open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fuensanta

[eta|maldekstre|220px|Fuensanta en la [Provinco Albaceto.]]
**Fuensanta** [fŭenSANta] (Sankta Fonto, pro kio aperas fonto en la blazono) estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Mancha Júcar-Centro en la nordo de la provinco, kaj en la parto Manĉo lime kun la provinco Kvenko. Estas areo de 23,96 km² je 732 msm.

Fuensanta havas 297 loĝantojn (2019) kun denseco de 13,06. 

## Geografio 
Ĝi estas norde de la provinco, en la centra parto de la limo kun la najbara provinco Kvenko. Limas kun la samprovincaj municipoj  La Roda, Tarazona de la Mancha kaj kun la provinco Kvenko, je 37 km de la provinca ĉefurbo Albaceto.

## Vidindaĵoj
eta|maldekstre|300px|Aktuale junulargastejo Villa Manolita.
* Preĝejo, konvento kaj klostro.
* Ĉefa placo kun urbodomo.
* Baroka domo de la 18a jarcento, nun dividita en tri privataj domoj, kaj palaceto modernisma konata kiel Villa Manolita, nune rura gastejo.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Albacete

Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
T-Butilamino

**t-Butilamino** aŭ **C4H11N** estas organika kunmetaĵo apartenanta al la familio de la aminoj kun kvar karbonatomoj. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun fiŝodoro, solvebla en akvo, metanolo kaj bolanta izopropanolo. t-Butilamino estas uzata en la preparado de t-butilaj kombinaĵoj kaj aliaj organikaj sintezoj. t-Butilamino estas izomero de la butilamino, sek-butilamino kaj izobutilamino. Komerce, t-Butilamino estas produktata per la Reakcio de Ritter kaj hidratigo de la izobutileno en ĉeesto de cianida acido.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la *izobuteno* kaj hidrogena cianido kaj *akvo*:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la izobutileno kaj NH3:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la **dumetilaziridino** en ĉeesto de sulfata acido:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la terc-butanolo:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la t-butila formiato kaj terc-butanolo:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la t-Butila klorido:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la t-Butila acetato:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al izobutileno:

### Reakcio 2 
* Konvertado al t-Butila klorido:

### Reakcio 3 
* Konvertado al terc-butanolo:

### Reakcio 4 
* Konvertado al *t-butila acetato*:

### Reakcio 5 
* Konvertado al "pivalonitrilo":

### Reakcio 6 
* Konvertado al *pivaldehido*:

## Literaturo 
* Cameo Chemicals
* Chemblink
* Google patents
* Science Direct
* Industrial Solvents Handbook
* Amines: Advances in Research and Application
* Purification of Laboratory Chemicals
* Santa Cruz Biotechnology

## Vidu ankaŭ 
* Amino

## Referencoj 
B

Kategorio:T-Butilaj kombinaĵoj
Montalvos

[eta|maldekstre|220px|Montalvos en la [Provinco Albaceto.]]

**Montalvos** [monTALbos] estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Mancha Júcar-Centro en la nordo de la provinco, kaj en la parto Manĉo preskaŭ lime kun la provinco Kvenko je 26 km de la provinca ĉefurbo. Estas areo de 24,78 km² je 690 msm.

Montalvos havas 97 loĝantojn (2019) kun denseco de 4,12. 

## Geografio 
Ĝi estas norde de la provinco, en la centra parto de la limo kun la najbara provinco Kvenko. 

En la suba duono de la blazono aperas floro de safrano kiel simbola aludo al la tipa pejzaĝo manĉa kie estis tradicio de tiu kultivo.

## Vidindaĵoj
* Preĝejo.
* Ĉefa placo kun urbodomo.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Albacete

Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
Barrax

[eta|maldekstre|220px|Barrax en la [Provinco Albaceto.]]

**Barrax** [baRAKS] estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Mancha Júcar-Centro en la nordokcidenta centro de la provinco, kaj en la parto Manĉo lime kun la provinca ĉefurbo Albaceto sur altebenaĵo antaŭ la montaro de Alcaraz. Estas areo de 189,86 km² je 731 msm. Temas pri loko hegemonie de agrikulturo ĉirkaŭata de grandaj etendoj de cerealoj. 

Barrax havas 1 833 loĝantojn (2019) kun denseco de 9,86. 

## Geografio 
* En la bieno Las Tiesas okazis kelkaj sciencaj kampanjoj financitaj de la Eŭropa Kosma Agentejo (DAISEX, SEN2FLEX,...). La tialo estas ke tie la tereno estas tre ebena, la ĉielo sennuba plej ofte kaj estas kultivoj de hordeo kaj luzerno, inter aliaj, kun kontrolataj kondiĉoj. Pro tio estas speciale interesa Barrax ekde la vidpunkto de distanca sondado. Tiele, Barrax estas konata en la tuta Eŭropo fare de sciencistoj por observado de la Tero.

* En la municipa teritorio de Barrax, je 740 metroj super ebenaĵo, estas la monteto konata kiel «monteto de la tri episkopoj», tiel nomita ĉar estis la angulo de konverĝo de la episkopecoj de Toledo, Cuenca kaj Cartagena ĝis oni kreis la diocezon de Albacete en 1950, al kiu aliĝis Barrax en 1966.

## Heraldiko 
Interesas la blazono de Barrax, pro sia partikulareco aligi al la heraldiko du novajn simbolojn: nome la floro de safrano kaj la ventomuelejo. La kultivo de safrano estis iam grava enspezofonto, sed nun apenaŭ restas iom. Pri ventomuelejo, oni konservas ĝin ankoraŭ sur monteto videble el foro, estante unu el plej altaj de la lando.

## Historio 
Sen konfirmaj dokumentoj, ŝajne la deveno de la setlejo estis la nomita *Gastejo de Barrax*, iama vojgastejo survoje al Andaluzio el la centro de la Iberia Duoninsulo kaj el Valencilando, apartenanta tiam al la jurisdikcio de Alcaraz, de kiu sendependiĝis la 20an de septembro de 1564 kiam ĝi ricevis la titolon de "Villa" el la reĝo Filipo la 2-a. La unuaj trovitaj dokumentoj estas de la jaro 1601.

## Vidindaĵoj
* Preĝejo.
* Ĉefa placo kun urbodomo.
* *Cuarto Filemón* estas iama tipa domaro kun popolkonstruado kaj bela pejzaĝo.
* Arabstila cisterno de la 15a jarcento je 300 m de Barrax en direkto al Villarrobledo (nordokcidente).
* Tombo de fama pentristo Benjamín Palencia en la municipa tombejo.
* Kinfestivalo Paradiso de Barrax por kurtaj filmoj.

## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Albacete

Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
San Jose del Monte

**San Jose del Monte,** tagaloge **Lungsod ng San Jose del Monte** estas metropolo en provinco Bulakano, en centra Luzono, en norda Filipinoj. Ĝi estas antaŭurbo de Kesonurbo.
eta|maldekstre|Urbodomo en San Jose del Monte

## Bazaj informoj 
* loĝantaro:  (2015)
* horzono: UTC+8 (PST)
* poŝtkodoj: 3023, 3024
* telefonkodo: +63 (0)44
* Supermara alteco: 100 m
* Areo: 105,53 км²

## Geografio 
San Jose del Monte situas sur plata, iomete montatera tereno kun multe da arboj https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=1yNkuiTNDXgwrBmoQIdpifBRd5pk&ll=14.81717875402011%2C121.08783240000002&z=11. Kesonurbo troviĝas 15, Valenzuela 18, Caloocan 23, Manilo 29 kilometrojn (aere) https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
San Jose del Monte estis fondita en 1752, onidire ĝi ricevis sian nomon de Sankta Jozefo, ĉar ĉasistoj trovis statuon pri la sanktulo en la arbaro. Pastro konstruis ŝtonpreĝejon en tiun lokon, kie la urbo mem nun estas situanta. Baldaŭ alvenis loĝantoj el la najbareco. Dum la ribelo kontraŭ Hispanio la urbo iĝis batalkampo inter la revoluciuloj kaj hispanioj; la revoluciuloj perdis kaj la venĝemaj hispanaj soldatoj bruldetruis la vilaĝon. Tamen periodo de usonanoj okazis. Inter 1942-1945 dum dominado de la japanoj la loko estis ideala kaŝejo de la filipinaj partizanoj pro la monteta kaj arbara tereno. La oficiala urbiĝo okazis en 2011.
eta|Ĉefvojo en San Jose del Monte

## Ekonomio 
San Jose del Monte havas varian ekonomion, kiu konsistas el sektoroj de industrio, agrikulturo (legomoj, fruktoj, maniokoj, kafoj), bredado (porkoj, kokoj) kaj komercado, iomete turismo. Spite tion multe laboras en Manilo aŭ Kesonurbo.

## Trafiko 
En San Jose del Monte aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Vidindaĵoj 
* katolikaj preĝejoj

## Fontoj 
* WikiTrans
* https://www.britannica.com/place/San-Juan-del-Monte

Houseofbellsjf.JPG|Historiaj sonoriloj
Edesco Poblacion Market in San Jose del Monte, Bulacan.jpg|Vendejo

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Metropoloj
Vladimir Vojnoviĉ

eta|Surscenigo de Ĉonkin-teatraĵo, ĉ. 2009
eta|Abonkupono pri verkara eldono de Vojnoviĉ, 1991
**Vladimir Nikolajeviĉ VOJNOVIĈ** (; naskiĝinta la  en Duŝanbo, mortinta la  en Moskvo) estis grava rusa verkisto kaj satiristo.

## Vivo 
Vojnoviĉ estis i.a. paŝtisto, ĉarpentisto, flugmaŝinmekanikisto, fervojisto kaj radifonikonsilisto antaŭ ol ekverkisti en la 1956-a jaro. Unue li ankoraŭ skribis pompajn laŭdhimnojn en la honoro de herooj de socialismo.

Inter 1963 kaj 1970 li inverse verkis la pikareskan romanon *La aventuroj konsiderindaj de la soldato Ivan Ĉonkin*, satira satisfakciaĵo kontraŭ la absurda politika sistemo sovetunia. Per tiu ete malinteligenta ĉefrolo, kiu ankoraŭ aperis en la romano *Tronpretendanto Ivan Ĉonkin*, Vojnoviĉ sukcesis krei tipon similan al Jozefo Ŝvejk de la ĉeĥa verkisto Jaroslav Hašek. La kondiĉojn dum la diktaturo stalina Ĉonkin absurdigas per striktega obeo kaj senkritika sekvo.

La unua furorromano ĉonkina famigis Vojnoviĉ en la malsocialismaj landoj. La publikigo kiel ankaŭ la apogo fare de la homrajta movado sovetia igis ke Vojnoviĉ forpelitis en 1974 el la sovetia verkista ligo kaj en 1980 el la patrujo. La sekvintajn jarojn li vivis en Munkeno.

Rehabilitiĝo oficiala fariĝis en 1990 kaj al la verkisto sekve aljuĝitis diversaj premioj, laste ekz. la Rusia ŝtata premio pro la romano *La lasta amo de Aglaja Revkina*. Ekde la rehabilitiĝo li alterne vivis en Munkeno kaj Moskvo. Liaj verkoj tradukitis en pli ol 30 lingvoj. En 2016 li ricevis la Lev-Kopelev-premion.

## Verkoj 
### Rakontoj 
* 1961 – *Tie ĉi ni vivas* (Мы здесь живем)
* 1967 – *Du amikoj* (Два товарища)
* 1976 – *Vivo kaj aventuroj de la soldato Ivan Ĉonkin* (Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина)
* 1979 – *Tronpretendanto Ĉonkin* (Претендент на престол)
* 1986 – *Moskvo 2042* (Москва 2042)
* 1988 – *La kufo* (Шапка)
* 2000 – *La lasta amo de Aglaja Revkina* (Монументальная пропаганда)

### Dramoj 
* 1983 – *Fikcia geedziĝo* (Фиктивный брак)
* 1985 – *La juĝejo* (Трибунал)

### Noveloj kaj rakontoj 
* 1975 – *Akcidento ĉe Metropol* (Происшествие в «Метрополе»)
* 1976 – *Ivankado aŭ la enkonduko de la verkisto Vojnoviĉ en novan loĝejon* (Иванькиада, или Рассказ о вселении писателя Войновича в новую квартиру)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* La verkisto laŭtleganta el la romano *Moskvo 2042*
* Vojnoviĉ ĉe IMDb
* Prie ĉe la anglalingva *Literatura enciklopedio*
* Intervjuo kun la verkisto pri la murdo de Litvinenko en la 2007-a jaro
* Prie ĉe rusia literatura paĝaro 

Kategorio:Rusiaj verkistoj
Kategorio:Sovetiaj satiristoj
Kategorio:Rusiaj satiristoj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Kategorio:Sovetiaj dramistoj
Kategorio:Sovetiaj poetoj
Kategorio:Sovetiaj verkistoj
Kategorio:Sovetaj pentristoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Cenzuro en Sovetunio
Kategorio:Librocenzuro
Kategorio:Rusiaj memoraĵistoj
Kategorio:Sovetiaj aktoroj
Sheffield F.C.

eta|Teamo de Sheffield F.C. de 1857.
**Sheffield Football Club** estas angla futbala klubo el Sheffield, South Yorkshire, kvankam nune kun sidejo en Dronfield, Derbyshire. Ili nune konkurencas en la Norda Unualiga Divizio de Unu Sudoriento. Fondita en 1857, la klubo estas oficiale agnoskita kiel la plej antikva ekzistanta futbala klubo en la mondo. Sheffield FC dekomence ludis laŭ la reguloj de Sheffield kaj oficiale ne adoptis la regulojn de FA ĝis 1878.

La klubo konkurencas en *derby* kun preskaŭ najbaroj de Hallam F.C. En 2004 ili ricevis la Ordenon de Merito de la FIFA – premio kiu estis stribuita ankaŭ nur al unu alia klubo: nome Real Madrid – kaj en 2007 ili estis enkondukitaj en la Angla Futbala Fam-Salono, por memorigi ilian 150an jariĝon.

La pinto de la klubo okazis en 1904 kiam ili venkis en la FA Amatora Pokalo, nome konkurenco planita laŭ sugesto de Sheffield. Ili ankaŭ finis kiel finalistoj de la FA Vase en 1977.

