open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hundosledo

eta
**Hundsledo** estas hund-tirata sledo tirata de unu aŭ pluraj sledhundoj, uzata por transporti homojn kaj varojn en la polusaj regionoj, do super glacio kaj tra neĝo. Historie, la sledo povas esti la plej malnova tirita formo de transporto. Ĝis la invento de la motorsledo, la hundsledo estis la ununura transportrimedo, kiu povis fidinde konduki homojn kaj materialon al sia celloko, eĉ ĉe tre malaltaj temperaturoj.

Huskioj ( *Siberia Husky* aŭ *Alaska Husky* ) aŭ Alaska malamuto estas ofte uzataj kiel sledhundoj, kies dika felo, eltenemo kaj moviĝeblo estas bonaj antaŭkondiĉoj por tiuj taskoj . Tre malofte boacoj ankaŭ estis uzata kiel tirbestoj. La ŝoforisto estas nomata muŝero.

## Historio 
[eta|1940a [Oleo-pentrado|oleo-pentraĵo de peltkomercisto uzanta hundsledon tiritan per tri hundoj. Hundosledoj estas uzataj de pli ol mil jaroj.]]
eta|La hunda sledo kiel transportilo ( Ilulissat / Gronlando)
alternative=Оленьи упряжки и нарты (снимок 1890 — 1900 годов).|eta|Boacaj sledoj (foto el 1890 - 1900).
La potenco de hundoj estas uzata por ĉasi kaj vojaĝi dum pli ol mil jaroj. Reen en la 10-a jarcento a.K. tiuj hundoj kontribuis al homa kulturo . 

Kunveni hundosledoteamon implikas kolekti hundojn en diversaj roloj. La ĉefhundo estas decida, do sleduzantoj zorgas speciale pri ĉi tiuj hundoj.

Tradicie, en Gronlando kaj la orienta arkto de Kanado, la inuitoj ŝoforas la hundojn en ventumila formo antaŭ la sledo, dum en aliaj lokoj, kiel ekzemple Alasko kaj la okcidenta parto de norda Kanado, la hundoj tiras flank-al-flanke kaj duope.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Kanada Muzeo de Civilizacio - Historio de hundosleda poŝto en la Jukonio

Kategorio:Bestotirataj veturiloj
Kategorio:Vintra sporto
Heroinoj de la Grekaj tragedioj

Tiu estas artikolo pri kelkaj el la ĉefaj heroinoj de la tragedio en la Antikva Grekio.

## Antigona 
Laŭ la helena mitologio ŝi estis filino de mistika teba reĝo Edipo. Akompanis sian patron en ekzilon kaj zorgis pri li ĝis lia morto. Kiam ŝiaj fratoj falis en fratmortiga batalo pri Tebo, malpermesis nova teba reĝo unun el ili sepulti, ĉar li batalis kontraŭ Tebo. Antigona la malpermeson ne obeis, kaj pro tio estis viva sepultita en roka kripto.
Listo de literaturaj kaj muzikaj verkoj pri ŝi estas sur paĝo Antigona.

## Ifigenio 
Laŭ la greka mitologio Ifigenio estis filino de mikena reĝo Agamemnono kaj lia edzino Klitemnestro. Por sukceso de la greka ekspedicio kontraŭ Trojo estis Agamemnono devigita Ifigenion oferi. Sed diino Artemiso rabakiris ŝin kaj faris sian sacerdotinon en Taŭrido (nun Krimeo), de kie ŝin venigis reen en Grekion ŝia frato Oresto. Sed post reveno Ifigenio restis en Artemisaj servoj en nove fondita templo en Baŭrono kie situas ankaŭ ŝia imaginara kripto. Ŝi estas unu el la plej gravaj figuroj de grekaj mitoj en la literaturo (Euripides, Racine, J. W. Goethe – Ifigenio en Taŭrido), en muziko (D. Scarlatti, Ch. W. Gluck) kaj ankaŭ en belarto (murpentraĵoj en Pompejo).

## Medea 
Laŭ la greka mitologio filino de kolĥida reĝo Aieto, kiu fuĝis kun Argonaŭtoj en Grekion kaj fariĝis edzino de Jasono. Kiam Jasono forlasis ŝin, ĉar li intencis edziĝi al filino de korintia reĝo Kreono Glaŭka, Medea (mitologio) mortigis la fianĉinon kaj murdis siajn kaj Jasonajn infanojn. Ŝi mem fuĝis en veturilo tirata de drakoj, en Atenon al la reĝo Egeo, de kie pli poste ŝi estis ekzilita fare de Tezeo kaj revenis en Kolĥidon. La miton dramigis Eŭripido en tragedion ´´Medea´´. Konserviĝis ankaŭ dramo de Seneko.

## Tradukfonto 
Kategorio:Antikvgreklingva literaturo
Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Péter Beretzk

**Péter Beretzk** [bereck], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Beretzk Péter** estis hungara kuracisto, ornitologo, profesoro.

Péter Beretzk http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC00523/01631.htm naskiĝis la  1894 en Szeged. Li mortis la  1973 en Szeged.

## Biografio 
Péter Beretzk frekventis universitatojn en Kolozsvár (1912-1914) kaj Budapeŝto (1918–1920). Li akiris kuracistan diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter en 1920, poste li eklaboris en Hungaraj ŝtatfervojoj. Li estis ĉefkuracisto en 1940 en Budapeŝto. En 1948 li estis nomumita privata profesoro en Scienca Universitato de Szeged, en 1964 ordinara profesoro. Li kandidatiĝis el biologio en 1952. En 1968 li ricevis memormedalon.

Li okupiĝis multe pri ornitologio, li esploris la birdajn vivojn en Lago Fehér.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *A Fehértó* (1943)
* *Parti madárvonulás* (1957, 1958)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj ornitologoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kaffeklubben

**Kaffeklubben**, **Coffee Club Island** aŭ **Kafkluba Insulo** (; ) estas malgranda insulo kiu kuŝas ĉe la norda pinto de Gronlando. Ĝi enhavas la plej nordan punkton de tereno sur la Tero.[eta|maldekstre|La esploristo [Robert Peary estis la unua kiu vidis Kaffeklubben.]]Kaffeklubben troviĝas ĉe , kaj estas je 713.5 kilometroj (443.3 mi) el la geografia Norda Poluso. Ĝi situantas norde de la fjordo Frederick E. Hyde, ĉirkaŭ 37 km oriente de la Kabo Morris Jesup kaj okcidente de la Kabo Bridgman, iom oriente de centra punkto ĉe la norda marbordo de Gronlando. Kaffeklubben estas proksimume 0.7 km longa, kaj ĉirkaŭ 300 m larĝa je ties plej larĝa punkto. La plej alta punkto estas ĉirkaŭ 30 m super marnivelo.

## Notoj 
Kategorio:Gronlando
Kategorio:Geografio de Danio
Kategorio:Norda Poluso
Kategorio:Arkta Oceano
17226 Anaiahbre

'*17226 *Anaiahbre'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 1:2 kun Marso. 

