Maria Sibylla Merian

**Maria Sibylla MERIAN** [maria sibila merjan] (* la 2-a de aprilo 1647 en Frankfurto ĉe Majno, † la 13-a de januaro 1717 en Amsterdamo) estis germana pentristino, grafikistino kaj entomologino.eta|Maria Sibylle MerianŜi estis la filino de la kuprogravuristo Matthäus Merian, kiu per sia arto jam famiĝis, sed mortis, kiam Maria Sibylla havis nur tri jarojn. La patrino jaron poste edziĝis al la pentristo Jakob Marell, kiu instruis al la knabino la pentradon, desegnadon kaj la kuprogravuradon.

En la jaro 1665 ŝi edziniĝis al la artisto Johann Andreas Graff, du jarojn poste naskiĝis la unua filino kaj la paro transloĝiĝis al Nürnberg. Ŝi daŭrigis siajn artistajn laborojn, sed pli kaj pli specialiĝis pri la pentrado kaj desegnado de plantoj kaj insektoj, kies trajtojn ŝi profunde kaj detale esploris. Precipe la intereso pri insektoj tiutempe ne estis populara, ĉar ankoraŭ regis la opinio de Aristotelo, ke vermoj, larvoj, raŭpoj kaj similaj estaĵoj estiĝas el putranta ŝlimo, nutras sin de rubaĵoj kaj sekve estas abomenindaj. Maria Sibylla Merian neglektis tiajn opiniojn, observis kun entuziasmo la 64metamorfozon de raŭpoj al papilioj kaj fiksis ĉion en sia skizlibreto.

En la jaro 1675 la 28-jara artistino publikigis sian unuan libron *Florum fasciculus*, dua parto sekvis en 1677, kaj en 1680 aperis la tria parto sub la titolo *Neues Blumenbuch*. Ŝia dua granda verko *Der Raupen wunderbare Verwandlung und sonderbare Blumennahrung*, priskribanta la evoluon de papilio kaj ties nutrado en ĉiu fazo de la metamorfozo, aperis en 1679. Per ĝi ŝi fondis novan sciencon: la entomologion.

En la jaro 1685 la geedzoj disiĝis kaj Maria Sibylla Merian kun sia patrino kaj siaj du filinoj transloĝiĝis al Holando, al sia duonfrato vivanta en kastelo kiu apartenis al la guberniestro de Surinamo. Tie ŝi eksciis multon pri la faŭno kaj flaŭro en Sudameriko.

En la jaro 1699 ŝi kune kun sia plej juna filino Dorothea Maria (*1678) vojaĝis al Surinamo, faris ekskursojn al la pluvarbaro, esploris tie la ekzotikan faŭnon kaj flaŭron kaj aro da skizoj kaj pentraĵoj estiĝis. En 1701 ŝi malsaniĝis je malario kaj multe pli frue ol planite la du virinoj devis reiri al Eŭropo. La skizoj kaj desegnoj faritaj en Surinamo tiam servis kiel modeloj por la ĉefverko de Maria Sibylla Merian *Metamorphosis insectorum surinamensium*, kiun ŝi kompilis kune kun la tri Amsterdamaj kuprogravuristoj. En 1705 la verko aperis.

Maria Sibylla Merian mortis 1717, en la aĝo de 70 jaroj. Ŝiaj bildoj pri ekzotikaj plantoj, serpentoj, araneoj, igvanoj kaj skaraboj estas rigardataj majstraĵoj.

## Vivo kaj kariero 
[eta|Ŝia patro, Matthäus Merian, estis [gravuristo kaj direktis publikejon.]]

La patro de Maria Sibylla Merian, la svisa gravuristo kaj publikisto Matthäus Merian la pli aĝa, edzinigis ŝian patrinon, sian duan edzinon, Johanna Sybilla Heyne, en 1646. Maria naskiĝis en la sekva jaro 1647, lia naŭa infano. Ŝia patro mortis en 1650, kaj en 1651, ŝia patrino edzigis Jacob Marrel, pentristo de floroj kaj senmovaĵoj. Marrel kuraĝigis al Merian desegni kaj pentri. Dum li loĝis plejparte en Nederlando, lia lernanto Abraham Mignon trejnis ŝin. Je la aĝo 13 ŝi pentris bildojn de insektoj kaj plantoj kiujn ŝi kaptis.
Frue ŝi povis aliri multajn librojn pri natura historio.
Pri sia juneco, en la enkonduko al *Metamorphosis insectorum Surinamensium*, Merian skribis:

La florpentristo Rachel Ruysch iĝis lernanto de Merian.

