open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geoparko Vulkanlando Ejfelo

La **geoparko Vulkanlando Ejfelo** () ekzistas ekde la 19a de aprilo 2005. Ĝi estas nacia geoparko en la regiono Vulkaneifel. La geoparko entendiĝas sur surfaco de 2.200 km² de la belgaŝtata limo okcidenten ĝis la Rejno oriente, do trans la tuta mezmontaro Ejfelo. La de vulkanismo de la pasinteco signita regiono havas multajn maarojn, skorikonusojn, lafofluaĵojn, lafokupolojn, kalderojn kaj bolantajn fonojn. La plej granda kaldero formis la antaŭ ĉ. 13.000 jaroj erupciita vulkano de la hodiaua lago Laacher See. Signo de la daŭranta vulkana aktiveco estas la ĉie videblaj elteriĝantaj vulkanaj gasoj.

En la regiono la turismo estas grava ekonomia faktoro. Estiĝis informcentroj kaj muzeoj. Ĉie en la regiono troviĝas geologiaj, kulturhistoriaj kaj industrihistoriaj monumentoj. Migropadoj, biciklaj vojoj kaj bone indikitaj aŭtoŝoseoj interligas la unuopajn staciojn.

La Geoparko Vulkanlando Ejfelo unuigas jenajn regionajn geoparkojn en Rejnlando-Palatinato:
* vulkanparko en la distrikto Mayen-Koblenz (sidejo en Koblenco)
* Vulkanparko Brohltal/Laacher See (sidejo Niederzissen)
* Natur- kaj Geoparko Vulkaneifel (sidejo Daun)

## Literaturo 
* Karl-Heinz Schumacher und Wilhelm Meyer: *Geopark Vulkanland Eifel. Lava-Dome und Lavakeller in Mendig.* Redaktion: Karl Peter Wiemer. Rheinischer Verein für Denkmalpflege und Landschaftsschutz, Köln 2006 (=Rheinische Landschaften, Heft 57).
* Werner d´Hein: *Nationaler Geopark Vulkanland Eifel. Ein Natur- und Kulturführer.* Gaasterland-Verlag, Düsseldorf 2006, ISBN 3-935873-15-8

## Eksteraj ligiloj 
* Nationaler Geopark Vulkanland Eifel

Vulkanlando Ejfelo
Eifel
Kategorio:Turismo
Kategorio:Geologio
Kolkata Borso

La **Kolkata Borso** aŭ **Calcutta Stock Exchange**, mallongigita ankaŭ kiel **CSE**, (en bengala দি ক্যালকাটা স্টক এক্সচেঞ্জ, *di kyalkata stôk ekschenj*) situanta ĉe Lyons Range, Kolkato, Barato, estas la plej malnova borso en Suda Azio. Ĝi estis aligita al la kapitalisma sistemo en 1908 kaj estas la dua plej granda borso en Barato. Jam en 1830 estis borsa agado en Kolkato. Tiam ĉio estis funkciigita de la Brita Orienthinda Kompanio.

## Notoj
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo

Kategorio:Ekonomio de Barato
Kategorio:Borsoj
Kategorio:Kolkato
Surendranath Banerjee

**Surendranath Banerjea** (; 10a de novembro 1848 – 6a de aŭgusto 1925) estis unu el plej fruaj hindiaj politikestroj dum la epoko de la Britia Hindio. Li fondis la asocion nome Hinda Nacia Asocio, unu el plej fruaj hindiaj politikaj organizoj, kaj poste iĝis veterana estro de la Barata Nacia Kongreso. Li estis konata ankaŭ laŭ la kromnomo ***Rashtraguru*** (instruisto de la nacio).

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj 
* ĉe Banglapedia 

* As Congress President
* Poŝtmarko pri Surendranath

Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Barataj politikistoj
Ĉin-barata milito

La **Ĉin-barata milito** (), konata ankaŭ kiel **ĉin-barata limokonflikto** (), estis milito inter Ĉinio kaj Barato kiu okazis en 1962. Disputita landlimo ĉe Himalajo estis ĉefa ekskuzo por la milito, sed ankaŭ aliaj faktoroj ludis gravajn rolojn. Estis estinta serio de perfortaj limkonfliktoj post la tibeta ribelo de 1959, Kiam Barato garantiis azilon al Dalai-lamao. Barato metis limajn policejojn laŭlonge de la landlimo, eĉ norde de establita Linio McMahon, nome orienta parto de la linio de kontrolo proklamita de la ĉina ĉefministro Zhou Enlai en 1959.

Malkapabla atingi politikan konsenton pri la disputita teritorio laŭlonge de landlimo longa 3 225&nbsp;km, Ĉinio lanĉis samtempajn atakojn ĉe Ladako kaj tra la Linio McMahon la 20-an de oktobro 1962. Ĉinaj trupoj avancis kontraŭ la barataj trupoj ambaŭloke, kaj kaptis la urbojn *Rezang La* en *Ĉuŝul* oriente kaj *Taŭang* oriente. La milito finis kiam la ĉinoj deklaris batalpaŭzon la 20-an de novembro 1962, kaj samtempe anoncis sian retiriĝon el la disputita areo.

La **ĉin-barata milito** rimarkindis pro la akra montarmilitado kun bataloj je altitudoj de ĉirkaŭ 4 000 metroj (14 000 futoj). 
La milito elstaris ankaŭ pro la manko de uzado de mararmeo aŭ aerarmeo ĉu fare de ĉinoj aŭ baratanoj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* Akesajĉino

## Eksteraj ligiloj
* Sino-Indian Border Dispute (Top Secret CIA report, 1964, Declassified 2007) 
* Sino-Indian War (1962)
* Remembering a War: The 1962 India-China Conflict — Rediff.com.
* Neville Maxwell: Henderson Brooks Report 
* 1962 Sino-Indian War, *Hindustan Times* 

Kategorio:Himalajo
Kategorio:Militoj de Barato
Kategorio:Militoj de Ĉinio
Kategorio:Disputeblaj teritorioj en Azio
Antoine Bussy

**Antoine Alexandre Brutus Bussy** (1794-1882) estis franca kemiisto, fizikisto kaj apotekisto, kiu, kune kun Friedrich Wöhler kaj sendepende, malkovris la kemian elementon berilion, en aŭgusto 1828, reakciigante kalian kaj berilian kloridon. Post kiam Humphry Davy, en 1809, preparis etan kvanton de la elemento Magnezio, Bussy, en 1830, sukcesis sintezi la saman elementon, tamen en pli granda kvanto. Li faris esplorojn en la kampo de la organikaj komponaĵoj, kaj, en 1833, li atribuis la nomon Acetono al unu el tiuj komponaĵoj.

