open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spongulo

**Sponguloj** (latine *Porifera*)  estas la filumo de animaloj en kiun scienculoj klasigas la spongojn.

## Taksonoj 
* *Clathrina coriacea*
* *Euplectella aspergillum*
* *Spongia officinalis*

## Bildaro 

Dosiero:Elephant-ear-sponge.jpg|
Dosiero:Schwamm1.jpg|
Dosiero:Sponge.JPG|
Dosiero:MicroscopicSpiculesfromPachastrellidSponge.jpg|

## Notoj
Peptido

**Peptido** estas polimero de aminoacidoj interligitaj per *peptidaj ligoj*.

* **Dipeptido; peptida ligo**

Kombinaĵoj konsistantaj el du aminoacidoj nomiĝas *dipeptidoj*, kaj la amida
ligo kiu kuntenas ilin nomiĝas *peptida ligo*.

           O                 O                     O       O
          //                //                    //      //
   H2N-CH-C-OH   +  H-NH-CH-C-OH  ----->  H2N-CH-C-NH-CH-C-OH  + H2O
       |                 |                    |    ^  |
       H                 CH3                  H    |  CH3
                                                   |
                                              peptida ligo

La ĉeesto de liberaj amina kaj karboksila grupoj ĉe la finaĵoj de
dipeptidoj permesas la alkroĉiĝon de tria, kvara, aŭ pliaj aminoacidoj,
formante tripeptidojn, kvarpeptidojn, ktp.

* **Polipeptido**
eta|260px|Kvarpeptido
La termino peptido signifas simple ke du aŭ pli da aminoacidoj kunligiĝas.
Peptidojn entenantajn 5-50 aminoacidajn unuojn oni nomas *polipeptidoj*.

Nomante peptidojn, oni nomas aminoacidon ĉe la libera amino-finaĵo
alkilo; la aminoacido ĉe la libera karboksila finaĵo konservas la nomon
de la aminoacido. Ordinare oni mallongigas strukturojn, uzante la
tri-literajn simbolojn. Tiel, la strukturon de glicinalanino prezentas gly-ala. Rimarku ke dua (kaj izomera) dipeptido de glicino kaj alanino, ala-gly, ankaŭ eblas. Tiukaze, alanino estas ĉe la libera amino-finaĵo, kaj la glicino estas ĉe la libera karboksila
finaĵo.

Ni povas etendi tiun metodon al tripeptidoj kaj pluraj. Ekzemple, la sinsekvo ala-ser-cys reprezentas tripeptidon.

                       O       O       O
                      //      //      //
               H2N-CH-C-NH-CH-C-NH-CH-C-OH
                   |       |       |
                   CH3     CH2     CH2
                           |       |
                           OH      SH

                       ala-ser-cys

Aldone al ĉi tiu sinsekvo, eblas kvin aliaj aranĝoj, kaj ĉiu prezentas
izomeran tripeptidon. La sinsekvoj estas: ala-cys-ser, ser-ala-cys,
ser-cys-ala, cys-ala-ser, kaj cys-ser-ala.

Estas 1,55 x 1066 eblaj sinsekvoj por la 51 aminoacidoj trovitaj en
insulino. El tiuj eblecoj, la korpo fidinde produktas nur unu, kio
ilustras la rimarkindan precizecon de la viva procezo. De la plej simpla
bakterio ĝis la homa cerba ĉelo, estas produktataj nur tiaj proteinaj
sinsekvoj, kiajn bezonas la ĉelo.


Kategorio:Aminoacidoj
Plakozoo

[eta|*Trichoplax*, [amebo-simila multĉelulo]]
alternative=Placozoa.svg|eta|Arealo de Placozoa
**Plakozooj** () estas filumo de tre simplaj bestoj. Iliaj korpoj konsistas el kelkaj centoj da ĉeloj, sed la ĉeloj estas nur el kvar tipoj. Plakozooj estas travideblaj, plataj, rondaj kaj havas du distingeblajn flankojn.
eta|Arealo de *Trichoplax adhaerens*
Scienculoj scias pri nur unu specio de plakozoo: *Trichoplax adhaerens*.

Oni supozas, ke plakozooj estas prapatroj same de sponguloj, kniduloj kaj de vertebruloj.

Kategorio:Bestoj
Provenca lingvo

eta|255ra|Okcitanio

**Provenca lingvo** estas ĉu la mezepoka formo de la moderna okcitana lingvo (ISO 639: oci) ĉu la moderna dialekto de la okcitana, parolata en la regiono Provenco (sudorienta Francio). Estas pluraj dialektoj en la okcitana: *gascon*, *lengadocian*, *lemosin*, *auvernhat*, *vivaro-alpin* kaj *provençal*. Ili ĉiuj formas partojn de la moderna okcitana lingvo.
Mezepoke oni ofte parolis pri la provenca kiel komuna nomo de la lingvo uzata de la trobadoroj. Fakte la plejparto el ili devenis el aliaj regionoj ol Provence: Langvedoko aŭ Limousin.

La vorto "okcitana" ne ekzistis por nomi tiun grandan kulturan lingvon. Ĉiuokaze dum mezepoko la okcitana lingvo ankoraŭ ne disdialektiĝis, ĉar ekzistis forta skribtradicio kiu permesis teni la lingvon en komuna kadro. Post la malapero de la okcitana kiel oficiala administra lingvo (16a jarcento) komenciĝis la disdialektiĝo pro manko de komunaj referencoj.

## Vidu ankaŭ 
* Okcitanlingva Literaturo

## Eksteraj ligiloj 
* Reta librejo de libroj en la provenca

Kategorio:Okcitana lingvo
Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Provenco
Q-Evangelio

La **Q-Evangelio** (el la germana *Quelle* "fonto") estas hipoteza evangelio de diroj de Jesuo, rekonstruita de
bibliaj kleruloj per detala komparado de la evangelioj de Marko, Mateo, kaj Luko.

Ĝi estas ebla komuna fonto por Mateo kaj Luko, sekve ĝi estas verkita pli
frue, kaj tial ĝi estas pli proksima al la tempo de Jesuo Kristo. Q eble estis verkita ĉirkaŭ 65 p.K.

Multaj bibliaj kleruloj ne agnoskas la bezonon de Q-evangelio. Laŭ ilia hipotezo, simple Marko estas la fonto de Mateo kaj Luko.

## Eksteraj ligiloj 
* La teksto en Esperanto

Kategorio:Nova Testamento
Sajid Kutb

eta|maldekstre|180ra|Sajid Kutb
**Sajid KUTB**, ankaŭ latinliterigita *Sayyid Qutb*, arabe **سيد قطب**, [Sajjid Kutb] (1906 - 1966) estis islama pensinto el Egiptio, gvida membro de la organizaĵo Fratoj-Islamanoj, kiu grave influis la fundamentalismon de sunaismo. Li estis malliberigita en koncentrejo dum 15 jaroj kaj tiam li estis mortigita de Nasser kiel politika malamiko en 1966.

Komence, Kutb kredis, ke ia speco de islama demokratio estas ebla kaj dezirinda. Sed sub la rego de Nasser, kiu kruele kaj sange altrudis socialismon al Egiptio, Kutb konkludis, ke islamo kaj modernismo ne povas vivi kune. La Okcidento ne estas la nura aŭ eĉ la ĉefa minaco al islamo, sed ankaŭ la modernistaj registaroj de la islama mondo. Li komparis Nasseron al la idolanoj de Mekao en la tempo de Mohameto. Laŭ Kutb, Nasser ja estis islamano en vortoj, sed ne agoj.

Laŭ Kutb, islamano devas rezisti, eĉ ĝis sango, kontraŭ tiaj registaroj. Sed lia interpretado de islamo, religio, kiu delonge toleris tiranecon, estis nova.

Postmorte li aparte influis la politikan konceptaron de Osama Bin-Laden kaj de la Taliboj.

