Tokipono

**Tokipono** () estas planlingvo. La nomo de la lingvo estas derivita de la Tokpisina vorto *tok* (de la angla *talk* „paroli“) kaj la Esperanta adjektivo *bona*.

toki - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg|*toki* = paroli
pona - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg|*pona* = bona

Ĝi estas konstruita de Sonja Lang kaj unue publikigita en la interreto en 2001. Laŭ ŝia takso ekzistas nuntempe mondvaste minimume 100 fluaj parolantoj.

Ĝi ne estas internacia helplingvo, sed filozofia aŭ luda lingvo. La vortoj estas elektitaj laŭ la pensoj de taoismo: vivi simple sen la komplikoj de la moderna vivo. Ankaŭ la gramatiko estas farita por esti kiel eble plej simpla, parte laŭ modelo de piĝinoj: ekzemple, ne ekzistas subjunkcioj aŭ pasiva voĉo.

## Fonologio kaj fonotakso 
Estas en Tokipono nur 14 fonemoj, 9 konsonantoj:

kaj 5 vokaloj:

La silabo-formoj de Tokipono similas al tiuj de la japana, t.e. eblas V(n) aŭ KV(n) je komenco de vorto, je silabofino nur KV(n). Ekzemple: "o" (ho), "ala" (ne, mal-), "ken" (povi), "kule" (koloro), "ante" (alia). Jen ĉiuj eblaj silaboj:

   a   e   i   o   u    La silabo 'u' povas esti ronda aŭ neronda.
  ka  ke  ki  ko  ku    Plozivoj kaj frikativoj
  sa  se  si  so  su      povas esti voĉaj aŭ nevoĉaj.
  ta  te      to  tu    La silabon 'ti' oni evitas pro similo al 'si'
  na  ne  ni  no  nu
  pa  pe  pi  po  pu
  ma  me  mi  mo  mu
  ja  je      jo  ju    La silabon 'ji' oni evitas pro similo al 'i'
  la  le  li  lo  lu
  wa  we  wi            La silabojn 'wu' kaj 'wo' oni evitas
                        pro similo al 'u' kaj 'o'.
          n             ĉe fino de silabo

### Ofteco de fonemoj 
Analizo de 10-litermila tekstaro en Tokipono liveras jenajn proporciojn por la fonemoj de Tokipono:

  0.172     a
  0.148     i
  0.116     n
  0.102     l
  0.077     o
  0.074     e
  0.051     k
  0.046     t
  0.044     m
  0.041     s
  0.037     p
  0.032     u
  0.030     j
  0.028     w

## Gramatiko kaj semantiko 
Tipologie, Tokipono estas izola lingvo (po unu morfemo en unu vorto). Ĝia fiksa vortordo estas subjekto-verbo-objekto. La rolojn de diversaj vortoj en frazo distingas frazoparto-dividiloj:
* "la" finas adverban komplementon
* "li" dividas subjekton de verbo
* "e" akuzativa prepozicio
* Modifiloj, adverboj kaj adjektivoj sekvas la modifatan vorton, krom adverbaj subfrazoj, kiuj antaŭas la modifatan ĉeffrazon, dividitaj de ĝi per "la".

Plej multaj vortoj uziĝas plur-role, kiel verbo, substantivo, adjektivo. Eĉ la prepozicioj havas ankaŭ verbajn kaj/aŭ substantivajn uzojn, ekz. "tawa" = "al" aŭ "iri".

### Pronomoj 
La bazaj ununombraj pronomoj estas "mi, sina, ona, ni" = "mi, vi/ci, li/ŝi/ĝi, (ĉi) tiu/tio". Aliajn pronomojn oni formas per almeto de "mute" (= pluraj, multaj), do "mi mute" = "ni", ktp. La vorto "jan" (= homo, ulo) ankaŭ povas roli kiel nedifina pronomo kia la esperanta "oni", kaj "ijo" (aĵo) kiel la esperanta "io".

