open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Wilmot (2-a grafo de Rochester)

[eta|dekstra|John Wilmot (2-a grafo de Rochester): portreto en la [Nacia Portretgalerio (Britio)]]
**John WILMOT (2-a grafo de Rochester)** (n. la 1-a de aprilo 1647, m. la 26-an de julio 1680) estis angla poeto kaj libertino.

## Vivo 
Li naskiĝis ĉe Ditchley, domego proksime al Charlbury, Oxfordshire. Liaj gepatroj estis Henry Wilmot (1-a grafo de Rochester) kaj ties dua edzino Anne Lee. Kiam li havis dekdu jarojn li eniris Wadham College, Universitato de Oksfordo, kaj post du jaroj li diplomiĝis. (Tiuepoke, oftis ke studentoj tiom junis.) Post vojaĝoj en Francio kaj Italio, li revenis al Londono kaj ĉeestis la kortegon de Karlo la 2-a. En 1665 li iĝis heroo pro sia agoj dum marbatalo kontraŭ la nederlandanoj.

En 1667 li edziĝis al Elizabeth Malet, sprita heredontino kiun en 1665 li malsukcese klopodis forkapti: pro tio Karlo la 2-a portempe malliberigis lin en la Turo de Londono. Post la edziĝo, li pasis parton de ĉiu jaro trankvile en la kamparo, kaj la reston ĉe la reĝa kortego kie li kaj aliaj gravuloj ĝuis reputacion pro ebrio, spriteco, amaferoj kaj "ekstravaganca kapriolado". Lia poezio sugestas ke eble li estis ambaŭseksema. La dramisto George Etherege amike satiris lin en *The Man of Mode*, kie li estis la originalo de poem-laŭtparolanta diboĉulo. Li havis amaferon kun Elizabeth Barry, kiu naskis filinon kaj kiu iĝis eble la plej grava angla aktorino de la malfrua 17-a jarcento (laŭdire post trejnado fare de John Wilmot mem).

En 1674 li mallonge ekziliĝis de la kortego pro satiro kiu kritikis la reĝon pro ties ĝuado de amaferoj anstataŭ prizorgi la aferojn de la regno. En 1676 li denove perdis la favoron de la reĝo post kverelego kun la noktogardistoj de Londono dum kiu kunulo mortis. Mallonge li kaŝis sin kiel "Kuracisto Bendo", pretendante la povon trakti malfekundecon kaj ginekologajn malsanojn.

Li mortis verŝajne pro kombino de alkoholismo kaj venereaj malsanoj. Dum liaj lastaj semajnoj lia patrino venigis al li gravajn religiulojn, aparte Gilbert Burnet (posta episkopo de Salisbury). kaj post lia morto eldoniĝis mortlita malkonfeso de ateismo, kiu ofte enhaviĝis en religiaj pamfletoj kaj verkoj de la sekvaj du jarcentoj. Laŭ la biografio verkita de Samuel Johnson, li mortis "sentreme, sensone."

## Verkoj 
Liaj poemoj plejparte eldoniĝis postume, aperinte nur manuskripte dum lia vivo. Verŝajnas ke multaj poemoj perdiĝis. Tamen li famis kiel poeto, kaj estis laŭdata, ekzemple, de sia samtempulino Aphra Behn.

La poemoj havis grandan gamon. Estas ĉarmaj amversoj, satiroj, akraj epigramoj kaj preskaŭ-filozofa poemo pri la koncepto de nenio. Pluraj poemoj enhavas obscenaĵojn kaj nur dum la 20-a jarcento facile haveblis. Malgraŭ tio John Wilmot ĉiam ĝuis grandan reputacion kiel poeto.

Li verkis ankaŭ prologojn kaj epilogojn de dramoj, kaj li mem kontribuis al pluraj dramoj. Estis atribuata al li la dramo *Sodom* kies postuma eldono estigis proceson pro obsceneco: oni klopodis detrui ĉiujn ekzemplerojn, sed pluraj ankoraŭ restas kaj unu vendiĝis aŭkcie en 2004 kontraŭ 45,600 britaj pundoj.

Kategorio:Anglaj dramistoj
Kategorio:Anglaj poetoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Anglaj grafoj
Higrografo

**Higrografo** estas meteologia mezurilo por percepti kaj registri la aerhumidecon en kontinua daŭro. Temas do pri registranta higrometro, kiu per specifa mezuradproceso stiras skribobrakon, je kies pinto troviĝas skribilo, kiu desegnas la datumsinsekvon de la aerhumideco sur rotacianta papercilindro kaj tiel grafike bildigas ĝin. Harhigrometro estas la plej ofte uzata mezuradmetodo, kiu grafike bildigas la sinsekvon de la datumoj de relativa aerhumideco. La rotacirapideco de la papercilindro determinas la daŭron de la registrado.

En veterstacioj oni ordinare uzas higrografon kune kun termografo en unu aparato, kiun oni nomas termohigrografo.

Kategorio:Meteologio
Kategorio:Meteologiaj mezuriloj
Dokumentoj de la katolika eklezio

**Dokumentoj** de la Katolika Eklezio referencas al ĉiuj tekstoj emanitaj de tiu institucio ekde ĝia naskiĝo.

Eblas katalogi la vastegan amason da dokumentoj de la Katolika Eklezio laŭ iuj precipaj kategorioj:

* Pontifika Instrufunkcio – Koncernas ĉiujn papajn dokumentojn, nome tekstoj verkitaj kaj/aŭ subskribitaj de la papoj laŭ la jarcentoj. Ili tiel dividiĝas:
*# la papaj buleoj,
*# la apostolaj brevoj,
*# la apostolaj konstitucioj,
*# la enciklikoj,
*# la apostolaj instigoj kaj la apostolaj instigoj postsinodaj,
*# la apostolaj leteroj,
*# la dekretaroj,
*# la *motu proprio* (memdecido),
*# tekstoj je minora dogma graveco kiel paroladoj, mesaĝoj, homilioj.
* **Instruaĵoj de la apostola seĝo** – Koncernas ĉiujn dokumentojn produktitajn de la Roma Kurio.
* **Koncilia Instruinstanco** – Koncernas ĉiujn dokumentojn kaj kanonojn aprobitajn de ekumenaj koncilioj rekonitaj de la katolika eklezio.
* **Episkopa instruinstanco** – Koncernas ampleksan dokumentaron emanitan de lokaj episkopoj, de la episkoparaj konferencoj kaj de sinodoj, provincaj aŭ naciaj laŭlonge de la historio, en ĉiu angulo de la tero.
* **Instanco de la eklezio** – Temas pri tiuj tekstoj diversokaze produktitaj de la katolika eklezio, kiel ekzemple la kodoj kaj tekstoj de la kanona juro, la diversaj redaktoj de la Katekismo de la Katolika Eklezio, la jara publikigo de la Acta Apostolicae Sedis kaj pontifikaj jarlibroj.