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Anaiah Bre Thomas*, finalistinon de la *Regeneron Science Talent Search* de 2020, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri medicino kaj sanscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la *Bergen County Academies'' de Hackensack (Nov-Ĵerzejo).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
(17227) 2000 CW80

**(17227) 2000 CW80** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde la Observatorio Tebbutt en Windsor (Novsudkimrio, Aŭstralio)

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Frank B. Zoltowski
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Departementa domo (Szekszárd)

La **Departementa domo** estas impona historia monumento en Szekszárd, laŭ la ĉefplaco. Pli precize oni nomas ĝin malnova departementa domo, sed mankas informoj, ĉu estas nova departementa domo?

## Historio 
maldekstre|eta|Aerfoto pri la departementa domo
eta|maldekstre|Angulo de la departementa domo
eta|Korto de la departementa domo
En 1779 la departementa kunsido tiel decidis, ke ĉefurbo de Tolna (historia departemento) anstataŭ Simontornya funkciu plu en Szekszárd. En 1780 la departemento luis abatejan konstruaĵojn, kiu tiam ne estis uzataj. Post 3 jaroj la departemento aĉetis ilin, poste trakonstruoj okazis. En 1794 la najbara kirko bruldetruiĝis, en 1802 en la proksimeco konstruis pli novan preĝejon, sed el la ruinoj profitis la ŝtonojn al la nova kirko. La departemento akiris la plenan lokon kaj oni konstruis novan teretaĝan alon en la jaroj 1804 kaj 1805, tial la domego iĝis kvarangula kun interna korto. La nuna formo estiĝis inter 1828 kaj 1833 fare de Mihály Pollack, tiam oni konstruis la etaĝojn kaj la timpanon en la fasado. Inter 1967 kaj 1972 arkeologoj ektrovis la kirkon kaj la abatejajn restaĵojn. Oni formis ruinan ĝardenon en la korto.
Nuntempe en la departementa domo funkcias ĉefe la arkivo, krome kelkaj kontoroj de la municipo, historia muzeo, memormuzeo pri Franz Liszt, loka televizio kaj restoracio funkcias.

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa klasikisma domego situas inter arboj, kiuj disigas la domegon de la placo. Ankaŭ en la interna korto situas arboj, ĉefe eŭropaj taksusoj. En la korto somere ofte oni aranĝas koncertojn. La enireja parto estas portiko kun 6 kolonoj.

## Fontoj 
* http://www.szeki.hu/turista/kalauz/magyar/tu000010.htm  
* http://www.szeki.hu/turista/kalauz/magyar/tuka0104.htm  
* hungare kun fotoj
* http://szekszard.varosom.hu/latnivalok/muemlekek/Regi-Megyehaza.html  

Kategorio:Szekszárd
Szekszárd
Barneo

**Bazo Barneo** () estas privata rusia portempa glacibazo establata ĉiujare ekde 2002 sur driva glacio relative proksime al la Norda Poluso. La glacibazo estas sponsorita de la Rusa Geografia Societo kaj normale daŭras dum aprilo. Depende de la loko de la bazo, oni povas organizi ekskursojn al la Norda Poluso per skioj, hundosledoj, aŭ helikopteroj. En 2007 Barneo troviĝis ĉe ĉirkaŭ 89°31.5′N 30°27′W. Tamen, nordaj ventoj drivigis sudorienten je rapido de 0,8 kilometroj hore (0,5 mph). Ekde 2008, ĝi iĝis turisma allogaĵo.

## Eksteraj ligiloj 
* Barneo Base 
* Novaĵoj el Barneo, 18a de Aprilo, 2007 
* Vicaar International Projects and Expeditions site
* Novaĵoj el Barneo 2012 
* Russian Geographic Society http://int.rgo.ru/no-category/ice-camp-%E2%80%9Cbarneo-2014%E2%80%9D/  

Kategorio:Norda Poluso
Kategorio:Esplorado de Arkto
Kategorio:Loĝlokoj de Rusio
Kategorio:Turismo en Rusio
Kategorio:Scienco kaj teknologio en Rusio
Efebofilio

[eta|dekstra|Bildo de efebodilia amemo sur [amforo.]]
**Efebofilio** estas seksa allogo al adoleskaj knaboj. Ĝi troviĝas sur la kontinuo de kronofilio sur la limo de androfilio (seksa aliro al plenkreskaj viroj) kaj pedofilio.

Signifo de la termino ne estas ĉiam klara. En kelkaj lingvoj ĝi estas samsignifa kun hebefilio (seksa allogo al adoleskaj knabinoj) kaj tiam ĝi havas pli ĝeneralan signifon kiel allogo al adoleskuloj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kronofilio
* Hebefilio

Kategorio:Amo
Kategorio:Sekseco
Tony Abbott

**Anthony Jonathan** "**Tony**" **Abbott** (naskiĝis la  en Londono) estas aŭstralia politikisto kaj estis la ĉefministro de Aŭstralio ekde la , kiam li venkis ĉefministro Kevin Rudd, ĝis la , kiam Malcolm Turnbull anstataŭigis lin kiel partiĉefo de Liberala Partio de Aŭstralio kaj iĝis la nova ĉefministro kiel kutime en Aŭstralio. Abbott estis partiestro de la , kiam li anstataŭigis Turnbull.

Abbott estas konata por severa politiko kontraŭ "boathomoj" (angla lingvo: *boat people*), rifuĝintoj kiuj venas per boatoj el Sudorienta Azio. Li ankaŭ malkredas je homfarita klimata ŝanĝo en kio la gazetaro de Murdoch subtenis lin. Li abolis la sistemon de emisionegoco/karbonimposton kiun Julia Gillard enirigis. Abbott oponas la samseksajn edzecon kaj edzinecon, tamen ili estas tre popularaj proponoj en Aŭstralio. Tial li promisis plebisciton por decidi post la venonta elekto. Malgraŭ kelkaj popularaj politikoj, li malsukcesis enirigi gravajn reformojn, kial Turnbull ribelis kontraŭ lin.

Abbott estas romkatoliko kaj estas estinta seminariano.

## Frua vivo 
Abbott naskiĝis en Londono la . Lia patrino estas la aŭstralia Fay Abbott (naskita Peters) el Sidnejo kaj lia patro estas la brita Richard Henry "Dick" Abbott, kiu naskiĝis en Newcastle upon Tyne kaj venis al Aŭstralio en 1940. Liaj gepatroj renkontis en Britio post la dua mondmilito kaj revenis al Aŭstralio en 1960.

