open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yellowknife (komputilo)

**Yellowknife** - estas ĝenerala nomo por *Platform Reference Design* - ĉeftabulo kuniga normojn de PowerMac kaj PowerPC. La bazo estis anoncita en 1997 j dum Comdex.
## Teknika priskribo de ĉeftabulo **Yellowknife** 
* procesoro: *PowerPC* 603e, 604, 604e, frekvenco ĝis 240 MHz kaj ĉefa buso 66 MHz;
* kontrolilo de PCI: Motorolla MPC 106;
* komuto de PCI/ISA kun IDE per Winbond W83C553 aŭ VLSI96021;
* kontrolilo de eksteraj interfacoj: National Semiconductor PC87307 - du seriaj 16550 pordoj, paralela pordo, FDD, klavaro kaj muso;
* kontrolilo de flankaparataro: *Apple* *Hidra* I/O por ADB, SCC, MESH SCSI;
* staplo L2: 256 aŭ 512 KB;
* ĉefmemoro: ĝis 128 MB EDO RAM;
* busŝtopingoj: 2x16-bita ISA, 3x34-bita PCI;
* ŝtopingoj por flankaparataro *Apple* kaj PC

Kategorio:Komputilo
Iwo Jima

eta|Monto Suribaĉi en Iwo Jima.
La insulo **Iwo Jima** (komune), oficiale la insulo **Iō-tō** (; oficiala prononco :Iōtō ; komune [iōĵima], laŭvorte: *Sulfurinsulo*) estas ĉirkaŭ 21 km² granda vulkana insulo en la Pacifiko, ĉirkaŭ 1.050 km sude de Tokio; ĝi apartenas al la grupo de la Vulkanaj Insuloj en la Ogasaŭara-insuloj. Ĝi politike apartenas al Ogasaŭara-vilaĝo de Tokia Metropolo.

## Historio 
### Setliĝo 
La insulo estis neloĝata ĝis la frua 18-a jc., post oni setlis tie kaj elkonstruis ĝin al militara apogpunkto en la Pacifiko. En 1943 loĝis tie ĉirkaŭ 1100 homoj en 5 lokoj.

### Dua Mondmilito 
En la Dua Mondmilito apartenis ĝi al Japanio kiel pacifika apogpunkto.

Post 50-taga bombardado. La usonaj trupoj surlandiĝis la 19-an de februaro 1945. La tiam okazanta batalo de Iwo Jima estis la plej sanga de la Pacifika milito.

Famiĝis la foto pri hisado de la usona flago de la 23-a de februaro 1945. La fotado kaj hisado okazis horojn post la vera fino.

*Sands of Iwo Jima* estas titolo de usona filmo kun John Wayne.

*Letters from Iwo Jima* estas titolo de usona filmo de Clint Eastwood, aperinta en 2006.

## Geografiaj elementoj 
Monto Suribaĉi (, Suribaĉijama) estas 169 m alta monto en sudokcidento de la insulo Iwo Jima (nune oficiale Iō-tō).

## Politika situo 
Iwo Jima estis ĝis 1968 okupita de Usono. Hodiaŭ la insulo estas neloĝata de ordinaraj popoloj, por surpaŝo de la insulo necesas aparta permesilo. Aerbazo de Japana Mara Defendkorpuso situas ĝin.

## Geologio 
La ĉirkaŭaĵo estas ankoraŭ vulkane aktiva. Tiel okazis subakvaj erupcioj en la jaroj 1986, 1992 kaj 2005.

## Ekonomio 
Teorie oni povas kultivi tie sukerkanon en la norda parto de la insulo, ĉar tie ekzistas naturaj akvofontoj.

Oni povas tie mini sulfuron.

Dosiero:Iwojima.jpg|
Dosiero:Iwo jima location map.png|
Dosiero:MtSuribachi2.jpg|
Dosiero:USS Carl Vinson (CVN-70) and USS Sacramento (AOE-1) off Iwo Jima in May 2003.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Batalo de Iwo Jima
* Letters from Iwo Jima (filmo)

Kategorio:Insuloj en Japanio
Kategorio:Neloĝataj insuloj
Kategorio:Usono en la Dua Mondmilito
Kategorio:Japanio en la Dua Mondmilito
Pino Daniele

eta|dekstra|Pino Daniele
**Pino Daniele** (naskiĝis la 19-an de marto 1955 en Napolo, mortis  en Magliano in Toscana) estis itala muzikisto, verkisto kaj kantisto.

## Biografio 
Li estis la unua el ses filoj de malriĉa familio, memlernis ludi gitaron. En la 1970-aj jaroj, influita de rok-muziko kaj ĵazo li kreis novan stilon nomitan de li mem "taramblu" por indiki la miksaĵon inter tarantelo, rumbo kaj bluso. Kun akuta voĉo kaj mediteraneaj sonoj liaj kanzonoj ĉiam havis (ĉefe en la komencoj) socialajn kaj politikajn mesaĝojn.

Kiel unu el la italaj muzikistoj plej konataj ekster Italio, li ludis tutmonde kun italaj kantistoj kiel Fiorella Mannoia kaj Francesco de Gregori kaj alilandaj kiel Bob Marley aŭ Bob Dylan, kaj kreis la muzikon de filmoj kiel *Le vie del Signore sono finite*" kaj *Pensavo fosse amore invece era un calesse*.

Lia lasta publika koncerto kunigis pli ol 200.000 personoj ĉe la *Piazza del Plebiscito* en Napolo

## Diskografio 
* *1977 Terra mia*
* *1979 Pino Daniele*
* *1980 Nero a metà*
* *1981 Vai mò*
* ''1982 Bella 'mbriana*
* *1984 Musicante*
* *1984 Sciò live*
* *1985 Ferryboat*
* *1987 Bonne soirée*
* *1988 Schizzichea with love*
* *1989 Mascalzone latino*
* *1991 Un uomo in blues*
* *1993 Che Dio ti benedica*
* *1993 E sona mo'
* *1995 Non calpestare i fiori nel deserto*
* *1997 Dimmi cosa succede sulla terra *
* ''1999 Come un gelato all'equatore*
* *2000 Napul'è - Raccolta completa*
* *2001 Medina*
* *2002 Concerto*
* *2004 Passi d'autore - Pino Daniele Project*
* *2005 Iguana cafè - Latin Blues e Melodie*
* *2007 Il mio nome è Pino Daniele e vivo qui*
* *2008 Ricomincio da 30*
* *2009 Electric Jam*
* *2010 Bogie Boogie Man*
* *2012 La Grande Madre''

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-paĝo (Itale) 
* Biografio (Itale)
* Biografio (Itale)

Kategorio:Italaj kantistoj
Kategorio:Italaj muzikistoj
Meandro

[eta|"Kial riveroj serpentumas?" - video de la jutuba kanalo [Scivolemo (projekto)|Scivolemo.]]
eta|120px|Evoluo de meandro
**Meandro** estas unu kurbaĵo de sinua parto de rivero kun aparta konduto, se tero ĉirkaŭ la riverujo estas sufiĉe mola kaj la deklivo malakra.

