open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orienta vespo

eta
alternative=Vespa orientalis Distribution Map2.svg|eta|Mapo de arealo de Vespa orientalis
La **orienta vespo** (*Vespa orientalis*) estas vespo kiu aspektas tre simile al la eŭropa vespo. Ĝi ne povas esti konfuzita kun la azia giganta vespo (*Vespa mandarinia*). Ĝi vivas en meza kaj suda Eŭropo ĝis Turkio, okcidenta Azio.

La orienta vespo estas la sola vespospecio, kiu kutimiĝis al la seka dezerta klimato. Ĝi tre ofte nestas en la grundo aŭ en kavaĵoj de konstruaĵoj.

## Priskribo 
La ina reĝino longas 25 ĝis 35 mm, maskloj kaj laboristoj estas pli malgrandaj. Ĉe maskloj, la anteno havas 13 segmentojn, dum inoj ĉiam havas 12.

Ĝin manĝas la eŭropa abelmanĝulo, kelkloke la vespo estas ties ĉefpredo dum la somera periodo.

En 2010 teamo de esploristoj de israelaj kaj britaj universitatoj malkovris ke la flava strio en la vespa flugilo transformas la sunlumon al elektronoj.

Kategorio:Vespoj
1316 Kazano

**1316 Kazanjo** estas malgranda marsrenkonta asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusia astronomo Grigorij Neujmin elde la Simeiza observatorio.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la urbo Kazano (aŭ *Kazanj*) en Tatarstano.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Kazano
Kategorio:Malkovrita de Grigorij Neujmin
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Dániel Gecse

﻿**GECSE Dániel** (geĉe) estis hungara kuracisto naskita en Cigányi la 7-an de marto 1768 kaj mortinta en Marosvásárhely la 23-an de majo 1824.

## Kariero 
Dániel Gecse diplomitiĝis en 1798 en la universitato de Peŝto. Unue li estis praktikanta kuracisto en Transilvanio, poste li faris studvojaĝon en Italio. Post lia reveno en 1807 la registaro sendis lin en departementon Hunyad por haltigi la ĥolerepidemion. En 1809 en la kontraŭfranca milito li estis ĉefkuracisto bivaka. En 1813–14 li partoprenis en la kontraŭpesta lukto en ĉirkaŭaĵo de Braŝovo. En 1815 li loksidiĝis en Marosvásárhely. Li heredigis en sia testamento 6000 florinojn (plus pluan sumon post la morto de sia patrino) por fondado de „homama instituto”.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Gedő

﻿**GEDŐ József** (gedoe:e) estis hungara politikisto naskita en Abrudbánya la 21-an de aŭgusto 1778 kaj mortinta en Koloĵvaro la 29-an de aŭgusto 1855.

## Kariero 
József Gedő siajn jurstudojn post la morto de sia patro ĉesis (1800) kaj li transprenis la administradon de la bieno heredigita al li de sia patro. En 1848 li okupis lokon en la supera ĉambro kiel reĝpartiulo (monarkiisto). Li estis entuziasma literaturamiko. Sian kvarmilvoluman bibliotekon li heredigis al la unitariisma kolegio de Koloĵvaro.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
George Gabriel Stokes

**Sir George Gabriel STOKES** (n. 13-a aŭgusto 1819 en Skreen, Graflando Sligo (*County Sligo*), Irlando; m. 1-a februaro 1903 en Kembriĝo), Britio) estis irlanda matematikisto kaj fizikisto.eta|George Gabriel Stokes

## Biografio 
* Stokes studis ekde 1837 en universitato de Kembriĝo, faras gradon en 1841 kaj estis ekde 1849 lukasa profesoro de matematiko.

* Ekde 1851 Stokes estis membro kaj ekde 1854 ankaŭ sekretario de Reĝa Societo de Londono; inter 1885 kaj 1890 Stokes estis prezidanto de tiu organizo.

* Stokes laboris en fako de pura - absoluta matematiko kaj ankaŭ pri matematika fiziko  kaj eksperimenta fiziko.

* La teoriaj enketoj estas kvintesence pri hidrodinamiko, pri la teorio de etendaĵo  de elektraj magnetaj ondoj kaj pri la teorio de sonoroetendaĵo.
* Liaj eksperimentoj traktis ofte pri la aperaĵoj de lumo.

## Grava verko pri fluorescenco 
* Unua grava laboro de Stokes traktis pri fluorescenco, li estis la unua sciencisto pri rekono de naturo de Fluorescenco 
* Li montris ke la fluorescencaj substancoj mem lumas, ĉar la substancoj (en)prenas la trafan lumon. La molekuloj de substancoj komencas svingi.
[eta|[Stokes- forŝovo *(Stokes-Shift)*]]

* Stokes fondis por tia laboro la teorion de absorbado de lumo, (vidu Stokes- forŝovon, (*Stokes-Shift*-n).
* Sekve li laboris pri spektra analiso kaj ekzamenis la  ultraviolan parton de spektro. 

## nocioj kun nomo de Stockes 
* Laŭ Stokes oni nomas:
* la Navier-Stokes-egalaĵoj ,
* la Stokes egalaĵoj, parenca kun la Navier-Stokes-egalaĵoj,
* la Teoremo de Stokes, la "frazo" de Stokes, vidu ankaŭ Teoremo de Green;
* la CGS, (la CGS estas fizika sistemo de unuoj, kun la metra sistemo, kun centimetro, gramo kaj sekundo kiel bazaj unuoj, la **CGS**-unuo; Stokes (unuo) pri viskozeco: La unuo en SI-sistemo pri la viskozeco viskozeco kinematika estas la m2/s.

::1 St = 100 cSt = 1 cm2/s = 0.0001 m2/s
::1 cSt = 1 mm2/s, vidu ankaŭ Mezurunuon; vidu la malnovan CGS-sistemon kaj la novan SI-sistemon); Debitsensilo.
* la Stokes-a froto, froto, frotado, Leĝo de Stokes,
* la Stokes-Parametero (Polarizado)
* la Stokes-Radiuso, vidu Hidrodinamia Radiuso kaj (leĝon de Stokes),
* la Stokes-cifero, Stokes-nombro 
* la Stokes- forŝovo,
* Leĝo de Stokes,
* unua kratero en Marso, vidu Stokes (Marskratero).

## Vidu ankaŭ 
* Plurvariabla kalkulo

## Honorado 
George Gabriel Stokes estis nomata Baronet-n en jaro 1889. Ekde 1888 li estis nomata eksterlandan membron de Bavara Akademio de Sciencoj *(Bayerischen Akademie der Wissenschaften).
*

## Referencoj 
## Verkoj 
* *Mathematical and physical papers*. (matematikaj kaj fizikaj "paperoj") (referatoj) 5 volumoj, Kembriĝo *Cambridge* 1880–1905.
* *Das Licht*. (La lumo). Leipzig 1888,* Vorlesungen auf deutsch* (Orig.titel: *Burnett lectures: On light*, Londono 1884-1887); (prelegoj en germana lingvo)
* *Natural theology*. Londono (1891). (Natura teologio)

## Eksteraj ligiloj 
* tre detala biografio 
* germana nacia biblioteko (DNB-Portal|118755528)

Kategorio:Britaj matematikistoj
Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Irlandaj matematikistoj
Kategorio:Irlandaj fizikistoj
Kategorio:Religio kaj scienco
Gonten

## Pri la komunumo 
** Gonten ** estas distrikto respektive komunumo en Kantono Apencelo Interna, Svislando. Ĝi havis 1433 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Gonten situas en altmontara valo de la rivero Wissbach, orienta alfluanto de la rivero Urnäsch, norde de la Alpstein-Masivo oriente de la kantonĉefloko Apencelo. Al la komunumo apartenas la vilaĝoj Jakobsbad, Gontenbad kaj Rapisau. La plej alta monto sur la komunuma teritorio estas Kronberg kun alteco de 1663 m s.m.