## Notoj 
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1857
Kategorio:Anglaj futbalteamoj
The Football Association

eta|maldekstra|250ra|
***The Football Association*** (FA, Futbala Asocio) estas la reganta institucio de futbalo en Anglio kaj en la Krondependaĵoj Ĵerzejo, Gernezejo kaj Manksinsulo. Formita en 1863, ĝi estas la plej antikva futbala asocio en la mondo kaj estas responsa por la superrigardo de ĉiaj aspektoj de kaj amatora kaj profesia ludado en sia teritorio.

La FA regas ĉiujn konkurencajn futbalmatĉojn ene de sia fako je tutlanda nivelo, kaj nerekte ankaŭ je loka nivelo tra la graflandaj futbalasocioj. Ĝi regas nombrajn konkurencojn, el kiuj la plej fama estas la FA-Pokalo. Ĝi estas responsa ankaŭ por la nomumo de ludontoj en la vira, virina kaj la junula naciaj teamoj de futbalo.

La FA estas membro kaj de UEFA kaj de FIFA kaj tenas permanentan sidlokon en la "International Football Association Board" (IFAB, Internacia Futbala Stabanaro) kiu estas responsa pri la Reguloj de futbalo. Kiel la unua futbalasocio, ĝi ne uzas la landan nomon "English" (angla) en sia titolo. La FA havas sidejon en la stadiono Wembley, Londono. La FA estas membro de la Brita Olimpika Asocio, kio signifas, ke la FA havas kontrolon super kaj la vira kaj la virina olimpikaj futbalteamoj de Granda Britio.

Ĉiuj anglaj profesiaj futbalkluboj estas membroj de la *Football Association*. Kvankam ĝi ne regas ĉiujn ĉiutagajn funkciadojn de la F.A. Supra Ligo, ĝi havas vetopovon super la nomumo de la Liga Proparolanto kaj de la Plenumkomitato kaj super ajna ŝanĝo en la ligoreguloj. La Angla Futballigo, formata de la tri tute profesiaj dividoj sub la Premier League, estas memrega, sub la kontrolo de la FA.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Futsalo en Britio
Kategorio:Futbalo en Anglio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1863
La Gineta

[eta|maldekstre|220px|La Gineta en la [Provinco Albaceto.]]

**La Gineta** [laĥiNEta] (La Genoto, pro kio videblas genoto super kastelturo en la blazono, eĉ se etimologio estas alia) estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Mancha Júcar-Centro en la nordo de la provinco, kaj en la parto Manĉo proksime de la limo kun la provinco Kvenko. Estas areo de 136,75 km² je 688 msm.

La Gineta havas 2 512 loĝantojn (2019) kun denseco de 17,97. 

## Geografio 
Ĝi estas norde de la provinco, en la metropola areo de Albacete, je 19 km de la provinca ĉefurbo, apud la Aŭtoŝoseo de Alikanto (A-31).

La Gineta estas proksime de la iama fluejo de la rivero Júcar, sude de la kurbo de 90° de tiu rivero formita per antikva kaptokubuto per kiu, anstataŭ sekvi al Atlantiko (laŭ la rivero Gvadiano), devojiĝis al Mediteraneo. La antikva valo de Júcar videblas el la Aŭtoŝoseo de Alikanto (A-31) ĉar, spite sian larĝon, ne prezentas videblan akvofluejon en la fundo. Tiu fenomeno okazis pro preskaŭ nula deklivo de la zono: la parto de La Mancha konata kiel La Manchuela suferis dronon antaŭ preskaŭ 100 milionoj da jaroj, formante lagan basenon dum la Terciaro, de kiu aktuale restas nur kelkaj sallagetoj. Kaj la kaptokubuto al Mediteraneo formiĝis antaŭ preskaŭ du milionoj da jaroj.

## Demografio 
En la 1950-aj jaroj kaj postaj estis forta elmigrado, ĉefe al Valencilando, Katalunio kaj Madrido, ekde la komenco de la 21a jarcento evidentas ioma reveno de personoj kiuj deziras setliĝi en la loko de kiu oni elmigris. Krome estas novaj loĝantoj altiritaj per laboraj tialoj.

## Ekonomio
[eta|300px|maldekstre|[La Gineta (stacidomo)|Trajnstacio de La Gineta.]]
La bazo de la agrikulturo estis kultivoj sen irigacio (iam estis famaj la lentoj de La Gineta) kaj ankaŭ de etenda irigacio (karakteraj cirkloj irigaciitaj per aspergo por produktado de cerealoj kaj aliaj kultivoj). Poste oni instalis ekde la dua duono de la 20a jarcento industrio de Juan García Rausell por la fabrikado de seĝoj, dekomence la tipaj seĝoj el normala ligno kaj sidiloj el tifao. Poste, aliaj atelieroj diversigis la produktadon inkludante meblojn pli prilaboritajn.

Estas industriaj zonoj (Torobizco kaj Garysol), helpite de la privilegia situo de la municipo apud gravaj komunikvojoj, kiel la Aŭtoŝoseo de Alikanto (A-31) kaj la proksimeco al la provinca ĉefurbo.

## Vidindaĵoj
* Preĝejo de Sankta Marteno de komenco de la 16a jarcento.
* Ĉefa placo kaj urbodomo.
* Blazonhavaj domegoj.
* Jakoba Vojo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ
* Municipoj de la provinco Albacete
* La Gineta (stacidomo)


Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
Villalgordo del Júcar

[eta|maldekstre|220ra|Villalgordo del Júcar en la [Provinco Albaceto.]]

**Villalgordo del Júcar** [biljalGORdo delĤUkar] estas municipo de Hispanio apartenanta al la provinco Albacete, en la aŭtonoma komunumo Kastilio-Manĉo. Ĝi apartenas al la komarko Mancha Júcar-Centro en la nordo de la provinco, kaj en la parto Manĉo lime kun la provinco Kvenko. Estas areo de 46,68 km² je 680 msm.

Villalgordo del Júcar havas 1 094 loĝantojn (2019) kun denseco de 24,1.

## Geografio 
Ĝi estas norde de la provinco, en la centra parto de la limo kun la najbara provinco Kvenko je 49 km de la provinca ĉefurbo, en la valo de la rivero Júcar (tio videblas kaj en la foto kaj stilizita en la blazono) en sia paso tra ebenaĵo kun malgranda monteto. Estas integrita en la jurisdikcia teritorio de La Roda, kaj ĉirkaŭita de pinaroj kaj kampoj de kultivo sen irigacio. La municipo ne havas loĝatajn submunicipojn, la urba kerno estas la nura loĝata domarkerno.

## Historio 
Villalgordo del Júcar apartenis al Alarcón. En la epoko de la Katolikaj Gereĝoj la loko estis inkludita en Kastilio, kiel apartenanta al Villanueva de la Jara kiam tiu kliniĝis al la monarkoj kaj ne al Markizo de Villena, posedanto de la teroj. Poste Villalgordo del Júcar separiĝis de Villanueva de la Jara en 1672, kiam en tempo de la reĝo Karolo la 2-a oni donis la titolon de *Villa*.

eta|maldekstre|250ra|Palaco de Gosálvez.
En 1842 Santiago Gosálvez instalis apude, sed en la municipa teritorio de Casas de Benítez, fabrikon de faruno, alian de fadenoj kaj la duan fabrikon en Hispanio de kontinua papero. La brilo de tiu industrio nune malaperinta montriĝas en la ruinigita Palaco de Gosálvez.