Meandroj evoluas pro erozio : dum la fluo, pro pli granda rapido, erodas la konkavan bordon de la riverujo, ĉe la konveksa bordo, pro malpli granda rapido, aluvioj surfundiĝas kaj sedimentiĝas. Tiel la river-kurbiĝo kreskas flanken de la ĝenerala vojo de la rivero.

Laŭlonge de la tempo, du kurbiĝoj fine kuniĝas kaj la rivero fluas tra la kuniĝo, per malpli longa riverujo, forlasante la kurbiĝon kiu iĝas "morta brako", t.e. lago kun ofte marĉaj bordoj. Tia lago povas akve kuniĝi kun la rivero dum periodo kun plej alta nivelo de la rivero.

La vorto fontas el la rivero *Meandro* en Malgrandazio, la nuna Turkio, kiu estis aparte sinueca kaj diigita de la antikvaj grekoj.

## Bildaro 

Dosiero:Nowitna river.jpg|Meandroj de la rivero Nowitna (Alaskao)
Dosiero:Meuse, in the french ardennes.JPG|vidaĵo de enĉizita meandro de la rivero Mozo en la franca parto de la montaro Ardenoj
Dosiero:Meander.jpeg|meandroj en rivero

## Vidu ankaŭ 
* Meandro (arto)

## Eksteraj ligiloj 
* http://intern.csg-germering.de/faecher/mathe/mathematisch/quelle.htm  germanlingva paĝo "riveroj kaj la nombro Pi"

Kategorio:Geografio
Kategorio:Limnologio
Kategorio:Riveroj
Polgár

**Polgár** povas signifi:
:**Polgár** estas urbo en Hungario.

## Personoj kun la familia nomo 
* **Viktoro Polgár** estis esperantisto akirinta en 1908 la Centran Presejon Esperantistan kaj mortinta en 1933.
* **László Polgár** estis hungara pedagogo, patro de la tri sekvaj.
** **Zsuzsa Polgár** estis internacia ŝakluda grandmajstro, nun loĝanta en Usono.
** **Zsófia Polgár** estis internacia ŝakluda majstro, nun loĝanta en Israelo.
** **Judit Polgár** estis internacia ŝakluda grandmajstro, kaj la plej forta ŝakludantino en la mondo.
* **László Polgár** estis hungara operokantisto.
* kalvinana episkopo Mihály Polgár
* poeto Anikó Polgár

Kategorio:Hungaraj familiaj nomoj
Itala muziko

**Itala muziko**

**Kelkaj muzikistoj kaj kantistoj...**

## A 
*Alexia
*Biagio Antonacci

## B 
*Claudio Baglioni
*Franco Battiato
*Edoardo Bennato
*Loredana Bertè
*Andrea Bocelli

## C 
*Renato Carosone
*Adriano Celentano
*Carmen Consoli
*Toto Cutugno

## D 
*Gigi D'Alessio 
*Pino Daniele
*Fabrizio De André
*Francesco De Gregori
*Drupi

## F 
*Tiziano FERRO

## G 
*Giorgio Gaber
*Sandro Giacobbe
*Giorgia
*Irene Grandi

## L 
*Ligabue

## M 
*Fiorella Mannoia
*Mia Martini
*Paolo Meneguzzi
*Gianni Morandi

## N 
*Noemi

## O 
*Anna OXA

## P 
*Laura Pausini
*Rita Pavone

## R 
*Eros Ramazzotti
*Francesco Renga
*Valeria Rossi
*Vasco Rossi

## S 
*Simone

## T 
*Umberto Tozzi

## Z 
*Iva Zanicchi
*Renato Zero
*Zucchero
Logo: Allogaj bildhistorioj

**LOGO: Allogaj Bildhistorioj** estis projekto de Zamenhof Editores por eldoni bildhistoriojn originale verkitajn en Esperanto. Oni tamen publikigis nur unu numeron (17 paĝoj, San-Paŭlo 1995) kun kvar historioj verkitaj de Maria Sobral Elison kaj desegnitaj de Elison de Novais Simas (*Akvero*, *Flava Rozo*, *La Baletistino* kaj *Ilo*).

Kategorio:Bildliteraturo
Kategorio:Esperantlingva literaturo
Billy Graham

eta|Billy Graham en 1966

**Billy GRAHAM** (naskiĝis la 7-an de novembro 1918 - mortis la 21-an de februaro 2018) estas fama evangeliisto kaj predikisto en Usono, kiu tre lerte eluzis la amaskomunikilojn. Li kredas je la plenkreska kristaniĝo.

Lian unuan ses-semajnan organizan serion en Los Angeles kaj komunikis la radio en 1949 kaj li kiel preskaŭ aŭtodidakta teologo uzis inter la unua la televidion por komuniki la preĝojn.

Onidire li predikis dum sia vivo antaŭ pli ol kvaronmiliardo da kreduloj.

Li havis komence forte kontraŭkomunisman sintenon, sed - laŭ atesto de la predikisto - je Dia sufloro atentigis pri tio, ke malfermiĝas antaŭ li la landoj fermitaj per fera kurteno. Kaj jen: ekde la 1970-aj jaroj li ricevis eblecojn por prediki en Orient- kaj Mez-Eŭropo.

Li diferenciĝas de la aliaj predikistoj eĉ en tio, ke li ne fondis propran eklezieton por distri la spektantojn per tieaj televidaj ŝoprogrameroj. Lia stilo iĝis senornama, precipe ekde la 1970-aj jaroj.

Lia plej grava novaĵo estis, ke li povis komuniki kun kredantoj de aliaj eklezioj. Li ĉiam demonstris, ke li reprezentas la universalan kristanismon. (Pro tio kritikis lin la ultrakonservativaj kristanoj.)

Li estis unua en publikado de la organizaĵaj monaferoj. Oni povas ekkoni ilin sur la reto.

Graham vivas modesta, sola plusa enspezo estas por vi estas siaj 24 libroj, sukcese venditaj.

Graham dankas sian senskandalan vivon al kontraŭstaro de la 3 G (angle *Girls, Gold and Glamour* [allogo de virinoj, monavido, gloro]): tiel li predikis ĉiam, ke oni ne trompu sian edzinon, mastrumu saĝe per la mono kaj rezignu pri glorio.

Dosiero:Richard-Nixon-and-Billy-Graham.gif|Richard Nixon kaj Billy Graham la 

Kategorio:Usonanoj
Kategorio:Protestantaj teologoj
Kategorio:Kritikistoj de feminismo
Kategorio:Premio Templeton
Susano

**Susano** estas hebredevena virina nomo.
eta|Susano el Romo

## Esperantaj formoj 
La formo **Susano** estas en PIV2002. En la Londona Biblio estas **Susana** (Luko 8:3). Pluraj diversnaciaj aŭtoroj uzis la Esperantan formon **Suzana**. En la familio de Zsuzsa Polgár oni esperantigis ŝian nomon per **Suzanna**.