## Vidu ankaŭ 
* Kutbismo (Q632691)

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.youngmuslims.ca/online_library/books/milestones/hold/index_2.asp  
* https://web.archive.org/web/20031005151059/http://members.cox.net/slsturgi3/PhilosopherOfIslamicTerror.htm 
* http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,584478,00.html 
* http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1253796 

Kategorio:Islamismo
Kategorio:Historio de Egiptio
Raŭmismo

La **raŭmismo** estas ideologio fontinta el la Manifesto de Raŭmo (1980), kiu kritikis la celojn de la tradicia Esperanto-movado (ĉefe fina celo kaj kontraŭado al la angla) kaj proponis alternativan ideon pri Esperanto. La Manifesto difinis la esperantistaron "kvazaŭ la aparteno al mem elektita diaspora lingva minoritato". Raŭmismo estis reago al sento de senperspektivo post jardekoj da informado kaj instruado sen la esperitaj rezultoj.

Por ke personoj ekinteresiĝu pri Esperanto, neprus ke ĝi estas uzata por plej diversaj celoj. Raŭmismo celas atenti la vastigon de la uzo de la lingvo en diversaj kampoj per konkretaj kaj pli realigeblaj agadoj, ekzemple la disvolvon de la Esperanta kulturo  aŭ de turismo pere de Esperanto. Estas tiurilate grave substreki la agnoskon de la literatura digno de Esperanto, okazintan en Santiago-de-Kompostelo en 1993, kiam Esperanta PEN-Centro estis akceptita de Internacia klubo PEN.

La kritiko de la "praceloj" en la Manifesto asertas i. a., ke "la oficialigo de Esperanto estas nek verŝajna nek esenca dum la 80-aj jaroj" kaj ke "la faligo de la angla lingvo estas nek tasko nek zorgo de la esperantistoj".

## Historio 
## Esperanta Civito 
Por la Esperanta Civito kiu difinis la esperantistaron "kvazaŭ la aparteno al mem elektita diaspora lingva minoritato", raŭmismo estis reago al sento de senperspektivo post jardekoj da informado kaj instruado sen la esperitaj rezultoj. 

Laŭ priskribo sur retpaĝo de la Esperanta Civito la raŭmismo "aplikas al Esperanto la modernan lingvistikan principon, laŭ kiu vivanta lingvo estas kaj komunikilo kaj identigilo". Kontraste al 'finvenkistoj' la 'raŭmistoj' ne nur dubas ke la 'finvenkisma revo' realiĝos, sed vidas en Esperanto ne nur simplan komunikilon, sed perilon por arto kaj kulturo, samkiel identigilon de nova transnacia komunumo, perceptata kvazaŭ diaspora lingva malplimulto al kiu iu aliĝas laŭ tute libera elekto, kio proksimigas al popolo (ne kiel *ethnos*, sed jam kiel *demos*) en kiu eblas trovi ĉiun filozofian aŭ politikan tendencon.

## Tutmonda Esperantista Junulara Organizo (TEJO) 
TEJO komprenas sian agadon pli komplete kaj amplekse difinita kiel *raŭmisma finvenkismo*. Se oni kredas ke Esperanto povos kaj devos fariĝi ĉies dua lingvo, disvastigo de Esperanto iĝas la plej grava afero, sed plena finvenkismo ja ne malebligas ke oni povas partopreni la komunumon en la nuntempo kaj havi avantaĝojn de ties servoj. Se oni ne kredas ke Esperanto povos esti io plia ol malgranda malplimulta lingvo, la disvastigo de la lingvo direktiĝas al la bezonoj de tiu minoritata komunumo: kiel oni zorgu ke ĝi ne malaperu, aŭ ĝis kioma grado ĝi kresku aŭ povas kreski

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Deklaracio de Tireso
* Esperanto en la 80-aj jaroj
* Proklamo de Voss

## Eksteraj ligiloj 
* Manifesto de Raŭmo 
* La Raŭma Vojo, Literatura Foiro
* Diskuto dum junio 2000 en Bja-listo
* Raŭmismo kaj postmodernismo , artikolo de Djémil Kessous
* Esperanta Civito
*Fina venko

Kategorio:Strategioj por Esperanto
Kategorio:Ismoj
Kategorio:Esperanto-movado
Kategorio:IJK 1980
Potsdam

**Potsdamo**, laŭ PIV, eraro laŭ PMEG, aŭ **Pocdamo** ( ) estas universitata urbo (ekde 1991) kaj la ĉefurbo de la germana federacia lando Brandenburgio. La urbo situas borde de la rivero Havel.

eta|maldekstra|
## Historio
Pocdamo estis unuafoje dokumente menciita en 993 (kiel Poztupimi), ekde 1317 ĝi havas la rangon de urbo. Ekde la 17-a jarcento Pocdamo estis la somera rezidejo de diversaj regantoj: La kastelo *Sanssouci* kun sia parko, konstruita ekde la 18-a jarcento fare de Frederiko la 2-a de Prusio, nuntempe estas grava vidindaĵo de la urbo.

Post la Dua Mondmilito, en 1945, la aliancaj potencoj en la kastelo *Cäcilienhof* decidis pri la estonto de Germanio. Pri tio vidu artikolojn Pocdama Konferenco, Pocdama Interkonsento kaj Pocdama Deklaro.

## Urbopartoj
eta|maldekstre|
* Babelsberg

## Vidindaĵoj 
* Palaco Sanssouci kaj la parko en Pocdamo apartenas al la Monda kulturheredaĵo de UNESCO
* La Nauener Tor (eo: pordego al Nauen) estas unu el la tri konserviĝintaj urbopordegoj de Pocdamo.
eta|maldekstra|
* Palaco Cecilienhof
* Muzeo Barberini

## Gefiloj de la urbo 
* Eleonore Prochaska, heroino
* Ernst Haeckel
* Friedrich Johann Gottlieb Lieder
* Ursula Meisterernst

## Esperantistaj famuloj rilataj al Potsdamo 
* Wilhelm Julius Förster estis astronomo, profesoro ĉe la Berlina Universitato (1858–1920), estro de la Berlina Steloobservatorio, pacisto, kunfondinto de URANIA en Berlino, honora prezidanto de la "Delegacio por alpreno de la lingvo internacia", membro de Esperantista Societo Berlino ekde 1908, prezidanto de ISAE 1912. Foerster mortis en Bornim, urboparto de Pocdamo ekde 1935, kie lia filo Karl Foerster (1874–1970), la fama ĝardena kaj parka arkitekto vivis.
*Adolf Schmidt estis geofizikisto, eminenta termagnetisto, pioniro de Esperanto en Germanio kaj pacifisto. La Geomagnetikan Observatorion en Potsdamo (ekde 1930 Adolf-Schmidt-Observatorio en Niemegk) li gvidis 1902–1928 al mondvaste akceptita alta nivelo.
* Arnold Zenkert estis instruisto pri astronomio, fakulo pri sunhorloĝoj kaj Bürgel-biografo. Li estris en Potsdamo de 1973 ĝis 1988 la de li fonditan URANIA-planetarion kun Bürgel-memorejo kaj aktivis kiel esperantisto en Germana Kulturligo.

## Partneraj urboj 
Inter la partneraj urboj estas
*  Bonno en Germanio
*  Jyväskylä en Finnlando

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto en Potsdam

Kategorio:Urboj de Brandenburgio
Kategorio:Eksterdistriktaj urboj de Brandenburgio
Recepto

[eta|Recepto por [Patkuko|patkukoj kun pretaj ingrediencoj.]]
**Recepto** estas la kunigo kaj artpreparado de nutraĵoj por fari alian pli bonan nutraĵon.

