open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aluric

**Aluric** estas arta lingvo de fikcia speco Alurian. Tiu estas nekompleta projekto kiu havas 70 fonemojn, 7 kazojn por substantivoj kaj adjektivoj, malsimplan, sed logikan verban konjugacion. Ĝia vortprovizo devenas el aliaj lingvoj kaj estas pligrandigebla per afiksoj.

Specimeno (Babela Turo, Gen. 11:1-9):

1-Ná, ttòsnë zh'óñen ñeveláynû dwi sùlën hályen, ddá vìgeláynû dwi sùlë ¿óv ñevóznáyëná. 
2-Ddá vëzhelû, shthálázályën ghel máçisáç, dyárán ghílâ ddeksánthán tye tirá Shínár, ddá geveláynun vá. 
3-Ddá dívelùnyun áyáshénÿ, ráyv, ersháyá vóçón, ddá túgròsháyá dyárán. Ddá vóçón kúweláynun kólf senéfón ddá móllán kólf jóttem. 
4-Ddá dívelun, ká, vreleksáyá íthlánán vùn tárháyá, teyá beren yáqánô Kálrÿíszán, ddá ersháyá kìvá ólvínÿ fárshán eleván, spé ághálsárrenelyá ás ttòsnënÿ zh'óñenyánÿ. 
5-Ddá qíëdelû Áxván pólef sperrâ zh'íthlánán vùn zhë tárháyá ten vrelekseláyná káyár bóyená. 
6-Ddá dívelû Áxván, ráyv, lhôñ dwensá zhë ¿áms ddá xónyá dwi sùlën hályen, ddá úmázhën fakályónyá. Kólfe ñeyësán dyáráç feñené ten ïnáqánónyá kályâ. 
7-Ká, ándzáláyá ddá vezénáyá dyárs-hályen pólef el ñe vùzùnùnyá ñevësán áyáshéyá. 
8-Eref dyárán ághálsárrelô Áxván ghel váç ás ttòsnënÿ zh'óñenyánÿ, ddá lepelun vreleksâ zh'íthlánán. 
9-Ddá eref zhë shthevá sódlô Bábel, kálÿ vá vezénelû Áxván hályen ttòsná zh'óñenyá, ddá ghel váç ághálsárrelû Áxván dyárán ás ttòsnënÿ zh'óñenyánÿ. 

## Eksteraj ligiloj 
http://alurhsa.org/

Kategorio:Artaj lingvoj
Distrikto Rhein-Neckar

La **distrikto Rhein-Neckar** situas en la nordokcidento de la germana federacia lando Baden-Virtembergo, kaj norde limas kun la najbara lando Hesio.

Ĝi estas la baden-virtemberga distrikto kun plej da loĝantoj (fine de  temis pri ).

Administra centro estas la urbo Heidelberg, kiu tamen troviĝas ekster la distrikta teritorio.

## Geografia situo 
La distrikto apartenas al la suda parto de la mezmontaro Odenwald. La plej alta monto de la mezmontaro, la *Katzenbuckel* (626 metroj), troviĝas ene de la distrikta areo.

### Loĝantoj 
La distrikto Rhein-Neckar estas la baden-virtemberga distrikto kun plej da loĝantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj


R
R
Distrikto Neckar-Odenwald

La **distrikto Neckar-Odenwald** situas en la nordokcidento de la germana federacia lando Baden-Virtembergo, kaj norde limas kun la najbara lando Hesio. Ĝia administra sidejo estas la urbo Mosbach. La distrikto estas parto de la distriktaro Karlsruhe kaj de la regiona ligo metropola regiono Rhein-Neckar. La distrikto havas areon de 1 304 km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## Geografia situo 
La teritorio apartenas al la suda parto de la mezmontaro Odenwald. En *Buchen* troveblas impona stalaktita kaverno.
[250px|eta|maldekstra|la monto *Katzenbuckel* ĉe [Eberbach]]

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 27 komunumoj, el kiuj 6 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Adelsheim (5.368)
# Buchen (Odenwald) (18.820)
# Mosbach (24.963)
# Osterburken (6.514)
# Ravenstein (3.058)
# Walldürn (11.934)

**Neurbaj komunumoj**:
# Aglasterhausen (5.012)
# Billigheim (5.880)
# Binau (1.385)
# Elztal (6.118)
# Fahrenbach (2.880)
# Hardheim (7.414)
# Haßmersheim (4.945)
# Höpfingen (3.271)
# Hüffenhardt (2.069)
# Limbach (4.533)
# Mudau (5.048)
# Neckargerach (2.395)
# Neckarzimmern (1.536)
# Neunkirchen (1.795)
# Obrigheim (5.272)
# Rosenberg (2.232)
# Schefflenz (4.270)
# Schwarzach (3.188)
# Seckach (4.427)
# Waldbrunn (4.953)
# Zwingenberg (742)

Iuj urboj kaj/aŭ komunumoj interkonsentis kune oferti partojn de la publikaj servoj kadre de administraj komunumaroj. Tiuj grupigoj en la supra listo (laŭ la nuna stato) ne aparte listiĝas.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la distrikto (germanlingvaj) 
* turismaj paĝoj pri la distrikto (germanlingvaj)

Dosiero:Mosbach palmscheshaus.jpg|Mosbach
Dosiero:Buchen - Stadtmitte.jpg|Buchen (Odenwald)
Dosiero:Walldürn, historisches Rathaus.jpg|Walldürn
Dosiero:Adelsheim Ost Bahnhof 20070519.jpg|Adelsheim


N
N
Bosque de los Ausentes

eta|300ra|Foto de la bosko
**Bosque de los Ausentes** (en la hispana *Arbaro de la Forpasintoj*) estas memoriala parko en Madrido, aranĝita omaĝe al la 192 viktimoj de la teroristaj atencoj en Madrido (printempo 2004).

Estis plantitaj 192 arboj (olivujoj kaj kiparicoj) — po unu arbo memore al ĉiu pereinto. Ĝi situas sur monteto apud la trajnstacio Atocha, kie la atencon okazis.

Kategorio:Hispanio
Ámman-Iâr

**Ámman-Iâr** estas studa arta lingvo kreita de David E. Bell, kun pseŭdonimo *The Gray Wizard*. Ĝia celo estas studo de hipoteza evoluado de lingvo Eldarin kreita de John Ronald Reuel Tolkien.

Ekzemplo: i galdranne eleth en i feng ernurgoraen (*Galdor dormigis la drakon*)

## Eksteraj ligiloj 
* http://graywizard.conlang.org/

Kategorio:Artaj lingvoj
Bow (rivero)

La **Rivero Bow** estas rivero en la kanada provinco Alberto. Ĝi kuniĝas kun la rivero Oldman por formi la Sud-Saskaĉevanan Riveron.