## Najbaraj komunumoj 
La distrikto kaj komunumo Gonten limas en nordo al Schlatt-Haslen, en oriento al Apencelo, en sudo al Schwende kaj en okcidento al Hundwil (AR).

## Trafiko 
Tra Gonten pasas la mallarĝŝpura trajlinio de la Apencelaj Fervojoj de Urnäsch al Apencelo, kiu disponas sur la komunuma teritorio pri tri haltejoj, nome ,  kaj . Paralele al la fervojo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 448. De Jakobsbad aertelfero kondukas al Kronberg.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gonten datiĝas el la jaro 1200 kiel *Gumbton*.

En la jaro 1531 armigitaj civitanoj de Gonten marŝis al Apencelo por reenkonduki la katolikan diservon. Kiel konsekvenco la paroĥo Apencelo fariĝis ĝis la jaro 1588 paritata, tio signifis ke okazis en la sama preĝejo interŝanĝe reformitaj kaj katolikaj diservoj. En la jaro 1647 la kaplanejo Gonten disiĝis de la paroĥo Apencelo kaj fariĝis memstara paroĥo.

La hodiaŭa distrikto Gonten estiĝis en la jaro 1873 per la kunigo de la teritorioj de la iama rodo Gonton kaj la duonrodoj Stechlenegg kaj Rinkenbach.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Gonten (stacidomo)
* Gonten Alpsteinblick (stacidomo)
* Gontenbad (stacidomo)
* Jakobsbad (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Gonten
* Gonten en la Historia Leksikono de Svislando
1317 Silvretta

'*1317 *Silvretta''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la montarmasivo Silvretta en la centraj orientaj Alpoj, inter Aŭstrio kaj Svislando.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1935
Orelmeduzo

La **orelmeduzo** (*Aurelia aurita*)  povas fariĝi 10 ĝis 40 cm granda. Ĉirkaŭ la mezo de la korpo (ankaŭ nomata ŝirmilo, ombrelo aŭ kloŝo) videblas kvar pli-malpli rondaj aŭ lunarkaj strukturoj ('oreloj'); tiuj estas la generaj organoj. Ĉirkaŭ 3 elcento de la populacioj havas pli ol kvar da tiuj oreloj, ĝis eĉ naŭ. Ĉi tiu meduzo estas kosmopolito kaj aperas en Atlantiko, Pacifiko kaj la Arkta Oceano, ĝi ofte troviĝas en la marbordaj akvoj kaj estuaroj de la orienta marbordo de Nord-Ameriko, Kalifornio, Japanio kaj Eŭropo.

Meduzoj ofte flosas en grandaj svarmoj en la maro. Per kuntiraj movoj de la ŝirmilo ili tamen povas ankaŭ aktive naĝi. Per la knidoj sur la tentakloj, ili kaptas etajn krustacojn kaj fiŝojn.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Freŝdataj observoj (plurlingve)

Kategorio:Kniduloj
MC (muziko)

La **MC** - mallonge por "mastro de ceremonio" aŭ angle **Master of Ceremonies** vire aŭ **Mistress of Ceremonies** virine - en Anglalingvio ĝenerale estas la prezentisto de publika evento. Ekde la 1970-aj jaroj la vorto pli kaj pli specife uziĝis por la parolkantisto de repmuziko respektive hiphopmuziko.

Foje la dulitera kodo, origine deveninta el la hiphopa subkulturo de Usono, ankaŭ interpretiĝis kiel mallongigo de la vortoj *Microphone Controller* aŭ *Microphone Checker* ("mikrofona kontrolisto"), sed probable tiuj interpretoj ekestis multe post la ekuzo de la mallongigo kaj ne taŭgas kiel etimologia klarigo.

Origine la angla termino *Master of Ceremonies* cetere venis el la katolika eklezio, en kiu laŭ angla lingvouzo la *Master of Ceremonies* aŭ ceremoniestro respondecas pri la organizado de meso.

Kategorio:Repo
1318 Nerina

'*1318 *Nerina'''* estas malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de genro de floro *Nerina* (el la familio de la *Amarilidacoj'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Amfispizoj

**Amfispizoj** aŭ ***Amphispiza*** estas genro de birdoj de la familio de Pasereledoj. Ĝi enhavas nur du speciojn:

* Strigorĝa amfispizo, *Amphispiza bilineata*
* Bella amfispizo, *Amphispiza belli*

La Kvinstria pasero estis iam situa en tiu genro.

Ambaŭ specioj loĝas en sekaj areoj de okcidenta Usono kaj norda Meksiko, sed en diferencaj habitatoj. Ili ofte kuras surgrunde levinte siajn malfermajn vostojn kaj kantas el malaltaj arbustoj. Plenkreskuloj estas blankecaj en ventro kaj grizaj supre kaj en kapo, kun nigrablankaj kapomarkoj. Junuloj estas ege similaj unu al alia, grizecbrunaj supre kaj blankeca sube, kun mallonga strieco en brusto (Howell kaj Webb 1995).

*Amphispiza* devenas el antikva greka *amphi-* (αμφι-), "ambaŭflanke" aŭ "ĉirkaŭ", kaj *spiza* (σπιζα), "fringo", origine aplikata la la Bella amfispizo; ĝi estis tiam konsiderata fringo kaj similas al aliaj fringecaj birdoj de sia teritorio (Holloway 2003).

## Referencoj 
* 
* 
* Peterson, Alan P. (Editor). 1999. *Zoological Nomenclature Resource* (Zoonomen). Konsultita la 2007-07-29.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Pasereledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Strigorĝa amfispizo

La **Strigorĝa amfispizo** aŭ Nigragorĝa amfispizo (*Amphispiza bilineata*) estas specio de birdo de la familio de Emberizedoj. Ĝi estas malgranda membro de la grupo de la Amerikaj paseroj troviĝanta precipe en sudokcidenta Usono kaj ĝis la centro de Meksiko (Baĥio). Ĝi estas foje nomata kiel **Dezertopasero**, pro sia preferata vivejo de aridaj dezertaj montetoj, makiso kaj arbustaroj, sed tiu nomo estas precipe uzata por la Dezertopasero de Afriko kaj Azio.