## Vidu ankaŭ 
* Pontifika jarlibro
* Papa dokumento
* Sekreta vatikana arĥivo

## Eksteraj ligiloj 
* Documenta Catholica Omnia


Kategorio:Kanona juro
Kategorio:Apostola Seĝo
Izabela de Portugalio

:*Ne konfuzu kun:* Izabela de Portugalio (1397-1471), edzino de Filipo la Bona, aŭ Izabela de Coimbra (1432-1455), edzino de Alfonso la 5-a (Portugalio)

**Izabela de Portugalio** aŭ **Isabel de Avis kaj Trastámara** (Lisbono, 24-a de oktobro 1503 – Toledo, 1-a de majo 1539), estis infantino de Portugalio, edzino de la reĝo Karlo la 5-a, imperiestrino de la Sankta Imperio kaj proedziĝa reĝino de Aragono kaj Kastilio. 
Ŝi funkciis kiel la reganto de Hispanio dum la foresto de sia edzo por longaj periodoj.

Isabel estis la dua filino de la reĝo Emanuelo la 1-a de Portugalio kaj de lia dua edzino Maria de Aragono (1482–1517).

Ŝi edziniĝis al Karlo la 5-a pro politikaj kialoj, tamen ŝajne la geedzoj vivis feliĉe kaj post ŝia morto Karlo ne reedziĝis, kvankam li ĝuis eksteredzajn rilatojn. Izabela de Portugalio naskis ses gefilojn, sed nur la estonta reĝo Filipo la 2-a survivis ĝis matureco.

Kategorio:Dinastio Aviso
⚭Izabela de Portugalio
Kategorio:Romgermanaj imperiestrinoj
Kategorio:Hispanaj reĝedzinoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Portugalio
Kategorio:Naskiĝintoj en Lisbono
Ultramontanismo

**Ultramontanismo** estas orientiĝo favora al la papa supereco spirita kaj jurisdikcia super la politika povo (en religiaj aferoj kaj aparte en la nomumo de la episkopoj), opone al galikanismo. Tio estas orientiĝo precipe franca; ĝia nomo devenas de la itala vorto *ultramonte*, kiu signifas transmonta, do aliflanke de la Alpoj, en Italio. Naskita en la 16-a jarcento inter la katolikoj de la katolika Ligo dum la religiaj militoj, tiu orientiĝo reaperis en la 17-a jarcento fronte al la nekatolikaj aliancoj de Ludoviko la 14-a. En la 18-a jarcento, ultramontanismo intermiksiĝis kun la batalo kontraŭ la parlamenta kaj anglikana jansenismo. Ĝin subtenas precipe la jezuitoj.

Fronte al la progreso de la politikaj reĝimoj pli kaj pli apartaj de religio, kaj post la religia traŭmatismo, kiu estis la franca Revolucio, ultramontanismo trudiĝis en la 19-a jarcento en la francaj kolektivaj pensmanieroj.

## Historia kunteksto 
* La historia kunteksto, en kiu kreskas ultramontanismo estas tiu de la Restaŭrado en Francio, tio estas politika movado kiu, ekde la franca reĝo, Karolo la 10-a, tendencas kontraŭi la francan Revolucion. Ĝiaj ĉefaj pensuloj estis Joseph de Maistre kaj Louis de Bonald.
* Pli vaste en Eŭropo, ĝi staras kontraŭ la politika moderneco reprezentata per la homaj rajtoj, la Printempo de la popoloj kaj la aspiro al demokratio.
* La ekonomiaj kaj politikaj ŝanĝiĝoj, karakterizaj de tiu moderneco, heredinta de la industria revolucio pli multiĝas tiel ke la teknologio ŝajnas fariĝi la kerno de la moderneco. La celeco de la socio ŝajnas esti la laikigado kaj la sekularigo. La katolikismo spertas malfacilaĵojn por ekzisti en tiu kunteksto. La katolika eklezio klare situas en la kampo de la konservativismo, kaj eĉ de la kontraŭago, dum la Restaŭrado.

Samtempe, la legado kaj la skribado forte disvastiĝis en ĉiuj klasoj de la socio, estigante multajn kontestojn en deziro de individua emancipiĝo.

Ekde la 1850-jaroj , Eŭropo kaj Usono estas trafitaj de la intelekta revolucio : estas plena disvolviĝo de alfabetizado. En la 18-a jc, publiko el legantoj kreiĝis, kaj pro tio estis kreita cenzuro de verkoj. La baza deviga kaj senpaga lernejo estas en la konstitucio ekde 1848 kaj la alfabetizita popolo kreskas de 30% en 1830 ĝis 90% en 1850. En Francio, la situacio malrapide pliboniĝas kun abrupta akcelo inter 1865 kaj 1900. De tio rezultas ke la lernejo estos la fokuso de la konflikto inter la du Francioj.

Kategorio:Politiko de Francio
Kategorio:Kristanismo
Kategorio:Politikaj esprimoj
Irena Degutienė

**Irena DEGUTIENĖ** (naskiĝis la  en Šiauliai) estas kuracistino, politika kaj socia agantino de Litovio, prezidanto de parlamento (Sejmo) de Litovia Respubliko.

## Vivo 
eta|maldekstre|Irena Degutienė en 2010
I. Degutienė dum 1968-1974 studis en Medicina fakultato de Vilna Universitato kaj akiris specialecon de kuracisto. Ŝi laboris kiel kuracisto terapeŭto en Kotona Kombinato en Alytus (1974–1976). Dum 1976–1994 I. Degutienė laboris kiel anestezisto-reanimatologo, estro de Gastroenterologia fako, anstataŭantino de supera kuracisto, supera kuracisto en Vilna Universitata malsanulejo *Raudonasis Kryžius* (Ruĝa kruco). Dum 1994–1996 ŝi estis sekretariino de Ministerio pri Sanprotektado.

## Politika agado 
* Membro de Sejmo de Litova Respubliko (ekde 1996)
* Ministro pri Sociala Protektado kaj Laboro (1996–2000)
* Membro de Komitato pri Socialaj Aferoj kaj Laboro (1996–2000, ekde 2004)
* Vicprezidanto de Komitato pri Socialaj Aferoj kaj Laboro (2000-2004)
* Provizora ĉefministro (majo-junio kaj oktobro-novembro 1999)
* La unua vicprezidanto de Sejmo (2008-2009)
* Prezidanto de Sejmo (ekde la )
I. Degutienė estas vicprezidanto de partio Unio de Patrio – Kristanoj Demokratoj de Litovio (ekde 1994), membro de prezidio de la partio.

## Fontoj 
* paĝo de Irena Degutienė en Sejma TTT-ejo
* Persona TTT-ejo de Irena Degutienė 

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Litovaj politikistoj
Mandarena fiŝo

La **Mandarena fiŝo** (latine: *Synchiropus splendidus*) estas fiŝo el la familio de la Kalionimedoj kiu apartenas al la genro Synchiropus. Ĉi tiu fiŝo vivas en la okcidenta parto de la Pacifiko. Pli-malpli de suda Japanio ĝis suda Aŭstralio.

Plenkreska Mandarena fiŝo kutime longas 6 cm. La maskloj estas rekoneblaj pro la pinta dorsonaĝilo.

## Bildogalerio 

Synchiropus splendidus 3.jpg
Synchiropus splendidus 1 Luc Viatour.jpg
Peces mandarín (Synchiropus splendidus), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 231.jpg
Poissonmandarin.jpg
Pez mandarín (Synchiropus splendidus), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 239.jpg
Mandarinfish.jpg
Pez mandarín (Synchiropus splendidus), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 238.jpg
 Mandarin Fish - mating.jpg

Kategorio:Fiŝoj
Rifo

[eta|240ra|rifoj proksime de la [Maldivoj]]
**Rifo** estas

1-e enmara danĝera roko (aŭ similforma objekto), kies supro preskaŭ elstaras el la akvo:

2-e (figure) danĝerigilo, risko de malsukceso

La vorto venas el la ĝermanaj lingvoj (angle *reef*, dane *rev*, germane *Riff*, origine el la malaltgermana *ref*, "ripo").

