Alfred Schütz

**Alfred SCHÜTZ** /ʃʊts/ (ankaŭ nomata Schutz, n. la 13-a de aprilo 1899 en Vieno, Aŭstrio-Hungario ; m. la 20-a de majo 1959 en Novjorko) estis aŭstra sociologo, kiu estas konsiderata la fondinto de fenomenologia sociologio, en kiu li studis la procezojn de formado de homaj ideoj pri la socia mondo. Kune kun la ideoj de Edmund Husserl, Henri Bergson kaj Max Weber - li dediĉis sin al la demando de intersubjektiveco. 

Li estis profesoro pri sociologio ĉe la Nova Lernejo por Socia Esploro en Novjorko ekde 1952. Lia ĉefverkaĵo estas la *Phenomenology of the Social World* (*Fenomenologio de la Socia Mondo*, 1967), en kiu li rilatis laboron de Edmund Husserl al la sociaj sciencoj, uzanta ĝin por evoluigi la filozofiajn fundamentojn de sociologio de Max Weber. 

Lia verkado transpontis sociologiajn kaj fenomenologiajn tradiciojn. Schütz iom post iom akiras rekonon kiel unu el la ĉefaj filozofoj de socioscienco de la 20-a jarcento. Li ligis la verkaron de Edmund Husserl al la sociaj sciencoj, uzante ĝin por evoluigi la filozofiajn fundamentojn de la sociologio de Max Weber en lia ĉefa verko "Fenomenologio de la socia mondo". Tamen, multe de lia influo devenis de la publikigo de liaj "Kolektitaj Dokumentoj" en la 1960-aj jaroj. 

## Verkado 
Li publikigis sian unuan verkon, La *Senchava Strukturo de la Ĉiutaga Mondo* , en 1932, dum li ankoraŭ estis en Vieno. La verko estis tre laŭdata de la fondinto de fenomenologio, Edmund Husserl. Ĝi enhavas la ĉefajn ideojn kaj provojn provizi filozofian pravigon por la sociaj sciencoj bazitan sur la priskriba fenomenologio de Husserl. Schutz tiel celis plenumi la taskon de Husserl restarigi la ligon inter abstraktaj sciencaj kategorioj kaj la "vivmondo", komprenata kiel la mondo de tuja homa agado, la mondo de kulturo. Schutz provis provizi filozofian bazon por la metodika perspektivo kaj bazaj kategorioj de Max Weber. Lia pensado trovis novajn ŝancojn en intelekta dialogo kun antaŭaj aŭtoroj de pragmata orientiĝo, kiel ekzemple George Herbert Mead kaj John Dewey. La verko de Schutz, malmulte konata, influis modernan sociologian teorion per la laboro de Berger kaj Luckmann kaj per la etnometodika aliro de Garfinkel.

Surbaze de sia teorio, Schutz esploris la strukturojn de motivoj de socia agado, formojn kaj metodojn de ĉiutaga konscio, la strukturon de homa komunikado, socian percepton, racion, ktp., same kiel problemojn de metodaro kaj proceduro de socia pensado. La rezultoj de ĉi tiuj studoj, prezentitaj en granda nombro da publikaĵoj de liaj verkoj en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, estis vaste disvastigitaj inter profesiaj sociologoj. 

## Kelkaj el la ĉefaj ideoj evoluigitaj de Schutz 
* *Socia realo* : La tuto de objektoj kaj eventoj de la socia kultura mondo, kiel ĝi estas spertata de la komuna racio de homoj, kiuj pasigas sian ĉiutagan ekziston inter siaj samspeciuloj, ligitaj kun ili per amaso da interagaj rilatoj. Jen la mondo de kulturaj objektoj kaj sociaj institucioj, en kiu ni ĉiuj naskiĝas, en kiu ni devas moviĝi kaj kiun ni devas kompreni.
* *Vivmondo* : La homo konstante partoprenas en la sfero de la realo en kaj neeviteblaj kaj formulecaj formoj (ŝajne "evidentaj"). La areo, en kiu li povas interveni kaj kiun li povas modifi per funkciigado de sia vivanta organismo en ĝi, nomiĝas la mondo de la ĉiutaga vivo.
* *Biografia situacio* : En la kondiĉoj, kiuj limigas la vivon, Schutz identigis du tipojn de elementoj: 1) Tiuj, kiuj estas regeblaj aŭ povas esti regataj; 2) Tiuj, kiuj estas ekster aŭ preter la ebleco de regado. La individuo aganta en la mondo provas ŝanĝi la mondon, kiu ĉirkaŭas lin. La biografia situacio determinas la manieron determini la lokon de ago, interpreti eblecojn kaj fari decidojn.
* *Anticipa retrospekto.* Mensa operacio, kiu implikas individuon imagi kio okazos en la estonteco kvazaŭ ion jam okazintan 

## Elektita bibliografio 
**1932**: *Der sinnhafte Aufbau der sozialen Welt: eine Einleitung in die verstehende Soziologie*. Wien: J. Springer.

**1941**: "William James' Concept of the Stream of Consciousness Phenomenologically Interpreted." *Philosophy and Phenomenological Research* 1:442–51.

**1942**: "Scheler's Theory of Intersubjectivity & the General Thesis of the Alter Ego." *Philosophy and Phenomenological Research* 2: 323–47.

**1944**: "The Stranger." *American Journal of Sociology* 49(6):499–507.

**1945**: "On Multiple Realities." *Philosophy and Phenomenological Research* 5:533–576.

**1948**: "Sartre's Theory of Alter Ego." *Philosophy and Phenomenological Research* 9:181–199.

**1951**: "Choosing Among Projects of Action." *Philosophy and Phenomenological Research* 12:161–84.

**1953**: "Edmund Husserl's Ideas, Volume II." *Philosophy and Phenomenological Research* 13: 394–413.

**1953**: "Die Phänomenologie und die fundamente der Wissenschaften. (Ideas III by Edmund Husserl: A Review.)" *Philosophy and Phenomenological Research* 13:506–14.

**1953**: "Common-sense and Scientific Interpretation of Human Action." *Philosophy and Phenomenological Research* 14:1–38.

**1954**: "Concept and Theory Formation in the Social Sciences." *Journal of Philosophy*. 51:257–72.

**1957**: "Max Scheler's Epistemology and Ethics: I." *Review of Metaphysics* 11:304–14.

**1958**: "Max Scheler's Epistemology and Ethics: II." *Review of Metaphysics*. 11:486–501.

**1959**: "Type and Eidos in Husserl's Late Philosophy." *Philosophy and Phenomenological Research* 20:147–65.

**1962–66**: *Collected Papers I: The Problem of Social Reality*, edited by M. A. Natanson and H. L. van Breda. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.

* *Collected Papers II*. *Studies in Social Theory*, edited by A. Brodersen. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.
* *Collected Papers III. Studies in Phenomenological Philosophy*, edited by I. Schutz and A. Gurwitsch. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.

**1967**: *The Phenomenology of the Social World*. Evanston, IL: Northwestern University Press.

**1970**: *Reflections on the Problem of Relevance*, edited by R. Zaner. New Haven, CT: Yale University Press.

**1970**: *On Phenomenology and Social Relations: Selected Writings*, edited by Helmut R. Wagner. Chicago: University of Chicago Press.

**1971**: *Das Problem der Relevanz*. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

**1972**: Gesammelte Aufsätze: *Band I.* *Das Problem der Sozialen Wirklichkeit* Translated by B. Luckmann and R.H. Grathoff. Dordrecht, The Netherlands: Martinus Nijhoff Publishers.

**1972**: *Gesammelte Aufsätze: Band II*. *Studien zur Soziologischen Theorie*, translated by A. von Baeyer and edited by A. Brodersen. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.

**1972**: *Gesammelte Aufsätze: Band III*. *Studien zur Phänomenologischen Philosophie*, translated by A. von Baeyer and edited by I. Schutz. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.

**1973**: *The Structures of the Life-World* [*Strukturen der Lebenswelt*], with Thomas Luckmann, translated by R. M. Zaner and H. T. Engelhardt, Jr. Evanston, IL: Northwestern University Press.

**1976**: "Fragments on the Phenomenology of Music." *Music Man* 2:5–72.

**1977**: *Zur Theorie sozialen Handelns: Briefwechsel Alfred Schutz,* *Talcott Parsons*, edited by W. M. Sprondel. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

* **1978**: *The Theory of Social Action: The Correspondence of Alfred Schutz and Talcott Parsons*, edited by R. Grathoff. Bloomington: Indiana University Press.

**1982**: *Life forms and meaning structure* [*Lebensformen und Sinnstruktur*], translated by H. R. Wagner. London: Routledge & K. Paul.

**1985**: *Alfred Schutz, Aron Gurwitsch: Briefwechsel, 1939-1959*, edited by Ludwig Landgrebe. München: W. Fink.

* **1989**: *Philosophers in Exile: the Correspondence of Alfred Schutz and Aron Gurwitsch, 1939-1959*, translated by J. C. Evans and edited by R. Grathoff. Bloomington, IN: Indiana University Press.

**1996**: *Collected Papers IV*, edited by H. Wagner, G. Psathas, and F. Kersten. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

**2010:** Zur Methodologie der Sozialwissenschaften. Werkausgabe Alfred Schütz, 4: Hrsg.: Jochen Dreher, Thomas Eberle, Gerald Sebald. UVK-Verlag: Konstanz, ISBN 9783896697455.

**2011**: Relevanz und Handeln 2.Gesellschaftliches Wissen und politisches Handeln. Werkausgabe Alfred Schütz, 6; Hrsg.: Andreas Göttlich, Gerald Sebald, Jan Weyand. UVK-Verlag: Konstanz, ISBN 9783896697424.

**2013:** Schriften zur Literatur. Werkausgabe Alfred Schütz; 8; Hrsg.: Michael D. Barber and Jochen Dreher. UVK-Verlag: Konstanz, München; ISBN 9783896697400.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Stanford Encyclopedia de Filozofio, "Alfred Schutz," de Michael Barber
* . Ĝenerala Kolekto, Beinecke Malofta Libro kaj Manuskripta Biblioteko, Yale Universitato.
* La Alfred Schutz Arkivo.
* Socio por Fenomenologio kaj Ekzisteca Filozofio.
* Interreto Encyclopedia de Filozofio - Fenomenologio
* Socia Scienca Arkivo Konstanz (Alfred Schutz Monumenta Arkivo)
* Sozialwissenschaftliches Archiv Konstanz – Alfred-Schütz-Gedächtnis–Archiv
* La Internacio Alfred Schutz Cirklo por Fenomenologio kaj Interpretive Socia Scienco
* La Nova Lernejo
* Gvidilo al la Paperoj de la Alfred Schutz Familio ĉe la Leo Baeck Instituto, Nov-Jorko.
* Alfred Schutz YouTube Video
* Societo por Fenomenologio kaj la Homa Scienco (SPHS)
* Homaj Studoj: Revuo de Filozofio kaj la Sociaj Sciencoj (Springer)

Kategorio:Filozofoj de sociaj sciencoj
Kategorio:Fenomenologoj
Kategorio:Usonaj verkistoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Judaj filozofoj
Kategorio:Usonaj sociologoj
Kategorio:Aŭstraj sociologoj
Kategorio:Aŭstraj judoj
Kategorio:Aŭstro-hungaraj militistoj de la Unua Mondmilito
Kategorio:Mortintoj en 1959