Ligna sakrala arkitekturo en Slovakio

eta|dekstra|250px|Mapo de preĝejoj en Slovakio
[eta|dekstra|250px|[Preĝejo de sankta Francisko el Asizo (Hervartov)|Ligna preĝejo en Hervartov enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko]]
[eta|dekstra|250px|[Templo de sankta Mikaelo (Bodružal)|Ligna templo en Bodružal enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko]]
[eta|dekstra|250px|Ligna [Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tvrdošín)|Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj en Tvrdošín enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko]]
[eta|dekstra|250px|[Templo de sankta Mikaelo (Ladomirová)|Ligna templo kaj sonorilturo Ladomirová enskribita en listo de Monda heredaĵo de Unesko.]]
[eta|dekstra|250px|[Nová Polianka skanzeno Svidník]]
[eta|dekstra|250px|[Svidník]]
[eta|dekstra|250px|[Tatranská Javorina]]
[eta|dekstra|250px|[Príkra, templo de sankta Mikaelo el la jaro 1777]]

**Ligna sakrala arkitekturo** estas brilaĵo de la slovaka popola arkitekturo. Ĝi troviĝas plejparte en nordoriento de Slovakio kaj plimulto devenas el la 17-a kaj la 18-a jarcento. Apartaĵo estas, ke la objektoj estas konstruitaj eksplicite el ligno kaj dum ilia konstruado povis esti uzita eĉ ne unu najlo. Ili karakterizas sin per origineco kaj unika teknike-artista solvo. En Slovakio konserviĝis 61 lignaj sakralaj konstruaĵoj - 44 temploj (grekkatolikaj kaj ortodoksaj), 11 romkatolikaj preĝejoj kaj 6 evangeliaj artikolaj preĝejoj.

## Architekturo 
Fundamenta konstruo estas fostodoma. Krom ortangulaj konstruoj eblas trovi ankaŭ poligonalajn konstruajn elementojn. Multaj el ili estas tripartaj, kion simbolas Sanktan Triopon. Tiu ĉi simbolo estadas emfazita ankaŭ per triunuo direkte al okcidento plialtiĝantaj turoj. Ŝinda tegmento portas ankaŭ signojn de la popola arikterturo en aspekto ĉarpentisto-lignogravuraĵaj geometriaj ornamaĵoj. Per maniero de metado de la ŝindoj, kestigaj tabuloj kaj lameloj estadas ankaŭ validigitaj diversaj modeloj. En dekoraj elementoj estis uzataj ankaŭ metalaj objektoj. Atentemon meritas feraj krucoj.

Baza elemento de la lignaj temploj estas ikonostazo (el la greka *eikon* = bildo kaj *stasis* = konstruaĵo), kio estas propre ligna muro kun bildoj apartiganta altaron de la cetera parto de la templo. Ikonoj estas lokigitaj en preciza vico, ilia nombro kaj komponaĵo estas anticipe donita. El artista vidpunkto la ikonostaso kunigas en si arkitekturon, pentraĵon kaj dekoratan lignogravuraĵon. La interno ofte estadas ornamita per surmuraj kaj surplafonaj pentraĵoj. Temoj de la pentraĵoj devenas el Malnova kaj Nova testamento kaj pentristoj tiel per simplaj esprimaj rimedoj konatigis la popolon kun ties enhavoj.

Laŭ historiaj fontoj estis en Slovakio proksimume 300 lignaj sakralaj konstruaĵoj, el kiuj konserviĝis al ni malpli ol 70. 27 el ili estis en la jaro 1968 proklamitaj kiel nacia kultura memorindaĵo. Inter la plej malnovaj preĝejoj apartenas pro gotika stilo influitaj romkatolikaj temploj. Unikaj estas ankaŭ evangeliaj artikolaj predikistaj temploj kun bazplano en formo de greka kruco. La plej nombran grupon kreas lignaj grekkatolikaj ortodoksaj temploj de rutena etno. En plimulto de la temploj regule okazas diservoj.

## Listo de Monda heredaĵo de Unesko 
Komitato de Organizaĵo de UN por edukado, scienco kaj kulturo (UNESCO) dum kunsido la 8-an de julio 2008 en kanada Kebeko decidis pri envicigo de kelkaj slovakaj lignaj temploj en liston de Monda kultura kaj natura heredaĵoj.

Temas pri romkatolikaj preĝejoj en Hervartov kaj Tvrdošín, evangeliaj artikolaj preĝejoj en Leštiny, Hronsek kaj Kežmarok kaj grekkatolikaj temploj en Ruská Bystrá, Bodružal kaj Ladomirová.