Se la pronomo *mi* aŭ *sina* estas uzata kiel subjekto de la frazo, tiam la partiklo *li* ne estas uzata, por disigi la subjekton de la predikato.

### Vortostoko 
[[Dosiero:Tokipona_vortdeveno.PNG|eta|dekstra|300ra|Origino de ĉiu el 118 bazaj vortoj de tokipono, laŭ datenoj el la oficiala tokipona etimologio (klaku sur la bildo por klarigoj).]]
Toki Pona kontentiĝas kun baza vortostoko de nur 123 vortoj. Tiuj vortoj estas krome grandparte tre mallongaj, kaj la vortoj ĝenerale devenas el
* la angla,
* Tokpisino,
* la finna,
* la kartvela,
* la nederlanda,
* la akadia franca,
* Esperanto,
* la kroata,
* la ĉina (la normĉina kaj la kantona).

En Tokipono estas uzataj multaj kunmetitaj sintagmoj, ĉar veraj kunmetaĵoj ne ekzistas.
* *kili suwi jelo* "banano" (laŭvorte: frukto dolĉa flava, do "flava dolĉa frukto", angle: sweet yellow fruit)
** linja (hararo), ankaŭ linja lawa, nena lawa

Por nomigi dukoloran aĵon, ni uzas la vortojn „en“ kaj „pi“.
* „len pi loje en laso“ = „vestaĵo en ruĝa kaj blua“ („loje laso“ signifas „violkolora“!)

Laŭ la oficiala vortaro eblas kombinoj, kiel ekz.:
* „laso loje“, „loje laso“ = „purpura“
* „loje jelo“ = „oranĝa“
* „loje walo“ = "rozkolora"
* „pimeja walo“ = „griza“

Por distingi inter "blua" kaj "verda" eblas aldoni priskriban vorton, ekze.:
* „laso kasi“ = „verda“
* „laso telo“ = „blua“

#### Numeraloj 
Tokipono havas nur kvin bazajn numeralojn, kiuj ĉiam staras post la koncerna substantivo. Jen:
* *ala* "nul, ne-"
* *wan* "unu"
* *tu* "du"
** *sike tu* "du pilkoj"
* *mute* "kelkaj, multaj"
** *mi mute* "ni, al ni"
* *ale* "ĉio, ĉiuj"

Homoj, kiuj volas esprimiĝi pli detale, povas ankaŭ uzi pliajn vortojn, kiel ekz. *luka* "mano", kiel numeralojn. Krome oni povas uzi kunmetitajn sintagmojn por tio, ekz.
* *tu tu* "kvar"
* *luka wan* "ses"
* *luka tu* "sep"
* *luka luka* "dek"
* *luka luka wan* "dek unu".
Krome en ĉi tiu skemo *mute* signifas 20 kaj *ale* 100. Ekz.
* *mute mute luka* "45"
* *ale ale wan* "201".

Por formi ordajn numeralojn, la vorto *nanpa* estas uzata.
* *jan pi nanpa wan* "unua persono".
* *meli mi pi nanpa wan li jo e luka suli.* "Mia unua amikino havis grandajn manojn."

#### Novaj vortoj 
Novaj vortoj estas ankoraŭ malmultaj: *pan* "grajno, grajna produkto (tritiko, rizo, sekalo)" (). La vorto *iki* (nun *ona* "li, ŝi, ĝi, ili") estis tro simila al alia vorto, nome *ike* "malbona, malica".

La tri vortoj *leko* ("bloko, ŝtuparo"), *kan* ("el", nun *poka*), kaj *pata* ("frato, fratino", nun *jan sama*) estis forigitaj sen nova anstataŭaĵo.

#### Propraj nomoj kaj alilingvaj pruntaĵoj 
Propraj nomoj kaj aliaj alilingvaj pruntaĵoj estas ĉiam adjektivoj, ne memstaraj vortoj. Ekz. "jan Sonja": laŭvorte, "homo Sonja", "ulo Sonja".

