Gastroenterito

La **gastroenterito** estas malsano karakterizata de inflamo de la stomaka kaj intesta kanalo, kiu implikas kaj la stomakon kaj la maldikan inteston. Kiam temas pri gastroenterokojlito, ankaŭ la dika intesto estas implikita. La malsano kondukas al diareo, vomo kaj abdomenaj kramfoj. Ankaŭ febro, manko de energio kaj dehidratado povas okazi. Tio tipe daŭras malpli ol du semajnoj. Ĝi ne rilatas al gripo, kvankam foje oni nomis ĝin erare "**stomaka gripo**".

Gastroenterito estas kutime okazigita de virusoj. Ĉe infanoj, rotavirusoj estas la plej ofta kaŭzo de grava malsano. Ĉe plenkreskuloj, norovirusoj kaj *Campylobacter* estas oftaj kaŭzoj. Manĝado de maltaŭge preparitaj manĝaĵoj, drinkado de poluita akvo aŭ proksima kontakto kun persono kiu estas infektita povas disvastigi la malsanon. Suplemento de zinko estas rekomendata por infanoj. Antibiotikoj estas ĝenerale nenecesaj. Tamen, antibiotikoj estas rekomendataj por infanoj kiuj suferas febron kaj sangodiareon. Infanoj kaj ĉefe tiuj de la evolulandoj estas plej tuŝitaj de tiu malsano. En 2011, estis ĉirkaŭ 1.7 mil milionoj da kazoj, kio rezultigis ĉirkaŭ 700 000 mortojn de infanoj sub la aĝo de kvin jaroj. En evolulandoj, infanoj sub la aĝo de du jaroj ofte suferas ses aŭ pliajn infektojn jare. Ĝi estas malpli ofta en plenkreskuloj, parte pro la disvolvigo de imuneco.

## Signoj kaj simptomoj 
Gastroenterito estas plej ofte markata de kaj diareo kaj vomado.

Infanoj infektitaj de rotaviruso kutime rekuperiĝas en tri ĝis ok tagoj. Tamen, en malriĉaj landoj la traktado de gravaj infektoj estas ofte neatingeblaj kaj longdaŭraj diareoj estas oftaj. Dehidratiĝo estas ofta komplikaĵo de diareo. Grava dehidratiĝo ĉe infanoj povas esti rekonata se la haŭta koloro kaj pozicio revenas malrapide se premita. Ripetataj infektoj estas tipe videblaj en areoj kun malbonaj akvelfluaj sistemoj kaj malsufiĉa nutrado. Infanoj estas pli antaŭpretaj akiri HUS ol plenkreskuloj. Estas tamen multaj aliaj infektaj agentoj kiuj povas kaŭzi tiun sindromon kiel parazitoj kaj fungoj. Rotavirusoj estas la plej ofta kaŭzo de gastroenterito ĉe infanoj, Norovirusoj estas la kaŭzo en ĉirkaŭ 18% de ĉiuj kazoj. Ĝenerale, virusa gastroenterito estas respondeca pri ĉirkaŭ 21–40% de kazoj de infekta diareo en disvolviĝintaj landoj.

Norovirusoj estas la ĉefa kaŭzo de gastroenterito inter plenkreskuloj en Usono kalkulita en ĉirkaŭ 90% de kazoj de virusa gastroenterito. En la evoluanta mondo, precipe subsahara Afriko kaj Azio, ĥolero estas ofta kaŭzo de gastroenterito. Ĉi tiu infekto estas kutime transdonita per poluita akvo aŭ manĝaĵo.

Toksigena infekto pro *Clostridioides difficile* estas grava kaŭzo de diareo kiu okazas plej ofte ĉe maljunuloj. Diareo infektita per *Staphylococcus aureus* povas okazi ankaŭ en tiuj kiuj estis uzintaj antibiotikojn. Akuta "diareo de vojaĝantoj" estas kutime tipo de bakteria gastroenterito, kvankam la persistanta formo estas kutime parazita. Acid-subpremantaj farmaciaĵoj ŝajnas pliigi la riskon de grava infekto post eksponiĝo al pluraj organismoj, kiel *Clostridioides difficile*, *Salmonella*, kaj specioj de *Campylobacter*. La risko estas pli granda ĉe tiuj, kiuj prenas protonpumpilajn inhibitorojn ol kun H2-antagonistoj. Ĝi okazas plej ofte en homoj kiuj estis veturantaj al areoj en kiuj estas alta frekvenco, infanoj kiuj ĉeestas en infanzorgejoj, viroj kiuj seksumas kun viroj, kaj post katastrofoj. kaj en tiuj kun malbona nutrostatuso.

En Usono, indicoj de urĝa zorgado pro neinfekta gastroenterito falis 30% de 2006 ĝis 2011. De la dudek plej oftaj kondiĉoj viditaj en la urĝejoj, indicoj de neinfekta gastroenterito havis la plej grandan malkreskon en vizitoj en tiu tempoperiodo.

## Patofiziologio
Gastroenterito estas difinita kiel vomado aŭ diareo pro inflamo de la malgranda aŭ dika intesto, ofte pro infekto. Diagnoza testado povas esti farita ankaŭ por gvatado. Aliaj utilaj trovoj (kiam uzataj en kombinaĵo) estas enprofundiĝintaj okuloj, malpliiĝo de aktiveco, manko de larmoj kaj seka buŝo.

### Diferenciga diagnozo
Aliaj eblaj kaŭzoj de signoj kaj simptomoj, kiuj similas tiujn viditajn en gastroenterito, kiuj devas esti ekskluditaj, estas apendicito, volvulo, intestinflama malsano, urintuba infekto kaj *diabetes mellitus*. La diferenciga diagnozo povas iom komplikiĝi se la paciento montras *nur* vomadon aŭ diareon (anstataŭ ambaŭ).

Apendicito povas prezentiĝi kun vomado, abdomena doloro kaj malgranda kvanto de diareo en ĝis 33% de kazoj. Tio estas kontraste al la granda kvanto de diareo, kiu estas karakteriza por gastroenterito. Ankaŭ infektoj de la pulmoj aŭ de urina vojo en infanoj povas kaŭzi vomadon aŭ diareon. Klasika diabeta ketoacidozo (DKA) prezentiĝas kun abdomena doloro, naŭzo kaj vomado, sed sen diareo. Studo trovis, ke 17% de infanoj kun DKA estis dekomence diagnozitaj kiel havantaj gastroenteriton.

## Vidu ankaŭ 
* Manlavado
* Digesta sistemo

## Notoj 
Kategorio:Infektaj gastroenterito kaj kojlito
Kategorio:Sindromoj en gastroenterologio
Kategorio:Medicina higieno
Kategorio:Sindromoj en interna medicino
Kategorio:Digesta sistemo