## Aspekto 
eta|maldekstra|250ra|
La Strigorĝa amfispizo atingas longon de ĉirkaŭ 12 al 13 cm, kaj estas helgriza supre, blankeca sube, kun distinga **nigrablanka kapobildo** konsista el ampleksa blanka supraokula strio iom bordita je nigro supre kaj komence kaj ankaŭ blanka "mustaĉo"; estas nigra vertikala makulo en gorĝo kiu etendas horizontale al la supra parto de la brusto; ĝenerale, la grizo de la kapo estas pli malhela ol tiu de la dorso kaj nigra ĉe la brido. Estas blanka suba duona okulringo.

La beko estas griza kaj pli malhela en supra makzelo.

Ne estas seksa dimorfismo.

Nematurulo estas simila, sed ne havas nigran gorĝon kvankam havas nigran striecon en ventro.

## Kutimaro 
Ties alvoko estas altatona kaj sonorileca, kaj la maskla kanto estas simpla, mekanikeca sonorilaĵo. Ili manĝas ĉefe insektojn kaj semojn, kaj formas malgrandajn arojn, kvankam tiuj povas esti pli grandaj ĉirkaŭ akvejoj en la dezerto.

Ĝi konstruas neston ne tre prilaboritan el herbotigoj kaj vegetalaj fibroj, zorge kaŝita en arbusto, el 15 al 50 cm supergrunde. La ino demetas 3 aŭ 4 helbluajn ovojn.

## Notoj 
## Referencoj 
* Roger Tory Peterson kaj Edward L. Chalif. 2008. *Aves de México*. Guía de campo. Editorial Diana, México. ISBN 978-968-13-3207-5
* Sada, A.M.; Phillips, R., y Ramos, M.A. 1984. *Nombres en castellano para las aves mexicanas*. Publicación de Divulgación No. 17. Instituto Nacional de Investigaciones sobre Recursos Bióticos. México. Citita de Peterson kaj Chalif (2008).
* [*Amphispiza bilineata*, Ruĝa Listo de IUCN(https://eo.wikipedia.org/wiki/Ru%C4%9Da_Listo_de_IUCN), konsultita la 14-a de novembro de 2009, IUCN, en angla.
*  Malplej Zorgiga.
* David Allen Sibley, *The Sibley Field Guide to Birds of Western North America*. ISBN 0-679-45121-8

## Eksteraj ligiloj 
* Strigorĝa amfispizo - *Amphispiza bilineata*  - USGS Patuxent Birdidentigejo
* Informaro kaj fotoj de Strigorĝa amfispizo - Suddakotaj Birdoj kaj Birdumo
* Speciinformaro de la Strigorĝa amfispizo - Laboratorio Cornell de Ornitologio

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Emberizedoj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Koruna

Municipo **Koruna** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, en montetaro Třebovské mezihoří 12&nbsp;km norde de la urbo Moravská Třebová. Vivas ĉi tie  ().

## Historio 
Ĉeĥa reĝo Venceslao la 1-a donacis ĉirkaŭ la jaro 1250 al Boreš el Rýzmburk tutan apudliman regionon kun Hřebeč-montetaro de nuna vilaĝo Březiny ĝis malantaŭ la maldekstra bordo de Moravská Sázava. Pluajn regionojn al nordoriento ricevis donace Bruno, episkopo de Olomouc.

Boreš el Rýzmburk venigis koloniistojn, kiuj senarbigadis kaj elbruligadis ĉi tieajn arbarojn kaj fondadis novajn vilaĝojn. Ĉar li por siaj intencoj trovis nur malmulte da slavaj koloniistoj, li venigis ĉi tien germanajn homojn el Bavario. Ili ĉi tie poste fondis plejparton da vilaĝoj.

En la jaro 1267 fondis Boreš proksime de Třebařov aŭgustianan monaĥejon "Krono de Virgulino Maria", kies ruinojn ni povas trovi ankoraŭ nun. En ĝi loĝis proksimume 10 monaĥoj. Tiujn Boreš ekipis per 20 huboj da kampoj en Třebařov, per arbaroj apud Krasíkov, muelejo ĉe Sázava kaj duono de la vilaĝo Tatenice.

Pli malfrue la monaĥejo fariĝis fama pilgrimejo, kien venadis pilgrimantoj el vasta ĉirkaŭaĵo, onidire eĉ el Pollando. Tatenice estis tiam nomata vilaĝo de pentantoj. Ĉi tie la pilgrimantoj devis alivestiĝi en tolajn kitelojn kaj nur en ili peti Marian Virgulinon.

La monaĥejo neniiĝis en la jaro 1552 kaj ĝia mastruma korto transiĝis al nobelaro en Třebařov. En la jaro 1771 ĝi estis ankaŭ neniigita kaj ĝiaj kampoj transprenis koloniistoj en nova vilaĝo nomata Třebařovský Dvůr kaj pli malfrue Koruna.

Ĝis fino de la dua mondmilito loĝis en Koruna nur germanoj. En la jaro 1945 ili estis elmigritaj en Germanion kaj al Koruna venis ĉeĥaj loĝantoj.

## Loĝantaro
## Memorindaĵoj 
### Kapelo 
En Koruna troviĝas kapelo de Ĉielenpreno de Virgulino Maria, en kiu regule okazas mesoj.

### Monumento 
En Koruna troviĝas monumento al falintoj en la unua mondmilito.

## Literaturo 
* Dr. E. Poche, DrSc. a kol. – *Umělecké památky Čech*. Eldonis Akademia en Prago en j. 1978.

## Pluaj fotoj 

Koruna (SY), tabule.jpg|Ununura ŝosea alveturejo en la municipon de Třebařov
Koruna (SY), ulice.jpg|Domoj apud ĉefa ŝoseo
Koruna (SY), č. p. 31.jpg|Konservitaj kaj retenataj tipaj domoj de Hřebečsko
Koruna (SY), OÚ.jpg|Municipa ofico kaj vendejo

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Moravská Třebová kaj Jevíčko 

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Setlejoj en Zábřeha montetaro
John Graham Bell

**John Graham BELL** (12a de julio, 1812 – Oktobro 1899) estis usona taksidermiisto kaj kolektisto de specimenoj. Li veturis kun John James Audubon laŭ la Rivero Misuro en 1843. La Bella amfispizo (*Amphispiza belli*) kaj la Bella vireo ("Vireo bellii") nomiĝas laŭ li.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1812
Kategorio:Mortintoj en 1899
Kategorio:Usonaj ornitologoj
* Listigo kun numeroj
Emil Gelenczei

﻿**GELENCZI Emil** (gelencei) estis hungara juristo, fakverkisto pri ŝako, ministeria konsilanto naskita en Marosvásárhely la 17-an de aprilo 1895 kaj mortinta en Budapeŝto la 22-an de decembro 1980.

## Kariero 
Emil Gelenczei antaŭ 1945 defendis la laboristgvidantojn en presarprocesoj. En la fino de la 1930-aj jaroj li estis prezidanto de la *Városmajor SK* funkciinta en la kafejo Délivasút de Buda. Li estis la bibliotekisto en la lastaj jaroj de sia vivo de la *Magyar Sakkszövetség* (Hungara Ŝakunuiĝo).