La priskribo, ke rifa "supro *preskaŭ elstaras el la akvo"*, estas relativa: Rifoj povas kuŝi profunde sub la akva surfaco, situi nur centimetrojn sub la akvosurfaco aŭ laŭ la fluo de ondoj esti foje super kaj foje sub la surfaco. Kvankam laŭ la difino temu pri por ŝipoj danĝera **roko**, ofte ankaŭ enakvaj kaj por ŝipoj danĝeraj sablejoj nomatas "sabla rifo", kaj rifosimila objektoj el koraloj "korala rifo".

## Ekzemploj 
Aparte konatas la Granda Barilrifo en la Pacifika Oceano.

Aliaj povas esti menciitaj, kiaj la jenaj: Amazona Rifo

## Vidu ankaŭ 
* Vulkana insulo
* Malalta insulo

Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Oceanografia terminologio
Praslin

**Praslin** estas la dua plej granda insulo la Sejŝeloj. La insulo longas ĉ. 12 kilometrojn kaj longas 5 kilometrojn. Politike ĝi dividiĝas inter la du administraj komunumoj "Grand Anse" kaj "Baie St. Anne", kiuj dividiĝas per montoĉeno dividanta la entute montaran insulon. La plej alta insula monto "Fond Azore", kiu situas inter la du loĝlokoj, havas pinton de 367 m super la marnivelo.

Praslin kovras areon de 37,58&nbsp;km² kaj laŭ la censo de la jaro 2002 havis iom pli ol 7.000 loĝantoj. Tie kaj sur la sejŝela insulo Curieuse estas la solaj lokoj surtere, kie nature kreskas la *sejŝela palmo*, ankaŭ nomata *Coco de mer* ("mara kokoso") aŭ latine *Lodoicea maldivica*. La sablaj plaĝoj *Anse Kerlan* kaj *Anse Lazio* de Praslin konsideriĝas esti inter la plej pitoreskaj de la tero.

La insulo plurfoje tage per 2-motoraj helicoaviadiloj estas ligita al la internacia flughaveno de la ĉefa sejŝela insulo Mahé. Alternative eblas atingi ĝin pramŝipe per la altrapideca katamarano "Cat Cocos" el la haveno de la sejŝela ĉefurbo Viktorio) (50 min), kaj per motora velŝipo el la insulo "La Digue" (30 min).

Meze de la insulo situas la naturprotektejo *Vallée de Mai* ("maja valo"), kiu en 1983 akceptiĝis en la liston de mondaj naturaj heredaĵoj de UNESKO. La protektejo estas hejmo ne nur de la sejŝelaj palmoj, sed ankaŭ de iuj el la plej raraj teraj birdospecioj, kiel la "malgranda vasa papago" (latine *Coracopsis nigra*), la sejŝela orelstrigo aŭ la kantobirdo *Hypsipetes crassirostris* el la familio de piknonotedoj.

De la marbordo de Praslin eblas vidi interalie la najbarajn insulojn Mahé, Silhouette, Curieuse, *Aride*, Cousin, Cousine, *Île Ronde*, La Digue kaj *Île St. Pierre*.

## Eksteraj ligiloj 
* interaktiva mapo de la insulo Praslin (germane)
Karlo, princo de Asturio

eta|dekstra|250px|Don Karlo, princo de Asturio
Karlo de Aŭstrio (Karlo de Aŭstrio kaj Avis aŭ Karlo de Habsburgo) **Karlo, princo de Asturio** aŭ simple **Don Karlo**, (n. Valladolid, 8a de julio 1545 – m. Madrido, 24a de julio 1568), estis Princo de Asturio kaj filo de la gereĝoj de Hispanio. Li estis malforta, kripla kaj malsaneca, krom malfacila karaktero; li estis la filo de Filipo la 2-a kaj ties unua edzino kaj duobla kuzino Maria de Portugalio.

## Vivo 
Lia vivemo kaj feliĉa genio predikis oran estontecon; sed la juna koleriĝemo kaj sensingardo kiel ankaŭ diboĉemo malamigis lin ĉe la patro jam relative frue. Tamen Filipo havis ankoraŭ pli oficialajn kialojn, ĉar la princo estis ne nur kaŝa amiko de la protestantoj kaj de la maltrankvilaj nederlandanoj sed ankaŭ la plej akra malamiko de Fernando Álvarez de Toledo, la *Fera duko de Alba*. Tiu ĉi duko fifamis pro krueleco kaj intrigemo ĝuante la respekton de la reĝo. En 1559 Karlo kiel 14-jarulo petis la manon de Izabela de Valois, filino de Henriko la 2-a (Francio). Sed Filipo finfine mem edzinigis la junan Izabelon. Baldaŭ li ekkonsciis ke Karlo kaj ŝi daŭre amis unu la alian. Nova okazo pluse ĉagrenigis la reĝon. Karlo estis petinta de li sendi lin mem al Nederlando por pacigi la landon. Sed Filipo preferis por tiu tasko la Feran dukon. Kiam Fernando Álvarez de Toledo intencis adiaŭi lin, Karlo atakis Fernandon kaj decidis iri en Nederlandon sen oficiala komisio. Sed tiaj planoj estis perfide malkaŝigitaj kaj Karlo estis arestita hejme laŭ ordo de lia reĝa moŝto, la patro. Malgraŭ gracopetoj fare de Izabelo li estis akuzita kaj kondamnita. La 24.7.1568 estis la mortotago de la malfeliĉulo. Oficiala mortokaŭzo estis febro, kion neniu kredis.

Poste trovitis indikoj klaraj ke li estis ekzekutita, ŝajne per senkapigo. Tion ne nur lia biografo Saint-Reel asertis sed klare ankaŭ post malfermo de la ĉerko de kelkaj viditis - ĉar je la piedo de la korpo troviĝis la kapo. Ĉu veras la akuzoj ke Karlo planis eĉ murdon de la patro, ne klaras. La plej verŝajna kaŭzo de la mortigo de la princo estis ties amo de la reĝino. La juna reĝino, estante graveda, mortis tri monatojn poste. Supozeblas ke ŝi aŭ faritis dua viktimo de la kolero reĝa aŭ mortis pro propra ĉagrenego pri la transpaso de la amanto al la nevivo.

## Artaj pritraktatoj 
La vivo de tiu malfeliĉa princo inspiris la verkojn de Schiller kaj aliflanke de Giuseppe Verdi nome Don Carlos aŭ Don Carlo. La ŝilera dramo nomiĝas *Don Karlos*. Ŝilero nomis la kvinaktaĵojn "drama poemo". Ĝi estiĝis inter 1783 kaj 1787; ĝia premiero estis en la 29.8.1787 en Hamburgo. Malfone temis pri politikaj-sociaj konfliktoj pri intrigoj ĉe la hispaniaj kortoj. Fone ĝi estas memkompreneble kritikilo de pli malpli aktualaj krizoj en la propra lando.

