open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reza Pahlavi

**Cirus Reza Pahlavi, Kronprinco de Irano** aŭ **Reza Pahlavi la 2-a** () naskita la 31-an de oktobro 1960 en Teherano, estas unuenaskita filo de pli posta ŝaho Mohammad Reza Pahlavi kaj lia imperiestra edzino Farah Diba. Oni ne konfuzu lin kun lia avo Reza Ŝaho Pahlavi, la fondinto de la dinastio Pahlavi. Post perdo de la "pava trono" dum la Islama Revolucio en Irano en 1979 li kun sia familio devis fuĝi al Usono.

## Eksteraj ligiloj 
* Retpaĝo

Reza
Kategorio:Teherananoj
Kategorio:Iranaj pordemokratiaj aktivuloj
Kategorio:Tronheredontoj
Kategorio:Iranaj nobeloj
Kategorio:Iranaj verkistoj
Kategorio:Iranaj ŝijaistoj
Ŝahbanu

**Ŝahbanu** (perse: شهبانو - *Šāhbānū*) signifas en la persa imperiestrinon. Tio estis titolo donita sole al la tria imperiestra edzino de Mohammad Reza Pahlavi, Farah Diba, en la jaro 1967.

Ŝi estis la unua imperiestrino, kiu estis kronita en Irano de post la islama ekspansiemo en la 7-a jarcento. La du sasanidaj imperiestrinoj, Purandokht kaj Azarmidokht, estis lastaj du, kiuj portis la titolon antaŭ Farah Diba.

La sasanida titolo por Ŝahbanu estis titolo signifanta *Reĝino de Reĝinoj*, kiu distingis ŝin de aliaj reĝinoj en la reĝa domo.

## Vidu ankaŭ 
* Ŝahanŝaho
* Ŝaho

Kategorio:Nobelaj titoloj
*
János Török

**TÖRÖK János** (teoreok) hungara instruisto, martiro de lukto por sendependeco de Hungario.Li naskiĝis en Bágy la 11-an de junio 1806 kaj mortis en Marosvásárhely la 10-an de marto 1854. 

## Biografio 
János Török estis instruisto de la reformita kolegio de Marosvásárhely. En somero de 1848 li partoprenis kiel kapitano en la milita preparigo de sikula junularo. En novembro de 1848 oni kaptis lin kaj forprenis lin al Sibio. En marto de 1849 la honvedoj de Bem liberigis lin.  La registaro de Bertalan Szemere nomumis lin direktoro de la kolegio de Marosvásárhely. Li abdikis disde sia posteno en januaro de 1850, pli poste en oktobro oni malpermesis al li instrui, sed en 1851 li denove ricevis katedron de instruisto. Li estis jam ano de la komploto gvidita de József Makk. Oni nomumis lin la milita kaj civila ĉefgvidanto de organizado en Sikullando. En 1852 oni arestis lin kune kun Károly Horváth kaj Mihály Gálfi kaj en oktobro de 1853 oni kondamnis ilin al morto, sed la juĝdecidon oni ekzekutis nur la 10-an de marto 1854. En 1874 oni starigis memorkolonon al la loko de ekzekuto. Dum lia instruista kariero li verkis plurajn lernolibrojn kaj aliajn verkojn. 

## Verkoj ĉefaj 
**Római régiségtan* (Marosvásárhely, 1840).

## Literaturo 
*Hentaller Lajos: A balavásári szüret (Bp. 1894); 
*Koncz József: A marosvásárhelyi kollégium múltja (Marosvásárhely, 1896); 
*Lukács Lajos: Magyar függetlenségi és alkotmányos mozgalmak 1849 – 67 (Bp., 1955).
Carl Laemmle

**Carl LAEMMLE** (n. la 17-an de januaro 1867 - m. la 24-an de septembro 1939, origine literumita *Karl Lämmle*) estis germandevena kaj usona filmproduktoro. Li fondis la firmaon Universal Studios.

Post la morto de sia patrino, Carl Laemmle alvenis al Usono en Novjorkon la 27-an de februaro 1884, kie li retrovis sian fraton, kiu trovis postenon por li. En 1906, li decidis investi siajn ŝparaĵojn en kinarton, kaj fondis kune kun sia edzino dissendfirmaon nomitan "Laemmle Film Service". Li poste kreis sian unuan produktoran kinfirmaon, la *"Independent Motion Picture Company"*, kiu financis pli ol cent filmojn nur dum sia unua jaro.

Laemmle vendis Independent Motion Picture Company en 1912 kaj uzis la monon por fondi la kompanion *"Universal Film Manufacturing Compagny"*, kiu nun konatas sub la nomo Universal Studios. Harold Lloyd, Harry Carey kaj Lon Chaney fariĝis la unuaj filmsteluloj de la kompanio.

Kategorio:Kinproduktoroj
Farah Pahlavi

**Farah Pahlavi, Imperiestrino de Irano** (naskita Farah Diba, perse: فرح دیبا *Faraḥ Dība*, naskita la 14-an de oktobro, 1938), estas vidvino kaj la tria edzino de Mohammad Reza Pahlavi, la pli posta ŝaho de Irano kaj ununura ŝahbanu en la moderna historio de Irano.

## Vidu ankaŭ 
*List of notable Iranian women*: Listo de rimarkindaj iranaj virinoj interalie Azar Nafisi, Shirin Ebadi, Anousheh Ansari, Maryam Mirzakhani, Maryam Mirzakhani, Simin Behbahani, Parvin E'tesami, Forough Farrokhzad, Rabe'e Ghazdari, Shahrnush Parsipur, Marjane Satrapi, Tahereh Qorrat Al-'Ayn, Nazanin Afshin-Bloko, Shohreh Aghdashloo, Niki Karimi, Tahmineh Milani, Sarah Shahi, Hedyeh Tehrani, Leila Forouhar, Parisa (Fatemeh Va'ezi),Nazanin Afshin-Bloko, Faezeh Hashemi, Zahra Kazemi, Maryam Namazie, Maryam Rajavi, Neda Agha-Soltan, Ladan kaj Laleh Bijani, Behnaz Mozakka, Farah Pahlavi,...

⚭Farah
Kategorio:Persaj reĝedzinoj
Kategorio:Imperiestrinoj
The Bat (1926)

***The Bat*** (angle "La Vesperto") estas usona muta filmo aperinta en 1926 kaj reĝisorita de Roland West. Ĝi estis adaptita el populara Broadway-teatraĵo de 1920, verkita de Mary Roberts Rinehart kaj Avery Hopwood. En la filmo aperas la aktoroj Jack Pickford kaj Louise Fazenda.

La intrigo okazas en malnova sinjordomo, kie la personoj serĉadas kaŝitan rabaĵon, dum mistera ulo (kromnomita "The Bat") murdas ilin unu post la alia. La filmo estis remalkovrita multajn jarojn post sia apero, kaj oni antaŭe kredis ke ĝi estis perdita.

Kategorio:Filmoj de Roland West
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1926
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
The Gorilla (1927)

***The Gorilla*** (esperante "La Gorilo") estas usona, horora muta filmo aperinta en 1927 kaj reĝisorita de Alfred Santell. Ĝi estis adaptita el la samnoma teatraĵo verkita de *Ralph Spence*. En la filmo aperas la aktoroj Charles Murray, Fred Kelsey, kaj Walter Pidgeon.

La intrigo de la filmo temas pri serio da murdoj plenumitaj de homo kun simio-kostumo. La filmo estis refarita kun paroloj en *The Gorilla* (1930) kaj *The Gorilla* (1939).

