open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nora Iuga

**Nora IUGA** (naskiĝinta *Eleonora Almosnino* la  en Bukareŝto) estas rumana poetino kaj tradukistino kun judaj radikoj. 

## Biografio
Ŝia patro estis violonisto, la patrino baletistino; kiam la gepatroj turneis en Germanujo, Belgujo kaj Nederlando ŝi frekventis inter 1935 kaj 1938 (jaro de la reveno al Rumanujo) infanĝardenojn en Freiburg kaj Kaselo. En 1948[ ŝi ekstudis germanistikon ĉe la Bukareŝta Universitato. Ŝi laboris en Sibiu kiel bazlerneja instruistino, poste kiel ĵurnalistino por germanlingvaj gazetoj. En 1968 aperis ŝia unua rumanlingva poem-kolekto kaj baldaŭ renomo poetina estiĝis. Fine de la jaroj 1970 komenciĝis ŝia tradukado de germanlingvaj literaturaĵoj en la rumanan lingvon, i.a. de verkoj de E.T.A. Hoffmann kaj de Ernst Jünger, de Günter Grass (*Die Blechtrommel*) kaj de Elfriede Jelinek (*Die Klavierspielerin*), de Herta Müller, Oskar Pastior, Hans Joachim Schädlich kaj Ernest Wichner.

En 2007 aljuĝis al ŝi Germana Akademio por Lingvo kaj Poezio la premion *Friedrich-Gundolf-Preis* pro la diskonigo de la germana kulturo eksterlanden. La laŭdo-festprelegon faris Ernest Wichner. En 2009 ŝi ricevis stipendion de la Deutscher Akademischer Austauschdienst (DAAD) disdonata de Germanio al fremdaj aŭtoroj. En 2010 estis publikigita ŝia unua romano *Sexagenara și tânărul* en germanlingva traduko de Eva Ruth Wemme: en ĝi temas pri platona amo inter maljuniĝinta verkistino kaj juna verkisto dum samtempa panoramo-doo de la rumanlingva literatura vivo.  

## Verkoj en prozo (elekto)
* *Săpunul lui Leopold Bloom*, Editura Cartea Românească, 1993; Polirom, 2007 
* *Sexagenara și tânărul*, Editura Albatros, 2000
* *Fasanenstrasse 23. O vară la Berlin*, Editura Vinea, 2001
* *Lebăda cu două intrări*, Editura Vinea, 2003
* *Harald și luna verde* Editura Polirom, 2014 
* *Berlinul meu e un monolog*, Editura Cartea Românească, 2010
* *Blogstory*, Editura Casa de pariuri literare, 2011 
* *Hipodrom*, Editura Polirom, 2020, ISBN 9789734696017

## Eksteraj ligiloj 
*ligiloj ĉe DDB
*laudo-prelego de Ernest Wichner  kaj danko fare de Nora Iuga  (post premi-ricevo 2007) 
*blogo de Iuga

Kategorio:Rumanaj ĵurnalistoj
Kategorio:Rumanaj verkistoj
Kategorio:Instruistoj
Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la rumana lingvo 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1931
Kategorio:Virinoj
Erfurta Universitata Biblioteko

**Erfurta Universitata Biblioteko** (germane: *Universitätsbibliothek Erfurt*) servas ĉefe al la anoj de la universitato de Erfurto. Inter 1999 kaj 2017 estis unuiĝo kun la Gotaa Esplorbiblioteko kiel atestis la tiama nomo *Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha*. De marto 2018 ĝi memstaras kun daŭra kunlaboro kun la gotaanoj. Situo estas ueste de la kampuso altlerneja en la nordo de Erfurto (Germanujo, Nordhäuser Straße 63). En 2023 ĝi posedis pli ol 1.212 milojn da presitaĵoj. Direktoro estas (stato: 2024) Gabor Kuhles.

## Historio 
En la paso de refondiĝo de universitato en  Erfurto fine de 1993 ekis ankaŭ la kreo de moderna biblioteko. En 1998 komenciĝis la luprena servo. Jam en 1997 ekzistis kunlaboro kun la Pedagogia Altlernejo Erfurt/Mühlhausen, kies libroj alvenis Erfurton en la jaro 2000-a. Samjare oni translokis la tuton al la novkonstruaĵo kiun planis la munkenaj arĥitektoj *Koch & partneroj*. En 2002 oni englutis la librojn de la teologoj kaj ricevis la honoron flegi la altvaloran historian kolekton Biblioteko Amplonia (de Amplonius Rating de Berka). En 1999 la sciencaj esplorbibliotekoj de Erfurto kaj Gotao kunfandiĝis; tio post ekspertizo pri la pluvaloro haltis en 2018. Kooperadon inter la du bibliotekoj de tiam reguligas nova kontrakto.

## Trezoroj libraj
La nuna posedaĵo konsistas el la menciitaj enkorpigoj de aliaj bibliotekoj kaj objektoj aĉetitaj danke al la pretigo de monrimedoj pri altlerneja rekonstruapogado inter 1997 kaj 2008. Nur pruntedonado daŭra ekzistas ekde 1995 ĉe la libroj de la Katekisma Supera Seminario de Naumburg (Saale). Fieras oni pri zorgado de la historia *Biblioteko Amplonia* (posedanto estas la urbo de Erfurto), ĉar temas mondskale pri la plej granda ankoraŭ komplete konserviĝinta kolekto de manuskriptoj de malfrumezepoka scienculo. 

La librojn oni plejparte ofertas bretare kun rekta alira eblo, do ne nur post mendo el stokejo. Aktiva membro estas la erfurta biblioteko ĉe *RVK*, unio de bibliotekoj sekvantaj la t.n. ratisbonan klasad-sistemon. 

## Literaturo 
* Christiane Schmiedeknecht: "Der Bibliotheksneubau der Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha". Ĉe: *Bibliothek* 27(2003), 1/2, p. 76–78
* Kathrin Paasch kaj Eckehart Döbler (eld.): *Der Schatz des Amplonius: die große Bibliothek des Mittelalters in Erfurt*, Erfurt 2001, ISBN 3-910111-17-3
* Christiane Schmiedeknecht:"'Universitätsbibliothek Erfurt". Ĉe: *Dritter Thüringer Bibliothekstag in Erfurt am 11. Oktober 1997 anlässlich des 100jährigen Bestehens der Stadt- und Regionalbibliothek Erfurt*. Erfurt 1998, p. 22–26 (teksto surrete)

## Eksteraj ligiloj 
* hejmpaĝo
* Biblioteko Amplonia

## Notoj 
Erfurto
Kategorio:Konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Universitato de Erfurto
Kategorio:Aperis en 1993
Kalvinana preĝejo (Seregélyes)

La **kalvinana preĝejo** estas sakrala konstruaĵo en grandvilaĝo Seregélyes (Hungario).

## Historio 
Turka dokumento mencias vilaĝon "Seregiles" en 1563, eble tiam vivis jam kalvinanoj en la vilaĝo. En nekonata jaro estis konstruita preĝdomo, en 1736 ŝtona kirko. Inter 1793-1795 ĝi estis grandparte malkonstruita, poste rekonstruita. La didomo signife difektiĝis dum la 2-a mondmilito, sed poste ĝi estis renovigita. Nova orgeno estis kreita en 1954. Inter 2018 kaj 2022 la preĝejo renoviĝis.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto. La fasado estas simetria, meze la turo plene reliefas. Arka enirejo estas tra la turo, pli supre same arka fenestro, krome la fasado havas po unu arkajn fenestrojn. La navo finiĝas en plurlatera absido.