## Vidu ankaŭ 
*Ingredienco
*Kuirlibro

## Eksteraj ligiloj 
* Bonan apetiton (veganaj kaj vegetaranaj receptoj) 

Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Nutraĵo
Roĉestro (Nov-Jorkio)

**Roĉestro** (, prononco laŭ sistemo IFA ) estas urbo en okcidenta Nov-Jorkio, Usono, ambaŭflanke de la rivero *Genesee* (Ĝenesio), ĉe la suda bordo de Lago Ontario. En 2020 la urbo havis  loĝantojn, kaj la aglomera regiono havas pli ol 1 milionon. Ĝi situas en la kantono Monroe, estas la kantona ĉefurbo kaj krome estas parto de la Megalopolo Grandaj Lagoj.

eta|maldekstra|280ra|
Roĉestro estas la hejmo de la firmaoj Eastman Kodak kaj Xerox. Dum la 19-a jarcento ĝi estis hejmo de Frederick Douglass, fama eks-sklavo, aboliciisto kaj verkisto, kaj Susan B. Anthony, fama pioniro de voĉdono-rajtoj por virinoj.
La urbo Buffalo, okcidente de Roĉestro, estas pli fama por neĝo, sed neniu urbo samgrandeca aŭ pli granda ol Roĉestro ricevas pli da neĝo (meze 241 cm jare). Laŭ statistikoj de la usona registaro, neniu urbo kun pli ol miliono da homoj havas malpli da trafiko-problemoj ol Roĉestro.

La loka ekonomio baziĝas ĉefe sur instruado. Kelkaj altlernejoj kaj universitatoj situas en Roĉestro kaj ĝiaj antaŭurboj, interalie la Roĉestra Instituto de Teknologio (RIT) kaj la Universitato de Roĉestro, kiu estas plej granda dunganto en la regiono - la urbo fakte gastigas unu el du kampusoj de la universitato de Oakland - la alia estas en Auburn Hills.

## Vidindaĵoj 
* Muzeo George Eastman

## Festoj 
Roĉestro ĉiujare gastigas plurajn festojn, inkluzive la Siringofeston, unu el la plej grandaj tiaj festoj en Nord-Ameriko.

## Famuloj 
* Zoltán Roy Zsidai, hungara entreprenisto, kiu naskiĝis en Roĉestro

* Sándor Feldmann, hungara seksologo mortis en Roĉestro

## Ĝemelurboj 
Roĉestro havas dek unu ĝemelurbojn tra la mondo:
* 20ra Bamako, Malio
* 20ra Caltanissetta, Italio
* 20ra Hamamacu *(浜松市)*, Japanio
* 20ra Velikij Novgorod *(Великий Новгород)*, Rusio
* 20ra Krakovo *(Kraków)*, Pollando
* 20ra Puerto Plata, Domingo
* 20ra Reĥovot *(רחובות)*, Israelo
* 20ra Renno *(Rennes)*, Francio
* 20ra Waterford, Irlando
* 20ra Würzburg, Germanio
* 20ra Ŝjanjango, Ĉinio

## Bildoj 
 
Dosiero:Rochester NY High Falls 2001.jpeg|La urbocentra akvofalo
Dosiero:Rochester_NY_Broad_Street_Bridge_2002.jpeg|La ponto de la strato *Broad* estis konstruita sur malnova akvodukto
Dosiero:Colgate Rochester Crozer Divinity School1.jpg|*Colgate-Rochester Divinity School*
Dosiero:RochesterCanal RochesterNY.jpg|Ŝarĝboatoj sur la rivero Genesee
 

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* retejo de la Universitato de Roĉestro ()
* retejo de la Roĉestra Instituto de Teknologio ()
* Esperanto-rondo de la Universitato de Roĉestro (dulingva)
* Vikio pri Roĉestro ()
* Geva-Teatro (same )

eta|centra|600ra|

Kategorio:Urboj de Nov-Jorkio
Ryfylke

**Ryfylke** [RIfilke] estas tradicia distrikto kaj norda subregiono en la provinco Rogaland, Norvegio. La aliaj estas Dalane, Haugaland kaj Jæren. La ĉefaj komunumoj, desude norden, estas Forsand, Strand, Rennesøy, Finnøy, Hjelmeland, Suldal, kaj Sauda.

## Eksteraj ligiloj 
*Oficiala retejo (norvege, angle kaj germane)

Kategorio:Rogaland
Rogaland

eta|250ra
**Rogaland** estas provinco de okcidenta Norvegio, lime de Hordaland (ekde 2020 Vestland), Telemark (ekde 2020 Vestfold og Telemark), Aust-Agder kaj Vest-Agder (ekde 2020 komune Agder). En 2002 ĝin loĝis  homoj, aŭ  de la totala loĝantaro de Norvegio, kaj laŭ la stato komence de 2024 en la provinco vivis 499 417 loĝantoj sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La regurbo estas Stavanger.

Inter la multaj lagoj de la teritorio estas Aksdalsvatnet kaj Austrumdalsvatnet.

**Tradiciaj distriktoj:** Ryfylke, Jæren kaj Haugalandet

**Urboj:** Stavanger, Eigersund, Haugesund, Sandnes, Sauda, Åkrehamn, Kopervik

## Komunumoj 
* Bjerkreim
* Bokn
* Eigersund
* Finnøy
* Forsand
* Gjesdal
* Haugesund
* Hjelmeland
* Hå
* Karmøy (Visnes)
* Klepp
* Kvitsøy
* Lund
* Randaberg
* Rennesøy
* Sandnes
* Sauda
* Sokndal
* Sola
* Stavanger
* Strand
* Suldal
* Time
* Tysvær
* Utsira
* Vindafjord
* Ølen

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Bildaro 

Dosiero:Rogaland våpen.svg|
Dosiero:Sola IMG 5948.jpg|
Dosiero:Rogaland Municipalities.png|


Kategorio:Norvegaj provincoj kaj teritorioj
Rejnlando-Palatinato

**Rejnlando-Palatinato** (, ) estas federacia lando de Germanio. Ĝi kovras areon de 19 848 kvadrataj kilometroj en la sudokcidento de la ŝtato, kaj fine de  havis  loĝantojn.

Gravaj urboj estas interalie Majenco, Kaiserslautern, Koblenco, Ludwigshafen, Treviro kaj Worms. La lando konsistas el 24 distriktoj kaj 12 eksterdistriktaj urboj.

## Administra divido 
eta|maldekstra|180

### distriktoj 
(nombroj laŭ la dekstra mapo)

### Eksterdistriktaj urboj 
(kun regiona aŭtokodo)

## Geografio 
Nordpalatinata montolando aŭ germane *Nordpfälzer Bergland*, mallonge ankaŭ Palatinata montolando, estas mezmontaro en la germanaj federaciaj landoj Rejnlando-Palatinato kaj Sarlando. La plej granda parto situas en Palatinato.

Alzeyer Hügelland, *Rheinhessisches Hügelland*, *Rheinhessisches Tafel- und Hügelland* aŭ montetarlando de Alzey estas regiono en la distrikto Alzey-Worms kaj distrikto Donnersberg en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝia surfaco estas ĉirkaŭ 275 km² kaj ĝi estas je 336.7 m super marnivelo.

La Naturparko Vulkaneifel situas en la distriktoj Bernkastel-Wittlich, Cochem-Zell kaj la Vulkaneifel en Rejnlando-Palatinato. La naturparko situas en la mezmontaro Ejfelo kaj estas samtempe geoparko.

La germana-belga Naturparko Altaj Marĉoj-Ejfelo (germane: *Naturpark Hohe Venneifel*), kies germana parto ankaŭ nomiĝas *Naturpark Nordeifel*, estas limtranspaŝa naturparko kun partoj en la germanaj federaciaj landoj Nordrejn-Vestfalio kaj Rejnlando-Palatinato respektive la belga provinco Lieĝo.

## Amaskomunikiloj 
* Sudokcidentgermana Radio, la regiona ŝtata radia kaj televida stacio

## Esperanto en Rejnlando-Palatinato 
La regiona reprezentanto de la Germana Esperanto-Asocio estas Germana Esperanto-Asocio Landa Ligo Rejnlando-Palatinato, mallonge *Esperanto-RLP*. Ĝia celo estas antauenigo de internaciaj kontaktoj helpe de Esperanto, speciale kun amikoj en orienta Francio kaj Luksemburgo (aŭ Francujo kaj Luksemburgio). Ĝi varbas por Esperanto en la germana kaj por la federacia lando en Esperanto. La ligo estis fondita post la malfondo de la antaŭa Sud-Okcident-Germana Esperanto-Ligo (SOGELO), kiu ne samlimis kun la federacilandaj limoj.