## Fluvojo 
La fonto de la rivero troviĝas en la Glaĉero Bow kaj la Lago Bow en la kanada Rok-Montaro. Ĝi trafluas la Nacian Parkon Banff, poste tra la urbeto Canmore kaj la urbo Kalgario. De tie ĝi plue fluas ĝis kie ĝi kuniĝas kun la Rivero Oldman proksime al Grassy Lake (Alberto) por formi la Sud-Saskaĉevanan Riveron. Ĝiaj akvoj plue fluas tra la rivero Saskaĉevano, Vinipega Lago kaj rivero Nelson al la Hudsona Golfo.

[300px|dekstra|eta|dekstra|Rivero Bow kun [Kalgaria Zoo]]
Inter la komunumoj situantaj laŭborde de la Bow estas Lake Louise, Banff, Canmore, Cochrane, Kalgario, kaj Arrowwood.

La Bow havas longecon de 587 km kaj akvokolektan areon de 26.200 km².

## Konservado kaj evoluo 
Ĉi tiu rivero estas grava fonto de trinkakvo, akvo por irigacio, kaj hidroelektra povo. Ĝi ankaŭ provizas loĝmedion por sovaĝaj bestoj kaj eblecojn por distrado, ekzemple boatado kaj fiŝkaptado.
La Akvofaloj Bow troviĝas ĉe fluvojo de la rivero, apud Banff. Provinca Parko de Valo Bow kreiĝis en la valo de la rivero Bow kaj estas parto de la parkosisteno de Kananaskis. La rivero fluas dekstraflanke de la 8-a ĝis 14-a truoj de la golfludejo de la Hotelo Banff Springs.

### Fiŝkaptado 
La Rivero Bow estas konata kiel mondnivela celloko por kaptado de truto. Ĉi tie loĝas tutjare la ĉielarka truto, bruna truto, rivereta truto, "bull" truto, rok-montara blankfiŝo, kaj diversaj aliaj specioj de fiŝo. Fiŝoj unue eniris ĉi tiun riveron danke al akcidento en 1925, kiam kamiono plena je fiŝidoj celitaj por alia loko paneis proksime al la rivero. Preferante ke la fiŝidoj vivu en ĉi tiu rivero ol ke ili mortu, la ŝoforo enverŝis 45.000 fiŝidojn en la riveron. Ĉi tiuj fiŝoj sukcesis vivi en la rivero, kaj iliaj posteuloj nun subtenas sport-fiŝkaptan industrion kun valoro de milionoj da dolaroj jare.

La rivero prenis sian nomon de la fakto ke indiĝenoj faris pafarkojn (angle: bows) de la arboj kiuj kreskis laŭ ĝi.

## Alfluoj 

La Bow en Alberto

Inter la alfluoj estas
* Rivereto Johnston (Johnston Creek)
* Rivero Spray (Spray River)
* Rivero Kaskada (Cascade River)
* Rivero Kananaskis (Kananaskis River)
* Rivero Ghost (Ghost River)
* Rivereto Jumpingpound (Jumpingpound Creek)
* Rivero Elbow (Elbow River)
* Rivereto Fish (Fish Creek)
* Rivero Highwood (Highwood River)
* Rivereto Okcidenta Arrowwood (West Arrowwood Creek)
* Rivereto Crowfoot (Crowfoot Creek)
* Riveretoj Newell (Newell Creeks)
* Rivereto Divide (Divide Creek)

Multaj lagoj, glaĉeraj kaj artefaritaj, troviĝas en la valo de la Bow: Lago Bow, Lago Hector, Lagoj Vermillion, Lago Gap, Lago des Arcs kaj Lago Ghost ĉe la supra fluvojo, kaj kelkaj artefaritaj akvorezervejo ĉe la malsupra fluvojo.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* Bow River Basin Council 

Kategorio:Riveroj en Alberto
Kategorio:Nacia Parko Banff
Ucuriș

**Ucuriș** [ukuriŝ] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Salonta. En 1910 ĝi nombris 1053 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 — 647 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1344. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). En 1917 oni aligis al ĝi Bodiu. Administre ĝi apartenas al Olcea.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Tibor Jurcsák (n. 29-a de decembro 1926): muzeologo, scienca esploristo.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Bodiu

**Bodiu** () estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 295 loĝantojn (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1909. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Ĝi kuniĝis kun Ucuriş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Bogy

La gloso **Bogy** povas signifi la jenajn:

* **Bogy**, hungara formo por ** Bodiu** (Rumanio)
* **Bogy**, vilaĝo en franca departemento Ardèche (Francio)
* David B. Bogy: komputika pioniro de teknologio de fiksitaj diskoj
Gepiș

**Gepiș** [ĝepiŝ] () estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 722 loĝantojn (rumanoj), en 1992 668 (rumanoj, ciganoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1388. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Lăzăreni.

En la censo de 2002 el la 682 loĝantoj 373 deklaris sin romaoj, 308 rumanoj.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Homorog

**Homorog** () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Salonta. En 1910 ĝi nombris 1 756 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 768 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1202. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Mădăraş.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Anaqaen

**Anaqaen** [anakajn] estas planlingvo kreita de la franco *Christopher Bouchard* en 2002, sen konata celo, verŝajne ĝi estas arta lingvo. Ĝi havas deklinacion kun 6 kazoj kaj neregulan konjugacion. La projekto suferis gravajn ŝanĝojn kaj ankoraŭ restas nefinita.

## Eksteraj ligiloj 
* persona retejo, arkivigita laŭ la stato de februaro 2006
* informoj en la reteko *frathwiki.com*
* informoj en la reteko *frathwiki.com*, arkivigita laŭ la stato de oktobro 2007

Kategorio:Planlingvoj
Anawanda

**Anawanda** estas fantazia arta lingvo ("lingvo de anawanda tribo de sudoriento de insularo *Elaire*") kreita de Tommaso Donnarumma en 1998. Ĝi havas interesan gramatikon, fantazian sed sufiĉe simplan, la aŭtoro ŝajne konas modernajn lingvistikajn teoriojn pri sintakso. La aŭtoro ankaŭ kreis du naivajn alfabetojn por sia lingvo. Bedaŭrinde li ne aldonis ekzemplojn.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.glossopoiesis.net/Anawanda/ 

Kategorio:Artaj lingvoj
Giganta cervo

eta|313x313ra|Skeleto de *Megaloceros giganteus*
eta|395x395ra|Rekonstruaĵo de *Megaloceros giganteus*
La **giganta cervo** (*Megaloceros giganteus*) estas formortinta specio de cervedoj, kiu aperis dum la plejstoceno ĉirkaŭ antaŭ 400.000 jaroj en Eŭrazio kaj malaperis dum fino de la lasta glaciepoko (Würm-epoko), ĉirkaŭ antaŭ 8.000 jaroj.

Angle oni nomas ĝin „irlanda alko” (*Irish elk*), ĉar ties ostoj elgrundiĝis ĉefe el irlandaj marĉoj (spite al tio, ĝi vivis en la tuta Eŭropo). Ĝi havis gigantan platkornaron (kun larĝo de maks. 4 m), kun postkola alto de 2 m, la korpomaso de la besto estis ĉirkaŭ 1400&nbsp;kg. Ĝi verŝajne vivis sur senkaŝaj herbejoj kaj ĝi evitis la arbarojn pro sia grandega kornaro.

