Monta egotelo

**Monta egotelo** (*Aegotheles albertisi*) estas malgranda ĝis mezgranda, sekretema noktula specio de birdoj de la genro *Aegotheles* en la familio Egoteledoj. Ĝi estas endemia de altaj teroj de Nov-Gvineo. Ĝia natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.

## Taksonomio kaj originoj 
La Monta egotelo apartenas al la familio de Egoteledoj, ordinare konata kiel noktokaprimulgoj aŭ strigokaprimulgoj. Ĝi enhavas unusolan  vivantan genron, *Aegotheles,* kiu siavice enhavas dek vivantajn speciojn (nome Granda egotelo, Stela egotelo, Moluka egotelo, Makula egotelo, Monta egotelo, Novkaledonia egotelo, Stria egotelo, Birdokapa egotelo, Karimua egotelo kaj Aŭstralia egotelo). Estas unu konata formortinta egotelo, apartenanata al sia propra genro, *Megaegotheles*.

La Monta egotelo estas plej proksime parenca al la Arĉbolda egotelo (*Aegotheles archboldi*), kun kiu ĝi formas superspecion. La du specioj antaŭe estis konsiderataj samspeciaj, poste ili estis nomumitaj simpatriaj en la regiono de la Paniai-lagoj. Plej lastatempe, la Arĉbolda egotelo estis kunigita kun la Monta egotelo en la taksonomia ĝisdatigo de eBird de 2022. Entute, kvar diversaj specioj kaj subspecioj (*A. albertisi albertisi*, *A. albertisi salvatorii*, *A. albertisi wondiwoi*, *A. archboldi*) estis inkluditaj sub la Monta egotelo, kiu nun estas konsiderata monotipa. La kuniĝo ŝuldiĝas al plumaraj varioj viditaj inter la kvar.

## Identigo 
Strigokaprimulgoj havas larĝajn bekoformajn, mallongajn krurojn kaj vertikalan pozon. La Monta egotelo estas malgranda malhela strigokaprimulgo, 18-22 cm longa kun enverguro de ĉirkaŭ 50 cm kaj pezo de 25-40 g. Kolormorfoj trovitaj en difinita populacio varias de malhelbruna ĝis ruĝecbruna kun multaj mezaj nuancoj. Ekzistas ankaŭ granda individua vario en la strukturo de la plumaro. La vario en plumaro malsukcesigis provojn klasifiki populaciojn en apartajn taksonojn. Individua plumarvario estas pli malkonsekvenca ol geografia plumarvario, kio faras la plej multajn diferencojn priskribitajn en subspecioj necertaj. Analizoj de fekaĵoj kaj stomaka enhavo sugestas, ke skaraboj (*Koleopteroj*) estas la preferata predo de la monta egotelo. Lumbrikoj (Oligoĥetoj) estis foje observitaj en la *dieto* de la monta egotelo, sed nur post periodoj de forta aŭ longedaŭra pluvokvanto, sugestante, ke la monta egotelo oportunisme predas lumbrikojn kiam grandaj nombroj eliras el la arbara grundo dum tiaj veterokazaĵoj. Ambaŭ seksoj kovas la ovaron kaj partoprenas en la idozorgado pli-malpli egale. Oni suspektas, ke la populacio malpliiĝas. La Monta egotelo havas grandan teritorion, kiu ne alproksimiĝas al la sojlo laŭ la kriterio por teritoriograndeco (malpli ol 20 000 km²). La preciza populacio de ĉi tiu specio estas nekonata, sed oni kredas, ke ĝi superas la sojlon de 10 000 individuoj necesa por esti klasifikita kiel vundebla. Malgraŭ la malkreska tendenco en populaciograndeco, oni ne kredas, ke la rapideco de ĉi tiu malpliiĝo estas sufiĉe granda por rompi la sojlon por vundebla statuso (pli ol 30% malpliiĝo en dek jaroj aŭ tri generacioj).

## Referencoj
* Mayr, Gerald (2002): Osteological evidence for paraphyly of the avian order Caprimulgiformes (nightjars and allies). *Journal of Ornithology*, **143**(1): 82–97.  PDF plena teksto
* Simonetta, A.M. (1967): Cinesi e morfologia del cranio negli Uccelli non passeriformi. Studio su varie tendenze evolutive. Part II – Striges, Caprimulgiformes ed Apodiformes ["Cranial kinesis and morphology of non-passerine birds. Study of various evolutionary tendencies. Part II – Striges, Caprimulgiformes and Apodiformes"]. *Archivio Zoologico Italiano* **52**: 1–35.
* Worthy, Trevor H.; Tennyson, A.J.D.; Jones, C.; McNamara, J.A. & Douglas, B.J. (2007): Miocene waterfowl and other birds from central Otago, New Zealand. *Journal of Systematic Palaeontology*, **5**(1): 1–39.  (HTML resumo)

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Egoteloformaj
Kategorio:Orientalisa faŭno
Kategorio:Bestoj el la Aŭstralazia ekozono
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo