Blugorĝulo

La **Blugorĝulo** (*Luscinia svecica*) estas malgranda, ĉirkaŭ 14&nbsp;cm longa, paseroforma birdo el familio muŝkaptuledoj, kiu apartenas al la genro *Luscinia*, alinome najtingaloj. Ĝi, kune kun kelkaj parencaj grupoj de birdospecioj, estas metita en subfamilion Saksikolenoj; tio ĉi grupo unuigas tre aspekte kaj ekologie similajn insektovorajn kantobirdojn, kiujn oni dum tre longa tempo apartenigis al familio de Turdedoj antaŭ movi la tutan subfamilion al Muŝkaptuledoj pro morfologiaj kaj genetikaj konsideroj.

Blugorĝulo estas migrobirdo, kiu reproduktiĝas tra tuta palearktiso, preferante por nestejoj marĉojn, arbustarojn kaj maldensajn betulajn arbarojn. Ĝi eĉ disvastiĝis al uesta Alasko, transirante la , kaj iĝas pli kaj pli renkontebla tie dum someroj. Vintre la birdoj formigras al Ibera duoninsulo, norda duono de Afriko, kaj multaj partoj de Azio, interalie Hinda subkontinento kaj Hindoĉinio.

La specio estas sekse duforma: la iĉoj havas belan kaj tre distingan bluan koloron ĉe la brusto, sub kiu estas nigra strio kaj ruĝa/oranĝkolora strio. Detaloj de kolorigo de iĉoj malsamas inter subspecioj. Interalie, oni dum longa tempo dividis la specion je du, la *Blankmakula blugorĝulo* kaj la *Ruĝmakula blugorĝulo*, laŭ koloro de makulo en la centro de la blua gorĝo de la iĉo. Nur relative antaŭnelonge oni konfirmis, ke tio ĉi estas nur malsamaj rasoj de la sama specio. 
La inoj estas grizecaj kaj ne havas belan plurkoloran gorĝon, kvankam ankaŭ ili havas la nigran duonlunan strion super la brusto. La mudo komenciĝas kutime en julio kaj finiĝas post 40–45 tagoj, ĵus antaŭ la birdoj komencas migri.

Blugorĝuloj estas timemaj, precipe la inoj, kaj kun iu minaco emas kaŝiĝi en densaj arbustoj aŭ en herbaro surgrunde. La iĉoj havas tre belan kaj diversan kanton.
Krome, la specio havas komunikiĝan signalon: la tipan por saksikolenoj *"ĉak"*-sonon. 

La latina scienca nomo *Luscinia svecica* laŭvorte signifas "sveda najtingalo".

## Taksonomio 
La blugorĝulo *(Luscinia svecica)*, estas specio de birdoj de la ordo de paseroformaj kiu estis klasita dum multa tempo ene de la familio de *Turdedoj* sed kiu poste estis ŝanĝita kaj klasita en la familio de *Muŝkaptuledoj*, pli precize en la genro *Luscinia*.

La specio *Luscinia svecica* enhavas ĉirkaŭ **11 agnoskitajn subspeciojn**, kvankam la ornitologoj ne entute samopinias pri ili. Kelkaj ornitologoj konsideras, ke ne necesas tiom da subspecioj kaj aliaj opinias, ke jes.

eta|200ra|Diferencoj inter du subspecioj.
La agnoskitaj subspecioj estas la jenaj:

* Luscinia svecica '* *svecica* **
* Luscinia svecica ** *cyanecula* **
* Luscinia svecica ** *namnetum* **
* Luscinia svecica ** *kobdensis* **
* Luscinia svecica ** *volgae* **
* Luscinia svecica ** *pallidogularis* **
* Luscinia svecica ** *azuricollis* **
* Luscinia svecica ** *tianshanica* **
* Luscinia svecica ** *magna* **
* Luscinia svecica ** *lurestanica* **
* Luscinia svecica ** *abbotti* **

## Aspekto 
[maldekstra|eta|[Botanika ilustraĵo de Botanika ilustraĵo.]]
Laŭ grando estas simila al Ruĝgorĝulo, tio estas el 13 al 14 cm longa kaj ĉirkaŭ 20 g pezaj, svelta. La kruroj kaj beko estas fajnaj, malhelgrizaj. La okuloj estas nigraj. Ili havas grizbrunajn suprajn partojn kun **hela superokula strio** kaj grizeca vizaĝo kaj blankecajn subajn partojn. La **vostobazo estas oranĝruĝa flanke*' kaj la vostobordo nigreca, ĉe ambaŭ seksoj.

Bluan brustoplumaron havas nur la masklaj birdoj, kaj pro tio eblas paroli pri seksa duformismo. En tiu plumaro, kiel la nomo sugestas la precipa karaktero estas blua makulo kiu kovras el la gorĝo al la brusto, foje montranta en la mezo blankan makulon foje ruĝan depende de la subspecio, sed ĉiam ĉirkaŭata de fajna nigra bordo kaj finanta per malgranda zono de nigraj plumetoj sube kaj pli sube de alia mallarĝa strio oranĝbruna.

La raso *L. svecica svecica* (Ruĝamakula blugorĝulo) de norda Eŭrazio, havas ruĝan makulon en la centro de la blua brusto. La *L. svecica cyanecula * (Blankamakula blugorĝulo) de suda kaj centra Eŭropo, havas blankan makulon en la centro de la blua brusto. *L. svecica magna * en Turkio ne havas centran makulon. Spite la distingojn, ĵusaj genetikaj studoj montras, ke temas nur pri limigitaj variantoj inter formoj, kaj konfirmas, ke temas pri ununura specio.