## Fontoj 
* oficiala paĝo

Seregelyes
Francesca Cavallo

**Francesca Cavallo** estas italdevena usona furonvenda aŭtorino, dramaturgo, aktivulino, entreprenistino kaj fondinto de Timbuktu Labs. Ŝi estas plej bone konata kiel la kunkreinto de la serio *Good Night Stories for Rebel Girls* (Bonan nokton Rakontoj por Ribelulaj Knabinoj), kolekto de 100 rakontoj pri eksterordinaraj virinoj, kiu fariĝis eldona sensacio danke al popolfinancada kampanjo sur la retejo Kickstarter.

## Biografio 
La kariero de Cavallo komencis en teatro, kie ŝi administris teatran firmaon. En 2011 ŝi dediĉis sin al la evoluigo de Timbuktu Labs kune kun Elena Favilli, kiu eldonis la unuan infanrevuon por iPad-uzantoj, ankaŭ nomata Timbuktu. 

La revuo Timbuktu prezentis la novaĵojn al infanoj kiel formo de distro. La revuo utiligis buntajn bildojn, facilan lingvaĵon kaj sonon por allogi infanojn per legfasonado rulumante de supre malsupren kontraŭ la paĝo paĝturnado de tradicia revuo.

## Verkaro 
Ŝi verkis naŭ bildlibrojn kiuj estis tradukitaj en pli ol 47 lingvoj.

En 2020, Cavallo verkis, ilustris kaj publikigis la infanrakonton *Doctor Li and the Crown Virus,* kiu rakontas la historion de kuracisto Li Wenliang, celante helpi infanojn malstresi de la pandemio kaj la periodoj de kvaranteno, sed ankaŭ por kontraŭbatali rasismon kontraŭ homoj de azia origino.  La libro, ilustrita de Claudia Flandoli, fulmrapide populariĝis kaj estis tradukita de volontuloj en 38 lingvojn kaj poste publikigita en papera formo danke al nova popolfinancada kampanjo.

## Referencoj 
Kategorio:Vivantaj homoj
Kategorio:Italaj entreprenistoj
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Usonaj entreprenistoj
Chris Menges

**Chris MENGES** (15a de Septembro 1940) estas brita kameraisto kaj kinreĝisoro. Li estas membro de la Usona kaj de la Brita Societoj de Kameraistoj. 

## Kariero
Li ekkarieris en la 1960-aj jaroj kiel kameraisto por dokumentaj filmoj de Adrian Cowell, kaj por filmoj kiel *Poor Cow* de Ken Loach kaj *If....* de Lindsay Anderson. *Kes*, reĝisorita de Ken Loach, estis lia unua filmo kiel ĉefa kameraisto. Menges estis malantaŭ la kamerao en la unua filmo de Stephen Frears nome *Gumshoe* en 1971.

En 1983, Menges ricevis sian unuan nomumon por BAFTA premio pro la filmo de Bill Forsyth *Local Hero*, kaj nur unu jaron poste li ricevis sian unuan Oskar-premion pro la filmo *The Killing Fields* pri la genocido en Kamboĝo. Li pluigis sian laboron kun Roland Joffe, kaj Menges ricevis sian duan Oskar-premion en 1986 pro la historia dramo *The Mission*. 

En 1988, Menges faris sian reĝisoran debuton per *A World Apart*. Lia dua filmo kiel reĝisoro, *CrissCross* kun Goldie Hawn, ricevis kritikajn laŭdojn, sed estis biletvenda malsukceso. Aliaj reĝisoritaj filmoj estis *Second Best* (1994) kaj *The Lost Son* (1999)

## Eksteraj ligiloj
* imdb

Kategorio:Britaj reĝisoroj
Kategorio:Kameraistoj
The Tale of Peter Rabbit

***The Tale of Peter Rabbit** (La rakonto de Petro la kuniklo*) estas brita infanlibro publikigita en 1902 kiun Beatrix Potter kaj verkis kaj ilustris. Ĝi estis ŝia unua infanlibro publikigita fare de eldonisto.

La rakonto traktas la aventuron de la scivolema kaj malbona kuniklo Peter Rabbit, kiu kontraŭleĝe eniras la ĝardenon de sinjoro McGregor, estas malkovrita kaj ĉasita fare de li. Ĝi finfine sukcesas eskapi kaj reveni al sia patrino, kiu enlitigas lin kun taso de kamomila teo. La rakonto revenas al bildletero kiun Beatrix Potter sendis en 1893 al la filo de ŝia iama guvernistino , kvinjara Noel Moore, por gajigi la malsanulon. Komence de la 20-a jarcento, Potter reprenis tiun ĉi rakonton, reviziis ĝin kaj – ĉar ŝi komence ne trovis eldonejon – igis ĝin presita private en malgranda eldono por doni ĝin al amikoj kaj konatoj. La eldonisto Frederick Warne & Co finfine decidis eldoni la libron. Ĝi estis tuja venda sukceso. La libro estis publikigita plurfoje en la jaro kiam ĝi estis eldonita kaj nun estis tradukita en 36 malsamajn lingvojn. 

La Rakonto de Peter Rabbit rezultigis ampleksan komercadon ekde sia publikigo: ludiloj, porinfanaj varoj, manĝaĵoj, vestaĵoj, filmoj kaj aliaj produktoj rilatas al la rolulo de Peter Rabbit. Beatrix Potter estas aparte respondeca pri tio. Jam en 1903 ŝi komisiis pupon de Peter Rabbit kaj iom poste ŝi publikigis tabulludon de Peter Rabbit.

La jaro 2016 markas la 150-an datrevenon de la naskiĝtago de Beatrix Potter. La Reĝa Monfarejo, la monfarejo de Britio, prenis tion kiel ŝancon monfari 50 pencajn monerojn kun bildo de Peter Rabbit. Ĝi estas la unua brita monero se temas pri havi fikcian rolulon de infanlibro. 

Literaturaj akademiuloj komentis temojn en la libro, kiel ekzemple ĝia radikala kvalito, la ribelema naturo de Peter Rabbit, kaj la senindulgemo de la rakonto, dirante ke tiuj donas al legantoj ŝancon imagi iri al similaj ekstremaĵoj.

## Resumo 
*The Tale of Petter Rabbit* estas rakonto pri maliceta kaj malobeema kuniklo nomita Petter Rabbit kiu eniras Mr. la ĝardeno de McGregor kaj estas postkurita tie. Petter eniras la ĝardenon malgraŭ la avertoj de sia patrino, sed estas poste kaptita kaj eskapas. Kiam li revenas hejmen, lia patrino enlitigas lin kaj donas al li kamomilan teon. La rakonto estis skribita kaj ilustrita fare de Beatrix Potter kaj estas populara ĉe kaj infanoj kaj plenkreskuloj. La rakonto disponigas komentaĵon en temoj kiel ekzemple radikalaj kvalitoj kiuj permesas al legantoj imagi sin en similaj situacioj, la ribelema naturo de Peter Rabbit kaj la krueleco de historio.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Anglalingva literaturo por infanoj
Kategorio:Libroj aperintaj en 1902
Kategorio:Fikciaj leporoj kaj kunikloj
The lost son

***The lost son*** (La perdita filo) estas franc-brita filmo reĝisorita de Chris Menges, publikigita en 1999. 

## Intrigo
Xavier Lombard estas pariza privata detektivo bazita en Londono. Lia plej bona amiko estas Nathalie, altklasa telefonistino. Li ricevas telefonvokon de maljuna amiko en la pariza policejo, nun komercisto kies bofrato malaperis. La gepatroj de la malaperinta viro dungas Xavier spite la obĵetojn de sia filino, kaj li rapide trovas sin kaptita en la submondo de infana sekssklaveco. Li konjektas ke la perdita filo estas morta kaj ŝanĝas sian fokuson por trovi kaj rompi ĉi tiun enspezigan komercon de infankontrabandado. Li kuniĝas al malvolonta Nathalie por ĉasi "la Aŭstron", la ombran kapon de la pederasta ringo. Perforto erupcias rapide, kaj Xavier baldaŭ havas malmulton perdeblan.