[400ra|eta|Nomoj de [Eŭropo|eŭropaj landoj en tokipono.]]

### Ortografio 
Ĉiuj vortoj estas skribataj konsekvence malgrande, eĉ se ili estas je la komenco de frazo. Nur ĉe „neoficialaj vortoj“, kiuj ne ekzistas en la vortostoko de Tokipono, do propraj nomoj de personoj, sed ankaŭ geografiaj kaj fremdlingvaj esprimaj, estas skribataj majuskle. Ankaŭ tiuj ne al la baza vortostoko apartenantaj vortoj estas adaptataj al la sonstrukturo kaj ortografio de Tokipono.

Krome estas *sitelen pona* („bonaj/simplaj bildoj“) nomata logografia skribsistemo, kiun la inventintino Sonja Lang nomas „hieroglifojn“, kaj *sitelen sitelen* („bildecaj bildoj“) nomata „nelineara skribsistemo“, kio memorigas pri la Majaa skribo. Krome la lingvo povas esti signata ankaŭ per sistemo nomata *toki pona luka* „mana Tokipono“.
#### Sitelen Pona 
La vortoj de toki pona kaj simboloj en la skripto *:

a - sitelen pona pu (monospaced).svg       | 
akesi - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
ala - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
alasa - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
ale - sitelen pona pu (monospaced).svg     |  / 
anpa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ante - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
anu - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
awen - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
e - sitelen pona pu (monospaced).svg       | 
en - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
esun - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ijo - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
ike - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
ilo - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
insa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
jaki - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
jan - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
jelo - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
jo - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
kala - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
kalama - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
kama - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
kasi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ken - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
kepeken - sitelen pona pu (monospaced).svg | 
kili - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
kiwen - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
ko - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
kon - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
kule - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
kulupu - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
kute - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
la - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
lape - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
laso - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
lawa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
len - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
lete - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
li - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
lili - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
linja - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
lipu - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
loje - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
lon - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
luka - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
lukin - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
lupa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ma - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
mama - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
mani - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
meli - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
mi - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
mije - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
moku - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
moli - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
monsi - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
mu - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
mun - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
musi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
mute - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
nanpa - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
nasa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
nasin - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
nena - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ni - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
nimi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
noka - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
o - sitelen pona pu (monospaced).svg       | 
olin - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
ona - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
open - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
pakala - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
pali - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
palisa - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
pan - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
pana - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
pi - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
pilin - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
pimeja - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
pini - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
pipi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
poka - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
poki - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
pona - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
pu - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
sama - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
seli - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
selo - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
seme - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
sewi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
sijelo - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
sike - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
sin - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
sina - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
sinpin - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
sitelen - sitelen pona pu (monospaced).svg | 
sona - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
soweli - sitelen pona pu (monospaced).svg  | 
suli - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
suno - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
supa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
suwi - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
tan - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
taso - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
tawa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
telo - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
tenpo - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
toki - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
tomo - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
tu - sitelen pona pu (monospaced).svg      | 
unpa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
uta - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
utala - sitelen pona pu (monospaced).svg   | 
walo - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
wan - sitelen pona pu (monospaced).svg     | 
waso - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
wawa - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
weka - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 
wile - sitelen pona pu (monospaced).svg    | 

Toki Pona - toki.jpg|*toki*  (lingvo)
Toki Pona - pona.jpg|*pona*  (bona)
Toki Pona - toki pona.jpg|*toki pona*  (bona lingvo)

Toki Pona - telo.jpg|*telo*  (akvo)
Toki Pona - lete.jpg|*lete*  (malvarma)
Toki Pona - telo lete.jpg|*telo lete*  (malvarma akvo)