## Referencoj 
Kategorio:Aŭstraliaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Aŭstralio
Hebefilio

**Hebefilio** estas seksa allogo al adoleskaj knaboj kaj knabinoj, kutime aĝaj 11-14 jarojn. Ĝi troviĝas sur la kontinuo de pedofilio, la seksa allogo al prepuberaj infanoj, al *ginekofilio* (seksa allogo al plenkreskaj virinoj). Lesba hebefilio estas foje nomata kiel **korofilio**. Tiu koncepto iel estas komplemento de aliflanke Lolita. Foje ĝi estas komprenata ene de la plej ampleksa koncepto efebofilio.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Hebo, helena diino de juneco
* Efebofilio
* Pedofilio
* Pederastio

Kategorio:Amo
Kategorio:Sekseco
Simon (parenco de Jesuo)

En la Nova Testamento **Simon** estas menciita kiel  "frato" (*adelfòs*) de Jesuo en du pasaĵoj: Mk 6,3; Mt 13,55-57. 
Mk 6,3:  “Ĉu ĉi tiu ne estas la ĉarpentisto, filo de Maria, kaj frato de Jakobo kaj Joses kaj Judas kaj Simon?”;
Mt 13,55-57: “Ĉu ĉi tiu ne estas la filo de la ĉarpentisto? ĉu lia patrino ne estas nomata Maria? kaj liaj fratoj Jakobo kaj Joses kaj Simon kaj Judas? 56 Kaj ĉu liaj fratinoj ne estas ĉiuj ĉe ni? De kie do li ĉion tion havas? 57 Kaj ili ofendiĝis pro li. Sed Jesuo diris al ili: Profeto ne estas sen honoro, krom en sia patrujo kaj en sia domo. 58 Kaj pro ilia nekredemo li faris tie ne multajn potencaĵojn. “. 

Pro la plursenca de la greka ŝemidsenca termino kaj pro la malofto de aludoj al la parencaro de Jesuo de novtestamentaj, neeblas reiri al lia reala parenceco kun Jesuo, kaj estis hipotezitaj diversaj alternativoj: frato, duonfrato, kuzo (vidu: Fratoj de Jesuo).

Historiistoj lin identigis kun Simeono de Jerusalemo aŭ Simeono la 1-a de Jerusalemo kiu estis la dua episkopo de tiu urbo, por la mortigo de Jakobo la Justulo ekde 62 ĝis 107. 

## Vidu ankaŭ 
*Simeono de Jerusalemo
* Jesuo
* Fratoj de Jesuo
* Jakobo la Justulo
* Jozefo (parenco de Jesuo)
* Judas (parenco de Jesuo)

Kategorio:Bibliaj personoj
Kategorio:Biblio
Kategorio:Historio de kristanismo
Sentier (pariza metrostacio)

**Sentier** [sɑ̃tje] estas stacio de la Metroo de Parizo sur linio 3, en la 2-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
Metrostacio Sentier estas unu el la maloftaj stacioj kies enirejo troviĝas en domo. Ĝia nomo devenas de Strato du Sentier, apud la stacio.

## Alirejoj 
maldekstra|eta|Endoma alirejo
La stacio disponas pri du alirejoj el kiuj unu en domo en n-ro 97 Strato Réaumur kaj alia en kruciĝejo de Strato des Petits-Carreaux kaj Strato Réaumur.

## Interkonektoj 
*  RATP 20 39

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 3 de la metroo de Parizo

## Eksteraj ligiloj 
*  (RATP)

Kategorio:Linio 3 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 2-a arondismento de Parizo
Kategorio:Metrostacioj malfermitaj en 1904
Kategorio:1904 en Francio
Tumulo de la Monaĥoj

eta|750ra|La du terasoj de la tumulo.

'''Monk's Mound** (en esperanto **Tumulo de la Monaĥo'*), estas la plej granda tumulo situanta en la nordo de Mezameriko. Ĉi tiu monteto estis starigita en la centro mem de la indiana popolo de la regiono Cahokia. Ĝi estis enlistigita kiel monda heredaĵo de Unesko.

La teritorio de Cahokia etendiĝis en la sudokcidento de la subŝtato Ilinojso, proksime al la urbo Sankta Luiso kaj en la najbara subŝtato Misurio.

La loko *Tumuloj de Cahokia'', je 13 km oriente de Sankta Luiso en Ilinojso, reprezentas la plej grandan antaŭkolumban loĝlokon norde de Meksiko. Ĝi estis loĝata precipe dum la Misisipo-kulturo (800-1400), periodo kiam ĝi ampleksiĝis sur 1600 hektaroj kaj havis 120 tumulojn aŭ templojn.

La Tumulo de la Monaĥo situas proksime de la urbo Collinsville en Ilinojso. La monteto mezuras 30 metrojn alte, 291 metrojn longe kaj 236 metrojn larĝe. Tiu ĉi piramida monumento estas same granda ĉe la bazo kiel la piramido de Keopso en Egiptio kaj estas pli larĝa ol la piramido de la Suno de Teotiŭakano en Meksiko. Ĝi troviĝas en centra placo el 25 hektaroj.

Male al la egipta piramidoj, tiu ĉi tumulo kvarnivela finiĝas supre per teraso en la pinto. Kun la tempo, la monteto, konstruita el koto kaj arguilo, akumulis grandan kvanton da pluvakvo kiu fine detruis la supran parton kie la akvo estis akumulita.

La tumulo estis starigita en la 10a jarcento ĉirkaŭ la jaroj 900-950 dum la Misisipo-kulturo. La arkeologiaj restaĵoj pruvis ke la monteto estis pli malgranda komence kaj ke ĝi estis plialtigita dum la 12a jarcento.

Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Usono
Kategorio:Ilinojso
Kategorio:Indianoj
17219 Gianninoto

'*17219 *Gianninoto'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo *Catalina Sky Survey* elde la Stacio *Catalina* de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Joe Gianninoto'', fervoran amatoran astronomon origine de Novjorko, poste loĝantan en Tucson (Arizono). Li fakiĝas pri sunaj observoj en blanka lumo kaj H-alfa kun la Asocio de Lunaj kaj Planedaj Observantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Catalina Sky Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Malcolm Turnbull

**Malcolm Bligh TURNBULL** (naskiĝinta la ) estas la ĉefministro de Aŭstralio ekde la , kiam li fariĝis partiestro de Liberala Partio de Aŭstralio dum li anstataŭigis Tony Abbott. Li ankaŭ estis partiestro antaŭe de 2008 ĝis 2009, sed Tony Abbott anstataŭigis lin je Decembro 2009. Turnbull estas estinta ĵurnalisto, advokato, bankisto kaj risk-kapitalisto.

Malsame al Tony Abbott, Turnbull pensas ke homfarita klimata ŝanĝo estas fakta kaj grava problemo. Li ankaŭ subtenas la samseksajn edzecon kaj edzinecon, dum Abbott oponas tion.

Turnbull estis presbiteriisto sed iĝis romkatoliko. Li estas milionulo.

Kategorio:Aŭstraliaj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Aŭstralio
Ĉola dinastio

eta|250ra|Ĉola imperio kaj ties influo rozkolore
La **Ĉola dinastio** (en tamila lingvo: சோழர் குலம்; IPA-prononcado: ['ʧoːɻə]) estis dinastio el tamila origino, kiu regis en la suda Barato ĝis la 13-a jarcento p.K. La dinastio originiĝis en la fruktodona valo de la rivero Kavero.

Karikala Ĉola estis la plej fama el inter la reĝoj de la frua periodo ĉola, dum Raharaha Ĉola, Rahendra Ĉola kaj Kulothunga Ĉola estis la plej famaj imperiestroj en la mezepoka periodo.