## Nacilingvaj formoj 
* Susan, Susannah, Suzan, Suzanna ()
* Susana (, , , )
* Susanna ()
* Susanne 
* Suzana (, , )
* Suzanne ()
* Zsuzsa, ankaŭ Zsazsa kaj Zsuzsanna ()
* Zuzana (, )
* Zuzanna ()

## Famaj sanktuloj 
* Susano el Romo

## Famaj nomportantoj 
* Zsuzsa Barcsay
* Zsuzsa Beney
* Zsuzsa Cserháti
* Zsuzsa Daróczi
* Zsuzsa Ferge
* Zsuzsa Katona
* Zsuzsa Koncz
* Zsuzsa Kun
* Zsuzsa Lehoczky
* Zsuzsa Merényi
* Zsuzsa Pannonhalmi
* Zsuzsa Petress
* Zsuzsa Rab
* Zsuzsa Szakács
* Zsuzsa Takács
* Zsuzsa Zolnay

## Esperantistoj 
* Zsuzsa Polgár
* Zsuzsa Csiszár

## Vidu ankaŭ 
* Esperantaj personaj nomoj
* Desperately Seeking Susan (filmo)
* Susano el Romo, sanktulino

Kategorio:Virinaj personaj nomoj
Zavolĵsk

**Zavolĵsk** () estas urbo en Ivanova provinco en Rusio. La urbo situas sur maldekstra bordo de rivero Volgo *(Волга);* sur la alia bordo esta urbo Kineŝma *(Кинешма).*

Ĝis 1954 ĝia nomo estis Zavolĵje *(Заволжье).* (Ekzistas alia urbo Zavolĵje en Rusio, en Niĵnij-Novgoroda provinco.) En 1959 la urbo havis proksimume 15.500 loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Ivanova provinco
Zavolĵje

**Zavolĵje** () estas urbo en la Niĵnij-Novgoroda provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 13 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Volgo (Волга).

En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Niĵnij-Novgoroda provinco
Kategorio:Distrikto Gorodec
Zadonsk

**Zadonsk** () estas urbo en Lipecka provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 42224501.

La urbo estis fondita en jaro 1615.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1779.

La interurba telefona kodo estas 07471, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 52°23' norde, longitudo 38°55' oriente.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Don (Дон), ĉe enenfluo en ĝin de rivero Teŝevka (Тешевка).

En jaro 1959 la urbo havis 8,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 10,5 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Lipecka provinco
Zavitinsk

**Zavitinsk** () estas urbo en Amura provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10221501.

La urbo estis fondita en jaro 1906.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1954.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Zavitaja (Завитая) ĝis 1954.

La interurba telefona kodo estas 41636, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 50°07' norde, longitudo 129°26' oriente.

En la urbo estas fervoja stacio Zavitaja (Завитая).

En jaro 1959 la urbo havis 15,8 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 14,2 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Amura provinco
Zakamensk

**Zakamensk** () estas urbo en Burjatio en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 81221501.

La urbo estis fondita en jaro 1893 (kvankam oficiala jaro de fondo estas 1934).

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Gorodok (Городок) ĝis 1959.

La interurba telefona kodo estas 301370, la enurbaj telefonnumeroj estas kvarciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 50°23' norde, longitudo 103°17' oriente.

La urbo estas sur bordo de rivero Modonkul (Модонкуль) (kiu dedekstre enenfluas en riveron rivero Ĝxida (Джида) (kiu enenfluas en riveron Selenga (Селенга))).

En jaro 1959 la urbo havis 13,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 12,7 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Burjatio
Zainsk

**Zainsk** (, , *Zej*) estas urbo de la aŭtonoma respubliko Tatarstano en Rusio. Ĝi apartenas al la Ĉevolga federacia regiono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kodo de OKATO de la urbo estas 92417.

La urbo estis fondita en jaro 1656.´Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1978. Ĝis tiu jaro la loko estis nomita Novij Zaj (Новый Зай).

La interurba telefona kodo estas 85558, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°18' norde, longitudo 52°01' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Stepnoj Zaj (Степной Зай), kiu enfluas en riveron Kama (Кама).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 2002 la urbo havis 41,1 mil loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento en la retejo *tatarstan.eu* ()

Kategorio:Urboj de Tatarstano
Zapolarnij

**Zapolarnij** () estas urbo en Rusio.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Ĵdanovsk (Ждановск) ĝis 1963.

En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Murmanska provinco
Zarajsk

**Zarajsk** () estas urbo en Rusio.

La urbo estis fondita en la 12-a jarcento (kvankam oficiala tempo de fondo estas mezo de la 13-a jarcento). Iam ĝi estis nomita kiel Krasnoje *(Красное)* kaj (en la 14-a kaj 15-a jarcentoj) Novogorodok-na-Osjotre *(Новогородок-на-Осётре).* En jaro 1959 la urbo havis 20,7 mil loĝantojn.

La urbo estas dekstra bordo de rivero Osjotr *(Осётр)* (kiu fluas en riveron Oka *(Ока)*). En la urbo estas fervoja stacio.

Kategorio:Urboj de Moskva provinco
Kategorio:Distrikto Zarajsk
Zareĉnij (urbo en Penza provinco)

**Zareĉnij** () estas urbo en la Penza provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La urbo estis fondita en jaro 1958. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1958.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Zareĉnij (Заречный) 1958 ... 1962;
* Penza-19 (Пенза-19) 1962 ... 1992.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 56534. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 53°12' norde, longitudo 45°12' oriente.

La urbo estas en 12 km de urbo Penza (Пенза).

En jaro 2002 la urbo havis 63 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Penza provinco
Zareĉnij (urbo en Sverdlovska provinco)

**Zareĉnij** () estas urbo en Sverdlovska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 65426.

La urbo havas statuson de urbo ekde jaro 1992.

La interurba telefona kodo estas 34377, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°49' norde, longitudo 61°19' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Piŝma (Пышма).

En jaro 2002 la urbo havis 27,9 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Sverdlovska provinco
Zarinsk

**Zarinsk** () estas urbo en Altaja regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 01406.

La urbo estis fondita en jaro 1952.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1979.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Zarinskaja (Заринская) ĝis 1979.

La interurba telefona kodo estas 38595, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 3 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas ĉe rivero Ĉumiŝ (Чумыш).

En la urbo estas fervoja stacio Zarinskaja (Заринская).

En jaro 1959 la urbo havis 9,6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 50,4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Altaja regiono
Zvenigovo

**Zvenigovo** (; marie *Провой*) estas urbo en Mariio en Rusio.

## Geografio 
Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 55°58' norde, longitudo 48°01' oriente. La urbo estas en meza Volgio sur maldekstra bordo de rivero Volgo ĉe enenfluo en ĝin de rivero Zveniga (Звенига). En jaro 1959 la urbo havis 7,2 mil loĝantojn. En jaro 2002 la urbo havis 12,7 mil loĝantojn.