## Bildaro 

Trier Porta Nigra BW 1.JPG|Trier
Speyer---Cathedral---South-View---(Gentry).jpg|Speyer
Mainz Markt BW 2012-08-18 16-11-28.JPG|Mainz
Loreley rhine valley wp d schmidt 08 07.jpg|Loreley
Koblenz im Buga-Jahr 2011 - Deutsches Eck 01.jpg|Koblenz

## Vidu ankaŭ 
* la paĝon pri Palatinato
* listo de montoj en Rejnlando-Palatinato

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la federacia lando
* paĝoj de  Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo


Kategorio:Federaciaj landoj de Germanio
Rjazan

**Rjazano** aŭ **Rjazan** () estas rusia urbo, ĉefurbo de Rjazana provinco. Ĝi situas 200 kilometrojn al sud-oriento de Moskvo, ĉe rivero Oka ĉe enfluo en ĝin de rivero Trubeĵ (). Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Rjazano iam estis centro de *Rjazana princlando*, sed fakte tiama Rjazano (t. n. *Malnova Rjazano*) situis 50 kilometrojn for.

La Rjazana princlando rolis gravan rolon en la vivo de rusaj princlandoj. Situante ĉe la limo kun stepo, ĝi ofte estis la unua atakata de nomadoj. Tial la princlando devis esti unu el la plej fortaj, ĉiam preta por milito.

La urbo antaŭe estis nomita kiel:
* Perejaslavl Rjazanskij () ĝis 1778.

## Kulturo 
En la urbo konserviĝis kelkaj preĝejoj de 15-a kaj 16-a jarcentoj.

## Ekonomio 
Rjazano estas multbranĉa industria centro, en kiu plej gravas maŝinkonstruado. La aparte gravaj produktejoj estas la jenaj:
* «Fabriko de kalkul-analitikaj maŝinoj» 
* «Fabriko de aŭtoagregatoj»
* «Peza prem-maŝinaro»
* radiouzino
* naftoprilabora uzino
* Kompanio «Kombajn»  (terpomkolektaj maŝinoj)  
* «*Teplopribor*» 
kaj aliaj.

### Transporto 
En la urbo estas fervojaj stacioj.

La du ĉefaj estas Rjazan-1 () kaj Rjazan-2 ().

De la urbo estas 3 fervojaj linioj, nome la jenaj:

* Nord-okcidenten al Moskvo, en ĝin trajnoj veturas de kaj Rjazan-1 kaj Rjazan-2;
* Orienten al Samara, en ĝin trajnoj veturas nur de Rjazan-1;
* Suden al Voroneĵ, en ĝin trajnoj veturas nur de Rjazan-2.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Rjazana Ŝtata Universitato
* Tramtransporto en Rjazan
* Trolebusa transporto en Rjazan

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Urboj de Rjazana provinco
Rostova provinco

**Rostova provinco** () estas provinco en suda parto de Rusio ĉe granda navigebla rivero Don.

Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Gravaj urboj 
Danke al oportuna situo ĉe la gravaj transportadaj vojoj kaj en la delogne ekspluatata karbo-mineja regiono, la provinco havas multajn urbojn. Inter la plej gravaj estas:
* Aksaj (fakte satelita urbeto de Rostov-na-Donu)
* Azov (fakte satelita urbo de Rostov-na-Donu)
* Batajsk (fakte satelita urbo de Rostov-na-Donu)]
* Doneck
* Kamensk-Ŝaĥtinskij
* Konstantinovsk
* Millerovo
* Morozovsk
* Novoĉerkassk
* Rostov-na-Donu (*aŭ* Rostov ĉe Don)
* Salsk
* Ŝaĥti
* Taganrog
* Volgodonsk
* Zernograd

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.spektr.info/info/rostovskaya-oblast  
* https://web.archive.org/web/20070113022557/http://www.donland.ru/about/karta/mapobl2.gif 
* http://eng.russ-yug.ru/section/rostov-on-don 
* Administracio de la Rostova provinco
Ramajano

[eta|[Ramo (dio)|Ramo kun liaj edzino Sito kaj frato Lakŝmano dum lia ekzilo en la arbaro, ĉ. 1780.]]

La ***Ramajano*** (, *Rāmāyaṇam*) estas unu el la du plej gravaj sanskritlingvaj epopeoj de Antikva Hindio. La alia granda epopeo estas la *Mahabarato*, kun kiu ĝi estas parto de la epopea stilo konata kiel *itihāsa*, kiu signifas *historion*. La eventoj priskribitaj en la *Ramajano* okazas antaŭ ol tiuj de la *Mahabarato*.

La *Ramajano* estas atribuita al la saĝulo Valmikio, kaj ĝi rakontas pri la vivo de Ramo —la legenda princo de la raĝlando Kosalo— kaj sekvas lian dek-kvar-jaran ekzilon en la arbaro, ordonita de lia patro, la raĝo Daŝarato, pro peto de lia duonpatrino Kajkejio; liajn vojaĝojn tra arbaroj en Barato kun liaj edzino Sito kaj frato Lakŝmano; la forrabon de Sito de la granda raĝo de Lanko, Ravano, kiu rezultis en milito inter Ramo kaj Ravano; kaj la eventualan revenon de Ramo al Ajodjo —la ĉefurbo de Kosalo— por esti fine kronita kiel raĝon.

En hinduismo, ĝi estas konsiderita kiel la unua poemo (*adikavya*) kaj ties roluloj Ramo, Sito, Lakŝmano, Barato, Hanumano kaj Ravano estas fundamentaj en la kulturo de Sudazio kaj Sudorientazio, kiel Barato, Nepalo, Srilanko, Tajlando, Kamboĝo kaj Indonezio.

## Historio 
eta|La saĝulo Valmikio komponante la *Ramajanon*.
Laŭ J. L. Brockington, la plej antikva tavolo de verkado kredeble okazis inter la –7-a kaj la –4-a jarcentoj, kaj la plej nova okazis ĉ. la 3-a jarcento.

## Strukturo 
Ĝi estas unu el la plej longaj antikvaj epikoj en la monda literaturo. Ĝi konsistas el preskaŭ 24,000 versoj, la plimulto el ili komponitaj en la metrikoj ŝloko kaj anuŝtubo, dividitaj en ses volumojn (*kand*) (Adi (Bala) Kand, Ayodhya Kand, Aranya Kand, Kishkindha Kand, Sundara Kand, Lanka Kand) kaj 500 ĉapitrojn (*sarga*).

## Etimologio 
La nomo *Ramajano* devenas de la titolo *Rāmāyaṇam* en Sanskrito, kiu estas formita de la vortoj *Rāma* —la nomo de la heroo— kaj *āyaṇam* —kiu signifas *vojon*—, do *La Vojaĝo de Ramo* aŭ *La Vojo Elektita de Ramo*.

## En budhismo 
Laŭ la *Dasarathajātaka* (n-ro. 461) en la Ĝatakoj el la budhisma kanono, la bodisatvo de la budho Gotamo iam naskiĝis kiel Ramo.

En tiu versio, Ravano ne aperas, sed li aperas en aliaj budhismaj tekstoj, kiel en la *Laṅkāvatārasūtra*.

## Vidu ankaŭ 
* Mahabarato
* 244 Sita

## Referencoj 
### Bibliografio 
# 
# 

# 

Kategorio:Eposoj
Kategorio:Hinduismo
Raplamaa

La distrikto **Raplamaa** () estas distrikto ('''') en Estonio.

Ĝi estas en la okcidenta interno de la lando kaj limas en la oriento al la distrikto Järvamaa, en la sudo al la distrikto Pärnumaa, en la okcidento al la distrikto Läänemaa, kaj en la nordo al la distrikto Harjumaa. La okcidento de la distrikto estas ebena kaj oni praktikas ĉefe agrikulturon. La oriento estas monteta kun multaj arbaroj.

