open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La rakontoj de Hoffmann

**La rakontoj de Hoffmann** (originala franca titolo: ''Les contes d'Hoffmann*) estas "fantasma opero en 5 aktoj" (antaŭe: "en 3 aktoj, prologo kaj epilogo") de la franca komponisto Jacques Offenbach. La libreto baziĝis sur teatraĵo verkita de Jules Barbier kaj Michel Carré kaj premieris en 1851 , kiu baziĝas sur tri rakontoj de E.T.A. Hoffmann, *La sabloviro* ("Der Sandmann"), *Rat Krespel* kaj *La perdita reflektaĵo* ("Das verlorene Spiegelbild") de *La aventuroj de la novjara nokto* ("Die Abenteuer der Sylvester-Nacht"), kiuj estas teksitaj en unu solan intrigon.

Jules Barbier ellaboris la libreton de la opero el ĉi tiu teatraĵo laŭ peto de Jacques Offenbach. Hoffmann mem estas la heroo de la rakontoj en la opero — kontraste al la literaturaj verkoj de Hoffmann, en kiuj la viraj herooj havas malsamajn nomojn aŭ estas fikciaj rakontantoj en la unua persono .

*Les contes d'Hoffmann* premieris la 10-an de februaro 1881, post la morto de la komponisto, ĉe la Opéra-Comique en Parizo. Depende de la versio/aranĝo, la prezentado daŭras inter 2,5 ĝis 3,5 horojn.

La partituro estis eldonita de Choudens en Parizo kaj spertis plurajn represojn kaj reviziojn.

Tiu opero estas unu el la plej ofte prezentitaj operoj en la franca repertuaro kaj plie estas konsiderata preskaŭ neapartigebla parto de iu ajn klasika repertuaro.

## Roluloj 
* **Hoffmann** - tenoro
* **Muzo** - mezosoprano
* **Niclausse** - mezosoprano ( *travesti* parto )
* **Olimpia** , **Antonia** , **Giulietta** , **Stella** – soprano
* **Lindorf** , **Coppelius** , **Doktor Miracle** , **Dapertutto** - baso
* **Andrès** , **Cochenille** , **Frantz** , **Piticchinaccio** – tenoro
* **Spalanzani** - tenoro
* **Krespel** - baso
* **Voĉo de Patrino** - aldo
* **Schlemil** - baritono
* **Hermann** - baritono
* **Natanaelo** - tenoro
* **Luther** - baso

## En Esperanto aperis 
* *Konsilisto Krespel''

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Operoj
Kategorio:Franclingvaj operoj
Kategorio:Klasikmuzikaj komponaĵoj
Ertha Pascal-Trouillot

**Ertha Pascal-TROUILLOT** (naskiĝis la 13-an de aŭgusto 1943 en Pétionville ) estas haitia juristo kaj politikistino, kiu funkciis kiel Prezidanto de la Supera Kortumo de Haitio, kaj do kiel provizora Prezidanto de sia lando dum ĉirkaŭ 11 monatoj (1990–1991). Ŝi fariĝis la unua virino en la historio, kiu okupis ĉi tiujn ambaŭ postenojn. 

Ŝi ankaŭ estis la unua virino en la historio de ŝia lando por servi kiel prezidantino kaj la unua virina prezidanto de afrika deveno en la Amerikoj.  

Ertha Pascal-Trouillot funkciis kiel juĝisto en la Haitia Supera Kortumo. La 10-an de marto 1990, per militista puĉo, generalo Herard Abraham renversis la prezidanton Prosper Avril kaj mem ekoficis. Tamen, li demisiis post nur tri tagoj kaj transdonis la potencon al sinjorino Pascal-Trouillot la 13-an de marto 1990. En januaro 1991, okazis malsukcesa puĉo celanta forigi Pascal-Trouillot de la potenco. En februaro 1991, post la prezidantaj elektoj venkitaj de Jean-Bertrand Aristide, Pascal-Trouillot transdonis la prezidantecon al Aristide.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Haitio
El rey de La Habana

***El rey de La Habana*** (La reĝo de Havano) estas hispan-dominika kunproduktita drama filmo de 2015, reĝisorita de Agustí Villaronga en kiu ĉefrolis Maikol David, Yordanka Ariosa kaj Héctor Medina.

La filmo baziĝis sur la samnoma romano de la kuba verkisto Pedro Juan Gutiérrez (1999). Same kiel ĉe tiu, la agado de la filmo okazas tute en Havano, Kubo.

## Intrigo
La ĉefrolulo estas malriĉega havana knabo, kies familio malaperas en hazarda akcidentaro, pro kio li estis kulpigita kaj malliberigita en porjunula prizono. Post fuĝo, Reinaldo jam junulo vivtenas sin surstrate per konstanta friponado. Ŝi renkontiĝas mulatino Magda, kiun ŝi jam konis antaŭ jaroj, kaj Yunisleidy, transgenrulo, kiuj vivtenas sin ĉu per postrituado ĉu per maldecaj negocoj. Ambaŭ estas najbaroj, kaj ambaŭ deziras kontroli lin, pere de interbatado, rivaleco kaj ĵaluzo. Reinaldo (mallongigite Rey, reĝo) alternas sin inter ambaŭ hejmoj ege diferencas. Magda estas pli pova ol Yunisleidy tiucele. 

Reinaldo akceptas eniri en eksterleĝaj aferoj, kiel malgranda transporto de drogoj, en kiu Yunisleidy estas arestita, kaj poste de prostituado de Magda, en kiu rezultas morto, kiu pelas ilin al fuĝo. Post monatoj de apartigo, ili rerenkontiĝas kaj li komprenas, ke Magda ne diris al li la veron, kaj krome li ekkonas la nunan teruran situacion de Yunisleidy. Sur la fono de uragano de El Niño tragedio estos la fino de la historio. 

## Geaktoraro kaj roluloj
* Maikol David Tórtola: Reinaldo, El Rey de La Habana
* Yordanka Ariosa: Magda
* Héctor Medina: Yunisleidi
* Jean Luis Burgos: Nelson
* Lia Chapman: Daysi
* Chanel Terrero: Yamilé
* Jonathan Alonso: Cheo
* Celina Toribio: Camarera
* Jazz Vilá: Raulito
* Ileana Wilson: Fredesbinda

## Eksteraj ligiloj 
* *El rey de La Habana* en Internet Movie Database (angle).

Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Kubaj filmoj
Kategorio:GLAT-filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 2015
Kategorio:Kubo en filmoj
Alan Ladd

**Alan Walbridge LADD** (n. la 3-an de septembro 1913 en Hot Springs, Arkansaso ; m. la 29-an de januaro 1964 en Palm Springs, Kalifornio) estis usona kinoaktoro, konata ĉefe pro sia portretado de silentaj, malfacilaj roluloj en vakeraj kaj film-noir-filmoj. Unu el liaj plej konataj aktoradoj estas la titolrolo en la vakera klasikaĵo *Shane*.  Krome menciindas interalie la filmo *Captain Carey, U.S.A.* de 1950.