La ĉola dinastio atingis sian apogeon en la 10-a kaj 11-a jarcentoj p.K. Sub la regado de Raharahja Ĉola la 1-a *la Granda*) kaj de sia filo Rahendra Ĉola, la dinastio havis grandan militistan, ekonomian kaj kulturan disvolviĝon en Azio.

La teritorio etendiĝis ekde la insuloj Maldivoj en la sudo ĝis la limoj de la rivero Gango en la nordo de Bengalo. Raharaha Ĉola konkeris la sudon de Barato, ankesis partojn de Srilanko kaj okupis Maldivojn. Rahendra Ĉola ankaŭ realigis ekspediciojn kontraŭ la reĝlandoj situantaj en la Malajzia insularo. La potenco de la ĉola dinastio ekfaladis en la 14-a jarcento per la supreniro de la panĝoj kaj la hojsaloj.

La ĉoloj postlasis heredaĵaron ankoraŭ videbla en la regiono. Ili protekto al la literaturo kaj la emo konstrui templojn, estigis la kreadon de grandaj arkitekturaĵoj kaj la evoluo de la tamila literaturo. La ĉolaj reĝoj estis avidaj konstruistoj kaj iliaj temploj ne nur estis adorejoj sed ankaŭ gravaj centroj por la ekonomia vivo, kiuj estis profitdonaj por la loĝantaro ĝenerale. Ili kreis centralizitan registaron kun organizita burokratio.

Kategorio:Eksaj reĝlandoj en Azio
Kategorio:Barataj dinastioj
Kategorio:Historio de Barato
Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en la 4-a jarcento a.K.
Kategorio:Administraj unuoj malfonditaj en 1270-1279
Kategorio:1279
(17229) 2000 CR97

**(17229) 2000 CR97** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Korado Korlević
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Darasuram

**Darasuram** estas urbeto situanta je tri kilometroj de Kumbakonam en la Distrikto Tanĝavuro, en Tamilnado, Barato. Laŭ la censo de 2001, la urbeto havis 13.027 loĝantojn. Ĝi estas precipe konata pro la templo Airavatesvara konstruita dum regado de la ĉola dinastio en la 12-a jarcento p.K. La templo estas monda heredaĵo de Unesko.

Kategorio:Urboj de Barato
Kategorio:Urboj de Tamilnado
Temple (pariza metrostacio)

**Temple** [tɑ̃pl] () estas stacio de la Metroo de Parizo, sur linio 3, en la 3-a arondismento de Parizo.

## Stacio 
La stacio estis malfermita la , kun la ekservo de la unua parto de linio 3 inter *Avenue de Villiers* (hodiaŭ '**) kaj **'. 

La nomo de la stacio referencas al Domo de la Templo, hodiaŭ detruita, kiu situis sur la nuna loko de Skvaro du Temple kaj la nunaj stratoj norde de ĝi.

## Alirejoj 
La ununura enirejo de la stacio troviĝas sur inter-ŝoseo ĉe kruciĝejo de Strato du Temple kaj Strato de Turbigo (3-a arondismento), nomita «&nbsp;Placo Élisabeth-Dmitrieff&nbsp;» (honore al Elizaveta Dmitrijeva) la ĵaŭdon , okaze de la Internacia tago de virinoj.

## Interkonektoj 
*  RATP 20 75
*  N12 N23

## Proksime 
* Placo de la République
* Preĝejo Sainte-Élisabeth (Parizo)
* Bazaro Carreau du Temple
* Skvaro du Temple
* Urbodomo de la 3-a arondismento
* École Duperré (Lernejo de aplikataj artoj)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de metrostacioj de Parizo
* Linio 3 de la metroo de Parizo

Kategorio:Linio 3 de la metroo de Parizo
Kategorio:Stacioj de la metroo de Parizo
Kategorio:Metrostacioj en la 3-a arondismento de Parizo
17231 Rohanwagh

'*17231 *Rohanwagh'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  dum la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi ne estas malproksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Rohan Mahesh Wagh*, finaliston de la *Regeneron Science Talent Search* de 2020, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri inĝenierarto. Li lernis ĉe la *Sunset High School'' de Portlando (Oregono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
17233 Stanshapiro

'*17233 *Stanshapiro'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Stan Shapiro*, kiu mentoris unu finaliston de la konkurso de sciencaj mezlernejoj *Intel Science Talent Search* de 2002. Li estas instruisto ĉe la *Midwood High School* ĉe *Brooklyn College'' de Broklino (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
17235 Ellawesson

'*17235 *Ellawesson'''* estas mezgranda, malhela asteroido de la asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso

Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Ella Rose Wesson*, finalistino en 2020 de la *Regeneron Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri fiziko. Ŝi lernis ĉe la *Manhasset High School'' de Manhasset (Nov-Jorkio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Srirangam

eta|dekstra|250ra|Elefanto inter la sojloj de la templo Srirangam
**Srirangam** ankaŭ skribata kiel *Shirangam* (en tamila lingvo: ஸ்ரீரங்கம்), ankaŭ konata kiel Tiruvarangam, estas templo kaj insulo en areo de la urbo Tiruĉirapali en Tamil Nadu, en la sudo de Barato.

La insulo Sri Rangam estas ĉirkaŭata de la rivero Kovero en un flanko, kaj unu el ĝiaj alfluantoj: la Kolidamo en la alia flanko. Srirangam estas grava loĝloko de la viŝnuanoj, la adorantoj de Viŝnuo, unu el la tri gravaj diaĵoj kune kun Ŝivao kaj Brahmo la Kreinto en Hinduismo.

Kategorio:Hinduismo
17236 Westover

'*17236 *Westover'''* estas malgranda, treege hela asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 2:7 kun la Tero.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Alek M. Westover* finaliston en 2020 de la *Regeneron Science Talent Search*, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri komputosciencisto. Li lernis ĉe la *Belmont High School'' en Belmont, Masaĉuseco.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
USS Nautilus (SSN-571)

eta|dekstra|USS *Nautilus* dum siaj komencaj marvojaĝoj, 20a de Januaro 1955.

'*USS *Nautilus* (SSN-571)*' estis la unua funkcianta atomenergia submarŝipo en la mondo. La veturilo estis ankaŭ la unua submarŝipo kiu kompletigis submerĝitan transiron de la Norda Poluso la 3an de Aŭgusto 1958. Ĝi kunhavas la nomon kun la fikcia submarŝipo de la Kapitano Nemo en la verko de Jules Verne nome *Dudek mil leŭgoj sub la maro*, kaj kun antaŭa alia submarŝipo USS Nautilus SS-168 kiu servis en la Dua Mondmilito. *Nautilus* estis rajtigita en 1951 kaj marlanĉita en 1954. Ĉar ĝia pelado per atomenergio permesis al ĝi resti submerĝe pli longe ol dizel-elektraj submarŝipoj, ĝi rompis multajn rekordojn en ĝiaj unuaj jaroj de funkciado, kaj veturis al lokoj antaŭ for de la atingoj de submarŝipoj. Dumfukcie ĝi ankaŭ montris limigojn kio estis uzata por plibonigi venontajn submarŝipojn.