#### Sitelen sitelen 
La vortoj de toki pona kaj simboloj en la skripto *:

A - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
Akesi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
Ala - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
Alasa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
Ale - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    |  / 
Anpa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
Ante - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
anu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
awen - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
e - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg       | 
en - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
esun - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
ijo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
ike - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
ilo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
insa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
jaki - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
jan - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
jelo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
jo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
kala - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
kalama - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
kama - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
kasi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
ken - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
kepeken - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg | 
kili - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
kiwen - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
ko - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
kon - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
kule - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
kulupu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
kute - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
la - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
lape - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
laso - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
lawa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
len - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
lete - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
li - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
lili - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
linja - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
lipu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
loje - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
lon - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
luka - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
lukin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
lupa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
ma - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
mama - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
mani - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
meli - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
mi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
mije - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
moku - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
moli - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
monsi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
mu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
mun - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
musi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
mute - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
nanpa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
nasa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
nasin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
nena - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
ni - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
nimi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
noka - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
o - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg       | 
olin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
ona - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
open - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
pakala - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
pali - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
palisa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
pan - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
pana - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
pi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
pilin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
pimeja - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
pini - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
pipi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
poka - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
poki - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
pona - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
pu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
sama - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
seli - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
selo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
seme - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
sewi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
sijelo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
sike - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
sin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
sina - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
sinpin - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
sitelen - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg | 
sona - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
soweli - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg  | 
suli - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
suno - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
supa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
suwi - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
tan - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
taso - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
tawa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
telo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
tenpo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
toki - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
tomo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
tu - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg      | 
unpa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
uta - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
utala - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg   | 
walo - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
wan - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg     | 
waso - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
wawa - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
weka - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 
wile - sitelen sitelen word symbol drawn by Jonathan Gabel.jpg    | 