## Fonto 
Brockhaus Conversations-Lexikon Bd. 1. Amsterdam 1809, p. 232-234, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Habsburgoj
Kategorio:Tronheredontoj
Cousin (Sejŝeloj)

La insulo **Cousin** ("kuzo") kovras areon de 27 hektaroj (0,27&nbsp;km²) kaj estas inter la pli etaj el la 115 insuloj de la Sejŝeloj. La insulo situas 4 kilometrojn sudokcidente de Praslin, la dua plej granda insulo de la arkipelago, kaj 2 kilometrojn nordokcidente de la najbara insulo Cousine ("kuzino").

La neloĝata insulo *Cousin* estas signifa rifuĝejo de raraj regionaj specioj de bestoj kaj plantoj. Krom la sejŝela testudego interalie oftas gekoj. Krom raraj specioj de malmaraj kantobirdoj kiel la Sejŝela kanbirdo, *Acrocephalus sechellensis* kaj *Copsychus sechellarum* ankaŭ ekzistas sep specioj de marbirdoj kun pli ol 300.000 ekzempleroj. La ekologia ekvilibro de homa, besta kaj planta vivo tre atentiĝas, kaj sekve la insulo estas ŝatata celo por ekoturistoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  informoj pri la insulo en la retejo *Nature Seychelles*
Migeletoj

eta|width|dekstra|Miguelito de la Roda
**Migeletoj** el La Rodo (kastile ´miguelitos de La Roda´) estas tradiciaj kuketoj el La Rodo (urbeto en Provinco de Albaceto kaj Regiono Kastilio-Manĉo, el Hispanujo) faritaj per fajna foli-pasto kaj kirlita kremo, pulvore disŝutitaj. Dum la albaceta foiro oni vendas milojn da ili sur la interna cirklo de foira areo, kutime akompanataj kun kafo, miela rekremento aŭ cidro.

## Ligilo 
http://www.albacity.org/recetas/miguelitos.htm  (kastile)

Kategorio:Hispana kuirarto
Frégate

'*** aŭ ***' estas insulo en la Hinda Oceano kaj apartenas al la granitaj "internaj insuloj" de la Sejŝeloj. La insulo situas 55&nbsp;kilometrojn oriente de Mahé, la ĉefa insulo de la Sejŝeloj.

La francia maristo kaj malkovristo *Lazare Picault* al la insulo donis la nomon *Frigate* laŭ la tie vivantaj birdoj el la familio de fregatedoj. La tropika insulo kovras areon de 2,19&nbsp;kvadrataj kilometroj. La plej alta pinto de la insulo, la monto *Signal*, havas altecon de 125 metroj super la marnivelo. Sur la insulo situas 16 vilaoj, kiuj uzatas plejparte de turistoj.

## Flaŭro kaj faŭno 
Sur la insulo inter alie kreskas arboj de la specio *Calophyllum inophyllum* (nomata "hinda "mahagono"), akaĵuarboj (*Cashew*) kaj hindaj migdalujoj. Tie vivas inter alie Aldabra-testudegoj kaj raraj specioj de kantobirdoj kiel *Acrocephalus sechellensis* kaj *Copsychus sechellarum*. La konstrulaboroj por la starigo de la hotelaj vilaoj estis severe kontrolataj de ekologiistoj, por certigi ke la ekologia ekvilibro restu nedamaĝita.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la insulo
* plia turisma retejo pri la insulo, kun informoj kaj impresoj inter alie pri la sep pitoreskaj insulaj sabloplaĝoj
Curieuse

**Curieuse** estas insulo en la Hinda Oceano kaj apartenas al la granitaj "internaj insuloj" de la Sejŝeloj. La insulo situas 1 kilometron norde de la pli granda insulo Praslin.

Curieuse kovras areon de tri kvadrataj kilometroj kaj estas loĝata fare de nur malmultaj homoj. Dum la 19-a jarcento ĝi nomatis ''*, "ruĝa insulo", kaj inter la jaroj 1833 kaj 1965 estis vivejo por lepro-malsanuloj.

En 1979 Curieuse kaj la ĉirkaŭaj akvejoj estis deklaritaj *mara nacia parko de Curieuse* cele al pli efika protekto de la loka faŭno. Nuntempe sur la insulo situas malgranda ekologia esplorejo por testudegoj kaj aliaj tipe sejŝelaj bestoj kaj plantoj. Nur fojfoje turistoj dum kelkaj horoj vizitas la insulon.

eta|Foliaro de la palmo *Coco de mer*
Krom la sude najbara kaj pli granda insulo Praslin, Curieuse estas la sola loko, kie nature kreskas la *sejŝela palmo*, ankaŭ nomata *Coco de mer* ("mara kokoso") aŭ latine *Lodoicea maldivica''. Ĉar la maro inter la du insuloj tre malprofundas (ekzistas "vojoj" inter ambaŭ insuloj, kiuj konstante profundas malpli ol 10 metrojn sub la marasurfaco), oni supozas ke Curieuse pasintece estis parto de Praslin.
Dezertenanto

[eta|*Oenanthe deserti homochroa* [MHNT]]

La **Dezertenanto** aŭ **Dezertsaksikolo** (*Oenanthe deserti*) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas loĝanto de dezertoj, kiel sugestas la nomo en Esperanto kaj la latina scienca nomo.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj..

Ĝi estas migranta insektomanĝanta specio, 14.5 al 15&nbsp;cm longa. Kaj la okcidenta kaj la orienta formoj de la Dezertenanto estas raraj vagantoj en okcidenta Eŭropo.

Kvankam maskloj de tiuj subspecioj estas somere pli malpli distingaj; aŭtune, inoj kaj junuloj havas konfuzajn plumarojn.

La okcidenta Dezertenanto reproduktiĝas en Saharo kaj nordo de Arabia duoninsulo. La orienta raso troviĝas en duondezertoj de centra Azio kaj en vintro en Pakistano kaj nordorienta Afriko.

La supraj partoj de masklo en somero estas sablokoloraj. La subaj partoj estas blankaj kun sablokolora nuanco en brusto. **Nigro en vizaĝo kaj gorĝo etendas al ŝultroj kaj flugilplumoj**, kaj estas distinga **blanka superokula strio**. La plej bona ecodistingilo, en ambaŭ seksoj je ĉiuj aĝoj, estas ke la tuta vosto estas nigra je nivelo de la supraj vostokovriloj. La ino estas pli griza supre kaj pli sablokolora sube kaj ne havas nigron en gorĝo, kaj en vintra plumaro la nigro de gorĝo de la masklo estas markita de blankaj pintoj.

## Referencoj 
*  Malplej zorgiga

## Eksteraj ligiloj 
* Oiseaux Fotoj

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Afriko
Mediteranea enanto

eta|*Oenanthe hispanica*

La **Mediteranea enanto** aŭ Nigrorela enanto (*Oenanthe hispanica*) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj. Ĝi estas specio kun du formoj.

La genra nomo, *Oenanthe*, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka *oenos* (οίνος) "vino" kaj *anthos* (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj..

Tiu palearktisa specio estas 13,5-15,5&nbsp;cm longa; temas pri insektomanĝanta specio dimorfa kun orienta kaj okcidenta rasoj. En ambaŭ formoj oni trovas birdojn ĉ kun ĉu sen nigra gorĝo.