## Elektita verkaro 
* Traité des moyens de reconnaitre les falsifications des drogues simples et composées et d'en constater le degré de púreté, 1829
* Réponse aŭ écrits de M. Raspail, sur l'affaire de Tulle by Matthieu Joseph Bonaventure Orfila, 1840
* Éloge de Pierre Robiquet by Antoine Alexandre Brutus Bussy, 1841
* Notice sur les principaŭ travaux chimiques de M. Bussy, 1850
* Sur la liberté dans l'exercice de la pharmacie Discours prononcé, 1863
* Recherches chimiques et physiologiques sur la fève du calabar by Amédée Alexandre Vée
* Essai sur la pleurésie; thèse, etc 1832
* Nouvelles recherches sur l'acide sulfurique de Saxe, 1824
* Des diverses altérations de l'urine dans les maladies et des calculs urinaires, 1838

## Literaturo 
* Personensuche
* Gateway Bayern
* Virtual International Authority File
* WorldCat Identities
* Library of Congress
* Fotolibra gallery 
* CERL Thesaurus
* Agefotostock
* Societé d'Histoire de la Pharmacie

## Vidu ankaŭ 

dosiero:Humphry Davy by Turner crop.jpg|Humphry Davy(1778-1839)
dosiero:Pierre-Jean_Robiquet_vers_1830.jpg|Pierre Jean Robiquet (1780-1840)
dosiero:SS-faraday.jpg|Michael Faraday(1791-1867)
dosiero:Paris_-_Eiffelturm_und_Marsfeld2.jpg|Antoine Charlard(1796-1879)

dosiero:Friedrich_W%C3%B6hler_Litho.jpg|Friedrich Wöhler(1800-1882)
dosiero:Antoine-Jerome_Balard.jpg|Antoine-Jérôme Balard(1802-1876)
dosiero:C_Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Kuhlmann.png|Frédéric Kuhlmann(1803-1881)

dosiero:L-Asparagin_-_L-Asparagine.svg|Asparagino
dosiero:Codein_-_Codeine.svg|Kodeino

* Berilio
* Magnezio

## Referencoj 
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Francaj kemiistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj apotekistoj
Bangladeŝa Liberigo-Milito

eta|350x350ra|BangladeshLiberationWarMontage
La **Bangladeŝa Liberiga Milito**, estis konata en Bengalio kiel *Muktijuddho* aŭ *Shawdhinota Juddho*.
nomita enlanda milito en Pakistano
en bengala মুক্তিযুদ্ধ *Muktijuddho*, estis revolucia sendependiga milito en Suda Azio dum 1971 kiu establis la novan ŝtaton de respubliko Bangladeŝo. La milito koncernis en Orienta Pakistano (poste aliancita kun Barato) kontraŭ Okcidenta Pakistano, kaj daŭris ĉirkaŭ naŭ monatojn. Okazis el 300,000 al 3 milionoj da mortintoj, depende el la fontoj (konata kiel Bangladeŝa genocido), la forpelo de 10 milionoj da rifuĝintoj kaj la translokigon de 30 milionoj da personoj.

## Notoj
## Referencoj 
* Pierre Stephen kaj Robert Payne: *Massacre*, Macmillan, New York, (1973). ISBN 0-02-595240-4
* Christopher Hitchens "The Trials of Henry Kissinger", Verso (2001). ISBN 1-85984-631-9
* Ayoob, Mohammed kaj Subrahmanyam, K., *The Liberation War*, S. Chand and Co. pvt Ltd. New Delhi, 1972.
* Bhargava, G.S., ''Crush India or Pakistan's Death Wish*, ISSD, New Delhi, 1972.
* Bhattacharyya, S. K., *Genocide in East Pakistan/Bangladesh: A Horror Story'', A. Ghosh Publishers, 1988.


Kategorio:Historio de Pakistano
Kategorio:Historio de Bangladeŝo
Kategorio:Militoj de sendependeco
Kategorio:Militoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Konfliktoj en 1971
Orienta Pakistano

**Orienta Pakistano** (; , IFA ), nuna **Bangladeŝo**, estis provinca subŝtato de Pakistano, kiu ekzistis en la Bengala regiono de nordoriento de Suda Azio de 1955 ĝis 1971, sekve de la programo de Unu Unio kiu kondukis al la ekzisto de Orienta Pakistano.

En 1947, la regiono de Bengalo ene de la Brita Hindio estis dividita en Orienta kaj Okcidenta Bengalo kio separis la orientajn areojn kun Islama majoritato disde la okcidentaj areoj kun Hindua majoritato. Tiu dispartigo de Bengalio revivigis religidevenan perforton en Hindio kio plie apartigis la bengalajn islamanojn el la hinduajn, kio kondukis al maltrankvileco en Bengalio.

De 1947 ĝis 1954, Orienta Bengalio estis sendependa administra unuo kiu estis regita de la Pakistana Islama Ligo (Islamana Ligo) estrita de Nurul Amin.

En 1955, la Bengalia ĉefministro Muhammad Ali Bogra revenigis la provincon Orienta Bengalio kaj establis la ŝtaton kiel Orienta Pakistano kun Dako kiel ĉefurbo. Dume, en la balotado en Pakistano de 1954 komplete malvenkis la Pakistana Islama Ligo kondukita de koalicio Unuiĝinta Fronto de la Aŭamia Ligo, la Kriŝak Praja Partio, la Demokratia Partio kaj Nizam-e-Islam. La Aŭamia Ligo ekkontrolis Orientan Pakistanon post nomumi Huseyn Suhrawardy por la posteno de ĉefministro. Tiu aŭtoritara periodo el 1958 ĝis 1971, estis ofte konsiderita kiel periodo de amassubpremado, hato, kaj politika neglekto kaj ignorado.

La loĝantaro de Orienta Pakistano unuanime voĉdonis por Fatima Jinnah dum la prezidenta elektado de 1965 kontraŭ Ayub Khan. Pro ekonomia malsimilo, etendiĝis bengalie la impreso ke Okcidenta Pakistano spite esti malpli loĝata ol Orienta Pakistano estis reganta kaj prosperanta je ties kosto, nome populariĝis bengalia naciismo. La subteno por ŝtata aŭtonomeco kreskis kiam la Aŭamia Ligo enkondukis la sespunktan movadon en 1966, kaj partoprenis forte en la ĝenerala elektado de 1970 en kiu la Aŭamia Ligo venkis kaj sekurigis la regadon en Orienta Pakistano.

Reage al armea operacio, la Aŭamia Ligo anoncis la Bangladeŝan Deklaron de Sendependeco de Orienta Pakistano la 26an de marto 1971 kaj ekis armita lukto kontraŭ Pakistano, dum Barato helpis la Aŭamian Ligon havigante municion al gerilaj trupoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Registaro de Bangladeŝo
* Registaro de Pakistano

## Notoj 

Kategorio:Historio de Pakistano
Kategorio:Historio de Bangladeŝo
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1955
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1971
János Patai

**János Patai** [jAnos], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Patai János** estis hungara pastro, kalvinana episkopo. Lia patro Pathai Baracsi János same estis episkopo.

János Patai http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/p/p19163.htm naskiĝis en la 17-a jarcento en Pataj. Li mortis la  1739 en Szigetszentmiklós.

## Biografio 
Pri edukado de János Patai mankas informoj. Li longe estis predikisto en Szigetszentmiklós. Baldaŭe li estis eklezia dekano en Solt, kiu signifis tion, ke li respondecis pri la kirkoj en la ĉirkaŭaĵo. Li estis elektita episkopo en 1731 en Szabadszállás. Li vivis ĝismorte en Szigetszentmiklós.

## Restinta publikaĵo 
* ’’Dissertatio theologica de quatuor novissimis’’ (1712)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj kalvinanaj pastroj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Muzeo ĉe Lindenbühl (Mühlhausen)

La **Muzeo ĉe Lindenbühl** () estas kulturhistoria muzeo troviĝante en Mühlhausen, Germanujo (Kristanplatz 7).

## Priskribo 
Ĉe la monteto *Lindenbühl* estas novrenesancstila konstruaĵo farita de 1818-71 por servi kiel mezlernejo. Ekde 1947 ĝi gastigas regionhistorian muzeon kiu intertempe transpaŝis - danke al la riĉeco kaj diverseco de la kolektoj kaj la scienca ĉirkaŭaĵo - tian malvasthorizontan staton.