En 1940 oni atingis pinton de 2 040 loĝantoj, sed poste okazis elmigrado kaj oni venis al la nunaj mil loĝantoj.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo de Sankta Maria Magdala.
* Ĉefa placo kun urbodomo.
* Palaco de Gosálvez.
* Rivero Júcar.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de la provinco Albacete

Kategorio:Municipoj de provinco Albaceto
Catalpa bignonioides

La **ordinara katalpo** (*Catalpa bignonioides*) estas foliarbo el la familio de la Bignoniacoj. Ĝia natura disvastigejo situas en Usono. En Eŭropo ĝi estas plantita kiel ornama arbo. Ĝi troviĝas relative ofte en parkoj kaj grandaj ĝardenoj. Ĉiuj partoj de la arbo estas malforte venenaj.

## Priskribo 
La ordinara katalpo atingas altecon de 15 ĝis 18 metroj. La arbo ricevas dikan, ofte mallongan trunkon. La arbokrono estas larĝa kaj neregula. La arboŝelo estas helbruna kaj maldika.

La folioj estas korformaj, 10 ĝis 20 centimetrojn longaj, pintaj kaj kompletrandaj. La floroj estas blankaj kaj havas en la gorĝo purpurajn makulojn kaj du flavajn laŭlongajn striojn. La floroj staras multnombre en 10 ĝis 15 cm longaj grapolaroj. La planto floras de junio ĝis julio. La fruktoj konsistas el multaj maldikaj septoj. Ili estas tra la vintro ĉe la arbo. Nur jam en printempo ili malfermiĝas.
eta|floroj
eta| folioj kaj fruktoj
[thumb|*Catalpa bignonioides* - [Muzeo de Tuluzo]]
Tre maljunaj katalpoj kreskigas kelkfoje branĉojn, kiuj atingas la grundon kaj ricevas radikojn kaj novajn trunkojn.

La kromosomnombro estas 2n = 40.

## Disvastigo kaj postuloj al la kreskejo 
La natura disvastigejo etendiĝas trans la sudoriento de Usono ĝis Florido.

La ordinara katalpo kreskas sur apudriveraj ebenaĵoj. La arbo preferas modere humidan kaj tre nutraĵriĉan grundon. La grundo estu sabla ĝis gravela kaj neŭtrala ĝis alkala. Ĝi preferas sunajn, kiuj ne estas tro malvarmaj, vintre.

## Sistematiko 
Oni distingas plurajn kultivarojn. Inter ili:
* 'Aurea' kun orflavaj ŝosaĵoj kaj nur poste verdaj folioj.
* 'Nana' kun pli malgrandaj folioj kaj densa arbokrono, kiu fariĝas malprofunda en la aĝo. Tiu kultivaro estas ofte greftita kiel alttrunko por esti uzata por planti apud strato kaj en ujoj.
eta|kultivaro 'Nana'

## Veneneco 
La tuta planto estas nur iomete venena. La ĉefa veneno estas katalpino, kiu troviĝas en ĉiu plantparto krom en la semo. En la folioj troviĝas ankoraŭ ĉ. 1,5 % p-kumaracido, ursolacido kaj kafacido. La ligno enhavas ĉininon.

## Uzado 
La ordinara katalpo estas uzata kaj kiel utilarbo kaj kiel ornamarbo. La arbo estas rigardata kiel abelpaŝtejo.

## Fontoj 
### Literaturo 
* Andreas Roloff, Andreas Bärtels: *Flora der Gehölze. Bestimmung, Eigenschaften und Verwendung. Mit einem Winterschlüssel von Bernd Schulz.* 3., korrigierte Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart (Hohenheim) 2008, ISBN 978-3-8001-5614-6, S. 168.
* Hecker, U.: Wald- und Parkbäume. Blv. München. 2001 .ISBN=3-405-16020-0 paĝo 88

Kategorio:Bignoniacoj
Kategorio:Arboj de Usono
Kategorio:Ornamaj arboj
Avanulo

[eta|300px|dekstra|Avanulo (kun ruĝa ĉemiseto) ŝotas al la rivala [golejo.]]
**Avanulo**, nomata ankaŭ **atakanto** aŭ **ekstremulo**, estas ludanto de teamo de futbalo kiu funkcias en la sinteno de atako, nome la plej proksima al la golejo de la rivala teamo, kaj pro tio estas la ĉefa responsa por fari golojn.

Plej verŝajne avanuloj estas plej popularaj futbalistoj, dum foje goluloj povas "savi la vivon" de matĉoj kaj ĉampionecoj. Same avanuloj estas la plej alte pagataj ludantoj, kio en elstaraj teamoj de grandaj tutmondaj ligoj, povas rezulti en dolar-milionaj kontraktoj, kiuj tre ofte plialtiĝas per dungado por reklamado, aperoj en amaskomunikiloj ktp.

Teknike, la diversaj ludantoj povas plenumi ankaŭ diversajn funkciojn, laŭ kiuj ili povas ricevi diversajn specifajn nomojn, kiel **centrulo** (tiu kiu okupas la centron de la atakorajdo, tute antaŭ la rivala golejo), *meza avanulo* (kiu movas la pilkon antaŭen), meza sturmanto (kiu krome atakas) ktp.

Foje kelkaj avanuloj estas memorataj pro partikularaj goluloj kiuj estis atingitaj ĉu per lertega kapablo, ĉu per aparta cirkonstanco ĉu decidanta gravan ĉampionecon aŭ venkon. Vidu ekzemple Eusébio, Zlatan Ibrahimović, Fernando Llorente, Diego Maradona, Lionel Messi, Neymar, Pelé, Ronaldinho, Ronaldo, Cristiano Ronaldo ktp.

Kategorio:Futbalaj pozicioj
(88254) 2001 FM129

**(88254) 2001 FM129** estas malgranda, tre hela kaj potence danĝera apolona asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 7:9 kun la Tero kaj iom proksima de la resonanco 3:2 kun Marso.

Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiujn de Merkuro kaj krucas tiujn de Venuso, de la Tero kaj de Marso, kun danĝere febla orbita klineco. Ĝi do estas merkurrenkonta venusrenkonta, terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido.

* Ĝia merkura MOID estas 0,1233 astronomia unuo (18,445 milionoj da km).
* Ĝia venusa MOID estas 0,05314 astronomia unuo (7,950 milionoj da km).
* Ĝia tera MOID estas 0,01007 astronomia unuo (1,506 miliono da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,02652 astronomia unuo (3,967 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,053069 astronomia unuo (7,939 milionoj da km) de Venuso.
* La  ĝi pasos al 0,05674 astronomia unuo (8,488 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.
* La  ĝi pasis al 0,08713 astronomia unuo (13,034 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasas al 0,08441 astronomia unuo (12,628 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,02748 astronomia unuo (4,110 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,06076 astronomia unuo (9,089 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Merkurrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Venusrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Sek-Butilamino

**sek-Butilamino** aŭ **C4H11N** estas aŭ **2-butilamino** organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la aminoj, kun kvar karbonatomoj. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun fiŝodoro, solvebla en akvo, metanolo kaj bolanta izopropanolo. 2-Butilamino estas uzata en la preparado de sek-butilaj kombinaĵoj kaj aliaj organikaj sintezoj.