*Nautilus* estis malmuntita en 1980 kaj deklarita Nacia Historia Loko en 1982. La submarŝipo estis konservita kiel muzeo de submarŝipa historio en Groton (Konektikuto), kie la Nautilus ricevas ĉirkaŭ 250,000 vizitantojn jare.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* US Navy Submarine Force Museum: Oficiala retejo de USS Nautilus
* Nautilus Alumni Association  : Information for former Nautilus crewmembers
* USS Nautilus : Photos on board the Nuclear Submarine USS Nautilus in Groton, CT
* HNSA Ship Page : USS Nautilus
* Documents regarding the USS Nautilus (SSN-571) , Dwight D. Eisenhower Presidential Library
* 
* Photo gallery of USS Nautilus at NavSource.org 

Kategorio:Aperis en 1954
Kategorio:Submarŝipoj
Kategorio:Usona Mararmeo
Kategorio:Malvarma Milito
Kategorio:Atomenergio
Kategorio:Norda Poluso
Guy B. Tordoff

**Guy B. TORDOFF** (naskiĝis en 1907, mortis la  en Bristolo, Britio je aĝo de 83 jaroj) estis brita esperantisto. El tiuj 83 jaroj li dum sesdek jaroj aktivis en la Esperanto-movado kiel instruisto kaj loka organizanto, kaj estis ankaŭ dum longa tempo respondeculo de Kvakera Esperantista Societo.

Li helpis fondi la Bristolan Esperanto-Societon kaj dediĉis sian vivon al instruado kaj progresigo de la internacia lingvo.

Guy venis al Bristolo el Nov-Zelando kiam li estis 15-jara, kaj lernis Esperanton kiam li estis 20-jara. Li estis fervora pacifisto kaj li vojaĝis vaste en orienta Eŭropo post la dua mondmilito por propagandi *"pacon per komunikado"*. Li kredis ke mondpaco eblus se homoj ne estus dividitaj per la lingva barilo.

Inter liaj atingoj estis sur-sceneja prezento de Somernokta Sonĝo, esperantigita versio de la fama teatraĵo de Ŝekspiro, "A Midsummer Night's Dream".

Guy loĝis en la strato Pendennis Park, Brislington, kaj blua memortabulo pri li estis dediĉita sabate, la .

Kategorio:Britaj esperantistoj
Listo de kimraj esperantistoj

**Listo de gravaj Kimraj esperantistoj**

*Dafydd ap Fergus
*David ap Iago
*Thomas ap Rhys (Bangor)
*Harry Barron
*Johanno Bibbings (1889-1916)
*Bill Chapman
*Prof-o Christen
*Pastro E. R. Dennis
*Jack Edwardshttps://biography.wales/article/s-EDWA-EDW-1816#?c=0&m=0&s=0&cv=0&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1123757%2Fmanifest.json&xywh=626%2C1130%2C1721%2C2715
*Lewis Evans
*George Edward Luckman Gauntlett
*Douglas B. Gregor
*Emrys Griffiths
*Griffith Griffiths
*Griffith Meirion Griffiths (Rhosllanerchrugog)
*Grufudd Rhys Griffiths (1889-1956)
*Richard Prys Griffiths (red. *Y Cylchgrawn Llaw Fer*)
*Pastro William Henry Harris (''Agoriad neu Allwedd i'r iaith gy-Genedlaethol Esperanto'', BA, BLitt) kiu vivis en Ystradgynlais.
*Prof-o Tom Jones 
*Mary Larrad
*Arthur Mills
*Thomas Tudor Rees
*Alfred H. Tapson
*David Thomas
*Ivor Williams
*Krys Williams (Krys Ungar)

## Vidu ankaŭ 
* Listo de britaj esperantistoj
* John C. Wells kiu parolas la kimran kaj Esperanton.
* Matthias Derham


Kimraj
USS Skate (SSN-578)

eta|desktre|USS *Skate* – Skate (SSN-578) en Aŭgusto 1958, eble ĉe la Glacistacio Alfa.

'*USS *Skate* (SSN-578)*', la tria submarŝipo de Usona Mararmeo nomita kiel fiŝoj *skate* nome tipo de rajoj, estis la ĉefŝipo de la submarŝipa klaso *Skate* de atomenergiaj submarŝipoj. Ĝi estis la tria atomenergia submarŝipo mendita, la unua kiu faris kompletan submerĝitan trans-atlantikan trapason, kaj la dua submarŝipo kiu atingis la Nordan Poluson kaj la unua kiu surfaciĝis tie.

Ĝi estis lanĉita la 16an de majo 1957 sponsorite de Mrs. Lewis L. Strauss, kaj funkciigita la 23an de decembro 1957 kun komandanto James F. Calvert estre.

Kategorio:Submarŝipoj
Kategorio:Usona Mararmeo
Kategorio:Norda Poluso
17241 Wooden

'*17241 *Wooden'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sud-oriente de Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Diane H. Wooden*, de la *Ames Research Center'' de la NASA, kiu helpis pioniran uzon de la termika infraruĝa spektroskopio por karakterizi la mineralan konsiston de la polvo. Tio rezultigis la malkovron de ambaŭ kristala kaj amorfa silikatoj en la kometoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Ralph Plaisted

**Ralph Plaisted** (30a de Septembro 1927 – 8a de Septembro 2008) kaj siaj tri kompanoj, Walt Pederson, Gerry Pitzl kaj Jean-Luc Bombardier, estas konsiderata de plej polusfakuloj kiel la unua kiu sukcesis en surfaca traveturado de glacio al la Norda Poluso la 19an de Aprilo 1968, kio faris lin la unua konfirmita surfaca konkeranto de la Poluso.

Sen enkalkuli la aserton de Robert Peary, la unua konfirmita surfaca konkero de la norda poluso estis ja tiu de Ralph Plaisted, Walt Pederson, Gerry Pitzl kaj Jean Luc Bombardier, kiuj vojaĝis super la glacio per motorsledo kaj alvenis tien la 19an de aprilo 1968. La Usona Aerarmeo sendepende konfirmis ilian pozicion.

## Notoj 
Kategorio:Usonaj esploristoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1928
Kategorio:Norda Poluso
Kapitano Nemo

dekstre|eta|250px|Kapitano Nemo stare inter la ŝipanaro de la *Nautilus* dum li observas subakvan funebron.
**Kapitano Nemo** (Latina por "Neniu") — konata ankaŭ kiel **Princo Dakkar** — estas fikcia rolulo inventita de la franca verkisto pri sciencfikcio nome Jules Verne (1828–1905). Nemo aperas en du el la romanoj de Verne, *Dudek mil leŭgoj sub la maro* (1870) kaj *La mistera insulo* (1874), kameo apero en la teatraĵo de Verne *Veturo tra la Maleblo* (1882) kaj unu el ĉefaj roluloj en la filmo de 2003 *The League of Extraordinary Gentlemen* aktorita de Naseeruddin Shah.