## Kolektoj 
La sekcio pri praa kaj frua historiaj nombriĝas al la plej gravaj en Turingio. Elfositaĵoj el la ekde la neolitiko daŭre setlita baseno de Mühlhausen ebligas sekvi kvazaŭ ĉiujn iam en Turingio ekzistintajn kulturŝtupojn. La gamo etendiĝas de la ŝtonepoka evoluo tra Bronzepoko kaj romia imperiestra tempo ĝis la turingiaj reĝolandoj kaj la frankonia koloniigo.

Ekspozicio pri geologio kaj biologio de Nordokcidenta Turingio montras la strukturon de la supraj tertavoloj de la menciita regiono, rezulton de longegaj geologiaj procezoj. La pejzaĝoj evidentiĝas kiel biotopoj en ekologia interdependiĝo de reliefaro, terenoj, klimato, faŭno kaj flaŭro.

Aparta trajto de la ekspoziciero pri urba kaj regiona historioj estas ĝia profunda kaj ekscita esploro pri ĉiuj ajn eblaj kaŭzoj, kial iĝis evoluo de la rezideja urbo Mühlhausen al nekontestita centro de iam. La samo da akurateco validas por la faka prezento de ĝia posta falo.

Estante de transregiona intereso ne forgesendas ankaŭ la evoluo de la mühlhausen-a eklezia muziko, ĉefe danke al la surloka agado de Johann Sebastian Bach post lia foriro el Arnstadt. La kulmino estas lia deĵorado kiel orgenisto en la Kirko Sankta Blazio. 

## Literaturo
* Museumsverband Thüringen (eld.): *Museen in Thüringen.* Edition Leipzig, 2001, ISBN 3-361-00612-0, p. 120–121

* Bühner, Peter: *Die Mühlhäuser Stadtmauer. Geschichte. Bestand. Rundgang.* Mühlhausen 2021, p. 28
## Eksteraj ligiloj 
la muzeo ene de la muzearo de la urbo

Lindenbuhl
Muhlhausen
Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj (Mühlhausen)

La iama **Preĝejo Ĉiuj Sanktuloj** (germane: *Allerheiligenkirche*) troviĝas en Mühlhausen (Germanujo; Unterer Steinweg).

## Priskribo 
Ŝuldas sian ekziston la Kirko de Ĉiuj Sanktuloj de Mühlhausen al la detruo de la Regna burgo en&nbsp;1256. Kiel pentosigno por la tiam malkonstruita enburga kapelo la urbo konstruigis (i.a. por la klaso de oficistoj) novan paroĥan preĝejon. Dum la Kamparana ribelo tie ĉi intertraktadis anoj de la burĝaro, Thomas Müntzer, Heinrich Pfeiffer kaj aliaj protestantaj predikistoj kun la urba konsilantaro por akiri politikajn privilegiojn. Pro malcedo iĝis baldaŭ fama voĉdonado en la Kirko Nia Sinjorino, kiu detronigis la urbajn konsilianojn kaj instalis la t.n. *Porĉiaman Konsilion* obeantan nur al Müntzer.

La dum la 14-a jarcento pligrandigita kaj en la unua duono de la 18-a jarcento nove ekipita kirko servis post la Dua mondmilito kiel deponejo: de 1926-45 estis uzinta ĝin kiel preĝejon la komunumo surloka de la Memstara evangelia-lutera eklezio. De 1985-89 ĝi estis renovigita kaj ekiĝis muzeo. Bonvenigas hodiaŭ la vizitantojn belega interno: juvelaĵo de barokstila kirko kun pentrita plafono, ambona altaro kaj ornamitaj balkonoj, estante en granda kontrasto kun la sobreco de la ekstera gotikstila fasado. Post neniigo de la paroĥo en 1900, la kirko kadukis. Ĉe la enirejo estas skulptaĵo de la reformanto Heinrich Pfeiffer.

## Kolektoj 
Gastigis la kirko ekde la 1989 etan ekspozicion pri la historio de konstruo kaj restaŭradlaboroj kaj sekcion kun barokaj sakralaj skulptaĵoj. Ĉe la ĉirkaŭantaj galerioj troviĝis daŭra ekspozicio pri la temo *Artospaco Turingio inter 1945-90* unikante en la tuta federacia ŝtato. Ĝi de 2014 troviĝas en la uesta alo de la urba arthistoria muzeo. Kompletigas la tuton diversaj specialaj ekspozicioj, i.a. pri moderna arto. La tia funkcio ĉesis en la 31.10.2010 kun la ekspozicio *Marien Walther - Grafik und Keramik*. En 2025, post restaŭrado kaj okaze de la Landa ekspozicio, oni remalfermis ĝin kiel ĝenerala kulturejo kaj muzea laborejo. 

## Eksteraj ligiloj 
*Reiner Schmalzl: "Ewiges Drama um die Allerheiligenkirche" - ĉe: *Thüringer Allgemeine,* 1.11.2024

## Notoj
Muhlhausen
Idarbach (Nahe)

La **Idar** (ankaŭ nomata *Idarbach*) estas apenaŭ 22&nbsp;km longa, maldekstra flankrivero de la rivero Nahe en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.

## Verlauf 
La rivereto fontas en la mezmontaro Hunsrück. La fonto situas inter Schwarzwälder Hochwald kaj la Idarwald sur altaĵselo kiu etendiĝas inter la plej alta monto de Rejnlando-Palatinato , la monto Erbeskopf (816 m), kaj la najbara monto Kahlheid (766 m).

La rojo fluas la unuajn 10&nbsp;km nordorienten. Ĉe 1&nbsp;km supre de la baraĵlago Steinbachstausee ĝin alfluas de maldekstre la rojo Steinbach. Tie la Idar ŝanĝas sian direkton al sudoriento. Ĝi pasas Kirschweiler kaj antingas la urboparton *Tiefenstein* de gamourbo Idar-Oberstein. Preskaŭ ĉie kanaligita ekde la 1970aj jaroj Idar trafluas la urboparton „Idar“ kaj enfluas en la urba centro la riveron Nahe.

## Vidindaĵoj 
* monto Erbeskopf kun klerigejo *Bildungsstätte Hunsrückhaus*
* la paraĵlago Steinbachtalsperre (Steinbachstausee
* ruino Wildenburg apud Kempfeld
* gama muzeo Deutsches Edelsteinmuseum en Idar-Oberstein
* preĝejo Felsenkirche Oberstein

## Eksteraj ligiloj 
* Bildungsstätte Hunsrückhaus
* Wildenburg 
* Felsenkirche Oberstein

## Referencoj 
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Sámuel Patai P.

**Sámuel PATAI P.** [ŝAmuel], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Patai P. Sámuel**, ankaŭ konata kiel *Samuelo Patai* estis hungara pastro, kalvinana episkopo.

Sámuel Patai P. http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC11587/11881.htm naskiĝis en ĉirkaŭ 1600 en Dunapataj. Li mortis en la 1660-aj jaroj en Tolna (urbo),

## Biografio 
Sámuel Patai P. frekventis altlernejon en Debrecen, poste li plulernis eksterlande. Li komencis sian pastran karieron en Veresmart, baldaŭe en urbo Tolna li estis lernejestro. Ekde 1630 en Solt, post 4 jaroj en Tolna li estis predikisto. Inter 1653 kaj 1657 li predikis en sia naskiĝloko. En 1652 li estis la unua episkopo de episkopejo ĉe-Danubo.

## Ĉefa publikaĵo 
*’’A Duna-mellék reformációjának története’’ (1647 (ĝi aperis en 1895))

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj predikistoj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Urba muzeo de Neustadt an der Orla

La **Muzeo pri urba historio** (germane: *Museum für Stadtgeschicht, Heimatmuseum*) troviĝas en Neustadt an der Orla, Germanujo (Kirchplatz nr 7). Filio muzea estas ekde 2017 la Lutera domo.

## Priskribo 
La muzeo troviĝas apud la historiaj viandejoj. Sur elmontrada surfaco de 370 kvadratmetroj prezentatas la historio de la urbo Neustadt, kies unua mencio estis en 1287. En kvin sekcioj la vizitantoj lernas pri ties graveco sub diversaj regantoj.
eta|Neustadt estis la lulilo de karusel-farado en Germanio, pri kiu informas onin sekcio de la muzeo.
## Kolektoj 
En historia libropresejo oni lernas pri la tekniko de la 19-a jarcento koncerne la faradon de presitaĵoj kaj pri la surloka graveco de Goeto kaj lia amiko, la presisto Johann Karl Gottfried Wagner.

En tri aliaj salonoj prezentatas la verkoj de la transregionen konataj pentristoj de la epoko post la Dua mondmilito, nome de Heinrich Kiefer, Heinrich Rudolf Ulbricht kaj Karl Herrmann, kiuj ankaŭ sub la pseŭdonimo *Die Arnshaugker* kreive agadis.

Unika estas la kolekto pri historiaj mapoj kun gravuraĵoj kupraj, ŝtalaj, ŝtonaj, kun vidoj al la urbo (16-a ĝis la 19-a jarcentoj). Interesiĝantoj pri historioj detale lernis pri la ŝanĝintaj landlimoj en la kuro de historio, pri eksaj kondukoj de stratoj kaj lokoj de jam ne ekzistantaj entreprenoj. Dum jarcentoj evoluis pluraj atelieroj de stan-gisistoj, kies produktoj estis ŝatataj en la tuta lando, ankaŭ pro la riĉeco de la ideoj de la gisistoj koncerne formojn kaj utiligon de siaj produktoj.

Neustadt estis krome la lulilo de la karusela industrio en Germanlando; tiu industria branĉo tre floris en la jaroj 1870-1915. Multaj urbanoj tiam laboris sur tiu ĉi kampo kaj fariĝis ege talentaj lignoskulptistoj. Oni faris karuselojn por la tuta mondo, el kiuj kelkaj funkcias eĉ hodiaŭ!

Daŭra ekspozicio informas pri la tanista metio, kiu jam ekde la urbofondo vigladis. Ĝis ses nedaŭraj ekspozicioj maksimume pojare kompletigas la tutan muzean komplekson. 
## Eksteraj ligiloj 
etprezento

Neustadt an der Orla
Kategorio:Neustadt an der Orla
Neustadt an der Orla
Kategorio:Presado
János Pelsőczi Kovács

**János Pelsőczi Kovács ** [jAnoŝ pelŝOci kovAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Pelsőczi Kovács János** estis hungara pastro, kalvinana episkopo. Lia nobela antaŭnomo estis *pelsőci*.

János Pelsőczi Kovács http://digit.drk.hu/?m=lib&book=3&p=2167  naskiĝis en 1672 en Hungara reĝlando en Pelsőc (nuntempa Plešivec en Slovakio). Li mortis la  1749 en Transilvanio en Magyarigen (nuntempa Ighiu (Alba) en Rumanio),

## Biografio 
János Pelsőczi Kovács frekventis altlernejojn en Debrecen, Miskolc kaj Gyulafehérvár. Ekde 1697 li plulernis en universitatoj en Frankfurto ĉe Odro, Utrecht, Leiden kaj  Franeker. Hejmenveninta en 1700 li estis pastro en diversaj komunumoj. Liaj baldaŭaj ĉefaj postenoj kaj titoloj estis:
* eklezia dekano en 1717
* eklezia notario en 1740
* episkopo en 1748.

## Elektitaj publikaĵoj 
* ’’Disputatio Theologica De Votivo Anathemate Pauli ad Rom…’’ (1699)
* ’’Dissertationis Historico-Philologico-Theologicae, Tremendum Vindictae Divinae Monumentum…’’ (1699)
* ’’Halotti beszéd Bonyhai Simon György felett’’ (1738)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kalvinanaj episkopoj
Albert Châtelet

**Albert Jean Baptiste Châtelet** (1883-1960) estis franca matematikisto kaj politikisto. Li estis profesoro de algebro en la Universitato de Lille, kaj inter 1937-1940 prezidanto de la Universitato de Parizo. Li kunlaboris kun la fizikaj eksperimentoj de Jean Cabannes kaj okupis la prezidantecon de la Unuiĝo de la francaj sciencistoj.

## Elektita verkaro 
* Cours de mathématiques générales et de mécanique rationnelle, 1921
* Eléments d'algèbre, 1945
* Arithmétique et algèbre, 1954
* Annsaux et corps-calcul algébrique ideaux et divisibilite, 1956
* J'apprends l'arithmetique et ses applications: classe de fin d'etudes, 1959
* Algebre et Theorie des nombres: seminaire par A. Chatelet et P. Dubreil, 1961
* L'arithmétique des corps quadratiques, 1962
* Aritmethique et algebre modernes, 1966
* Leçons sur la théorie des nombres (Modules. Entiers algébriques. Réduction continuelle. ) par A. Châtelet, 2004

## Literaturo 
* [Personensuche](https://tools.wmflabs.org/persondata/p/Albert_Ch%C3%A2telet_(Mathematiker))
* Universitato de Sankta Andrews
* Virtual International Authority File
* WorldCat Identities
* Bibliothèque Nationale de France
* Library of Congress
* Albert Châtelet, la République par l'école (1883-1960), Jean-François Condette, 2009

## Vidu ankaŭ 

dosiero:ChateletLePrieur.jpg|Claude-Louis Châtelet(1753-1795)
dosiero:Henri_Poincar%C3%A9-2.jpg|Henri Poincaré(1854-1912)
dosiero:Helmut_Hasse.jpg|Helmut Hasse(1898-1979)
dosiero:Fr%C3%A9d%C3%A9ric_Joliot-Curie_ArM2.jpg|Frédéric Joliot-Curie(1900-1958)
dosiero:Cabinet ministeriel 1937.jpg|Jean Zay (1904-1944)

Kategorio:Francaj instruistoj
Kategorio:Francaj matematikistoj
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Kategorio:Homoj de la kvara Franca Respubliko
Kategorio:Lernintoj de École Normale Supérieure (strato Ulm, Parizo)
Kategorio:Grand-oficiroj de la Honora Legio
Kategorio:Naskiĝintoj en Hauts-de-France
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Legoma spinaco

La **legoma spinaco** (***Spinacia oleracea***) estas unujara planto el la familio de la amarantacoj (*Amaranthaceae*) kiu parencas al la kvinoo kaj atriplo. Ĝi estas rapide kreskanta folia legomo, kiu jam frue dum la printempo haveblas. Ĝi estas malnova legomo kiu por la unua fojo estis kultivata en Persio.