Ekzistas distrikta ĝemeleco kun la landdistrikto Kaiserslautern en Germanio.

## Komunumoj 
Raplamaa konsistas el 10 landkomunumoj ():
* Juuru
* Järvakandi
* Kaiu
* Kehtna
* Kohila
* Käru
* Märjamaa
* Raikküla
* Rapla, la administra centro de la distrikto
* Vigala

300ra

Valtu mõisa -Puraviku- tuuleveski.jpg|
Kohila vesiveski2.jpg|
Hageri kirik 2012.jpg|
Sutlema mõisa väravatorn 02-08-2012.jpg|
Kohila mõisa peahoone.jpg|
Lohu mõisa peahoone (1).jpg|

Kategorio:Distriktoj de Estonio
Ri

La literkombino **Ri** aŭ **RI** havas plurajn signifojn:

***RI** estas Rod-Insulo - usona ŝtato.
***Ri** estas Seksneŭtrala homa triapersona pronomo. Vidu: Riismo.
***Ri (Orne)** estas franca komunumo situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
***RI** estas kodo de provinco Rieti de Italio.
***RI** *républicains indépendants* estis franca partio fondita en 1936.
***Loch Rí** estas lago en Irlando.
*En geometrio, **Ri** estas simbolo de Bowers de rombo-dudekedro.

## Vidu ankaŭ 
* Ry (apartigilo)
Racionala nombro

**Racionala nombro** estas kvociento de du entjeroj; ekzemple 3/7. La aron de racionalaj nombroj oni reprezentas per simbolo ℚ. Ĝi estas subaro de  (do ĉiu racionala nombro estas reela nombro, sed ne male) kaj superaro de entjeroj (do ĉiu entjero estas racionala nombro, sed ne male).

## Pli abstrakte 
Matematike, eblas difini la racionalajn nombrojn kiel ordajn parojn de entjeroj *(a,b)*, kie *b* ≠ 0.

Oni difinas adicion kaj multiplikon laŭ la jenaj reguloj:

* *(a,b) + (c,d) := (a·d + b·c, b·d)*
* *(a,b) · (c,d) := (a·c, b·d)*

Pro tio ke eblas esprimi racionalajn nombrojn plurmaniere (ekz. ½ = 2/4) oni aldonas la jenan ekvivalentorilaton, kiu formale difinas, kiam du tiel difinitaj racionalaj nombroj *(a,b)* kaj *(c,d)* estas egalaj (alivorte, samvaloraj):

* (*a*, *b*) ~ (*c*, *d*), se kaj nur se *a · d = b · c*

La kvocientan aron, kiun difinas ~, oni reprezentas per ℚ. Kune kun la operacioj + kaj ×, ℚ estas kampo, kaj fakte la plej malgranda kampo, kiu enhavas la entjerojn.

## Vidu ankaŭ 
* Neracionala nombro
* Reela nombro
* Kompleksa nombro
* Algebra nombro
* Transcenda nombro

Kategorio:Nombroj
Radio Vatikana

**Radio Vatikana** estas katolika radia stacio fondita en 1931. Nuntempe ĝi elsendas en ĉirkaŭ 40 lingvoj. Ĝiaj elsendoj entenas informojn pri la agado de la Papo, Vatikano kaj lokaj Eklezioj kaj novaĵoj religiaj kaj sociaj. En ĝi apartan lokon havas transmisioj de la preĝo Anĝeluso, ĝeneralaj aŭdiencoj kaj apostolaj vojaĝoj de la Papo.

## Dua mondmilito
27.01.1940: La nazia germana ambasadejo ĉe Apostola Seĝo postulis ke Radio Vatikana ĉesu aŭdigi alparolojn de elmigrintaj polaj episkopoj, la radio ĉi tage peris alparolon *Al la nacio* de Ignacy Jan Paderewski - laŭ Pariza "Głos Polski" (Voĉo de Pollando) germana radio[??] dufoje akre atakis la Vatikanan pro raporto pri germanaj kruelaĵoj en Pollando.

## Elsendoj en Esperanto
Ekde 1977 ĝi regule elsendas ankaŭ en Esperanto - komence unufoje, ekde 1980 dufoje kaj ekde 1998 trifoje semajne, aktuale de la 21:20 ĝis 21:30 horo (laŭ la leĝa tempo en Vatikano) en jenaj tagoj kaj frekvencoj:
Dimanĉe: 93,3 MHz (ultramallongonde);
merkrede kaj ĵaŭde: 1260 kHz (mezonde).

La esperantlingvaj elsendoj paŭzis post la 4-a de julio 2023, kiam Carlo Sarandrea retiriĝis kiel redaktoro kaj parolisto. Dum preskaŭ du monatoj oni tiam aŭdis anstataŭ esperantlingvaj raportoj nur klasikan muzikon. La 2-an de aŭgusto 2023 nova teamo, konsistanta el Marija Belošević, Edvige Ackermann kaj Elda Doerfler, daŭrigis la prizorgadon de la elsendoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto-radio

## Eksteraj ligiloj 
* Vatican News, Esperanto-Programo kun 12-monata arkivo de la elsendoj
* Arkivo de esperantaj elsendoj kun resumetoj estas daŭre ĝisdatigata, sed kun resumetoj nur ĝis la 14-a de januaro 2024.
* Resumetoj de la Esperanto-elsendoj regule aperas en la grupo "kristanaro" de la socia retejo *Facebook*

Kategorio:Esperanto-radio
Kategorio:Radio
Kategorio:Radiostacioj
Kategorio:Vatikano
Kategorio:Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista
Romaj ciferoj

La sistemo de **romaj ciferoj** (aŭ **romanaj ciferoj**) aperis ĉirkaŭ la jaro 800a.K. ĉe etruskoj kaj ĝin uzis ankaŭ latinlingvaj romianoj. Anoj de la eŭropa kulturo ankoraŭ uzas ĝin por horloĝoj, datoj, monatnombroj, kaj jarcentoj, kaj por nomoj de seriaj moŝtuloj, kiel reĝoj, imperiestroj, kaj papoj.

## Skribo 
[eta|maldekstre|Enirejo  de la [Koloseo, kun siaj romajciferoj ankoraŭ videblaj]]
Skribi naturalajn nombrojn per romaj ciferoj, oni skribas ilin en vico, dume, se la granda cifero staras antaŭ malgranda, ili adiciiĝas, ekzemple, \mathrm{VI=V+I=5+1=6}. Kontraŭkaze, oni subtrahas la malgrandan nombron de la granda, ekzemple, \mathrm{IX=X-I=10-1=9}. La dua principo estas uzata nur por eviti kvarfojan ripeton de la sama cifero: kvardek, ekzemple, estas esprimita per \mathrm{XL=X-L=50-10=40}, kaj ne per misa \mathrm{XXXX}.

[eta|dekstre|180ra|Horloĝo de la kolegiata preĝejo en [Kolonjo, kun romajciferoj (rimarku ke la IV fariĝis IIII kiel sur preskaŭ ĉiuj horloĝoj).]]
Plenumo de aritmetikaj operacioj per romanaj ciferoj estas maloportuna. Romianoj uzis abakon.

### Unikodo 
Unikodo provizas specialaj signoj por la romaj ciferoj  kaj apartaj signoj por  Ili havas kodojn respektive  majusklaj kaj  minusklaj.

## Vidu ankaŭ 
* Latina alfabeto
* Cifero
* Babilonaj ciferoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nombrosistemoj
Kategorio:Ciferoj
Kategorio:Romia Imperio
Ruby (programlingvo)

**Ruby** estas objektema, interpretata komputillingvo kun klara sintakso. Ĝi fontas el Perl, Smalltalk, Python, Lisp kaj CLU, tamen de Perl estas la plej granda influo.