La preciza sistematiko okazis laŭ DNA-esploroj: ŝajnas, ke ĝi pli parencas ne al alko, sed al damao.

La formorto de la besto okazis plej verŝajne pro ĉasado de la prahomoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Extinct Giant Deer Survived Ice Age, Study Says
* Extinct Giant Deer Traced to Modern Relative by DNA
* Megaloceros, Irish elk, Giant deer

Kategorio:Cervedoj
Kategorio:Formortintaj mamuloj
Cacuciu Vechi

**Cacuciu Vechi** [kakuĉu vekj] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aleșd. En 1910 ĝi nombris 350 loĝantojn (rumanoj), en 1992 190. Ĝia unua skriba mencio estis en 1482. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Aușeu.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Vidu ankaŭ 
* Cacuciu Nou *(Nagykakucs)*, 2 km okcidente

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Sânnicolau Român

**Sânnicolau Român** [sınikolau romın] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cefa.

## loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 2 517 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 218 (rumanoj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1462. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Oláhszentmiklós apartenis al Hungario (*Bihar*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* Coriolan Hora (*17-a de aŭgusto 1928): pentristo.
* Ciprian Radovan (*13-a de majo 1939): pentristo.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Otomani

**Otomani** [otomanj] ( otomanj) estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 989 loĝantojn (hungaroj), en 1992 790. Ĝia unua skriba mencio estis en 1263. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Sălacea.

## Famuloj 
* en la vilaĝo naskiĝis la hungara poeto László Szentjóbi Szabó kaj la hungara verkisto Mária Szentmihályiné Szabó

## Fontoj 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Malnova saĝa lingvo

**Malnova saĝa lingvo** estas kreita de Mike Singleton por sia rolludo Lords of Midnight inspirita de J. R. R. Tolkien. Malgraŭ la influo de Tolkien, Singleton ne zorgis pri la lingvistikaj aspektoj de sia lingvo kaj uzis ĝin nur kiel fonon de sia ludo kaj en noveleto The Citadel. Sekve la projekto havas tre simplan gramatikon kaj tro malgrandan vortprovizon, plejparte proprajn nomojn.

Ekzempletoj:

*Ara darith uranar garak tha-ithil (Mi volas mi povi kompreni tion).
*Du-aran ara! (Mi scipovas paroli tion).
*Idronel, ara b'ka e irin ur-anar! (Fraĉjo, mi havos umikinojn ankaŭ).

## Eksteraj ligiloj 
http://www.icemark.com/tower/language.htm

Kategorio:Artaj lingvoj
Petid

**Petid** (hungare *Petegd*) estas vilaĝo en Rumanio sud-sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 1125 loĝantojn (rumanoj), en 1992 estis nur 732 loĝantoj. Ĝia unua skriba mencio estis en 1374. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Cociuba Mare.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
TUC

**Tuc** aŭ **TUC** havas plurajn signifojn:

***tuc** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Tukano (konstelacio)**
Andan

**Andan** estas arta lingvo kreita de iu kiu uzas pseŭdonimon Keolah kun nekonataj celoj. Vere la projekto restis nekompleta, nur vortareto estis verkita. La radikoj estas baze inaj. Estas du kazoj, kiel en la angla: nominativo kaj poseda.

## Eksteraj ligiloj 
* https://web.archive.org/web/20021005053222/http://keolah.tripod.com/conlang/andan.html

Kategorio:Fikcilingvoj
Hirschhorn (Neckar)

**Hirschhorn** estas urbo en la pleja sudo de la germana federacia lando Hesio, borde de la rivero Neckar kaj ĉirkaŭata okcidente, sude kaj oriente de teritorio baden-virtemberga. La urbo apartenas al la distrikto Bergstraße de la distriktaro Darmstadt. Fine de la jaro  la komunumo havis  loĝantojn.

## Geografia situo 
eta|maldekstra|Rigardo al la urbo de oriento (2005)
La urbo situas, 19 kilometrojn oriente de Heidelberg, ĉe aparte forta kurbiĝo de la rivero Neckar, tial ke ekestis preskaŭ-duoninsulo, kies bazo estas sudo kaj kies okcidento, nordo kaj oriento estas limigitaj de la rivero. La urboparto Ersheim situas sur tiu duoninsulo kaj estas la sola areo de Hesio troviĝanta sude de la Neckar, kaj la resto de la urbo okcidente de tio. La urbon ĉirkaŭas vastaj arbaroj de la mezmontaro Odenwald.

## Disdivido 
Hirschhorn konsistas el la sekvaj urbopartoj:
* Hirschhorn
* Ersheim, gelegen auf der Landspitze in der Neckarschleife am südlichen Ufer
* Langenthal en la valo de la rojo *Ulfenbach*
* Unter-Hainbrunn
* Igelsbach, aŭ pli ekzakte ties sudokcidenta parto (la nordoriento apartenas al la urbo Eberbach en Baden-Virtembergo.''

## Partnera urbo 
20px Ekde 1981 ekzistas urba partnereco kun la franca urbo Château-Landon.

## Vidindaĵoj 
* la fortikaĵo Hirschhorn, nuntempe hotelo
* restoj de la mezepoka urba muro
* preĝejo de eksa karmelita monaĥejo (finkonstruita dum 1406) kun kapelo de sankta Ana (1513)
* paroĥa preĝejo kinkonstruita dum 1630, kiu uzas turon de 1392 el la mezepoka urba muro kiel preĝeja turo
* protestanta preĝejo de 1892
* kapelo de la urboparto Ersheim, nun oficiale katolika tombeja kapelo, kiu unuafoje skribe menciiĝis dum 773 kaj estas la plej aĝa preĝejo de la valo de la rivero Neckar
* multaj mezepokaj trabfakaj domoj en la historia urbocentro
* kluzo de la rivero Neckar, kiu funkcias kiel ponto

## Eksteraj ligiloj 
*  

Kategorio:Urboj de Hesio
Kategorio:Distrikto Bergstraße
Lützelbach

**Lützelbach** estas komunumo de la distrikto Odenwald en la sudo de Hesio, proksime al la limo al Bavario, en arbaroriĉa ĉirkaŭaĵo de la mezmontaro Odenwald. Fine de la jaro  ĝi havis  loĝantojn sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Disdivido 
La komunumo konsistas el la kvin vilaĝoj :
* Lützel-Wiebelsbach (administra sidejo)
* Seckmauern
* Haingrund
* Breitenbrunn: la loko, kiu hodiaŭ havas 830 loĝantojn, unuafoje skribe menciiĝas dum la jaro 1273, sed supozeble jam fondiĝis dum la 11-a jarcento
* Rimhorn proksime de Höchst im Odenwald

## Vidindaĵoj 
Vidindas restoj de la romiaj limfortikaĵoj el la 2-a kaj 3-a jarcento post Kristo, kiuj celis protekti la romian imperion de atakantaj ĝermanaj triboj, sed plenumis tiun funkcion nur ĝis la jaro 260, kiam la alemanoj venkis la limfortikaĵojn.