La vorto spinaco devenas de la persa vorto اسفناج 'Esfenaj'. Spinaco kreskas en la tuta mondo escepte de la tropikoj. Kvankam en Ĉinio oni jam dum jarcentoj kultivis spinacon la planto atingis Eŭropon nur dum la 12-a jarcento per la alveno de la Maŭroj en Hispanio. Dum la 16-a jarcento spinaco ankoraŭ estis novaĵo en Italio, sed tamen jam normalaĵo en Anglio. La unua uzado estis limigita al laksigilo. La laksiga efiko okazas pro la alta enhavo de okzalata acido.

## Nutra valoro 
100 gramoj da freŝa spinaco enhavas:

* Energio: 15 Kkal / 63 KĴ
* Akvo: 93,6 %
* Proteino: 2,5 g
* Karbohidrato: 0,6 g
* Sukero: 0,4 g
* Graso: 0,3 g
* Okzalata acido: 800&nbsp;mg
* Karoteno: 5&nbsp;mg
* Vitamino A: 0,8&nbsp;mg
* Vitamino B1: 0,11&nbsp;mg
* Vitamino B2: 0,2&nbsp;mg
* Nikotina acido (Vitamino B3): 0,6&nbsp;mg
* Vitamino B6: 0,2&nbsp;mg
* Vitamino C: 52&nbsp;mg
* Vitamino E: 2&nbsp;mg
* Fero: 4,1&nbsp;mg
* Kalio: 650&nbsp;mg
* Kalcio: 150&nbsp;mg
* Kupro: 0,12&nbsp;mg
* Magnezio: 45&nbsp;mg
* Natrio: 65&nbsp;mg
* Fosforo: 55&nbsp;mg
* Zinko: 0,50&nbsp;mg

Spinaco estas riĉa je fero, karoteno, vitamino E kaj antioksidantoj.

## Fotaro 

Spinazie-jong-kas.jpg|Spinaco en forcejo
Spinazie vrouwelijke plant (Spinacia oleracea female plant).jpg|Ĉefe ina floranta planto
Spinacia oleracea female flowers, spinazie vrouwelijke bloemen.jpg|Inaj floroj
Spinacia oleracea male flowers, spinazie mannelijke bloemen.jpg|Ĉefe vira floranta planto
Boiled spinach.jpg|Kuirita spinaco

## Referencoj 
spinaco
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Amarantacoj
Ernő Kázmér

**Ernő KÁZMÉR** [kAzmEr], (ĝis 1911 Klein), hungara ĵurnalisto, kritikisto. Li naskiĝis en Máramarossziget la 5-an de oktobro 1892 kaj mortis en Panĉevo, en junio 1941 aŭ laŭ aliaj fontoj en Beogrado en aprilo 1941. 
## Kariero
Ernő Kázmér en majo 1920 loksidiĝis en Bratislava, de kie li translokiĝis en 1930 en Jugoslavion. Li estis kunlaboranto interalie de la semajngazeto A Hét, de revuo Nyugat de Budapeŝto. 

## Libro
**Idegen portrék*.  Békéscsaba, Tevan Andor,  1917.

## Literaturo
*Vajda Gábor: *Kázmér Ernő szellemi arca*, Újvidék, 1980.
## Eksteraj ligiloj
*MAGYAR IRODALMI HAGYOMÁNYOK ÉS EMLÉKHELYEK SZLOVÁKIÁBAN
*Pri E. K.

Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
László Körösi

**László KÖRÖSI** [koeroeŝi],  (Lucien Corosi, hungaradevena franca verkisto, ĵurnalisto. Li naskiĝis en Nagyvárad la 26-an de decembro 1908 kaj mortis en Parizo en majo 1989.

## Kariero
László Körösi vivis de 1926 en Francujo. Dee 1976 li estis fondinto-direktoro de presaroficejo Documents et Reportages Internationaŭ. Li estis kunlaboranto de pluraj francaj ĵurnaloj kaj semajngazetoj. Li verkis romanojn, radioteatraĵojn. Li estis ankaŭ pentristo.

## Verkoj
*Un village francais en 1944 (Paris 1946); Aina, ou l'amour difficile (romano, samloke. 1953); L'ami (romano, sl. uo. 1973); II y a quarante ans: Nuremberg, L'autopsie d'un procés raté sl. 1985).

## Fontoj
*Borbándi Gyula* *Nyugati magyar irodalmi lexikon és bibliográfia'', HITEL, Budapest 1992

Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj ĵurnalistoj
George FitzGerald

**George Francis FitzGerald** (naskiĝis la 3-an de aŭgusto 1851 en Dublino, Irlando - mortis la 22-an de februaro 1901 en Dublino) estas irlanda fizikisto. Li estis profesoro de *natura kaj eksperimenta filozofio* (t. e. pri fiziko kaj kemio) en Kolegio Triunuo ĉe Dublino. Li estas konata pro sia laboro pri elektromagnetika teorio kaj pro sia hipotezo de la fama longo-kuntiriĝo de FitzGerald-Lorentz, kiu iĝis integra parto de la ejnŝtejna speciala teorio de relativeco . La *FitzGerald-a kratero* estas kratero de la nevidebla flanko de la Luno kaj nomiĝis laŭ lia nomo.

Kategorio:Irlandaj fizikistoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Relativecoteoriistoj
Labaro

[eta|maldekstra|140px|Monogramo de [Kristo]]
eta|Labaro ĉe la konsula simbolo de Probo.
La **labaro** (en latino: *labărum-i;* en greka: *λάβαρον,* *lábaron*) estis standardo uzita de la romiaj imperiestroj. Ŝajne jam la grekoj uzis standardon de figuro simila al labaro, nome *vexillum*. La labaro estis uzata ekde la epoko de la imperiestro Adriano, tamen, kiam Konstantino abandonis paganismon modifis la labaron anstataŭante la *Jupiteran Aglon* per la *Krismono* aŭ monogramo de Kristo.

La labaro en tempo de Konstantino konsistis el longa lanco aŭ pik-stango kies stangeto estis orumita trapasata pinte per ŝovelilo, formante ian krucon. Supre estis brila krono el oro kaj juveloj meze de kiu videblis la monogramo de Kristo formita de la du greklingvaj komencaj literoj nome *X* kaj *P* (*Ĥio* kaj *Ro*) de tiu nomo (**χρ**ιστóς) tiele ke la lasta estu meze de la unua. Krome kutime estis ambaŭflanke la du literoj alfo kaj omego, unua kaj lasta de la greka alfabeto. El traŝpalo pendis kvadrata tolaĵo el purpuro bordita el oro kaj ornamita per juveloj, meze de kiu estis aglo bordita el oro, en kies loko Konstantino metigis la monogramon de Kristo.

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Ŝtataj simboloj
Kategorio:Kristanismo
Sabloŝtono de Kordel

eta|“Porta Nigra“ en Treviro konsistas el sabloŝtono de Kordel
eta|la katedralo de Treviro estas el sabloŝtono de Kondel

**Sabloŝtono de Kordel**, aŭ **Volcina sabloŝtono**, estas flave griza aŭ ruĝa sabloŝtono, kiu estas elfosata apud la komunumo Kordel proksime de Treviro en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. La fama romia podego Porta Nigra en Treviro estas el tiu ŝtono. Tiu sabloŝtono estiĝis en la frua triaso kaj estas la plej grava konstruŝtono de Trevira lando.