Sek-butilamino estas izomero de la butilamino, t-Butilamino kaj izobutilamino. Komerce, sek-Butilamino estas uzata en la produktado de pesticidoj kaj insekticidoj por uzoj en agrikulturo. 2-Butilamino estas produktita per kondensiĝo de la metil-etil-ketono kun "amonia hidroksido" en ĉeesto de Nikela katalizilo. Butilaminoj estas alte brulemaj kaj danĝeraj substancoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la sek-butanolo:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la *sek-butila acetato*:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la *2-bromo-butano*:

### Sintezo 4 
* Preparado per reduktado de la butanono:

### Sintezo 5 
* Preparado per reduktado de la *2-bromo-buterata acido* en ĉeesto de amoniako:

### Sintezo 6 
* Preparado per reduktado de la **2-bromo-butanolo** en ĉeesto de amoniako:

### Sintezo 7 
* Preparado per interagado de la *sek-bromido klorido* kaj amoniako:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al sek-butanolo:

### Reakcio 2 
* Konvertado al sek-butila acetato:

### Reakcio 3 
* Konvertado al *2-bromo-butano*:

### Reakcio 4 
* Konvertado al butanono:

### Reakcio 5 
* Konvertado al *2-bromo-buterata acido*:

### Reakcio 6 
* Konvertado al *2-bromo-butanolo* kun forigo de "bromo-amino":

### Reakcio 7 
* Konvertado al *2-kloro-butano*:

## Literaturo 
eta|300ra|maldekstre|Bromacilo estas komerca herbicido produktita ekde la sek-butilamino.
* Chemblink 
* NIST National Institute of Standards and Technology
* Science Direct
* The Good Scents Company
* Pesticides Residues in Food, 1977 Evaluations: The Monographs : Data and ...
* FAO Plant Production and Protection Papers
* Basic Laboratory and Industrial Chemicals: A CRC Quick Reference Handbook
* Herbicides, fungicides, formulation chemistry: proceedings

## Vidu ankaŭ 
* Sek-butanolo

## Referencoj 
B
Freŝea spaco

En funkcionala analitiko, **freŝea spaco** estas kompleta loke konveksa spaco.

## Difino 
**Freŝea spaco** estas hausdorfa topologia vektora spaco V, kies topologio estas difinebla per kalkulebla familio de duonnormoj
:\|-\|_0,\,\|-\|_1,\,\|-\|_2,\dotsc\colon V\to\mathbb R_{\ge0},
kaj kiu estas kompleta laŭ tiu familio.

Ĉi-supre, la topologio difinita de la familio de duonnormoj estas tia, ke subaro U\subseteq V estas malfermita subaro se kaj nur se, por ĉiu x\in U, ekzistas pozitiva entjero N\in\mathbb Z^+ tia ke
:\{v\in V\colon \forall i\ge N\colon\|v-x\|.
Ĉi-supre, la topologio estas **kompleta** se kaj nur se ĉiu koŝia serio konverĝas; koŝia serio laŭ la familio de duonnormoj estas serio
:\sum_{i=0}^\infty v
tia ke, por ĉiu j, la serio de la duonnormo \|-\|_j konverĝas:
:\sum_{i=0}^\infty \|v_i\|_j .

## Ekzemploj 
Ĉiu banaĥa spaco estas freŝea spaco.

La spaco de glataj reelvaloraj funkcioj
:\mathcal C^\infty(\mathbb R,\mathbb R)
estas nature freŝea spaco per la serio de duonnormoj
:\|f\|_{k,n} = \max_{-n\le x\le n}\left|\frac{\mathrm d^k}{\mathrm dx^k}f\right|.
Ĉi tiu spaco ne estas banaĥa spaco.

## Historio 
La koncepto de freŝea spaco estas nomita laŭ la franca matematikisto kaj esperantisto Maurice René Fréchet (Esperante *Maŭrico Renato Freŝeo*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*
Observatorio Cordell-Lorenz

La **Observatorio Cordell-Lorenz** estas astronomia observatorio posedata kaj funkciigata de la Universitato de la Sudo en Sewanee (Tenesio, Usono). Ĝia MPC kodo estas **850**.

Ĝi havas refraktoron *Alvan Clark & Sons* de 6 coloj (15 cm) datiĝita de 1897 sub sia ĉefa kupolo kaj aliajn plurajn teleskopojn inter 3,5 kaj 12,5 coloj (inter 8,89 kaj 32 cm) de aperturo.

Publikaj seancoj de observado okazas ĉiuj ĵaŭdoj de la 20-a ĝis la 22-a kiam la Universitato estas en sesio, tie estas mezo de aŭgusto ĝis mezo de decembro kaj mezo de januaro ĝis mezo de majo.

## Nomo 
La Observatorio estis nomita en honoro de la instrumenta inĝeniero *Francis Merritt Cordell* (1932 – 2019) kiu restaŭris la refraktoron *Alvan Clark & Sons* de 1897 kaj gvidis la renovigon de ties kupolo ; kaj de la astronomo *Philip Jack Lorenz* (1924 – 2002), kiu reenkondukis kursojn de astronomio en la Universitato de la Sudo kaj establis la programon de publika observado.

En memoro de ĉi ambaǔ homoj estis nomita ankaŭ la asteroido 92685 Cordellorenz.

## Malkovritaj asteroidoj 
*Minor Planet Center* kreditas senpere al la Observatorio Cordell-Lorenz la malkovron de 28 asteroidoj inter 2003 kaj 2008.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  Arkiva paĝaro de la Observatorio

----

Kategorio:Konstruaĵoj en Tenesio
Cordell-Lorenz
Laroque-des-Albères

**Laroque-des-Albères** () estas franca  situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono .

Ĝiaj loĝantoj nomiĝas *Rocatins*.

eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Orientales

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Municipoj de Rusiljono
Defendulo

eta|300px|La defendanto de la "Bolton Wanderers" (blanke) pozicie laŭ cirkonstancoj por bari la vojon de la atako de la rivalaj atakantoj (blue).

En futbalo, **defendulo** aŭ **arierulo** aŭ **defendanto**, estas ludanto kiu partikulare zorgas por malhelpi la proksimiĝon de kontraŭuloj al sia golejo kaj ĉefe ke ili ne faru golon. En modernaj futbalaj taktikoj oni ankoraŭ dividas la kutime kvar defendulojn al du "centraj defenduloj" rekte defendantaj la golejon kaj du "flankaj defenduloj", kiujn ankaŭ, el la perspektive de golulo eblas nomi "maldekstra defendulo" kaj "dekstra defendulo". Plej ofte fizika forto necesas por rapide kuri kaj bari la vojon de rivalo kaj foje eĉ por energie malhelpi lian kontrolon de la pilko. Famaj arieruloj estis aŭ estas Franz Beckenbauer, Javier Mascherano, Roberto Carlos, Filipe Luís, Jordi Alba, Yuto Nagatomo, Dani Alves, ktp.

## Defendotaktikoj 
Estas tri tipoj de defendotaktikoj:

*1)* **Individua defendo** en kiu la respondeco estas establita rilate al la rekta kontraŭeco defendanto/atakanto (avanulo), kaj oni ne atentas tiom al la racia organizado de la spaco. Estas agresema defendo, kiu ebligas la rapidan rekuperadon de la pilko. Postulas grandan fizikan forton, okazigas multajn spacojn, kio povas esti profitita de la rivala teamo kaj oni fifaras per tiutipa defendo pli grandan nombron de faŭloj.