La reprodukta masklo de la **okcidenta formo** *O. h. hispanica* de Iberio kaj norda Afriko havas frunton kaj kronon blankajn aŭ preskaŭ blankajn, sablokoloran dorson, kaj flugilojn pli nigrajn ol tiuj de la Rokenanto. La subaj partoj estas blankaj nuance al sablokoloro. Dorso, supraj vostokovriloj kaj plej parto de vosto (escepte de la kutima nigra renversita nigra T) estas blankaj. La orelkovriloj (de tie unu el la du nomoj) kaj larĝa strio al la beko kaj foje la gorĝo estas nigraj. Aŭtune kaj vintre la kapo kaj dorso estas distinge sablokoloraj, kiel la subaj partoj, inklude la gorĝon, sed la sablokoloro varias en intenseco. Escepte pri la centra paro, la vostoplumoj estas multe pli blankaj ol ĉe la Rokenanto, ĉar la interna blanko ofte etendas al pinto. La ino estas pli bruna birdo, sed havas la karakteran blankan malsupran dorson kaj ŝiaj sezonaj ŝanĝoj estas malpli markitaj.

La **orienta raso** *O. h. melanoleuca* troviĝas en orienta Mediteraneo, kaj migras al vintrejoj en Sudano. La masklo de la orienta formo estas eĉ pli blanka somere ol la okcidenta birdo, sed povas esti distingita pro la linio kiu etendas je la bazo de la beko. Nigragorĝaj individuoj de tiu raso havas **pli grandan kvanton de nigro en gorĝo kaj vizaĝo** ol la okcidentaj birdoj, kaj la nigro ĝenerale finas krute aŭ laŭ pli rekta linio.

Ĝi estas rara vaganto en nordokcidenta Eŭropo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Filmetoj de Mediteranea enanto ĉe Interreta Birdokolekto
* Diferencoj laŭ sekso kaj aĝoj (PDF) de Javier Blasco-Zumeta 

Kategorio:Muŝkaptuledoj
Kategorio:Palearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Eŭropo
Kategorio:Birdoj de Afriko
Maria Manuela de Portugalio

eta|maldekstra|250px|Maria Manuela de Portugalio
**Maria Manuela de Portugalio** (Koimbro, Portugalio; 15-a de oktobro de 1527 - Valladolid, Hispanio; 12-a de julio de 1545) kunprincino de Asturio kaj infantino de Portugalio, pro sia edziĝo kun la tiama princo Filipo la 2-a, filino de la arkidukino Katerino de Aŭstrio, infantino de Hispanio kaj fratino de Karlo la 1-a de Hispanio kaj 5-a de Germanio; kaj de Johano la 3-a de Portugalio.

Ŝi estis la unua edzino de Filipo la 2-a kaj patrino de Karlo, princo de Asturio, sed nek la patrino nek la filo iĝis reĝo de Hispanio. Fakte Maria Manuela mortis tuj post la nasko de Don Karlo.

Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Portugalio
Kategorio:Hispanaj reĝedzinoj
Charles-Louis Largeteau

**Charles-Louis Largeteau** [ŝarl lŭi larĵeto'] (naskita la 23-an de julio 1791 en Mouilleron-en-Pareds, Vendeo; mortinta la 11-an de septembro 1857 en Pouzauges, Vendeo) estis franca astronomo, geodeziisto, membro de la Akademio de sciencoj, membro de la Buroo pri longitudoj.

## Biografio 
Charles-Louis Largeteau naskiĝis el malriĉa familio. Lia patro mortis en la batalo de Le Mans en 1793, dum la Vendea milito . Akceptita ĉe geonkloj en Fontenay-le-Comte, li tiel brile studis en la tiea gimnazio, kaj poste en la liceo de Poitiers, ke li povis eniri la Politeknikan Lernejon en Parizo (promocio de 1811, kun la numero 19 el 180). Poste, kiel sub-leŭtenanto en la reĝa korpuso de la inĝenieroj geografoj, li eniris en la Buroo pri longitudoj  kie li fariĝis biblioteka sekretario en 1829 kaj astronomo asistanto en 1831. Li estis lernanto de François Arago pri geodezio. En 1825, la franca registaro nomumis lin kiel membron de angla-franca komisiono taskita por kontroli la diferencon de longitudo inter Parizo kaj Greenwich. Li partoprenis en la laboroj por nova kartografio de Francio. En 1834, li publikigis noton pri la kalkulo de la distanco de la Luno al la steloj. Li aperigis multajn artikolojn kaj tabelojn en la revuo "**La connaissance des temps**" (La konoj pri la tempoj), kies redaktoro li estis. La 10an de julio kaj la 30an de oktobro 1843, en la Akademio de sciencoj, li prezentis gravan laboron pri lunaj tabeloj, kiujn alte taksis la sciencistoj. Lia ĉefa laboro konsistis en la determino de la longeco de la meridiano. Largeteau kreis ankaŭ tabelon por la kalkulo de ekvinoksoj kaj solsticoj. Li estis akceptita kiel libera membro de la Akademio de sciencoj la 13an de decembro 1847 kaj estis nomumita oficiro de la Honora Legio.

Dokumento de la 11a de septembro 1813 de la Politeknika Imperia Lernejo jene priskribis lin fizike : “*Haroj kaj brovoj kaŝtanbrunaj, frunto malkovrita, eta nazo, grizbluaj okuloj, buŝo mezgranda, mentono ronda, vizaĝo ovala, staturo de unu metro sepdek, kun variolmarkoj*“.

Modesta scienculo, bonkora, li estis patro de filino, kies familia nomo fariĝis, post geedziĝo, Naud. Li mortis 66-jara en Pouzauges, Vendeo, la 11-an de septembro 1857. Lia naskiĝdomo, ne vizitebla, troviĝas ĉe la angulo de la placo de la preĝejo (place de l'église)

## Notoj 
## Fontoj 
La bazaj informoj de tiu artikolo fontas el :
*  "'''Livre du Centenaire de l'École polytechnique'''“, 1897. Retejo de la Societo de la amikoj de la Politeknika Lernejo.
*  Les X astronomes (La politeknikanoj astronomoj). Retejo de la Societo de la amikoj de la Politeknika Lernejo.
*  Listo de la membroj de la Akademio de sciencoj ekde ĝia fondiĝo en 1666 .
*  Largeteau, membre de l'Institut (Largeteau, membro de la Instituto). El la retejo Histoire du Bas Poitou (Historio pri la malalta Puatuo). Paĝo el “Illustrations vendéennes des 18e et 19e siècles“ (Vendeaj famuloj de la 18a kaj de la 19a jarcento).Retejo de Histoire de Vendée
*  Maison natale de Largeteau. Retejo de la Muzeo de la du venkoj (Musée des deux victoires). 

Kategorio:Francaj astronomoj
Kategorio:Geodeziistoj
Grajndimensio (pedologio)

eta|Superrigardo de ordigitaj grajnoj kiuj varias laŭ dimensio ekde *silto* ĝis *tre kruda sablo*.
**Grajna dimensio** aŭ **grajndimensio** rilatas al diametro de ero de grajna materialo, kiel sedimento aŭ ŝtoniĝaj eroj en klasta roko. Grajna materialo povas varii ekde tre malgrandaj koloidaj eroj, tra argilo, silto, sablo, kaj gruzo ĝis rokeroj.

Kontraŭe, *mult-kristala dimensio* estas la dimensio de unuobla kristalo ene de la grajno. Unuobla grajno povas konsisti el pluraj kristaloj.

## Wentworth 
La ***Wentworth skalo*** aŭ ***Udden-Wentworth skalo*** estas uzata en Usono. Ĝi difinas dimensiajn intervalojn je coloj.

## Krumbein &phi; 
Adaptiĝo de la Wentworth skalo kreita de W. C. Krumbein, la '''*Krumbein *phi* skalo*'*, estas logaritma skalo kiu estas jene difinita :
:D = D_0 2^{-\phi}
Tiel ke :
:D estas la diametro de la grajno
:D_0 estas referenca diametro, egala al 1 mm
:\phi estas la *phi skalo*

## Tabelo 
En iuj sistemoj *gruzo* estas io ajn pli granda ol sablo, kaj inkluzivas *grajnon*, *ŝtoneton*, *ŝtonegon*, kaj *rokeron* ĉe la tabelo ĉi supre. En tiu sistemo, *ŝtoneto* ampleksas la dimension intervalon 4 ĝis 64&nbsp;mm.

## Vidu ankaŭ 
* Volumenaĵo

## Bibliografio 
* Krumbein, W.C. & Sloss, L.L. 1963 : Stratigraphy and Sedimentation, *Freeman*, San Francisco, 2nd edition. 
* Udden, J.A. 1914 : Mechanical composition of clastic sediments, *Bull. Geol. Soc. Am.* 25:655–744. 
* Wentworth, C.K. 1922 : A scale of grade and class terms for clastic sediments, *J. Geology'' 30:377–392 .

Kategorio:Pedologio
Zalatárnok

**Zalatárnok** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|Blazono de Zalatárnok
* Areo: 26 km² 
* Loĝantaro: 740
* Poŝtkodo: 8947
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°42′03″N 16°45'34″E

## Situo
Zalatárnok situas en Montetaro Zala sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Keszthely-Lendava. Nova troviĝas 8, Zalaegerszeg 20, Lenti 23, Pacsa 24 km-ojn.

## Historio
La unua mencio devenis el 1408. En 1572 la komunumo iĝis kampurbo, sed post 4 jaroj la turkoj disrabis ĝin, tial la urbeto preskaŭ senhomiĝis. En la 20-a jarcento la vilaĝo restis agrikultura, aliaj urboj estas for, la vilaĝo malevoluis. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, poŝto.

## Vidindaĵoj
* romkatolika Preĝejo Sankta Anna (Zalatárnok)
* kapelo omaĝe al Dipatrino de Hungaroj

## Famuloj
* Ferenc Deák en Zalatárnok edukiĝis kelkajn jarojn
* Imre Kelemen, juristo naskiĝis tie
Kemendollár

**Kemendollár** estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
eta|280px|Fortikaĵo de Kemend
* Areo: 16 km²
* Loĝantaro: 530
* Poŝtkodo: 8931
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°54′15″N 16°56'32″E

## Situo 
Kemendollár situas en valo, laŭ Zala (rivero), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Ukk-Zalaszentiván. Zalaszentgrót kaj Zalaegerszeg troviĝas 14, Vasvár 24, Pacsa 25 km-ojn. La vilaĝo kontaktiĝas kun Vöckönd.

## Historio 
La unua mencio devenis pri „Ollár” el 1292, pri „Kemend” el 1328, pri fortikaĵo Kemend el 1370. La turkoj okupis ilin post la mezepoko. Post la rehungariĝo en 1746 oni konstruis kapelon el ŝtonoj de la superflua fortikaĵo. En 1890 la fervojo atingis la vilaĝon. Post 5 jaroj la supre menciitaj vilaĝoj unuiĝis. Vilaĝservo estas migra poŝto. La municipo en Pókaszepetk funkcias.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Kristoforo Kolumbo de 1757
* ruinoj de fortikaĵo, apenaŭ videbla

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Vöckönd

*’Vöckönd*' estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.

* Areo: 3 km²
* Loĝantaro: 84
* Poŝtkodo: 8931
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°53′21″N 16°57'18″E

## Situo 
Vöckönd situas en Montetaro Zala, laŭ maldekstra bordo de Zala (rivero), fine de sakovojo, laŭ fervojo Ukk-Zalaszentiván. Zalaegerszeg troviĝas 13, Zalaszentgrót 14, Pacsa 23, Hévíz 25, Vasvár 26 km-ojn. La vilaĝo kontaktiĝas kun Kemendollár.

## Historio 
La unua mencio devenis pri la vilaĝo el 1451. La kampoj longe apartenis al abatejo. En 1480 la komunumo jam havis preĝejon. En 1890 la fervojo atingis la vilaĝon. En Vöckönd migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Koro de Jesuo el la 1900-aj jaroj
* monumento pri falintoj dum la mondomilitoj de 1992

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Zalacséb

**Zalacséb** [zalaĉEb] estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono **Okcidenta** Transdanubio, en departemento Zala, en subregiono de Zalaegerszeg. Ĝis 1908 la oficiala loknomo estis **Cséb**, poste pro peto de poŝto oni uzas la nunan formon.

* Areo: 10 km²
* Loĝantaro: 560
* Poŝtkodo: 8996
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°51′26″N 16°39'24″E

## Situo 
Zalacséb situas en valo, laŭ bordo de Zala (rivero) (kun ponto), laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Ukk-Slovenio. Zalaegerszeg troviĝas 17, Őriszentpéter 22, Nova 23, Vasvár 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, sed oni trovis restaĵojn ankaŭ de romianoj. Vilaĝservoj estas kulturdomo, biblioteko.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Petro kaj Sankta Paŭlo de 1888

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Sankta Georgo mortigas la drakon

***Sankta Georgo mortigas la drakon*** ( serbe : *Свети Георгије убива аждаху*) estas serba filmo pri la Unua mondmilito reĝisorita de  aperinta en septembro de 2008.

Kun buĝeto je 5 milionoj da eŭroj, ĝi estas la plej kosta filmo en la historio de la serba filmproduktado. Ĉar ĝi estas konsiderata nacie grava de la serba registaro kaj de la Serba Respubliko, ambaŭ ŝtatoj provizis la plej granda parton de la bezonata mono.

## Resumo 
La filmo komenciĝas en batalo de la Unua balkana milito kontraŭ la Otomana Imperio en 1912 kaj finiĝas kun la batalo de Cero en 1914, mallonge post la eko de la Unua mondmilito kaj kiu estis la unua venko de la aliancanoj. La filmo precipe rakontas aferon okazantan en vilaĝo situanta ĉe rivero Savo je la landlimo inter Serbio kaj Aŭstrio-Hungario.

La loĝantaro estas dividita inter viroj militkapablaj eblaj rekrutoj por la armeo kaj invalidoj kaj veteranoj de la du antaŭaj balkanaj militoj. Kvankam ĉiuj kunloĝas en la sama vilaĝo, ia malamikemo persistas inter ambaŭ grupoj kiuj tre malmulte intermiksiĝas.

La centra temo de la filmo estas la amtriangulo inter Đorđe la ĝendarmo de la vilaĝo, lia edzino Katarina kaj la juna militkriplulo Gavrilo kiu amindumis al Katarina antaŭ sia foriro al milito kaj perdo de sia brako. Kvankam intertempe Katarina edziĝis al Đorđe, ŝi plu havas amosenton al Gavrilo.

Post la eko de la Unua mondmilito, ĉiuj batalkapablaj viroj estas mobilizitaj. Postrestas nur la virinoj, la infanoj, la invalidoj kaj la maljunuloj. Rapide ekkuras klaĉoj pri la intencoj de la invalidoj kiuj emus profiti el la situacio por alproksimiĝi al la edzinoj kaj fratinoj de la mobilizitaj viroj. Klaĉoj atingas la militfronton kie edzoj kaj fratoj kolerbolas. Por eviti ribeladon, oficiroj decidas mobilizi invalidojn kaj sendi ilin fronten.

## Pri la filmo 
La filmo baziĝas sur la tre populara samnoma teatraĵo verkita en 1986 de Dušan Kovačević kiu ankaŭ verkis la scenaron de la filmo. La plenvera afero estis rakontita al Dušan Kovačević de lia avo Cvetko Kovačević.

La reĝisoro Srđan Dragojević dissendis sesepizodan televidan serion inspiritan de la filmo fine de 2008 kadre de 90-jara jubileado de la fino de la Unua mondmilito.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Serbaj filmoj
Kategorio:Bosniaj kaj hercegovinaj filmoj
Kategorio:Bulgaraj filmoj
Kategorio:Filmoj pri la Unua mondmilito
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2008
Gruo

**Gruo** povas esti:

## Birdo 
* genro Gruo ("Grus") de birdoj
* familio Gruedoj ("Gruidae") de birdoj

## Cetere 
* Gruo, tipo le levmaŝino
* Gruo, latine "Grus", konstelacio
Argano

de Usono]]
**Argano** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "metala ĉarpentaĵo, portanta la borilegon de petrolputo". En neformala lingvouzo ĝi foje uzatas ankaŭ kiel sinonimo de la teknika signifo de gruo, sed tiu neoficiala vortuzo evitindas.

El teknika vidpunkto, la instalaĵo ne nur portas la borilegon, sed estas mekanika ilo por levi kaj mallevi ĝin.

Laŭ Francisko Azorín tamen **Argano** estas *Translokiga maŝino konsistanta el cilindro, kies rotacia movo aliformiĝas pere de ŝnuro; la cilindro povas esti vertikala aŭ horizontala, funkciante mane aŭ elektre.* 

## Vidu ankaŭ 
* Drilo
* Minado
* Naftoplatformo
* Ŝakto
* Trepano

## Notoj
Kategorio:Konstruaĵa inĝenierado
Kategorio:Mekanika inĝenierarto
Kategorio:Minado
Kategorio:Transporto
Esther Bendahan

**Esther BENDAHAN COHEN** (Tetuano, 1964) estas hispana aŭtorino.

Ŝia sefarda familio venas de Maroko, kaj ŝi studis psikologion kaj francan literaturon en Madrido. Ŝi estas la direktorino de la programo televida «Shalom» (RTVE) kaj la organizintino de Casa Sefarad-Israel.

## Bibliografio 
* *Soñar con Hispania* (kun Ester Benari), Ediciones Tantín, 2002
* *La sombra y el mar*, Morales del Coso, 2003
* *Deshojando alcachofas*, Seix Barral, 2005
* *Déjalo, ya volveremos*, Seix Barral, 2006
* *La cara de Marte*, Algaida, 2007.
* *El secreto de la reina persa*, La Esfera de los Libros, 2009
* *Pene*, 2011.
* *Tratado del alma gemela*, 2012.

## Premioj 
* Premio Tigre Juan, 2006 kun *La cara de Marte*
* XXII Premio Torrente Ballester, 2012 kun *Tratado del alma gemela*

## Traduko 
* ''Au nom de l'Autre: Réflexions sur l'antisémitisme qui vient *, Alain Finkielkraut, Seix Barral, 2005 (kun Adolfo García Ortega).

## Eksteraj ligiloj 
* Ŝia dosiero ĉe Seix Barral
* Ŝia dosiero en La Esfera de los Libros 
* *Déjalo, ya volveremos'', Capítulo 1 (PDF)

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj judoj
Heliantheae

**Heliantheae** estas la plej konata kaj la trie plej granda tribo de la familio asteracoj kun 190 genroj kaj ĉirkaŭ 2.500 konataj specioj. Ĝia nomo estas varianto de la genro Helianto, el la helena *sunfloro*.

La plej multaj de tiuj plantoj troveblas en la Nova Mondo, ĉefe en Meksiko. Kelkaj specioj tamen troveblas en tropikaj regionoj de ĉiuj kontinentoj.

## Bibliografio 
* Bremer, Kåre. (1994). *Asteraceae: Cladistics & Classification*. Portland, OR: Timber Press. ISBN 0-88192-275-7.
* Robinson, Harold Ernest. (1981). *A Revision of the Tribal and Subtribal Limits of the Heliantheae (Asteraceae)*. *Smithsonian Contributions to Botany*: **51**.
* Strother, John L. (1991). *Taxonomy of Complaya, Elaphandra, Iogeton, Jefea, Wamalchitamia, Wedelia, Zexmenia, and Zyzyxia (Compositae - Heliantheae - Ecliptinae)*. *Systematic Botany Monographs*: **33**. ISBN 0-912861-33-9.

## Vidu ankaŭ 
* Asteracoj
* Helianto

## Referencoj
Kálócfa

**Kálócfa** estas malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti.
eta|Blazono de Kálócfa

## Bazaj informoj 
* Areo: 10&nbsp;km²
* Loĝantaro: 160
* Poŝtkodo: 8988
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°45′18″N 16°33'39″E

## Situo 
Kálócfa situas en Montetaro Zala sur deklivoj, laŭ ĉefvojo Szombathely-Lendava. La vilaĝo preskaŭ kontaktiĝas kun Kozmadombja. Nova troviĝas 14, Lenti 18, Zalaegerszeg 28, Budapeŝto 246&nbsp;km-ojn http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=21500&i2=9566 .

## Historio 
La nomo estis unuafoje menciita en la 14-a jarcento. Laŭ la loknomo supozeble peĉenegoj fondis la vilaĝon. En 1945 oni disdonis parcelojn el la grandbieno al la malriĉaj vilaĝanoj. Inter 1961-1996 kolĥozo funkciis. Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sankta Laŭrenco de 1937
* sonorilostablo
* skulptaĵo pri Stefano la 1-a (Hungario)

## Famuloj 
En Kálócfa naskiĝis Ferenc Szabó (jezuito).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Kozmadombja

**Kozmadombja** aŭ *Szentkozmadombja* estas tre malgranda vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Lenti. La loknomo devenas de la sanktuloj Kosmaso kaj Damiano.
eta|Blazono de Kozmadombja

## Bazaj informoj 
* Areo: 8 km²
* Loĝantaro: 54
* Poŝtkodo: 8988
* Telefonprefikso: 92
* Koordinatoj: 46°46′04″N 16°32'53″E

## Situo 
Kozmadombja situas en Montetaro Zala laŭ ĉefvojo Szombathely-Lendava. La vilaĝo preskaŭ kontaktiĝas kun Kálócfa. Nova troviĝas 16, Lenti 20, Zalaegerszeg 29 kilometrojn.

## Historio 
La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1199 en formo *"Cusmadomian"*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon post la mezepoko. La refondiĝo okazis en 1659.

En Kozmadombja migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika kapelo omaĝe al Sankta Triunuo
* sonorilostablo de 1922
* ŝtona kruco de 1911

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Alsópáhok

**Alsópáhok** [alŝOpAhok] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely. Alsó signifas: suba, paro de la vilaĝo estas Felsőpáhok. Iama vilaĝo *Nemesboldogasszonyfa* [nemeŝboldogasonjfa] apartenas al la municipo.
eta|maldekstre|Hoteleto en Alsópáhok

## Bazaj informoj 
* Areo: 18 km²
* Loĝantaro: 1330
* Poŝtkodo: 8394
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°45′38″N 17°10'25″E

## Situo 
Alsópáhok situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Keszthely-Lendava. Hévíz kaj Keszthely troviĝas po 4, Balatonszentgyörgy 15, Pacsa 16, Zalaszentgrót 26, Zalakaros 28, Tapolca 30 km-ojn.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la kuprepoko, bronzepoko kaj ferepoko. La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1259 en formo *"Paah"*. Baldaŭe al tiu nomo aldoniĝis ankaŭ Hosszú [hosU] (=longa). Dum la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo suferis multe. Ekde 1996 hotelo funkcias en Alsópáhok.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Sankta Kruco (Alsópáhok) de 1778
* romkatolika preĝejo de 1936 en Nemesboldogasszonyfa
* fiŝkaptista lago

## Famuloj 
* En Alsópáhok naskiĝis benediktana monaĥo József Vaszary Dózsa.
* En Alsópáhok mortis katolika pastro Ignác Vezerle.

Kategorio:Vilaĝoj de departemento Zala
Zalacsány

**Zalacsány** [zalaĉAnj] estas vilaĝo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Keszthely.
eta|maldekstre|Kirko en Zalacsány
eta|Fiŝkaptista lago de Zalacsány
## Bazaj informoj
* Areo: 16&nbsp;km² 
* Loĝantaro: preskaŭ 1000
* Poŝtkodo: 8782
* Telefonprefikso: 83
* Koordinatoj: 46°48′27″N 17°05'45″E

## Situo
Zalacsány situas sur ebenaĵo, Zala (rivero) preterfluas, laŭ ĉefvojo Balatonszentgyörgy-Zalaegerszeg. Hévíz troviĝas 8, Keszthely 14, Pacsa 15, Zalaszentgrót 19, Balatonszentgyörgy 24, Zalaegerszeg 25, Sümeg 29&nbsp;km-ojn.

## Historio
Antaŭ la hungaroj romianoj vivis tie. La vilaĝo estis unuafoje menciita en 1019 laŭ tiama hungara ortografio *"Chan"*. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kuracejo, apoteko, poŝto, unusola policano kun ĉambro (akceptejo).

## Vidindaĵoj
* romkatolika preĝejo omaĝe al Johano Nepomuka el la 1750-aj jaroj
* romkatolika Preĝejo Senmakula Koncipiĝo (Zalacsány) de 1749, en 1913 trakonstruiĝis
* akvorezervujo (fiŝkaptista lago) 4 m-ojn profunda de 1991
* Kastelo de Zalacsány aŭ Kastelo de Batthyányi [batjAnji], nun hotelo

## Famuloj 
* En Zalacsány naskiĝis:
** mineralogo Kálmán Sztrókay
** ministro kaj martiro László Csány.
* En Zalacsány mortis:
** inĝeniero pri arbaroj László Bezzegh
** oficiro Pál Batthyány.
RS-82

eta|200ra|dekstra|RS–82

La **RS–82** kaj la **RS–132** (ruse: * Реактивный Снаряд * en esperanto „reakcia pafaĵo”) estis nedirektita raketo, fabrikita kaj uzita en la dua mondmilito en la Sovetunio. Ĝi estis muntita al aviadiloj kaj oni uzis ĝin ĉefe al surteraj celoj, sed ankaŭ kiel aerbatalo-raketon. La konstruo kaj la funkcio de la du tipoj samis, ili diferencis nur en la grando, la tipsigna numero aludas je diametro de la raketo. Ĝiaj modifitaj versioj estis uzataj poste kiel pafaĵoj de la raketa seria-ĵetiloj BM.

## Historio 
La konstruado de la raketoj ekis en komenco de la 1930-aj jaroj kun gvido de Georgij Landemak. Dum la planado, oni elektis la 82-mm-an kaj 132 mm-an diametron por la raketo, ĉar la diametro de la premita, senfuma pulvujo estis 24 mm, tiel oni povis lokigi sep stangojn en la 82 mm-a raketo. La unua provpafado okazis en novembro de 1929. Oni pretigis en 1937 relan lanĉilon (RO–82) por la raketo, muntita al aviadilo. Landemark estis arestita, mortpunita, ekzekutita en 1937. Post tio, la evoluigo de la raketo malrapidis.

La unua batala apliko okazis la 29-an de aŭgusto de 1939 en la Batalo de Halhin Gol. Oni muntis raketojn al ses ĉasaviadiloj Polikarpov I–16, kiuj atakis la japanajn ĉasaviadilojn. Oni sukcesis pafi per la raketoj du japanajn aviadilojn. Oni uzis ĝin – por eksperimentado – dum la vintra milito, sed tiam oni muntis ilin al bombaviadiloj SB. Oni oficiale ekservigis la raketon en 1940. Oni uzis ilin dum la dua mondmilito karakterize sur la batalaviadiloj Il–2, sed oni transformis nur parton de la aviadiloj por transportebleco de la raketoj.

Kiel plimulto de la negvidata raketoj, la RS–82 kaj RS–132 estis nepreciza armilo. Dum la testoj, ekz. el distanco de 500 m, nur 1 % de 186 db RS–82 trafis unuopan tankon, tanko-kolonon trafis 3,7%. La trafa precizeco de RS–132 estis eĉ pli malbona; dum provoj, el 134 lanĉoj neniu trafis la celon. En la praktiko, la trafa proporcio estis pli malalta, ĉar en batalo oni devis ekpafi eĉ pli fore.

## Tipoj 
* *RS–82* kaj *RSZ–132* – baza tipo,
* *BRS–82* kaj *BRS–132* – kirasrompa tipo,
* *ROFS–132* – kaseta,
* *M–8* – plibonigita (pli peza kaj forta) versio de RS–82, uzata en katjuŝoj
* *M–13* – plibonigita RS–132

## Teknikaj datenoj 
### RS–82 
* Raketa diametro: 82 mm
* Enverguro ĉa la stabiliziloj: 200 mm
* Longo: 600 mm
* Starta maso: 6,8 kg
* Maso de eksploda parto: 0,36 kg
* Maksimuma rapido: 340 m/s
* Atingopovo: 6,2 km

### RSZ–132 
* Raketa diametro: 132 mm
* Enverguro ĉa la stabiliziloj: 300 mm
* Longo: 845 mm
* Starta maso: 23,0 kg
* Maso de eksploda parto: 0,9 kg
* Maksimuma rapido: 350 m/s
* Atingopovo: 7,1 km

## Eksteraj ligiloj 
* Ruse

Kategorio:Armiloj
Kategorio:Armeo de Sovetunio