#### Sitelen emoji 
La vortoj de toki pona kaj simboloj en la skripto *:

Noto Emoji v2.034 2757.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f40a.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f645.svg| 
Emoji u1f3f9.svg| 
Noto Emoji v2.034 267e.svg|  / 
Noto Emoji v2.034 2b07.svg| 
Emoji u1f500.svg| 
Yin yang.svg| 
Emoji u1f531.svg| 
Emoji u27a1.svg| 
Noto Emoji Pie 2795.svg| 
Emoji u1f6d2.svg| 
Spirals - Snail Shell.png | 
Fluent Emoji Color 1f44e.svg| 
Emoji u2699.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f3af.svg| 
Poop Emoji.png| 
Noto Emoji v2.034 1f464.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f7e1.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f45c.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f41f.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f50a.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f6b6.svg| 
Noto Emoji Pie 1f334.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4aa 1f3fb.svg | 
Noto Emoji v2.034 1f527.svg| 
Noto Emoji Pie 1f34e.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f48e.svg| 
Emoji u1f366.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4a8.svg| 
Noto Emoji Pie 1f308.svg| 
Emoji u1f465.svg|
Noto Emoji Pie 1f442.svg| 
Noto Emoji v2.034 23cf.svg| 
Noto Emoji Pie 1f634.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f535.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f636.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f45a.svg | 
Noto Emoji Oreo 2744.svg| 
Emoji u25b6.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f401.svg| 
Noto Emoji v2.034 3030.svg | 
Noto Emoji v2.034 1f4c4.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f339.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4cc.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f91a 1f3fb.svg|
Noto Emoji v2.034 1f440.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f573.svg| 
Noto Emoji Pie 1f3dd.svg | 
Emoji u1f468 200d 1f469 200d 1f467 200d 1f466.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4b0.svg| 
Noto Emoji Pie 1f483.svg| 
Noto Emoji Pie 1f448 1f3fd.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f57a.svg| 
Noto Emoji Pie 1f37d.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f480.svg| 
Noto Emoji Oreo 1f479.svg| 
Noto Emoji KitKat 1f63a.svg| 
Noto Emoji Pie 1f319.svg| 
Emoji u1f603.svg| 
Noto Emoji Pie 1f450.svg| 
Noto Emoji v2.034 0023.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f300.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f6e3.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f3d4.svg| 
Emoji u1f447.svg | 
Noto Emoji Pie 1f5e8.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f460.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f44b.svg | 
Noto Emoji v2.034 1f49e.svg| 
Emoji u261d.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f513.svg| 
Noto Emoji Pie 1f4a5.svg| 
Noto Emoji Pie 270a.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4cf.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f35e.svg| 
| 
Noto Emoji Pie 1f392.svg| 
Noto Emoji v2.034 2764.svg| 
Noto Emoji v2.034 26ab.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f3c1.svg| 
Noto Emoji Pie 1f41e.svg| 
Noto Emoji v2.034 2194.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4e6.svg| 
Emoji u1f44d.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4d6.svg| 
Noto Emoji v2.034 2696.svg| 
Noto Emoji Oreo 1f525.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f349.svg| 
Noto Emoji v2.034 2753.svg| 
Emoji u2b06.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f3cb 200d 2640.svg| 
Noto Emoji Pie 2b55.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f381.svg| 
Noto Emoji Pie 1f449 1f3fe.svg| 
Noto Emoji v2.034 27a1.svg| 
Stylized Mona Lisa.svg| 
Noto Emoji Pie 1f9e0.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f412.svg| 
Noto Emoji Pie 1f418.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f31e.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f6cc.svg| 
Emoji u1f36d.svg| 
Noto Emoji v2.034 21a9.svg | 
Noto Emoji v2.034 1f914.svg| 
Emojione1 21AA.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f4a7.svg| 
Noto Emoji Pie 23f0.svg | 
Noto Emoji v2.034 1f5e3.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f3e0.svg| 
Noto Emoji Pie 270c.svg| 
Noto Emoji Pie 1f346.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f444.svg| 
Noto Emoji Oreo 2694.svg| 
Noto Emoji v2.034 26aa.svg| 
Noto Emoji Pie 261d.svg| 
Noto Emoji Pie 1f424.svg| 
Noto Emoji v2.034 26a1.svg| 
Noto Emoji v2.034 1f6eb.svg| 
Twemoji12 1f4ac.svg| 

### Frazkonstruo 
En Tokipono ekzistas kiel en Esperanto la vortospecoj substantivo, verbo, adjektivo, adverbo, konjunkcio kaj prepozicio. Por tamen teni la vortostokon malgranda, en Tokipono estas aplikataj la sekvaj reguloj:

# Ĉiu vorto havas multajn denotaciojn. Tiel do signifas la vorto „suli“ ne nur „granda“ aŭ „longa“, sed ankaŭ „grava“. La vorta aŭ frazmembra pozicio estas per tio ofte decidiga por la korekta signifo de certa vorto.
# Per kombino de pluraj vortoj kromaj esprimoj fariĝas superfluaj. Tiel oni esprimas la esprimon „viktimo“, per tio ke oni kombinas la vortojn „jan“ („homo“) kaj „pakala“ („lezita“) al „jan pakala“. La nombro de vortokombinoj estas tiel nature senlima.
# Ne ekzistas genro, kazo aŭ numero (kiel kutime en izolaj lingvoj).
# Krome ne ekzistas konjugacio aŭ deklinacio.
# Ekvivalento por la vorto „esti“ entute mankas, kaj per tio ankaŭ ĉiuj tempoformoj. Frazo povas do priskribi la nuntempon, estintecon aŭ futuron (vidu tabelon).

