Preĝejo Saint-Martin de Moissac

eta|dekstre|350ra|Preĝejo Saint-Martin de Moissac. Fotita el la nacia vojo. La fervojo situanta tuj malantaŭ la preĝejo. Dekstre oni ekvidas foston, por elektrigo de lokomotivoj

## Loko
La preĝejo Sankto Marteno (fr: *Saint-Martin de Moissac*) situas sur la komunumo Moissac en la departemento Tarn-et-Garonne, Francio.

Kojnita inter la fervoja linio, la nacia vojo al Bordozo kaj la Apudgarona Kanalo, la preĝejo Saint-Martin, pli ol 1800 jarojn aĝa, estas konsiderata kiel unu el la plej malnovaj preĝejoj de Francio. Ĝi situas je 900 metroj de la famkonata romanika abatejo Saint-Pierre de Moissac.

Ĝia preciza situo estas sur strato nomata Avenue de Gascogne.

Koordinato : 44° 06′ 06″ N, 1° 04′ 31″ E

[thumb|350ra|Desegnaĵo fare de [François de Belleforest (La Cosmographie universelle de tout le monde.) 1575. Oni povas rimarki la preĝejon Sankto Marteno ene de la ruĝa cirklo. Bv noti supre kaj iom dekstre la jaron 1574 indikita far la aŭtoro:  (Municipaj arĥivoj de la muzeo de Moissac).]] 

## Historio
Komence, ĝi estis antikva romia vilao datiĝanta de la 3-a jarcento. Tiu vilao estas tipa ekzemplo de Domus Ecclesia : kristana ejo por diservo en privata domo. Ĉi-lasta estis konstruita sur privataj antikvaj romiaj banejoj. La konstruaĵo estis transformita en preĝejon dum la 11-a jarcento. Konsistante el kapelo kaj tombejo, tiu paroka preĝejo konservis tiun statuson ĝis la 18-a jarcento. Komence de la 20-a jarcento la preĝejo estis ne plu uzita kaj poste definitive forlasita en 1910.

En 1922, la privata kompanio de fervojo por la sudo de Francio (la *Compagnie des Chemins de fer du Midi*) volis detrui ĝin, por konstrui stacidomon, sed ĝi estis savita lastminute pro tio, ke ĝi estis klasifikita kiel historia monumento. Ekde tiu ĉi dato, pluraj arkeologiaj operacioj ebligis determini ĝiajn originojn.

Ponteto el metalo estis tamen konstruita far tiu privata kompanio, por ebligi la plilongigon de ducentmetra akcesora fervojeto. Teorie ĝi devus esti provizora. Sed tiu provizora periodo komenciĝis en 1931 kaj finiĝis en 1986.
Ĉar tiu ponteto pluestis antaŭ la preĝejo dum jardekoj, kaŝante ĝin, la konsekvenco estis ke iom post iom la preĝejo iĝis kvazaŭ neekzistanta pro nevidebleco el la nacia vojo : preskaŭ forgesita. Kun la jaroj 1990-2000 tiu afero iom ŝanĝiĝis, kiel elmontras la unua foto. 
Nun, turistoj rajtas viziti ĝin, nur kun kompetenta ĉiĉerono dufojojn ĉiusemajne dum la somera periodo. 

Dum elfosadoj de tiu nekropolo kaj de la paroĥa tombejo en 1934, Armand Viré (estiel arkeologo kaj prahistoriisto) establis, ke la preĝejo Saint-Martin situas sur antikva hejtadsistemo por banoj dum la Gaŭlo-romia periodo: tiu sistemo estante nomita "hipokaŭsto". Tiuj eltrovaĵoj estis konfirmitaj dum la ĝisfunda reekzameno de la konstruaĵoj komencita en 2011, same kiel per nova elfosadkampanjo aranĝita en 2012 fare de arkeologia laboratorio ĉe la Tuluza Universitato Le Mirail.

La preĝejo estis vendita kiel nacia posedaĵo dum la Revolucio. Ĝi estis aĉetita de la komunumo en 1862 kaj revenis al diservo.

## La konstruaĵo
Tombejo ĉirkaŭ la preĝejo estis establita de la 10-a jarcento.

Temas pri paroka preĝejo almenaŭ ekde la 11-a jarcento. 

Parto de la absido estis konstruita en la 11-a jarcento kaj funebra niĉo (fr: enfeu,  el la latina infodere, "entombigi")  en la 12-a jarcento.

La kapelo nomata Nia Damo (fr: Notre-Dame), sur la suda flanko, estis alkonstruita ĉe la fino de la 15-a jarcento. Ĝi estis ornamita kun aro de pentraĵoj prezentantaj la vivon de Kristo, same kiel la suda muro kaj nova portalo.

La antaŭpordo kun portalo estis aldonita en la 17-a jarcento antaŭ la gotika portalo.

Kapelo estis alkonstruita sur la norda flanko de la preĝejo en la dua duono de la 19-a jarcento, sed ĝi estis detruita kiam la fervoja linio estis konstruita.

La tuta parcelo estis listigita kiel historia monumento la 16-an de julio 2014, por protekti la antikvan banejon trovitan sub la preĝejo.

## Bibliografio
* Régis de la Haye, *Saint-Martin de Moissac. Plus ancienne église de France?*, Numéro spécial des études sur l'abbaye de Moissac. 1978
* Bastien Lefebvre, *Moissac, ancienne église Saint-Martin*, , *Congrès archéologique de France. Monuments de Tarn-et-Garonne. 2012*, Société française d'archéologie, Paris, 2014 
* Virginie Czerniak, *Moissac, église Saint-Martin. Peintures murales*, , *Congrès archéologique de France. Monuments de Tarn-et-Garonne. 2012*, Société française d'archéologie, Paris, 2014 
* Marguerite Vidal, ''Les peintures murales de l'église Saint-Martin de Moissac*, , Bulletin de la Société archéologique de Tarn-et-Garonne, 1960, tome 86 (*lire en ligne*)
* Marcel Durliat, *L'église Saint -Martin de Moissac*, , Bulletin Monumental, 1970, tome 128-1 (*lire en ligne'')

Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Francio
Kategorio:Moissac