, Békéscsaba, Temesvár, Szabadka, Szeged
* 1911, 1917, 1918, 1923 Budapeŝto
* 1934 Hódmezővásárhely

## Memorigiloj 
* muzeo en Hódmezővásárhely
* busto en 2006
* lernejo nomata Tornyai János

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Gloomy Hungarian Fate(1908).jpg|Trista hungara sorto 1908
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Young Woman in the Atelier (1904).jpg|Kamparana virino 1904
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Lesson on the Farm (1896).jpg|Lernado en farmo 1896
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Bolting Girl (c.1900).jpg|Kribranta virino 1900
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) The Legacy (1920).jpg|Deviga heredaĵo 1920
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Making a Buch of Flowers (1933).jpg|Bukedisto 1933
Dosiero:János Tornyai (1869-1936)Farm on the Great Hungarian Plain (c.1910).jpg|Farmo 1908
Dosiero:János Tornyai (1896-1936)Farm with Shadoof (1907).jpg|Farmo kun baskulputo 1907
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Shadoof (Looming) (1910s).jpg|Baskulputo ĉirkaŭ 1910
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Great Tree at Mártély (1910s).jpg|Granda arbo en Mártély ĉirkaŭ 1910
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Wheatland with Woman of Shawl (1912).jpg|Tritikejo kun virino 1912
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Woman Standing in a Door (c.1933-34).jpg|Staranta virino 1934
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Cortyard in Sunshine(1928).jpg|Korto en sunlumo 1928
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) On the Bench (1933-34).jpg|Sur benko 1934
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Interior with Curtained Window (1929).jpg|Interno de ĉambro 1929
Dosiero:János Tornyai (1869-1936) Window of the Atelier(1934).jpg|Fenestro 1934

Kategorio:Hungaraj pentristoj
6445 Bellmore

'*6445 *Bellmore'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Tamara Bell* kaj *Michael More'' okaze de ilia geedziĝo. Tamara kaj Michael estas diplomigitaj de la Universitato de Arizono pri politika scienco kaj geologio. La malkovrintino kaj sia edzo bondeziras al ili harmonian geedziĝon kaj prosperajn karierojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
6446 Lomberg

'*6446 *Lomberg'''* estas marsrenkonta asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (kantono San Diego en Kalifornio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona artisto *Jon Lomberg'',
sperta pri kosmaj kaj astronomiaj desegnoj. Li laboris kun Carl Sagan pri multaj televidaj dokumentaj filmoj, en kiuj la serio "Cosmos".

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Zoltán Bitay

**BITAY Zoltán** [bitai] estas rumania hungara grafikisto. Li naskiĝis en Cermei la 6-an de decembro 1931. 

## Biografio
Zoltán Bitay studis arton en Arta Altlernejo de Kluĵo inter 1951 kaj 1958. De 1958 li vivas en Baia Mare.

## Individuaj ekspozicioj
*2000 •  Zebegény

*2001 •  Katona József Színház, Kecskemét

*2000 •  (kun Gyula Dudás), Zebegény

*2002 •  (kun Gyula Dudás), Zebegény

*2003 •   (kun Gyula Dudás), Magyarok Háza, Budapest

*2003, 2004 •  Klagenfurt
 

*2006 • Teleki Magyar Ház, Baia Mare

*2011 • (kun Júlia Bitay-Szász), Unterwart

## Fonto
*Artportal.hu

## Eksteraj ligiloj
*Distingo

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Ernő Tibor

**TIBOR Ernő** estis rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Nagyvárad la 28-an de februaro 1885 kaj mortis en Dachau la 20-an de aprilo 1945.

## Biografio 
Ernő Tibor studis en 1904–1905 en Arta Akademio de Budapeŝto. La jarojn 1906 kaj 1907 li pasigis en Parizo en Akademio Julian.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 
* Murádin Jenő: A felsőbányai művésztelep. Kriterion Könyvkiadó, Kolozsvár, 2006.