## Historio 
La urbo estis fondita en jaro 1860. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1974.

## Alia 
La interurba telefona kodo estas 83645, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

## OKATO 
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 88212501.

Kategorio:Urboj de Mariio
Wollemia nobilis

***Wollemia nobilis***, esperante **Vollemia pino**, estas tre rara aŭstralazia arbo de la familio de *Araucariaceae* kiu troveblas en la nacia parko de Wollemi en la aŭstralia ŝtato *New South Wales*.

Ekzistas nur ĉirkaŭ 100 tiaj arboj. Temas pri vivanta fosilio.

David Noble en 1994 malkovris 25 arbojn en Nacia Parko de Novsudkimrio. Antaŭe oni pensis ke ĝi jam de du milionoj da jaroj formortis.

Oni prenis semojn de la arbo kaj kreskigis pinidojn, vendis el ili 148 per Sotheby's je averaĝa prezo de 2272 eŭroj.

La Vollemia Nacia Parko apud Sidnejo estas la sola loko tutmonde kie oni trovas ĉi tiujn arbojn en sovaĝa stato. Ilia preciza loko estas sekreta ĉar oni timas ke vizitantoj enportos patogenojn kiuj povus kaŭzi malsanojn. La planto estas tiom endanĝerita, ke oni alportas homojn nur per helikoptero kaj per kovritaj okuloj. Dum la amasaj arbaraj incendioj en 2019 la arboj estis savitaj danke al militstila operaco, kun uzo de akvoverŝantaj aviadiloj kaj fajrobrigadistoj kiuj malsupreniris de helikopteroj per ŝnuroj.

La pino kreskas en temperaturo de 12-45º C. Ĝi estas multigebla per semado aŭ per stikaĵoj. La arbidoj kreskas 50 cm jare, la arbo altas plenkreske eĉ 40 m, unu arbo kreskigas multajn trunkojn, tiel defendas sin kontraŭ la oftaj fajroj kaj aliaj naturaj katastrofoj. Ĝi deĵetas ne nur solajn pinglojn, sed tutajn branĉojn.

La divers-seksaj infloreskoj troviĝas sur la sama arbo.

Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Arboj de Aŭstralio
Araŭkariacoj
Zverevo

**Zverevo** () estas urbo en Rostova provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 60418.

La urbo estis fondita en komenco de la 20-a jarcento.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1989.

La interurba telefona kodo estas 86355, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 48°01' norde, longitudo 40°07' oriente.

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 2002 la urbo havis 25,4 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Rostova provinco
Verda revolucio

**Verda revolucio** estas la nomo de eksperimento – originale, plano de la Monda Banko - en malriĉaj landoj (ĉefe en Barato) ekde la 1960-aj jaroj por venki la malsaton per (tiam) moderna agrartekniko. La eksperimento estis forte apogita de registaroj en la koncernaj landoj. 

La rikoltograndiĝojn en la agrikulturo kaŭzis ŝanĝon je suragra monokulturo kaj la trafaj krucigoj de la diversaj subspecoj. La kamparanojn anstataŭis profesiaj kultivistoj. Tiu industria kultivado kondukis al evoluo de "malsata" semaĵo, t.e. rikoltaĵo, kies pligrandiĝanta inputo (agrokemiaĵoj, akvumado, pesticiduzo ks.) donas pli grandan rikolton. La uzitaj metodoj de la verda revolucio estis por la etkamparanoj tro kostaj. Aldone aperas la dependeco de la etkamparanoj al internaciaj kemi- kaj agrarkonzernoj. El ekologia vidpunkto, la verda revolucio havas du negativajn sekvojn: unufoje danĝerigas la elformiĝanta monokulturo la biodiversecon, ĉar nur kelkaj specioj de uz- kaj kulturplantoj estas kultivataj. Aldone altigas la sentemon de monokulturoj je fiinsektoj kaj malsanoj. Alifoje la metodoj uzataj dum la verda revolucio ŝarĝas la medion kaj detruas la ekologiajn procezojn. 

Multaj traktas la genteknikon kiel duan verdan revolucion.

## Vidu ankaŭ 
* Agrikulturo en malriĉaj landoj
* Intensa agrikulturo
* Agrofrorstumado
* Norman Borlaug
* Nutra Sekureco

Kategorio:Agrikultura politiko
Kategorio:Ekonomio
Zelenogorsk (urbo en Sankt-Peterburgo)

eta|310ra|La Ripozloka distrikto, en kiu troviĝas Zelenogorsk, havas en tiu ĉi mapo numeron 9
**Zelenogorsk** (, ĝis 1947 *Терийоки*; ) estas urbo en federacia subjekto Sankt-Peterburgo de Rusio. Ĝi troviĝas en la 9-a distrikto de la administra unuo Sankt-Peterburgo (konsistanta el 20 distriktoj), en kiu troviĝas kelkaj urbetoj kaj vilaĝoj krom la urbego Sankt-Peterburgo mem.

Zelenogorsk estas populara ripozloko. Ĝin ĉirkaŭas sanatorioj, infanaj ripozejoj, hoteloj, ks.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 40281509.

## Historio 
La urbo estis fondita en komenco de la 18-a jarcento. Ekde 1721 ĝi apartenis al Rusio (en konsisto de Finnlanda aŭtonomio), post disfalo de la imperio ĝi troviĝis en sendependa Finnlando, sed, rezulte de la milito inter Sovetunio kaj Finnlando, en 1940 la urbo Terijoki estis transdonita al Sovetunio kune kun kelkaj aliaj teritorioj. Dum la milito en la urbo rezidis por-sovetia politikisto Otto Wille Kuusinen, kiu estris la "demokratian registaron de Finnlando", nome de kiu Sovetunio militis kontraŭ la "burĝa registaro" de Finnlando.

Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1946. En 1947 la urbo ricevis nomon Zelenogorsk (signifas "urbo de verdaj montoj").

En 1939 finnlanda komunumo Terijoki havis  loĝantojn.

En jaro 1959 la urbo havis 12,5 mil loĝantojn. En jaro 2002 la urbo havis 12,1 mil loĝantojn.

## Esperanto 
En 1995 en ripozejo ĉe Zelenogorsk, okazis la 51-a Internacia Junulara Kongreso (IJK), la unua en Rusio.

En 2001 en la sama ripozejo, okazis unuigita Esperanto-aranĝo de Rusia Esperantista Unio (REK) kaj Esperanto - Lingvo Arta (EoLA).