Komputillingvaj ecoj de Ruby:

* Klara sintakso
* Bazaj iloj
* Specialaj objektemaj iloj:
** "mixins" 
** Singleton-metodoj 
** renomado
** objekt-specifaj klasoj
** ktp.
* Homonimigo 
* Traktado de ekzemploj
eta|maldekstre|160ra|
* Iteracioj kaj Fermoj
* Subteno de Perl-aj regulesprimoj je la nivelo de la sintakso
* Senrubigo
* Dinamika ŝargo (dependas de la sistemo) 
* Alta nivelo de portebleco (funkcias en Unikso, Linukso, Vindozo, DOS, Mac OS X, OS/2, Amiga, kaj multaj aliaj)
* Distribuata laŭ libera licenco (GPL aŭ Artistic).

Ruby estas tute objektema: ĉiu ero de datumo estas objekto, eĉ bazaj datumtipoj. Ĉiu funkcio estas metodo. Ĉi tio estas simila al Smalltalk, sed ne al Ĝavo kaj Python. Kun kelkaj esceptoj, ĉiu nomo (variablo) en programo de Ruby tenas referencon al objekto, ne la objekton mem.

La lingvo estis kreita fare de Matsumoto Yukihiro je la 24a de februaro 1993. La nuntempa stabilaj versioj estas 1.9.3 kaj 2.0.0 (18-a de marto 2013).*[aktualigu]* Rimarku, ke la nomo ne estas akronimo, sed estas fakte vortludo je Perl. Laŭ la aŭtoro, li formis Ruby sekvante la "principon de la plej malgranda surprizo", kio signifas, ke la lingvo malhavu faligilojn kaj nekoheraĵojn, kiuj ĝenas en aliaj lingvoj.

Jen estas ekzemplo de kodo en Ruby:

eta|280ra|

```ruby
# Iteracias tri fojojn la jenan kodoblokon.
3.times do
  # Anstataŭigas ' ' per ', ', aldonas "!" kaj printas la rezulton
  puts('Saluton mondo').gsub(' ', ', ') + '!'
end
```

kaj la rezulto:

```
Saluton, mondo!
Saluton, mondo!
Saluton, mondo!
```

## Ruby kaj programado por Interreto 
Por facile krei programojn por interreto oni uzas specialan MVR-modjularon por Ruby, kiu nomiĝas Ruby on Rails (esperante: Rubeno sur Reloj).

## Eksteraj ligiloj 
*  (aparte japane kaj angle)
* Dissendolisto pri Ruby kaj Rails.
* Ni traduku lernolibron en Esperanton en Vikilibroj
* Oftaj demandoj pri Ruby, arkivigite jam en aprilo 2006 *(angle)*
* retejo *Ruby Garden* ()
* programadaj edukiloj de la projekto Ruby on Rails ("Rubeno sur Reloj") en la retejo *meshplex*, arkivigite en majo 2007 ()

Kategorio:Programlingvoj
Ruslingva literaturo

**Ruslingva literaturo** estas la sumo de ĉiuj literaturaj verkoj verkitaj en Rusio kaj aliaj landoj en la rusa lingvo. Ĝis la 17-a jarcento, la plej granda parto de la literatura verko en Rusio estis en la eklezia slavona lingvo, sed kun la modernigo gvidita de Petro la Granda, kiu inkluzivis interalie reformojn en la cirila alfabeto por la rusa, literaturaj verkoj en la rusa lingvo komencis esti publikigitaj. La ligoj kun Eŭropo kaŭzis la aplikon de eŭropaj literaturaj ĝenroj al la aŭtentika rusa materialo.

## Rusaj verkistoj 
* Miĥail Lomonosov (1711-1765)
* Aleksandro Gribojedov (1790-1829)
* Aleksandr Puŝkin (1799-1837)
* Fjodor Tjutĉev (1803-1873)
* Nikolaj Gogol (1809-1852)
* Aleksander Herzen (1812-1870)
* Miĥail Lermontov (1814-1841)
* Aleksej Konstantinoviĉ Tolstoj (1817-1875)
* Ivan Turgenev (1818-1883)
* Fjodor Dostojevskij (1821-1881)
* Lev Tolstoj (1828-1910)
* Vasilij Kuroĉkin (1831-1875)
* Anton Ĉeĥov (1860-1904)
* Maksim Gorkij (1868-1936)
* Ivan Bunin (1870-1953)
* Aleksandro Blok (1880-1921)
* Aleksej Nikolajeviĉ Tolstoj (1883-1945)
* Anna Aĥmatova (1889-1966)
* Boris Pasternak (1890-1960)
* Miĥail Bulgakov (1891-1940)
* Vladimir Majakovskij (1893-1930)
* Vladimir Nabokov (1899-1977)
* Aleksandr Fadejev (1901-1956)
* Arkadij Gajdar (1904-1941)
* Miĥail Ŝoloĥov (1905-1984)
* Aleksandr Solĵenicin (1918-2008)
* Arkadij kaj Boris Strugackij (1925-1991, 1933-2012)

## Vidu ankaŭ 
* Samizdato
* Rusio
* Ruslingva literaturo en Esperanto

Dosiero:AlexanderNevski.jpg|
Dosiero:Alexander Puschkin.jpg|
Dosiero:Dostoevsky 1872.jpg|

## Eksteraj ligiloj 
* Sovlit.com - retejo pri la rusa literaturo de la sovetia periodo 
* Granda aro de rusa literaturo ĉe lib.ru
* Kolekto da ligiloj al retbibliotekoj de la rusa literaturo 
* Kolekto da germanaj tradukoj el la rusa literaturo 
* Kinoversioj de la rusa literaturo en projekto *Aŭdvide*
Romia erao

[eta|[:en:Pacatianus|Pektiano, uzurptanto ribelinta kontraŭ Filipo la araba, monfaris moneron por festi la duan jarmilon de la historio de la urbo. La Antonino portas la apudskribon ROMAE AETER AN MIL ET PRIMO: "Al Eterna Romo, je ĝia mil unu jaro."]]
La **romia erao** estas erao, kiu nombras la jarojn ekde la fondiĝo de Romo, kiu laŭ tradicio okazis je la 21-a de aprilo 753 a.K. 

***AUC*** estas mallongigo por indiki jaron de la erao. AUC estas mallongigo de la latina *ab urbe condita* -- "el la fondiĝo de la urbo" aŭ laŭvorte "ekde la urbo fondita", t.e. Romo. 

La romia erao estis la sola erao de la julia kalendaro ĝis
1280 AUC (527 p.K.), kiam la kristana erao alvenis. Sed ankaŭ tiu erao nur populariĝis en la frua imperiestra epoko per la granda verko de la historiisto Livio, dum antaŭe romianoj difinis jarojn indikante nur la regantajn konsulojn. 

Kelkaj romiaj historiistoj uzis la esprimon kiel datigan metodon por la historio de la urbo, sed la uzo de la metodo ne ampleksis. Pli oftaj datumaj metodoj indikis la nomojn de la du konsuloj, kiuj servis en tiu jaro (post la fino de la monarkio kaj la fondo de la Romia Respubliko) aŭ la jaro de la regado de la imperiestro.

Ekzemple, kiam Sankta Luko datis la predikadon de Johano la Baptisto, li ne simple diris "*En la jaro 783 AUC*" sed:

:*"En la 15-a jaro de la regado de Tiberio Cezaro, kiam Poncio Pilato estis provincestro de Judujo, kaj Herodo estis tetrarĥo de Galileo, kaj lia frato Filipo tetrarĥo de la regiono Iturea kaj Traĥonitis, kaj Lisanio tetrarĥo de Abilene dum la ĉefpastreco de Anas kaj Kajafas venis la vorto de Dio al Johano...*

## Vidu ankaŭ 
* Ab urbe condita

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Historio
Radio Havano Kubo

**RHC** () estas oficiala radio de Havano, ĉefurbo de Kubo. RHC elsendas per kurtaj ondoj internacien novaĵojn pri Kubo kaj la tuta mondo en naŭ lingvoj: hispana, angla, franca, portugala, kreola, gvarana, keĉua, araba, Esperanto.
https://www.radiohc.cu/eo
Eblas aŭskulti rekte RHC en ĝia oficiala TTT-ejo. Ekde januaro 2002 ĝis oktobro 2002, oni povis aŭskulti la lastan elsendon en Esperanto per RealAudio aŭ MP3 en la TTT-ejo de ROI, Radio Aŭstria Internacia, sed ROI ne plu elsendas Esperante.

