Ruĝeckrona ajmofilo

Malalta skribo
alternative=Rufous-crowned Sparrow (Aimophila ruficeps) (20342481992).jpg|eta|Rufous-crowned Sparrow (Aimophila ruficeps) (20342481992)
La **Ruĝeckrona ajmofilo**, *Aimophila ruficeps*, estas specio de birdoj de la familio de Emberizedoj kaj genro de Ajmofiloj, kiu enhavas speciojn kun rimarkindaj kapobildoj. Ĝi estas malgranda membro de la grupo de la Amerikaj paseroj. Tiu paserino troviĝas ĉefe en Sudokcidenta Usono kaj multe de la interno de Meksiko, sude al Sierra Nevada (Meksiko), kaj al la marbordo de Pacifiko al sudokcidento de tiu montaro. Ties distribuado estas disereca, kun populacioj ofte izolataj unu el alia. Oni agnoskas ĝenerale 12 subspeciojn, kvankam oni sugestis ĝis 18. Tiu birdo havas brunan dorson kun malhela strieco kaj grizaj subaj partoj. La **krono estas ruĝeca** (de kio devenas kaj la komuna nomo kaj la latina scienca nomo), kaj la vizaĝo kaj la superokulo estas grizeca kun bruna aŭ ruĝeca strio etenda el ĉiu okulo kaj dika nigra mustaĉa strio.

Tiuj ajmofiloj manĝas ĉefe semojn vintre kaj insektojn printempe kaj somere. La birdoj estas ofte teritoriaj, kaj maskloj gvardas sian teritorion pere de kanto kaj memmontrado. Flugo estas rara ĉe tiu specio, kiu preferas salteti surgrunde por moviĝo. Ili estas monogamaj kaj reproduktiĝas dum printempo. La ino demetas 2 al 5 ovojn en nesto, kiu estas tasforma kaj bone kaŝita. Plenkreskaj ajmofiloj estas predataj de hejmkatoj kaj malgrandaj rabobirdoj, dum junuloj povus esti predataj de ampleksa gamo de mamuloj kaj reptilioj. Oni scias ke ili vivas ĝis 3 jaroj, kaj precize plus 2 monatoj. Kvankam la specio estis klasita kiel Malplej Zorgiga, aŭ neminacata je formorto, kelkaj subspecioj estas minacataj pro habitatodetruo kaj unu el ili eble jam estas formortinta.

## Taksonomio 
Tiu birdo apartenas al la familio de Emberizedoj, kiu konsistas el la Amerikaj paseroj kaj la Eŭraziaj emberizoj. La Amerikaj paseroj estas novmondaj semomanĝantoj kun konusformaj bekoj, brunaj aŭ grizaj plumaroj, kaj distingaj kapobildoj. La birdoj de la genro *Aimophila* estas mezgrandaj, nome (13.0 al 20.0&nbsp;cm) longaj, loĝas en aridaj arbustaroj, havas longajn bekojn kaj vostojn proporcie al ties korpogrando same kiel mallongajn, rondoformajn flugilojn kaj konstruas tasformajn nestojn. Krome, tiu studo sugestis, ke la Ruĝeckrona ajmofilo povus esti pli proksime rilata al la brunaj pipiloj de la genro *Pipilo* ol la aliaj membroj de la historia genro *Aimophila*. kio donus ion kia “arbustema”. La specia epiteto “ruficeps” estas laŭlitera derivaĵo de la komuna nomo, devena el la latina *rufus*, signife "ruĝeca" aŭ "flavbruna", kaj *-ceps*, el *caput*, signife "kapo". Tiu birdo estas ankaŭ foje nomata populare kiel Rokpasero pro sia prefo por rokaj deklivoj.

* *A. r. ruficeps*, la nomiga subspecio, estis priskribita de Cassin en 1852. Tiu subspecio estas pli malhela kaj rimarkinde pli malgranda ol *A. r. eremoeca* kaj havas distingan ruĝecbrunan striecon en siaj supraj partoj. Dum la populacio de Santa ne estis observata el 1863, tiu subspecio ŝajne koloniigis la insulon Anakapa. Tiu subspecio estas simila la *A. r. canescens* sed estas pli malhela. Tiu subspecio estas formortinta plej verŝajne. Iĝi gamas el 15 al 23 g peze kaj averaĝas ĉirkaŭ 19 g. Kiam estas minacata aŭ separata el la partnero, tiu pasero elsendas alvokon *dia-dia-dia*.