## Konataj lokanoj 
* Boris Holmston

## Eksteraj ligiloj 
* Terijoki.ru: novaĵoj de Zelenogorsk ĝis Sestroreck  (ruse)

Kategorio:Urboj de Sankt-Peterburgo
Zelenogorsk (urbo en Krasnojarska regiono)

**Zelenogorsk** (, verdmonta) estas urbo en la Krasnojarska regiono de la Rusia Federacio (Rusio). Ĝi geografie situas en orienta Siberio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 04537.

La urbo estis fondita en jaro 1735 (kvankam oficiala jaro de fondo estas 1956).

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1956.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Ustj-Barga (Усть-Барга) ĝis 1956;
* Krasnojarsk-45 (Красноярск-45).

La interurba telefona kodo estas 39169, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco inter la loka krasnojarska tempo (horzono UTC+07:00) kaj la moskva tempo estas 4 horoj.

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°06' norde, longitudo 94°35' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Kan (Кан), en 180 km de urbo Krasnojarsk Красноярск.

En la urbo estas fervoja stacio Zaozjornaja (Заозёрная).

En la jaro 1959 la urbo havis 9,2 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 69,4 mil loĝantoj: aktuala nombro videblas komence de la teksto kaj en la informkesto.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|280ra|

Kategorio:Urboj de Krasnojarska regiono
Peciliedoj

**Peciliedoj** (*Poeciliidae*) estas familio de la Ciprinodontoformaj (*Cyprinodontiformes*)] en kiu estas pli ol 200 specioj kaj kelkaj subspecioj. Tiuj fiŝoj naskas vivajn idojn - ili ne estas ovogenaj. Ili vivas en nesala kaj saleta akvo en tropikaj kaj subtropikaj akvaĵoj. Kelkaj el ili kreskas ĝis longeco de 30 centimetroj.

Peciliedoj estas pro siaj buntegeco kaj adaptiĝemo amataj akvariofiŝoj.

## genroj 
* Alfaro
* Alloheterandria
* Belonesox
* Brachyraphis
* Carlhubbsia
* Cnesterodon
* Diphyacantha
* Flexipenis
* Gambusia
** *Gambusia affinis*
* Girardinus
* Heterandria
* Limia
* Neoheterandria
* Phallichthys
* Phalloceros
* Phalloptychus
* Phallotorynus
* Poecilia
* Poeciliopsis
* Priapella
* Priapichthys
* Quintana
* Tomeurus
* Xiphophorus

Dosiero:Gambusia affinis 01.jpg|Gambusia affinis
Dosiero:Girardinus microdactylus 01.jpg|Girardinus microdactylus
Dosiero:Limia perugiae 01.jpg|Limia perugiae
Dosiero:Neoheterandria elegans 01.jpg|Neoheterandria elegans
Dosiero:Poecilia reticulata 01.jpg|Poecilia reticulata
Dosiero:016776F000199W000002.jpg|Xiphophorus couchianus
Dosiero:Xiphophorus helleri 03.jpg|Xiphophorus helleri
Dosiero:Xiphophorus maculatus.jpg|Xiphophorus maculatus
Dosiero:Xipho variatus maschio.jpg|Xiphophorus variatus
Zelenodolsk

**Zelenodolsk** (, tatare *Yäşel Üzän* aŭ en cirilaj literoj *Яшел Үзән*) estas urbo de la aŭtonoma respubliko Tatarstano en Rusio. Ĝi apartenas al la Ĉevolga federacia regiono. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Ĝi estis fondita en la 19-a jarcento; tiam oni nomis ĝin Garj *(Гарь).* Poste oni nomis ĝin Zelonij Dol *(Зелёный Дол).* Kiam oni donis al ĝi statuson de urbo en 1932, ĝi ricevis la nunan nomon. En 1959 la urbo havis 60,5 mil loĝantojn; en 2002 estis jam 100,1 mil.

La urbo estas sur maldekstra bordo de rivero Volgo (Волга). En la urbo estas fervoja stacio. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

La interurba telefona kodo estas 84371, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. Kodo de OKATO de la urbo estas 92420.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* prezento en la retejo *tatarstan.eu* ()

Kategorio:Urboj de Tatarstano
Zelenokumsk

**Zelenokumsk** () estas urbo en Stavropola regiono en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 07250501.

La urbo estis fondita en jaro 1762.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1965.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Voroncovo-Aleksandrovskoje Воронцово-Александровское) ĝis 1963;
* Sovetskoje Советское en 1963 ... 1965.

La interurba telefona kodo estas 86552, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

La urbo estas apud Norda Kaŭkazo ĉe rivero Kuma (Кума).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 11,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 40,3 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Stavropola regiono
Zeja (urbo)

**Zeja** () estas urbo en Amura provinco en Rusio. Ĝi estis fondita en jaro 1879. Ĝis 1906 la urbo nomiĝis Zejskij Sklad *(Зейский Склад);* de tiam ĝis 1913 la nomo estis Zeja-Pristanj *(Зея-Пристань).* Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1906.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 10412.

La interurba telefona kodo estas 41658, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 6 horoj (en jaro 2005).

La urbo estas sur dekstra bordo de rivero Zeja (Зея) (kiu enenfluas en riveron Amur (Амур)).

En jaro 1959 la urbo havis 7,1 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 27,8 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Amura provinco
Zima (urbo)

**Zima** () estas urbo en Irkutska provinco en Rusio. En la rusa la nomo de la urbo signifas "vintro", malgraŭ ke la urbo estas malgranda, pro ĝia kurioza nomo kaj ĝia situo ĉe la Transsiberia fervojo ĉiuj rusianoj scias pri ĝia ekzisto.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 25420.

La urbo estis fondita en jaro 1743.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1922.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Staraja Zima (Старая Зима).

La interurba telefona kodo estas 39514, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 5 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Oka (*Ока*) (kiu enfluas riveron Angara (*Ангара*)), apud enefluo en ĝin de rivero Zima (*Зима*).

En la urbo estas fervoja stacio Zima (Зима) (malfermita en 1899).

En jaro 1959 la urbo havis 38,5 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 34,9 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Irkutska provinco
Zlatousto

**Zlatousto** () estas urbo en Ĉelabinska provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 75412.

La urbo estis fondita en jaro 1754.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1865.

La interurba telefona kodo estas 35136, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas en suda Uralo, ĉe rivero Aj (Ай) (baseno de rivero Kama (Кама)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 161 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 194,6 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Zlatousto

Kategorio:Urboj de Ĉelabinska provinco
Zelenograd (Moskvo)

**Zelenograd** (aŭ **Zelenograda administra arondismento**,  — «Verdurbo») estas unu el 12 administraj arondismentoj de Moskvo, unu el 12. Ĝi situas tute aparte de la ĉefa teritorio de Moskvo, tial ĝi fakte estas apudmoskva urbo. Laŭ la censo de 2010, ĝia populacio estis 221 712 loĝantoj, pli ol la nombro de 215 727 registrita dum la censo de 2002. Tio konkraŭas ĝeneralan tutlandan konstaton pri "demografia malkresko, kiun konfirmas la popolnombrado de 2010", kiun en junio 2011 temigis la retejo *Le Monde diplomatique* en Esperanto.. La loĝantoj vivas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

eta|maldekstra|Kvartalo en Zelenograd
La urbo estis fondita en jaro 1960. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1963. La urbo estis nomata *Krjukovo* (Крюково) ekde 1960 ĝis 1963.