## RHC en Esperanto per mallongonda radio 
Dimanĉe, al nordamerika pacifika regiono
* 07h00m UTC, 9820 kHz

Dimanĉe, al Nordameriko
* 15h00m UTC, 11760 kHz
* 19m30m UTC, 11760 kHz

Dimanĉe, al la tuta Ameriko kaj Karibio
* 23h30m UTC, 9600 kHz kaj 9505 kHz

## RHC perpoŝte 
* Radio Havano Kubo Poŝta Fako 6240 Havano, Kubo
* mailto:radiohc@enet.cu

## RHC rete 
* https://www.radiohc.cu/eo/podcasts (aŭdeblaj dosieroj)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala TTT-ejo de RHK en Esperanto
* Ne-oficiala sonarkivujo de elsendoj 

Kategorio:Esperanto-radio
Kategorio:Kubaj radiostacioj
Radio Aŭstria Internacia

eta|iam moderna antenaro en Moosbrunn (nun forigita)
**RÖI**, germanlingve *Radio Österreich International* estis oficiala radio de Aŭstrio, kiu elsendis internacien novaĵojn pri Aŭstrio kaj la tuta mondo. Antaŭe ROI elsendadis per 6 lingvoj: germana, angla, franca, hispana, araba kaj Esperanto; el tiuj, la arabaj kaj esperantlingvaj programoj estis ĉesigitaj fine de oktobro 2002. En 2003 la disaŭdigo de la plej multaj propraj elsendoj ĉesis kaj anstataŭiĝis per elsendoj de la nacia kultura radistacio *Österreich 1* (Ö1).

## Priskribo 
Radio Österreich International (RÖI) estis la internacia radiostacio de ORF. RÖI estis lanĉita en 1955 per ordono de la Federacia Kancelario, por pliigi la ĉeeston de Aŭstrio en eksteraj landoj. La radiostacio estis elsendita tutmonde en kurtondo sur malsamaj frekvencoj. Ĉe la fino de la 1990-aj jaroj, ĝi ankaŭ estis ricevotaĵo tra la Astra Cifereca Radio. La stacio havis sian ĉefsidejon kaj dissendilojn en Moosbrunn.

Multaj programoj estis elsendo en malsamaj lingvoj, kiuj ĉiuj havis grandan regulan aŭskultantecon.
La plej famaj programoj estis:
* Österreich-Journal: ĝi estis elsendata kelkajn fojojn ĉiun tagon
* Kurzwellenpanorama (ekde 1997: *Intermedia*): pri kurtondaĵoj, moderiganto estis Wolf Harranth
* Bundesländermagazin: internlandaj novaĵoj
* Report from Austria 

## Retiriĝo kaj fino 
En la jaro 2000, la Federacia Kancelario de la kabineto Wolfgang Schüssel limigis la buĝeton de la radio, por mallongigi la kvanton de programoj. Kelkaj eksterlandaj oficoj ankaŭ devis esti fermitaj. En la jaro 2002 la Federacia Kancelario tute ĉesigis la pagon de la kanalo. La ORF provis daŭrigi la radion mem, kun nova koncepto. Multaj programoj faritaj per ŝtataj radioj estis utiligitaj por ŝpari monon, ekzemple tiuj de Österreich 1 (Ö1), FM4 kaj Ö3. La regionaj Ö2-radistacioj ankaŭ kontribuis per popolmuziko. Ĉe la fino de 2003 deciditis - kontraŭ la protesto de multaj homoj kaj la kunlaborantaro - tute nuligi la stacion. La dissendiloj kaj oficoj kiuj estis tute modernigitaj nur en 2000 ekluitis de fremdaj radiostacioj.

## Ö1 International 
Ĉar Radio Österreich International estis fermita, ORF komencis dissendi la programon de Ö1 tutmonde surkurtonde, sed en forte reduktita priraportado kaj kvalito. Nur unu elemento de la malnova RÖI restis sur la nova Ö1 International: la novaĵĵurnalo "Report from Austria". Ĝi estas dissendita sur Ö1 International je malsamaj tempoj anstataŭe de la normala Ö1-programo.

## Eksteraj ligiloj 
* Pordego de Ö1-Internacia.
* 

## Notoj 
Kategorio:Aŭstrio
Kategorio:Radiostacioj
Kategorio:Esperanto-radio
Rikardo Ŝulco

**Richard Schulz** [Riĥart Ŝulc], en Esperanto **Rikardo Ŝulco** (naskiĝis la  en Hamburgo, mortis la  en Minden ) estis gimnazia instruisto pri la franca, germana esperantisto kaj la ĉefa aganto de la "Analiza Skolo".

## Esperanto-agado 
Esperanton li konis jam de sia juneco, sed aktiviĝis nur post la emeritiĝo. Ŝulco grave kontribuis al la disvastigo de Esperanto en la germanlingvaj landoj, precipe per sia germanlingva libro *Mein geliebtes Esperanto* (Mia amata Esperanto).

De 1979 ĝis 1987 li eldonis la *Vestfaliajn Flugfoliojn* (en la lastaj jaroj nomataj *Vestfalujaj Flugfolioj*), poste li publikigis interalie en la *Specialaj Cirkuleroj* de la Esperanto-Centro Paderborno de Hermann Behrmann.

Aŭtoro kaj tradukinto de beletraj kaj sciencaj verkoj, Schulz interesiĝis ankaŭ pri gramatiko kaj leksikologio. Li bazis siajn ideojn sur la lernolibro de Luis Mimo Espinalt kaj publikigis ilin sub la nomo Analiza Skolo. Al lia idearo apartenis interalie la radikala esperantigo de ĉiuj nomoj, sin mem li nomis esperantlingve *Ŝulco Rikardo*. Dum adeptoj de la Analiza Skolo panegire laŭdis liajn tradukojn de liriko, kelkaj fakuloj pri esperanta poezio forte kritikis ilin.

Schulz estis profesoro de AIS kaj kontribuis al pluraj ĝiaj studadsesioj.

En 1993 Richard Schulz estis honorigita per FAME-premio.

## Listo de verkoj 
### Germanlingvaj verkoj 
* *Mein geliebtes Esperanto* (1976)
* '*ne ältere Dame aus Preez* (1977)
* *Europäische Hochsprache oder Sprachimperialismus? : die Lösung des Sprachenproblems in den Ländern der Europäischen Gemeinschaften* (1979)
* *Was nun Esperanto betrifft... : Aufsätze und Vorträge* (1986)

### Esperantlingvaj verkoj 
* *La Trombonoj de Jeriko* (1984)
* *Pledo por Unueca Lingvo* (1985)
* *Vespero Jam Fariĝis* (1985)
* *Sur la Vojoj de la Analiza Skolo : esperantologia esearo* (1987)
* *Abyssos* (1988)
* *La Esenco de la Analiza Skolo* (1988)
* *Leksara Kolekto de Ofte Uzataj Propraj Nomoj* (1989)
* *La Mago : Agregaĵoj kaj Pantunetoj* (1989)
* *Pirono Klaŭdo kaj la Malbona Lingvo* (1990)
* *La Viro en la Luno* (1994)
* *Ĉirkaŭ la Skolo Analiza* (1997)

### Tradukoj 
* Böll, Heinrich: ''La perdita honoro de iu Katarino Blum'* (1978)
* Morgenstern, Christian: *Pendumilaj Lidoj* (1980)
* Morgenstern, Christian: *Palmŝtrojmo* (1983)
* *La Muzino* (kolektaĵo de poemoj, 1992), el tiu: Goethe - *Elforeĝo*
* *Amuza legado pri Til' Strigospegul' (1987)

### Kritikoj pri lia verkaro 
* La poemo Banala rimportreto, de Jorge Camacho
* : Kritikaj rimarkoj pri la doktrino de la Analiza Skolo, de Helmut Welger

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Verkoj de kaj pri Richard Schulz en la Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj

Kategorio:Germanaj esperantistoj
Kategorio:AIS
Kategorio:FAME-premiitoj
Rr

**rr** estas digrafo uzata en pluraj lingvoj, ekzemple por la sono  en la hispana, la portugala kaj eŭska alfabetoj. Ĝi ne estas konsiderata memstara litero. Krom en iuj ortografioj de cigana lingvo kaj en arkaika portugallingva ortografio (antaŭ la 15-a jarcento), ĝi ne aperas en vortokomencoj.