## Geaktoraro kaj roluloj
* Daniel Auteuil - Lombard
* Marianne Denicourt - Nathalie
* Nastassja Kinski - Deborah
* Katrin Cartlidge - Emily
* Ciarán Hinds - Carlos
* Bruce Greenwood - Alex Friedman
* Billie Whitelaw - Mrs Spitz
* Cyril Shaps - Mr. Spitz
* Jamie Harris - Hopper
* Cal Macaninch - Martin

## Eksteraj ligiloj
* imdb

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1999
Kategorio:Trileraj filmoj
Kategorio:Filmoj pri infanoj
Kategorio:Perforto kontraŭ infanoj
Kategorio:Pedofilio
Kategorio:Francalingvaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
170-aj jaroj a.K.

La **170-aj jaroj a.K.**, do la 170-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -179, -178, -177, -176, -175, -174, -173, -172, -171, -170

## Eventoj 
### -178 
Oni tradukis la libron de Ester el la hebrea al la greka lingvo.

### -176 
Fraato la 1-a (parte 𐭐𐭓𐭇𐭕, *Frahāt*) iĝis reĝo de Partio. Krome en Egiptio de la Ptolemea dinastio, la reganto Ptolomeo la 6-a (, Ptolemaĩos Filomḗtōr) iĝis nura faraono de Egiptio, post kiam lia patrino Kleopatro la 1-a mortis, kun kiu li la antaŭajn kvar jarojn dividis la regadon.

### -175 
*Antioko la 4-a* iĝis imperiestro de Seleŭkio.
 
### -171 
*Mitridato la 1-a* (parte, 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 *Mihrdāt*) iĝis imperiestro de Partio, post kiam lia frato Fraato la 1-a en juna aĝo mortis. 
 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
190-aj jaroj a.K.

La **190-aj jaroj a.K.**, do la 190-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -199, -198, -197, -196, -195, -194, -193, -192, -191, -190

## Eventoj 
### -199 
* La Romia generalo *Gnaeus Baebius Tamphilus* atakas la insubrojn en Gaŭlio, sed perdas pli ol 6 700 soldatojn en la procezo.
* Skipio Afrika, *Scipius Africanus*, fariĝas censoro kaj estro de la romia senato (*princeps Senatus*).

### -198 
* Levantenio: Antioko la 3-a*, estro de la helenisma Seleŭkia Imperio, konkeris Judion kaj Sirion, de la same helenisma ptolemea Egiptio, alianciĝinta kun Romio.
* Antikva Grekio: Post lia elekto kiel konsulo, *Titus Quinctius Flamininus* estas elektita por anstataŭigi *Publius Sulpicius Galba Maximus* kiel la gvida generalo  de la Romia Respubliko en historia greka regiono Makedonio. Li tiam movigas sian armeon al Makedonio. Flamininus ekkomprenas ke estonta paco dependas de rompado de la potenco de reĝo Φίλιππος, Filippos, Filipo la 5-a de Makedonio, ne simple humiligado de li. Li certigas la subtenon de la Ligo aĥea (greke *Αχαϊκή Συμπολιτεία / Aĥajki Simpolitia*, latine *Foedus Achaicum''), federacio de peloponezaj ŝtatoj ekde -208, kaj tiam malfermas pacnegocadojn kun Filipo ĉe Niceo ('Νίκαια*) en la centra greka regiono Lokriso (antikve greke *Λοκρίς*). Kvankam pacproponoj estas prezentitaj al la Romia Senato, la interparoloj malfunkcias, kaj batalado rekomenciĝas: Fine la legio de Titus Quinctius Flamininus* sukcesas puŝi la armeon de Filipon la 5-an el la plej granda parto de Antikva Grekio, krom kelkaj fortikaĵoj. Ĝi tiam venkas la soldataron de Filipon la 5-an en la batalo de la Aous de -198, proksime de moderna urbo Tepelenë en Albanio.

### -197 
* Batalo de Kinocefalo (antikve greke *Κυνὸς κεφαλαί*, Kinos kefalai, montoĉeno en Tesalio) en kiu Makedonio estis konkerita de Romo
* Kreitaj du romiaj provincoj en orienta marborda parto de Iberio: Hispania Citerior kaj Hispania Ulterior - jen nur la komenco de la posta konkero de la tuta iberia duoninsulo.

### -196 
* En la jaro 196 a.K. la helenisma urbo Bizanco iĝis aliancano de la Romia Respubliko.
* Oni kreis la Rozetoŝtonon.

### -195 
* Romianoj invadis la centron de Iberio, el siaj du novaj provincoj en orienta marborda parto de la duoninsulo, Hispania Citerior kaj Hispania Ulterior, kreitaj nur 2 jarojn pli frue.
* Hanibalo, venkita de Romio, fuĝis aŭ laŭ aliaj fontoj estis ekzilita de Romio al la helenisma Seleŭkida Imperio en Levantenio.
* Aristofano iĝis estro de Biblioteko de Aleksandrio.

### -191 
* Friapatio surtroniĝis en Partio, post morto de *Artabano la 1-a*, imperiestro de la partoj

### -190 
La urbo Brindisi estis ligita al Romo per prilongigo de Via Appia.
 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
180-aj jaroj a.K.

La **180-aj jaroj a.K.**, do la 180-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -189, -188, -187, -186, -185, -184, -183, -182, -181, -180
__NOTOC__

## Eventoj 
### -189 
Artaŝes la 1-a, armene *Արտաշես Առաջին*, la fondinto de la Artaksia Dinastio, iĝis la unua reĝo de antikva Armenio

### -188 
### -187 
### -186 
### -185 
### -184 
### -183 
### -182 
### -181 
### -180 
* Apolonio Ejdografo - malnovgreke *Άπολλώνιος Εἰδογράφος* - aleksandria gramatikisto, iĝis estro de la fama Biblioteko de Aleksandrio. Nur proksimume 5 jarojn pli poste li mortis en alta aĝo, ĉirkaŭ la jaro -175. 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
160-aj jaroj a.K.

La **160-aj jaroj a.K.**, do la 160-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -169, -168, -167, -166, -165, -164, -163, -162, -161, -160

## Eventoj 
### -169 
La 8-an de oktobro en Romo mortis Kvinto Ennio (latine *Quintus Ennius*), roma poeto, dramisto kaj verkisto, kiu estas estimige lokigita inter la patroj de la latina literaturo.

### -168 
### -167 
### -166 
### -165 
### -164 
### -163 
### -162 
### -161 
### -160 
Aristarko de Samotrako iĝis estro de la Biblioteko de Aleksandrio, dum en la sama urbo Hiparko kreis astrolabon. Mortis Artaŝes la 1-a, armene *Արտաշես Առաջին*, la fondinto de la Artaksia Dinastio kaj la unua reĝo de antikva Armenio - lin sekvas Artavasdo la 1-a. Same mortis Jehuda la Makabeo (aŭ Judaso Makabeo, , *Jehudah ha-Makabi*), juda pastro (*koheno*), kiu gvidis la makabean ribelon kontraŭ la seleŭkia imperio ekde 167 a.n.e..

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
150-aj jaroj a.K.

La **150-aj jaroj a.K.**, do la 150-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -159, -158, -157, -156, -155, -154, -153, -152, -151, -150

## Eventoj 
### -159 
### -158 
### -157 
### -156 
### -155 
### -154 
### -153 
### -152 
### -151 
### -150 
Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
140-aj jaroj a.K.