Kodo de OKATO de la urbo estas 45272. La interurba telefona kodo estas 095, la enurbaj telefonnumeroj estas sepciferaj.

La loka tempo estas moskva tempo.

Geografiaj koordinatoj de la centro de Zelenograd estas .

La distrikto estas ĉe rivero Sĥodnja () (kiu demaldekstre enfluas en la riveron Moskva.

## Transporto 
En la distrikto estas fervoja stacio Krjukovo () sur la fervoja linio Moskvo - Tver - Sankt-Peterburgo La stacio estas atingebla de Leningrada stacidomo (Moskvo) per elektrotrajnoj.

Zelenograd situas ĉe la federacia ŝoseo M10 Moskvo - Sankt-Peterburgo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Administra divido de Moskvo
* Listo de distriktoj de Moskvo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Zapadnaja Dvina

**Zapadnaja Dvina** () estas urbo en Tvera provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 28216501.

La urbo estis fondita en la jaro 1900, ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1937.

La interurba telefona kodo estas 08265, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°16' norde, longitudo 32°05' oriente.

La urbo estas sur dekstra bordo de samnoma rivero *Zapadnaja Dvina* (Западная Двина).

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis proksimume 9 mil loĝantojn, en la jaro 2002 estis 10 200, kaj laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de 13 kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

Kategorio:Urboj de Tvera provinco
Znamensk

**Znamensk** () estas urbo en Astraĥana provinco en Rusio. Antaŭa nomo de la urbo estas *Kapustin Jar 1*, ĝi estas forte ligita kun kosmoesplora programo de Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 12519.

La interurba telefona kodo estas 85140, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

En jaro 2002 la urbo havis 32,1 mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Astraĥana provinco
Zujevka

**Zujevka** () estas urbo en la Kirova provinco kaj en la Ĉevolga federacia regiono de Rusio. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
La urbo estis fondita en jaro 1899. Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1944.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 33214501. La interurba telefona kodo estas 83337, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj. La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo.

En la urbo estas fervoja stacio (malfermita en 1899).

En la jaro 1959 la urbo havis 19,9 mil loĝantojn, kaj en 2002 estis 12,6 mil loĝantoj.

Kategorio:Urboj de Kirova provinco
Ivantejevka

**Ivantejevka** () estas urbo en Moskva provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 46432.

La urbo estis fondita en jaro 1586.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1938.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Vantejevo (Вантеево) ĝis mezo de la 19-a jarcento.

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Uĉa (Уча) (kiu enenfluas en riveron Klazjma (Клязьма)).

En la urbo estas fervoja stacio.

En jaro 1959 la urbo havis 30,9 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 51,5 mil loĝantojn.
Ivangorod

[eta|300px|Kasteloj en Ivangorod, laŭ la rivero [Narva.]]
**Ivangorod** () estas urbo en la pleja okcidento de la Leningrada provinco en Rusio, borde de la rivero Narva.

Kodo de OKATO de la urbo (en la jaro 2005) estas 41421.

La urbo estis fondita en la jaro 1492.

Ĝi havas statuson de urbo ekde la jaro 1954.

La interurba telefona kodo estas 81275, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en la jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel la moskva tempo (en la jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas sur alta dekstra bordo de la rivero Narva (Нарва).

En la urbo estas fervoja stacio.

En la jaro 1959 la urbo havis 14,4 mil loĝantojn.

En la jaro 2002 la urbo havis 11,2 mil loĝantojn.

En la jaro 2013 la urbo havis 10.44 mil loĝantojn.

## Vidu ankaŭ 
* la artikolon pri duoblaj urboj (kiel ekzemple la urboparto Narva en Estonio kaj Ivangorod en Rusio).

Kategorio:Urboj de Leningrada provinco
Zelenogorsk

La nomo **Zelenogorsk** povas signifi unu el du rusaj urboj:

* Zelenogorsk (urbo en Sankt-Peterburgo)
* Zelenogorsk (urbo en Krasnojaska regiono)
Zareĉnij

**Zareĉnij** povas signifi la jenajn urbojn en Rusio:

*Zareĉnij (urbo en Penza provinco)
*Zareĉnij (urbo en Sverdlovska provinco)
Kurupiro

**Kurupiro** (portugallingve, *curupira* [kuru**pi**ra]) estas estaĵo de brazila folkloro. Oni nomas ĝin ankaŭ regione "caipora", "comadre fulozinha", "pai-do-mato", "mãe-do-mato" kaj "caapora".

Ĝi estas rufa nano kun verdaj dentoj. Ĝi protektas la arbarojn kaj la sovaĝajn bestojn kaj punas la homojn kiuj ĉasas pro prezuro. Havas ĝi la piedojn invertitajn por trompi la ĉasistoj per falsaj piedsignoj. Foje ĝi rajdas sovaĝan porkon.

Estas neeble aresti aŭ venki ĝin, ĝi estas tre forta. Sed oni povas trompi ĝin aŭ pacigi ĝin per donacoj. Kiam oni eniras arbaron, devas porti tabakon por doni al ĝi kaj forsavi sin de ĝi.

Kategorio:Brazila folkloro
Richard Feynman

dekstra|eta|Richard Feynman, legitimilo de servado dum la 2-a mondmilito
**Richard FEYNMAN**  (naskiĝis la 11-an de majo 1918, mortis la 15-an de februaro 1988) estis influa usona fizikisto de la 20-a jarcento, formulinte la teorion de kvantuma elektrodinamiko.

## Vivo 
Feynman naskiĝis en Kvinzo, Novjorko en nepraktikanta juda familio. Li studis en la Masaĉuseca Instituto de Teknologio kaj la Universitato Princeton.

Lia plej grava kontribuo al fiziko estas la disvolvo de la teorio de kvantuma elektrodinamiko. Pro tiu sia laboro, Feynman ricevis la Nobel-premion pri fiziko en 1965 kune kun Julian Schwinger kaj Tomonaga Sin-Itiro. En la disvolvo kaj ekspliko de la teorio, li kreis skemon nomatan diagramo de Feynman (aŭ *Fejnmana diagramo*).

Krom siaj pure sciencaj atingoj, li estis ankaŭ inspiranta lekciisto kaj amatora muzikisto. Liaj interesoj estis tre vastaj kaj lia aliro al la problemoj tre praktika. Lia karismo inter liaj kolegoj kaj disĉiploj estis enorma, tiel ke li fariĝis unu el la plej konataj fizikistoj. Krom siaj diversaj sciencaj verkoj, Feynman fariĝis konata pro alia serio de libroj, klerigaj kaj membiografiaj, inter kiuj la furora *"Ĉu vi ŝercas, sinjoro Feynman?"*.