En la eŭska lingvo, Sabino Arana proponis anstataŭe &#341; (r kun dekstra korno «´»). El fonologia vidpunkto *r* kaj *rr* *(&#341;)* reprezentas du apartajn fonemojn.

En la hispana lingvo *rr* estas la sola vere duobla konsonanto. Ja ekzistas *ll*, sed ĝi estas propra konsonanto kun apartaj fonemo kaj alfabeta pozicio. Ekzistas ankaŭ *cc*, sed kutime ĝi estas prononcata  aŭ , do la du partoj havas malsaman prononcon. Kontraŭe, *rr* estas plilongigo-plifortigo de *r*.

## Vidu ankaŭ 
R

Kategorio:Hispana lingvo
Kategorio:Eŭska lingvo
Kategorio:Latinaj digrafoj
RH

Skribarto > Skriboj > Alfabeto > Litero > RH
----

***RH**, antaŭminuskle **Rh**, minuskle **rh** estas 23-a litero de la kimra alfabeto kun la prononco [senvoĉa r] kiel en *pat**r***' aŭ *mi**rh**o*.
***RH** simple estas apudmetaĵo de R kaj H, kp. Æ.
***RH** sekvas literon *R* en kimra aboco-sinsekvo.

----
***Rh** estas simbolo por rodio je kemio.

----
***Rh** dua plej ĉefa grupo el sangosistemoj.

Kategorio:Alfabeto
Regiono

**Regiono** povas esti :

* teritorio, kiu respondas al *administra teritorio* en iuj landoj:
**la Eŭropa Komisiono dividis Eŭropan Union en regionoj ankaŭ nomataj  «Nomenklaturo de Statistikaj Teritoriaj unuoj» (NSTU) :
*** NSTU 1: de 3 ĝis 7 millionoj da loĝantoj,
*** NSTU 2: de  ĝis  loĝantoj (en Francio, tio estas la administraj regionoj),
*** NSTU 3: de  ĝis  loĝantoj (en Francio, tio estas la departementoj);
**Belgio estas dividita en 3 regionojn: flandra regiono, valona regiono, Brusela Ĉefurba Regiono;
**Britio estas dividita en 9 regionojn;
**Francio konsistas el 26 regionoj el kiuj 22 surlandaj kaj 4 transmaraj;
**Grekio konsistas el 13 regionoj;
**Hungario konsistas el 7 regionoj;
**Italio konsistas el 20 regionoj, el kiuj 5 kun aparta statuso;
**Kebekio konsistas el 17 regionoj;
**Konga Respubliko konsistas el 10 regionoj;
* *geografia areo* relative vasta de lando aŭ kontinento, posedanta fizikajn kaj/aŭ homajn (ekz. la lingvo) karakterojn, kiuj apartigas ilin de la najbaraj regionoj.
:La regionoj difinitaj per homaj kriterioj (por ekzemplo la lingvo) malofte havas klare starigitajn limojn kaj do temo por interpretado kaj konflikto. La klareco de difino de regiono povas perdiĝi se tie miksiĝas nocioj de fizika, homa kaj/aŭ administra geografio.
:*La Respubliko Filipinoj estas dividita en 17 regionoj aŭ *rehiyon*;
:*Slovakio konsistas el 8 regionoj

## Vidu ankaŭ 
* Regiono (programlingva)

* Konsilio de la Komunumoj kaj Regionoj de Eŭropo
* Ekoregiono
* Regionoj de Francio
* Geografia regiono
* Politika regiono
* Statistika regiono
* Historia regiono
Rodano-Alpoj

**Rodano-Alpoj** -  [ron'alp] - estas eksa regiono de sudorienta Francio, trairita de la rivero Rodano. Ĝi konsistas el la departementoj Ain, Ardèche, Drôme, Isère, Loire, Rhône, Savoie, Haute-Savoie kaj la metropolo Liono. Ekde la 1-a de januaro 2016, ĝi estas kunigita al la regiono Aŭvernjo por formi la regionon Aŭvernjo-Rodano-Alpoj.

La areo estas unu el la plej ekonomie fortaj regionoj de Francio, kun multaj industrioj en la rodana koridoro.

Ĉefurbo de la regiono estas **Liono**, france *Lyon*. Pliaj aparte gravaj urboj estas Grenoble, Chambéry, Annecy, Saint-Etienne kaj Valence. ISO-kodo de la regiono estas FR-V.

Rhône-Alpes map.png|Rodano-Alpoj en Francio

## Eksteraj ligiloj 
* Rhône-Alpes - Wikivoyage (fr)
* http://www.cr-rhone-alpes.fr
* http://www.rhone-alpes-tourisme.com

Kategorio:Regionoj de Francio
Rocky Horror Picture Show

**The Rocky Horror Picture Show** estas komedia kulta filmo de 1975 kiu parodias la malaltkvalitajn filmojn de la sciencfikcia, horora, kaj muzika ĝenroj. Ĝin verkis Richard O'Brien, kiu verkis la teatraĵon *Rocky Horror Show* el kiu evoluis la filmo.

## Intrigo 
La filmo temas pri normala paro (Brad Majors kaj Janet Weiss) kiu pro malŝvela pneŭo haltas ĉe kastelo en arbaro por uzi telefonon. En la kastelo, d-ro Frank-N-Furter, sekse fleksebla sciencisto de alia planedo, okazigas feston por festi la kreadon de Rocky, nova vira kunludanto. Tiu filmkomenco inda je B-filmo estas nur antaŭgusto.

## Ĉefrolantoj 
* Tim Curry : D-ro Frank-N-Furter
* Susan Sarandon : Janet Weiss
* Barry Bostwick : Brad Majors
* Richard O'Brien : Riff Raff
* Meat Loaf : Eddie
* Peter Hinwood : Rocky
* Nell Campbell : Columbia
* Patricia Quinn : Magenta
* Jonathan Adams : D-ro Everett V. Scott
* Charles Gray : Rakontulo

## Komentoj 
La filmo baziĝas sur longe prezentadita teatraĵo, *The Rocky Horror Show*. Kulta amantaro kreskis kiam la teatraĵo prezentiĝis je la noktomezo, unue ĉe la Teatro Waverly en Novjorko. Spektantoj komencis krii respondojn al la personoj sur la ekrano, inkluzive de maldecaj ŝercoj, malrespektoj al la aktoroj mem, vortludoj, kaj aludoj al populara kulturo. Rolularoj de fervoruloj vestitaj laŭ la roloj en la filmo aktoras la filmon antaŭ la ekrano. Aliaj spektantaj partoprenaĵoj inkluzivas ĵeti rostitan panon, akvon, necesejan paperon, kaj rizon je taŭgaj momentoj en la filmo. Tiuj kiuj originale estis spontaneaj respondoj el la spektantaro estas nun tiel firme entekstigitaj kiel la filmo mem, kaj spektantoj kiuj provizas "malkorektajn" respondojn povas esti kolere admonitaj kiel disrompuloj ĉe normala filmo.

La tekston de la originala muzika teatraĵon kaj de la filmo verkis Richard O'Brien, kiu komponis la kantojn kaj rolis kiel Riff-Raff en la filmo.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* 
* Paĝaro pri "The Rocky Horror Picture Show" el Aŭstrio (en la germana kaj la angla).

Kategorio:Kultaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1975
Kategorio:Muzikalaj filmoj