## Priskribo de la ŝtonaĵo kaj mineralkonsisto 
Ĝi estas flave griza aŭ ruĝeca sabloŝtono, kiu estas riĉa je ŝtonrompitaĵoj. Ĝi estas fajn- ĝis mezgrajna kaj havas ĝis 3&nbsp;mm grandaj, malhelajn makulojn. La poroj havas grandecon de 0,15 kaj 1&nbsp;mm.

Enestas 78 % komponentoj kaj 12 % da ligaĵo. Ĝia videbla poraro estas 10 %. La komponentoj estas 47 % kvarco, 42 % ŝtonrompitaĵo, 8 % feldspato, 3 % flimo (biotito, muskovito) kaj malpli ol 1 % akcesoraj mineraloj (zirkono, turmalino). Ĝia ligaĵo estas argila kaj parte el kaolino.

## Uzado 
La sabloŝtono estas uzata por masivkonstruaĵoj, plankokovraĵoj, ŝtuparoj, fenestrobretoj aŭ por kovri fasadojn. Ŝtonskulptisto uzas ĝin por monumentoj kaj tomboŝtonoj. La ŝtono estas relative persista kontraŭ veterdisfalo.

Jenaj konstruaĵoj estis faritaj el la sabloŝtono: Porta Nigra, katedralo de Treviro, faka altlernejo en Treviro, Benediktana abatejo en Luksemburgo, Evangelia ĉefpreĝejo de Rheydt, skulpta kruciganta grupo sur tombejo Petersfriedhof en Frankfurto ĉe Majno, Barmer Ruhmeshalle en Wuppertal kaj la junulardomo de Kordel.

## Literaturo 
* Wolf-Dieter Grimm: *Bildatlas wichtiger Denkmalgesteine der Bundesrepublik Deutschland.* Hrsg. vom Bayerischen Landesamt für Denkmalpflege, Lipp-Verlag, München 1990, ISBN 3-87490-535-7, Gesteins Nr. 089.

## Eksteraj ligiloj 
* Steinbruch auf dem Steinkopf

## Referencoj 
Kategorio:Sedimentoj
Kategorio:Sabloŝtono
Kategorio:Ŝtonminejoj
Kategorio:Treviro
Kategorio:Triaso
Kategorio:Naturŝtonoj
(13034) 1989 UN

**(13034) 1989 UN** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la japanaj astronomoj Yoshikane Mizuno kaj Toshimasa Furuta elde Kani en la gubernio Gifu (Japanio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Yoshikane Mizuno
Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
Batalo de Ponto Milvio

[300px|eta|*[Batalo de Konstantino kontraŭ Maksencio|Batalo de Ponto Milvio* de Giulio Romano.]]
Oni konas kiel la **batalo de Ponto Milvio** la batalon kiu okazis en la 28-a de oktobro de 312 inter la armeoj de la imperiestroj Konstantino kaj de Maksencio. La venko de la unua derivis en la fino de la *tetrarkio* (registara sistemo en kiu la povo estis plenumita de kvar personoj konitaj kiel tetrarkoj) kaj igis lin plej suprema aŭtoritato de la teritorioj okcidentaj de la Imperio, dum lia bofrato Licinio regis en la provincoj de Oriento.

Tiu batalo konstituas gravan referencpunkton en la historio de kristanismo, ĉar la kristanaj historiistoj de tiu epoko kaj postaj, influitaj de la rakonto de Eŭsebio de Cezareo, atribuis la venkon de Konstantino al dia interveno.

## Bibliografio 
* Lanning, Michael Lee (2003). ''The Battle 100: The Stories Behind History's Most Influential Battles''. Naperville, Illinois: Sourcebooks, Inc. ISBN 1-57071-799-0.

Kategorio:Romia Imperio
Kategorio:Bataloj de antikveco
Róbert Nyilka

**Róbert NYILKA** [njilka] rumanuja hungara pentristo. Li estis naskita en Sibio en 1932 kaj mortinta 1972 en Târgu Mureş. 
## Kariero
Róbert Nyilka akiris diplomon en Arta Altlernejo de Kluĵo kaj li laboris en Târgu Mureş. Li ekspoziciis plurfoje en Transilvanio

## Fonto
*Kieselbach.hu

## Eksteraj ligiloj
*[Memorekspozicio en 1912 en Târgu Mureș(https://eo.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2rgu_Mure%C8%99)]

Kategorio:Rumanujaj hungaraj pentristoj kaj grafikistoj
13038 Woolston

'*13038 *Woolston''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la angla diisto Thomas Woolston (1669–1731), kiu pledis la interpreton de la Sanktaj Skriboj, kiel alegorioj, absolute negante la pruvon de mirakloj kaj dubante pri la resurekto de Jesuo.Li pro tio estis kondamnita en 1729 pagi monpunon. Li ne sukcesis pagi la postulatan monon kaj li mortis kvar jarojn poste en malliberejo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Licinio

eta|dekstra|Licinio kaj sia filo, pentrita kun aŭreoloj, sur ora monero.
**Flavio Galerio Valerio Liciniano Licinio** (latine: Flavius Galerius Valerius Licinianus Licinius) (ĉ. 250 - 325) estis romia imperiestro el 308 al 324.

De malriĉa deveno el Dacio, li naskiĝis en la Supra Moesio. **Licinio** akompanis sian amikon, nome la imperiestro Kaio Galerio en lia kampanjo en Persio en 297. Post la morto de Flavio Valerio Severo, Galerio donis al Licinio la titolon *Augustus* en Okcidento en la 11-a de novembro de 308 kaj respondecigis lin pri la provincoj Ilirio, Trakio, kaj Panonio.

Post la morto de Galerio en majo de 311, Licinio kunregis la tutan imperion kun Maksimino Daia. La Dardaneloj kaj la Bosporo formis la landlimon.

En marto de 313, li edziĝis al Flavia Julia Konstantia, duonfratino de Konstanteno, en *Mediolanum* (aktuale Milano). Tiam ili proklamis la faman Edikton de Milano, kiu redonis posedaĵojn al la komunumoj de kristanoj. Tiu edikto laŭleĝigis kristanismon, sed ne faris ĝin ankoraŭ oficiala religio de la imperio. La venontan monaton (30-a de aprilo), Licinio reagis al atakaj klopodoj fare de Maksimino, kaj venkis lin definitive en la Batalo de Ciralo. Li konsolidigis sian kontrolon en Oriento, dum Konstantino restis kiel suprema imperiestro en Okcidento.

En 314 li apogis la insurekcion de Basiano kontraŭ Konstantino. Kiam tio diskoniĝis, ekis enlanda milito, en kiu Konstantino venkis en la batalo de Cibalae en Panonio (en la 8-a de oktobro de 316), kaj poste revenkis super Licinio du jarojn poste (post elekti Valerio Valento kiel kunimperiestro) en la ebenaĵo de Mardia (nome ankaŭ *Campus Ardiensis*) en Trakio. La ŝajna reamikiĝo lasis Licinion kun Trakio, Malgranda Azio, Sirio kaj Egipto (romia provinco), sed poste li aldonis nombrajn provincojn al la kontrolo de Konstantino.

En 324 Konstantino, tentita de la "maljueco kaj nepopularaj malvirtoj" de Licinio, deklaris alian militon kontraŭ li kaj, malvenkinte super lia armeo en la batalo de Adrianopolo (3-a de julio de 324), kaptis lin ene de la muregoj de Bizanco. La malvenko de la ŝiparmeo, teorie supera, de Licinio fare de Krispo (la plej aĝa filo de Konstantino) devigis lin retiriĝi al Bitinio, kie la batalo de Krisopolo (en la 18-a de septembro), estis lia fino kaj okazigis lian definitivan submetadon. Li estis enkarcerigita en Tesaloniko sub ia tipo de enhejma arestado. Kiam li klopodis rekruti kelkajn barbarojn (necivitanojn) por formi armeon, Konstantino ordonis la murdon de Licinio kaj tiun de sia iama kunimperiestro Martiniano.

## Eksteraj ligiloj 
* De Imperatoribus Romanis: Licinius 
* Socrates Scholasticus, rakonto pri la fino de Licinio 

Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kalvinana preĝejo (Vilonya)

La **Kalvinana kirko** estas religia Monumento historia en Hungario, en vilaĝo Vilonya.

## Historio 
Supozeble en la 12-a aŭ 13-a jarcento estis konstruita la katolika preĝejo. Dum dominado de turkoj la preĝejo estis forlasita. En nekonata tempo la kalvinanoj akiris la kirkon. En 1728 oni faris la kasonan plafonon, sed ĝi estis vendita al muzeo en 1901. La turo konstruiĝis en 1796. En la 19-a jarcento la eksteraĵo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La kirko situas sola en korto, kiu estas ĉirkaŭita per ŝtona muro. La fasado havas meze enirejon, pli supre la kvadrata baroka turo altiĝas. Post la fasado la navo etendiĝas, kiu finiĝas en kvadrata sanktejo. Estas ankaŭ alia enirejo tra vestiblo ĉe la navo. Oni trovis kriptojn kaj enigmajn murojn apud la preĝejo. La plena arkeologia esploro ankoraŭ ne okazis.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.vilonya.eu/vilonya/reformatusegyhaz 
* http://www.varak.hu/latnivalo/index/469-Vilonya-templom/
* hungare kun fotoj

170708 6d Vilonya (9b).jpg|La preĝejo malantaŭ la muro
170708 6d Vilonya (3).jpg|La navo kun enirejo
170708 6d Vilonya (4).jpg|Pordo
170708 6d Vilonya (7).jpg|La ruinoj kaj defendmuro

Vilonya
Monaĥejo Lilienfeld

[eta|dekstre|[Cenotafo de Leopoldo la 6-a.]]
**Abatejo Lilienfeld** (latine: *Abbatia B. M. V. de Campililio*), estas monaĥejo de la Cistercianoj en Lilienfeld en Malsupra Aŭstrujo. Leopoldo la 6-a, duko de Aŭstrujo kaj Stirio, fondis la monaĥejon en 1202 kiel filiomonaĥejo de abatejo Heiligenkreuz. Ĝi apartenas per tio al la filiaro de la abatejo Morimond.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retpaĝo de monaĥejo Lilienfeld
* Fotaro pri abatejo Lilienfeld 
* Historio kaj gvidado tra la abatejo
* Historio de la kaj de la ordena kruco 

Kategorio:Abatejoj
Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Aŭstrio
Kategorio:Bazilikoj en Aŭstrio
Kategorio:Gotikaj preĝejoj en Aŭstrio
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Aŭstrio
13044 Wannes

'*13044 *Wannes'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la belga flandra kantisto, muzikisto kaj poeto Wannes Van de Velde (1937–2008). Li kantis sian ribelemajn kantojn en la loka dialekto de Antverpeno, elekto ne ĉiam aprezata de la urba intelektularo. Lia kanto *Ik wil deze nacht in de straten verdwalen'' ("Mi volas ĉi nokte vagi tra la urbo") iĝis populara.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Flavia Julia Konstantia

**Flavia Julia Konstantia** (en latino, *Flavia Julia Constantia*; post 293- ĉ. 330) estis romia imperiestrino laŭ geedziĝo, fakte edzino de la imperiestro Licinio. Estis la filino de la imperiestro Konstantio Kloro kaj de lia dua edzino, Flavia Maksimiana Teodora.

En 313, la imperiestro Konstantino, kiu estis duonfrato de Konstantia, donis ŝin kiel edzino al sia kunimperiestro Licinio, okaze de renkonto en Mediolano. Ŝi naskis filon, Valerio Liciniano Licinio, en 315, kaj kiam ekis lukto inter Konstantino kaj Licinio en 316, ŝi restis ĉe sia edzo. Dua milito ekis inter ambaŭ imperiestroj en 324; post la malvenko de Licinio, Konstantia intervenis antaŭ Konstantino favore por la pluvivo de sia edzo. Konstantino ne mortigis lin tiam, sed devigis Licinion vivi en Tesaloniko kiel privatulo, sed la venontan jaron (325), li ordonis la murdon de Licinio. Dua frapo por Konstantia estis la murdo, ankaŭ pro ordono de Konstantino, de ŝia filo Licinio la Juna.

En la postaj jaroj, Konstantia loĝis en la kortego de sia frato, ricevante honorojn (ŝia titolo estis *nobilissima femina*). Ŝi konvertiĝis al la kristanismo, apogante la partion de la arianoj en la Unua koncilio de Niceo (325).

La urbo Constanţa, Rumanio ricevis sian nomon el ŝia.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* «Constantia», en *De Imperatoribus Romanis* 

Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Imperiestrinoj
Valerio Valento

Aŭrelius Valerius Valens (300-mortis baldaŭ post la 1-a de marto 317, dum la Batalo de Mardja), malofte listigita kiel Valento la 1-a, estis nelonge romia imperiestro de ekmalfrua 316 ĝis frua 317. Li estis proklamita imperiestro fare de Licinio, imperiestro de la Oriento, dum lia milito kontraŭ Konstanteno la 1-a, imperiestro de la Okcidento.

## Biografio
En 316 Valento tenis la pozicion de "dux limitis" ("duko de la limo") en Dakio. La 8-an de oktobro, Konstanteno la Granda, kiu kontrolis la okcidenton, gajnis superfortan venkon ĉe la Batalo de Cibalae kontraŭ Licinio, lia kun-imperiestro en la Oriento. La batalo foje estas datita al 314, sed nuntempaj fontoj indikas, ke ĝi okazis en 317.

Licinio fuĝis al Sirmium, kie, kun la helpo de Valento, li estris duan armeon. Licinio donis al Valento la rangon de aŭgusto (imperiestro), probable por anstataŭigi Konstantenon en la Okcidento. Literaturaj fontoj nomas Valenton nur kiel cezaro (ŝajna heredanto), sed numismatika evidenteco klare indikas, ke li estis aŭgusto. Valento adoptis la nomon "Valerius", kiel estis kutime inter la tetrarkoj.
eta|maldekstre|400px|Kun la ascendo de Konstanteno la Granda, la Romia Imperio ne plu adoptus la paganismon kaj iĝus kristana.
Laŭ Petrus Patricius, Konstanteno estis kolerigita de la novaĵo pri la promocio de Valento:

"La imperiestro klarigis la amplekson de sia kolero per sia vizaĝa esprimo kaj per la tordiĝo de sia korpo. Preskaŭ nekapabla paroli, Konstanteno diris: 'Ni ne venis al ĉi tiu nuna stato de aferoj, nek ni batalis kaj triumfis de la oceano ĝis kie ni nun alvenis, nur por ke ni rifuzu havi nian propran bofraton kiel kunreganton pro lia abomena konduto, kaj por ke ni neu lian proksiman parencecon, sed akceptu tiun fian sklavon [t.e. Valento] kun li en imperian kolegion".