En la komenco de sia kariero, Feynman partoprenis en la Manhattan-Projekto, kiu disvolvis la atombombon. En la fino, mallonge antaŭ sia morto, li estis membro de la komisiono kiu prienketis la katastrofon de kosmopramo *Challenger*, kaj lia hipotezo pri la kaŭzoj de la akcidento, kaj la maniero kiel li tion eksplikis, donis al li ankoraŭ pli grandan famon.

## Citaĵoj 
* *Fiziko estas al matematiko tio, kio seksumado estas al masturbado.*

* *Kara Sinjorino Chown, malagnosku la provojn de via filo instrui al vi fizikon. Fiziko ne estas la plej grava afero. Amo estas. Bondezirojn, Richard Feynman.*

* *Kiam vi estas solvanta problemon, ne ĉagreniĝu. Nu, post kiam vi solvas la problemon, tiam estas la tempo ĉagreniĝi.*

* *La mirinda afero pri scienco estas tio, ke ĝi vivas.*

* ''Kion signifas 'kompreni'? Mi ne scias.*

* *Kion mi ne povas krei, tion mi ne komprenas.*

* *Malplaĉus al mi morti dufoje; ĝi estas tiel enuiga.*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.feynman.com 
* *There's Plenty of Room at the Bottom'', klasika prelego de Feynman de 1959
* http://www.nobel-winners.com/Physics/richard_phillips_feynman.html
* Leteroj de Richard P. Feynman


Kategorio:Usonaj ateistoj
Kategorio:Usonaj fizikistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj skeptikuloj
Kategorio:Nobel-premiitoj pri fiziko
Kategorio:Usonaj Nobel-premiitoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Kuko (monstro)

**Kuko** (portugallingve *cuca* [**ku**ka] aŭ *coca* [**ko**ka]) estas ina monstro de brazila kaj portugala folkloro. Ĝi estas malbela maljunula aligatorino (en Brazilo) aŭ drako (Portugalio) kiu manĝas neobeemajn infanojn. Estas tre popola lulkanto en Brazilo pri ĝi. Jen unu variaĵo:

:*Dormu, bebo,*
:*Ĉar la Kuko volas preni vin*
:*Paĉjo iris al plantejo*
:*Panjo revenos tuj*

Krom per kanzono, la monstro restas populara hodiaŭ nur kiel literatura rolulo de libroj de Monteiro Lobato kaj per televidfilmoj por infanoj.

Kategorio:Brazila folkloro
Kategorio:Fikciaj monstroj
Kategorio:Monteiro Lobato
Kuko (apartigilo)

La vorto **kuko** povas signifi la jenan:

*Kuko estas bakata manĝaĵo kiu estas ofte dolĉa.
*Kuko estas monstro el brazila legendo.
Paul Cézanne

**Paul CÉZANNE** (19-a de januaro, 1839 – 22-a de oktobro, 1906) estis franca pentristo kies verkaro reprezentas la transiron de impresionismo al kubismo.

Paul Cézanne estis naskita kaj edukita en la sudfranca urbo Aikso Provenca (, ), Francio. Jam kiel lernejano, ekde 1856, li sekvis vesperan kurson pri desegnado ĉe la artisto Joseph-Marc Gibert en la muzeo de Aikso. Inter 1859 kaj 1861 li studis juron, sed samtempe daŭrigis la desegnajn kaj pentrajn lecionojn. Li laboris kelkatempe por la banko de sia patro, sed tio ne plaĉis al li. Kontraŭ la volo de la patro, li decidis dediĉi sin al la arto.

Liaj plej famaj pentraĵoj estas tiuj de la monto Sankta-Venko kiun li multe pentris.

En 2006, en la urbo Aikso Provenca okazis ekspozicio pri Cézanne en muzeo *Granet* kun pentraĵoj el diversaj muzeoj el la tuta mondo.

La lasta monbileto de 200 francaj frankoj reprezentis Paul Cézanne kaj unu el liaj pentraĵoj.

Dosiero:Paul Cézanne - Les Joueurs de cartes.jpg|
Dosiero:Cezanne Vase of flowers.jpg|
Dosiero:La Montagne Sainte-Victoire vue de la carrière Bibémus, par Paul Cézanne.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* Halepa pino
* 6674 Cézanne

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Nacia Galerio de Arto, Vaŝingtono kun anglalingva biografio, prezentoj kaj tekstaj priskriboj de pluraj verkaĵoj

Kategorio:Francaj impresionismaj pentristoj
Kategorio:Kubismaj pentristoj
Kategorio:Provenco
Terek

**Terek** povas signifi:
* Terek (rivero) — grava rivero en Norda Kaŭkazio enfluanta Kaspion.
* Terek (urbo) — urbo en Kabard-Balkario.
* Terek (futbala klubo) — rusia futbala klubo el Grozno, ludas en la supera ligo.
Zavodoukovsko

**Zavodoukovsko** () estas urbo en Tjumena provinco en Rusio.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 71403.

La urbo estis fondita en jaro 1729.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1960.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Ukovskaja () ĝis 1787;
* Zavodoukovskoje () ekde 1787.

La interurba telefona kodo estas 34542, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

Diferenco de la loka kaj moskva tempoj estas 2 horoj (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas: latitudo 56°30' norde, longitudo 66°33' oriente.

La urbo estas ĉe rivero Bolŝoj Uk () (kiu enenfluas en riveron Tobol ()).

En la urbo estas fervoja stacio Zavodoukovskaja ().

En jaro 1959 la urbo havis 8,7 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis 25,7 mil loĝantojn.

## Eksteraj ligiloj 
* Urba retejo 
* Zavodoukovsk.online  *(retejo de loka gazeto)*

Kategorio:Urboj de Tjumena provinco
Zlinka (urbo)

**Zlinka** () estas urbo en Brjanska provinco en Rusio, tutlande konata pro la loka alumeta fabriko.

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 15223501.

La urbo estis fondita en jaro 1702.

Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1925.

La interurba telefona kodo estas 08358, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).

Geografiaj koordinatoj de la urbo estas .

La urbo estas ĉe rivero Zlinka (*Злынка*), 7 km de fervoja stacio kun la sama nomo kiel la urbo.

En jaro 1959 la urbo havis 6 mil loĝantojn.

En jaro 2002 la urbo havis  mil loĝantojn.

Kategorio:Urboj de Brjanska provinco
Juano

eta|dekstra|250px|Juana monero
**Juano** estas komuna nomo por ĉiuj monoj de la Popolrespubliko de Ĉinio. Ĝi estas la bazvaloro de la renminbio.

La oficialaj monunuoj estas la sekvaj:
* renminbio (en granda parto de la Popolrespubliko de Ĉinio)
* honkonga dolaro (en Hongkongo)
* makaa patako (en Makao)

Ĝiao egalas al dekono de juano.