## Verkoj 
* *A francia védelem*, (Bp., 1956);
* *A nimzoindiai védelem* (I-II, kun Tibor Flórián , Bp., 1958-1959);
* *200 megnyitási sakkcsapda* (Bp., 1958, hispane Barcelona, 1969, pluraj germanaj eldonaĵoj Berlin, 1966 ktp.);
* *Így sakkoztok ti…* (Tanulmány a sakkvakságról, Bp., 1959);
* *A sakk-király magánélete* (Bp., 1964);
* *Sakkozó a mérlegen* (Bp., 1969, germane Berlin, 1974 stb.);
* *Magyar Sakktörténet* (I. kötet, red. kun Gedeon Barcza, Bp., 1975).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj juristoj
Kategorio:Hungaraj ŝakistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kukle

:*Tiu ĉi artikolo temas pri municipo en distrikto Svitavy. Pri parto de municipo Tálín temas artikolo Kukle (Tálín).*

Municipo **Kukle** situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Svitavy, 6&nbsp;km nordokcidente de urbo Svitavy, apud ŝoseo n-ro 366 el Svitavy al Litomyšl. Vivas ĉi tie  ().

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj kaj vidindaĵoj 
### Fera kruco 
Fera kruco sur ŝtona soklo kun figuro de Kristo troviĝas maldekstre apud la ŝoseo el Svitavy al Litomyšl.

### Limŝtono 
Historia limŝtono inter landoj Bohemio kaj Moravio situas apud busa haltejo sur rando de la vilaĝo.

### Instrua pado 
Tra la vilaĝo kondukas instrua pado nomata Českomoravské pomezí *(Bohemia-Moravia limregiono)* kaj estas ĉi tie informtabulo pri batalo inter aŭstriaj kaj prusaj taĉmentoj en la jaro 1866.

### Verda signaro 
Tra la vilaĝo kondukas  verda turisma signaro el haltejo en Vendolí, kondukanta tra Ostrý Kámen, montokresto de Javorník, Kukle al fontejo de rivero Svitava.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de municipoj en Ĉeĥio kun la plej malalta nombro de loĝantoj

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala paĝaro de mikroregiono Svitavsko 

## Pluaj fotoj 

 Kukle, fire reservoir.jpg| fajroestingista rezervujo apud ĉefa ŝoseo
 Kukle, playground.jpg| Ludejo
 Kukle, house No 18.jpg| Domo n-ro 18

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en distrikto Svitavy
Kategorio:Municipoj en dislimejo de Bohemio kaj Moravio
Kategorio:Setlejoj en Svitava montetaro
Baláže

**Baláže** [balAĵe], hungare **Balázs** [balAĵ], germane **Balasch** [balaŝ] estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio.
300px|eta|Baláže situas en la plej griza parto

## Situo 
Baláže situas fine de sakovojo. Banská Bystrica troviĝas je 14&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1529, sed pli frue en 1496 kuprofandejo ekfunkciis. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Balázs 282 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Baláže apartenis al unu el la centroj de partizanoj, tial la faŝistoj bruldetruis la plenan vilaĝon. Poste Ĉeĥoslovakio tuj rekonstruis ĝin helpe de internacia helpo. En 2001 vivis tie 190 homoj, (188 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* monumento de la Slovaka Nacia Ribelo

## Eksteraj ligiloj 
* Baláže sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Andor Gellért

﻿**GELLÉRT Andor** (gele:rt) estis hungara ĵurnalisto naskita en Gyulafehérvár la 20-an de decembro 1907 kaj mortinta en Budapeŝto la 28-an de novembro 1990.

## Kariero 
Andor Gellért finis siajn studojn en la fakultato pri ekonomiko de la teknikuniversitato de Budapeŝto, Parizo kaj Berlino. Li partoprenis en la studentmovadoj de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj. Inter 1930-38 li laboris apud Pál Teleki en la Ŝtatscienca Instituto. De 1939 li estis ĵurnalisto, en 1941 raportisto el Berlino de Hungara Telegrama Oficejo. En 1942 kiel sekreta misiulo li agadis en Svedio por la estigo de armistico. Post la fino de la dua mondmilito li loksidiĝis en Usono. Ĝis 1954 li laboris en la redakcio de Novjorko de la Radio Libera Eŭropo, inter 1954-1957 li estis la gvidanto de la hungara sekcio en Munkeno. En 1957 li ricevis postenon en Novjorko. Li restis kunlaboranto de la radio ĝis sia pensiiĝo.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Sándor Gellért

﻿**GELLÉRT Sándor** (gele:rt) estis rumania hungara poeto, tradukisto naskita en Debreceno la 11-an de decembro 1916 kaj mortinta en Satmaro la 14-an de novembro 1987.

## Kariero 
Sándor Gellért abiturientiĝis en la Reformita Gimnazio de Satmaro, studis en la Universitato de Debreceno, sed li diplomiĝis nur en 1951 en la Universitato Bolyai de Kluĵo. Inter 1945-1948 li instruis en Satmaro, poste de 1948 li estis instruisto pri la hungaraj lingvo kaj literaturo ĝis sia pensiuliĝo en 1977 en Micula.

## Verkoj 
* *A bál udvarában* (poemoj, Bp., 1942);
* *Halálra táncoltatott lányok* (poemoj, Bp., 1944);
* *Bodor Péter kútja* (poemoj, Bukarest, 1955);
* *Angyal Bandi nyomán* (poemoj, Bukarest, 1958);
* *Csillagok Suomi egén* (finn költők magyarul (finnaj poemoj hungare, Bukarest, 1972);
* *A magány sziklája* (Elektitaj poemoj, Bukarest, 1983)

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Brusno

eta|250px|maldekstra|Administrejo de Brusno
**Brusno** (hungare *Borosznó* [borosnO]) estas unuigita vilaĝo, kuracbanloko kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Brusno situas laŭ ambaŭ bordoj de Hron, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Brezno-Banská Bystrica. La lasta urbo troviĝas je 20&nbsp;km.

## Historio 
### Brusno 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1441 en formo *"Bruzno"*, kiu etendiĝis laŭ la maldekstra flanko de la rivero. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la lokon triaklasa. En 1828 loĝis tie 581 vilaĝanoj en 77 domoj. En 1839 oni konstatis saniga la kuracakvon. En 1884 la fervojo atingis la vilaĝon.

### Ondrej nad Hronom 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1424 en latina formo *"villa utraque Zenthandras"*, kiu situis en la dekstra flanko de Garam. Ekde la 18-a jarcento oni minadis feron. En 1828 loĝis tie 760 vilaĝanoj en 105 domoj.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Andreo el la 15-a jarcento, en 1766 barokiĝis
* iama notariejo el la 18-a jarcento
* banejo kun parko el la 1850-aj jaroj


Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Kategorio:Banlokoj en Slovakio
Dolná Mičiná

**Dolná Mičiná,** hungare **Alsómicsinye** [alŝOmiĉinje], germane **Unter Mikesdorf** aŭ **Untermitschina** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Dolná, alsó kaj unter signifas: suba.
300px|eta|Dolná Mičiná situas en la plej griza parto

## Situo 
Dolná Mičiná situas laŭ traira flankovojo. Banská Bystrica troviĝas je 10&nbsp;km-oj.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la paleolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1402 laŭ tiama hungara ortografio *"Alsowfalu"* (=suba vilaĝo). En 1828 loĝis tie 490 vilaĝanoj en 92 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsómicsinye 361 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dolná Mičiná 340 homoj, (337 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* burgo de Beniczky [benicki] el la 16-a jarcento

## Eksteraj ligiloj 
* Dolná Mičiná sur mapo de Slovakio

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Kafeata acido

La **kafeata acido** (C9H8O4) estas natura fenola kemia kombinaĵo, kiun entenas multaj fruktoj, legomoj kaj plantoj, interalie en la kafo. Taso da kafotrinkaĵo enhavas ĉ. 25–75&nbsp;mg da kafeata acido.