## Eksteraj ligiloj 
* Pentraĵoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Kategorio:Hungaraj pentristoj
Emil Buzan

**BUZAN Emil** estas rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 21-an de novembro 1984. 
## Biografio
## Fonto
*Terminactors.com 
## Eksteraj ligiloj
*Artaĵoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
6447 Terrycole

'*6447 *Terrycole'''* estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Terry Cole*, teknika estro de la *Jet Propulsion Laboratory'' kaj ĉefa asociito al la divido de Kalteko pri kemio kaj kemia inĝenierarto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Sulkobeka kormorano

La **Sulkobeka kormorano** aŭ **Eta nigra kormorano** (*Phalacrocorax sulcirostris*) estas birdospecio membro de la familio de kormoranoj nome marbirdoj de la familio Falakrokorakedoj. Ĝi estas komuna en malgrandaj riveroj kaj lagoj tra plej areoj de Aŭstralio kaj norda Novzelando, kie ĝi estas konata kiel *Eta nigra tufkormorano*. Ĝi estas ĉirkaŭ 60 centimetrojn longa, kaj estas tutnigra kun bluecverdecaj okulirisoj.

## Taksonomio 
La Sulkobeka kormorano estis origine priskribita de Johann Friedrich von Brandt en 1837. Ties specifa epiteto devenas el la latinaj vortoj *sulcus* "sulko, fendo", kaj *rostrum* "beko". La komuna nomo en Novzelando estas *Eta nigra tufkormorano*.

## Aspekto 
La Sulkobeka kormorano estas malgranda kormorano kiu estas 60–65&nbsp;cm longa kun tutnigra plumaro. La dorso havas verdecan nuancon. En la reprodukta sezono, aperas blankaj plumoj neregule ĉe la kapo kaj la kolo, kun blankeca superokulo evidenta. La plumaro estas pli svage bruneca poste.

## Distribuado kaj habitato 
La Sulkobeka kormorano havas teritoriojn el Malajzia Duoninsulo tra Indonezio (sed eksklude Sumatron) kaj Novgvineo (inklude la insulojn D'Entrecasteaux) kaj tra Aŭstralio. Ĝi troviĝas en la Norda Insulo de Novzelando.

## Kutimaro 
Pli gregema ol aliaj kormoranoj, la Sulkobeka kormorano povas troviĝi en grandaj aroj. Grupoj foje flugas en formo de litero "V".

## Bildaro 

File:Little Black Cormorant Claisebrook Cove.jpg|Plenkreskulo en orienta Perto, Okcidenta Aŭstralio
File:Little Black Cormorant RWD1.jpg|Manly (ĉe Sidnejo)
File:Little Black Cormorants, Shoalhaven River.jpg|Rivero Shoalhaven
Phalacrocorax sulcirostris - Gould's Lagoon.jpg|Paro dumfluga

## Referencoj
Kategorio:Kormoranoj
Kategorio:Falakrokorakedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Oceanio
D'Entrecasteaux

eta|250px|Insuloj D'Entrecasteaux.

'''Insuloj D'Entrecasteaux''' (el franca dɑ̃tʁəkasto) estas situantaj ĉe la orienta pinto de Novgvineo en la Salomona Maro en la Provinco Golfeto Milne de Papuo-Nov-Gvineo. La insularo etendas tra distanco de 160&nbsp;km, havas totalan terareon de proksimume 3,100&nbsp;km² kaj estas separata el la ĉeftero de Papuo-Nov-Gvineo pro la 30&nbsp;km larĝa markolo Ward Hunt norde kaj pro la 18&nbsp;km larĝa markolo Goschen sude. La insuloj D'Entrecasteaux montras signojn de vulkanismo.

## Loĝantaro 
## Aspekto 
## Historio 
Kategorio:Nov-Gvineo
Csaba Vass

**VASS Csaba** estas rumania hungara pentristo. Li naskiĝis en Târgu Mureș la 3-an de junio 1958. 
## Biografio
Csaba Vass pasigis sian infanaĝon en Tășnad, kie li vivas kaj laboras ankaŭ nuntempe. Li studis arton en Târgu Mureș. Li ekspoziciis en Bukareŝto, Kluĵo, Târgu Mureș, Satmaro, Carei, Tășnad, Căpleni, Bessans (F), Stockholm (S) Budapeŝto, Hódmezővásárhely, Berekfürdő, Nyíregyháza, Nagykálló, Csenger, Napkor.
## Fonto
*Terminactors.com 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
Hindia kormorano