La femalaj birdoj havas blankan brustan plumaron, kun malhela randostrio kiu havas formon de U. Sed ĝenerale ili estas multe malpli koloraj kaj rimarkindaj.

## Voĉo 
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;12ra|‎ *Multimedia:** Aŭskulti la kanton de **Luscinia svecica***

Estas etenda, penetra kaj melodia trilado, agrabla al aŭskultanto, varia, sed ne multe prilaborita. Foje estas imita kanto kiu memoras tiun de la Najtingalo. La blugorĝulo kantas ĉefe frumatene kaj ekkrepuske. La voĉo de alarmo sonas kiel penetra *tak*.

## Disvastiĝo 
Tiu holarktisa birdo kovas en Eŭrazio, Alasko, travintrumas en Afriko kaj suda Azio. Ĝi distribuiĝas tra la Arkto kaj Nordo de la Palearktiso, okupante la zonon el Skandinavio al Azio kaj eĉ Alasko, kaj loke fragmentate en la taŭgaj habitatoj de centra kaj okcidenta Eŭropo, sed ne atingas malsuprajn latitudojn sub 37º N. Temas pri migrantaj birdoj, kiuj kutime vintras en la sudo de Hispanio kaj Italio, en landoj de la sudo de Azio kaj precipe Barato, eĉ en kelkaj zonoj de la nordo de Afriko.

## Habitato 
Ĝi vivas en arbustaj, akvaj lokoj, marĉoj ks. En la reprodukta epoko ili loĝas en alta montaro, inter 1000 kaj 2000 m de altitudo aŭ eĉ pli. Ili loĝas en marĉoj aŭ humidejoj aŭ ĉirkaŭe, en arbaroj de betuloj kaj salikoj, arbustejoj kiaj Citiso aŭ Eriko, ĝenerale en teroj ĉe malfermaj herbejoj iom humidaj aŭ kun flakoj, sed preskaŭ ĉian kun abunda makiso, ĉe riveroj, rojoj aŭ lagunoj, kaj aperas ankaŭ ĉe marmarĉoj kiuj prezentas taŭgan vegetaĵaron dum migrado kaj vintrumado.

## Reproduktado 
[eta|*Luscinia svecica namnetum* - [MHNT]]
La blugorĝulo nestumas en montaraj deklivoj kie konstruas neston surgrunde ne tre for de akvo. Ĝenerale ĉe arbusto aŭ inter densa vegetaĵaro. La ino demetas 5-7 bluverdecajn ovojn, jare dufoje. La idoj elkoviĝas post du semajnoj, ambaŭ gepatroj aktive kovas kaj poste nutras ilin. La birdidoj forlasas la neston post 13 tagoj, sed ekflugo okazas unu monaton post eloviĝo.

## Kutimoj 
Ĝi nutras sin per araneoj kaj insektoj, kiujn kaptas el klaraĵoj kaj ripozejoj ĉe marĉaj zonoj; pli precize ili manĝas etajn koleopterojn, akvinsektojn, dipterojn, lepidopterojn, kaj larvojn ktp.; ili povas manĝi ankaŭ fruktojn de naturaj arbustoj, kaj dum aŭtuno ili manĝas kelkajn semojn.

Tiuj birdoj suprenstaras, disetendas la vostajn plumojn.

## Populacio 
Laŭ studoj de *BirdLife International* en 2000, la populacio de tiu specio en Eŭropo estus **inter 880.000 kaj 2.400.000 paroj**.

eta|250ra|Rijado, Sauda Arabio 1992

## Bildaro 

Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) near Hyderabad W IMG_4912.jpg|Ino ĉe Hajderabado, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica)- Female at Bharatpur I IMG 5483.jpg|Ino ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpuro, Raĝasthano, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) at Bharatpur I IMG 5459.jpg|Ino ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpuro, Raĝasthano, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) at Bharatpur I IMG 5457.jpg|Ino ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpuro, Raĝasthano, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) at Bharatpur I IMG 5455.jpg|Ino ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpuro, Raĝasthano, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) at Bharatpur I IMG 5452.jpg|Ino ĉe Nacia Parko Keoladeo, Bharatpuro, Raĝasthano, Barato.
Dosiero:Bluethroat I4 IMG 5409.jpg|ĉe Joka en Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Dosiero:Bluethroat_(Luscinia_svecica)_in_Kolkata_W2_IMG_3385.jpg|Ino ĉe Nalban en Kalkato, Okcidenta Bengalo, Barato.
Dosiero:Bluethroat (Luscinia svecica) near Hyderabad W IMG 4909.jpg|Ino ĉe Hajderabado, Barato.

## Referencoj 
## Literaturo 
*  Malplej zorgiga
* Zink *et al.*(2003) Recent evolutionary history of the bluethroat (*Luscinia svecica*) across Eurasia  *Molecular Ecology* **12**:3069-3075

## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de blugorĝuloj  ĉe Interreta Birdokolekto
* Diferencoj alŭ aĝo kaj sekso (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 
* Informaro kaj bildoj de Blugorĝuloj en Nederlando
* Avibase

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Holarktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Kategorio:Birdoj de Ameriko