La **140-aj jaroj a.K.**, do la 140-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -149, -148, -147, -146, -145, -144, -143, -142, -141, -140

## Eventoj 
### -149 
La makedono *Andriscus* sukcesis reestabligi la monarkion en Antikva Makedonio, sed nur por unu jaro kaj sekve la Romia Respubliko transprenis la rektan kontrolon kaj instalis romian provincon, kiu ekhavis la latinan nomon *Macedonia*. Krome en Romo mortis Katono la Maljuna,  (n. en -234), kiu havis grandan influon al la tiutempa konservativa politiko kaj latina filozofio.

### -148 
Kiel jam aludite supre, en Antikva Makedonio la Romia Respubliko transprenis la rektan kontrolon kaj instalis romian provincon, kiu ekhavis la latinan nomon *Macedonia*.

### -147 
La greka regiono Achaea konkeriĝis fare de la romia armeo kaj unue apartenis al la romia provinco Macedonia. Dum la jaro 27 antaŭ Kristo ĝi ekhavis la statuson de sendependa senata romia provinco kun la ĉefurbo Korinto.

### -146 
La Tria Punika Milito finiĝis. Krome la greka historia regiono Epiro iĝis parto de la Romia Imperio - sub la latinigita nomo *Epirus*.

### -145 
En Seleŭkio estas politika krizo, post kiam Aleksandro la 1-a Balas, la antaŭa imperiestro, mortis. Demetrio la 2-a kaj Antioko la 6-a iĝis imperiestroj.
### -144 
Akvedukto *Aqua Marcia* konstruiĝis en Romo. Pli oriente, la Parta imperio aneksis Babilonion.

### -142 
La Makabeoj liberigis Judion el la greka rego de Seleŭkio.
### -141 
La armeo de Romio gvidis malsukcesan militon kontraŭ skordiskoj, kelta tribo setlinta je la kunfluo de la Danubo kaj Sava, en la regiono de Beogrado, tiam . Ĉirkaŭ 12 a.K. la tribo ŝajne submetis sin sub romian kontrolon kaj ricevis interŝanĝe iom da aŭtonomio.

### -140 
En antikva Ĉinio komencis regadi imperiestro Wu Di.

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
120-aj jaroj a.K.

La **120-aj jaroj a.K.**, do la 120-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj: 

* -129, -128, -127, -126, -125, -124, -123, -122, -121, -120

## Eventoj 
### -129 
* La tiam greklingva regionego Malgrand-Azio iĝis romia provinco, je la latina nomo *Asia Minor*.
* Demetrio la 2-a iĝis imperiestro de la helenisma regno Seleŭkio duafoje.

### -128 
* En Ĉinio estas finita kanalo pli ol 150&nbsp;km longa, kiu ligas la ĉefurbon Han al la Flava Rivero.
* Vendatas po pli ol 10.000 sklavoj tage en la grava sklav-bazaro de insulo Deloso.
* Artabano la 2-a (parte 𐭍𐭐𐭕𐭓 Ardawān) iĝis imperiestro de partoj (proksimuma dato).
* Aleksandro la 2-a Zabinas iĝis imperiestro de la helenisma regno Seleŭkio.
* Krome mortis Polibio (greke Πολύβιος ), elstara helena historiisto, kiu dumvive tre varbis pri proksima alianciĝo de la grekoj kaj romianoj.

### -125 
* Kleopatra la 1-a, aŭ Kleopatra la Diina, en kojnea greka Κλεοπάτρα Θεά, iĝas reĝino de la helenisma Seleŭkida imperio.

### -124 
* Gaius Sempronius Gracchus, Gajo Sempronio Grakĥo, estis elektita konsulo de Romio
* Mitridato la 2-a (parte 𐭌𐭄𐭓𐭃𐭕 Mihrdāt) fariĝis estro de partoj

### -123 
* Armeo de *Quintus Caecilius Metellus Balearicus* konkeris Minorkon kaj Majorkon.
* Aikso Provenca fondita je la romia nomo *Aquae Sextiae*.
* Antioĥo la 8-a iĝis imperiestro de la helenisma regno Seleŭkio.

### -122 
*Laŭ Tito Livio, oni vidis tri sunojn kaj tri lunojn en Sicilio.

### -121 
* Gaius Sempronius Gracchus, Gajo Sempronio Grakĥo, revenis al Romo kaj iĝis pleba tribuno je tria fojo. Samjare li estas mortigita.

### -120 
* Mortis Hiparko de Niceo kaj Apolodoro, aŭtoro de *Mitologia biblioteko* 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
110-aj jaroj a.K.

La **110-aj jaroj a.K.**, do la 110-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -119, -118, -117, -116, -115, -114, -113, -112, -111, -110

## Eventoj 
### -119 
Ĉina armeo de la dinastio Han invadis la imperion de Ŝiungnuoj. La armeo trapasis la dezerton Gobio, sukcesas en batalo de la orĥona valo kaj kaptas 19 000 ŝiungnuojn. Dua, ĉevala kampanjo pli nordoriente venkas la armeojn de kvin regantoj el kiuj du estas mortigitaj kaj tri kaptitaj, kaj fine atingas la lagegon Bajkalo.  

eta|dekstra|180px|
### -114 
* La Partoj konkeras unuafoje la urbon Dura Europos, kiu ĝis tiam estis urbo en la Seleŭkida imperio.

### -113 
* Antioĥo la 9-a iĝis seleukida imperiestro.
* En la Romia Respubliko, Gnaeus Papirius Carbo kaj Gaius Caecilius Metellus Caprarius iĝis konsuloj.
* Estas kreita la romia provinco Asia. Antaŭ 133 a.K., Asia estis la post-aleksandra greka regno de Pergamono, amiko de Romio en la militoj kontraŭ Makedonio. Je -133 la reĝo, Attalos la 3-a, mortis sen heredonto kaj heredigis la regnon al Romio. Ekde kiam la regno fariĝis la sepa provinco de Romio, la unua en Anatolio, la provinco estis la ĉefa fonto de imposta mono por Romio ĝis almenaŭ 30 a.K..

### -112 
* La Silka Vojo malfermiĝis.

### -111 
* Romia Respubliko: La urbo Romo estas detruita per fajro, kaj naskiĝis Spartako (latine Spartacus; en kojnea greka Σπάρτακος), posta romia sklavo kaj ribela gvidanto de la Tria sklava milito (proksimuma dato).

### -110 
* Naskiĝis Kleopatra de Ponto.
 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
Brzina

:*Tiu ĉi artikolo temas pri vilaĝo. Pri rivero temas artikolo Brzina (rivero).*

**Brzina** ( kaj *Radau*) estas vilaĝo en Ĉeĥio, kiu estas parto de municipo Svatý Jan en distrikto Příbram. Ĝi troviĝas 1&nbsp;km okcidente de Svatý Jan. Tra la vilaĝo trafluas rivero Brzina. En la jaro  ĉi tie vivis daŭre .

Brzina situas en katastra teritorio **Drážkov** kun areo 5,68&nbsp;km². 

## Historio 
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1352.

## Loĝantaro 
## Memorindaĵoj
* Dia torturo

## Fotogalerio 

Brzina (Svatý Jan) (2).JPG|Dia torturo ĉe ponto
Brzina (Svatý Jan) (3).JPG|Parto de la vilaĝo

Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram
Kategorio:Svatý Jan
Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro
100-aj jaroj a.K.

La **100-aj jaroj a.K.**, do la 100-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -109, -108, -107, -106, -105, -104, -103, -102, -101, -100

## Eventoj 
### -109 
* Romia Respubliko: Armeo sub la romia konsulo *Marcus Junius Silanus * estas venkita fare de la kimbroj kaj teŭtonoj proksime de la rivero Rodano.

* Azio: La ĉina imperiestro Wu Di de Han inspektas la Han-Imperion, vojaĝante 9 000 kilometrojn. Li ankaŭ sendas diplomatojn por serĉi la legendan insulon Penglai. Han-konkero de Ĝosan (조선; 朝鮮; kutime latinliterigita *Joseon*; prononco laŭ sistemo IFA [tɕo.sʌn]), la unua reĝlando de la korea duoninsulo: Post kiam Ŝe He, han-sendito, murdas negravan reĝon de la vasalŝtato de Ĝosan kaj estas rekompencita fare de imperiestro Wu Di kun armea komando, Ugeo, la reĝo de Ĝosan, atakas kaj mortigas Ŝe He.Sekve en aŭtuno imperiestro Wu Di ordonas la invadon. La Han-generalo Jang Pu transiras la Flavan Maron kaj marŝas al la ĉefurbo Pjongjango sed estas venkita ekster ĝiaj pordegoj. Alia ĉina generalo invadas transtere sed ne sukcesas progresi. Pacaj intertraktadoj estas iniciatitaj de imperiestro Wu Di sed malsukcesas pro reciproka suspekto. Krome la han-armeo estas venka en la batalo de Loulan en la 
Tarim-baseno, kaptante la reĝon de Loulan en la unua Han-interveno okcidente de la Hesi-koridoro.

### -107 
Krimeo: Ribelo kontraŭ Mitridato la 6-a de Ponto en la Bospora Imperio.

### -106 
* Malgrandazio: La regantoj Nikomedo la 2-a de Bitinio kaj Mitridato la 6-a de Ponto dividas inter sia la regadon de Paflagonio, areo inter la du regnoj, ĉe la suda bordo de la Nigra maro.
* Romio: La gaŭla urbo *Tolosa* (nun Toulouse) kaptitas de la Romianoj. 
* Azio: Ĉinoj kaj Persoj ekhavas diplomatajn kontaktojn.

### -105 
* La romia generalo Lucio Kornelio Sulao (latinlingve Lucius Cornelius Sulla) iĝis konsulo. Armeo de li kaj de Kajo Mario kaptis la estron Jugurton de Numidio, tiel finiĝas la Jugurta milito. Jugurto estos kondukita la Romo, per mankatenoj, kaj arestota en la Mamertina arestejo, kie li mortos pro malsano, en la jaro -104.
 

### -100 
* Dionizio de Trakio (greke Διονύσιος ὁ Θρᾷξ) kreis la verkon "Gramatika arto", kiu rigardatas kiel la unua traktato de scienca lingvoscienco.
* En Romio Marius ekas esti sesfoje konsulo, spite ke romia leĝo tion malpermesas.

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
Tamás Barabás

**Tamás Barabás** [tamAŝ barabAŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Barabás Tamás,** estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, kritikisto.

 naskiĝis  en Budapeŝto, li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1945, sed jam ekde 1943 li estis ĵurnalisto. En 1946 li finis kurson pri angla lingvo en Exeter. Hejmenveninta li laboris plu en pluraj redaktorejoj, eldonejoj, gazetoj. Li disidis post la hungara revolucio de 1956, sed baldaŭ li revenis, poste li estis kondamnita je prizono. Ekde 1962 li denove estis ĵurnalisto, redaktoro kaj kritikisto ĉe gazetoj ĝis la pensiuliĝo, tamen li laboris plu ĝis 1992. Li ricevis 3 premiojn inter 1984-1993.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Eger.* (1949)
* Marion, G.: *Az amerikai birodalom.* (kuntradukisto, 1949)
* Palme Dutt, R.: *Merre tart India?* (traduko, 1951)
* *Eger. 1552–1952. Egervár védelmének 400 éves évfordulóján.* (1952)
* *Mezei Mária.* (1986)
* Cooney, R.: *Pénz áll a házhoz.* (traduko, scenarlibro, 1996)

## Fontoj 
* datenoj kun foto
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj kritikistoj
Kategorio:Hungaraj redaktoroj
Kategorio:Hungaraj rifuĝintoj en 1956
Kategorio:Budapeŝtanoj
Monstampista Domo (Koburgo)

**Monstampista Domo** (germane: *Münzmeisterhaus*) nombriĝas inter la plej gravaj burĝaj domoj de Koburgo, Germanujo. La domo situanta je strato *Ketschengasse 7* estiĝis en 1444 kiel trietaĝa loĝejo por la estroj de la monfarejo kromnomitaj *de Rosenau*. Ĝi estis unu el la  unuaj gotikaj trabfakaĵoj etaĝo por etaĝo konstruitaj en la tuta urbo.

Depost 1854 por dek jaroj kaj denove post pligrandiĝo fare de arĥitekto Georg Meyer inter 1867 kaj 1901, ĝi estis uzata de la gimnazio *Alexandrinum*. Poste teretaĝe enestis du vendejoj, alietaĝe loĝejoj. 

## Arkitekturo
La fortimpresa defluilflanka domo estas ne tute 22 metrojn alta, transverse 16,5 metrojn profunda kaj havas fasadon de 22 metroj malpost la strato *Ketschengasse*. Ĉi tiu konsistas teretaĝe el masivaj grejsaj kvadroj kun ses laŭbaj arkoj. Meze troviĝas enirejo kaj transirejo al la interna korto, maldekstre transarka aliro je la strato *Neugasse*. La antaŭensaltanta fasado de la du supraj etaĝoj havas dek fenestrajn aksojn. Temas pri ligna framskeleta konstruaĵo kuŝanta sur konzoloj kun andreaj krucoj. La gablaj flankoj en la direkto de la najbaraj domoj estas iom pli modestaj. La transirejo al strato *Neugasse* eĉ hodiaŭ havas ankoraj bufroŝtonojn. Parte ĝi havas kelon kun mezepoka barelvolbo kaj rondarka portala kadro. 

La selotegmento kun oblikveco de ĉ. 48° ricevis poste diversajn lukarnojn. Dum la 20-a jarcento estis kreo de granda ŝtuparo kaj eĉ munto de lifto. En 1957 oni malkovris, dum restaŭrado, grizajlajn pentraĵojn el la 16-a jarcento reprezentantaj figurojn alegoriajn je la sep gravegaj pekoj. Ili nun spekteblas en la aŭlo de la najbara lernejo Gymnasium Casimirianum. 

## Literaturo 
* Peter Morsbach, Otto Titz: *Stadt Coburg. Ensembles-Baudenkmäler-Archäologische Denkmäler.* Denkmäler in Bayern. Volumo IV/48. Karl M. Lipp Verlag, München 2006, ISBN 3-87490-590-X, p. 173–174

## Eksteraj ligiloj 
*"Digitales Stadtgedächtnis"
*"Historien-Schauspiel im Münzmeisterhaus Coburg" (pri endomaj teatro-enscenigoj; julio 2023)
 
Kategorio:Konstruaĵoj en Coburg
Koburgo
Verdaj Skoltoj Klaĉ-Kunveno

**Verdaj Skoltoj Klaĉ-Kunveno** (**VSKK**) estis Esperanto-renkontiĝo, kiu en 2024 daŭrigis la tradicion de KKPS kaj PSKK.

VSKK celis allogi precipe junulojn, kiuj jam parolas Esperanton kaj antaŭe jam partoprenis Esperanto-renkontiĝojn. VSKK okazis de la 25-a ĝis la 27-a de oktobro 2024 en Tilff, Belgio. Ĝi estis organizata de la Verdaj Skoltoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj
* Programo
* Aliĝintoj

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 2020-2029
Kategorio:Verdaj Skoltoj
130-aj jaroj a.K.