## Laboro 
### Botanika arto 
Merian unue famiĝis kiel botanika artisto. En 1675, ŝi komencis publikigi trivoluman serion, kun po 12 platoj prezentantaj florojn.
En 1680 ŝi publikigis *Neues Blumenbuch*, kombinante la serion,

### Esplorado pri insektoj, precipe raŭpoj 
eta|Title page of ''The Caterpillars' Marvelous Transformation and Strange Floral Food*, first volume, published 1679
[eta|Plate I of *Caterpillars* vol 1, entitled "Maulbeerbaum samt Frucht". Ĝi prezentas la fruktojn kaj folion de [moruso kaj la ovojn kaj larvojn de la silkraŭpa noktopapilio.]]
[eta|Plate 5 of *Caterpillars* vol 1, depicting the metamorphosis of the [garden tiger moth, its plant host, and parasitic wasps.]]
Merian estis unu el la plej fruaj naturesplorantoj kiuj rekte observis insektojn.
serpentoj, araneoj, igvanoj, kaj tropikaj skaraboj oni ankoraŭ kolektas amatoroj tutmonde. La germana vorto *Vogelspinne*—(araneo de la infraordo Mygalomorphae), kiu signifas *birda araneo*—probable originis en gravuraĵo de Merian. Tiu gravuraĵo, kreita laŭ skizoj desegnitaj en Surinamo, montras grandan araneon kiu ĵus kaptis birdon. En la sama gravuraĵo kaj la kuna teksto Merian estis la unua eŭropano priskribi kaj armeajn formikojn kaj folitranĉajn formikojn, kaj ankaŭ ilian efikon sur aliaj organismoj.
La bildojn de Merian pri tropikaj formikoj oni poste citis kaj kopiis aliaj artistoj. Ŝiaj prezentaĵoj de la luktado inter organismoj antaŭdatas la teorioj de Charles Darwin kaj Lord Tennyson pri la luktado por travivi kaj evoluado.
Post ŝia morto oni represis la verkon en 1719, 1726 kaj 1730, al pli vasta legantaro.
Priskribante la ananason, Merian citis plurajn normajn verkojn pri la natursciencoj, kiuj unue dokumentis la frukton, ekzemple *Historia Naturalis Brasilae* de Willem Piso kaj Georg Marggraf, *Hortus Malabaricus* de Hendrik van Rheede, kaj *Medici Amstelodamensis* de Caspar Commelin.
Kvankam la ananaso jam estis desegnita, la desegnaĵoj de Merian iĝis la plej elstaraj.
Provo identigi la insektojn kaj plantojn en moderna faksimila eldono de ŝia surinama verko sukcesis eltrovi kelkajn speciojn, kvankam Merian ofte eraris pri la manĝoplantoj, eraris pri la morfologio, kaj kutime kunmetis malĝustan specion de raŭpo kun ĝia imago.
Ŝiaj desegnaĵoj estas parto de la scienca esplorado age de eŭropanoj. La frua taksonomio de tropikaj plantoj dependis de bildoj aŭ specimenoj. Post ŝia reveno al Amsterdamo, ŝiajn bildojn uzis Carl Linnaeus kaj aliaj por identigi proksimume cent novajn speciojn.
La ekspedicio de Merian antaŭdatis je cent jaroj la faman sudamerikan ekspedicion de Alexander von Humboldt, kaj je 200 jaroj tiun de Princino Theresa de Bavario.
Oni poste juĝis la ekspedicion de Merian ŝlosila interpretanto de ilustritaj geografiaj publikaĵoj originantaj en Nederlando en la 17-a jarcento, kiu marĉandis *ekzotikan* sed alireblan novan mondon al eŭropanoj.