La **Brunkola kormorano**, **Hindia kormorano** aŭ **Hindia tufkormorano** (*Phalacrocorax fuscicollis*) estas birdospecio membro de la familio de kormoranoj. Ĝi troviĝas ĉefe ĉe la internaj akvoj de la Hindia Subkontinento sed etende okcidenten al Sind kaj orienten al Tajlando kaj Kamboĝo. Ĝi estas gregema specio kiu povas esti facile distingata el la similgranda Eta kormorano pro siaj bluaj irisoj, malgranda kapo kun dekliva frunto kaj longa mallarĝa beko kiu finas per hokoforma pinto.

## Aspekto 
[eta|maldekstra|Nereprodukta plumaro ĉe [Baratpur, Raĝastano, Barato.]]
Maskloj estas 510–535&nbsp;mm longaj, dum inoj estas 475–510&nbsp;mm; la beka supra bordo estas 54–58&nbsp;mm kaj la vosto estas ĉe maskloj 138–142&nbsp;mm longa, dum tiu de inoj estas 94–96&nbsp;mm; la tarso estas 47–52&nbsp;mm.

Tiu mezgranda bronzbruneca kormorano estas nigrecnuanca en la supra plumaro, mankas kreston kaj havas malgrandan kaj iome pintecan kapon kun longa mallarĝa beko kiu finas per hokoforma pinto. La iriso estas blua kaj la nuda senpluma brida areo for de la reprodukta sezono estas flava. La reproduktuloj havas mallongan blankan orelarean plumotufon. En kelkaj plumaroj la specio havas blankan gorĝon sed tiu blanka estas limigita sub la komisuro malkiel ĉe la multe pli granda Granda kormorano. Ambaŭ seksoj estas similaj, sed nereproduktaj plenkreskuloj kaj junuloj estas pli brunaj.

## Habitato kaj distribuado 
Tiu Hindia kormorano fiŝkaptas gregema en internaj riveroj aŭ grandaj humidejoj de duoninsula Barato kaj norda parto de Srilanko. Ili loĝas ankaŭ en estuaroj kaj mangrovejoj sed ne ĉe malferma marbordo. Ili reproduktiĝas tre surloke en specimiksaj reproduktaj kolonioj.

## Kutimaro 
La reprodukta sezono estas julio al februaro sed dependas el pluvokvanto kaj akvaj kondiĉoj. En norda Barato, ili reproduktiĝas el julio al februaro kaj en Srilanko, inter novembro kaj februaro. La nesto estas platformo el bastonetoj situanta en ardearejo en la forkoj de parte submerĝitaj arboj aŭ kreskintaj en insuloj. La nestoj estas situantaj tre proksimaj al tiuj de aliaj Hindiaj kormoranoj aŭ de cikonioj kaj aliaj akvobirdoj en densaj kolonioj, ofte kun kelkaj linioj de nestoj. La ino demetas kutime 3 al 5 ovojn kiuj estas bluecverdecaj kaj kun kalkeca surfaco.

La Hindia kormorano faras mallongajn plonĝojn por kapti fiŝojn kaj grupo povas ofte fiŝkaptadi komunume, formante larĝan fronton por konduki fiŝojn al angulon.

## Referencoj 
Kategorio:Kormoranoj
Kategorio:Falakrokorakedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kaba kormorano

maldekstra|eta|Ĉe Kaburbo (Sudafriko).

La **Kaba kormorano** aŭ **Kaba tufkormorano** (*Phalacrocorax capensis*) estas birdospecio endemia de la sudokcidentaj marbordoj de Afriko.

Kabaj kormoranoj reproduktiĝas el Namibio suden al suda Kabprovinco. For de la reprodukta sezono, ili povas troviĝi tiom for norde kiom ĝis la elfluejo de la Kongo, kaj ankaŭ etendiĝas ĝis la orienta marbordo de Sudafriko tiom for kiom Mozambiko. En la 1970-aj jaroj, la reprodukta populacio estis taksata je ĉirkaŭ 1 miliono nur en Namibio. Tamen, la IUCN nune klasas ĝin kiel "Preskaŭ Minacatan" baze sur: pliiĝanta poluado el oleoverŝado, ĝenado ĉe la predejoj, kaj pliiĝo de patogenoj aŭ parazitoj.