La **130-aj jaroj a.K.**, do la 130-aj jaroj antaŭ nia erao, ampleksis la sekvajn dek jaroj:

* -139, -138, -137, -136, -135, -134, -133, -132, -131, -130

## Eventoj 
### -139 
* Romia legio gvidate de *Decimo Julio Bruto* konkeris Konibrigon (la nunan urbon *Coimbra*), romia agento murdas la luzitanan gvidanton Viriato, per tio formale finiĝas la tria luzitana milito (reale ĝi finiĝos nur sekvajare).

### -138 
* Romioj alvenis al Sintra, Portugalio.
* Romia legio gvide de Decimo Junio Bruto, estro de *Hispania Ulterior*, igis grandan militan kampanjon al la tuta nuna portugala teritorio, kio estis, vere, la fino de la tria luzitana milito. Dum tiu kampanjo, Bruto muregis Olisipon (Lisbonon). Talabriga estis la sola urbo kiu forte rezistis al la Bruta kampanjo.
* *Fraato la 2-a* (parte 𐭐𐭓𐭇𐭕, Frahāt) iĝis imperiestro de Partio.

### -136 
* Antikva Ĉinio: Konfuceismo estas adoptita kiel ŝtata religio en Ĉinio de la imperiestro Wu Di.
* Antikva Grekio: Karneado retiriĝas kiel estro de la Akademio de Platono kaj estas anstataŭigita per Polemarĥo (Πολέμαρχος, latinigite Polemarchus) de Nikomedio.

### -135 
* *Pallantia* (la nuna Palencio), en Iberio, atakata de Romia legio.  
* Romioj, komanditaj de Decio Bruto (*Decimus Iunius Brutus Callaicus*, romia konsulo en -138) transiris la riveron *Limaea* en Iberio (nuna Galegio kaj norda Porgugalio).
* La Unua sklava milito komenciĝas en la regiono de Enno en romia Sicilio.

### -131 
* *Aristonicus* de Pergamono gvidas ribelon kontraŭ Romo, kaj la romia konsulo *Publius Licinius Crassus Mucianius* estas mortigita en la batalado. La ribelo sukcese daŭros du jarojn, sed tiam, en -129, Pergamono estos finkonkerita per la romia armeo kaj *Aristonicus* estos mortigata.
* La romia cenzuristo *Quintus Caecilius Metellus Macedonicus* provas forigi la tribunon *Gaius Atinius Labeo Macerio* de la Romia senato, la kolera *Atinius* trenas lin por esti ĵetita de la Tarpeja roko, parto de la Kapitola monto, kaj *Metellus* estas nur savita per la interveno de aliaj senatanoj.
* La tribuno *Gaius Papirius Carbo* en Romo pasas iniciaton permesantan la uzon de sekretaj balotoj en leĝdonaj asembleoj.
* Por la unua fojo en romia historio, ambaŭ cenzuristoj estas plebaj (*Metellus* kaj *Quintus Pompeius*).
* Unua *Acta Diurna* aperas en Romo ĉirkaŭ tiu tempo.

### -130 
* La romia konsulo *Marcus Perperna* venkas sian malamikon *Aristonicus* de Pergamono en batalo, sieĝas lin ĉe la greka setlejo Stratonikeia en Malgrandazio (en antikva greka Στρατoνικεια aŭ Στρατoνικη, antaŭe hitite 𒀜𒊑𒅀, Atrija, latine poste *Stratonicea*), sed fine mem mortas ĉe Pergamono.
* Romia censo aranĝita fare de *Quintus Pompeius* kaj *Quintus Caecilius Metellus Macedonicus*.
 

Kategorio:Jardekoj de la 2-a jarcento a.K.
Auguste Chauvin

**Auguste CHAUVIN** (n. la 24-an de oktobro 1810 en Lieĝo - m. samloke la 29-an de majo 1884), estis belga pentristo.

Ankaŭ desegnisto, Auguste Chauvin estis ĉefe pentristo de religiaj scenoj, de portretoj, de historiaj verkoj kaj alegoriaj komponaĵoj. Proksima al romantikismo en siaj historiaj komponaĵoj, li restis forte influita de la duseldorfa pentroskolo, precipe en siaj religiaj scenoj.

Naskiĝinte en Lieĝo en 1810, la juna Auguste enloĝiĝis kun sia familio ekde 1816 en Akenon. Tie li formiĝis kiel arkitekto, sed lernis ankaŭ la bazojn de desegnado kaj pentraĵo ĉe Jean Baptiste Bastiné. Post kelkaj jaroj kiel majstro-masonisto, li rezignis pri tiu kariero en 1831, decidis sekvi sian artan vojon kaj ekstudis ĉe la Akademio de Belartoj de Duseldorfo sub la gvidado de Wilhelm von Schadow. De 1832 ĝis 1841, li daŭrigis sian trejnadon en Duseldorfo, laborante dum kelkaj monatoj ĉiujare kiel oficiala pentristo de la kortego de Neuwied.

En 1841, li revenis al Lieĝo, kie li ricevis postenon kiel profesoro ĉe la Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo. Tio markas la komencon de longa instruista kariero ĉe la Akademio, kiu kompletigas sian rolon kiel direktoro de la sama institucio ekde 1856. Li emeritiĝis en 1880. Dum sia tuta kariero, li strebis enkonduki kaj aprezigi en Belgio la germanan arton kaj precipe la verkojn de la majstroj de Düsseldorf.

## Vidu ankaŭ 
* La Bankedo de Jupille

Kategorio:Belgaj pentristoj
Reĝa Skota Akademio

La **Reĝa Skota Akademio** (, akronime **RSA**) estas privata kaj sendependa organizaĵo de artistoj, skulptistoj kaj arkitektoj en Edinburgo, Skotlando, gvidata de la plej famaj kaj reprezentaj artistoj de la lando. La Akademio funkcias kiel unu el la naciaj muzeoj de Skotlando.

Malgraŭ la fakto ke la Skota Akademio estas neregistara organizaĵo, ĝi ĝuas la patronecon kaj subtenon de la Brita Krono. La misio de la akademio inkludas organizi ekspoziciojn de artistoj kaj skulptistoj vivantaj kaj laborantaj en Skotlando, instruado kaj metodika laboro, kaj kondukado de prelegoj pri la stato de kultura kaj arta vivo en Skotlando .

## Historio 
La Reĝa Skota Akademio estis fondita en 1826 fare de grupo de 11 artistoj. En 1850 ĝi situis en Edinburgo, en la regiono de *la Royal Scottish Academy Building* on *The Mound* en la Nova Urbo. La konstruaĵo estis dezajnita fare de la eminenta skota arkitekto William Henry Playfair. En 2005, la Akademio-konstruaĵo estis tute reestigita kaj ligita per subteraj tuneloj al la Nacia Galerio de Skotlando .

La Akademio enhavas kolektojn de verkoj de eŭropa (en *la Dekano-Galerio* ) kaj skota arto de la 17-a-19-a jarcentoj, same kiel kolekton de nuntempaj skotaj pentraĵoj. Ekzistas ankaŭ arkivsekcio enhavanta dokumentojn pri la historio de skota arto kaj arkitekturo dum la pasintaj pli ol 200 jaroj .

De 2018-2022, la Prezidanto de la Reĝa Skota Akademio estis profesoro *Joyce W. Kearns*, (Sekretario - *Arthur Watson)*. Ekde 2022, la prezidanto de la akademio estas Gereth Fischer .

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La Reĝa Skota Akademio
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1826
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Edinburgo
Kategorio:Kulturo de Skotlando
Lamberto el Mastriĥto

**Lamberto el Mastriĥto** (aŭ **Lamberto el Lieĝo**), verŝajne naskiĝinta en Mastriĥto ĉirkaŭ 636 kaj mortinta ĉirkaŭ 705 en Lieĝo, estas sankta episkopo de frua Mezepoko. Li estis la ĉefa simbolo de la princepiskopujo Lieĝo kaj ĉiam restis simbolo de la mosela urbo, kiun li kontribuis krei : Lieĝo.

Oni supozas, ke li estis membro de la genealogia linio de la Robertidoj, franca aristokrata familio tiel nomata pro la granda nombro da homoj nomataj Roberto en ĝi. El la Robertidoj originis la reĝa dinastio de la Kapetidoj. Oni kredas, ke li estis la filo de Roberto, grafo-palatino kaj kanceliero de Klotaro la 3-a.

## Referencoj 
Kategorio:Kristanaj sanktuloj de la 7-a jarcento
Kategorio:Episkopoj
Lipót Edelsheim-Gyulai (1826)

Barono **Lipót Edelsheim-Gyulai** [edelshejm-djulai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Edelsheim-Gyulai Lipót Vilmos,** estis germana-hungara generalo, senatano. Liaj nobelaj antaŭnomoj estis *marosnémethi kaj nádaskai* [maroŝnEmeti nAdaŝkai]. Li estis adoptita filo de Ferenc Gyulay (ministro), tial li hungariĝis, li baroniĝis en 1882.

 naskiĝis  en Karlsruhe, li mortis  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
 aĝis 16, kiam li aliĝis al la aŭstra armeo. En 1848 li batalis kontraŭ la hungara revolucio de 1848 kiel ĉefleŭtenanto ĉe Bábolna, Mór (urbo) kaj Szolnok, baldaŭ jam kiel kolonelo li batalis ĉe Magenta kaj Solferino, pli poste ĉe Königgrätz. En 1869 li estis nomumita ĉefinspektoro de husaroj, en 1874 komandanto de Hungarlando. Li estis membro de la hungara senato ekde 1885 kaj li partoprenis en la hungaraj politika kaj socia vivoj. Lia edzino naskis solan filon. Li ricevis armean premion en 1859 krome titolojn imperiestra kaj reĝa ĉambelano, ankaŭ vera interna sekreta konsilisto.

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio germane

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj oficiroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo

La **Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo** ( *Académie royale des beaux-arts de Liège*) estas akademio pri belartoj en la belga urbo Lieĝo. Ĝi estis unuafoje fondita en 1775 fare de François-Charles de Velbrück, princepiskopo de Lieĝo, kaj estis komence gvidata de Guillaume Évrard kaj poste de Léonard Defrance. La akademio de la princo-episkopo estis fermita dum la napoleona periodo.

Dum la Reĝlando de la Unuiĝintaj Nederlandoj la Reĝa Akademio de Belartoj en Antverpeno ricevis monopolon pri la certigado de artinstruistoj. Post la Belga Revolucio, la urbo Lieĝo refondis akademion de belartoj en 1837, pro instigo de la belga monarkio. En 1890 estis entute 650 studentoj registritaj. En 1898, asocio de eksaj studentoj komencis publikigi la artan revuon ''L'Effort''.

En 1976, kurso pri bildstria desegnado estis enkondukita vespere. La akademio estis originale fondita en iama maljunulejo, la Hospico Sankta Abrahamo, sed en 1895 ĝi translokiĝis al nova konstruaĵo de novrenesanca stilo ĉe la strato Rue des Anglais, desegnita de Joseph Lousberg.

## Referencoj 
Kategorio:Lieĝo
Lieĝo
Quetta (stacidomo)

**Quetta** (, ) estas la ĉefa stacidomo de Kveto, Baluĉistano, Pakistano. Ĝi funkcias kiel grava stacio sur la Fervoja Linio Rohri-Chaman kaj kiel orienta finstacio de la Fervoja Linio Quetta-Taftan.

La , almenaŭ 32 homoj estis mortigitaj kaj 55 aliaj estis vunditaj en memmortiga bombado ĉe la stacio fare de la Baluĉistana Liberiga Armeo.

## Bildgalerio 

Quetta Railway Station.jpg|Kajo
Railway lines of Quetta.jpg|Trakoj kaj trajno
Quetta railway station bombing.jpg|Memmortiga bombado la 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kveto

Kategorio:Kveto
Kategorio:Fervojaj stacioj en Pakistano
Alpaida

**Alpaida**, ankaŭ konata kiel **Alpaïde**, **Alpaide, Alphaida, Alpoïde, Elphide, Elfide, Chalpaida**, (naskiĝis ĉ. 654 – mortis ĉ. 714) estis franka nobelino el la regiono de Lieĝo dum frua Mezepoko. Ŝi fariĝis la dua edzino, konkubino aŭ amantino de Pepino el Herstal kaj patrino de filo naskita de li, Karolo Martelo, kaj eble de alia, Ŝildebrando la 1-a. 

En la *Liber Historiae Francorum* kaj la *Kroniko de Fredegar* ŝi estas menciita kiel edzino de Pepino.

Sankta Lamberto el Mastriĥto estis impeta kritikanto de la rilato inter Pepino kaj Alpaida. Rakonto eventuale evoluiĝis, laŭ kiu Dodono, la *domesticus* (administranto de ŝtataj domajnoj) de Pepino, kies trupoj murdis Lamberton, estis fakte la frato de Alpaida. Tamen, la historia vereco de tio, ke Dodono estis ŝia frato, estas pridubita.

## Referencoj 
Kategorio:Frankaj nobeloj
Plektruda

**Plektruda** ( *Plectrudis*,  *Plektrud* aŭ *Plechtrudis*) (naskiĝis ĉ. 650 - mortis en 718) estis la edzino de Pepino el Herstal, palatina majordomo kaj duko de la Frankoj, ekde ĉirkaŭ 670. Ŝi estis la filino de Hugoberto, seneskalo de Kloviso la 4-a. Ŝi estis regentino de Neŭstrio dum la junaĝo de sia nepo Teodoaldo de 714 ĝis 718.

Plektruda estis priskribita kiel politike aktiva kaj influa dum la regado de sia edzo. Ŝi alportis grandan kvanton da posedaĵo al la domo de la Pipinidoj. Ŝi aperas kiel kunsubskribinto de ĉiu leĝa dokumento eldonita de li, kiu ankoraŭ estas konservita, kio estis nekutima por tiu tempo.

## Referencoj 
Kategorio:Frankaj nobeloj
Kategorio:Pipinidoj
Belarta muzeo de Lieĝo

La **Belarta Muzeo de Lieĝo** aŭ **BAL** ( *Musée des Beaux-Arts de Liège*) estis muzeo en Lieĝo, kiu malfermiĝis en 1903 kaj fermiĝis la 28-an de februaro 2016 sekve de la malfermo de la muzeo La Boverie. Ĝi troviĝis en la kvartalo Féronstrée Hors-Château, en konstruaĵo konstruita inter 1975 kaj 1980 laŭ la planoj de la arkitekto Henri Bonhomme.

## Historio 
Kreita en 1903, la Muzeo de Belartoj de Lieĝo origine situis en aldona konstruaĵo de la Reĝa Belarta Akademio de Lieĝo, en la strato Anglais. Ĝi malaperis en la 1970-aj jaroj, kiam ĝiaj kolektoj de moderna kaj nuntempa arto estis translokigitaj al la Belarta Palaco de Lieĝo en la parko La Boverie, kiu estis konstruita dum la Universala Ekspozicio de 1905. La sekva muzeo estis nomita *Muzeo de Moderna kaj Nuntempa Arto de Lieĝo* aŭ MAMAC.

La kolektoj de valona arto estis arigitaj ekde 1952 en la **Muzeo de Valona Arto**, kiu estis gastigita de 1952 ĝis 1980 en la konstruaĵo de la parko La Boverie. La Muzeo de Valona Arto translokiĝis de 1980 ĝis 2011 en la konstruaĵon fare de Henri Bonhomme.

Fine de 2011, la Muzeo de Belartoj de Lieĝo reviviĝis sekve de la projekto transformi la belartan palacon de belartoj, kiu gastigas novan muzeon : La Boverie. La kolektoj de MAMAC, de la *Fonds ancien*, de la Kabineto de Gravuraĵoj kaj Desegnoj kaj fine de la Muzeo de Valona Arto estis unue arigitaj en unu sola loko nomata *Muzeo de Belartoj de Lieĝo* aŭ *BAL* (Belartoj Lieĝo), instalita en la eksa Muzeo de Valona Arto. La 28-an de februaro 2016, la tuta kolektaro fine estis translokigita al La Boverie.

## Referencoj 
Kategorio:Muzeoj en Belgio
Kategorio:Lieĝo
Zoltán Schönherz

**Zoltán Schönherz** [ŝOnherc], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Schönherz Zoltán,** estis hungara komunisto.

 naskiĝis  en Kassa (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Košice en Slovakio), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 devenis el juda familio. Li havis ĉeĥoslovakian ŝtatanecon inter 1920-1938, tial li akiris elektroinĝenieran diplomon en Prago. Dum la studentaj jaroj li aliĝis al la laborista movado, sed li estis ankaŭ aktiva inter la hungaraj gejunuloj. Depost 1938 li vivis en Budapeŝto, sed jam kaŝe. Li kontaktiĝis kun la komunistoj kaj precipe li faris ĵurnalistan agadon. Ekde 1940 li gvidis la kontraŭmilitan movadon. En 1942 li estis arestita kaj kondamnita je morto pro kontraŭleĝa agado laŭ milita juro. Li havis edzinon.

Dum la socialismo li estis deklarita heroo kaj lian nomon portis stratoj kaj aliaj objektoj. Depost la socialismo ili estis renomitaj al la originaj nomoj.

## Fontoj 
* biografio hungare kun foto
* biografio hungare kun foto
* aprezo
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj komunistoj
Kategorio:Hungaraj judoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Palaco Holyrood

**Palace Holyrood** aŭ **Palaco de Holyroodhouse** (, /ˈhɒlɪruːd/ aŭ /ˈhoʊlɪruːd/) en Edinburgo estas la ofica loĝejo de la brita reĝo en Skotlando. La palaco situas ĉe la orienta fino de la Reĝa Mejlo, kiu kondukas de tie ĝis Kastelo Edinburgo. Holyrood Park tuŝas la kastelon. La nomo venas de korupto de la anglo-skota *Haly Ruid* ("Sankta Kruco"). La komplekso estas sub monumentprotekto kiel Kategorio A Listo de Konstruaĵo ekde la 14-a de decembro 1970. 

Samloke abatejo estis fondita fare de reĝo Davido la 1-a, reĝo de Skotlando, en 1128. La abatejo funkciis kiel la loko de la kronado de la reĝoj de Skotlando kaj la loko de reĝaj geedziĝceremonioj tra la jaroj. Ĝia tegmento kolapsis en la 18-a jarcento kaj ne estis reestigita. La ruino ankoraŭ situas apud la palaco. 

Origine konstruita kiel gastejo en Abatejo Holyrood, la konstruaĵo estis anstataŭigita al palaco kun turo, salono, kapelo kaj enirdometo sub Jakobo la 4-a de Skotlando de 1501. Post Jakobo la 6-a de Skotlando tiel nomata Jakobo la 1-a de anglio tiam kiam li supreniris la anglan tronon, la tuta kortego translokiĝis de Edinburgo al Londono, kaj Palaco Holyrood estis neuzata dum longa tempo. La palaco kaj abatejo estis renovigitaj por marki la kronadon de Karlo la 1-a ĉe Holyrood, sed estis lia filo Karolo la 2-a kiu esence donis al la kastelo ĝian nunan eksteran aspekton. Inter 1671 kaj 1679, kvar-hala komplekso estis konstruita laŭ planoj fare de la arkitekto William Bruce, asimilante la ekzistantan konstruaĵostrukturon. Sudokcidenta turo estis alkonstruita al la nova konstruaĵo en la 19-a jarcento por doni al la enirejfasado simetrian aspekton. Sub George la 5-a, la komplekso estis modernigita kaj estis la ofica loĝejo de la brita monarko en Skotlando ekde la 1920-aj jaroj. Almenaŭ unufoje jare, reĝino Elizabeto la 2-a ĉeestis en Palaco Holyrood dum la tielnomita Holyrood Week. Ĉi tie la reĝo nomumas la unuan ministron de Skotlando kaj okazigas reĝajn ricevojn. Kiam la reĝa familio ne vizitas, la palaco estas malfermita al vizitantoj.

## Vidu ankaŭ 
* Krono de Skotlando

## Eksteraj ligiloj 
* *Holyrood Palaco de Gordon de Rothiemay*. Mapo de ĉ. 1647
* Palaco de Holyroodhouse, La Reĝa Kolekta retejo
* La Reĝaj Loĝejoj: Palaco de Holyroodhouse, oficiala retejo de la Brita Monarkio
* Holyrood Domo, Reĝaj Palacoj de Simon Thurley

Kategorio:Reĝaj rezidejoj en Skotlando
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Kategorio:Edinburgo
Mijakonoĝo

**Mijakonoĝo** () estas urbego en Gubernio Mijazako, en samnomaj regiono kaj insulo Kiuŝuo en Japanio.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2023 Mijakonoĝo havis populacion de . La loĝantaro kulminis en 1985.

## Geografio 
Mijakonoĝo situas sur malebenaĵo laŭ rivero en baseno. Gubernia sidejo Mijazako (urbo) troviĝas 39, Kagoŝima (urbo) 52, Kumamoto (urbo) 121, Nagasako 159, Fukuoka 216, ĉefurbo Tokio 899 kilometrojn aere laŭ https://www.thedistancenow.com/miyakonojo_japan/fukuoka-shi_japan.

## Historio 
Mijakonoĝo estis loĝita dum la antikvaj tempoj. En 1026 ĝi estis apartenaĵo de la plej granda terbieno de mezepoka Japanio. La urbo Mijakonoĝo estis establita en 1889 kun la kreado de la moderna municipsistemo, poste ĝi estis levita al urbostatuso en 1924. La proksimaj urbetoj aliĝis al Mijakonoĝo en 2006.

## Ekonomio 
La loĝantoj vivtenas sin el agrikulturo, sed interesa okupiĝo estas produktado de tradiciaj japanaj arkpafado-arkoj pro la abundaj bambuoj en la areo.

## Eduko 
En Mijakonoĝo en universitato okazas la plej altnivela edukado.

## Trafiko 
Mijakonoĝo havas fervojajn kaj aŭtovojajn kontaktojn al la ceteraj komunumoj de Kiuŝuo.

## Klimato 
Mijakonoĝo situas en humida subtropika klimato (Cfa) laŭ la klimata klasifiko de Köppen. La meza jara temperaturo estas  kaj varias inter . La jarpluvo averaĝas 2694 milimetrojn, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter majo-septembro pli ofte pluvas.

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* historia muzeo
* 2 historiaj ejoj

## Ĝemelurboj 
*  Ĉinio, Ĉongĉingo ekde 1999
*  Mongolio, Ulanbatoro ekde 1999

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Urboj de Japanio