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj de Alfred Santell
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1927
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Fikciaj simioj
Borský Svätý Jur

**Borský Svätý Jur** (hungare *Búrszentgyörgy*, germane *Bur-Sankt-Georg*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Senica.

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ flankovojoj, aŭtoŝoseo kaj fervojo Kúty-Malacky preteriras, la lasta urbo troviĝas 21 km.
 
## Historio 
La unua mencio devenis el 1394, havanta templon. En 1910 loĝis tie 2047 da homoj (plejparte slovakoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Pozsony (reĝa departemento), al la distrikto de Malacky. Poste la vilaĝo iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. En 2001 loĝis tie 1572 da homoj (1551 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo de 1676
* kastelo de 1844
* 2 lagoj, apude kampadejo, hoteleto kaj restoracio

Kategorio:Municipoj en distrikto Senica
Alfred Santell

**Alfred SANTELL** (naskita la 14-an de septembro 1895 en San Francisco (Kalifornio); mortinta la 19-an de junio 1981 en Salinas (Kalifornio)) estis usona filmreĝisoro. Li reĝisoris en pli ol sesdek filmoj, ekzemple *The Patent Leather Kid* (1927), *The Gorilla* (1927), *Body and Soul* (1931), kaj *Beyond the Blue Horizon* (1942).

## Kelkaj filmoj 
* Jack London (1943)
* Having Wonderful Time (1938)
* Internes Can't Take Money (1937)
* Tess of the Storm Country (1932)
* Rebecca of Sunnybrook Farm (1932)
* Polly of the Circus (1932)
* Body and Soul (1931)
* The Gorilla (1927)
* The Patent Leather Kid (1927)
* Parisian Nights (1925)
* Beloved Rogues (1917)

## Eksteraj ligiloj 
* Alfred Santell ĉe IMDB

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Roland West

**Roland WEST** (n. la 20-an de februaro 1885 - m. la 31-an de marto 1952) estis usona, holivuda filmreĝisoro konita pro siaj melankoliaj filmoj de la 1920-aj kaj 1930-aj jaroj.

West komencis reĝisori filmojn en la 1920-aj jaroj, kaj filmis interalie *The Monster* (1925) kun Lon Chaney, *The Bat* (laŭ la romano de Mary Roberts Rineheart), *Alibi* (1929), *The Bat Whispers* (1930) (ankaŭ inspirita de Rineheart-romano), kaj *Corsair* (1931).

Li ankaŭ famiĝis pro sia tumultema amrilato kun aktorino Thelma Todd.

## Eksteraj ligiloj 
* Roland West ĉe IMDB.

Kategorio:Usonaj reĝisoroj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1885
Kategorio:Mortintoj en 1952
Alfred Hitchcock Presents

***Alfred Hitchcock Presents*** ("Alfred Hitchcock prezentas") estas usona televida serio, kiu konsistas el 268 epizodoj 26-minutaj. Ĝi estis kreita de Alfred Hitchcock kaj dissendita inter la 2-a de oktobro 1955 kaj la 26-a de junio 1962 sur la televidreto CBS, sekve sur la reto NBC.

La televidserio famas pro sia enkonduka sceno, dum kiu la silueto de Hitchcock progrese aperas en la fono, kune kun funebra melodio. Ĝi konsistas el multaj, pesimistaj rakontetoj, kiuj ofte finiĝas laŭ tute neatendita maniero.

## Rolantaro 
Multaj aktoroj rolis en la serio, interalie:

* Barbara Bel Geddes
* Charles Bronson
* John Cassavetes
* James Coburn
* Joseph Cotten
* Bette Davis
* Robert Duvall
* Tom Ewell
* Peter Falk
* John Forsythe
* Peter Lorre
* Steve McQueen
* Walter Matthau
* Vera Miles
* Elizabeth Montgomery
* Roger Moore
* Kim Novak
* Vincent Price
* Robert Redford
* Burt Reynolds
* William Shatner
* Martin Sheen

Kategorio:Usonaj televidaj serioj
Kategorio:Detektivaj televidaj serioj
Kategorio:Aperis en 1955
Kategorio:Malaperis en 1962
Kategorio:Televidaj programoj de NBC
Kategorio:Televidaj serioj aperintaj en 1950-1959
Kategorio:Alfred Hitchcock
Leila Pahlavi

**Princino Leila de Irano** (*Leila Pahlavi*) (Perse: لیلا پهلوی); ‎27-an de marto 1970 en Teherano – 10-an de junio 2001 en Londono) estis princino de Irano, la plej juna filino de ŝaho Mohammad Reza Pahlavi kaj lia tria edzino Farah Pahlavi.

Ŝi estis 9-jara, kiam ŝia familio estis devigita forlasi Iranon pro la venanta tiel nomata irana islama revolucio gvidata de Ruhollah Ĥomejni.

La patro de Leila mortis en la jaro 1980 en Egiptio. Poste la tuta familio translokiĝis en Usonon, kie la princino fariĝis vizitantino de ĉiutaga ŝtata lernejo en Rye en Novjorkio. Poste ŝi elektis privatan studadon en Universitato de Brown, kiun ŝi finis en la jaro 1992.

Princino Leila neniam edziniĝis. Plimulton de sia tempo ŝi dediĉis al vojaĝado inter la domo en Connecticut kaj Eŭropo.

Leila Pahlavi estis malsana pro anoreksio. La 10-an de junio 2001 ŝi estis trovita morta en sia ĉambro en hotelo Leonard en Londono. Ŝi estis sepultita en pariza tombejo Cimetière de Passy, apud sia avino - Farideh Ghotbi Diba.

Leila
Kategorio:Princinoj
Kategorio:Naskiĝintoj la 27-an de marto
Kategorio:Mortintoj la 10-an de junio
Kategorio:Mortintoj pro drogoj
Flago de Tibeto

[eta|dekstra|upright=1.2|[Dosiero:FIAV historical.svg|20px|historia flago Malnova milita flago de Tibeto, malpermesita en Populara Respubliko de Ĉinio, ĝi estas uzita de Tibeta estraro en ekzilo.]]

La **flago kun neĝaj leonoj**, komune nomita « Tibeta Flago », estas nun la emblemo de la Tibeta estraro en ekzilo, bazita en Dharamsala Barato. Kiel aliaj provincoj en Ĉinio, Tibeto (*Xīzàng*) ne havas propran flagon.

## Milita kaj nacia flago de Tibeto (1912-1959) 
La flago kun neĝaj leonoj estis kreita de 13-a Dalai Lamao en 1912 el diversaj emblemoj venintaj el la epoko de la reĝo Songtsen Gampo je la 7-a jarcento. Ĝi utilis kiel milita flago de Tibeto inter 1912 kaj 1951. La unuan fojon kiam ĝi aperis oficiale estis en 1947 dum kunveno de pluraj aziaj landoj.

## Flago de Ĉina Respubliko (1912-1928) 
[eta|maldekstra|[Dosiero:FIAV historical.svg|20px|hisoria flago Flago de la Ĉina Respubliko (1912-1928)]]

La flago nomita « Kvin etnoj en saman union » estis la unua flago de la Ĉina Respubliko. Ĝi estis uzita ĉefe en Ŝanhajo kaj orientaj kaj nordaj regionoj de Ĉinio ĝis 1928.

Tibeta etno estis reprezentita de la nigra strio.

## Popola respubliko de Ĉinio (1949-hod.) 
[eta|maldekstra|Flago de la [Popolrespubliko de Ĉinio, oficiala flago de Tibeto]]

Estanta parto de Ĉinio, la aŭtonoma regiono de Tibeto ne havas apartan flagon, tiu de Ĉinio oficialas. Diversaj klarigoj ekzistas pri la simbolo de la kvin steloj. Laŭ libro publikigita en 1997 — ''The national flag of The People's Republic of China'' —, la granda stelo reprezentas la komunistan Partion de Ĉinio kaj la etaj, la kuniĝon de la etnoj de la lando.

## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Tibeto
Kategorio:Ĉinio
Kategorio:Flagoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Tibeto
Hubošovce

**Hubošovce** (hungare *Gombosszentgyörgy*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Sabinov.

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, inter 2 rojoj, laŭ traira flankovojo. Prešov troviĝas 13 km de ĉi tie.
 
## Historio 
La vilaĝo estis loĝata dum la bronzepoko. Dum la mezepoko 2 vilaĝoj formiĝis: Gombosfalu kaj Szentgyörgy (sentdjordj). Ili kuniĝis meze de la 19-a jarcento. En 1910 loĝis en Gombosszentgyörgy 286 da homoj (plejparte slovakoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al departemento Sáros, al la distrikto de Sabinov, poste al Ĉeĥoslovakio. En 2001 loĝis en Hubošovce 433 da homoj, escepte unun ĉiuj slovakoj.

### Gombosfalu 
La unua mencio devenis el 1409 en formo *"Kysfalu"* kaj en 1431 *"Gombosfalwa"*. Posedantoj de la kampoj estis precipe familio Gombos (gomboŝ).

### Szentgyörgy 
La unua mencio devenis el 1307 en latina formo *"Sanctus Georgius"* (=Sankta Georgo). La loko tiam havis gotikan preĝejon.

## Vidindaĵoj 
* katolika gotika preĝejo el la 13-a jarcento, en 1763 barokiĝis, en 1922 kaj en 1999 renoviĝis
* katolika preĝejo omaĝe al Dipatrino de ĉirkaŭ 1700, en 1940 renoviĝis
* renesanca nobeldomo de Gombos (gomboŝ) el la 17-a jarcento, post jarcento trakonstruiĝis, en la 20-a jarcento iĝis lernejo
* klasikisma nobeldomo de 1809

Kategorio:Municipoj en distrikto Sabinov
Gunsmoke

***Gunsmoke*** (Pafilfumo) estas usona radio- kaj televido-serio, de la vakera ĝenro. La serio estis reĝisorita de Norman MacDonnell kaj scenarita de la verkisto John Meston. La variaj epizodoj okazas en kaj ĉirkaŭ Dodge City (Kansaso), dum la koloniigo de okcidenta Usono.

La radio-versio estis dissendita ekde 1952 ĝis 1961 kaj estis ofte rigardita kiel la plej bona dissendaĵo de tiu periodo. La televida versio estis dissendita el 1955 ĝis 1975, kaj tiel fariĝis unu el la plej longdaŭre dissenditaj televidaj dramoj en la historio de usona televido.

Kategorio: Vesternaj televidaj serioj
Faŭzia Ŝirin

dekstra|eta|220px
**Reĝino Faŭzia Bint Fuad de Irano** aŭ **Faŭzia Ŝirin** (arabe فوزية بنت الملك فؤاد, perse فوزیه فؤاد) (Aleksandrio, Egiptio, naskiĝis  - mortis ) estis la unua edzino kaj la unua Reĝino de ŝahanŝaho Mohamed Reza Pahlavi.

⚭Faŭzia
Kategorio:Persaj reĝedzinoj
Jakab Molnár

**MOLNÁR Jakab** estis rumanuja hungara publicisto, redaktoro naskita en Mărtiniş la 3-an de januaro 1926 kaj mortinta la 8-an de majo 1991.

## Biografio 
Jakab Molnár finis la mezlernejon en Odorheiu Secuiesc (1946), la fakon pri hungara lingvo kaj literaturo en la Bolyai Tudományegyetem (1951). Li instruis en vilaĝoj Korond, Székelyderzs, Árapatak, Tornya kaj en Gyorok ĝis sia pensiuliĝo (1986). Lia unua verko titolita *Az eszmék és a valóság* aperis en la konsultlibro libro *Tábortűz mellett* de hungara junulara baptista konferenco de Transilvanujo (1947). Post 1990 li estis redaktoro de la reaperigitaj baptistaj gazetoj Szeretet en Oradea kaj Üdvüzenet en Banat. Verkoj restitaj en manuskripto estas: biografioj de Lajos Molnár, pioniro de baptistoj en Sikullando kaj de Mihály Ilonka, baptista misiistino; oratorio *Csillagként fénylő hűség* pri profeto Davido.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Molnar, J
Molnar, J
Henry Willis

**Henry Willis** (* 27-a de aprilo 1821 en Londono; † 11-a de februaro 1901, samloke) estis orgenkonstruisto en Anglio.

Liaj orgenoj diferencis fundamente de germanaj orgenoj.

Registritaj verkoj (elekto):

* 1851: Bristol
* 1855: Liverpool (St. George’s Townhall)
* 1867: Kilkhampton
* 1875: Oxford (St. Peter’s College)
* 1876: Durham
* 1877: Salisbury
* 1879: Glasgow
* 1880: Eastbourne
* 1880: Cambridge
* 1884: Cardiff (Park Hall)
* 1886: Canterbury
* 1887: Truro
* 1888: Brighton (St. Peter’s)
* 1892: Hereford
* 1893: Graubünden
* 1895: West Hampstead

Lia filo Henry Willis la 2-a kaj lia nepo Henry Willis la 3-a poste daŭrigis la firmaon.

## Eksteraj ligiloj 
* Henry Willis & Sons Ltd. (United Kingdom)

Kategorio:Britoj
Kategorio:Orgenkonstruistoj
Émile Rupp

Rupp studis en la konservatorio en Strasburgo, ĉe Josef Gabriel Rheinberger en Munkeno kaj ĉe Charles-Marie Widor en Parizo. Li aktivis kiel orgenisto en Strasburgo ekde 1897 ĝis 1939 ĉe la evangelia Paŭlo-preĝejo samkiel ekde 1914 ĝis 1939 ĉe la sinagogo. Krom Albert Schweitzer li estas konsiderata kiel reprezentanto de la tiel nomata "alzaca orgenskolo".

## Literaturaj verkoj 
* Die Entwicklungsgeschichte der Orgelbaukunst (Einsiedeln 1921; Reprint Georg Olms)
* Abbé Vogler als Mensch, Musiker und Orgelbautheoretiker

## Eksteraj ligiloj 
*
Berta Zathureczky Kelemenné

**ZATURECZKY KELEMENNÉ Berta** (kelemene: zaturecki), estis rumanuja hungara verkistino, komponistino naskita en Homoródszentmárton la 1-a de februaro 1855 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 20-an de januaro 1924.

## Biografio 
Zathureczky Kelemenné estis anino de la Erdélyi Irodalmi Társaság (1888). Kiel prezidantino de la Jótékony Nőegylet (Bonfarema Virinsocieto) ŝi estis grava organizantino de kultura vivo de Sepsiszentgyörgy kaj el sia enspezo ŝi subtenis la konstruadon de la Székely Nemzeti Múzeum. Ŝi establis la hungaran koruson *Magyar Dalárda* (1921). Estis popularaj ŝiaj kanzonoj: en 12 kajeroj 79 kanzonoj (*Szovátai búcsúdal*, *Hajnal uram*, *Kék nefelejcs*, *Kevlári búcsú*). Al ŝia opereto *Anatol vagy a farsang útja* verkis tekston la verkistino kaj aktorino Beksics Gusztávné (plumnomo *Bogdánovics György*).

## Verkoj 
**Emlékezzünk régiekről* sikulaj popollegendoj (Kv. 1910)
**Asszony átka az asszony*, romano, (Sepsiszentgyörgy 1922);
**Simonyi óbesterné*, romano (Brassó 1925).

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj komponistoj kaj muzikistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj poetoj kaj verkistoj
Jurské

**Jurské** (hungare *Szepesszentgyörgy*, germane *Sankt-Georgen*) estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Prešov, en Distrikto Kežmarok.

## Situo 
La vilaĝo situas en valo de rojo, Poprad (rivero) preterfluas, laŭ traira flankovojo. Kežmarok troviĝas 10 km for.
 
## Historio 
Familio Görgey fondis la vilaĝon en 1294. La vilaĝanoj okupiĝis pri terkultivado. En 1910 loĝis en Szepesszentgyörgy 309 da homoj (plejparte slovakoj). Ĝis 1919 la komunumo apartenis al Hungario, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Kežmarok, poste al Ĉeĥoslovakio. En 2001 loĝis en Jurské 758 da homoj, (637 ciganoj, 110 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Georgo el la 13-a jarcento, post 4 jarcentoj trakonstruiĝis, iam turo alkonstruiĝis 
* klasikisma luterana preĝejo de 1865

Kategorio:Municipoj en distrikto Kežmarok
Novklasikismo (muziko)

La muzikhistoria nocio de **novklasikismo** (ne intermiksu kun novklasiko ekde la malfruaj 1980-aj jaroj) ekestis post 1920 en Parizo en la cirklo de artistoj kiel Igor Stravinski, Jean Cocteau kaj la Groupe des Six. Jean Cocteau postulis *solvitan de individuo, objektivan arton, kiu lasas la aŭskultanton je klara konscienco*.

Novklasikismo estas estetika tenenco trapasanta la tutan eŭropan muzikkulturon ekde ĉirkaŭ 1920. Klare rifuzante malfruromantikan esprimivon, impresionismon kaj la ekspresionismon, la novklasikismo strebas al klareco, simpleco kaj klasikeco. Dum la novklasikismo ekestis nova, tonala kaj plejparte lineare direktita muziko, je kiu la 18-a jarcento (malfrubaroko kaj fruklasiko) ofte estis modelo por komponteknikoj, formoj kaj ĝenroj.

En la orgenkonstruo novklasikismo signifas instrumentotipon dominan precipe en Francio inter ĉirkaŭ 1925 kaj 1975, kiu celas kombini la franc-barokajn ("klasikajn"), franc-romantikajn kaj nordgerman-barokajn sonelementojn kun plej moderna tekniko ("l'orgue néoclassique").

La komponan tendencon de la novklasikismo oni foje false nomas ankaŭ novbaroko. Malgraŭ la malfacila limigo (la novklasikismo alprenis krom klasikaj ankaŭ malfrubarokajn formojn kaj stilrimedojn) en la muzikhistorio kaj en la aŭtoritataj profesiaj muzikleksikonoj (MGG malnova, MGG nova, New Grove Dictionary) la termino novklasikismo venkis.

novklasikismajn verkojn skribis i.a.:

Komponistoj de la Groupe des Six :

* Georges Auric
* Louis Durey
* Arthur Honegger
* Darius Milhaud
* Francis Poulenc
* Germaine Tailleferre

krome:
* Claude Arrieu
* Aram Ĥaĉaturjan
* Johann Nepomuk David
* Jean Françaix
* Paul Hindemith
* Zoltán Kodály
* Frank Martin
* Bohuslav Martinů
* Goffredo Petrassi
* Sergej Prokofjev
* Joaquín Rodrigo
* Igor Stravinski
* Erik Satie
* Dmitrij Ŝostakoviĉ
* Viktor Ullmann

Kategorio:Nova Muziko
Jēkabpils

**Jēkabpils** (latve, laŭvorte "Jakoba fortikaĵo", historie ankaŭ germane *Jakobstadt*, laŭvorte "Jakoba urbo") estas urbo de proksimume 26.000 loĝantoj en Latvio. La urbo troviĝas mezvoje inter la urboj Rigo kaj Daugavpils kaj konsideriĝas la neoficiala ĉefurbo de la historia regiono Selonio (latve *Sēlija*).

La historiaj partoj de la nuna urbo, Krustpils kaj la historia germanlingva "Jakobstadt" (nuntempe latve *Jēkabmiests*), situas ĉe ambaŭ bordoj de la rivero Daŭgavo, kaj konektatas per ponto. En la valo de la rivero Daugava, ĉirkaŭ la urbo, situas la municipo *Jēkabpils nomads*.

## Historio 
Dum la jaro 1237 la germanlingva Livonia Ordeno, kiu provis armee kontroli la teritoriojn de la hodiaŭaj ŝtatoj Latvio kaj Estonio, tiam loĝitajn de diversaj baltaj popoloj kaj en la nordo de estonoj, konstruis ŝtonan fortikaĵon *"Cruczeborch"* ("Kruca burgo") kaj ĉirkaŭ ĝi fondis samnoman urbon. Arkeologiaj elfosaĵoj tamen malkovris, ke la loko jam multajn jarcentojn antaŭe estis viva komerca centro de la latgaloj, unu el la latvaj triboj. Post la konstruo de la burgo, la vilaĝo kaj poste urbeto Krustpils kreskis ĉirkaŭ ĝi. La vilaĝo plurvoje komplete detruiĝis, ekzemple dum la bataloj inter Pollando-Litovio kaj Svedio, sed ĉiam rekonstruiĝis. Dum la 17-a jarcento ambaŭflanke de la rivero Daugava eksetlis fuĝintoj el Rusio, kiuj tie estis persekutitaj pro religiaj kialoj. Ĝis la jaro 1670 la rusa setlejo ĉirkaŭ la gastejo "Inselkrug" aŭ "Salas Krogs" (*insula kruĉo*) kreskis ĝis urbo sur la maldekstra riverobordo. Honore al la germanlingva duko *Jakob Kettler* de Kuronio, kiu atribuis al la loĝloko la urbajn rajtojn, la setlejo ricevis la nomon "Jakobstadt". Laŭ loka legendo la duko misvojis dum ĉasado. Borde de la rivero li vidis linkon sub abio kaj samtempe tiuloke havis vizion pri urbo. La bildo de linko sub abio eterniĝis en la urba blazono.

Poste apartenanta al la mezepoka regno Pollando-Litovio, la duobla urbo post la tria kaj fina dispartigo de la regno dum 1795 estis konkerita kaj aneksita fare de la Rusia Imperio. En Jēkabpils naskiĝis la carino Katarina la 1-a de Rusio. Post la Unua Mondmilito la duobla urbo iĝis parto de la sendependiĝinta respubliko Latvio, kaj post 1940 de la Latva SSR. Dum la jaro 1962 Jēkabpils kaj Krustpils estis unuigitaj.

## Vidindaĵoj 
En la plej malnova parto de la urbo pluraj historiaj konstruaĵoj povis esti konservitaj. En
Tadenava, tre proksime de Jēkabpils, troviĝas memoriga muzeo pri la verkisto Rainis.

Pliaj vidindaĵoj de la regiono estas la kasteloj de Justine kaj Dignāja kaj la plej alta punkto de la regiono Sēlija, la monteto *Ormaņkalns*.

## Partneraj urboj 
* 20px Sokołów Podlaski, Pollando, ekde 1987
* 20px Melle, Germanio, ekde 1994
* 20px Maardu, Estonio, ekde 2003
* 20px Czerwionka-Leszczyny, Pollando, ekde 2004
* 20px Lida, Belorusio, ekde 2005

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo de la urbo (komplete en la latva, grandparte ankaŭ la angle, germana kaj rusa, parte aldone ankaŭ en la litova) 

Jekabpils
Loka optimumo

[[Dosiero:Graph of example function.svg|eta|300px|Ekzemplo de problemo por optimumigo estas trovado de la minimumo de la funkcio  y = \frac{(4x^3-6x^2+1)\sqrt{x+1} }{3-x}  en intervalo [-1, 1,5].  Ĉi tie estas du lokaj optimumoj por *x≈-0,8* kaj *x≈1,1*. La malloka optimumo estas nur unu el ili, *x≈1,1*]]

En aplika matematiko kaj komputiko, **loka optimumo** de optimumiga problemo estas solvaĵo kiu estas optimuma en najbara aro de solvaĵoj. Ĉi tiu estas en kontrasto al malloka optimumo, kiu estas la optimuma solvaĵo inter ĉiuj eblaj solvaĵoj.

La lokeco de la optimumo estas dependa de la najbaraĵa strukturo.

Multaj tiel nomataj solvaĵoj al tiaj optimumigaj problemoj estas trovoj de loka optimumo, kaj tial ili estas garantiitaj al trovi mallokan optimumon nur se la problemo havas nur unu lokan optimumon.

## Vidu ankaŭ 
* Minimumo
* Maksimumo
* Malloka optimumo
* Loka minimumo
* Loka maksimumo

Kategorio:Optimumigo
Édouard Daladier

**Édouard DALADIER** (naskiĝis la  en Carpentras, Francio, mortis la  en Parizo) estis franca politikisto, ĉefministro kaj historiisto. Li reprezentis Francion en Munkena interkonsento. En la jaro 1940 li estis forigita el la franca politiko. Ekde la jaro 1943 ĝis la liberigo fare de aliancanoj li estis arestata interalie en la Koncentrejo Dachau. Post la milito li denove aktivis en la politika vivo, li estis membro de Nacia Asembleo en la jaroj 1945 - 1958.
eta|maldekstra|140ra|Édouard Daladier (dekstre)
[eta|maldekstra|Édouard Daladier (meze) kun [Joachim von Ribbentrop dum Munkena interkonsento, 1938]]

Kategorio:Naskiĝintoj en Vaucluse
Kategorio:Mortintoj en Parizo
Kategorio:Ĉefministroj de Francio
Kategorio:Francaj ministroj pri infrastrukturoj
Kategorio:Francaj ministroj pri kolonioj
Kategorio:Francoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Ministroj de la tria Franca Respubliko
Kategorio:Ministroj pri eksterlandaj aferoj de Francio
Kategorio:Ŝtatestroj aŭ registarestroj en la Dua Mondmilito
Gotika literaturo

[eta|300px|dekstra|Strawberry Hill, angla vilao en la gotika-renesanca stilo, konstruita de la gotika verkisto [Horace Walpole.]]
**Gotika literaturo** (aŭ kelkfoje **gotika hororo**) estas literatura ĝenro, kiu entenas elementojn de horora kaj romantikisma literaturoj. Oni ĝenerale konsentas, ke tiu ĝenro estis inventita de la angla verkisto Horace Walpole, per lia romano *The Castle of Otranto* (1764).

Ĉefaj proprecoj de gotika literaturo estas teruro (kaj psikologia kaj korpa), mistero, superŝtico, fantomoj, fantomloĝitaj domoj, gotika arkitekturo, kasteloj, malhelo, morto, frenezeco, ktp...

## Romana formo 
Elstara ekzemplo de gotika terura rakonto (kiu ankaŭ estis unu el la unuaj rakontoj de la sciencfikcia ĝenro) estas la romano "*Frankenŝtejno aŭ la moderna Prometeo*" de la Mary Shelley. Tiu romano priskribas kiel freneza sciencisto konstruas vivantan monstron el partoj de kadavroj. La monstro ne havas nomon, sed estas ofte kromnomita "la kreitulo", "la monstro" kaj eĉ pli ofte "la demono".

Teruraj rakontoj pri vampiroj (kiel "Drakulo" de Bram Stoker), homlupoj kaj aliaj monstroj ankaŭ estis popularaj kaj oftaj. Aliaj rakontoj traktas religion, la moralajn demandojn pri bono kaj malbono, kaj paradizon kaj inferon.

Ĝia karakteriza trajto estas misteraj, kutime supernaturaj kaj sekve hororaj okazaĵoj en mezepokaj gotikaj kasteloj aŭ klostroj, kie senkulpaj bonuloj devas rezisti kontraŭ krimaj perfortuloj. La gotika romano antaŭis modernan historian romanon. Inspiron el ĝi ĉerpis multaj aŭtoroj (Scott, Hugo, Balzac, Poe, Baudelaire, Twain, Stevenson, Wilde k.a.).

## Poeziaĵoj 
La plej fama gotika poeto estis Edgar Allan Poe, kiu verkis terurajn kantojn. Tiuj kantoj traktis la malhelajn timojn kaj voluptojn kaŝitajn en la homa psiko. Poe estis unu el la patroj de gotika literaturo pro la amkantoj kaj la misteraj rakontoj, kiujn li verkis. Lia poezio elvokas fortajn emociojn kaj estas karakterizita per tia speciala ritmo. Laŭdire Charles Baudelaire, la patro de moderna poezio, estis legante ĝin ĉiutage. La sufero kaj soleco en la vivo de la verkisto estis esprimitaj en terura kaj sonĝa kreaĵo. Liaj rakontoj estas plenaj de halucinoj kaj penetras la mondon de la frenezuloj, esprimante sian timon kaj doloron kaj priskribante daŭran koŝmaron, kiu neniam finiĝas. Sub la influo de opioido, Poe elĉarpis sian subkonscion kaj eltiris el ĝi profundajn zorgojn pri furiozaĵoj, torturo en entombigaj kavernoj kaj senlima doloro en ĉi tiu mondo.

## Klasikaĵoj de la gotika romano 
* Horace Walpole - La kastelo de Otranto (1764)
* Clara Reeve - Maljuna angla barono (1778)
* William Beckford - Vathek (1786)
* Ann Radcliffe - Sicilia Romano (1790), La misteroj de Udolfo (1794)
* Matthew Gregory Lewis - Monaĥo (1796)
* Charles Robert Maturin - Vaganto Melmoth (1820)
* Victor Hugo - Notre-Dame de Paris (La Ĝibulo de Notre Dame) (1831)


Kategorio:Anglalingva literaturo
Kategorio:Gotika subkulturo
Kategorio:Literaturo laŭ ĝenroj
Gyula Kincs

**KINCS Gyula** (kinĉ) estis hungara verkisto, ĵurnalisto, redaktoro en Zilah la 16-an de aŭgusto 1859 kaj mortinta en Zilah la 31-an de decembro 1915.

## Biografio 
Gyula Kincs instruis helenan-latinan lingvojn ekde 1883 en la gimnazio de Zilah, ekde 1897 li estis direktoro de la gimnazio. Li estis kunlaboranto, redaktoro de gazetoj Szilágy, pli poate Szilágyság. Li estis la instruisto pri hungara literaturo de Endre Ady, li publikis liajn unuajn poemojn. Ady eternigis lian memoron en kelke da poemoj(*A vén diák üdvözlete*, *Kincs Gyula emlékére*). Li redaktis la antologion *Szemelvények a görög lyra és a vele kapcsolatos magyar classicus költészet termékeiből* (1901). Li estas la aŭtoro de la unua hungara ĵurnalmonografio.

## Verkoj ĉefaj 
* *A „Szilágy” története* (Zilah, 1896);
* *A nagy Wesselényi és a zilahi gimnázium* (Zilah, 1896).

## Bibliografio 
* K. Gy. (Szilagyság, 1916. 1–2. sz.);
* Bóka László: Ady Endre élete és művei (Bp., 1955);
* Kincs Elek: Innen hoztam (Emlékezések Ady Endréről. 1961. I.).

Kincs, Gy
Kincs, gy.
Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj de amaskomunikiloj
Bogojina

**Bogojina**, hungare **Bagonya** estas vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika subregiono **Pomurska**, en municipo de Moravske Toplice.
eta|dekstra|280px|Municipo Moravske Toplice en Slovenio, kie Bogojina troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: 7 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 185 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 350
* Poŝtkodo: 9222
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur mildaj deklivoj, laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1208 en latina formo *Bogin*. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. Inter 1941-1945 denove apartenis al Hungario, ekde 1991 al Slovenio.

## Vidindaĵo 
* moderna preĝejo

## Famulo 
* tie naskiĝis:
* pastro József Kossics

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Boreča

**Boreča**, hungare **Borháza** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Gornji Petrovci. La historia hungara nomo estis *Borecsa*.
eta|dekstra|300px|Panoramo de Boreča
* Areo: 4 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 336 m
* Loĝantaro: 100
* Poŝtkodo: 9203
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, sub piedo de monto 404 m-ojn alta, fine de mallonga sakovojo.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1387. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungario, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Gefiloj
*József Ficzkó, kroatlingva verkisto kaj romkatolika pastro
## Vidindaĵo 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Anna

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Vilmos Csutak

**CSUTAK Vilmos** (ĉutak) estis rumanuja hungara historiisto naskita en Zágon la 6-an de novembro 1874 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 14-an de majo 1971. 

## Biografio 
Vilmos Csutak havigis diplomon en la Universitato Koloĵvaro pri universala historio kaj latino. Ekde 1903 li instruis en la Székely Mikó Kollégium de Sepsiszentgyörgy, ekde 1916 li estis ĝia direktoro. Li estis la konservisto de la Székely Nemzeti Múzeum, pli poste ĝia direktoro.Li verkis lokhistoriajn verkojn laŭ esoloroj en Vieno, Budapeŝto kaj en Sikullando (1916-36). Li publikis en loka presaĵo kaj en Erdélyi Helikon, Erdélyi Irodalmi Szemle, Erdélyi Múzeum, Ifjú Erdély. Liredaktis lamemorlibron *Emlékkönyv a Székely Nemzeti Múzeum 50 éves jubileumára* (Sepsiszentgyörgy 1929), en kiu li publikis la studojn *A Székely Nemzeti Múzeum alapítása és gyűjteményeinek ötvenéves fejlődése*, *Bujdosó kurucok Moldvában és Havasalföldön 1707-11-ben* kaj *A székely nép s a Székelyföld bibliográfiája*. Li fontvalora studo *A Székely Nemzeti Múzeum története és jelentősége* aperis en la jarlibro de EME okaze de vagantkunsido en Sfântu Gheorghe en 1933

## Literaturo 
* Kabay Gábor: Cs. V. A Sepsiszentgyörgyi Múzeum évkönyve, Mv. 1955. 160. 
* Becsei Pál: Cs. V. Megyei Tükör 1968. nov. 9.

## Fonto
* Magyar Életrajzi Lexikon

 

Csutak, V
László Kulin

**KULIN László** estis hungara kuracisto, pediatro, universitata profesoro kaj laŭreato de Kossuth-premio (1953. Li naskiĝis en Zilaho en 1901 kaj mortis en Budapeŝto la 24-an de julio 1989.

## Biografio 
Li havigis diplomon de kuracisto en en 1926 en Debrecen kaj en 1924-25 li estis praktikanto en la *Infankliniko*, ekde 1925 asistanto kaj adjunkto, en 1936 privatprofesoro. En 1939 li estis la direktoro, ĉefkuracisto de la Ŝtata Infanteriovitejo de Debrecen. Ekde 1945 li estis eksterordinara universitata profesoro, inter 1949-1972 profesoro de la *Infankliniko*, plurfoje dekano kaj rektoro. Li aperigis pli ol 100 sciencajn publikaĵojn. Li estis redakciano de la revuoj *Acta Paediatrica* kaj *Gyermekgyógyászat*. Li estis la honora prezidanto de la *Hungara Societo de Infankuracistoj*. Oni distingis lin en 1966 per memormedalo *Schöpf-Mérei*.

## Verkoj 
* *A súlyosan leromlott-atrophiás és dekomponált – csecsemőszervezet …* (Debrecen, 1985).

## literaturo 
* Emlékkönyv Kulin László, a Debreceni Orvostudományi Egyetem gyermekklinikájának igazgatója 10 éves professzori jubileuma alkalmából (Debrecen, 1959).

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Gornji Lakoš

**Gornji Lakoš**, hungare **Felsőlakos** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Lendava. Gornji kaj felső signifas: supra. Paro de tiu vilaĝo estas Dolnji Lakoš.
eta|dekstra|280px|Municipo Lendava en Slovenio, kie Gornji Lakoš troviĝas

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 161 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 430
* Poŝtkodo: 9220
* Aŭtokodo:
* Telefonprefikso:

## Situo 
Gornji Lakoš situas sur tre mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Lendava-Murska Sobota.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito Felsőlakos apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Lendva, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En la vilaĝo ankaŭ la hungara lingvo estas oficiala.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Ádám Kónya

**KÓNYA Ádám** (ko:nja) estis rumanuja hungara arthistoriisto, lokhistoriisto naskita en Braŝovo la 10-an de februaro 1935 kaj mortinta en Sfântu Gheorghe la 25-an de novembro 2008.

## Biografio 
Ádám Kónya finis la mezlernejon en Sfântu Gheorghe (1952), li havigis diplomon pri geologio-geografio en la Universitato Bolyai de Kluĵo (1956). Li instruis en Sfântu Gheorghe (1958-60), Kökös (1960-62), li gvidis la *Domon de Pioniroj* (1962-72), li estis direktoro de la *Arta Popollernejo* (1972-76), pli poste direktoro mekanikindustria de fakmezlenejo (nun *Puskás Tivadar*). Ekde februaro de 1990 ĝis sia pensiuliĝo la 1-an de marto 2000 li estis la direktoro de la Székely Nemzeti Múzeum. En ĵurnalo Megyei Tükör li redaktis la enciklopedion pri setlegejoj de distrikto kaj la rubrikon pri artmonumentoj (1968-70) de distrikto Covasna.

## Studoj 
* *Virághímes bútoraink családfája* (1978),
* *Berde Áron és a korszerű mezőgazdálkodás* (1980),
* *Kovászna megye jeles épületei* (1984),
* *A zaláni reneszánsz boltozat és falfestmény* (1969),
* *Kós Károly-épületek Sepsiszentgyörgyön* (1973),
* *Népi udvarházak Bikfalván* (1974),
* *Orbán Balázs és a természeti földrajz* (1977),
* *Uzon építészeti emlékei* (1977).

## Volumoj 
* *Bálványosfürdő és környéke* (kune kun Sándor Kovács) (Sepsiszentgyörgy 1970),
* *A Rétyi Nyír és környéke* (kune kun Sándor Kovács),(samloke. 1970).
* *Rákóczi Emlékkönyv a nagyságos fejedelem megválasztásának, nemkülönben a háromszéki kuruc hadak barcasági kiáltványának 300. évében* (red.,) Székely Nemzeti Múzeum, Charta Kiadó, Sepsiszentgyörgy, 2004, 136 p.

## Fontoj 
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Konya, A
Partito

**Partito** (itale, de *partire* = partigi) estas nomo por unuopa parto (movimento) de dancoserio aŭ variaciaro. Ekde la 17-a jarcento oni uzas la nomon ankaŭ ĝenerale por instrumentmuzikaĵoj aŭ movimentaj serioj en la senco de suito. Speciala formo estas la ĥoralpartito, je kiu post ĥoraltemo sekvas figuritaj variacioj.

Kategorio:Muzikaj formoj
Gornji Slaveči

**Gornji Slaveči**, hungare **Felsőcsalogány** estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Kuzma.
eta|dekstra|300px|Vintra panoramo de Gornji Slaveči

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 260 m
* Koordinatoj: 
* Loĝantaro: 480
* Poŝtkodo: 9263
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ rojo, laŭ flankovojoj.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1365 en formo *"Felseueche"*. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1921 laŭ la popolnombrado vivis en Gornji Slaveči 643 slovenoj, po 2 germanoj hungaroj. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.

## Vidindaĵo 
* preĝejo

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Werner Krauß (aktoro)

**Werner Johannes KRAUSS**, aŭ *Krauß* en la germana, (naskiĝinta la , mortinta la ) estis germana filmaktoro.eta|Werner KraussKrauss fariĝis tutmonde fama aktoro pro sia rolo de la demona D-ro Caligari en la filmo *Das Cabinet des Dr. Caligari*, fare de Robert Wiene. Li cetere ludis la ĉefrolon de filmadapto de *Otelo* en 1920, kaj ankaŭ estis Iago en 1922-adapto. Li havis elstaran rolon en *Das Wachsfigurenkabinett* de Paul Leni, kaj en *Variété* de Ewald Andre Dupont.

Kiam Adolf Hitler fariĝis ŝtatestro, Krauss subtenis la nazian ideologion. Li estis nomumita "Aktoro de la Ŝtato" fare de Joseph Goebbels, kaj ludis ekzemple teruran rabenon en la antisemitisma filmo *Jud Süß* (1940). Post la Dua mondmilito estis Krauss tamen pardonita, tiel ke li eĉ rajtis partopreni germanajn filmfestivalojn. Li mortis en Vieno en 1959.

Kategorio:Germanaj aktoroj
The Chinese Parrot (filmo)

***The Chinese Parrot*** (esperante "La Ĉina Papago") estas usona, muta filmo aperinta en 1927 kaj reĝisorita de Paul Leni. Ĝi apartenas al serio da filmoj pri la fikcia detektivo Charlie Chan, kaj estis adaptita el la samnoma romano de Earl Derr Biggers.

En la filmo aperas la japana aktoro Sojin kiel Charlie Chan.

## Eksteraj ligiloj 
* *The Chinese Parrot* ĉe IMDB

Kategorio:Filmoj de Paul Leni
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1927
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
The Man Who Laughs

***The Man Who Laughs*** (esperante *La Viro kiu ridas*) estas usona muta romantika melodrama filmo kun aperinta en 1928 kaj reĝisorita de la germandevena ekspresionisto Paul Leni. La filmo estis adaptita el samtitolata romano de Victor Hugo. En la filmo aperas la aktoroj Conrad Veidt kiel Gwynplaine, kaj Mary Philbin kiel la blinda Dea.

Kategorio:Filmoj de Paul Leni
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1928
Kategorio:Mutaj filmoj
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
The Last Warning

***The Last Warning*** (esperante "La Lasta Averto") estas misterfilmo aperinta en 1929 kaj reĝisorita de Paul Leni. Ĝi estis adaptita el teatraĵo verkita de Thomas F. Fallon, kaj produktita de Carl Laemmle. Tiu filmo estas iasence proksima parenco de la Universal-filmo *The Cat and the Canary* (1927).

*The Last Warning* estis la lasta filmo de Paul Leni, antaŭ ol li mortis pro sepso en Los-Anĝeleso la 2-an de septembro 1929. La filmo estis refarita en 1939 de Joe May, sub la titolo *The House of Fear*

Kategorio:Filmoj de Paul Leni
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1929
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Charlie Chan

**Charlie CHAN** estas fikcia usona kaj ĉindevena detektivo, kreita en 1925 de la verkisto Earl Derr Biggers. Li fariĝis la ĉefpersono de multaj romanoj, de ĉirkaŭ dek du filmoj, bildliteraturaĵoj, radio-dissendaĵoj, desegnofilmoj, kaj tiel plu.

Unue serĝento de la polico de Honolulu, li estas edziĝinta kaj havas 14 infanojn. Chan estas sufiĉe korpulenta, tamen moviĝas gracie.

Kategorio:Fikciaj detektivoj
Kategorio:Fikciaj ĉinoj
Figurado

**Figurado** en muziko estas la ĉirkaŭludado de melodio en malgrandaj notvaloroj. La melodio estas figurita, t. e. varioplene formita. Kontraŭo estas la termino ornamado. 

Kategorio:Muzika praktiko
Jan Kupecký

**Jan Kupecký** (naskiĝis en 1667 en Bösing (Habsburga Imperio, Hungara reĝlando, nuntempa Pezinok en Slovakio) – mortis en 1740 en Nurnbergo) estis ĉeĥdevena-hungaria baroka pentristo, precipe portretisto. Li agis plejparte en Italio, Hungara reĝlando, Vieno kaj Nurnbergo.

Li apartenas al la plej elstaraj reprezentantoj de la mezeŭropa baroka arto.
Liaj verkoj estas ĝis nun alte aprezataj kaj troviĝas en multaj gravaj artgalerioj, ekz. en Parizo, Romo, Milano, Vieno, Dresdeno, Moskvo, Sankt-Peterburgo, Budapeŝto k.a.

## Biografio 
Kupecký devenis el malriĉa teksista familio el Mladá Boleslav. Liaj gepatroj estis protestantoj, (membroj de Bohemiaj Fratoj), kiuj fuĝis al Hungara reĝlando pro religia persekutado.

De tie li foriris kiel 15jara knabo al Holíč kaj poste al Vieno, kie en
1683 – 1985 li lernis ĉe svisa pentristo Benedikt Klaus. Kiel dudekjaraĝa Kupecký foriris por studrestado al Italio. Tie li vivtenis sin kiel kopiisto kaj samtempe li perfektiĝadis en pentroarto en la roma akademio, subtenate de Matthias Füessli kaj pola princo Aleksander Benedykt Sobieski, filo de la pola reĝo Johano la 3-a Sobieski. En 1700 li sukcesis memstariĝi kaj estigi propran atelieron. En [1709] post 22 jaroj pasigitaj en Venecio kaj Romo li revenis al Vieno, surbaze de la invito de grafo Lichtenstein. Ofertatan postenon de kortega pentristo li fine ne akceptis kaj pro rekatolikiga premo foriris en 1733 kune kun sia familio al Nurnbergo, kiel li kreis ĝis sia morto en 1740. En Nurnbergo li estas ĝis nun entombigita, apud sia filo, mortinta en aĝo de nuraj 17 jaroj.

## Verkaro 
Kupecký kreis pli ol 400 bildojn, el inter kiuj multaj estas ne plu troveblaj. Valoron kaj gravecon de liaj bildoj montras ankaŭ 258 gravuraĵoj, estigitaj laŭ ili. Ĝis nuntempe restis en galerioj ĉirkaŭ nur 160 liaj bildoj.

Li pentris precipe multajn portretojn de membroj de la reĝa dinastio (ekz. Eŭgeno de Savojo, imperiestroj Karolo la 6-a kaj Francisko la 1-a Stefano), diversaj aristokratoj kaj en Karlovy Vary eĉ. de la rusa caro Petro la Granda, laŭ lia propra peto. Tiun ĉi riĉan serion kompletigas bildoj de lia familio, amikoj, propraj portretoj kaj portretoj de nekonataj personoj.

Kvankam li plejparte vivis en eksterlando, lian karakteron grave formis medio de lia naskiĝurbo, kiu ekhavis daŭran respegulon en liaj verkoj.

## Literaturo 
* Sandor Nyari: *Der Porträtmaler Johann Kupetzky, sein Leben und seine Werke*. Hartleben, Vieno 1889
* Eduard Šafařik: *Johann Kupezky, 1667-1740*. Orbis, Prago 1928
* Nikolai Jelenew: *Peter der Große und Johann Kupetzky*. Prago 1942
* František Dvořak: *Kupecky, der große Porträtmaler des Barock*. Artia, Prago 1956
* *Johann Kupezy (1666-1740), ein Meister des Barockporträts. Ausstellungskatalog*. Aachen: Suermond Museum, 2001

Image:Aleksander Benedykt Sobieski.jpg|Portreto de Aleksander Benedykt Sobieski, lia subtenanto en Romo
Image:Jan Kupecký 003.jpg|Portreto de juna polino
Image:Jan Kupecký - Portrét malíře miniatur Karla Bruniho (1709).jpg|Portreto de miniaturisto K.Bruni

Kupecký, Jan
Kupecký, Jan
Kupecký, Jan
Batalo de Bzura

La **Batalo de Bzura**, alie nomata batalo apud Kutno okazis de la 9-a ĝis la 18-a - 22-a de septembro 1939. Ĝi estis la plej granda batalo dum la germana invado en Pollandon. Partoprenis ĝin du polaj armeoj: "Poznań" (generalo Tadeusz Kutrzeba) kaj "Pomorze" (generalo Władysław Bortnowski) kaj la germanaj - la 8-a Armeo (generalo Johannes Blaskowitz) kaj la 10-a Armeo (generalo Walter von Reichenau) de la Grupo de Suda Armeo ("Süd") (generalo Gerd von Rundstedt).

La 9-an de septembro marŝalo Edward Rydz-Śmigły ordonis al generalo Kutrzeba fronte de la du armeoj "Poznań" kaj "Pomorze" ataki nordan alon de la Grupo de Suda Armeo. La celo estis devigi germanojn ĉesi postkuron de retiriĝantaj en orientan Pollandon armeoj: "Prusy", "Lublin", "Kraków", "Karpaty".

## La batalo 
La batalo estis trifaza:
* La unua fazo - atako de poloj al Stryków (9-12.09)
* La dua fazo - atako de poloj al Łowicz (13-15.09)
* La tria fazo - retiriĝo direkte al Varsovio dum kiu la polaj fortoj estis frakasitaj.
(...)

Post kiam la Wehrmacht sukcese stabiligis sian pozicion, oni ĉirkaŭis la polajn fortojn. El la nordo kaj okcidento atakis la 4-a germana armeo, helpis la 8-an armeon tankoj kaj trupoj de la 10-a armeo en sudoriento. La neniigo de la ĉirkaŭitaj poloj komenciĝis la 16-an de septembro per apogo de 820 aviadiloj. Post enormaj perdoj kaj post sensukceso eskapo, la polaj fortoj kapitulacis la 19-an de septembro. 170.000 polaj soldatoj iĝis militkaptitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* Rekonstruo Batalo de Bzura (la 16-18-a de septembro 2005) - fotoj kun informo
* Batalo de Bzura  - oficiala paĝo de organizanto

Bzura
Bzura
Kategorio:Lokoj de la Dua Mondmilito en Nazia Germanio
Bzura
Bzura

eta|250px|Bzura ĉe Kozłów Biskupi
**Bzura** estas rivero en meza Pollando, alfluanto de Vistulo (ĉe Wyszogród). Ĝi longas 166 km kaj havas la akvokolektan areon de 7,788&nbsp;km2.

## Urboj kaj urbetoj 
* Zgierz
* Aleksandrów Łódzki
* Ozorków
* Łęczyca
* Łowicz
* Sochaczew
* Brochów
* Wyszogród

## Vidu ankaŭ 
* Riveroj de Pollando
* Batalo de Bzura

Kategorio:Riveroj en Pollando
Lemerje

**Lemerje**, hungare **Nyíreslehomér** aŭ simple *Lehomér* estas malgranda vilaĝo en Slovenio, en provinco **Prekmurje**, en statistika regiono **Pomurska**, en Občina Puconci.

## Bazaj informoj 
* Areo: 5 &nbsp;km²
* Alto super marnivelo: 202 m
* koordinatoj: 46°42′33.8″N, 16°6′13.51″E
* Loĝantaro: 290
* Poŝtkodo: 9201
* Aŭtokodo: MS
* Telefonprefikso:

## Situo 
Lemerje situas sur mildaj deklivoj, laŭ flanka vojoj.

## Historio 
Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio. En 1955 vilaĝa festego okazis.

## Famuloj 
En la iama Lehomér naskiĝis:
* hungaria slovena luterana pastro kaj instruisto Mátyás Godina
* hungara piaristo Remig Miklós Temlényi.

Kategorio:Vilaĝoj de Slovenio
Endre Koréh

**KORÉH Endre** (kore:) estis hungara kantisto (baso) naskiĝinta en Sepsiszentgyörgy la 13-an de aprilo 1906 kaj moertinta en Vieno la 20-an de septembro en 1960.

## Biografio 
Endre Koréh finis la muzikakademion en Budapeŝto. En 1930–31 li estis stipendiulo de Budapeŝta Ŝtata Operejo, inter 1931–1948 ĝia solisto. Ekde 1946 li iĝis ano de la operejo de Vieno. En 1952–53 li kantis ankaŭ en la novjorka *Metropolitan* en rolo de *barono Ochs* (R. Strauss: A rózsalovag). Li gastrolis en la festivaloj de Salzburg, Florenco kaj Glyndebourne.

## Roloj ĉefaj 
* Kalibán (Martin: Vihar);
* Sparafucile (Verdi: Rigoletto);
* Ochs (Richard Strauss: A rózsalovag);
* Fafner (Wagner: Siegfried);
* Hunding (Wagner: A walkűr);
* Hagen (Wagner: Istenek alkonya).

## Fonto 
* Magyar Színházművészeti Lexikon

## Eksteraj ligiloj 
* E. K. kantas

Koreh, E
Koreh, E.