Adolf Guyer-Zeller

eta|Bildo de industriisto Adolf Guyer-Zeller
[eta|La frua ŝpinejo en [Neuthal, Kantono Zuriĥo]]
[eta|**La vapora fervojo** ([Vaporlokomotivo|vaporfervojo Bauma-Bäretswil-Hinwil de hodiaŭa Vaporfervoja asocio zuriĥa supra lando*(DVZO)*); (*Weissenbachbrücke* DVZO (blanka roja ponto)) *(germane: DVZO Dampfbahnverein Zürcher Oberland)*** pasas la frua ŝpinejo supra la blanka roja ponto)** ]]

***Adolf GUYER-ZELLER*** (en germana lingvo); (skribo: Adolfo Gujer-Zeller; prononco: Adolfo Gujer-Ce-ler); (en Svisujo oni trovas la nomojn **"Gu**y**er"** kaj Gujer kun sama prononco sed malsama skribo); (n. 1-a majo 1839 en Neuthal ĉe Bauma, Kantono Zuriĥo; Svisujo ; m. 3-a aprilo 1899 en Zuriĥo) estis tre fama (svisa) tekstila, ferovia, banka kaj industria pioniro.

## Biografio 
* Li studis en Kantono Zuriĥo kaj en Ĝenevo; Svisujo.
* Li vojaĝis en Mondo kaj li studis la produktadon kaj la ellaboradon de kotono en eksteraj landoj.
* Malfrue li laboras en la patra kotona ŝpinejo en Neuthal, Svisujo kaj li fondis tekstilan komercan negocon en Zuriĥo.
* Li influis la ferovian politikon de la (fama) Svisa norda orienta fervojo (NOB), vidu ankaŭ "Historion" en Svisaj Federaciaj Fervojoj.
* Li organizis la konstruadon de Uerikon - Bauma fervojo, germane: *Uerikon-Bauma-Bahn* por la fabriko, en servico ekde 1901 kaj la konstruadon de Juna virina fervojo, en germane: *Jungfrau-Bahn *, kun komenco de laboroj en jaro 1896, en plena servico ekde 1912.
* Li konstruis migran vojoreton en la Kantono Zuriĥo por la tekstilaj laboristaj familioj. Oni uzas la migrajn vojojn ankaŭ hodiaŭ.

## Pioniro en fervoja konstruado en Svisujo 
* Li povis organisi la konstruon de la Juna virina fervojo ekde 1896 ĝis 1912.

* Adolfo Gujer-Zeller volis ankaŭ konstrui en normala relo 1435mm la Engadinon-Orienton-Fervojon aŭ en germana lingvo: La *Ofenbergbahn*); (oni parlas de "Ofen"-pasejo aŭ **forno pasejo**; en romanĉa lingvo de: ***Pass dal Fuorn***http://rm.wikipedia.org/wiki/Pass_dal_Fuorn); la nomo estus Fornon-montan fervojon. La *Engadin-Orientbahn* en germana lingvo aŭ (Engadino- Oriento-Fervojo) ligus Chur - Thusis kaj la Engadino kaj supra la fornopasejo kun Triesto en Italujo, sed li mortis en jaro 1899. Oni haltigis la projekton.

* Li organizis la konstruon de Uerikon - Bauma fervojo en Kantono Zurixho kun servico ekde de jaro 1901 por la fabriko.

## Fondado de banko 
Li estis tre granda pioniro, li fondis ankaŭ en jaro 1894
la Guyer-Zeller-Bankon, germane: *Guyer-Zeller-Bank*.

## Literaturo 
* *Engadin-Orientbahn: Schweizer. Teil. Projekt einer Normalbahn: Chur- *Albula* -Ofenberg-Muenster. Zuerich. Frey.* 1898. (Engadino -Orientfervojo: Svisa Parto. Projekto de normala ŝpuro- fervojo: *Chur-Albula-Ofenberg* (Ofen-monto) -*Muenster*. Zuriĥo. eldonejo *Frey*(Frej). 1898. Traduko de nomoj: Koiro-Albulo- Ofenpasejo aŭ (fornopasejo)aŭ (*Ofen*monto) aŭ (fornomonto) - Muenster (germane Muenster); (romanĉe: *Müstair* en (germane) *Münstertal* aŭ Muenstervalo, kantono Grizono)
* (Kartoj)
* *Geologisches Gutachten für die Anlage einer normalspurigen Bahn Chur-Albula-Ofenberg-Münster (Engadin-Orientbahn) / Chr(istian) Tarnuzzer Zürich : Zürcher & Furrer Dr.,* 1896; 75 p.; SA. a. d. "Schweizer-Bahnen"; geologa ekspertizo pri Engadino-Orientfervojo de 1896; speciala preso de "Schweizer-Bahnen, svisaj fervojoj, revuo de 1896 ĝis 1900.

* Doris Müller-Füglistaler, **Adolf Guyer-Zeller** (1839-1899) : *"Amerikanismus" in der Schweiz? Entfaltung und Grenzen eines Eisenbahnunternehmers;* (en germana lingvo): (amerikoismo en Svisujo? Disfaldo kaj limoj de fervoja entreprenisto. Zuriĥo : Eldonejo Rohr, 1992; 216 paĝoj. ; 24 x 25 cm; Il. (*Mitteilungen der Antiquarischen Gesellschaft in Zürich* ;Informoj de antikva societo en Zuriĥo volumo 59); (*Neujahrsblatt - Antiquarische Gesellschaft in Zürich* ; novjara folio de antikva societo en Zuriĥo numero 156 jaro (1992)) ankaŭ Disertacio de Universitato Zuriĥo, 1991 ISBN 3-85865-507-4
* * Reisen als Schlüssel zur Welt: Die Reisetagebücher von Adolf G. (1839-1899)*, el. de W. Wahl-Guyer, 2000; Wahl-Guyer, Wolfgang, germana historiisto; *Reisen als Schlüssel zur Welt : die Reisetagebücher von Adolf Gu**y**er-Zeller* (1839-1899); Vojaĝi kiel ŝlosilo al mondo: La vojaĝaj libroj de Adolfo Gujer-Zeller; Zuriĥo, Svisujo: *Chronos*-eldonejo, 2000; 552 p. : il. ISBN 3-905314-12-6
* *W. Wahl-Guyer, Adolf G. in Selbstzeugnissen,* 2004; Wahl-Guyer, Wolfgang, germana historiisto, *Adolf Guyer-Zeller in Selbstzeugnissen : Sehen und Sehnen in Reisetagebüchern und Briefen*; Adolfo Gujer-Zeller en memaj atestoj: Vidi kaj sopiri en vojaĝaj taglibroj kaj leteroj; Zuriĥo : Eldonejo *Chronos*, 2004; 280 p. : il.; (libro en germana lingvo); Disertacio de Universitato de Zuriĥo, 2002. ISBN 3-0340-0647-0

## Eksteraj ligiloj 
* detala biografio pri industriisto Guyer-Zeller, en germana, franca kaj **itala** lingvo en Historia Leksiko de Svisujo.
* tre granda industria muzeo Neuthal, Kantono Zuriĥo kun elektrejo , en germana lingvo
* libroj en germana nacia biblioteko pri Guyer-Zeller 
* pri lokala industria historio, libro

Kategorio:Fervojo en Svislando
Kategorio:Svisaj entreprenistoj
Kategorio:Svisaj bankistoj
Kategorio:Svisaj politikistoj