## Listo de municipoj kun lignaj sakralaj konstruaĵoj 
Laŭ leĝo pri protekto de memorindaĵoj el la jaro 1987 estis du kategorioj de la memorindaĵoj - la kulturaj memorindaĵoj kaj la naciaj kulturaj memorindaĵoj. Nuntempe valida leĝo n-ro 49/2002 konas nur unu kategorion de la memorindaĵoj, nome la naciaj kulturaj memorindaĵoj. **Dike** estas markitaj lokoj - laŭ la eksa leĝo *la naciaj kulturaj memorindaĵoj* (NKP), do tiuj plej valoraj.

### Grekkatolikaj lignaj ortodoksaj temploj 
* **Bodružal** - Templo de sankta episkopo Nikolao el la jaro 1658 (NKP) (Listo de UNESCO)
* **Brežany** - Templo de sankta Luko el la jaro 1727 (NKP)
* **Dobroslava** - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1705 (NKP)
* **Frička** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1829 (NKP)
* Havranec - Templo de Ĉieleniro de Sinjoro el la jaro 1946
* **Hrabová Roztoka** - Templo de sankta Bazilo Granda el duono de la 18-a jarcento  (NKP)
* **Hraničné** - Templo de Senmakula koncipiĝo de Maria el la jaro 1785 (NKP)
* **Hunkovce** - Templo de Ŝirmo de Sanktega Dipatrino el  la 18-a jarcento  (NKP)
* **Inovce** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1836 (NKP)
* Jalová - Templo de sankta Grandmartiro Juraj el la jaro 1792 
* **Jedlinka** - Templo de Ŝirmo de Sanktega Dipatrino el la jaro 1763 (NKP)
* **Kalná Roztoka** - Templo de sankta Bazilo Granda el la jaro 1750 (NKP)
* **Korejovce** - Templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1764 (NKP)
* **Kožany** - Templo de Renkontiĝo de Sinjoro kun Simeono  el la jaro 1760 (NKP)
* Kožuchovce - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1741 (hodiaŭ parto de Orientslovaka muzeo en Košice)
* **Krajné Čierno** - Templo de sankta Bazilo Granda el la jaro 1730 (NKP)

* **Krivé** - Templo de sankta Luko el la jaro 1826 (NKP)
* Kurimka - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1923
* **Ladomirová** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1742 (NKP) (Listo de UNESCO)
* **Lukov-Venécia** - Templo de sanktaj Kozmo kaj Damiano el la jaro 1708 (NKP)
* Malá Poľana - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1759 (translokigita ĝis Ĝardenoj de Jirásek Hradec Králové)
* Matysová - Templo de sankta Mikaelo el dua duono de la 18-a jarcento (hodiaŭ skanzeno en Stará Ľubovňa)
* Mikulášová - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1730 (hodiaŭ skanzeno en Bardejovské Kúpele)
* **Miroľa** - Ortodoksa templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1770 (NKP)
* **Nižný Komárnik** - Templo de Ŝirmo de Dipatrino el la jaro 1938 (NKP)
* Nová Polianka - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1763 (hodiaŭ skanzeno en Svidník)
* Nová Sedlica - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1745 (hodiaŭ skanzeno en Humenné)
* **Potoky** - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1773 (NKP)
* **Príkra** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1777 (NKP)
* ** Ruská Bystrá ** - Templo de Transpreno de korprestaĵoj de sankta Mikaelo el la jaro 1730 (NKP) (Listo de UNESCO)
* **Šemetkovce** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1752 (NKP)
* Šmigovec - Templo de Ĉieleniro de Sinjoro el la jaro 1755
* **Topoľa** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1700 (NKP)
* **Tročany** - Templo de sankta Luko el la jaro 1739 (NKP)
* ** Uličské Krivé ** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1718 (NKP)
* Vyšná Polianka - Templo de sankta Paraskeva el la jaro 1919 
* Vyšný Komárnik - Templo de sanktaj Kozmo kaj Damiano el la jaro 1924
* Zboj - Templo de sankta episkopo Mikulaŝo el la jaro 1775 (hodiaŭ skanzeno en Bardejovské Kúpele)

### Romkatolikaj lignaj preĝejoj 
* Dolný Smokovec
* Hervartov - Preĝejo de sankta Francisko el Asizo  (NKP) (Listo de UNESCO)
* Banloko Korytnica - Preĝejo de sankta Ondro Fotografio 
* Malá Franková Fotografio
* Rudno - Preĝejo de sankta Štefan Kráľ (hodiaŭ skanzeno en Martin)
* Starý Smokovec
* Tatranská Javorina 
* Tatranská Kotlina Fotografio
* Trnové apud Žilina  - preĝejo de sankta Georgo
* Tvrdošín - Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Listo de UNESCO)
* Zábrež - Preĝejo de sankta Elizabeto (hodiaŭ skanzeno en Zuberec)

### Evangeliaj artikolaj lignaj temploj 
* Dúžava Fotografio
* Hronsek (Listo de UNESCO)
* Istebné Fotografio
* Kežmarok (NKP) (Listo de UNESCO)
* Leštiny (Listo de UNESCO)
* Paludza (hodiaŭ Svätý Kríž)