Post la nedecidita malvenko de Licinio ĉe la Batalo de Mardja fine de 316 aŭ komence de 317, Konstanteno ankoraŭ estis en la domina pozicio, el kiu li povis devigi Licinion rekoni lin kiel la plej altrangan imperiestron. Laŭ la Origo Constantini Imperatoris, "Valento estis ordonita reveni al sia antaŭa privata posteno; Kiam tio estis farita, paco estis finita de ambaŭ imperiestroj, kun la kondiĉo ke Licinio tenu la Orienton, Azion, Trakion, Mezion kaj Malgrandan Cition."

La packontrakto estis finpretigita ĉe Serdiko baldaŭ antaŭ la 1-a de marto 317, la dato kiam la filoj de Konstanteno, Konstanteno la 2-a kaj Konstancio la 1-a estis faritaj cezaroj kune kun la filo de Licinio, xxxLicinio la 2-a. Ĉu tio estis parto de la interkonsento estas nekonata, sed Licinio ankaŭ ekzekutis Valenton. Multe pli poste, Licinio provos levi alian generalon, Martinianon, kiel kun-imperiestron. Tamen, tio havis same malmulte da sukceso, rezultante en la malvenko kaj ekzekuto de Licinio.

Kategorio:Romiaj imperiestroj
13045 Vermandere

'*13045 *Vermandere'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la belgan flandran kantiston Willem Vermandere, kiu kantas kontreajn kanzonojn en la bunta okcidenta flandra dialekto *"Westhoek"*. Kvankam apenaŭ komprenata de siaj samlandanoj, li estas estimata pro siaj kritikaj vidpunktoj pri la socio, la eklezio kaj la unua mondmilito. Lia kanzono *Blanche en zijn peird'' ("Blanche kaj ŝia ĉevalo") estas bone konata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
13037 Potosí

'*13037 *Potosí'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la bolivia mina urbo Potosí, fondita en 1546. Dum 1556 - 1783, preskaŭ 45 000 tunoj da pura arĝento estis ekstraktitaj el la *Cerro Rico'', de kiuj 7000 tunoj iris al la hispana monarkio. Miloj da laboristoj indianoj mortis pro elĉerpiĝo aŭ veneniĝo per merkuro ; ili estis anstataŭigitaj per afrikaj sklavoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Batalo de Adrianopolo (324)

La **Batalo de Adrianopolo** okazis inter la armeoj de Konstantino kaj de Licinio en la 3-a de julio de 324.

Konstantino kaj lia armeo estis persekutanta kelkajn sarmatojn kiuj estis trapasintaj la riveron Danubon al la teritorio de Licinio. Temis evidente pri provoko al Licinio por devigi lin al batalo. La armeo de Konstantino havis malpli da homoj, sed multajn veteranojn. Konstantino venkis la batalon kaj Licinio devis rifuĝiĝi malantaŭ la muroj de Bizanco. Post la malvenkoj de Cibaliso (20.000 mortintoj), Adrianopolo (34.000 mortintoj) kaj Krizopolo (100.000 mortintoj) Licinio kapitulacis post sekurigo ke oni respektos lian vivon danke al peto de lia edzino Konstantia, fratino de Konstantino, tamen post kelkaj monatoj oni ordonis lian murdon pro perfido, ĉar li klopodis rearmiĝi. Ankaŭ la juna filo de Linicio estis murdita pro ordono de Konstantino. Tiu estis tiam la ununura kaj nedisputebla senjoro de la romia mondo. Estis libera por fondi sian *novan Romion* en Bizanco, ĉefurbo libera de la respublika kaj pagana pasinto de la *malnova Romo*.

## Referencoj 
Kategorio:Romia Imperio
Adrianopolo
Kategorio:324
Kvantuma elektrodinamiko

En partikla fiziko, la **kvantuma elektrodinamiko** (angle **QED**, Quantum electrodynamics) estas la relativeca kvantuma kampa teorio de elektromagnetismo. En esenco, ĝi priskribas kiel lumo kaj materio interagas kaj estas la unua teorio laŭ kiu plena interkonsento inter kvantummekaniko kaj speciala relativeco estas plenumita. QED matematike priskribas ĉiuj fenomenoj pri elektre ŝargitaj partikloj interagantaj per interŝanĝo de fotonoj kaj prezentas la kvantuma alternativo de klasika elektromagnetismo donante kompletan taksadon de interago inter lumo kaj materio.

En teĥnikaj terminoj, QED povas esti priskribita kiel perturboteorio de la elektromagneta *kvantuma vakuo*. Richard Feynman nomis ĝin "la juvelo de fiziko" pro lia ekstreme precizaj prognozoj de kvantoj kiel la anormala magneta momanto de elektrono kaj la Lamb-ŝoviĝo de la energiniveloj de hidrogeno.

## Vidu ankaŭ 
* Richard Feynman
* Willis Eugene Lamb
* Gaŭĝa teorio

Kategorio:Elektrodinamiko
Kategorio:Kvantuma kampa teorio
Martiniano

**Sextus Marcius Martinianus**, aŭ **Martiniano** (m 325) estis romia imperiestro de julio al 18-a de septembro de 324. Li estis nomumita kunimperiestro fare de Licinio.

En 324 la dua enlanda milito inter Licinio kaj Konstantino estis plenokaza, kaj Licinio estis malvenkanta. Pro tio, li decidis anstataŭi Konstantinon (nur teorie) kiel **aŭgusto** de Okcidento kaj anstataŭe li nomumis Martinianon, kiu tiam estis *magister officiorum* alta funkciulo de lia kortego, kiel kunimperiestro iom post la Batalo de Adrianopolo en la 3-a de julio de 324.

Licinio sendis Martinianon al Lampsako (en la Dardaneloj) por ataki Konstantinon dum li trapasis la Bosporon. Martiniano ŝajne sukcesis, sed en la 18-a de septembro Licinio estis venkita lastfoje en la Batalo de Krisopolo. Konstantino unue promesis pardoni ambaŭ imperiestrojn kaj nur arestis ilin hejme, sendante Martinianon al Kapadokio. Pot jarduono Konstantino rompis sian promeson kaj mortigis ilin ambaŭ.

Kategorio:Romiaj imperiestroj
13052 Las Casas

'*13052 *Las Casas'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla (Ĉilio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la hispana dominikano Bartolomé de las Casas (1484–1566), kiu luktis por la rajtoj de la indianoj kaj kontraŭ la milita konkero de la Nova Mondo. Li verkis *Brevísima relación de la destrucción de las Indias'' ("tre mallonga raporto pri la detruo de la Indoj"), referaĵo pri la abomenaĵoj de la hispanaj konkerantoj kontraŭ la indianoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990
Batalo de Adrianopolo

Ricevas la nomon de **Batalo de Adrianopolo** diversaj bataloj okazintaj laŭlonge de la historio en la proksimaĵoj de la antikva Adrianopolo, nune Edirne (en la eŭropa Turkio).

*Batalo de Adrianopolo (313): Licinio venkis super Maksimino Daia.
*Batalo de Adrianopolo (324): Konstantino la 1-a de la Romia Imperio venkis super Licinio kaj reunuigis la tutan teritorion de la Romia Imperio.
*Batalo de Adrianopolo (378): La plej fama kaj memorata, en kiu la visigotoj detruis la armeon de la Romia Imperio de Oriento
*Batalo de Adrianopolo (813): venko de la bolgaroj super la bizancanoj kaj konkero de la urbo.

Kategorio:Bataloj