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la komunumo ()
* paĝo de la Esperanto-Klubo Odenwald, arkivigita en januaro 2014 ()

[eta|maldekstra|300px|simbole restarigita palisaro de la [Limeso (fortikaĵo)|limfortikaĵo *Lützelbach*]]

Kategorio:Komunumoj de Germanio
Kategorio:Distrikto Odenwald
Kategorio:Urboj de Hesio
Angelian

**Angelian** aŭ **Aingeljã** estas eŭroklono kiu bazis sian vortprovizon en (laŭ ordo): la hispana, la kataluna, la "galica-portugala", la franca kaj la itala, sed ankaŭ akceptas influojn el la angla kaj la germana. Ĝin kreis la hispana inventisto Ángel Serrano. La projekto klasigeblas Eŭroklono, do naturalisma planlingvo bazita sur eŭropaj lingvoj.

Kategorio:Eŭroklono
Pocioveliște

**Pocioveliște** [poĉoveliŝte] () estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 580 loĝantojn (rumanoj), en 1992 396. Ĝia unua skriba mencio estis en 1600. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Curățele.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Listo de rumanaj poŝtkodoj

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Poșoloaca

**Poșoloaca** [poŝolŭaka] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 588 loĝantojn (hungaroj, rumanoj), en 1992 373 (rumanoj, 66 % da hungaroj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (*Bihar vármegye*). Administre ĝi apartenas al Tileagd.

En la censo de 2002 la 396 deklaris jenajn etnecojn:

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Gravaj personoj 
* Ferenc Albert (n. 26-a de aprilo 1951): ĵurnalisto.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de la distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Bicăcel

**Bicăcel** [bikǝĉel] ( pustabikaĉ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 316 loĝantojn (rumanoj), en 1992 272. Ĝia unua skriba mencio estis en 1406. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Bihar (reĝa departemento) vármegye*). Administre ĝi apartenas al Lăzăreni.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Lorău

**Lorău** [lorəŭ] (, ) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Aleşd. En 1910 ĝi nombris 3 143 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 560 (rumanoj), kaj laŭ la stato de  en la komunumo vivis . Ĝia unua skriba mencio estis en 1406. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Bratca (Barátka, Kreuz).

## Fonto
*Magyar nagylexikon (la "hungara enciklopediego"), 1-18., 1993-2004, Budapeŝto.
*Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)  

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  de la komunumo ()
* Administra mapo de la distrikto  ( kaj )

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Vilaĝoj de distrikto Bihor
Distrikto Main-Tauber

La **distrikto Main-Tauber** situas en la nordoriento de la germana federacia lando Baden-Virtembergo. Ĝi norde limas kun la najbaraj federaciaj landoj Hesio kaj Bavario. Administra centro estas la pitoreska mezepoka urbo Tauberbischofsheim. La distrikto havas areon de 1 304&nbsp;km², kaj fine de  ĝi havis  loĝantojn.

## Geografia situo 
La distrikto apartenas al la plej orienta parto de la mezmontaro Odenwald, la tiel nomata *Bauland*.

## Administra divido 
La distrikto konsistas el 18 komunumoj, el kiuj 11 estas urboj. En la sekva listo inter krampoj aldoniĝas la respektiva nombro de loĝantoj laŭ la stato fino de septembro 2006.

**Urboj**:
# Bad Mergentheim (22.457)
# Boxberg (7.245)
# Creglingen (4.894)
# Freudenberg (3.985)
# Grünsfeld (3.808)
# Külsheim (5.675)
# Lauda-Königshofen (15.106)
# Niederstetten (5.462)
# Tauberbischofsheim (13.312)
# Weikersheim (7.584)
# Wertheim (24.365)

**Neurbaj komunumoj**:
# Ahorn (2.312)
# Assamstadt (2.090)
# Großrinderfeld (4.083)
# Igersheim (5.633)
# Königheim (3.282)
# Werbach (3.570)
# Wittighausen (1.716)

## Eksteraj ligiloj 
* paĝoj de la distrikto, germanlingvaj


Kategorio:Distriktoj de Baden-Virtembergo
Poclușa de Barcău

**Poclușa de Barcău** [pokluŝa de barkəŭ] () estas vilaĝo en Rumanio nordoriente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Chișlaz.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 724 loĝantojn (hungaroj), en 1992 417 (rumanoj, 67% hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1213. Ĝis 1919 kaj inter 1939 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)
* Listo de rumanaj poŝtkodoj

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Butani

**Butani** [butanj] () estas vilaĝo en Rumanio oriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 342 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 389 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estis en 1552. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Măgeşti.

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de distrikto 
* Popolnombrado 2002 
* Administracia mapo de distrikto 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Roit

Roit (rojt) () estas vilaĝo en Rumanio sudokcidente de Oradea. Administre ĝi apartenas al Cefa.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi nombris 976 loĝantojn (rumanoj), en 1992 645.

## Historio 
Ĝia unua skriba mencio estis en 1291. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Rojt apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Fonău

Fonău (fono) () estas vilaĝo en Rumanio sude de Oradea. En 1910 ĝi nombris 583 loĝantojn (rumanoj), en 1992 217. Ĝia unua skriba mencio estis en 1583. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.
* Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Bihor
Animalic

**Animalic** estis tre simpla persona arta lingvo, aŭ simple kaŝkodo, kreita de *Mary* kaj *Marjorie Incledon*, kuzinoj de J.R.R. Tolkien ĉirkaŭ 1905. Tolkien lernis ĝin kaj verkis pri ĝi en *The Monsters and the Critics*, p. 200. Vere ĝi estas simpla kodo, en Animalic, la vorto "forty" signifas "azeno" kaj "donkey" signifas 40, ekzakte male al la angla. "Dog nightingale woodpecker forty" signifas "Vi estas azeno", sekve neracie, por tre oftaj vortoj, kiel "estas" aŭ la nedifina artikolo oni uzas tre longajn vortojn kiel "nightingale" kaj "woodpecker".

La ĉefa intereso pri Animalic estas ĝia influo sur Tolkien.

Kategorio:Artaj lingvoj
Kategorio:J. R. R. Tolkien
Arden (lingvo)

**Arden** estas arta lingvo kreita de Jean-François Smith kaj Tommaso Donnarumma en 1998 kun nekonata celo, sed kun kopirajto. Ĝia gramatiko estas tre detala, sed la vortprovizo estas malgranda, inkluzive kun distingo de "dialektoj".

Specimeno:

*Iðilei vi. Eddawe ili alma tavenei lei. Kundo vauroþòu laun. Emà ine fert koppo tikèn te þuri ili nè þundor taumòn to; nè oyodo eneir te aivàl te buloyo gara.

*(Traduko): Pluvas. Desupre el la ĉielo la akvo falas. Rojoj estas frostraj. Sed ĵetu lignon en la fajron kaj pelu la vintron eksteren; kaj verŝu dolĉan vinon senŝpare.

## Eksteraj ligiloj 
http://www.glossopoiesis.net/Arden/ 

Kategorio:Artaj lingvoj
Marc Bonfils

**Marc BONFILS** estis franca ekologo kaj grajnkultivisto. Li disvolvadis la neplugan metodon de grajnkultivado en Francio, paralele kun japana kultivisto Fukuoka Masanobu en Japanio. Pli pri lia metodo estas priskribita en libro (The Harmonious Wheatsmith de Mark Moodie (ISBN 0951789007) - angle).

## Vidu ankaŭ 
* Ekologia agrikulturo
* Permakulturo

Kategorio:Agrikulturistoj
Augustin (Brașov)

**Augustin** (, ) estas komunumo en Rumanio norde de Braŝovo. En 1910 ĝi havis 984 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 025. Ĝia unua skriba mencio estas el 1606. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (*Nagy-Küküllő vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest. Ĝis 2005, kiam ĝi iĝis komunumo, ĝi administre apartenis al Ormeniș.

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Distrikto Brașov
Beclean (Brașov)

**Beclean** [bekljan] ( **Betlen**,  **Badlinen**) estas komunumo en Rumanio sudokcidente de Făgăraș. Administre apartenas al ĝi Boholț, Calbor, Hurez, Luța.

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 1&nbsp;086 loĝantojn (rumanoj).

## Historio 
Ĝis 1919 apartenis al Hungario (*Fogaras vármegye*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1–18, 1993–2004, Budapest.

## Gravaj personoj 
* János Fodor (Betlen, 24-a de julio 1909 – Kecskemét, 14-a de januaro 1961): presisto, verkisto.
* Sándor Szabó (14-a de novembro 1930 - ) redaktoro, pripolitika artikolisto

## Eksteraj ligiloj 
* Popolnombrado 2002 
* Interaga mapo de la distrikto

Kategorio:Vilaĝoj de Rumanio
Kategorio:Komunumoj de distrikto Brașov
Kategorio:Distrikto Brașov
Beclean (Bistrița-Năsăud)

**Beclean** (Bistrița-Năsăud) [bekljan] ( **Bethlen** betlen) estas urbo en Rumanio sur la maldekstra bordo de Someșul Mare okcidente de Bistrița. Administre apartenas al ĝi: Coldău, Figa (Beclean (Bistrița-Năsăud), Rusu de Jos

## Loĝantaro 
En 1910 ĝi havis 3 070 loĝantojn (hungaroj, rumanoj); en 1992 10 039 (rumanoj, 17 % hungaroj).

## Historio 
Ĝia unua mencio skribe estas en 1235. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, (*Szolnok-Doboka*).

## Fonto 
* Magyar nagylexikon, 1-18., 1993-2004, Budapest.

## Renomaj personoj 
* Radu Afrim (*?): reĝisoro.
* Mihály András (*7-a de julio 1964: koreografo, direktoro de dancensemblo en Miercurea Ciuc.
* Károly Bárányos (Bethlen, 23-a de aprilo 1892 – Budapest, 5-a de aŭgusto 1956): agrikultura fakulo, post 1945 ministro por publikprovizadaj kaj poste por agrikulturaj aferoj en registaro de Hungario.
* Dénes Bánffy, barono (ĉ. 1630 – Bethlen, 18-a aŭ 19-a de decembro 1674): aristokrato, politikisto
* György Bernády (1864-1938): politikisto, urbestro de Târgu Mureș.
* András Bethlen (Koloĵvaro, 1847 - Bethlen, 1898) politikisto, ministro pri agrikulturo.
* Grafo Bálint Bethlen, hungara politikisto.
* Ferenc Bethlen (verkisto).
* Alaxandrina Gheție-Hilohi (*4-a de aprilo 1935): pentristo.
* László Hunor (*31-a de aŭgusto 1944): amatora skulptisto, poeto.
* Kristóf Lukácsy (Bethlen, 30-a de marto 1804 – Szamosújvár, 24-a de oktobro 1876): armenologo.
* Liviu Maior (2-a de oktobro 1940): historiisto, ministro por instruaj kaj edukaj aferoj.
* Sándor Szabó (*14-a de novembro 1930): filozofo, docento, redaktoro.
* Béla Székely ĵurnalisto, verkisto, psikologo.
* Gusztáv Szepesi (3-a de decembro 1853 - Miskolc, 20-a de novembro 1901) aktoro.
* Mária Tomcsányi (*9-a de januaro 1945): ĵurnalistino, televidradaktorino, redaktorino.

## Eventoj 
* Sándor Petőfi kaj Jozefo Bem tie restadis la 8-an kaj 9-an de marto 1849.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Rumanio
Kategorio:Urboj de distrikto Bistrița-Năsăud
Depresiunea Giurgeu

''''* [ĝurĝeu] (Baseno de Djerdjo, ) estas baseno en Rumanio en Orientaj Karpatoj je 655-900 m alto super la marnivelo inter la Montaro de Gurghiu okcidente kaj Montaro de Djerdjo oriente. En la centro de la baseno situas la urbo Gheorgheni. La komunumoj estas la jenaj desude alnorde: Voşlobeni, Suseni, Chileni, Valea Strâmbă, Ciumani, Joseni, Lăzarea, Ditrău, Remetea, Sărmaş, Subcetate, Gălăuţaş kaj la urbo Topliţa. Dum la somero de 1907 Béla Bartók kolektis tie ĉirkaŭ 120 tekstajn kaj instrumentajn popolmelodiojn.  

## Bibliografio 
* Tarisznyás Márton: *Gyergyó történeti néprajza*, Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994.
* Garda Dezső: *Főnépek, lófők, gyalogkatonák Csíkban és Gyergyóban'': Csík és Gyergyó gazdasági fejlődése és népességének alakulása 1750-ig. 1999.
 Kategorio:Sikullando
Kategorio:Basenoj de Rumanio
Jumen

**Yumen** estas urbo en Ĉinio, en regiono Gansuo, apud la Silka Vojo. 

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Historio 
Ĝi venis sub ĉinan regon en la 2-a jc. a.K. kaj estis ĉina posedaĵo krom 770-840 kaj 1368–1644, kiam ĝi estis parto de Tibeto. 

Post graviĝo de la mara transporto, la karavana vojo sensignifiĝis. La urbo renaskiĝis en la 1930-aj kaj 1940-aj jaroj pro konstruo de artvojo sekvanta la karavanvojon. Tiu vojo estis grava postproviza vojo dum la Dua mondmilito. Oni modernigis ĝin post 1949 kaj konstruis eĉ fervojon. 

Oni malkovris nafton norde de la urbo en 1939, ekde 1950 oni malkovris abrupte riĉajn naftofontojn, kio plugravigis la urbon. Yumen havas nun propran naftorafinejon, sed oni liveras nafton al Lanĝoŭo. 

En ĉ. 1970 oni fondis tie teknikan Universitaton por eduki sufiĉe da fakspertuloj por la naftoindustrio.

Kategorio:Urboj de Ĉinio
Aninese

**Aninese** estas arta lingvo kun tre bela fikciskribo. Ĝi estas la latino de fikcia lando Anin. Ĝi estis kreita de André Steffens, Roterdamo kun nekonataj celoj. La gramatiko kaj vortprovizo ŝajnas iom simpla sed tro fantazia, certe la ĉefa intereso de la projekto estas la bela skribo.

Ekzemploj (transskribitaj en latina alfabeto):

*Arevis domàradie (la posedantoj regas la popolon);
*Zeevis mazutadie, zeevisov lògodie (la riĉuloj havas bonan ĉancon, la malriĉulojn havas ĝojecon);

## Eksteraj ligiloj 
http://www.uteged.com/aninese/anineesdescr.htm 

Kategorio:Artaj lingvoj
Janmajeno

[150ra|eta|[Flago de Norvegio]]
eta|Situo de Janmajeno
eta|Satelita foto de Janmajeno
**Janmajeno** () estas insulo en la Gronlanda maro, je ĉirkaŭ 500&nbsp;km de Gronlando, geografie konsideratas parto de la insularo "Svalbardo kaj Janmajeno", kaj administre estas ekstera teritorio de Norvegio. Ĝi longas ĉirkaŭ 56&nbsp;km kaj larĝas ĉirkaŭ 14&nbsp;km, la tuta surfaco estas 373&nbsp;km².

La insulo konsistas el du ĉefaj partoj *Nord-Jan* kaj *Sør-Jan*, kiujn interligas terkolo. Ĝi estas parte glaĉerkovrita. La plej alta pinto de la insulo troviĝas en la norda parto kaj tiu estas la pinto de Beerenberg-vulkano (2277 m), kiu lastfoje erupciis en 1732.

La suda parto estas montetplena. La senplanta insulo ne havas havenon, la klimato estas nebula kaj ŝtorma, la temperaturaj averaĝoj etendas de la decembra  al la julia . Sur la malgranda tundro, antaŭ la jaro 1990, vivis kelkaj vulpoj.

Verŝajne la insulo estis malkovrita de Henry Hudson en 1607, dum esploro al la nord-orienta pasejo al Hindio. En 1612 la nederlandanoj Jan Jansz Kerckhof kaj Jan Jacobszoon May van Schellinkhout “remalkovris” la insulon. Oni nomis la insulon laŭ la lasta persono Jan Mayen.
Ĝis ekstermo de la gronlandaj balenoj kaj morto de 7 balenĉasistoj pro skorbuto, ĝi funkciis kiel balenĉasa apogstacio (1642). En 1882–83 funkciis tie aŭstra meteorologia stacio en kadro de la 1-a Internacia Arkta jaro. Norvegio establis tie en 1921 meteorologian kaj radiostacion kaj la 8-an de majo 1929 aneksis ĝin. Dum la Dua Mondmilito, funkciis tie usona meteorologia stacio, poste en 1958–59, la NATO establis tie alflugejon. La radistacio transformiĝis je 1970 aernaviga centro. Jan Mayen estas neloĝata krom la skipo de la stacio.

Janmajeno estas unu el ludeblaj nacioj en strategia videoludo Victoria II far Paradox Development Studio. Ĝi estas ŝerca paska ovo en la ludo, ebligante la ludanton krei nacion de polusaj ursoj.

eta|maldekstra|Balenkaptado en la 18-a jarcento

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Svalbardo kaj Janmajeno

## Eksteraj ligiloj 
* la hejma paĝo de la laboristoj pri la insulo

Kategorio:Insuloj
Kategorio:Norvegio
Danuba–Tisa kanalo

**Danuba-Tisa kanalo** estas projekto, kiu ĝis nun nur parte efektiviĝis. Ĝi celis mallongigi akvovojon je 690 km (de 798 ĝis teorie 108, depende de la elir- kaj elvenlokoj).
Oni kalkulis, ke la distanco Szolnok–Budapest (aerlinie) estas nur 108 km, dum sur akvovojo 798 km, do la plusvojo estas ĉ. 700 km. Tio malfaciligas la eluzon de la ŝipebleco de Tiso kaj ties alfluantoj.

Unuafoje okupiĝis pri la demando la parlamento en 1723. En 1789, la kortega konsilisto Ferenc Schönstein faris proponon por la reĝo pri la kanalo de Budapeŝto ĝis Szolnok. Li volis malpliigi la kostojn de la saloliverado. Laŭ proponoj de Schönstein, oni ellaboris la planojn. 

En la parlamento de 1839 József Beszédes, elstara hungara hidrologo, prezentis planojn pri la kanalo. Oni fondis eĉ akcian kompanion, kies unua subskribanto estis grafo István Széchenyi. La kompanion apogis la 38-a leĝo de 1840 per avantaĝoj. Pro la politikaj malavantaĝoj (revolucio), la movado malfondiĝis kaj la kanal-problemo reaperis nur en 1867. La 13-a leĝo de 1867 donis eblecon por la registaro surpreni krediton de 150 milionoj da frankoj. Oni volis el tio konstrui la kanalon, sed elspezis la monon por fervojkonstruo (sed oni jam kontraktis en 1868 kun entreprenistoj por konstruado de la kanalo). 

Inĝeniero László Keltor faris planon en 1894, krom tio okazis aliaj propraj planadoj. En 1900, en la komerca ministerio, oni organizis kanalplanadan sekcion. La ministro eldonis en 1905 planojn pri la afero en aparta volumo (*Adatok a Duna-Tisza-csatorna kérdéséhez,  1905*)

Poste la fervoja lobio malinstigis la laborojn kaj la planoj pri Danuba-Tisa kanalo plu dormis. Post la Dua mondmilito – en 1947 – oni elfosis, konstruis kanalon inter Dunaharaszti kaj Dabas (ĉ. 32 km). Ĝi nun servas por akvumado.

Fine de la 20-a jarcento, komence de la 21-a jarcento, pro instigo de kelkaj malsekegaj someroj, oni denove repensas la planojn nun rilate al akvumado de la seka ebenaĵo inter Danubo kaj Tiso.

## Planitaj itineroj
### Dunaharaszti-Csongrád
Oni ĉiam preferis la direkton de Dunaharaszti al Csongrád (apud Taksony, Mántelek, Peszéradacs, Kerekegyháza, Köncsog-puszták, Kiskunfélegyháza). En tiu ĉi kazo, oni devus altigi la akvon je 12 m per 4 kluzoj, poste per 7 kluzoj malaltigi la akvon je 34&nbsp;m. 

La kanalo longus tiukaze 141&nbsp;km.

### Dunaharaszti-Szolnok
La fakspertuloj, kiuj ne fidis je ŝipebleco de Maros, proponis, apogis la vojon al Szolnok. 

## Literaturo
Orlóci István: A Tiszát a Dunával összekötő csatorna: a Duna-Tisza csatorna

Kategorio:Kanaloj
Emi Koussi

[300px|dekstra|eta|Tibesti, pinto Emi Koussi, el la [Internacia Kosmostacio]]

**Emi Koussi** estas neaktiva vulkano en norda Ĉado. Ĝi lokiĝas ĉe koordinatoj .

Ĝi estas kun 3415 metroj la plej alta monto de la montaro Tibesti (situanta en la samnoma provinco Tibesti) kaj plej alta monto de Ĉado kaj de la Saharo. Ĝi situas en sudokcidento de Tibesti-montaro, en nordo de Ĉado sur pozicio de 19.80 N, 18.53 O. La vulkana masivo de Emi Koussi etendiĝas sur areo de 60 x 80&nbsp;km. La pinton formas du grandaj kalderoj kun diametro de 12 x 15&nbsp;km. La plej alta punkto situas ĉe rando de la suda kaldero.

Kategorio:Vulkanoj en Ĉado
Kategorio:Montoj en Ĉado
Kategorio:Montoj kun alteco inter 3000 kaj 3999 m
Pobo

La vorto **Pobo** havas plurajn signifojn:
* **Pobo** estas konstelacio 
* **Pobo** aŭ poŭpo estas la malantaŭa parto de ŝipo, aŭ de ajna veturilo
* **Pobo** estas la pobferdeko de ŝipo
In Salah

**In Salah** (bona puto) estas oaza komunumo en centra Alĝerio, kun ĉ. 22.000 loĝantoj. Ĝi estis grava loko apud kruciĝoj de la saharaj karavanvojoj. Nun oni eksportas daktilojn. 

La oazo konsistas el 4 muroĉirkaŭitaj komunumoj (ksar), en kiuj staras purpuraj aŭ ruĝaj brikodomoj.

Kategorio:Urboj de Alĝerio
Kategorio:Oazoj
Socia respondeco de entreprenoj

**CSR** estas disvastiĝinta mallongigo de la angla *Corporate Social Responsibility* kiu estas tradukebla kiel **socia respondeco de entreprenoj**.

## La nocio 
Ĝi esprimas la socian kaj median konscion de iu entrepreno. Ĝi entenas medioprotekton, komercan etikon, sanprotekton, la homajn kaj laboristajn rajtojn kaj kontraŭ-koruptecon.

## Vidu ankaŭ 
*Mecenatismo

Kategorio:Socio
Kategorio:Mallongigoj
Rudolf Dassler

**Rudolf Dassler** (26-an de marto 1896 en Herzogenaurach (Germanio) - 27-an de oktobro 1974 en Herzogenaurach, je pulmokancero), estis fondinto de la germana sportsurhavaĵa kompanio Puma kaj frato de  Adidas-fondinto Adolf Dassler.

Komence li nomis la firmaon "Ruda" (**Ru**dolf **Da**ssler) kaj poste ŝanĝis la nomon al la nuna Puma.

Sub li direktado, Puma restis provinca kompanio. Nur sub direktado de lia filo *Armin Dassler* la kompanio akiris mondkonatecon.

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio

Kategorio:Dassler-familio
Kategorio:Germanaj entreprenistoj
Kategorio:Germanaj miliarduloj
Kategorio:Homoj de Adidas
Kategorio:Ŝudezajnistoj
Kategorio:Germanaj militistoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Membroj de NSDAP
Zelandoponto

dekstra|eta|fonto:http://www.beeldbankvenw.nl/

La **Zelandoponto** () estas trafika ponto trans la Orienta Skeldo (Oosterschelde) en la provinco Zelando Nederlando kun totala longo de 5022 metroj kaj konsistas el 54 pilieroj, 48 spanoj de 95 metroj, 2 spanoj de 72,5 metroj kaj movebla ponto kun larĝo de 40 metroj.

Ĝi ligas Noord-Beveland kun Schouwen-Duiveland, kaj do zorgas por pli mallonga ligo inter la urboj Vlissingen, Middelburg, Goes je la suda flanko, kaj Zierikzee, Bruinisse kaj Roterdamo je la norda flanko.

La konstruo de la Zelandoponto okazis de 1963 ĝis 1965. Reĝino Juliana oficiale inaŭguris la ponton je la 15-a de decembro 1965. Tiam oni devis pagi vojimposton por la uzo de la ponto. Oni abolis la vojimposton en 1993. Kiam la ponto estis inaŭgurita ĝi estis la plej longa ponto de Eŭropo, kaj estas post la inaŭguro de la Ponto Vasco da Gama (1998) ĉe Lisbono kaj la Sundoponto (2000) inter Danio kaj Svedio, la tria plej longa.

Por la trafiko estas du koridoroj kaj streta pado por biciklantoj. Ne estas rifuĝa koridoro, kaj ne estas flankenirebleco dum paneo. Ekde 2005 estas trajektkontrolilo sur la ponto kiu mezuras la rapidecon de veturiloj dum la tuta distanco de la ponto. Tamen pro akcidento je merkredo la 25-a de majo 2005 la trajektkontrolilo difektiĝis. Ĉar oni ne povis ripari la damaĝon en la enŝranka konektotabulo, la trajektkontrolilo en 2006 estis anstataŭita per nova kontrolilo kiu nun estas tute funkcipreta.

## Bildoj 

Dosiero:Zeelandbrug-02.jpg|fonto: beeldbankvenw.nl 
Dosiero:Zeelandbrug-waiting-1986.jpg|Atendado ĉe la Zelandoponto
Dosiero:Netherlands-zeelandbrug-2005-1.jpg|Veturi sur la Zelandoponto
Dosiero:Netherlands-zeelandbrug-2005-2.jpg|Albordiĝejo ĉe la norda flanko de la Zelandoponto
Dosiero:Pont de Zeelande.JPG|Flankvidaĵo de la Zelandoponto

## Eksteraj ligiloj 
* Zeelandbrug Youtube

Kategorio:Pontoj en Nederlando
Kategorio:Zelando
Turfan

**Turfan,** ujgure: **Turpan,** ĉine: 吐鲁番, pinjine: *Tǔlǔfān*, laŭ Wade-Giles: *T’u-lu-fan* estas prefektujnivela metropolo en la Ujgura Aŭtonoma Regiono Ŝinĝango en Ĉina Popola Respubliko. La originala nomo de la urbo estas nekonata, ĉar dum la historio variaj popoloj uzis variajn nomojn.
eta|maldekstre|

## Loĝantaro 
Laŭ la stato de 2020 en la prefektujnivela urbego vivis  

## Geografio 
La metropolo situas ĉirkaŭ 150&nbsp;km sudokcidente de Urumĉio, la administra centro de la regiono. 
Laŭ la stato de  en la regiono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ĝi konsistas el 3 dividoj. Ĉefurbo Pekino troviĝas 2308, Ŝanhajo 3149 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/.
eta|maldekstre|

## Historio 
Turfan longe estis la centro de fekunda oazo kaj grava komerca centro. Ĝi historie situis laŭlonge de la Silka Vojo. Pluraj nekropoloj datiĝantaj de la unua jarmilo a.K. estis malkovritaj en la oazo. 1209  Ĝingis-Ĥano akiris ankaŭ tiu ĉi regionon. Post administraciaj ŝanĝoj la 16-an de marto 2015 oni deklaris la areon prefektujnivela urbego.

## Ekonomio 
eta|maldekstre|
Ĉina firmao ekstraktas kaj rafinas oleon en Turfan. La agrikulturo kultivas vinberojn, precipe sekvinberojn.

## Religio 
Islamo estas la plej granda religio.

## Trafiko 
eta|maldekstre|
La metropolo estas alirebla trajne kaj ĉefvoje, eĉ flughaveno servas. Enurbe oni kostruas tramon.

## Klimato 
Turfan havas ekstreme kontinentan dezertan klimaton (laŭ la klimata klasifiko de Köppen estas BWk). Tio estas longaj, ekstreme varmaj someroj kaj iom mallongaj sed tre malvarmaj vintroj, krome tre mallonga printempo kaj aŭtuno inter ili. La jara precipitaĵo estas nur 16 milimetroj, la averaĝaj neĝtagoj estas 6. La areo ricevas 2 912 horojn da sunbrilo ĉiujare. La temperaturo averaĝas 16&nbsp;°C kaj varias inter 10-22&nbsp;°C.  
eta|

## Vidindaĵoj 
* Budhana monaĥejo
* ruinoj de fortikaĵo

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Corinne Rey-Bellet

**Corinne Rey-Bellet** (naskiĝis la 2-an de aŭgusto 1972 – mortis la 30-an de aprilo 2006) estis svisa alpa skiistino.

Rey-Bellet akiris la arĝentan medalon dum la Monda Ĉampionado en St. Moritz en 2003. Ŝi retiriĝis en 2003 pro malsanaj problemoj ĉe la maldekstra genuo.

Corinne kaj ŝia frato estis murditaj en ŝia domo, en la vilaĝo de Les Crosets, kantono Valais 2006. Ŝi estis trimonata gravedulo. Ŝia patrino estis grave vundita. La murdisto estis la edzo, Gerold Stadler. Ili disiĝis 10 tagojn antaŭ la murdo. Li mortigis sin.

Kategorio:Svisaj sportistoj
Tuvala lingvo

La **tuvala lingvo** estas orient-malajopolinezia lingvo parolata en Tuvalo. Ĝi estas pli-malpli rilata al aliaj polineziaj lingvoj, kiel la havaja la maoria, la tahitia aŭ la tongana, kaj pli rilata al la lingvoj parolataj en la plej nordaj lokoj de centra Melanezio. La tuvala havigis al si multajn trajtojn de la samoa lingvo, kiun uzis la kristanaj misiistoj fine de la 19-a jarcento kaj komence de la 20-a. En la tuta mondo estas ĉirkaŭ 13.000 tuvala-parolantoj, preskaŭ ĉiuj en Tuvalo, tamen ankaŭ estas malgrandaj migrintaj komunumoj en Nov-Zelando, Fiĝioj, Nauro kaj Kiribato.

## Historio 
La tuvalan oni parolas de jam pli ol 2.000 jaroj. Ĝi estas oficiala, kune de la angla, nur en la oceania ŝtato Tuvalo.

## Gramatiko 
La sonaro de la tuvala lingvo konsistas el kvin vokaloj (i, e, a, o, u) kaj nur 10 aŭ 11 konsonantoj (p, t, k, m, n, ng, f, v, s, h, l), depende de la dialekto. Vokaloj povas esti kaj longaj kaj mallongaj. Estas kvar eblaj artikoloj: la difina singulara artikolo *te*, la nedifinaj singularaj *se* aŭ *he* (depende de la dialekto), neekzistanta difina plurala artikolo kaj la nedifina plurala *ne* aŭ *ni* (depende de la dialekto). La verbo povas situiĝi komence aŭ meze de frazo kaj la ordo de subjekto, rekta objekto kaj nerekta objekto estas relative libere elektebla. La adjektivo ĝenerale aperas post la nomo, kaj la posedanto post la posedaĵo.

## Dialektoj 
La tuvala disdividiĝas en du grupojn da dialektoj:
* la **nord-tuvala**, konsistanta el la dialektoj parolataj en la insuloj Nanumea, Nanumaga, Niutao kaj Niulakita;
* la **sud-tuvala**, parolata en la insuloj Funafutio, Vaitupu, Nukufetau kaj Nukulaelae.
Ĉiuj parolantoj interkomprenas sin reciproke kaj la malsamaj trajtoj ĉefe temas pri fonologio, morfologio kaj vortoprovizo. La dialektoj de Funafutio kaj Vaitupu (kiuj estas tre intersimilaj) estas la efektiva ŝtatlingvo, kvankam la parolantoj de la norda dialekto ofte uzas sian proprajn trajtojn en publikaj situacioj ekstere de siaj komunumoj. La tuvaloj de la insulo Nui parolas gilbertan dialekton, kiu estas mikronezia lingvo ankaŭ tre rilata al la tuvala.

## Literaturo 
La Biblion oni tradukis en la tuvalan en la jaro 1987. Aparte, malmultaj libroj estis eldonitaj en la tuvala. Estas ŝtata ĵurnalo, nome *Sikuleo o Tuvalo*, kaj ankaŭ radio en la tuvala lingvo.

## Ligiloj 
* La tuvala ĉe Ethnologue 
* Tuvala gramatiko  

## Bibliografio 
* Niko Besnier, 1995, *Literacy, Emotion, and Authority: Reading and Writing on a Polynesian Atoll*, Cambridge University Press
* Niko Besnier, 2000, *Tuvaluan: a Polynesian language of the Central Pacific*, Routledge

Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto
Kategorio:Lingvoj de Tuvalo
Kategorio:Polinezia lingvaro
Friedrich Leibacher

**Friedrich Leibacher** (21-an de julio 1944 en urbo Zugo; mortis la 27-an de septembro 2001 en Zug) estis svisa civitano kaj estis konata kiel amokkuranto, amasmurdisto ĉe Zuga atenco de 27-a de septembro 2001.

Li estis multfoje arestita kaj pasigis tempon en prizono ekde la 1970-aj jaroj. En 2001 li murdis 14 politikistojn de la Zug-a kantona parlamento kaj vundis 15 pliajn. Poste li memmortigis sin per memfarita bombo.

Kategorio:Murdistoj
Kategorio:Sinmortigintoj
Kategorio:Svisaj krimuloj