Li famiĝis pro sia senesprima scenejoĉeesto kaj sia malalta staturo (ĉirkaŭ 1,67 m). En la plej multaj filmoj, en kiuj li ĉefrolis, li ludis aŭ la tipan usonan heroon aŭ fiulon kun principsento. Li foje aperis en la kreditoj kiel "Allan Ladd". 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* Alan Ladd ĉe Virtuala Historio

Kategorio:Anglodevenaj usonanoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Prezidanto de Paragvajo

La **Prezidanto de Paragvajo** (), oficiale konata kiel la **Prezidanto de la Respubliko Paragvajo** () estas la estro de la ekzekutivo de la registaro de Paragvajo, servante kiel kaj ŝtatestro kaj ĉefministro laŭ la Konstitucio de Paragvajo Lia honora titolo estas *Su Excelencia*.

Laŭ la konstitucio de 1992, la prezidanto estas limigita al ununura kvinjara oficperiodo. Provo de la Senato forigi oficperiodolimojn la 1-an de aprilo 2017 kaŭzis protestojn; ĝi finfine estis venkita.  

La nuna prezidanto de Paragvajo estas Santiago Peña, kiu ekoficis la 15-an de aŭgusto 2023. Lia loĝejo estas *Palacio de los López*, en Asunciono. La prezidenta rezidejo estas *Mburuvicha Róga*, ankaŭ en Asunciono. 

Post kiam prezidantoj forlasas sian oficon, ili estas laŭkonstitucie rajtigitaj al la posteno de dumviva senatano, sen voĉdonrajto. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (hispane) Prezidanteco de la Respubliko de Paragvajo

Kategorio:Politiko de Paragvajo
Komenca kondiĉo

En matematiko, kaj precipe en dinamikaj sistemoj, **komenca kondiĉo** aŭ **stato**/**valoro** (ankaŭ **ekestokondiĉoj**) estas valoro de dinamika variablo je difinita tempo nomata la komenca tempo (ofte nomata *t*  = 0). 

Por modelita fizika sistemo priskribita per certa nombro da dinamikaj variabloj, la komencaj kondiĉoj estas reprezentitaj per la aro da valoroj alprenitaj de ĉi tiuj variabloj je certa referenca momento t0, nomata la komenca momento. Ĉi tiuj kondiĉoj do permesas al ni difini la staton en kiu la sistemo troviĝas je tiu donita momento, kaj komencante de la komenca stato, eblas antaŭdiri la fizikan evoluon de la postaj statoj de la sistemo per diferencialaj ekvacioj, kiuj priskribas la sistemon mem.

Por sistemo de ordo *k* (la nombro da tempoprokrastoj en *diskreta tempo* aŭ la ordo de la plej alta derivaĵo en *kontinua tempo*) kaj dimensio *n* (t.e., kun *n* malsamaj dinamikaj variabloj, kiuj kune povas esti indikitaj per *n- dimensia* koordinata vektoro), por spuri la variablojn de la sistemo laŭlonge de la tempo, ĝenerale necesas *nk* komencaj kondiĉoj.

En ambaŭ *kontinutempaj* kaj *diskrettempaj diferencaj ekvacioj*, la komencaj kondiĉoj influas la valoron de la dinamikaj variabloj (statvariabloj) en iu ajn estonta tempo. En kontinua tempo, la problemo trovi fermitforman solvon por la statvariabloj kiel funkcio de tempo kaj komencaj kondiĉoj nomiĝas la **komenca valora problemo**. Ekzistas koresponda problemo por diskrettempaj situacioj. Kvankam fermitforma solvo ne ĉiam eblas akiri, la estontaj valoroj de diskrettempa sistemo povas esti trovitaj per iteracio antaŭen unu tempoperiodon por iteracio, kvankam rondiga eraro povas igi tion nepraktika por granda nombro da iteracioj.

## Vidu ankaŭ 
* Ĥaosoteorio
* Atraktoro
* Lima kondiĉo
* Inicia vektoro, en kriptografio

Kategorio:Diferencialaj ekvacioj
Prezidanto de Bolivio

La **Prezidanto de Bolivio** (, formala titolo: ) estas la ŝtatestro, registarestro kaj la ĝenerala komandanto de la Armitaj Fortoj. Li ankaŭ servas kiel la plej alta aŭtoritato de la Bolivia Agrara Reforma Servo. Kune kun la vicprezidanto kaj ŝtatministroj, li konsistigas la ekzekutivan branĉon de la publika povo de la Bolivia Ŝtato. 

La prezidanto kaj vicprezidanto estas elektitaj per ununura baloto per universala rekta balotrajto . Ilia oficperiodo estas kvin jaroj, kun rajto je reelekto nur unufoje. La nuna Konstitucio ŝanĝis la metodon por decidi la venkan bileton. Se ne ekzistas absoluta plimulto, la kandidato ne plu estos elektita de la Leĝdona Asembleo, sed per dua raŭndo.

Laŭ Konstitucio, la prezidanto estas rekte elektita por kvinjara oficperiodo, sen limo pri la nombro da oficperiodoj, kiujn prezidanto povas servi. Se neniu kandidato gajnas plimulton de pli ol 50%, aŭ alternative almenaŭ 40% kaj marĝenon de 10% aŭ pli ol la dualoka kandidato, la du ĉefaj kandidatoj avancas al dua raŭndo. 

Evo Morales estis la prezidanto de Bolivio de la 22-a de januaro 2006 ĝis la 10-a de novembro 2019, kaj estis la unua persono de indiĝena deveno kiu okupis la postenon. 

Rodrigo Paz Pereira estas la 68a kaj aktuala prezidanto de Bolivio. Li enoficiĝis la 8-an de novembro 2025.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* (hispane) Galerio de Prezidantoj de Bolivio
Kategorio:Politiko de Bolivio
Las formas del querer

***Las formas del querer*** (Ammanieroj) estas romano de la hispana verkistino Inés Martín Rodrigo, kiu havigis al ŝi la Premion Nadal de 2022.

## Intrigo (parta)
# Mielmonato de Ismael kun Estrella. Li memoras pri Noray. Tiu alvokas lin ĉar ŝiaj geavoj mortis: li helpas pri funebraranĝoj, kaj akompanas ŝin ĉeestante en funebro kaj entombigo.
# Noray memoras sian vivon kun siaj geavoj en ilia hejmo. Manĝo ĉe geonkloj Antonia kaj Agustín.
# Kiam Ismael estas forvojaĝanta al Estrella ĉe ŝiaj gepatroj en Ĥaeno, oni alvokas lin el kliniko: Noray klopodis por sinmortigo.
# Memoroj de la geavoj de Noray: Kiam ili ekkonis sin unu la alian.
# Funebrovesta nupto de la geavoj Carmen kaj Tomás. Li iĝas helpanto de la ebriula, friopna kaj perfortema vilaĝestro. Proe Tomás preskaŭ pafas lin. Finfine la familio de la vilaĝestro havigas al li postenon kaj al la paro loĝejon en Madrido.
# Poste ili translokiĝas al Valencio, kie li iĝas policano kaj ŝi ekduferas pro tuberkulozo. Estas Ismael kiu legas la memorlibron de Noray.
# En Madrido denove, ŝi suferas deprimon kaj li sendas ŝin reen al la vilaĝo. Tie ŝi ekkonas, ke oni arestis Manolín, kuzo de Tomás, kiel samseksemulo.
# Kiam Tomás ekkonas prie, paciĝas kun sia frato Sixto kaj demarŝas ĉe sia protektanto, la laŭtenanto Paco, sed kiam ili alvenas al la prizono kun dokumentoj por liberigi ilin, tiu jam estis murdita.
# Kiam Carmen decidas ekstudi, ŝi ekkonas esti graveda.
# Datreveno de Olivia, jam adoleska filino de Carmen kaj Tomás, estonta patrino de la rakontistino, Noray. La familio translokiĝas al Eŭskio, Lezo. Tie Olivia amikiĝas kun iu Gaizka. Dum Tomás vojaĝas kun Paco, tiu estas mortpafita de Gaizka. La familio revenas al Madrido.
# En la loĝejo de Usera (Madrido) la virina amikaro baraktas por haltigi la gravedecon de Matilde, kuzino de Olivia. Tio memorigas al Ismael pri malsano de Olivia.
# Nova repaciĝo inter la fratoj Sixto (maldekstrulo) kaj Tomás (civilgvardio).

## Referencoj
## Bibliografio
* Inés Martín Rodrigo, *Las formas del querer* (1a eldono). Ediciones Destino. 2022. pp. 403. ISBN 978-84-233-6089-5.
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Hispanlingvaj romanoj
Kategorio:Feminismaj verkoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 2022
Edukcentro Anne Frank

La **Edukcentro Anne Frank** () estas centro por antaŭenigi toleremon kaj edukadon pri la sekvoj de naziismo, rasismo kaj diskriminacio . La centro estis establita en 1997 kaj situas proksime al la domo kie Anne Frank naskiĝis en la kvartalo *Dornbusch* de Frankfurto, Germanio. La konstanta ekspozicio de la centro uzas la biografion kaj taglibron de Anne Frank laŭ interaga maniero por levi demandojn ĉe la vizitanto, precipe la demandon pri identeco.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Muzeoj en Frankfurto ĉe Majno
Kategorio:Anne Frank
Ruĝvizaĝa papago

**Ruĝvizaĝa papago** (*Hapalopsittaca pyrrhops*) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae*. 

Temas pri ĝenerale helverda papageto (pli malhelverda dorse) kun tre kontrastaj brilruĝaj frunto, vizaĝo kaj ŝultroj. La beko estas hele kornokolora kaj la kruroj estas malhelverdaj. Subvosto estas blua kaj finaj flugilplumoj violkoloraj.

## Taksonomio
La Ruĝvizaĝa papago estas monotipa. Historie, ĝi estis traktita kiel subspecio de la Rustovizaĝa papago (*Hapalopsittaca amazonia*). Tamen, studo de 1989 fare de Graves & Uribe Restrepo trovis esencan pruvon por konsideri ĝin plena specio.

## Habitato 
Nuntempe, la ruĝvizaĝa papago troviĝas nur en Ekvadoro kaj Peruo, plejparte inter la orientaj Andoj de suda Ekvadoro kaj la nordokcidenta regiono de Peruo. Pli specife, ili loĝas en mildaj arbaroj de la provincoj Azuay, Loja kaj Morona-Santiago kaj la departemento Piura en Peruo. Ili troviĝas ankaŭ en Selva Alegre, kiu havas la plej grandan populacion de ruĝvizaĝaj papagoj. Ĝia natura vivejo estas subtropikaj aŭ tropikaj malsekaj montaraj arbaroj. Oni rimarkis, ke ili loĝas en arbustejoj apud *páramo*. Ĉi tiu papago estas konata pro siaj voĉoj por trovi aliajn birdarojn en sia regiono.

## Reproduktado 
La monatoj inter aŭgusto kaj januaro estas la idealaj reproduktaj monatoj por la ruĝvizaĝaj papagoj. Ĉi tiuj birdoj nestas en arboj kaj kutime demetas inter du kaj tri ovojn. Nuntempe, oni ne scias multe pri la reproduktaj kondutoj de la ruĝvizaĝaj papagoj.

## Dieto kaj manĝado 
En la ĉefa vivejo de la ruĝvizaĝa papago, ili manĝas diversajn manĝaĵojn. Tiuj inkluzivas florojn kaj semojn, fruktojn de mikonio, viburnajn berojn, ŝosojn de vainmannio, kaj partojn de erikacoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
*BirdLife Species Factsheet.

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Ekvadoro
Ĉielarka Magio

***Ĉielarka Magio*** (angle *Rainbow Magic*) estas brita infanliteratura marko kreita de Working Partners kaj nun posedata de Mattel, krom kelkaj rajtigoj posedataj de IoM Media Ventures. Ĝia plej konata parto estas libroserio eldonata de Orchard Books. La libroj verkiĝas fantome de pluraj verkistoj kaj atribuiĝas al kolektiva plumnomo Daisy Meadows. La ilustristoj de kelkaj fruaj libroj estis Georgie Ripper kaj Alison Winfield, sed en postaj libroj la ilustroj ne estas atribuitaj. La serio sekvas la vivojn de Kirsty Tate, Rachel Walker, Gracie Adebayo kaj Khadijah Khan kaj iliajn magiajn aventurojn kun feaj amikinoj.

Libroj en la serio *Ĉielarka Magio* estis la plej pruntataj infanlibroj de bibliotekoj en Britujo en 2010, kaj la due plej pruntataj el ĉiuj libroj en 2011.

En Usono la libroj estas eldonataj de Scholastic Inc.. Iuj subseriaj kaj libraj titoloj estas malsamaj en la eldonoj de Scholastic ol en la originalaj. Scholastic krome eldonas kolorilustritajn librojn en la serio por pli junaj legantoj.

La libroj kutime longas ses ĉapitrojn kaj rakontas parton de pli longa rakonto, kiu ampleksas sep librojn en la pli frue aperintaj partoj de la serio kaj kvar en la pli lastaj. Ĉiu subserio havas temon, ekzemple 'La Sportaj Feinoj' kaj 'La Juvelaj Feinoj'. Multaj el la feoj estas aludoj al popularkulturaj famuloj, ekzemple Miley Cyrus, Tyra Banks kaj Adele.

## Plej gravaj roluloj
* Rachel Walker
* Kirsty Tate
* Gracie Adebayo
* Khadijah Khan
* Jack Frost, reĝo de la koboldoj
* S-ro Walker, patro de Rachel
* S-rino Walker, patrino de Rachel
* S-ro Tate, patro de Kirsty
* S-rino Tate, patrino de Kirsty
* *Mum*, unua patrino de Gracie
* *Mama*, dua patrino de Gracie
* S-ro Khan, patro de Khadijah
* S-rino Khan, patrino de Khadijah
* Rafi, frato de Khadijah
* Titania, reĝino de la feoj
* Oberon, reĝo de la feoj
* Bertram, rana lakeo

## Verkintoj
La libroj estas verkitaj kaj ilustritaj de pluraj homoj:

* Linda Chapman
* Narinder Dhami
* Rachel Elliot
* Sue Bentley
* Sue Mongredien
* Sarah Levison
* Marilyn Kaye
* Kristen Earhart
* Mandy Archer
* Tracey West
* Alison Winfield 

Ĉiu volumo estas dediĉita kun "speciala danko" al la ĉefa verkinto.

## Filmo
***Rainbow Magic: Return to Rainspell Island*** ("*Ĉielarka magio: Reveno al Pluvosorĉa Insulo*") estas animeo eldonita rekte por hejmoj en Britujo en 2010. Ĝi estas brita kaj japana kunproduktaĵo de Cookie Jar Entertainment kaj The Answer Studio. Ĝi ankaŭ eldoniĝis en Japanujo, sed nur kun anglalingvaj paroloj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Oficiala retejo
* Seria retpaĝo ĉe Hachette Children's
* Seria retpaĝo ĉe Cinar
* 

Kategorio:Porinfanaj libroserioj
Paula-Mae Weekes

**Paula Mae WEEKES** (naskita la 23-an de decembro 1958 en Portospeno) estas juĝistino, ŝtatisto kaj politikisto el Trinidado kaj Tobago. Ŝi estis Prezidantino de Trinidado kaj Tobago de la 19-a de marto 2018 ĝis la 20-a de marto 2023, la unua virino kiu okupis tiun postenon. 

Ŝi estas la unua virina Prezidanto de Trinidad kaj Tobago, la dua virina ŝtatestro post Reĝino Elizabeto la 2-a kaj la dua virino de afrika deveno kiu fariĝis prezidanto en la okcidenta hemisfero, post Ertha Pascal-Trouillot de Haitio. 

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Prezidantoj de Trinidado kaj Tobago
Kategorio:Trinidadaj kaj tobagaj politikistoj
Emil Kállay

**Emil Kállay** [kAlai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Kállay Emil János** estis hungara pastro, piarista monaĥo, altlerneja instruisto. Lia nobela antaŭnomo estis *nagykállói* [nadjkAlOi].
eta|

 naskiĝis  en Kisújszállás, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en Debrecen, poste li aliĝis al la piaristoj en 1947. Jaron poste li ekstudis en piarista seminario en Budapeŝto, sed en 1950 la ŝtato malpermesis la religiajn ordenojn, Kállay studis plu en centra instituto, kie li pastriĝis en 1953. Inter 1954- 1962 li estis pastro en la ĉefurbo aŭ en ties aglomeraĵo, poste 3 jarojn la ŝtato malpermesis lin esti pastro. En tiu periodo li akiris licencon pri radioriparisto. Ekde 1965 li denove estis pastro. Depost fino de la socialismo (1989) li oficiale monaĥiĝis kaj ekde 1991 li instruis en gimnazio kaj seminario, ekde 2000 en Teologia Monaĥa Altlernejo Sapientia. En 1995 kaj inter 1995–2005 li estis gvidanto de la hungaraj piaristoj. En 2007 li partoprenis en refondo de la piarista movado en Sikullando. Li ricevis premiojn en 2014 kaj 2017.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Szeretetkönyv. Kállay Emil Sch. P. – a nyolcvanadik esztendő* (2009)
* *Az úton becsületesen végig kell menni. Kállay Emil volt piarista tartományfőnökkel beszélget Gianone András* (2010)

## Memorigiloj 
* memorŝtono en Budapeŝto (2020, vidu la foton!)
 
## Fontoj 
* biografio hungare kun fotoj
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hans Beimler

**Johannes Baptist BEIMLER** (naskiĝinta la  en Munkeno, mortinta la  en Madrido) estis germana politikisto kaj ano de la Internaciaj Brigadoj.

## Biografio 
Dum soldatado je la Unua mondmilito li partoprenis la maristan ribelon je Cuxhaven (24.10.1918). Poste li engaĝiĝis en 1919 por la proklamo de la Bavara Soveta Respubliko. Dum la 1920-aj jaroj oni akuzis lin plurfoje por disturbo de la publika ordo: tiam li karieris ene de la Komunista Partio de Germanio kaj fariĝis bavaria landparlamentano kaj poste eĉ ano de Reichstag. Arestite en aprilo 1933 la nazioj enkarcerigis lin en la koncentrejo Dachau kie li estis torturita: fuĝo sukcesis al li post kelkaj semajnoj. Samjare ankoraŭ povis aperi Moskve kaj Londone libro lia *Im Mörderlager Dachau* (pri la brutaleco de la lagero en Dachau).

eta|maldekstre|portreto de Hans Beimler, fare de Jürgen Peters (1961)
De 1934 Beimler daŭrigis labori kaj agitadi disde Prago kaj de 1935 disde Zuriko. Ne ĉiam facilis por li obstinecaj partiaj burokratoj. Tiel oni konvinkis lin en somero 1936 aliloke aktivi por la partio, nome en la Hispana Enlanda Milito. Beimler tie kreis kun aliaj germanlingvanoj la sekcion *Centuria Thälmann*. Dum rekognoskadi en la stratetoj madridaj li estis mortpafita.

Ne malmultaj lernejoj, stratoj, entreprenoj ktp. nomiĝis por li en GDR.

## Eksteraj ligiloj 
* Thälmann-amikaro (Ziegenhals)
* Domo de la Bavaria Historio
* datumaro de berlinaj Reichstag-anoj
* Beimler-societo en Augsburg

## Notoj 
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:Germanaj komunistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en 1895
Kategorio:Mortintoj en 1936
Kategorio:Naskiĝintoj en Munkeno
Ekstergeedzeca seksumo

**Ekstergeedzeca seksumo**, **adultero**, **fornikado**, **malfideleco**, aŭ simple senjuĝe amafero (,  - signifante diboĉema) estas libervola sekskuniĝo inter edziĝinta persono kaj persono, kiu ne estas lia aŭ ŝia edzino/edzo. 

Kvankam la difinoj de adulto varias en malsamaj juraj sistemoj, kio estas komuna al ĉiuj estas la fakto de seksa intimeco inter edziĝinta persono kaj persono ekster la geedzeco.

Amafero estas parollingva termino por provizora seksa rilato inter du homoj, el kiuj almenaŭ unu estas edziĝinta aŭ en alia persone engaĝita rilato kun aliul(in)o. 

Ili povas esti seksaj rilatoj de stabila aŭ sporada naturo inter homoj, kiuj ne estas edziĝintaj. Kiam rilatoj estas konservataj kun pluraj homoj, ĝi nomiĝas seksa multpartnereco. Tradicie, konservi seksajn rilatojn ekster geedzeco estis socie kaj jure konsiderata negativa en la plej multaj landoj de la mondo. Ekde feminismo, la malkriminaligo de adulto estis postulita kaj atingita en multaj landoj. La seksa revolucio de la mezo de la 20-a jarcento kontribuis al *la normaligo de* seksaj rilatoj kiel io propra kaj natura por homoj.  

## En Esperanto aperis 
* *Socia Rolo de Kromamantoj*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* partnerŝanĝo
* ununokta amoro
* antaŭgeedziĝa seksrilato
* honormortigo

Kategorio:Sekseco
Prezidanto de Trinidado kaj Tobago

La **Prezidanto de la Respubliko Trinidado kaj Tobago** estas la oficiala ŝtatestro de Trinidado kaj Tobago kaj la ĉefkomandanto de la Armitaj Fortoj de Trinidado kaj Tobago.  La posteno de prezidanto estis kreita en 1976 post kiam la lando estis transformita en respublikon: antaŭe, la ŝtatestro estis la monarko de Britio, reprezentita de la ĝeneralgubernatoro. La unua prezidanto estis Ellis Clark , kiu funkciis kiel ĝeneralgubernatoro sub Reĝino Elizabeto la 2-a de Britio : li ĵuris la oficĵuron la 24-an de septembro 1976 post kiam li estis elektita de ambaŭ ĉambroj de la Parlamento de Trinidado kaj Tobago, kaj ĉi tiu tago nun estas festata en la lando kiel la Tago de la Respubliko.

La nuna prezidanto estas Christine Kangaloo.

## Eksteraj ligiloj 
* La Oficejo de la Prezidanto de la Respubliko de Trinidado kaj Tobago

Kategorio:Politiko de Trinidado kaj Tobago
Kategorio:Registaro de Trinidado kaj Tobago
Ede Kapronczay

**Ede Kapronczay** [kaproncai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kapronczay Ede** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Nitro (Hungara reĝlando Aŭstra imperio, nuntempe en Slovakio), li mortis  en Magyaróvár (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa urboparto de Mosonmagyaróvár en Hungario).

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la piaristoj en 1828 en Privigye, kie okazis la novicado. Poste li studis teologion en Vác, filozofion en Nitro kaj Szentgyörgy. En 1836 li pastriĝis, supozeble tiutempe monaĥiĝis, poste li instruis en Vác (1836-1838), Léva (1838-1840), Selmecbánya (1841-1844), Nitro (1852-1863), fine inter 1876 kaj 1898 li havis monaĥan postenon en Magyaróvár.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *A nyitrai gymnasium rövid ismertetése...* (1865)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Hlubočepy

**Hlubočepy** () estas urba parto kaj katastra teritorio sude de praga urba parto Prago 5. Vivas ĉi tie  ().

Konsisto de la historia municipo kaj la katastra teritorio Hlubočepy estas ankaŭ pli vasta ĉirkaŭaĵo, en kiun apartenas kvartaloj  Barrandov (malnova Barrandov kaj loĝdomaro Barrandov), Klukovice, Zlíchov kaj Žvahov.

## Historio
Oni mencias pri Hlubočepy unuafoje en la jaro 1257.

## Loĝantaro 
## Najbarantaj katastraj teritorioj 
* Braník
* Holyně
* Jinonice
* Malá Chuchle
* Radlice
* Slivenec
* Smíchov
* Podolí

## Pluaj fotoj 

Hlubočepský viadukt 1.jpg|Tra la teritorio de Hlubočepy kondukas du fervojlinioj, kies konsisto estas kelke da altaj pontoj
Tramvajový viadukt.jpg|Tramvoja viadukto

Kategorio:Prago 5
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj sur Vultavo
Hostavice

:*Eble vi serĉas Hostivice.*

**Hostavice** () estas eksa vilaĝo, hodiaŭ urba parto kaj katastra teritorio de Prago, konsisto de urba parto  Prago 14 en la urba distrikto Prago 9. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio 
La unuaj skribinformoj devenas el la jaro 1432.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Kastelo Hostavice
* sonorilejo

## Najbaraj teritorioj kaj urbaj partoj
* katastra teritorio Černý Most kaj Kyje enkadre de urba parto Prago 14
* urba parto Prago-Dolní Počernice (katastra teritorio Dolní Počernice)
* urba parto Prago-Štěrboholy (katastra teritorio Štěrboholy)

## Pluaj fotoj 

Beschreibende Darstellung 34 Hostawitz.jpg|Hostavice en la jaro 1845 (vido al la preĝejo en Dolní Počernice, en antaŭaĵo fervojlinio Olomouc-Prago)
Lucinková - Hostavice.jpg|Vilaoj en strato Lucinková en la jaro 2023 (vido el strato Pilská)

Kategorio:Prago 14
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Hostivař

**Hostivař** () estas urba parto kaj katastra teritorio en sudorienta parto de Prago, kiu komune kun Horní Měcholupy kreas urban parton Prago 15. Ĝi apartenas en urban distrikton Prago 10 kaj administra distrikto Prago 15. Antaŭ la alligo al Prago la 1-an de januaro 1922 Hostivař estis memstara municipo situanta ĉe rojo Botič (antaŭe Vinný potok). Sed la teritorio de Hostivař estas multe pli granda kaj situas en ĝi kelke da tutaĵoj perceptataj kiel urbaj kvartaloj. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio 
La unua skribmencio pri Hostivař, en&nbsp;Kroniko de Kosmas, rilatas al la jaro 1068.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj 
* Preĝejo de Senkapigo de sankta Johano Baptisto

## Personecoj
* Antonín Švehla (1873–1933)
* Jiřina Bohdalová (* 1931) – aktorino

## Najbaraj teritorioj kaj urbaj partoj
* distrikto Prago 10, administra distrikto Prago 10
** Záběhlice (Zahradní Město, Práče)
** Strašnice
** Malešice
* distrikto Prago 10, administra distrikto Prago 15
** Horní Měcholupy
** Štěrboholy
** Dolní Měcholupy
** Petrovice
* distrikto Prago 4, administra distrikto Prago 11 (Jižní Město)
** Háje
** Chodov

## Pluaj fotoj 

VIVO! Hostivař.jpg|Vendeja kaj kultura centro Vivo! Hostivař ĉe Zahradní Město
Paneláky Košík.jpg|Paneldomoj Košík
Hostivař, K Horkám 56, Selský dvůr.jpg|Hotelo Selský dvůr
Hostivař - kulisy Ulice.JPG|Kulisoj al filmado de televida serio Ulice
Toulcův dvůr (01).jpg|Korto Toulcův dvůr, kies bazo estas iama burgodomo de Hostivař
Botič-Domkářská.jpg|Rojo Botiš en la historia parto de Hostivař
Hostivař Dam, Prague Hostivař.jpg|Valbaraĵo Hostivař

Kategorio:Prago 15
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Legitimeco (familio)

**Legitimeco**, en tradicia okcidenta komuna juro, estas la statuso de infano naskita al gepatroj, kiuj estas laŭleĝe geedziĝintaj unu kun la alia, kaj de infano koncipita antaŭ ol la gepatroj akiras laŭleĝan eksgeedziĝon.

Male, *nelegitimeco*, ankaŭ konata kiel *bastardeco*, estas la statuso de infano naskita ekstegeedzece, tia infano estas konata kiel **bastardo**, **aminfano**, **natura infano** aŭ simple jurece **nelegitima**. En skota juro, la terminoj **natura filo** kaj **natura filino** portas la samajn implicojn.

Historie, tia infano suferis en diversaj landoj kaj socioj pro statuso malsupera al tiu donita al infano naskita en la kadro de geedzeco. Kaj en iuj kazoj ĉi tiu distingo daŭras ĝis hodiaŭ, kvankam hodiaŭ la statuso de tia infano ĝenerale ne diferencas de tiu de infano naskita en geedzeco. Se la biologiaj patrino kaj patro ne estas edziĝintaj unu al la alia, tio antaŭe nomiĝis *neleĝeco* kaj estis konsiderata hontindaĵo. La graveco de legitimeco malpliiĝis konsiderinde en okcidentaj landoj ekde la seksa revolucio de la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kaj la malkreskanta influo de kristanaj eklezioj en familia kaj socia vivo.

Raporto de la Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj el 2009 indikis, ke en 2007 granda proporcio de naskoj en okcidentaj landoj okazis ekster geedzeco. 

En tradiciaj socioj, havi seksajn rilatojn, kaj precipe nasko rezultanta el tiaj seksaj rilatoj, povas konduki al diversaj sankcioj kontraŭ la gepatroj, el kiuj la plej ekstrema estas murdo pro kalumnio de familia honoro.

## En Esperanto aperis 
* *Vivbruligita*

## Referencoj 
Kategorio:Familia juro
Kategorio:Civila juro
Flavbrida papago

**Flavbrida papago** (*Brotogeris sanctithomae*) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* indiĝenaj de Sudameriko.  Ĝi troviĝas en Bolivio, Brazilo, Kolombio, Peruo, kaj eble en Ekvadoro.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Flavbrida papago kunhavas genron *Brotogeris* kun sep aliaj papagospecioj. Ĝi havas du subspeciojn, nome la nomiga *B. s. sanctithomae* (Müller, 1776) kaj *B. s. takatsukasae* (Neumann, 1931).

## Distribuado kaj habitato
La nomiga subspecio de la Flavbrida papago troviĝas en la Amazona Baseno de ekstrema sudorienta Kolombio, orienta Peruo, norda Bolivio, kaj Brazilo oriente ĝis la Rivero Madeira. Nedokumentitaj vidaĵoj en orienta Ekvadoro igas la Sudamerikan Klasigkomitaton de la Usona Ornitologia Societo trakti ĝin kiel hipotezan en tiu lando. Subspecio *B. s. takatsukasae* troviĝas laŭlonge de la malsupra Amazono de la riveroj Madeira kaj Negro ĝis la Atlantiko ĉe la elfluejo de la Amazono. La specio plejparte loĝas en duonmalfermaj pejzaĝoj kiel sekundaraj arbaroj, herbejoj kun kelkaj arbaroj, riverbordoj kaj insuloj kun densa arbustaro, kaj la randoj de *várzea* arbaro.

## Kutimaro
### Movoj
Oni kredas, ke la Flavbrida papago estas sidlokema.

### Manĝado
La Flavbrida papago manĝas fruktojn kaj florojn de diversaj plantoj, inkluzive de palmoj. Ĝi ankaŭ manĝas en maniok- kaj sukerkano-plantejoj.

### Reproduktado
La reprodukta sezono de la Flavbrida papago ne estas bone difinita, sed ŝajnas esti de aprilo ĝis julio en Kolombio. Nestkavaĵoj en arbaraj termitejoj estis dokumentitaj. Unu nesto enhavis ses birdidojn. La tipa gamo de ovodemetado, la kovadperiodo, la tempo ĝis elnestiĝo, kaj detaloj pri gepatra zorgado ne estas konataj.

## Referencoj
**Parrots: A Guide to Parrots of the World*; 1998, 

## Eksteraj ligiloj
*Tui parakeet photo gallery  VIREO 
*Stamps (for Brazil) minor showing of bird Article "Bird Stamps of Brazil"
*Photo-Medium Res; Article lib.Montana.edu—*"Brotogeris"*

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Bolivio
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Brusque

**Brusque** estas urbego kaj municipo en la subŝtato Sankta Katarino (Brazilo) en suda Brazilo. La loknomo prenis sian nomon de la antaŭa provinca prezidanto Francisco Carlos de Araújo Brusque.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2024 la loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La urbego situas en la valo laŭ rivero 21 m super la marnivelo kaj havas areon de 284.675 km². Blumenau troviĝas 25, subŝtata ĉefurbo Florianópolis 66 (voje 99), iama ĉefurbo Rio-de-Ĵaneiro 743, aktuala ĉefurbo Braziljo 1263 km aere laŭ https://www.distancefromto.net/. Nuna etna konsisto estas: 90% blankuloj; 4% nigruloj; ktp. La origina loĝantaro estis: 50% germanoj; 30% italoj; 10% portugaloj; 9% afrikanoj; 1% azianoj.

## Historio 
Dekomence indiĝenoj vivis en la areo. Eŭropeca komunumo Vila do Itajahy estis fondita en 1860 fare de 55 germanaj enmigrantoj. Post 1875 ankaŭ italoj ekloĝis tie. En 1890 ĝi estis renomita Brusque. 

## Ekonomio 
Brusque estas konata kiel "La Lulilo de Ŝpinado kaj Teksado de Sankta Katarino" kaj "La Urbo de Tekstiloj." Brusque estas la ĉefa centro de tekstila fabrikado en suda Brazilo, precipe pretkudrita vestaĵo. Estas ankaŭ tri bierfarejoj en la urbo.

## Eduko 
Komence estis nur Brusque Universitata Centro, ekde la 2000-aj jaroj aperis aliaj altlernejoj aŭ institutoj.
eta|maldekstre|

## Religio 
La plimulto de la loĝantoj estas la katolikoj (80%); luteranoj (15%) kaj aliaj. La urbego estas signifa pilgrimloko.

## Trafiko 
Brusque estas alirebla per ĉefvojoj. La mapo prezentas flughavenon proksime. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
La urbego situas en subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 1 710 mm, en ĉiuj monatoj pluvas.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* muzeoj
* germana festivalo ĉiun oktobron ekde 1986 kun cent mil da vizitantoj
* astronomia observatorio
* statuo
* botanika ĝardeno

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Brazilo
Hloubětín

**Hloubětín** ( – nur ĝis la jaro 1907?, en la jaroj 1940–1945 *Tiefenbach*) estas urba parto kaj katastra teritorio en&nbsp;praga urba distrikto Prago 9. Granda parto de Hloubětín enfalas en urban parton Prago 14. La parto okcidente de Industria duonrondo (ekzemple Tramdeponejo Hloubětín, Tesla Hloubětín, fiŝlago Hořejší rybník sur rojo Rokytka kaj konstruareo ĉirkaŭ strato Jahodnická ulice), escepte de bloko ĉe strato Na obrátce apartenas en la urban parton Prago 9. En la urban parton Prago 10 apartenas nur eta zono de neenloĝigita kaj nekonstruita areo inter objekto de entreprenoj Perlit kaj Konstruktiva kaj fervoja kunigilo Malešice–Jahodnice okcidente de strato Průmyslová ulice. Vivas ĉi tie  (). 

## Historio
La unua skribmencio pri Hloubětín estas el la jaro 1207, kiam ĝi estis en posedaĵo de Ordeno de germanaj kavaliroj.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Krucana korto de krucanoj
* Preĝejo de sankta Georgo

## Najbarantaj katastroj kaj distriktoj 
* Urba parto Prago 14
** katastra teritorio Kyje
* Urba parto Prago 9
** katastra teritorio Hrdlořezy
** katastra teritorio Vysočany
* Urba parto Prago 19
** katastra teritorio Kbely

## Pluaj fotoj 

Beschreibende Darstellung 36 Hlaupetin.jpg|Vido al Hloubětín en la jaro 1845
Hloubětín křižovnický dvůr 2 panorama.jpg|Eksa korto de krucanoj en Hloubětín
Hloubětín 558-560-561.jpg|Sesetaĝa domo en Hloubětín
Nademlejnská čp. 1069.jpg|Loĝdomo en Hloubětín
Škola čp. 78.jpg|Lernejo
Hloubětín-Hutě, SOU Pramen (01).jpg|Mezlernejo de gastronomio kaj entreprenado
Hloubětín zámek zadní 2.jpg|Kastelo en Hloubětín
Three railway bridges over rokytka from the south.JPG|Viadukto ĉe fiŝlago Hořejší rybník de sudo
Hloubětín, Poděbradská 110, hostinec (03).jpg|Ekskursa gastejo
Hloubětín zlom 3.jpg|Naturmemorindaĵo Praga rompo

## Ligiloj 
### Notoj 
### Referencoj 
Kategorio:Prago 14
Kategorio:Prago 9
Kategorio:Katastraj teritorioj en Prago
Kategorio:Setlejoj en Praga plataĵo
Tintpapago

**Tintpapago** (*Brotogeris tirica*) estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* indiĝenaj de Sudameriko. Ĝi estas endemio de Brazilo.

## Taksonomio kaj sistematiko
La Tintpapago estis formale priskribita en 1788 fare de la germana natursciencisto Johann Friedrich Gmelin en sia reviziita kaj etendigita eldono de la verko de Carl Linnaeus nome *Systema Naturae*. Li metis ĝin kun ĉiuj aliaj papagoj en la genron *Psittacus* kaj stampis la duvortan nomon *Psittacus tirica*. La tipa loko estis poste atribuita al Brazilo. La Tintpapago estas nun metita kun sep aliaj papagoj en la genron *Brotogeris*, kiun enkondukis en 1825 la irlanda zoologo Nicholas Aylward Vigors. La specio estas monotipa: oni ne agnoskis subspecion.

## Distribuado kaj habitato
La Tintpapago  troviĝas en orienta Brazilo de Alagoas suden ĝis Santa Catarina kun izol populacio en Rio Grande do Sul. Ĝi loĝas en la biomo de la Atlantikaj arbaroj, kie ĝi troviĝas en sekundara arbaro, kultivita tero kun arbaretoj, plantejoj kaj urbaj parkoj.

### Reproduktado
Oni kredas, ke la reprodukta sezono de la Tintpapago okazas de septembro ĝis decembro, sed eble komenciĝas pli frue kaj finiĝas pli poste. Ĝi nestas en kavaĵoj en arboj. En kaptiteco, la ovodemetado estas de kvar ovoj, la kovada periodo estas de ĉirkaŭ 26 tagoj, kaj la elnestiĝo okazas sep semajnojn post eloviĝo.

## Bildaro
	
Image:Plain Parakeet (Brotogeris tirica) -eating banana-6.jpg
Image:Plain Parakeet (Brotogeris tirica)-5.jpg
File:Plain Parakeet (Brotogeris tirica) -eating fruit in tree.jpg

## Referencoj
**Parrots: A Guide to Parrots of the World*; 1998, 

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Blankflugila papago

**Blankflugila papago** (*Brotogeris versicolurus*) aŭ *Kanariflugila papago* estas specio de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* indiĝenaj de Sudameriko. Ĝi troviĝas en Amazoniaj areoj de Brazilo, Kolombio kaj Peruo, el sudorienta Kolombio ĝis la natura koridoro de la riveroj en Brazilo.  

Oni liberigis kaptitajn birdojn kiuj establis elteneblajn populaciojn en Limo (Peruo), Los Angeles, kaj Miamo (Usono), kaj en Puertoriko. Ili ĉeestis ankaŭ en San Francisko ĝis mezo de la 2000-aj jaroj. Kvakam naturiĝintaj birdoj montras iomajn ĵusajn malpliigojn kiel reproduktantoj en Usono, ili bonfartas en sia infiĝena vivmedio.

## Aspekto
La blankflugila papago tipe longas 22 cm kaj estas plejparte verda. Ĝi havas flavan randon sur siaj falditaj flugiloj. Ĝia plej elstara karakterizaĵo estas la blankaj flugilmakuloj plej rimarkeblaj dum la birdo flugas. Ĝi estas proksime parenca al la Ĉiriripapago, kaj ambaŭ ofte estis konsiderataj samspeciaj.

## Kutimaro
En kaptiteco, ĉi tiuj estas ĉarmaj birdoj, kiuj ofte havas proksiman rilaton kun siaj homaj prizorgantoj. Ili ĝuas pasigi tempon en fizika kontakto kun siaj posedantoj, ofte rajdante sur ŝultroj aŭ nestante en haroj. Ili povas havi laŭtajn kriojn kiam ili ne estas videblaj de sia "grupo", sed ĝenerale estas silentemaj alie. Ili estas lertaj grimpistoj kaj ĝuas amason da defioj. Ili estas tre adaptiĝema specio kaj estas malpli elektemaj ol aliaj pri siaj disponeblaj manĝebloj. Ili ne estas la plej fortaj babiluloj, sed estas lertaj fajfantoj.

### Manĝado
La blankflugila papago manĝas plejparte fruktojn kaj semojn en sia indiĝena vivejo, kaj sovaĝaj populacioj adaptiĝis por preni florojn kaj nektaron. Sovaĝaj birdoj ankaŭ venas al birdomanĝejoj. Sovaĝaj birdoj ĉefe uzas ĝenitajn arbarojn kaj arbarajn maldensejojn ĉirkaŭ setlejoj. Ili malofte uzas profundan tropikan arbaron.

En kaptiteco, dieto el peletaĵoj aŭ semoj estas akceptebla, kompletigita per freŝaj fruktoj kaj legomoj kaj ĵus ĝermigitaj semoj.

### Reproduktado
La blankflugila papago kutime trovas truon en arbo por nesti. Ĝi ankaŭ povas transpreni termit-tunelojn kaj elfosi ilin por siaj propraj celoj.

Ovodemetaĵoj kutime konsistas el tri ĝis kvin blankaj ovoj, kiuj eloviĝas post ĉirkaŭ 26 tagoj da kovado. La idoj elnestiĝas inter ses kaj sep semajnojn aĝaj, kaj estas plene plenkreskigitaj ĉirkaŭ naŭ semajnojn. Post zorgado de siaj idoj, ĉiuj birdoj formas sufiĉe grandajn komunajn ripozejojn ĝis la sekva reprodukta sezono.

## Referencoj
**Parrots: A Guide to Parrots of the World*; 1998, 
**Handbook of the Birds of the World Vol 4*, Josep del Hoyo editor, 
*"National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, 

## Eksteraj ligiloj
* History of Canary-winged Parakeets in the United States
*Photo-High Res; Article & synopsis arthurgrosset

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Peruo
Kamplaboristo

[eta|grikulturaj laboristoj rikoltantaj [Bulbo|cepojn]]
**Agrikultura**, **bien**- aŭ **kamp**- **laboristo** estas iu, kiu estas dungita kiel dungito por agrikultura laboro, ĉefe en kamparaj regionoj kaj sur bienoj. Kutime sub la administrado de farmisto. Agrikulturaj laboristoj estas difinitaj malsame en la laborleĝoj de ĉiu ŝtato. Kelkaj ŝtatoj limigas la difinon al tiuj, kiuj plenumas specifajn agrikulturajn taskojn, dum aliaj inkluzivas pliajn laboristojn, kiuj plenumas diversajn taskojn en kamparaj regionoj, ĉu agrikulturaj aŭ alispecaj.

Post la Industria Revolucio, la parto de dungado en agrikulturo, forstado kaj fiŝkaptado en la totala tutmonda dungado malpliiĝis de 40% en 2000 ĝis 27% en 2021. Tamen, agrikulturo restas la dua plej granda fonto de dungado en la mondo post la serva sektoro.  

Agrikultura laboro multe varias depende de la grado de mekanizado de produktado kaj la tipo de kultivaĵo. Diversaj legomoj kaj fruktoj ofte postulas provizoran, nekvalifikitan laboron, sed tio estas nur laŭsezona laboro, dum la rikoltsezono. Tio kondukas al multaj migrantaj laboristoj en la agrikultura sektoro, kaj la laboro kutime estas tre malalte pagata. Kaj ekzistas permanentaj, pli profesiaj laboristoj, precipe sur bienoj, kiuj produktas ĉiujare, kiel ekzemple en la laktaĵa aŭ bovaĵa industrio, kie salajroj kutime estas pli altaj.
[dekstra|eta|250x250ra|Bienlaboristoj sur kampo proksime al Monto Williamson en [kantono Inyo, Kalifornio. Ĉi tiu foto estas de Ansel Adams.]]
Agrikulturaj laboristoj estas aparte vundeblaj al malobservoj de siaj homaj rajtoj, kaj iliaj laborkondiĉoj estas neadekvataj. Laborado en malproksimaj regionoj, manko de lingvaj kapabloj, kaj sociaj kondiĉoj de vundebleco kaj malriĉeco foje kondukas al malobservoj de iliaj rajtoj fare de dungantoj. 

Agrikultura laboro ankaŭ estas sentema al sanefikoj rilataj al agrikulturo, kiel ekzemple sanefikoj pro pesticida uzo aŭ eksponiĝo al diversaj besto-transigitaj malsanoj, kaj al diversaj laborrilataj vundoj. Studo farita de la Nacia Instituto por Laboraj Sekureco kaj Sano trovis, ke agrikulturaj laboristoj havis 18.6 mortojn po 100,000 laboristoj, kompare kun 3.7 mortoj po 100,000 laboristoj en ĉiuj aliaj industrioj en Usono.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
eta|Maljuna virino purigadanta olivojn
[eta|280x280ra|Agrikulturaj laboristoj en Rusio, malfrua [19-a jarcento|19-a aŭ frua 20-a jarcento]]

* Agroekologio
* Agrikulturisto
* Manlaboro
* Migra laboristo
* Eksterlanda laboristo
* Ekologia justeco
* Kamparano
* Vivteniga agrikulturo
* Platbotelo
* Proponaĵo 12

Kategorio:Agrikulturaj profesioj
Kategorio:Listo de arkivitaj paĝoj de Retarkivo
Nacia Instituto por Laboraj Sekureco kaj Sano

La **Nacia Instituto por Sekureco kaj Sano en la Laboro** (, akronime **NIOSH** /ˈnaɪɒʃ/) estas la usona federacia agentejo por esplorado pri la laborsano. Ĝi estas parto de la Centroj por Malsankontrolo kaj Antaŭzorgo (CDC). La nuna prezidanto estas John Howard.  

NIOSH, kune kun sia fratina agentejo OSHA, estis establita la 29-an de decembro 1970 per la Leĝo pri Sekureco kaj Sano en la Laboro. 

Komence de aprilo 2025, la Sekretario pri Sano kaj Homaj Servoj Robert F. Kennedy Jr. anoncis la maldungon de ĉirkaŭ 875 dungitoj, bonaj du trionoj de la dungitaro de NIOSH. Ĉi tio estas ĝenerale konsiderata la dissolvo de la agentejo. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Administrado pri Sekureco kaj Sano en Laboro (Q746186)
* Centroj por Kontrolo kaj Preventado de Malsanoj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* NIOSHa konto ĉe USAspending.gov
* Tutmonda Media kaj Labora Sano e-Biblioteko enreta datumaro de ekologia kaj okupa sano kaj sekureco provizante trejnajn materialojn

Kategorio:Industria kaj organiza psikologio
Kategorio:Usonaj agentoj
Endre Kalmár

**,** laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Kalmár Endre** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Szabadka (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Subotica en Serbio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en Szeged, en 1841 li aliĝis al la piaristoj en Trencsén, kie okazis la novicado. Inter 1844-1846 li instruis en Kisszeben, poste li studis teologion en Nitro kaj Szentgyörgy. En 1848 li monaĥiĝis, jaron poste li pastriĝis. En 1849 li instruis en Vác, post jaro en Tata (Hungario), ekde 1852 en Veszprém (urbo), ekde 1854 en Pest (urbo), ekde 1859 denove en Tata, ekde 1862 denove en Pest. En 1876 li ricevis monaĥan postenon, 3 jarojn poste li gvidis la hungarajn piaristojn ĝis 1892. Liaj kelkaj poemoj aperis precipe en Hölgyfutár.
 
## Elektitaj kontribuoj 
* *Örömdal Gruber György kegyesrendi rendfőnök tiszteletére.* (1848)
* *Főtiszt. Purgstaller József úrnak ...* (1864)
* *Emlék a tatai kegyes-tanítórendi ház és gymnasium alapításának évszázados örömünnepére...* (1865)
* *Emlékkoszorú dicsőségesen uralkodó I. Ferencz József Ő császári...* (1867)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Brotogeris

***Brotogeris*** estas genro de papagoj en la familio papagedoj, latine *Psittacidae* indiĝenaj de Centra Ameriko kaj Sudameriko. 

Iliaj plej proksimaj parencoj estas la monaĥpapago kaj la klifpapago de la genro *Myiopsitta*. Ili manĝas semojn kaj fruktojn. La vorto *brotogeris* signifas "kun homa voĉo". En la lingvo de iliaj landoj, kiu estas ĉefe hispana, ili estas nomataj *pericos* – tradukebla al "papago". Iliaj averaĝa vivodaŭro estas de 15 jaroj, kvankam oni registris kelkajn kiuj vivis ĝis 35 jaron. 

## Taksonomio
La genron *Brotogeris* enkondukis en 1825 la irlanda zoologo Nicholas Aylward Vigors kun la grizvanga papago kiel la tipa specio. La nomo devenas el Antikva greka *brotogērus* kun la signifo "kun homa voĉo".

Ĝi enhavas la jenajn ok speciojn:

### Filogeniko
La specioj formas monofiletikan grupon kies plej proksimaj parencoj estas la monaĥpapago kaj la klifpapago en la genro *Myiopsitta*. Ene de *Brotogeris* la specioj estas dividataj en du apartaj kladoj.

## Bildaro

File:Plain Parakeet (Brotogeris tirica) -on branch.jpg|Tintpapago(*B. tirica*)
File:Grey-cheeked Parakeet (Brotogeris pyrrhoptera) captivity.jpg|Grizvanga papago(*B. pyrrhoptera*)
File:Brotogeris chiriri -pet-8a.jpg|Ĉiriripapago(*B. chiriri*)
File:Orange-chinned Parakeet (Brotogeris jugularis)10c1.jpg|Oranĝmentona papago(*B. jugularis*)
File:Brotogeris cyanoptera -Ecudore-4.jpg|Kobaltflugila papago(*B. cyanoptera*)
File:Brotogeris sanctithomae -captive-8a.jpg|Flavbrida papago(*B. sanctithomae*)

## Referencoj
* Bencke, Glayson A., 2010. "New and significant bird records from Rio Grande do Sul, with comments on biogeography and conservation of the southern Brazilian avifauna." IHERINGIA SERIE ZOOLOGIA, 100(4), 391–402. 10.1590/S0073-47212010000400014

## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Sudameriko
Kategorio:Birdoj de Kolombio
Kategorio:Birdoj de Brazilo
Kategorio:Birdoj de Meksiko
Kategorio:Birdoj de Centrameriko