### Filinoj de Merian 
Nuntempe okazas pli granda intereso pri Merian. Tio instigis pluan studadon je ŝiaj verkoj age de la artaj kaj sciencaj komunumoj. Pro tio, oni reatribuis iujn verkojn al ŝiaj filinoj Johanna kaj Dorothea. Sam Segal reatribuis 30 foliegojn el la 91 en la Brita Muzeo.

## Verkaro 
* "Blumenbuch. Volume 1." 1675
* "Blumenbuch. Volume 2." 1677
* "Neues Blumenbuch. Volume 3." 1680
* "Der Raupen wunderbare Verwandlung und sonderbare Blumennahrung." Volume 1, 1679
* "Der Raupen wunderbare Verwandlung und sonderbare Blumennahrung." Volume 2, 1683
* "Metamorphosis insectorum Surinamensium." 1705

## Galerio 

Dosiero:De Europische Insecten Merian Bernard.jpg|La Eŭropaj Insektoj
Dosiero:Duroia eriopila by Merian.jpg|*Duroia eriopila*
Dosiero:Duroia sp00.jpg|*Duroia* specio
Dosiero:Fulgora.jpg|*Fulgora*
Dosiero:Guavenzweig.jpg|Gujavo
Dosiero:Merian Metamorphosis VI.jpg|Metamorfozo
Dosiero:Spondia purpurea Merian.jpg|*Spondia purpurea*
Dosiero:Merian Metamorphosis LX.jpg|Metamorfozo
Dosiero:Metamorphosis of a Butterfly Merrian 1705.jpg|Metamorfozo de papilio
Dosiero:Merian Metamorphosis XLVIII.jpg|Metamorfozo
Dosiero:Merian Metamorphosis XXVII.jpg|Metamorfozo
Dosiero:Merian-grafic-senkenberg hg.jpg|Senkenberg
Dosiero:Thysania agrippina par Merian.gif|*Thysania agrippina*
Dosiero:Wasserhyazinthe.jpg|Akvohiacinto
Dosiero:Maria Merian Metamorphosis Insectorum Surinamensium MIA P18717.jpg|Metamorfozo de insekto Surinamensium
Dosiero:Butterfly on a hibiscus plant.jpg|Papilio sur hibisko
Dosiero:Illustration of a Caiman crocodilus and an Anilius scytale (1701–1705) by Maria Sibylla Merian.jpg|Ilustraĵo de *caiman crocodilus* kaj *Anilius scytale*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://home.wtal.de/hh  
* http://www.garten-literatur.de/Blattwerk/neue/merian_maria_sibylla.htm  
* http://www.awg.musin.de/facharbeiten/merian/Facharbeit.htm  
* http://www.library.wisc.edu/libraries/SpecialCollections/womennature/sectionpages/MariaSibyllaMerian.html 
* *Metamorphosis Insectorum Surinamensium*:
** *Metamorphosis insectorum Surinamensium*  bildoj ĉe retejo de Johns Hopkins University
** Reta versio de *Metamorphosis insectorum Surinamensium* el GDZ
** *Metamorphosis insectorum Surinamensium* (1705) – kompleta cifereca faksimilo el la biblioteko :en:Linda Hall Library
* *Das kleine Buch der Tropenwunder : kolorierte Stiche*  el la :en:Digital Library of the Caribbean
* Online version of *Over de voortteeling en wonderbaerlyke veranderingen der Surinaemsche Insecten* el GDZ
* Online version of *Erucarum ortus, alimentum et paradoxa metamorphosis* el GDZ
* The Flowering Genius of Maria Sibylla Merian Ingrid Rowland pri Merian el *:en:The New York Review of Books*
* *Der Raupen wunderbare Verwandlung'', bildoj el kolekto ĉe la University of Wisconsin-Madison
* Gaedike, R.; Groll, E.K. & Taeger, A. 2012: Bibliografio de la entomologia literaturo de la komenco ĝis 1863 : reta datumbazo&nbsp;– versio 1.0&nbsp;– Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut.
* Maria Sibylla Merian on the RKD website
* The Maria Sibylla Merian Society kun ligiloj al ciferecaj verkoj de Maria Sibylla Merian
* The Kleps-Hok Collection on Maria Sibylla Merian ĉe The National Museum of Women in the Arts

Kategorio:Germanaj pentristoj
Kategorio:Germanaj entomologoj