*2)* **Zona defendo** konsistas en la atribuo de certa spaco al ĉiu ludanto kies limoj povas iom varii depende de la movado de la pilko. La respondeco jam ne plu estas individua kaj iĝas spaca. Estas utila por pleje protekti la areon de la golejo, malpliigas la nombron de faŭloj kaj la fizikan elĉerpiĝon kaj permesas eliri kontraŭatake pli facile. Ne estas rekomendinda okaze de malfavora pormomenta rezulto.

*3)* **Miksa defendo** konsistas en la kombino de individua kun zona defendo. Normale la individua defendo estas praktikata kontraŭ la plej lerta rivala ludanto, dum la cetero de la teamo defendas zone.

## Notoj 
Kategorio:Futbalaj pozicioj
Kategorio:Futbala terminologio
Segura

La rivero **Segura** (en latina *flumen Tader*, en araba Wādī Ṭādirū kaj وادي الأبيض Wadi al-Abyad, «Blanka Rivero») estas grava rivero de la sudoriento de Hispanio.

La rivero Segura elfluas en la montaro Sierra de Segura je 5 km de Pontón Bajo, en malgranda domaro nome Fuente Segura, en la municipo Santiago-Pontones (Provinco Jaén). Fluas tra la provincoj Ĥaeno, Albaceto, Murcio Alikanto. Elfluas en la Mediteraneon, ĉe Guardamar del Segura (Alikanto), post fluejo de 325 km kaj hidrografia baseno de 14.936 km². La areo de ĝia hidrografia oficiala kolektejo estas de 18.870 km² ĉar inkludas la *ramblas* (pluvtorentejoj) de la suda marbordo de Alikanto kaj de la Murcio.

Estas unu de la riveroj kun pli granda profito hidrologia, konata ankaŭ pro sia malreguleco okaziganta grandajn inundojn alterne kun longdaŭraj periodoj de sekego kaj en la lastaj jardekoj bedaŭrinde fama pro gravaj problemoj de poluado de siaj akvoj, ĉefe en la lasta fluparto kio kondukis al grava investado en purigo kaj rekuperado.

## Trapasataj loĝlokoj 
* En la **Provinco Jaén**: Pontones (Santiago-Pontones)
* En la **provinco Albacete**: Yeste, Letur, Elche de la Sierra, Férez, Socovos kaj Hellín.
* En la **Regiono Murcio**: Moratalla, Calasparra, Cieza, Abarán, Blanca, Ojós, Ulea, Villanueva del Segura, Archena, Ceutí, Lorquí, Alguazas, Molina de Segura, Torres de Cotillas, Javalí Nuevo, Alcantarilla, Murcia, Alquerías, El Raal kaj Beniel.
* En la **provinco Alikanto**: Orihuela, Benejúzar, Benijófar, Formentera del Segura, Rojales kaj Guardamar del Segura.

## Notoj 
Kategorio:Riveroj en Hispanio
Kategorio:Murcio
Kategorio:Riveroj en Andaluzio
Zoltán Solymosi

**Zoltán Solymosi** [ŝojmoŝi], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Solymosi Zoltán** estas hungara baletisto, altlerneja instruisto. Lia frato Tamás Solymosi same estas baletisto.

Zoltán Solymosi naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Zoltán Solymosi akiris diplomon en la Hungara Dancarta Altlernejo en Budapeŝto en 1988. Lia unua grava engaĝiĝo okazis en 1986 en la :en:Dutch National Ballet. Post 3 jaroj li aliĝis al baleta frakcio de la Bavara Ŝtata Operejo, post jaro al Teatro alla Scala. En tiu periodo li havis statuson en la Dancarta Altlernejo. En 1991 li same estis gastobaletisto en :en:The Royal Ballet. Pro la sukcesoj li ekhavis postenon kaj li rapide akiris spertojn en ĉiuj plej gravaj roloj en la repertuaro. En 1994 Solymosi turneis kun la Reĝa Baleto en Usono. En 1995 li forlasis la Reĝan Baleton por iĝi sendependa, poste li estis gastartisto kun la :en:English National Ballet. En la sekvanta jaro li revenis al Budapeŝto, kie li ekinstruis en la Dancarta Altlernejo. Li ricevis hungarajn ŝtatajn premiojn ekde 1993, el ili la plej valora estas premio Kossuth en 2020.

## Elektitaj roloj 
* Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij: *The Sleeping Beauty* (La dormanta belulino)

## Roloj en filmoj 
* *Gala Tribute to Tchaikovsky* (televizia filmo, 1993) - dancisto
* *The House* (televizia biografia filmo, 1996) - li mem

## Vidu ankaŭ 
* https://www.youtube.com/watch?v=O04WmCx9Fvk

## Fontoj 
* https://www.imdb.com/name/nm1196503/
* WikiTrans

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj baletistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Rivesaltes

eta|maldekstra|230ra|
**Rivesaltes** () estas franca  situanta en departemento Orientaj Pireneoj *Pirenèus Orientals/Pyrénées-Orientales)* kaj en la nuna regiono . Historie ĝi apartenas al la regiono Rusiljono, kaj kulture apartenas al Nord-Katalunio.

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Perpinjano kaj estas la centro de la kantono ''*.
La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas vire *rivesaltais* , virine *rivesaltaise* , en la kataluna vire *ribesalter* aŭ *ribesaltès*, virine *ribesaltera* aŭ *ribesaltesa''.

## Famuloj 
* Joseph Joffre

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pyrénées-Orientales
* Rivesaltes (stacidomo)
* Flughaveno Perpignan-Rivesaltes

## Eksteraj ligiloj 
* 


Kategorio:Komunumoj de Pyrénées-Orientales
Kategorio:Municipoj de Rusiljono
88260 Insubrio

**88260 Insubrio** estas tre malgranda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la italaj  Luca Buzzi kaj Federico Bellini elde la Observatorio Schiaparelli en Varese (Italio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Regiono Insubrio, malnova kelta nomo de la orienta Lombardio, regiono de norda Italio konata pro sia kolora kamparo kaj siaj bluaj lagoj en kiuj speguliĝas Alpoj. Tie troviĝas multenombraj historiaj astronomiaj observatorioj, notinde la Observatorio Schiaparelli proksime de Varese, elde kie la malgranda planedo estis malkovrita.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Segre

La **Segre** (, , , ) estas rivero en Francio kaj Katalunio (Hispanio), kiu fluas en la riveron Ebro. Ĝi havas longecon de 265 km.

## Geografio 
Ĝia fonto situas en la regiona naturparko Pyrénées Catalanes sur la teritorio de la komunumo Llo, en la departemento Pyrénées-Orientales. Poste kelkaj montaraj rojoj enfluas en ĝin. Post la eksklavo Llívia ĝi trapasas la limon al Hispanio ĉe Puigcerdà kaj plu fluas okcidenten ĝis La Seu d’Urgel, kie ĝin enfluas Valira. 
[eta|maldekstre|Areo de baseno de Segre kaj [Ebro]]
La rivero Segre plu fluas en Katalunio en sudokcidenta direkto ĝis iom antaŭ sia enfluo en la Ebron, apud la urbeto Mequinenza.