La Kaba kormorano estas preskaŭ tute brilnigra birdo, kvankam en la reprodukta sezono ĝi havas purpurecan nuancon kaj kelkajn blankajn plumojn en la kapo, kolo kaj kloako. Ĝia gorĝosako estas tre oranĝecflava; malkutime ĉe kormoranoj, ties bridoj estas plumaj. La birdaj flugiloj estas ĉirkaŭ 240–280&nbsp;mm etende, kaj ĝi pezas 800–1600 gramojn, kun malmulta seksa dimorfismo.

Kabaj kormoranoj komune manĝas en aroj, prenante la fiŝarojn el mezprofunda akvo, ekzemple sardinojn, anĉovojn, kaj sablofiŝojn. Ilia predo estas tipe multe pli malgranda ol tiuj de la simpatria Banka kormorano. Iliaj ĉefaj predantoj estas la Nigradorsa ŝakalo, kiu kaptas foje eĉ la plenkreskulon dum ripozo, kaj nestolokaj predantoj kiaj la Granda kormorano, la orienta Blanka pelikano, kaj la Dominika mevo.

Kiel ĉe grandnombraj aliaj rilataj kormoranaj specioj, ankaŭ la Kaba kormorano estas situigita fare de kelkaj fakuloj (ekz. Johnsgaard) en la genron *Leucocarbo*.

## Referencoj 
* Johnsgaard, P. A. (1993). *Cormorants, darters, and pelicans of the world*. Washington DC: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-216-0

## Eksteraj ligiloj 
* Kaba kormorano  from the Animal Demography Unit ĉe Universitato Kaburbo
* Cape Cormorant (Kaba kormorano) – Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds.

Kategorio:Kormoranoj
Kategorio:Falakrokorakedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Nigradorsa ŝakalo

La **Nigradorsa ŝakalo** (*Canis mesomelas*), konata ankaŭ kiel **arĝentadorsa** aŭ **ruĝa ŝakalo**, estas specio de ŝakalo kiu loĝas en du areoj de Afriko separataj de ĉirkaŭ 900&nbsp;km. Unu regiono inkludas la plej sudan pinton de la kontinento, nome Sudafriko, Namibio, Bocvano, kaj Zimbabvo. La alia areo estas laŭlonge de la orienta marbordo en Orienta Afriko, nome Kenjo, Somalio, Ĝibutio kaj Etiopio. Ĝi estas listata de la IUCN kiel Malplej Zorgiga, pro ties disvastigata teritorio kaj adapteblo, kvankam ĝi estas ankoraŭ persekutata kiel predanto de bruto kaj vektoro de rabio. La registroj de fosilioj indikas, ke tiu afrotropisa specio estas la plej maljuna vivanta membro de la genro *Canis*. Kvankam estas la plej malfortika el ŝakaloj, ĝi estas la plej agresema, kaj oni observis, ke ĝi mortigas foje sola animalojn kiuj havas multajn fojojn ties grandojn, kaj ankaŭ ties internaj rilatoj estas pli kverelemaj.

## Vidu ankaŭ 
* Angolaj mopanearoj
* Etoŝa-salebenaĵaj halofitaroj
* Kaoko-Dezerto

## Notoj 
Kategorio:Mamuloj de Afriko
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Kanisedoj
Tapso

**Tapso** (*Verbascum thapsus*) estas planto el la familio Skrofulariacoj (*Scrophulariaceae*). La planto estas disvastiĝinta tra Eŭrazio kaj kreskas precipe en sablaj kaj kalkaj terenoj. La foliojn kaj la tigon kovras densa laneca triĥomo.
eta|maldekstra|La foli-rozeto en la unua jaro
eta|maldekstra|La tigo
[eta|maldekstra|1: [infloresko; 2: folio; 3: floro; 4: stamenoj]]
[eta|La fruktoj: [Kapsulo (frukto)|kapsuloj]]
## Karakterizaĵoj 
La floroj estas flavaj kaj havas diametron de 1,5–3&nbsp;cm. Estas kvin petaloj kiuj estas mallongaj ĉe la bazo. Estas kvin sepaloj kaj kvin stamenoj, el kiuj tri havas flavajn aŭ blankajn triĥometojn.

Ili formas densan spikon. La planto floras de julio ĝis aŭtuno.

La folioj estas dekuraj: ili etendiĝas malsupren ĝis la sekva folio. La plej malsupraj folioj havas flugilhavan petiolon.

La frukto estas kapsulo, kiu enhavas etajn semojn.

## Flordiagramo 
Dosiero:Verbascum_floral_diagram.jpg

## Tapso en kuracado 
Jam antaŭ du mil jaroj Dioskorido rekomendis tapson por la kuracado de pulmaj malsanoj kaj ĝi estas ĝis nun uzata en kuracado de la bronkoj kaj supraj pulmo-duktoj. 
Ĝi estas efika en kompresoj en la kuracado de ekimozo kaj edemo kaj kiel balzamo por sanigi vundojn kaj kiel oleo el la petaloj por mildigi neŭralgion, doloron de la artikoj kaj muskoloj. 
Tapsa dekoktaĵo aŭ tizano efikas urinige (diureze), kontraŭdolore kaj trankvilige. 
Uzebla ĉe disenterio, diareo, gastrito, iktero kaj hepatito. 
Oni uzas ĝin ĉe malvarmumo kaj inflamoj de buŝo kaj gorĝo.

## Fotaro 

Dosiero:Common Mullein closeup.jpg|rozeto en la unua jaro
Dosiero:Verbascum_thapsus_plant1.jpg
Dosiero:Verbascum_thapsus_bgiu.jpg

## Retejoj 
 Mikrofotoj de Common Mullein
 Floroj en Ŝvabio

Kategorio:Plantoj
tapso
Anders Sparrman

**Anders Erikson Sparrman** (, Tensta, Uppland – ) estis sveda naturalisto, aboliciisto kaj sekvanto de Carl Linnaeus.

Sparrman estis la filo de pastro. Naŭjaraĝa li eniris en la Universitato de Upsalo, kie ekis medicinan studadon 14-jaraĝa kaj iĝante unu el la elstaraj lernantoj el Linnaeus. En 1765 li ekveturis al Ĉinio kiel ŝipa kuracisto, revenante post du jaroj kaj priskribante animalojn kaj plantojn kiujn li trovis. En tiu ŝipveturo li trafis Carl Gustaf Ekeberg.

Li ekveturis al Kabo de Bona Espero Januare de 1772 por preni postenon kiel mentoro. Kiam James Cook alvenis tie poste en la jaro komence de sia dua vojaĝo, Sparrman iĝis naturalista helpanto de Johann kaj Georg Forster. Post la vojaĝo li revenis al Kaburbo en julio 1775 kaj praktikis medicinon, elspezante sufiĉe por financi veturadon interne.

En 1776 li revenis al Svedio, kie oni atribuis al li honoran doktorigon dum foresto. Li estis ankaŭ elektita membro de la Reĝa Akademio de Sciencoj de Svedio en 1777. Li iĝis zorganto de la naturhistoriaj kolektoj de la Akademio de Sciencoj en 1780, Profesoro de natura historio kaj farmakologio en 1781 kaj konsilanto de la Collegium Medicum en 1790. En 1787 li partoprenis en ekspedicio al Okcidenta Afriko, sed tio ne estis sukcesa.

Sparrman publikis kelkajn verkojn, el kiuj la plej bone konata estas lia rakonto de liaj veturadoj en Suda Afriko kaj kun Cook, publikita kiel *Resa till Goda Hopps-Udden, södra Polkretsen och omkring Jordklotet, samt Till Hottentott- och Caffer-Landen Åren 1772-1776* (1789). Li publikis ankaŭ *Catalogue of the Museum Carlsonianum* (1786–89), kie li priskribis multajn el la specimenoj kiujn li estis kolektita en Suda Afriko kaj en Suda Pacifiko, kelkaj el kiuj estis novaj al scienco. Li publikis ankaŭ *Svensk Ornithologie* (Ornitologio de Svedio) en 1806.