Simpla frazo konsistas el subjekto kaj verbo aŭ adjektivo, do ekzemple „mi awen.“ = „Mi atendas.“, sed ankaŭ „Ni atendas.“ Por ke tamen ankaŭ pli komplikaj kaj kompleksaj frazoj estu kompreneblaj por la aŭskultanto aŭ leganto, kvar „helpovortoj“ estas enplektataj en la frazojn. Per tio eblas distingi subjektojn, objektojn, malsamajn verbojn aŭ ankaŭ adjektivojn kaj adverbojn unu de la alia:

# *Pluraj rektaj objektoj:* „mi moku e kili e telo.“ = „Mi konsumas fruktojn kaj akvon.“ La „e“ ĉi tie montras, ke „kili“ kaj „telo“ ambaŭ estas rektaj objektoj kaj apartenas al la verbo „moku“.
# *Pluraj verboj:* „waso li lukin li moku.“ = „La birdo rigardas kaj manĝas.“ La „li“ faras ĉe tio klare, ke la du verboj „lukin“ kaj „moku“ rilatas al la sama subjekto „waso“.
# *Kombino de substantivoj kaj adjektivoj:* „jan pi pona lukin.“ = „Bone aspektanta homo.“ Sen la „pi“ la frazo signifus „rigardanta amiko.“, ĉar „jan pona“ signifas „amiko“ kaj „lukin“ ja sekvas kiel adjektivo.
# *Adverba kunteksto:* „tenpo ni la mi lape“ „Nun mi dormas“. Je la fino de la adverba kunteksto devas stari la partiklo „la“. Krome la tuto staras antaŭ la subjekto de la frazo. Kune kun la vorto „ken“ ĝi havas la signifon „eble“, ekz. „ken la jan Lisa li moku e suwi.“ = „Eble Lisa manĝis la dolĉaĵon.“ Antaŭ la partiklo „la“ ankaŭ povas stari tuta frazo. Tiam ĝi havas la signifon „se“, ekz. „mi lape la ali li pona.“ = „Se mi dormas, (tiam) ĉio estas bona.“
## Ankaŭ en la demando pri la aĝo aperas la partiklo „la“: „tenpo pi mute seme la sina sike e suno?“ = (laŭvorte: „Kiel ofte vi ĉirkaŭiris la sunon?“) „Kiom aĝa vi estas?“, „Kiom da jaroj vi havas?“ La respondo estas formata laŭ la sekva skemo: „tenpo mute wan La organizantoj kaj kreintoj de la ideo estis Elena Ĥusanova kaj Václav Zouzalík. Ĝin partoprenis 8 homoj de Slovakio, Rusio, Ĉeĥio, Germanio kaj Nederlando. Dum la renkontiĝo okazis skajp-prelego de Sonja Lang, ekskurso tra la urbo, prelego kaj lingvaj ludoj.

## Lernado 
Por la lernado de Tokipono ekzistas Esperanta lernlibro "toki pona en 76 ilustritaj lecionoj". En 2004 Eliazar Parra Cárdenas faris la lernolibron en la hispana kaj post 9 jaroj Marek Blahuš tradukis ĝin en Esperanton kaj la organizo E@I eldonis ĝin ĉe la eldonejo Espero.

La retejo Tokipona.info enhavas ĉiujn 76 lecionojn el tiu libro kun aldonaĵoj, kiuj en la libro ne povis esti aldonitaj.

## Lingva kodo 
Tokipono oficiale havas la lingvan kodon `tok` (laŭ la normo ISO 639-3) ekde la 20-a de januaro 2022. Estis entute tri proponoj por nova kodo inter 2007 kaj 2021, el kiuj nur la lasta estis sukcesa.

La unua propono por nova kodo en ISO 639-3 estas sendita en majo de 2007 de Markos Malke Kramer, subtenita de Joop Kiefte, Helmut Voigt kaj Marek Blahuš. La propono malakceptiĝis kun komento, ke estis tro frue por povi determini, ĉu Tokipono havos longedaŭran influon al la tutmonda lingvaro aŭ estos fine nur mallongedaŭra kuriozaĵo.