### Ortodoksaj lignaj temploj 
* Hutka - Templo de Naskiĝo de Dipatrino el la jaro 1923 Fotografio
* Medvedie - Templo de sankta grandmartiro Dimitrij Tesalonika el la jaro 1903 Fotografio
* ** Ruský Potok ** - Templo de sankta Mikaelo el la jaro 1740 (NKP)
* Varadka - Templo de Ŝirmo de Sankta Dipatrino el la jaro 1924  Fotografio

## Fontoj 
* Drevené kostolíky na Slovensku 
* Drevené chrámy na východe Slovenska

## Referencoj 
## Galerio 

Dosiero:Skanzén HE.jpg|Templo el Nová Sedlica en skanzeno en Humenné
Dosiero:Drevený kostol Hronsek.JPG|Hronsek
Dosiero:Slovakia folk art Brezany 12.jpg|Brežany
Dosiero:Lukov slovakia 3824.JPG|Lukov
Dosiero:Sväty Kriz (31).jpg|Svätý Kríž
Dosiero:Nizny Komarnik-Eglise Ruthene-2.jpg|Nižný Komárnik
Dosiero:Késmárk (83).jpg|Kežmarok
Dosiero:Kalna roztoka.2.jpg|Kalná Roztoka
Dosiero:Múzeum oravskej dediny Zuberec - Brestová (10).jpg|Zábrež skanzeno Zuberec
Dosiero:Hradec Králové - kostel svatého Mikuláše1.jpg|Malá Poľana Ĝardenoj de Jirásek Hradec Králové
Dosiero:Múzeum slovenskej dediny 13 - church.JPG|Rudno skanzeno Martin
Dosiero:Jalova cerkev1.jpg|Jalová
Dosiero:Artikularkirche Lestiny.jpg|Leštiny
Dosiero:Rusky Potok cerka 2.jpg|Ruský Potok
Dosiero:Drevený chrám východného obradu Ochrany Bohorodičky.jpg|Miroľa
Dosiero:Korejovce drevene chramy.jpg|Korejovce
Dosiero:DolnySmokovec10Slovakia34.JPG|Dolný Smokovec
Dosiero:Cerkov Krajne Cierno4.jpg|Krajné Čierno
Dosiero:Krive church Slovensko 3742.JPG|Krivé
Dosiero:Slovakia region Spis 21.jpg|Matysová skanzeno Stará Ľubovňa
Dosiero:Topola.dr.cerkva2.JPG|Topoľa
Dosiero:Ulicske Krive church4.jpg|Uličské Krivé
Dosiero:Dobroslava2.jpg|Dobroslava
Dosiero:Cerkov Prenesenia ostatkov svateho Mikulasa Ruska Bystra02.jpg|Ruská Bystrá
Dosiero:Hraničné.Holzkirche.JPG|Hraničné
Dosiero:Huncovce-Greek-Catholic_Church.jpg|Hunkovce
Dosiero:Trocany church.JPG|Tročany
Dosiero:Slovakia Stary Smokovec 117.JPG|Starý Smokovec

## Aliaj projektoj 
## Vidu ankaŭ 
*Lignaj preĝejoj en slovaka parto de Karpatoj
*Artikola preĝejo

## Eksteraj ligiloj 
* Drevené chrámy na východe Slovenska
* Článok o drevenej architektúre a kostolíkoch v časopise Pamiatky a múzeá 3/99 
* Zaujímavé informácie o kostolíkoch 
* Drevené kostolíky na Slovensku
* Drevená sakrálna architektúra v Karpatoch - Drevené cerkvy Karpát
* Drevené chrámy Slovenska - Fotogaléria 

## Literaturo 
* *Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Bardejov a okolie.* Prešov : PETRA n.o., 2007. 152 s. ISBN 978-80-8099-009-1
* *Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Svidník a okolie.* Prešov : PETRA n.o., 2007. 160 s. ISBN 978-80-8099-010-7
* *Drevené gréckokatolícke chrámy na východnom Slovensku. Humenné, okolie a iné.* Prešov : PETRA n. o., 2008. 144 s. ISBN 978-80-8099-032-9
* Kosť, Michal - Ivan Marko - Jaroslav Popovec: *KARPATSKÁ DREVENÁ CESTA SLOVAKIA. Úvod do karpatoturistiky 21. storočia.* Záchrana a obnova NKP - DREVENÉ CHRÁMY POD DUKLOU n. o.. 102 s. ISBN 80-968832-4-0

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Slovakio
Kategorio:Memorindaĵoj en Slovakio
Kategorio:Ligna sakrala arkitekturo
Kategorio:Laborecká vrchovina
Kategorio:Grekkatolika eklezio 
Preĝejoj lignaj
Kategorio:Arkitekturo de Slovakio
Kategorio:Lignokonstruaĵoj