La asteroido 16646 Sparrman portas sian nomon. La sveda romanisto Per Wästberg verkis biografian romanon pri Sparrman kiu estis publikita en angla en 2010, laŭ la titolo *The Journey of Anders Sparrman*. Anders Erikson Sparrman estis ankaŭ botanikisto kaj aboliciisto.

## Referencoj 
* Walters, M., 2003, *A Concise History of Ornithology*, Yale University Press. ISBN 0-300-09073-0

## Eksteraj ligiloj 
* Taxonix  ligoj el Museum Carlsonianum kaj al aliaj verkoj rete
* Linnean Society of London

Kategorio:Svedaj ornitologoj
Kategorio:Svedaj kuracistoj
Kategorio:Svedaj sciencistoj
Kategorio:Universitato de Upsalo
Morlon

**Morlon** estas urbo kaj komunumo en la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo, Svislando. Ĝi havis 590 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Morlon situas en la Friburga Mezlando, ĉe la okcidenta bordo de la Lago de Grejerco, oriente de la urbo Bulle. La komunumo konsistas el la vilaĝo Morlon kaj la setlejo Jéricho okcidente de la vilaĝo kaj kelkaj izolitaj bienoj.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,48&nbsp;km², de kiuj 16,9% estas kovritaj de arbaro, 71,1% servas por agrikulturo kaj 9,6% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Morlon limas en nordo al Echarlens, en oriento aliflanke de la lago al Botterens, en sudo al Broc, kaj en okcidento al Bulle.

## Trafiko 
Morlons situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo estas konektita pere de flankaj vojoj kun la najbaraj komunumoj Echarlens, Bulle kaj Broc. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A12 situas proksimume 3 kilometrojn okcidente de la komunumo apud Bulle. Pere de buslinio de la entrepreno Transporto Publika Friburga la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La komunumo estis menciita en la jaro 1038 kiel *Mollon*. Dum mezepoko Morlon apartenis al la Graflando Grejerco. Ekde la 13-a jarcento ĝis 1475 Morlon apartenis al la Senjorujo Everdes-Vuippens kaj poste ĝis 1798 al la friburga Voktejo Everdes. De la Helveta Revolucio de 1798 ĝis la nova konstitucio de 1448 Morlon apartenis al la distrikto Bulle kaj ek de tiam al la distrikto Grejerco. Ĝis 1658 Morlon apartenis al la paroĥo Bulle, tiam ĝi fariĝis memstara paroĥo ricevinte preĝejon, kiu estis konsekrita al Sankta Grato.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Morlon
Leucocarbo

La **bluokulaj tufkormoranoj** estas grupo de tre proksime rilataj taksonoj de kormoranoj. Ĉiu havas bluajn, purpurajn aŭ ruĝajn okulringojn (ne blua iriso); aliaj kunhavas karakterojn kiaj blankaj subaj partoj (almenaŭ ĉe kelkaj individuoj) kaj rozkolorajn piedojn.

## Priskribo 
Ili troviĝas ĉe la plej malvarmaj partoj de la Suda Hemisfero, ĉefe ĉe suda Sudameriko, Antarkto, kaj Novzelando. Multaj estas endemiaj de malproksimaj insuloj. Determini kiuj tipoj estas specioj kaj kiuj estas subspecioj de pli grandaj specioj estas problemiga; variaj ĵusaj fakuloj agnoskis el 8 al 14 speciojn kaj situis ilin en varioj de genroj. La komunaj nomoj estas eĉ pli konfuzaj.

## Specioj 
Limigi tiun grupon laŭ Nelson sed atribui specilimojn laŭ HANZAB havigas la jenan speciliston, dividata en du "kompleksoj":
* Imperia tufkormorano aŭ Bluokula tufkormorano, *Phalacrocorax atriceps*
** Blankaventra tufkormorano aŭ Reĝa kormorano, *Phalacrocorax (atriceps) albiventer*
** Antarkta tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) bransfieldensis*
** Sudgeorgia tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) georgianus*
** Herdinsula tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) nivalis*
** Krozeta tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) melanogenis*
** Makvora tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) purpurascens*
* Kergelena tufkormorano, *Phalacrocorax (atriceps) verrucosus*
* Reĝa tufkormorano, *Phalacrocorax carunculatus *
* Bronzkormorano, *Phalacrocorax chalconotus*
* Ĉathama tufkormorano, *Phalacrocorax onslowi*
* Aŭklanda tufkormorano, *Phalacrocorax colensoi*
* Kampbela tufkormorano, *Phalacrocorax campbelli*
* Buntia tufkormorano, *Phalacrocorax ranfurlyi*

Se *Leucocarbo* estas konsiderata distinga genro (kio probable postulus disigon de *Phalacrocorax*), ankaŭ la Guana kormorano apartenus ĉi tien; alternative, *Leucocarbo* povus etendiĝis al kelkaj amerikaj specioj (kiaj la Nefluga kormorano kaj la Roka tufkormorano).

## References 
Kategorio:Kormoranoj
6404 Vanavara

'*6404 *Vanavara'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rusa urbeto Vanavara (cirile: *Ванавара'') en Krasnojarska regiono, proksime de la rivero Ŝtona Tungusko. Varanava estis la loĝa loko plej proksima de la evento de Tungusko, kiu okazis ĉirkaŭ 70&nbsp;km norde.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Hersch

**Hersch**:
* Fred Hersch (* 1955, Cincinato), usona ĵazpianisto kaj -ĵazkomponisto
* Jeanne Hersch (1910, Ĝenevo  2000, Ĝenevo), svisa filozofino, prifilozofa
6437 Stroganov

'*6437 *Stroganov'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan familion Stroganov (cirile: *Строгановы''), familio, kiu ekspuatis minejojn de fero kaj oro en Uralo. La franca astronomo Jean Chappe d’Auteroche, reveninte de Tobolsko en 1762 estis gastigita de ano de la tiu familio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1987
Sokotra kormorano

alternative=Sea Birds, Khasab.jpg|eta|Sea Birds, Khasab
La **Sokotra kormorano** (*Phalacrocorax nigrogularis*) estas minacata birdospecio de kormorano kiu estas endemia de la Persa Golfo kaj sudorienta marbordo de la Araba Duoninsulo. Ĝi estas konata pli rare kiel **Sokotra tufkormorano**. Individuoj foje migras tiom for okcidenten kiom ĝis la marbordo de la Ruĝa Maro. Spite ties nomo, oni konfirmis nur en 2005 ke ĝi reproduktiĝas en Sokotro.

La Sokotra kormorano estas preskaŭ tute nigreca birdo kun totala longo de ĉirkaŭ 80&nbsp;cm. La malpliiĝo estas kaŭzata de marborda disvolviĝo, ĝenado kaj mara poluado ĉe ties nestokolonioj; en 2000 oni ĉirkaŭkalkulis, ke la tutmonda populacio estis ĉirkaŭ 110,000 reproduktaj paroj aŭ 330,000–500,000 individuaj birdoj. El la restantaj 13 kolonioj (9 diferencaj lokoj), la kolonio de la Haŭaroj estas la plej granda. Nur en la norda parto de ties teritorio oni scias, ke ĉirkaŭ 12 kolonioj malaperis ekde la 1960-aj jaroj. Tiuj birdoj povas esti ankaŭ suferantaj pro nafta poluado ĉemare. Dum la Unua Golfa Milito bildoj de kormoranoj tuŝitaj de nakta poluado el la Golfo estis regule montritaj en la okcidenta amaskomunikilaro, kaj kvankam ankaŭ la Granda kormorano troviĝas en la Golfo, plej verŝajne multaj el tiuj estis Sokotraj kormoranoj.

La Sokotra kormorano estas unu el la specioj al kiu aplikiĝas la *Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds* (AEWA).