La kafeata acido estas flava, kristala acido, kiu solviĝas en varmega akvo kaj alkoholo. Ĝi havas la molmason de 180,16 g/mol, denson de 1,478 g/cm3 kaj fandopunkton de 223-225&nbsp;.

Ĝi estas parenca kombinaĵo de la cinamata acido, sed la kafoacido havas du pluajn hidroksilajn grupojn.

## Komponaĵoj 
* Metila kafeato
* Etila kafeato
* Propila kafeato

## Vidu ankaŭ 
* Kafeino
* Cinamata acido

## Referencoj 
Kategorio:Fenoloj
Kategorio:Karboksilataj acidoj
Bożena Mamontowicz-Łojek

**Zenona Bożena Mamontowicz-Łojek** (naskiĝis la 22-an de decembro 1937, mortis la 10-an de aprilo 2010 en Smolensk) – pola historiistino, teatrologo, socia aktivulino, prezidantino de Pola Fondaĵo de Katin, fondintino de Warszawska Rodzina Katyńska (Varsovia Katina Familio).

## Biografio 
Abiturientino de Ŝtata Baleta Lernejo en Varsovio, dancistino de Centra Ensemblo de Pola Soldataro kaj operaj scenejoj en la ĉefurbo kaj Lodzo. En 1966 finis Varsovian Universitaton. Ses jarojn poste defendis doktorigan tezon en la Katedro pri Klerigo-Historio kaj Kulturo surbaze de laboraĵo *Polskie szkolnictwo baletowe w okresie międzywojennym* (Pola baleta instrusistemo dum la intermilita periodo). Okupiĝis pri historio de pola teatro kaj baleto kaj pri koreografio. Publikigis laboraĵojn pri Antoni Tyzenhaus kaj François Gabriel Le Doŭ. En la jaroj 1971–1974 gvidis baletan trupon de Ŝtata Teatro Muzika en Lodzo.
Ŝi estis edzino de historiisto Jerzy Łojek. De multaj jaroj engaĝita pri memorigo de la katina krimo. Kunfondintino de Katinaj Familioj (kune kun Varsovia Katina Familio), kaj ankaŭ la unua prezidantino de Federacio de Katinaj Familioj. Estis prezidantino de Pola Fondaĵo de Katin kaj sekretariino de Sendependa Historia Komitato por Esploro de la Katina Krimo.

Ŝi partoprenis socian kaj politikan agadon, sed ne sukcesis iĝi senatano en 1993.

Pereis la 10-an de aprilo 2010 rezulte de katastrofo de la pola aviadilo Tu-154M super Smoleńsk, survoje al Celebrado de la 70-a datreveno de Soveta Krimo en Katin. La 16-an de aprilo estis postmorte distingita per Oficira Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta*.

La 20-an de aprilo 2010 estis entombigita en la Tombejo Powązki en Varsovio.

## Eksteraj ligiloj 
* Barbara Stanisławczyk, Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości La lasta krio. De Katin ĝis Smolensk - historioj pri dramoj kaj amo, Dom Wydawniczy Rebis, Poznan 2011, p. 100-101, ISBN 978-83-7510-814-9

Kategorio:Polaj historiistoj
Kategorio:Polaj aktivuloj
Kategorio:Masakro de Katin
Kategorio:Viktimoj de la kraŝo de la pola prezidenta aviadilo en 2010
Horná Mičiná

**Horná Mičiná,** hungare **Felsőmicsinye** [felŝOmiĉinje], germane **Obermitschina** estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Horná, felső kaj ober signifas: supra.
300px|eta|Horná Mičiná situas en la plej griza parto

## Situo 
Horná Mičiná situas laŭ traira flankovojo. Banská Bystrica troviĝas je 7&nbsp;km-oj.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1293 en formo *"Myka"*. En 1828 loĝis tie 518 vilaĝanoj en 70 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Felsőmicsinye 461 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Horná Mičiná 488 homoj, (475 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 14-a jarcento
* luterana klasikisma preĝejo de 1785, en 1905 trakonstruita
* renesanca trietaĝa kastelo nun ruina
* ligna sonorilostablo el la 17-a jarcento, en la 1980-aj jaroj renovigita

## Famuloj 
En la iama Felsőmicsinye naskiĝis hungara subministro Sándor Havas.

## Eksteraj ligiloj 
* Horná Mičiná sur mapo de Slovakio iom norde de Dolná Mičiná

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Lőrinc Gaszner

**GASZNER Lőrinc** (gaŝner), *Gasstner* estis hungara aŭtentiga inĝeniero de la departemento Bihar, instruisto pri termezuradscienco de la akademio de Nadjvarado naskita en ? en mezo de la 18-a jarcento kaj mortinta en ? post 1810.
## Kariero
Al nomo Lőrinc Gaszner liĝigas la efektivigo de la regulado de riveroj Berettyó (1783), Körösök (1789–1797), Köles-ér (1789), respektive la senakvigado de areo apud Csökmő (1773). En 1785 oni komisiis lin ankaŭ por riverreguligado de la areo trans Tisa. Lia kartografiado estas same grava. Pro liaj meritoj li ricevis nobelecon en 1809. 
## Verkoj
**Ratiocinia super fluviis ex observationibuss multorum annorum deducta* (Budae, 1803); 
**Ratiocinia super fluviis et stagnis nocivis* (manuskripto, 1809, OSZK).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Gaszner, L.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Fernando la 1-a (Aragono)

[eta|dekstra|200px|Fernando de Antekero, fantazia bildigo el la [19-a jarcento]]
**Fernando la 1-a de Aragono** (n. en Medina del Campo, la 27-an de novembro 1380 - m. en Igualada, la 2-an de aprilo 1416). Ankaŭ nomata Fernando de Trastamaro, Fernando de Antekero, Fernando la Justa kaj Fernando la Honesta, estis Infanto de Kastilio, Reĝo de Aragono, de Valencio, de Majorko, de Korsiko, de Sicilio kaj de Sardio; duko de Novpatrio kaj Ateno (nome); grafo de Barcelono, de Rusiljono, de Sardenjo; kaj regento de Kastilio. Li estis la unua aragona monarko de la kastilia dinastio de la Trastamaroj.