## Distribuado kaj habitato 
[eta|[Ĉaparalo, kutima nestohabitato en Kalifornio]]
Tiu birdo troviĝas en sudokcidenta Usono kaj Meksikio el marnivelo al 2,987.0 m, kvankam ĝi tendencas esti inter 914.0 kaj 1,829.0 m. La nestoj povas esti predataj de gamo de specioj kiaj mamuloj kaj reptilioj kiaj serpentoj, kvankam oni ne observis rekte nestopredadon, kaj oni observis tri tipojn de trompoceremonio por eviti eventualajn predantojn; la *rodula kuro*, la *rompita flugilo* kaj la *falo el arbusto*. En la ceremonio de la *rompita flugilo*, la pasero imitas havi rompitan flugilon trenante unu surgrunde kaj saltetante el la nesto, kio apartigas la predanton for ĝis kiam la birdo ŝanĝas agadon kaj fuĝas el la predanto. Plenkreskulo de Ruĝeckrona ajmofilo forigas nestopredanton per falo el pinto de arbusto por allogi la predanton per la ceremonio de la *falo el la arbusto*.

La plej longa vivodaŭro konstatita por Ruĝeckrona ajmofilo estas tri jaroj, du monatoj. Du specioj de iksodo, nome *Amblyomma americanum* kaj *Ixodes pacificus*, parazitas tiun paseron.

Kovado de la ovoj daŭras 11 al 13 tagoj kaj estas farata sole de la ino. La idoj estas nudaj kaj ekplumoj ne ekmontriĝas ĝis la tria tago. Nur inoj kovas la idojn, kvankam ambaŭ gepatroj povas alporti enterajn insektojn al la idoj. Elnestiĝo okazas post 8 aŭ 9 tagoj, kaj tiam la juna Ruĝeckrona ajmofilo ankoraŭ ne kapablas flugi, kvankam ĝi povas kuri tra subkreskaĵaro; dum tiu tempo ĝi estas ankoraŭ manĝigata de la gepatroj. Junuloj kutime lasas la patran teritorion kaj moviĝas al apuda habitato aŭtune aŭ komence de vintro. Reprodukta sukceso ege varias depende de la jara pluvokvanto kaj estas pli alta en humidaj jaroj pro El Niño, ĉar malvarma pluva vetero malpliigas la aktivecon de serpentoj, ĉefa predanto de la nestoj de tiu specio.

## Konservado 
La Ruĝeckrona ajmofilo estas traktata kiel specio Malplej Zorgiga, aŭ ne minacata pro formorto, fare de BirdLife International pro sia granda geografia teritorio de ĉirkaŭ 1,200,000&nbsp;km², ĉirkaŭkalkulata populacio de 2.4 milionoj de individuoj kaj manko de populacimalpliiĝo de 30 % dum la lastaj dek jaroj. En jaroj sen sufiĉa pluvokvanto, multaj birdoj malsukcesas reproduktiĝi kaj tiuj kiuj reproduktiĝas produktas malpli da idoj. Kelkaj el la lokaj populacioj de tiu birdospecio estas minacataj kaj malpliiĝas nombre. La insulaj subspecioj kaj populacioj malpliiĝis en kelkaj kazoj: *A. r. sanctorum* de insulo Todos Santos ŝajne estas formortinta, kaj la populacioj de insulo Santa Catalina kaj de la Insuloj de San Martin en Baja California ne estis vidataj el komenco de la 1900-aj jaroj. Populacioj de tiu specio en suda Kalifornio ankaŭ malpliigas sian teritorion pro urbanizado kaj agrikultura disvolvigo en la regiono. Aldone oni scias ke tiu pasero estis venenigita pere de la rodulicido *warfarin*, kvankam necesas pli da studo por determini la sekvon de pesticidoj je la Ruĝeckrona ajmofilo.

## Referencoj
## Literaturo
### Tezoj 
* Groschupf KD. Ph.D. (1983). Comparative study of the vocalizations and singing behavior of four *Aimophila* sparrows. Virginia Polytechnic Institute and State University, United States.
* Morrison SA. Ph.D. (2001). Demography of a fragmentation-sensitive songbird: Edge and ENSO effects. Dartmouth College, United States.
* Wimer MC. M.S. (1995). Song variation in insular and mainland Rufous-crowned Sparrows. California State University, Long Beach, United States. California.

### Artikoloj 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Alvokoregistroj
* Fotaro de Ruĝeckrona ajmofilo VIREO
* Filmetoj de Ruĝeckrona ajmofilo ĉe Internet Bird Collection
* Malnova ilustraĵo el Kalifornio kaj Teksaso
* 

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko