Plurfaka studado pri sano kaj evoluado en Dunedin

La **Dunedina Plurfaka Studado pri Sano kaj Evoluado** (ofte mallongigita al la **Dunedina Longdaŭra Studado**) estas  longtempa kohorta studo de 1037 homoj naskitaj dum unu jaro en Dunedin, Nov-Zelando.

## Historio 
La origina aro de studataj homoj estis elektita el tiuj naskitaj inter 1a de aprilo 1972 kaj 31a de marto 1973, en la Akuŝa Centro Reĝino Mary en Dunedin, kiuj estis ankoraŭ vivantaj en la regiono Otago tri jarojn poste. El la 1139 elekteblaj beboj, 1037 partoprenis (91%). 
La studatoj konsistis el 535 knabojn kaj 503 knabinojn, 1013 ununaskitojn  kaj 12 parojn de ĝemeloj. Je la 38-jara studo, nur triono de studatoj ankoraŭ loĝis en Dunedin, dum la plejparto de la cetero vivis aliloke en Nov-Zelando aŭ en Aŭstralio. En 2016, 1003 studatoj ankoraŭ vivas.
 
La studatoj estis taksitaj je la aĝoj 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 18, 21, 26, 32, 38 (2010-2012). Estontaj taksoj estas planataj por aĝoj 44 kaj 50.

Por reekzameni ilin, oni venigis la studatojn al Dunedin el kie en la mondo ili vivas. Ili partoprenas en unu tago de intervjuoj, fizikaj testoj, dentaj ekzamenoj, sangaj testoj, komputilaj enketiloj kaj aliaj enketoj. Substudoj de la Dunedin-Studado inkluzivas la Familian Sanan Historian Studon kiu implikis la gepatrojn de la studatoj por eltrovi pri la sano de familianoj (2003-2006); la daŭranta Gepatrada Studo kiu koncentras sur la Dunedin-Studado kaj ties unua trijara infano; kaj la Sekva Generacia Studo kiu temas pri la idoj de Studatoj kiam ili atingas 15 jarojn kaj rigardas la vivstilon, konduton, sintenon kaj sanon de hodiaŭaj adoleskantoj kaj celas vidi kiel ĉi tiuj ŝanĝiĝis inter kiam la originaj studatoj havis 15 jarojn (en 1987-88). Tio ĉi rezultigas ke disponeblos informo trans tri generacioj de la samaj familioj.

Granda emfazo estas sur retenado de studatoj. Je la reekzameno en 2011, partoprenis 96% el ĉiuj vivantaj studatoj, aŭ 961 homoj. Tio ĉi estas senprecedenca por longdaŭra studado, ĉar multaj studoj alie en la mondo spertis 20–40% forfalon de studatoj, aŭ eĉ pli.

En la fruaj jaroj la studado ne estis bone financita kaj la loka komunumo helpis kolekti datumojn.

La rezultinta datumaro produktis riĉecon de informo pri multaj flankoj de sano kaj evoluado. Ĝis 2015 pli ol 1,200 referaĵoj, raportoj, libraj ĉapitroj kaj aliaj eldonaĵoj estis produktitaj uzante eltrovojn de la studado.

## Influo vastiĝas
La Dunedin-studado prenis gvidan rolon modelante kiel la genoj interagas kun vivspertoj por helpi antaŭvidi kial homoj kondutas kiel ili faras. La studado montris ke infanoj malbone traktitaj, kiuj poste ripetas la ciklon de perforto, tiuj havas specifan formon de la MAOA-geno, dum tiuj kun malsama formo de tiu geno ŝajne estas resaltemaj post malbona traktado. Ili ankaŭ montris ke la probableco de psikozo en plenkreskuloj kiuj uzis kanabon dum adoleskeco, dependas de la ĉeesto de specifa 'vundebleca' geno. Ili montris kial certaj homoj falas en deprimon pro la streso de la vivo, dum aliaj ne. Tiu eltrovo, kun pluraj aliaj, estas juĝita la plej grava scienca trarompo en iu ajn scienca fako en 2003.

La Dunedin-studado estas la sola studado en la mondo kiu kolektis datumojn pri la buŝa sano de la samaj individuoj ek de aĝo 5 ĝis mezaĝo. Murray Thomson studis tiujn datumojn kaj konstatis ke kanabuzado estas nova riskfaktoro por buŝaj malsanoj.

## Amaskomunikilaraj raportoj de rezultoj 
* 2016, Why Am I?, kvarparta televida serio vidigita en Nov-Zelando
* 2006, Smacking study hits at claims of harm
* 2006, Physical punishment was extremely prevalent... 
* 2005, Cannabis and psychotic behaviour
* 2002, MAOA gene and violence
* 2002, Cannabis and tobacco equally bad
* 2001, Study clears cannabis as root of violence

## Esploraj referaĵoj 
La esploristoj de la Dunedin-studado, en multaj okazoj kun alilandaj kunlaborantoj, eldonis pli ol 1200 referaĵojn (ĝis 2016).

Ekzemploj de la eldonaĵoj bazitaj sur la Dunedin-studado:

*Sex Differences in Developmental Reading Disability
*Psychiatric disorders and risky sexual behaviour in young adulthood: cross sectional study in birth cohort
*Moderation of the Effect of Adolescent-Onset Cannabis Use on Adult Psychosis by a Functional Polymorphism in the catechol-O-Methyltransferase Gene:Longitudinal Evidence of a Gene X Environment Interaction
* Moffitt, T. E., Caspi, A., Rutter, M., & Silva, P. A. (2001). *Sex differences in antisocial behavior*. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-01066-7

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*Overview of the study
*News about the study
*Searchable database of the study's publications

Kategorio:Nov-Zelando
Kategorio:Sano
Kategorio:Sanscienco
Kategorio:Demografio