Kategorio:Dinastio de Trastamaro
Kategorio:Reĝoj de Aragono
Kategorio:Reĝoj de Korsiko
Kategorio:Reĝoj de Valencio
Kategorio:Reĝoj de Majorko
Kategorio:Reĝoj de Sardio
Kategorio:Reĝoj de Kastilio
Kategorio:Grafoj de Barcelono
György Gera

﻿

**GERA György** estis hungara verkisto, tradukisto naskita en Nadjvarado la 23-an de februaro 1922 kaj mortinta en Budapeŝto la 11-an de decembro 1977.

## Kariero 
György Gera estis en 1943 en laborkampo, poste kaptito de la koncentrejo de Mauthausen. En 1945 li studis en la altlernejo pri teksumo. Poste li ricevis diplomon en la fako pri sociologio, filozofio kaj estetiko en la Universitato Bolyai de Kluĵo (1947). En 1947 per stipendio li vojaĝis Parizon kaj dum kvar jaroj estis studento de Sorbono. De 1948 li laboris en Budapeŝto kiel ĵurnalisto pri kulturo, kritikisto, film- kaj teatrodramaturgo (gazetoj *MA-FILM*, *Színház és Mozi*). De 1971 ĝis sia morto li estis redaktoro de la librorevuo en tri fremdlingvoj aperinta apud *Könyvvilág*. Lia unua verko aperis en 1941 en gazeto *Népszava*, poste li publikis en la revuo de *Kortárs* redaktita de Lajos Kassák. Li tradukis precipe el verkoj de Ionesco, Merle, Ramuz, Dürrenmatt, Feuchtwanger, Apollinaire, Aragon, Thomas Mann.
12:05, 23. Dec 2010 (UTC)

## Verkoj 
* *Tisztuló világ* (rakontoj, Bp., 1950);
* *Pokoltánc* (romano, Bp., 1956);
* *Baudelaire* (Bp., 1968);
* *Terelőút* (r., Bp., 1972);
* *Megtorlás* (rakontoj, Bp.,).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Gera, Gy.
Gera, Gy.
Nacia Hispana Festotago

[eta| [Kristoforo Kolumbo|Kolumbo alvenas al Guanahani nome de la katolikaj gereĝoj la 12-an de oktobro]]
La **Nacia Hispana Festotago** hispane Fiesta Nacional de España, katalune/valencie Festa Nacional d'Espanya, galege Festa Nacional de España; eŭske Espainiako Jai Nazionala, kaj arane Hèsta Nacionau d'Espanha, aŭ ankaŭ konata kiel **Tago de la Hispaneco** memorigas la historian okazintaĵon de la malkovro de Ameriko de Kristoforo Kolumbo kaj la Katolikaj Gereĝoj post la subskribo de la Kapitulacoj de Santa Fe. La celebrado okazas ĉiujare la 12-an de oktobro, per militista desfilo ĉeestata de la reĝo de Hispanio kune kun la hispana reĝa familio kaj la plej gravaj reprezentantoj de ĉiuj instancoj de la registaro kaj la plimulto de prezidantoj de aŭtonomaj regionoj de la lando.

Ĝi okazigas multajn kritikojn pro militemo de la ceremonioj, pro iama festo kiel "de la raso" signife la hispanlingvan popolaron sen konsideri ke temas pri konkero kaj invado, kaj neglekto de la aliaj hispaniaj popoloj

Kategorio:Festoj en Hispanio
Hispana
Kategorio:Oktobro
Pál Gergely

﻿**GERGELY Pál** (gergej) estis hungara bibliotekisto, literaturhistoriisto naskita en Koloĵvaro en 1902 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de oktobro 1982.

## Kariero
Pál Gergely estis kunlaboranto de la gazeto *Az Újság* de Kluĵo, jurstudento en Budapeŝto, ano de la Bartha Miklós Társaság, redaktoro de la gazeto *Híd* (1927-28). De 1928 li estis stenografo de la prezidentoficejo de la MTA, de 1949 ĝis sia pensiuliĝo (1967) li estis kunlaboranto de la Manuskriptejo de Akademia Biblioteko. Li eldonis kune kun Ágnes Kovács la *Székely népköltési gyűjtemény* (1-2., Bp., 1956) de János Kriza, en kritika eldonaĵo la oficejajn verkojn de János Arany (1-2., 1964-66) la publicistikaĵojn de Mihály Vörösmarty (1977). Li prilaboris la stenografiajn heredaĵojn de Béla Vikár kaj Lőrinc Szabó.

## Verkoj
* *Székely világjárók* (Bp., 1940); 
* *Erdélyi gondolatok* (1944); 
* *Arany János és az Akadémia* (Bp., 1957); 
* *Az Akadémiai Értesítő és a Magyar Tudomány repertóriuma 1840-1960* (Bp., 1962); 
* *A Magyar Tudományos Akadémiára hagyott Vigyázó-vagyon sorsa* (Bp., 1971). 

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Gergely, P.
Gergely, P.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Eŭropa koloniado de Ameriko

dekstra|300px|eta|Teritorioj en Ameriko sub koloniado de eŭropaj landoj en 1750.

La **Eŭropa koloniado de Ameriko** komenciĝis fine de la 15-a jarcento post kiam Kristoforo Kolumbo alvenis en 1492 per la mecenado de la reĝlando de Kastilio. Ekde tiu momento, la Hispana Imperio, la Portugala Imperio, la Brita Imperio, Francio, konkeris kaj koloniis kelkajn teritoriojn kiuj jam estis loĝitaj de aliaj popoloj de la amerika kontinento (nomataj fare de la eŭropanoj Indianoj kaj Unuaj nacioj). Aliaj eŭropaj landoj kiuj ĉe unu parto de la historio partoprenis en la koloniigo de Ameriko inkluzivas Rusion, Svedion kaj Nederlandon.

La hispana kaj portugala imperioj estis la unuaj, kiuj konkeris kaj ekloĝis precipe en Nordameriko, Centrameriko kaj en la anda areo de Sudameriko.
La hispana imperio estis la potenco kun pli grava ĉeesto altrudita en Ameriko. Ĝi perforte prenis la posedon de la du grandaj ekzistantaj imperioj en Ameriko en tiu epoko: en Nordameriko prenis la kontrolon kaj posedaĵojn de la Azteka Imperio, en la nuna Meksiko, ekloĝante en iliaj urboj. Ekde tiu momento ĝi kontrolis grandan parton de Centrameriko: ekde la anda zono de Sudameriko ĝis la centra zono de la nuna Ĉilio, inkluzive de la Inkaa Imperio en nuna Peruo. En Karibio, ĝi regis super Kubo, Hispaniolo, Puerto-Riko, Jamajko, inkluzive de la duoninsulo Florido ene de siaj karibiaj posedaĵoj.

Portugalio prenis la plejparton de la atlantika marborda strio de la norda parto de Sudameriko, kie pli malfrue naskiĝis Brazilo. Anglio establis dek tri koloniojn en la marborda strio de la nordamerika atlantika parto, krom kelkaj karibiaj insuloj.

Francio okupis la teritorion de la nuna Franca Gujano en Sudameriko (ankoraŭ sub ĝia regado), Luiziano ĉe la Meksika Golfo, kelkaj karibiaj insuloj kaj la kanada regiono Kebekio. Nederlando establis koloniojn en Nordameriko (Nov-Amsterdamo kiu poste estos Nov-Jorko), Nederlanda Gujano hodiaŭ Surinamo kaj kelkaj setlejoj en karibiaj insuloj (Nederlandaj Antiloj kaj Arubo).