La plej granda urbo apud la rivero estas Ilerdo, ĉefurbo de la samnoma provinco. 

Kategorio:Riveroj en Francio
Kategorio:Riveroj en Katalunio
Kategorio:Internaciaj riveroj en Eŭropo
Kategorio:Ilerdo
Kategorio:Ebro
Kategorio:Riveroj en Aragono
T-Butilacetata acido

**t-Butilacetata acido**, **terciara butilacetata acido** aŭ **C6H12O2** estas organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la organikaj acidoj, senkolora likvaĵo uzanta en la produktado de medikamentoj kaj pesticidoj. Ĝi estas konata ankaŭ kiel 3,3-dumetilbuterata acido en kiu du hidrogenoj estas anstataŭataj de metilaj grupo en la tria karbonatomo. Ĝi uzatas ankaŭ kiel organika reakciaĵo produktanto je terciaraj butilaj derivaĵoj.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Preparado ekde la izobutano kaj kloroacetata acido:

### Sintezo 2 
* Preparado ekde la *metil-neopentil-ketono* (ankaŭ konata kiel 4,4-dumetil-2-pentanono CAS Numero 590-50-1) kaj natria hidroksido kaj bromo:

### Sintezo 3 
* Preparado ekde la *neopentanolo* kaj formiila klorido:

### Sintezo 4 
* Preparado ekde la neopentano kaj kloro kaj formiata acido:

### Sintezo 5 
* Preparado ekde la izobutileno kaj kloroetano sekvata per oksidigo kun kalia permanganato:

### Sintezo 6 
* Preparado ekde la izobutano kaj jodoacetata acido:

### Sintezo 7 
* Preparado ekde la *t-Butilacetila klorido* kaj natria hidroksido:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Konvertado al neopentilamino:

### Reakcio 2 
* Konvertado al *metil-neopentil-ketono*:

### Reakcio 3 
* Konvertado al *neopentanolo*:

### Reakcio 4 
* Konvertado per reduktado al "2,2-dumetilbutano":

### Reakcio 5 
* Konvertado al "3,3-dumetilbuteno" per senkarboksiligo de la acida grupo. La hidrokarbonido rezultanta reakcias kun "duazometano" sekvata per kataliza oksidigo de la 2,2-dumetilbutano:

### Reakcio 6 
* Konvertado al *t-Butilacetila klorido*:

## Literaturo 
* Fisher Scientific
* Hebei Aiyou Technology Co., Ltd.
* ACS Publications
* ChEbi
* Google patents
* Organic Chemistry, Aliphatic Compounds
* Journal of Research of the National Bureau of Standards
* Journal of the American Chemical Society

## Vidu ankaŭ 
* Pivalata acido

## Referencoj 
Kategorio:Acidoj
Kategorio:Organika kemio
Kategorio:T-Butilaj kombinaĵoj
Kategorio:Butilacetatoj
János Szeberényi (superintendanto)

**János Szeberényi** [jAnoŝ seberEnji], slovake **Ján Seberini,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Szeberényi János** estis hungaria slovaka luterana pastro, superintendanto, altlerneja instruisto. Lia filo estis Gusztáv Szeberényi. Liaj familiaj nomvariantoj estis *Szeberini, Szeberinyi aŭ Szeberínyi*.

János Szeberényi naskiĝis la  en Nagyfalu (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Veličná en Slovakio, li mortis la  en Selmecbánya (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio).

## Biografio 
János Szeberényi apartenis al la slovaka minoritato de la lando. Li lernis-studis en pluraj urboj de Supra Hungarujo, ekde 1804 en Jena. Post 3 semestroj li hejmenvenis kaj li estis familia edukisto en Pozsony. Ekde 1807 li estis luterana pastro en pluraj lokoj. Li estis elektita eklezia notario en Selmecbánya, eklezia dekano en 1829. Li estis superintendanto inter 1834 kaj 1850, poste la Habsburgoj malpermesis tiun postenon. Pli frue en 1839 li ricevis honoran teologian doktoriĝon de universitato en Jéna. Liaj religiaj artikoloj aperis enlande kaj en Germanio.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Oratio ad natalem diem Caroli Augusti ducis Saxoniae* (1806)
* *De praecipuis capitibus primae educationis...* (1810, 1811)
* *Pietatis monumentum, quod... Carolo Augusto...* (1816)
* *In solennis Aug. Conf. inauguratio novarum aedium scholasticarum* (1830)
* *Predigten welche bei dem 50 j. Jubelteste der ev. Gemeinde A...* (1837)
* *Corpus maxime memorabilium synodorum evangelicarum augustanae confessionis in Hungaria* (1848)
* *Kritik der ung. Synodalbeschlüsse vom Jahre 1791* (1858)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 2-a punkto)

## Referencoj 
Kategorio:Slovakaj luteranaj pastroj
Kategorio:Slovakaj instruistoj
Kategorio:Superintendantoj
Kategorio:Hungariaj slovakoj
Tamás Nagy (arkitekto)

**Tamás Nagy** [tamAŝ nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Nagy Tamás** estis hungara arkitekto, altlerneja instruisto. Lia edzino estis Ilona Lovas.

Tamás Nagy naskiĝis la  en Csorna, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Tamás Nagy frekventis bazlernejon en sia naskiĝurbo, li maturiĝis en konstruteknika mezlernejo en Győr en 1969, fine li akiris arkitektan diplomon en Teknikuniversitato de Budapeŝto en 1975. Post siaj studoj li havis postenon en ŝtata firmao inter 1975-1986, en tiu periodo li studis en majstra kurso (1978-1980). Li laboris en Novjorko inter 1986-1989, poste denove hejme jaron en laborejo de Imre Makovecz. Kune kun aliaj arkitektoj li fondis firmaon en 1990, kie li laboris jardekon, poste li fondis sola propran firmaon. En 1998 li akiris sciencan gradon DLA. Jam ekde 1979 li instruis en la Teknikuniversitato, inter 2004-2014 en Arta Universitato Moholy-Nagy. En la lasta universitato li estis katedrestro. Li ricevis premiojn inter 1992-2016. Lia edzino naskis 2 gefilojn.

## Elektitaj arkitektaj laboroj 
* Dombegyház, biblioteko (1989)
* Luterana preĝejo (Balatonboglár) (1995)
* Dunaújváros, luterana preĝejo kaj paroĥo (1996)
* Gödöllő katolika preĝejo (2007)
* Novjorko, monumento (2016)

## Elektitaj ekspozicioj 
* Venecia Bienalo (1991, 2000, 2014)
* Budapeŝto (1994, 2001, 2009)
* Berlino (1998)
* Vieno (2004)
* Tokio (2011)

## Elektitaj libroj 
* *Magyar Építészet 1989-1999* (kunaŭtoro, 1999)
* *Téglaépítészet Magyarországon* (kunaŭtoro, 2002)
* *Tizenkét Kőműves* (kunaŭtoro, 2009)
* *Munkák és Inspirációk* (2017)

## Fontoj 
* hungarlingva intervjuo
* anglalingva biografio (la koncerna teksto estas legebla lasta)
* http://www.kitervezte.hu/tervezok/nagy-tamas/

## Referencoj 

Evangélikus templom és parókia, Dunaújváros.jpg|Luterana preĝejo, Dunaújváros
Evangélikus Gimnázium, Aszód.jpg|Luterana gimnázium, Aszód
Római katolikus templom, Gödöllő.jpg|Katolika preĝejo, Gödöllő

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
(88263) 2001 KQ1

**(88263) 2001 KQ1** estas malgranda, malhela marsrenkonta amora asteroido.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).