## Referencoj 
## Literaturo 
* Johnsgard, P. A. (1993). *Cormorants, darters, and pelicans of the world*. Washington DC: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-216-0

## Eksteraj ligiloj 
* Granda bildaro de Sokotra kormorano  en la retejo "Birds Oman"

Kategorio:Kormoranoj
Kategorio:Falakrokorakedoj
Kategorio:Pelikanoformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Istaksiŭatlo

La monto kaj eksa vulkano **Istaksiŭatlo** aŭ **Istaktepetlo**, hispane kutime literumata *Iztaccíhuatl* respektive *Ixtaccíhuatl* aŭ *Iztactépetl*, en nova latinliterigo de la naŭatla *Istaksiwatl* aŭ *Istaktepetl*, foje ankaŭ nomata *Mujer dormida* (= "virino dormanta"), de Tibor Sekelj laŭ malnova latinliterigo de la naŭatla esperantigita *Ikstaksiuatlo*, altas 5230 metrojn kaj sekve estas la tria plej alta monto de Meksiko post la montoj Citlaltépetl kaj Popocatépetl.

La Kortesa Trapasejo estas montara montopasejo je 3600 metroj de alto super marnivelo, situa inter la vulkanoj Popocatépetl kaj Iztaccíhuatl.

## Nomo 
La ne plu aktiva vulkano havas tri pintojn, kiujn la lokuloj tradicie asociigis kun kapo, brusto kaj piedoj de dormanta virino. La nomo devenas el la naŭatla lingvo kaj laŭvorte signifas "blanka virino". Foje la lokuloj ankaŭ nomas la monton mallonge nur *Ixta*.

## Situo 
La monto situas proksimume 70 kilometrojn sudoriente de la ĉefurbo Meksik-urbo kaj je taŭga vetero videblas de la urbo. Ĝi situas 18 kilometrojn norde de la monto Popocatépetl kaj de ĝi dividiĝas per la 3700 metrojn alta pasejo *Paso de Cortés*.

## Montgrimpado 
La oficiale unue persone registritan montgrimpon en 1889 plenumis *James de Salis*, sed arkeologiaj esploroj rezultigis ke la monto longe antaŭe estis grimpita fare de la aztekoj kaj fare de anoj de pli fruaj kulturoj. La plejsimpla grimpovojo komenciĝas en la monta sudo kaj kondukiĝas tra la gorĝo *Portillo de los Pies*. Sekve pasiĝas la antaŭpintoj *Torre de San Agustín*, 5020 metrojn alta, kaj *Rodillas*, 5100 metrojn alta - ekde plimalpli tiu punkto voje oftas glacio. Per la suda deklivo sekvas grimpo al la ĉefa pinto *Pecho*, 5286 metrojn alta. Por grimpo supren kaj suben kalkulendas du tagoj.

## La legendo de Popocatépetl kaj Iztaccíhuatl 
En la azteka mitologio *Iztaccíhuatl* estis princino, kiu enamiĝis al batalisto de sia patro, la azteka imperiestro. La patra imperiestro sendis la bataliston al milito en Oaxaca, kaj promesis al la junulo subteni geedziĝon kun sia filino, se li sane revenus el la milito (kion ne kredis la imperiestro). Oni rakontis al la filino, ke la amato mortis batale, kaj ŝi sekve mortis pro funebro. Kiam la batalisto revenis kaj konstatis la morton de la amatino, li same mortis pro funebro. La dioj kovris ambaŭ korpojn per neĝo kaj transformigis ilin al montoj. La ofte neĝkovrita monto Iztaccíhuatl ofte nomatas "blanka virino" pro la neĝo kaj pro la formo simila al virino kuŝanta surdorse. La batalisto iĝis la vulkano Popocatépetl, kiu pro furiozo pri la perdo de la amatino fojfoje elsputas fajron.

## Rilatoj al Esperanto 
Interalie, ankaŭ la esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en 1953 grimpis la monton.

## Vidu ankaŭ 
* *Under the volcano* (filmo de 1984)

## Eksteraj ligiloj 
* informo pri Istaksiŭatlo en retejo de la tutmonda vulkanisma programo *(Global Volcanism Program)* de la usona organizaĵo *Smithsonian Institution* (angle) 

## Notoj 
Kategorio:Vulkanoj en Meksiko
Kategorio:Montoj en Meksiko
Kategorio:Estado de México
Kategorio:Puebla
Kategorio:Montoj kun alteco inter 5000 kaj 5999 m