## Vidu ankaŭ 
* Konkero de Ameriko
* Nova Hispanio
* Malkovro de Ameriko
* Alveno de la homo en Amerikon

Kategorio:Historio de Ameriko
Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Koloniismo
Sámuel Gergely

**GERGELY Sámuel** (gergej) estis hungara historiisto naskita en Lukafalva la 2-an de aprilo 1845 kaj mortinta en Hosszúfalva la 28-an de marto 1935. Li estis la pli juna frato de pedagogo Lajos Gergely.

## Kariero
Sámuel Gergely studis teologion en Marosvásárhely, en 1868 li faris pastran ekzamenon. En 1871 li studis en la universitato de Marburg, poste li estis studento pri filologio de la universitatoj de Budapeŝto kaj Koloĵvaro. En 1879 li doktoriĝis kaj poste li estis dum dek jaroj ĉedoma instruisto de la familio de grafo Teleki. En 1884 li akompanis sian disĉiplon al Parizo, kie dum du jaroj li studis historion kaj literaturon en la Sorbonne kaj en la Collège de France. Post reveno li estis en 1889 privatprofesoro pri la historio de Eŭropo en la Universitato de Koloĵvaro, de 1896 ĝia titulara publika eksterordinara profesoro, de 1931 ĉefadministranto de la bienoj de la familio Teleki. Li priokupiĝis la francajn rilatojn de la regantoj Georgo Rákóczi la 1-a kaj de Emeriko Thököly. Li preparis por preso je komisio de MTA la leterojn kaj dokumentojn de Mikaelo Teleki (Bp., 1905–1926).

## Verkoj
* *XIV. Lajos és a spanyol örökösödés kérdése a pyrenei békétől az aacheni békéig 1659–1668* (Kolozsvár, 1879); 
* *Alvinczi Péter okmánytára* (III., Pettkó Bélával Bp., 1887).

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Gergely, S.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Gábor Gergelyffy

﻿**GERGELY Gábor** (gergejfi) estis hungara komponisto, tekstverkisto naskita en Marosvásárhely la 7-an de marto 1890 kaj mortinta en Budapeŝto la 15-an de oktobro 1970.

## Kariero 
Gábor Gergelyffy pristudis juron en Koloĵvaro kaj Budapeŝto kaj muzikon privatmaniere. Lian dramon *A gyerek* prezentis la teatro Blaha Lujza Színház, la *Fergeteg* la teatro de Teréz körút de Budapeŝto.

## Verkoj 
* *Hozzátok szólok* (poemoj, Bp., 1927);
* *Margit-szigeti kaland* (romano, Bp., 1935);
* *Vissza az életbe* (rakontoj Bp., 1943).

## Kanzonoj 
* *Akácillat* (16 hungaraj kantoj, muziko kaj teksto, Bp., 1929);
* *Álmatlan bús éjszakákon*; *Búcsúzáskor azt mondtad, hogy szerelmünknek mindörökre vége*; *Csopaki bort iszogatok*; *Ne mondja senkinek*; *Nyíló kis ibolyák*; *Sári, Sári ide hallgass*; *Szomszédasszony, de jó kendnek*.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon 

Gergelyffy, G.
Gergelyffy, G.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
1319 Disa

'*1319 *Disa'''* estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Cyril V. Jackson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de *disa'': unu genro de tropika floro el la familio de la orkideoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cyril V. Jackson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
Tanaĵo

La **tanaĵo estas** efikaĵo de la tanado, ĝi anstataŭas akvon en spaco inter la proteinaj fibroj kaj interligas la fibrojn. La tri plej ofte uzataj tanaĵoj estas la planta tanaĵo, la mineralaj saloj similaj al krom-sulfat kaj la fiŝa aŭ ĝenerala la besta oleo. 

La plej konataj kaj malnove uzitaj tanaĵoj estas plantaj tanaĵoj kiel la kverka ŝelo, anakardiacoj, gajlo, valoneo kaj konio. La plantaj tanaĵoj estas acidaj, fenol-entenaj, formas karakterizan bluan aŭ verdan precipitaĵon kun fersaloj. Ili havas forte adstringan guston, kuntiran efikon. Plej grava kemia efikaĵo en la planta tanaĵo estas la tanino kaj la kateĥino.

La kemiaj tanaĵoj estis ekuzitaj en fino de la 19-a jarcento, tiam la tanaĵo estis kromaj saloj.

Kategorio:Organika kemio
Kategorio:Ledo
1322 Koperniko

**1322 Koperniko** estas malgranda asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la polan astronomon *Koperniko*; la oficiala nomo "*Coppernicus*" estas la latiniga formo usita de lia biografiisto Leopold Prowe.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Nikolao Koperniko
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934
André Patry

Li estis orfo tre june. 17-jaraĝe, li komencis labori en la Observatorio de Nico kiel kalkulisto. Li poste zorgis pri la instrumentoj kaj fakiĝis en la serĉo de asteroidoj : li malkovris 9 el ili, kaj remalkovris multe da perditaj asteroidoj.

La asteroido 1601 Patry
estis tiel nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de André Patry

## Eksteraj ligiloj 
*  Nekrologio

Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Karmelana akvo

**Karmelana akvo** aŭ **melisa akvo** estas alkohola ekstraktaĵo el diversaj plantoj kiel citronmeliso, muskatnukso, cinamo, citrono, angelika radiko kaj aliaj plantopartoj, kiujn la karmelaninoj de la franca abatejo *St. Juste* produktis sub nomo "Eau de Carmes", por la franca imperiestro Karlo la Granda. La preciza konsisto estis longtempe sekreto.

Oni uzis la karmelitan akvon kontraŭ internaj problemoj de la stomako, intestoj aŭ kontraŭ malvarmumo. Oni uzis ĝin ekstere kiel frotaĵon.

Kategorio:Medikamentoj
Schlatt-Haslen

**Schlatt-Haslen** estas distrikto respektive komunumo en Kantono Apencelo Interna, Svislando. Ĝi havis 1143 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Al Schlatt-Halseln apartenas la regiono de la altejo de Hundwil kaj Rotbach. Al la distrikto respektive komunumo apartenas la vilaĝoj Haslen, Schlatt kaj Enggenhütten. Al Schlatt-Haslen apartenas laŭ decido de 1870
kiel eksklavo de Kantono Apencelo Interna ĉirkaŭita de la teritorio de la komunumo Teufen (AR) ankaŭ la Monaĥejo Wonnenstein. Tra la suda parto de Schlatt-Haslen fluas la rivero Sitter, kiu formas profundan ravinon kaj tranĉas la vilaĝo Enggenhütte de la cetera distrikto-komunumo.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo kaj distrikto Schlatt-Haslen limas en nordo al Teufen (AR), en nordoriento al Bühler (AR), en oriento al Gais (AR), en sudoriento al Apencelo, en sudon al Gonten, en sudokcidento al Hundwil (AR), kaj en nordokcidento al Stein (AR).