## Vidu ankaŭ 
* Kia estas ĉina mono? 
* Juan-dinastio (元朝),
* Juanoj, tajlanda popolgrupo en nordo de la lando
* Juano (rivero), en ĉina provinco Hunan

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Juano: Historiaj kaj nunaj banknotoj de Ĉinio (CNY / RMB) 1953-2019 () () ()
* Juano: Atestoj pri Fremdaj Interŝanĝoj (FEC) de Ĉina Popola Respubliko 1980-1994 () () ()

Kategorio:Ekonomio de Ĉinio
Kategorio:Monunuoj
Fiorella Mannoia

**Fiorella Mannoia** naskiĝis en Romo la 4-an de aprilo de 1954 kaj estas itala kantistino.

## Biografio 
Ŝi komencis labori kiam estis 13-jara kiel figuranto en italaj filmoj kiel *Non cantare, spara!*.

En 1970-aj jaroj, ŝi komencis sian laboradon en muzika mondo sed debutis en 1981 ĉe Sanremo Festivalo kun la kanzono *Caffè nero bollente*. Ĉi tiu festivalo estis vere grava por ŝi kaj tien reiris plurfoje kun famaj kanzonoj kiel *Come si cambia* (1984), ''L'aiuola* (1985), *Quello che le donne non dicono* (1987) kaj *Le notti di maggio* (1988) de Ivano Fossati.

Aliaj gravaj kanzonoj en sia kariero estas *I treni a vapore* de Ivano Fossati, *Il cielo d'Irlanda* de Massimo Bubola kaj *Sally* di Vasco Rossi.

Lastatempe ŝi prezentadis la diskon *In tour CD* kun Pino Daniele, Francesco de Gregori kaj Ron kun koncertoj tra la tuta lando.

En 2-a de oktobro 2009 aperis la singlo *L'amore si odia* kantato kun Noemi; la singlo estas platinaj diskoj.

## Discografio 
* *Mannoia Foresi & co.* (1972)
* *Fiorella Mannoia* (1983)
* *Premiatissima* (1985)
* *Momento delicato* (1985)
* *Fiorella Mannoia* (1986)
* *Canzoni per parlare* (1988)
* *Di terra e di vento* (1989)
* *I treni a vapore* (1992)
* *Le canzoni* (1993)
* *Gente comune* (1994)
* *Belle speranze* (1998)
* *Fragile* (2001)
* *Onda tropicale* (2006)
* *Il movimento del dare* (2008)
* *Ho imparato a sognare* (2009)
* *Sud* (2012)
* *A te* (2013)
* *Combattente'' (2016)

## Bildoj 

Image: Noemimannoia.jpg|Fiorella Mannoia kun Noemi
Image: Fiorella Mannoia.jpg|Fiorella Mannoia en 2009

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-paĝo (Itale) 

Kategorio:Italaj kantistoj
Ivor Roberts

Siro **Ivor ROBERTS** (naskiĝis en 1946) estas la brita ambasadoro en Italio (2003-(2005)).

Li naskiĝis en Liverpool, studis en Oxford moderajn lingvojn en 1968 antaŭ ol eklabori en Foreign Office. Li estis la unua ambasadoro en Federacia Respubliko de Jugoslavio, tiel rekonis Britio la ŝtaton. Li servis ankaŭ kiel ambasadoro de Respubliko de Irlando, poste iĝis ambasadoro en Italio en marto de 2003.

La 18-an de septembro de 2004 li nomis George Bush kiel "la plej bonan rekrutigan serĝenton" de la terorisma organizaĵo Al-Qaeda.
Igarka

**Igarka** () estas havenurbo en la Krasnojarska regiono de la Rusia Federacio (Rusio). Ĝi geografie situas en orienta Siberio. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

La urbo situas ĉe la rivero Jenisejo, 163 km norde de la polusa cirklo. Ĝi akiris fifamon kiel orienta finstacio de la Poluscirkla fervojo, kiun volis konstruigi Josef Stalin. En la jaro 1939 la urbo havis 23,6 mil loĝantojn, en 1959 estis 14,3 mil, kaj en 2005 ankoraŭ 8 045 loĝantoj: aktuala nombro videblas komence de la teksto kaj en la informkesto. 

Igarka estis fondita en 1927 kiel sega uzino kaj haveno por lignoeksporto. Ĝi estas urbo ekde 1931.

Oni volis konstrui fervojan linion de Saleĥard ĝis Igarka dum 1200&nbsp;km. La konstruado daŭris de 1949 ĝis 1953 kaj ne estis finita.

Igarka estis granda lignoeksporta urbo, oni malkovris en 1988 naftokampojn ĉe Vankor (Ванкор, d:Q478671), 130&nbsp;km okcidente de Igarka.

Diferenco inter la loka krasnojarska tempo (horzono UTC+07:00) kaj la moskva tempo estas 4 horoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

 

Kategorio:Urboj de Krasnojarska regiono
Bath

eta|maldekstre|200px|Romiaj Banejoj kaj Bath Abbey

**Bath** estas urbo situanta en SU de Anglio (51° 22'N - 2° 21'U) proksime al urbo Bristol. Ĝi estas tre konata pro siaj varmobanejoj nutrataj de tri termofontoj.

Mezgranda urbo kun 169.040 loĝantoj (2001) laŭ la legendo ĝi estis kreita de la keltoj, dediĉata al Diino *Sulis*; krom la legendo kion oni ja konas estas, ke ĝi estis okupita de romianoj ekde ilia alveno al Britio en jaro 43 A.K. kreantaj multajn konstruaĵojn por uzi la termofontoj.

## Vizitindaĵoj 
La ĉefa profitdona agado nuntempe estas turismo, ĝi estas la dua angla urbo plej vizitata de eksterbrituloj post Londono, vizitantoj kiuj povas ĝui la varmobanejojn, plurajn parkojn kaj la arkitekturo (plejparte de la 19-a jarcento) kun gravaj konstruaĵoj kiel la Romiaj Banejoj kaj la Abatopreĝejo de Bath.

## Servoj 
* Universitato Bath Spa
* Universitato de Bath

## Gravuloj 
* Adelardo de Bath, sciencisto kaj tradukisto de la 12a jarcento.

## Esperanto en Bath 
En Bath naskiĝis Robert Augustus Davis.

Dosiero:Bathabbey at night amcm.jpg|Monaĥejo de Bath je sunsubiro
Dosiero:Location of Bath in England.png|Situo en Anglio
Dosiero:Bath.jpg|Pulteney-ponto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bath.ac.uk Universitato de Bath
* http://www.bathnes.gov.uk Aŭtoritatoj de Bath kaj Nord-Orienta Somerset
* http://www.bathspa.ac.uk Universitato Bath Spa
* http://www.thisisbath.co.uk Retejo de ĵurnalo

Kategorio:Anglio
Kategorio:Urboj de Britio
Kategorio:Somerset