En aŭgusto de 2017 estis nova propono initiatita de Joop Kiefte kaj Chuck Smith (kiu reprezentis Amikumu), kaj sendita de Michael Everson. La propono malakceptiĝis kun komento, ke Tokipono ne plenumis la novajn kriteriojn por "plena" lingvo, ĉar ĝi ne estis uzata en sufiĉe multaj diversaj kampoj, kaj ĝia komunumo ne enhavis parolantojn de ĉiuj aĝoj.

En aŭgusto de 2021 estis tria propono sendita de Spencer van der Meulen reage al mesaĝo de la administra aŭtoritato de ISO 639-3, kiu invitis novan proponon pro ŝanĝo de la normoj rilate al akceptado de kodoj por planlingvoj. La propono ricevis publikan subtenon de pli ol 40 tokiponistoj. Ĉi tiu propono akceptiĝis la 20-an de januaro 2022, kun publika anonco je la 28-a de januaro.

Oficiala rekono en ISO 639-3 estis longedaŭra revo en granda parto de la tokipona komunumo. En la kelkaj jaroj antaŭ akceptiĝo de la kodo estis pluraj projektoj en la tokipona komunumo, kiun oni iniciatis parte por helpi sukcesigi estontan ISO-kodan proponon. Unu tia projekto estas la ĉiumontata revueto *lipu tenpo*, kiu havas oficiale registritan ISSN-numeron.

## Specimenoj 
La poemo *Ho, mia kor'* tradukita al Tokipono, eldonita en *Tokipono: La lingvo de bono*:

*a, pilin mi o tawa wawa ala,*
*o awen insa a lon sijelo!*
*tan ni la lawa mi li lawa ala,*
*a, pilin o!*

*a, pilin mi o! pali suli ni li*
*ken ala ken e ni: mi kama jo*
*e wile suli mi? o tawa lili,*
*a, pilin o!*

La Patro Nia:

*mama pi mi mute o,*
*sina lon sewi kon.*
*nimi sina li sewi.*
*ma sina o kama.*
*jan o pali e wile sina lon sewi kon en lon ma.*
*o pana e moku pi tenpo suno ni tawa mi mute.*
*o weka e pali ike mi. sama la mi weka e pali ike pi jan ante.*
*o lawa ala e mi tawa ike.*
*o lawa e mi tan ike.*
*tenpo ali la sina jo e ma e wawa e pona.*
*ni li nasin.*

## Referencoj 
## Literaturo 
* Lang, Sonja. *Toki Pona. The Language of Good*. 134 p.&nbsp;2014, ISBN 0978292308.
* Lang, Sonja. *Toki Pona. La langue du bien*. 139 p.&nbsp;2016, ISBN 978-0-9782923-5-5
* Lang, Sonja. *Tokipono. La lingvo de bono*. 149 p.&nbsp;2022, ISBN 978-94-6437-609-8
* Parra Cárdenas, Eliazar [trad. Marek Blahuš]. *toki pona en 76 ilustritaj lecionoj*. Partizánske : Espero por E@I, 2013. 108 p. ISBN 978-80-89366-20-0.
* Sonja Lang: *Toki Pona Dictionary''. 401 p. 2021. ISBN 978-0-9782923-6-2.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de Tokipono 
* Toki pona en 76 ilustritaj lecionoj  
* Wikipesija
* Kurso en la esperanta vikilibraro
* Vortolisto en la esperanta vikilibraro
* Lecionoj de Tokipono en Esperanto
* Pri Tokipono en la rusa 
* Bazaj lecionoj en la germana  (kaj informo en la angla kaj Esperanto)
* Informoj pri Tokipono en la hispana
* Kurso de Tokipono en la kataluna  
* tomo pi jan Ke  estas paĝeto persona sole en la tokipona.
* Artikolo en Globe and Mail  

Kategorio:Planlingvoj
Kategorio:Taoismo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Konstruitaj lingvoj

Kategorio:Aperis en 2001