## Trafiko 
Enggenhütten situas ĉe la kantona ĉefvojo 459 de Apencelo al Herisau, dum la vilaĝoj Haslen kaj Schlatt situas komplete flanke de la gravaj trafikvojoj. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita per poŝtaŭtolinioj al Teufen kaj Apencelo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Schlatt datiĝas el la jaro 1200 kiel *Slatte*, dum Haslen estis menciita en la 13-a jarcento kiel *Haslowe*.

La loĝantoj de Oberhaslen, Vorderhaslen, Hinterhaslen kaj Ebni ĉe la bordo de Sitter inter 1648 kaj 1650 kune konstruigis la preĝejon *Unserer Lieben Frau* (Nia Kara Dipatrino), kiu unue estis filio de la paroĥo Apencelo. En la jaro 1666 Haslen fariĝis propra paroĥo.

La hodiaŭa distrikto-komunumo kreiĝis en la jaro 1873 per kunigo de la rodo Schlatt kun parto de la duonrodo Rinkenbach sudokcidente de la rivero Sitter.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Schlatt
* Haslen

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Schlatt-Haslen
* Schlatt-Haslen en la Historia Leksikono de Svislando
Ammodramoj

La genro ***Ammodramus*** aŭ **Ammodramoj** estas grupo de Amerikaj paseroj de la familio de Pasereledoj. *Ammodramus* estas latinlingva esprimo por "Sablokurulo." Tipe la genro estas de birdoj emaj je densa herbo kaj surgrunda vivo.

Tiuj birdoj estas relative malgrandaj, kun grandaj bekoj, ebenecaj kapoj kaj mallongaj vostoj. Ili troviĝas kutime en herbejoj aŭ marĉoj kaj ofte estas malfacile videblaj. Plej parto de ties kantoj estas insektecaj.

Multaj el tiuj birdospecioj malpliiĝis nombre pro habitatoperdo.

La kompleta listo de specioj estas:
* Marborda ammodramo, *Ammodramus maritimus*
** Malhela marborda ammodramo, *Ammodramus maritimus nigrescens* (formortinta, 1987)
** Marborda ammodramo de la Kabo Sable, *Ammodramus maritimus mirabilis*
* Nelsona ammodramo, *Ammodramus nelsoni*
* Salmarĉa ammodramo, *Ammodramus caudacutus*
* Lekontea ammodramo, *Ammodramus leconteii*
* Henslova ammodramo, *Ammodramus henslowii*
* Bairda ammodramo, *Ammodramus bairdii*
* Akridomanĝa ammodramo, *Ammodramus savannarum*
* Herbeja ammodramo, *Ammodramus humeralis*
* Flavbrova ammodramo, *Ammodramus aurifrons*

La fosilia *Ammodramus hatcheri* (Fino de Mioceno de Kansaso, Usono) estis iam lokita en genro *Palaeospiza* aŭ *Palaeostruthus*. La unua povus esti ne paseroforma, dum la lasta estis foje sinonima de *Ammodramus* kiel *A. hatcheri* malmulte diferenca el la vivantaj specioj.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Pasereledoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Inocențiu Micu-Klein

**Inocențiu MICU-KLEIN** , (naskiĝis kiel **Ioan MICU** en 1692 en Sadu, Rumanio, mortis la  en Romo, Italio), estis grek-katolika episkopo.

Imperiestro Karolo la 6-a per dokumento de la  igis Micu episkopo de Alba Iulia kaj Făgăraș, per tio ankaŭ imperia konsilisto. Li okupis tiun ĉi postenon ekde 1730. Je la  li iĝis barono kaj alprenis la germanan tradukon de sia nomo ("Klein" — malgranda) kiel nobelecan nomon. Kiel unua rumano li iĝis membro de la parlamento *Dieta Transilvaniei*.

En 1733 li organizis censon en Transilvanio, kies rezultoj enhavas gravajn historiajn informojn.

En 1737 li transloĝiĝis de Făgăraș al Blaj por havi sidejon pli centran en sia episkopujo. Ekde 1747 li vivis en ekzilo en Romo; tie li mortis en 1768. Li tie estis entombigita en la kirko de *Madonna del Pascolo*. Ĉar li skribe esprimis la deziron havi tombon en la katedralo de Blaj, en 1997 liaj restaĵoj estis eltombigitaj kaj transportitaj tien.

Kategorio:Rumanaj episkopoj
Kategorio:Orientaj katolikaj episkopoj
Kategorio:Aŭstriaj nobeloj
Kategorio:Rumanaj nobeloj
Kategorio:Episkopoj en Transilvanio
Schwende

**Schwende** havas diversajn signifojn:

* **Schwende AI** estas komunumo respektive distrikto (kiel la komunumoj en Kantono Apancelo Interna nomiĝas) en Kantono Apencelo Interna en Svislando.
** **Schwende (stacidomo)** estas fervoja stacio en Schwende AI.

* **Schwende** estas la malnova germanlingva nomo de la vilaĝo Choindez en la komunumo Courrendlin en Kantono Ĵuraso en Svislando.

## Vidu ankaŭ 
* Schwändi
* Schwendi
Čerín

**Čerín** ( ; ) estas malgranda vilaĝeto kaj municipo en Slovakio. Proksima vilaĝeto apartenas al la municipo.

## Situo 
250ra|eta|maldekstre|Čerín situas en la plej griza parto
Čerín situas laŭ flankovojoj. Banská Bystrica troviĝas 14&nbsp;km for.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1153, poste en 1300 en formo *"Cheren"*. En 1578 la turkoj bruldetruis la vilaĝon. En 1828 loĝis tie 241 vilaĝanoj en 32 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Cserény 209 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Zólyom (reĝa departemento), al distrikto de Besztercebánya, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Čerín 422 homoj, (418 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika gotika preĝejo omaĝe al Sankta Marteno kun aparta kampanilo el la 14-a jarcento, post 3 jarcentoj defenda muro konstruiĝis
* kuracakvo ekde 1996 ĝi estas aĉetebla en boteloj

## Bildgalerio 

Dosiero:601-36-1_9918Celkový_pohľad_na_obec_Čerín.jpg|Vido de la urbeto.
Dosiero:Čerín-Medokiš_-_panoramio.jpg|Panoramo.
Dosiero:Mičiná_travertine_1_-_panoramio.jpg|Roko el travertino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

* 

Kategorio:Municipoj en distrikto Banská Bystrica
Soy Tu Dueña

***Soy tu Dueña*** estas meksika telenovelo produktita de Nicandro Díaz 
por la Grupo Televisa. Ĝi estis dissendita ekde .

Estas nova versio de la telenovelo *La dueña* produktita en 1995.

La historio temas pri la vido de Valentina Villalba, bela kaj eleganta virino, havanta 
grandan monsumon, kiun siaj gepatroj lasis al ŝi kiam ili mortis. Ŝi vivas kun sia
amata onklino, kaj sia enviema kuzino.

## Eksteraj ligiloj
 Soy tu Dueña - La oficiala retpaĝaro 

Kategorio:Meksikaj telenoveloj
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 2010