Nemo, unu el la plej bone konata kontraŭherooj en fikcio, estas mistera figuro. Li estas la filo de hindia Maharaĝo, kaj scienca genio kiu vagadas la profundoj de la maroj per sia submarŝipo, nome *Nautilus*, kiu estis konstruita en pecoj tra la tuta mondo kaj ŝipveturigita al la konstruanto. Nemo klopodas projekti utopion, sed li estas pelita de venĝodeziro kontraŭ imperiismo centrita en la Brita Imperio kaj ĝenerale kontraŭ la tuta socio. Li penas ankaŭ pro la mortoj de siaj ŝipanoj kaj eĉ de siaj mortintaj malamikoj.

La aktoro James Mason ludis kiel Kapitano Nemo en la filmo *20,000 Leagues Under the Sea* de 1954 produktita de Walt Disney.

## Bildaro 

File:20000_Nemo_Aronnax_plans.jpg|Kapitano Nemo kaj Profesoro Aronnax studante planojn de *Nautilus*
File:20000 Nautilus Nemo room.jpg|Ĉambro de Kapitano Nemo ĉe la *Nautilus*
File:20000 Nautilus Library Nemo Aronnax.jpg|La biblioteko de *Nautilus*
File:20000 Nautilus engines.jpg|Motorejo de la *Nautilus*
File:Nemo Aronax viewbay diver.jpg|Trafo kun subnaĝanto ĉe Kreto
File:20000 squid Nautilus viewbay.jpg|Komenco de la atako de kalmaroj ĉe Bahamoj
File:20000 squid Nautilus door.jpg|Kapitano Nemo luktas kontraŭ giganta polpo ĉe *Nautilus*
File:Nautilus wrecks.jpg|La konturo de la *Nautilus* dedistance
File:Nautilus Ile mysterieuse.jpg|La *Nautilus* en Dakara Groto, bilde ĉe *La mistera insulo*

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* *The Mysterious Island*: The Secret of the Island: Chapter XVI . A summary of his life.
* Literary analysis of the novels of Jules Verne (In French)
* The origin of Captain Nemo: at Captnemo's Home

Kategorio:Fikciaj kapitanoj
Kategorio:Fikciaj maristoj
Kategorio:Fikciaj sciencistoj
Kategorio:Fikciaj baratanoj
Kategorio:Fikciaj princoj
Roy Koerner

**Roy Koerner** (1932-2008) Ordeno de la Brita Imperio estis polusa esploristo. Li studis en la Universitato de Sheffield.

De 1968 ĝis 1969 li estis membro de la *Brita Trans-Arkta Ekspedicio* estrita de Wally Herbert. La esplorvojaĝo surfaca de la Arkta Oceano kondukiĝis 6 100 km de Alasko al Spicbergo. En la 1970-aj jaroj Koerner migris al Kanado kie li pasis pli ol kvardek jaroj studante la historion enmetita en glacio. Li estis ĉefo de la *Ice Core Laboratory* ĉe Otavo. Koerner mortis post esti sendita hejmen el sia fina misio la 26an de majo 2008.

## Notoj
Kategorio:Esploristoj de Arkto
Kategorio:Esploristoj de Antarkto
Kategorio:Glaciologoj
Kategorio:Anglaj esploristoj
(17243) 2000 FX35

**(17243) 2000 FX35** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
(17244) 2000 FF50

**(17244) 2000 FF50** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  elde la Observatorio Kvistaberg, apud Bro, en la kadro de la kampanjo *Uppsala-DLR Asteroid Survey*.

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Kategorio:Malkovrita de UDAS
Gars

**Gars** estas administra komunumo de Francio estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Marbordaj Alpoj (france *Alpes-Maritimes*, okcitane *Aups Maritims*), en la regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura ( ) kaj en la sudoriento de la lando. Fine de  en la komunumo vivis . La komunumo situas 12 kilometrojn norde de Grasse kaj de la bordo de la Mediteranea Maro, kiu ĉi tie nomatas Bordo Lazura. En Gars naskiĝis la reformista pedagogo Célestin Freinet.

eta|maldekstra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Alpes-Maritimes
(17237) 2000 EC50

**(17237) 2000 EC50** estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Korado Korlević
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2000
Weldy Phipps

**Welland Wilfred "Weldy" "Angayuroluk" Phipps** (23a de julio 1922 - 22a de oktobro 1996) estis kanada piloto kaj militkaptito dum la Dua Mondmilito, pionira makispiloto, inventisto kaj teritorinivela politikisto.

Phipps aliĝis al la Royal Canadian Air Force kaj iĝis batalpiloto en la Dua Mondmilito. Li estis pafita kaj iĝis militkaptito dum du jaroj. Li sukcesis fuĝi el la prizonkampadejo.

Li estis piloto de Ralph Plaisted, Walt Pederson, Gerry Pitzl kaj Jean Luc Bombardier, kiuj vojaĝis super la glacio al la Norda Poluso per motorsledo kaj alvenis tien la 19-an de aprilo 1968. La Usona Aerarmeo sendepende konfirmis ilian pozicion. En la 1980-aj jaroj, la pilotoj de Plaisted, nome Weldy Phipps kaj Ken Lee subskribis afidavitojn asertante ke ne tia aerponto estis disponigita. Estas ankaŭ dirite ke Herbert estis la unua persono se temas pri atingi la poluson de neatingebleco.

## Referencoj
Kategorio:Nordokcidentaj Teritorioj
Kategorio:Kanadaj militistoj
Kategorio:Dua Mondmilito
Natria laŭroila sarkozinato

**Natria laŭroila sarkozinato**, **laŭroila sarkozinato de natrio** aŭ **C15H28NNaO3**, konata ankaŭ kiel sarkozilo, estas jona surfaktanto derivita el sarkozino kaj uzata kiel ŝaŭmiganto kaj purigagento en ŝampuoj, razkremo, dentokremo kaj produktoj por akvolavado. En eksperimentoj pri molekula biologio, sarkozilo uzatas kiel inhibanto de DNA transskribado.

Ĉi-surfaktanto estas amfifila pro la hidrofoba 12-karbona ĉeno (laŭroila) kaj la hidrofila karboksilato. Pro tio ke la nitrogenatomo estas amida ligo, la nitrogeno ne estas pH aktiva kaj estas neŭtrale ŝarĝita en akvaj solvaĵoj sendepende de la pH. La karboksilato havas (pKa) ĉirkaŭ 3,6 kaj do estas negative ŝarĝita en solvaĵoj kun pH pli grandaj ol 5.5.

Veziketoj pH-sensivaj estas prepareblaj uzante ĉi-surfaktanto kun alia katjona aŭ akvo-nesolveblaj amfifiloj tiel kiel la n-dekanolo. Aldono de miksaĵo da egalaj partoj de natria laŭroila sarkozinato kaj la ne-jona surfaktanto sorbitola unulaŭrato en akvon rezultas en formado de kvazaŭ-micelaj aldonaĵoj eĉ se neniu surfaktanto formis micelojn kiam ĉeestante sola. Tiaj aldonaĵoj povas helpi dum transporto de aliaj pli etaj molekuloj, tiel kiel drogoj, tra haŭto.

## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Chemical Book
* ChemicalLand21
* EWG's Skin Deep
* Truth in Aging 
* Handbook of Preservatives, Michael Ash, Irene Ash
* Protein-Based Surfactants: Synthesis: Physicochemical Properties, and ..., Jiding Xia
* Chemistry and Technology of the Cosmetics and Toiletries Industry, S.D. Williams, W.H. Schmitt

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Sarkozinatoj
Kategorio:Laŭratoj
Stanley D. Nisbet

Profesoro **Stanley Donald NISBET** (naskiĝis en 1912, Islando, mortis la mallonge antaŭ la , Skotlando) estis skota esperantisto, delegito kaj fakdelegito pri edukado en Glasgovo (Britio). Li parolis Esperanton kaj la islandan lingvon. 

Stanley naskiĝis en 1912 en Islando, kie liaj gepatroj estris medicinan mision en la Fora Nordo, kaj li parolis islande ĝis la aĝo de sep jaroj, kiam la familio revenis al Skotlando.

De la mezlernejo en Dunfermline, li iris al la universitato de Edinburgo, diplomiĝante kun unuaklasaj honoroj en klasikaj studoj en 1934. Li instruis en *Moray House Demonstration School* ĝis septembro 1939. Poste, post eskortado de siaj lernantoj al evakuadaj loĝejoj en norda Skotlando pro la Dua Mondmilito, li re-enskribiĝis kiel studento, diplomiĝante kun distingoj en kaj edukado kaj psikologio. Ekde 1951 ĝis 1978 li deĵoris kiel profesoro pri edukado en la Universitato de Glasgovo.

eta|maldekstra|''Esperanto's Time Has Come*, 1987.

## Libroj 
* *Purpose in the Curriculum*
* *Promise and Progress: A Study of Students at the University of Glasgow in the Nineteen-Sixties*
* *Esperanto's Time Has Come''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Esperanto-Asocio de Skotlando 
* Stanley D. Nisbet en Glasgow University  
* Stanley D. Nisbet en Educational Colloqium  

Kategorio:Skotaj esperantistoj
Kategorio:Britaj esperantistoj 
Kategorio:Islandaj esperantistoj
Kategorio:Mortintoj la 14-an de aprilo
Kategorio:Skotaj instruistoj
Kategorio:Esperanto-movado en Glasgovo
Charles R. Burton

**Charles Robert Burton** (13a de Decembro 1942 – 15a de Julio 2002) estis brita esploristo, plej bone konata pro sia partopreno en la Transglobe Expedition, nome unua ekspedicio kiu ĉirkaŭnavigadis la mondon el poluso al poluso. Servante kiel kuiristo, radiofoniisto, kaj mekanikisto, li estis la nura membro de la teamo kiu akompanis la estron de la ekspedicion, nome Ranulph Fiennes, dum la tuta vojo.

Burton naskiĝis en Kaburbo, Sudafriko. Li studis en la lernejo Millfield en Somerset, kie li elstaris en sporto pli ol en akademiaj atingoj. El 1961-1967, li estis soldato en la Brita Armeo, servante ĉe la elito de Special Air Service kaj veturis al Mezoriento, Norda Irlando, Malto, kaj Germanio. Post sia militkariero, Burton faris aliajn laborojn, ĉefe kun variaj privataj firmaoj pri sekureco.

Ekde 1975, li pasis kvar jarojn kun Fiennes organizante kaj akirante monon por la Transglobe Expedition. Post la ekspedicio, kiu daŭris dum 1979-1982, Burton revenis al sekurecaj negocoj. Dek jarojn poste, li helpis Fiennes organizi alian ekspedicion, sed malakceptis partopreni.

Burton edziĝis al Thelma "Twink" Petts en Aprilo 1981 en Sidnejo, Aŭstralio, dum la Transglobe Expedition. Li mortiĝis pro koratako la 15an de Julio 2002 ĉe la familia hejmo en la vilaĝo Framfield en Sussex.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Transglobe Expedition biografioj

Kategorio:Britaj esploristoj
Natria laŭrila sarkozinato

**Natria laŭrila sarkozinato**, **laŭrila sarkozinato de natrio** aŭ **CH3(CH2)10CH2C3H6NNaO2** estas organika kombinaĵo de natrio, laŭrata acido kaj sarkozinata acido. Ĝi estas tre simila al klaso de surfaktantoj kaj likvaj sapoj konsistantaj je natria laŭrila sulfato, kie la sulfata grupo estas anstataŭata de la aminoacido metil-glicino aŭ sarkozinata acido kaj la amonia grupo estas anstataŭata de natriatomo. La rezulto estas iu likva sapo pli milda por la haŭto kaj buŝmenbranoj kiu estas uzata en dentrokremo ne kaŭzante iriton. Ĝi same uzatas en ŝampuoj, postbarbaj locioj kaj vizaĝo-purigantoj.

## Literaturo 
* The Good Scents Company
* United States Environmental Protection Agency 
* Sci Toys
* Chemical Book
* Pharmacology ReCap 2.0 for Bachelor of Dentistry Students
* ChemBlink
* Modern Technology Of Cosmetics, Niir Board

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Sarkozinatoj
Kategorio:Laŭratoj
Moska ovibovo

[eta|dekstra|Familio de Moska ovibovo en orienta [Gronlando.]]
eta|Ovibos moschatus qtl3
eta|Muskox distribution combined
La **Moska ovibovo** (*Ovibos moschatus*, literumita ankaŭ kiel **Moskobovo** kaj **Moskovibovo**) estas arkta mamulo de la familio Bovedoj, notita pro sia dika mantelo kaj pro la forta odoro elsendita dum la sezona seksardo de maskloj, el kio ties nomo derivas. Tiu moska odoro estas uzata por allogi inojn dum la pariĝada sezono. Moskobovoj ĉefe loĝas en kanada Arkto kaj Gronlando, kun malgrandaj enmetitaj populacioj en Svedio, Siberio, Norvegio, kaj Alasko.

## Subspecioj 
:specio : moska ovibovo - *Ovibos moschatus *
:: subspecio : alaska moska ovibovo - *Ovibos moschatus moschatus
:: subspecio : hudsona moska ovibovo - *Ovibos moschatus niphoecus
:: subspecio : gronlanda moska ovibovo - ''Ovibos moschatus wardi

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Robert G. White Large Animal Research Station ĉe University of Alaska Fairbanks
* Alex Trebek and John Teal's Reintroduction of Muskox to Alaska 
* Jork Meyer, "Sex ratio in muskox skulls (Ovibos moschatus) found at East Greenland" (Geschlechterverhältnis bei Schädeln des Moschusochsen (Ovibos moschatus) in Ostgrönland)  *Beiträge zur Jagd- und Wildtierforschung* 29 (2004): 187–192.

Kategorio:Bovedoj
Kategorio:Faŭno de Arkto
Insulo Ellesmere

eta|250px|Satelita bildo montranta insulon Ellesmere en la centro kaj ties najbaraj teritorioj oriente kaj sudokcidente.
**Insulo Ellesmere** (en Inuita: *Umingmak Nuna*, signife "tero de ovibovo") estas parto de la regiono Qikiqtaaluk de la kanada teritorio Nunavuto.