## Orbito 
Ĝi estas en orbita resonanco 1:3 kun la Tero.

Ĝia tre klinata discentra orbito tanĝas tiun de la Tero kaj krucas tiun de Marso sed, kvankam rigardita kiel terrenkonta asteroido, ĝi restas nemaltrankviligante malproksima de la Tero pro sia granda orbita klinangulo.

* Ĝia tera MOID estas 0,3767 astronomia unuo (56,349 milionoj da km).
* Ĝia marsa MOID estas 0,05441 astronomia unuo (8,140 milionoj da km).
* La  ĝi pasis al 0,3756 astronomia unuo (56,183 milionoj da km) de la Tero.
* La  ĝi pasos al 0,3705 astronomia unuo (55,433 milionoj da km) de nia planedo.
* La  ĝi pasis al 0,06116 astronomia unuo (9,150 milionoj da km) de Marso.
* La  ĝi pasos al 0,05833 astronomia unuo (8,726 milionoj da km) de ĉi tiu planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Amoraj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 2001
Avviso

[eta|dekstra|*Avviso* el [Antverpeno datita en 26a de decembro 1663.]]
***Avvisi*** (en itala: *avviso* [avˈviːzo]; plurale: *avvisi*) estis man-skribitaj novaĵ-leteroj uzitaj por dissendi politikajn, militajn kaj ekonomiajn novaĵojn rapide kaj efike tra Eŭropo, kaj pli specife en Italio, dum la komenco de la moderna epoko (1500-1700). Dekomence *avvisi* estis tre similaj al leteroj verkitaj kaj senditaj el unu potenculo al alia, sed diverĝis el tiaj leteroj en la 16a jarcento per pli normigaj praktikoj. *Avvisi* povas esti dividitaj en du kategorioj: 'publikaj' *avvisi* kaj 'sekretaj' *avvisi*, kvankam eĉ la ekzempleroj de tiuj publikaj estis ofte verkitaj de la sama persono.

En itala lingvo, la vorto *avviso* estus tradukeblaj al noto, averto, novaĵo aŭ anonco.

## Notoj 
## Bibliografio 
* DeVivo, Filippo (2005), "Paolo Sarpi and the Uses of Information in Seventeenth-Century Venice", Media History, London: Routledge, 11 (1): 37–51
* Infelise, Mario (2002), Roman Avvisi: Information and Politics in the Seventeenth Century. Court and Politics in Papal Rome, 1492-1700., Cambridge: Cambridge University Press, pp. 212–228

Kategorio:Italaj gazetoj
Avisa Relation oder Zeitung

eta|dekstre|Titolpaĝo de publikaĵo de 15a de januaro 1609.
***Avisa Relation oder Zeitung*** estis unu el la unuaj gazetoj de novaĵoj de la mondo. Ĝi estis publikigita en Wolfenbüttel, Germanio, en 1609. La pres/eldonisto estis Lucas Schulte. La unua eldono diras, ke la novaĵoj estis kolektitaj el diversaj landoj ĝis la 15a de januaro de tiu jaro. Oni supozas, ke ĝi estis presita en tiu dato aŭ proksime.

Kelkaj libroj mencias "Avisa" kiel unua gazeto de la mondo. Antaŭ 2005 estis disputo ĉu *Avisa* aŭ *Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien*, presita en Strasburgo fare de Johann Carolus, aperis la unua. Oni kredis, ke ambaŭ komencis siajn publikaĵojn en 1609. Nova pruvo trovita en 2005, tamen, sugestas, ke la "Relation" ekestis publikigita ĉirkaŭ 1605. La lasta eldono de "Avisa" probable aperis la 15an de decembro 1632.

Estas diferenca hipotezo, kiu konsideras nek *Avisa* nek *Relation* kiel veraj gazetoj. Historiistoj kiel Stanley Morison faras distingon inter libroj de novaĵoj (semajnaj publikaĵoj kun formato de libro) kaj postaj veraj gazetoj pli periodaj kaj grandformataj.

## Notoj 
Kategorio:Germanaj gazetoj
Kategorio:Germanlingvaj gazetoj
Kategorio:Aperis en 1609
Kategorio:Malaperis en 1632
Platycercinae

**Platicercenoj** (*Platycercinae*), iam nomata **rozelenoj** laŭ ĝia tipa genro *Platycercus* (rozeloj), estas subfamilio en familio Psitakuledoj de veraj papagoj.
Ĝi enhavas papagojn troveblajn en Oceanio. La subfamilio plue subdividiĝas je du triboj: *Pezoporini* (teraj papagetoj kaj parencoj) kaj *Platycercini* (larĝvostaj papagetoj).

## Taksonomio
Tribo Pezoporini:
* Genro *Cyanoramphus* (kakarikoj)
** Tahitia kakariko, *Cyanoramphus zealandicus* †
** Raiatea kakariko, *Cyanoramphus ulietanus* †
** Kakariko de Lordo Howe, *Cyanoramphus subflavescens* †
** Unukolora kakariko, *Cyanoramphus unicolor*
** Ruĝkrona kakariko, *Cyanoramphus novaezelandiae*
** Makvor-insula kakariko, *Cyanoramphus erythrotis* †
** Kakariko de Reischek, *Cyanoramphus hochstetteri*
** Flavkrona kakariko, *Cyanoramphus auriceps*
** Ĉatham-insulara kakariko, *Cyanoramphus forbesi*
** Oranĝkrona kakariko, *Cyanoramphus malherbi*
** Novkaledonia kakariko *Cyanoramphus saisseti*
** Norfolka kakariko *Cyanoramphus cooki*
* Genro *Platycercus* (rozeloj)
** Flavorela rozelo, *Platycercus icterotis*
** Karmezina rozelo, *Platycercus elegans*
** Verda rozelo, *Platycercus caledonicus*
** Palkapa rozelo, *Platycercus adscitus*
** Bunta rozelo, *Platycercus eximius*
** Norda rozelo, *Platycercus venustus*
* Genro *Barnardius* - en pli malnovaj fontoj unuigita kun *Platycercus*
** Koluma papageto, *Barnardius zonarius*
* Genro *Purpureicephalus*
** Purpurkapa papageto, *Purpureicephalus spurius*
* Genro *Lathamus*
** Latama papago, *Lathamus discolor*
* Genro *Northiella* (bluĉapaj papagetoj) - en pli malnovaj fontoj ofte unuigita kun *Psephotus*
** Ruĝventra bluĉapulo, *Northiella haematogaster*
** Nareta bluĉapulo, *Northiella narethae*
* Genro *Psephotus*
** Ruĝpuga papageto, *Psephotus haematonotus*
* Genro *Psephotellus* (platvostaj papagetoj)
** Mulga papago, *Psephotellus varius*
** Orŝultra papago, *Psephotellus chrysoptergius*
** Kapuĉopapago, *Psephotellus dissimilis*
** Paradiza papago, *Psephotellus pulcherrimus*†

## Referencoj