## Geografio 
Kuŝe en la Kanada Arkta Insularo, ĝi estas konsiderata parto de la Insuloj de Reĝino Elizabeto, kaj Kabo Kolumbia estis la plej norda tera punkto de Kanado. Ĝi enhavas areon de 196 235&nbsp;km² kaj la totala longo de la insulo estas 830&nbsp;km, kio faras ĝin la la deka plej granda insulo de la mondo kaj la tria plej granda insulo de Kanado. La Arkta montoĉeno kovras multon de la insulo Ellesmere, kio faras ĝin la plej montara en la Kanada Arkta Insularo.

La Kanalo Kennedy estas arkta marpasejo inter Gronlando kaj la insulo Ellesmere.

### Setlejoj
* Alerto (Nunavuto)

## Ekologio 
La Arkta saliko estas la nura lignoplanta specio kiu kreskas sur la insulo Ellesmere.

## Vidu ankaŭ 
* Isaac Israel Hayes
* Lomonosova Kresto

## Notoj 
## Bibliografio 
* Dick, Lyle. *Muskox Land Ellesmere Island in the Age of Contact*. Calgary: University of Calgary Press, 2001. ISBN 1-55238-050-5
* Eberle, Jaelyn, and Malcolm McKenna. 2002. "Early Eocene Leptictida, Pantolesta, Creodonta, Carnivora, and Mesonychidae (Mammalia) from the Eureka Sound Group, Ellesmere Island, Nunavut". *Canadian Journal of Earth Sciences*. 39: 899–910.
* Kobalenko, Jerry. *The Horizontal Everest Extreme Journeys on Ellesmere Island*. New York, NY: Soho, 2002. ISBN 1-56947-266-1
* Manseau, Micheline, Lyle Dick, and Natasha Lyons. ''People, caribou, and muskoxen on northern Ellesmere Island historical interactions and population ecology, ca. 4300 BP to present = Humains, caribous et boeuf musqués dans le nord de l'Île d'Ellesmere : interactions historiques et écologie des populations, v. 4 300 AA jusqu'à aujourd'hui = Inuit, tuttuit, ammalu umimmait aisuittup qikiqsuluata uannaqpasinggani : uatsiarisnisait qanuiliusninggit ammalu amiruninnginnit nasainiq uumajurnit, ca 4300 BP maannamut*. [Ottawa]: Parks Canada = Parcs Canada, 2005. ISBN 0-662-68835-X
* Schledermann, Peter, and Karen Margrethe McCullough. *Late Thule Culture Developments on the Central East Coast of Ellesmere Island''. Copenhagen: (Dansk) Danish Polar Center, 2003. ISBN 87-90369-64-5
* Mech L. David, Brandenburg Jim,"Life in the High Arctic " National Geography June 1988, vol.1973,no. 6, pp.&nbsp;750–767 (19 pictures on Ellesmere Island).

## Eksteraj ligiloj 
* Ellesmere Island in the Atlas of Canada - Toporama; Natural Resources Canada 
* Mountains on Ellesmere Island
* Detailed map, northern Ellesmere Island, including named capes, points, bays, and offshore islands  de Geoffrey Hattersley-Smith

Ellesmere
Vilĉjo Walker

**Vilĉjo WALKER** (nacilingve *Bill Walker*) estas brita esperantisto kiu loĝas en norda Londono en Anglio, kaj laboris kiel profesia inĝeniero.

Vilĉjo esperantistiĝis en 1986. Li estas membro de la Esperanto-Asocio de Britio, kaj (en pasintaj jaroj) helpis la asocion per diversaj volontulaj taskoj, ekzemple la pretigo de diversaj eldonaĵoj, instru-materialoj, kaj tiel plu. Iam li prizorgis la retejon de la asocio.

## Eksteraj ligiloj 
* Lia propra retejo

Kategorio:Britaj esperantistoj
Listo de insuloj laŭ areo

Tiu **listo de insuloj laŭ areo** inkludas ĉiujn insulojn en la mondo pli grandaj ol 2,500&nbsp;km2 > kaj kelkajn aliajn insulojn super 500&nbsp;km2, en descenda ordo laŭ areo. Por komparo, oni montras ankaŭ kontinentojn.

## Kontinentaj teramasoj 
[eta|Laŭgranda komparo de [Aŭstralio (kontinento)|la plej malgranda kontinento (Aŭstralio) kaj la la plej granda insulo (Gronlando). Sude de la Aŭstralia ĉeftero estas Tasmanio, mem la 26a plej granda insulo.]]
Kvankam la kontinentaj teramasoj listitaj sube ne estas normale nomitaj insuloj, ili estas tero entute ĉirkaŭita de akvo (ekskludante la geologie malgravajn Suezan kaj Panaman Kanalojn). Fakte ili estas enormaj insuloj kaj estas montrataj tie pro tiu tialo. La ciferoj estas ĉirkaŭkalkuloj kaj temas nur pri la kontinenta ĉeftero. Kelkaj personoj, tamen, konsideras ĉefteron de Aŭstralio kiel insulo.

## Insuloj super 100,000 km² (39,000 sq mi)
Kvankam insulo estas, ĝenerale, ajn teramaso kiu estas komplete ĉirkaŭita de akvo, kelkaj difinoj ekskludas teramasojn sufiĉe grandajn por esti konsiderataj kontinentoj. Lokigi Aŭstralion en la plej lastan kategorion (eĉ kvankam oni polemikis pri kiel teknike oni decidas ĉu temas pri kontinento, aŭ simple parto de pli granda kontinento nomita ankaŭ Aŭstralio) faras Gronlandon la plej granda insulo. Tiele tiu listo de insuloj ekas per Gronlando.

## Insuloj 25,000–100,000 km² (9,700–38,600 sq mi)
## Insuloj 10,000–25,000 km² (3,900–9,700 sq mi)
## Notoj
## Referencoj
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Insuloj
Kategorio:Listoj
Kategorio:Geografio
Gábor Bernáth

**Gábor Bernáth** [bernAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bernáth Gábor** estis hungara kemiisto, profesoro, membro de Suomia Scienca Akademio (1992).
eta|Gábor Bernáth
Gábor Bernáth http://www.arkat-usa.org/get-file/19526/ naskiĝis la  1933 en Kunszentmiklós. Li mortis la  2009 en Szeged.

## Biografio 
Gábor Bernáth frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Scienca Universitato de Szeged en 1957. Post siaj studoj li instruis samloke ĝis 1979. Li doktoriĝis en 1962, li kandidatiĝis en 1967, li doktoriĝis el kemiaj sciencoj en 1974. Li estis katedrestro en la kemia instituto inter 1979 kaj 1998, poste universitata profesoro ĝis 2003. En tiuj jardekoj okazis interrompoj, tiam li plurfoje estis gastoesploristo aŭ gastoprofesoro eksterlande. En 2003 li emeritiĝis. Li okupiĝis pri sintezo de heterociklaj kombinaĵoj, li havis 23 patentojn pri medikamentoj. Li ricevis premiojn aŭ medalojn inter 1989 kaj 2007.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj