open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Twitch Plays Pokémon

'*Twitch Plays *Pokémon*** (**TPP*') estas socia eksperimento kaj kanalo en la reta video-elsendejo Twitch. En tiu eksperimento, multege da ludantoj penas ludi kune la ludon Pokémon de la firmao Game Freak. Ili faras tion sendante simplajn komandojn al la babilejo de Twitch.

Tiu koncepto estis elpensita de aŭstralia programisto, kies nomo ne estas konata. La projekto ekis en la 12a de februaro 2014 per la ludo Pokémon Red. Tiu rekta video-elsendo iĝis surprize tre populara. La averaĝa nombro de samtempaj spektantoj estis de 80 000, kaj almenaŭ 10% de ili partoprenis. En la 1a de marto 2014, la ludo estis finita post pli ol 16 tagoj de daŭra kunludado. Twitch taksas, ke pli ol 1,16 milionoj da homoj partoprenis, kun pinto de partoprenado je 121 000 homoj samtempaj. La eksperimento akumulis pli ol 55 milionoj da vidoj. En la 5a de decembro 2014, Twitch Plays *Pokémon* ricevis la premion Game Award en la kategorio *"Best Fan Creation"* (plej bona fana kreaĵo).

La eksperimento kaptis la atenton de videoludaj gazetoj kaj de la teamo de Twitch pro ĝia tipo de interagado, ĝia senorda kaj kaosa naturo, kaj la unikaj defioj kiujn la ludantoj devas trapasi kune. Granda komunumo kreskis ĉirkaŭ tiu eksperimento, kaj homoj provis kunordigi sin. Memeoj estis kreitaj ĉirkaŭ la okazaĵoj en la ludado. Post la kompletigo de la unua ludo (Pokémon Red), la eksperimento daŭrigis kun aliaj ludoj de la serio Pokémon: *Pokémon Crystal*, *Pokémon Emerald*, *Pokémon FireRed*, *Pokémon Platinum*, *Pokémon HeartGold*, *Pokémon Black*, *Pokémon Black Version 2*, *Pokémon X*, *Pokémon Omega Ruby*, *Pokémon Sun*, *Pokémon Colosseum*, *Pokémon XD*, kaj diversaj neoficialaj modifaĵoj. La elsendanto planas daŭrigi per aliaj Pokémon-aj ludoj, se intereso por tiu kanalo daŭre restas. Pro la populareco de tiu kanalo, Twitch kreis propran kategorion por la elsendoj, kiuj celas partoprenigi la spektantojn per la babilejo. Ili nomiĝas *Twitch Plays*, kaj tiu formulo jam estis provita per multaj ludoj.

## Referencoj 
Kategorio:Pokemono
Kategorio:Interretaj memeoj
Kategorio:Aperis en 2014
Atlantika multjardeka oscilado

eta|Atlantika multjardeka oscilado laŭ la metodologio proponita de van Oldenborgh et al.
La **Atlantika multjardeka oscilado** (**AMO**) estas klimata ciklo kiu efikas super la marsurfaca temperaturo de la Norda Atlantika Oceano baze sur diversaj manieroj pri multjardekaj temposkaloj. Kvankam estas ioma subteno por tiu maniero en modeloj kaj en historiaj observadoj, ekzistas polemiko rilate al sia amplitudo, kaj partikulare, al la atribuado de la ŝanĝoj en la marsurfaca temperaturo al naturaj aŭ al homrilataj kaŭzoj, speciale en tropikaj Atlantikaj areoj gravaj pro la disvolviĝo de uraganoj.

## Referencoj 
* Teegavarapu, R. S. V., A. Goly kaj J. Obeysekera (2013). Influences of Atlantic Multi-Decadal Oscillation on Regional Precipitation Extremes, Journal of Hydrology, 495 (2013) 74–93.
* 

## Eksteraj ligiloj 
* Frequently asked questions about the AMO
* Probabilistic projection of future AMO regime shifts
* AMO Data from 1856 - Present

Kategorio:Klimato
Kategorio:Uraganoj
Kategorio:Atlantiko
Tramtransporto en Bakuo

dekstra|eta|280ra|Ĉevaltira tramo en Bakuo, 1910
**Tramtransporto en Bakuo** estis reto de tramoj formanta parton de la publika transporto en Bakuo, ĉefurbo de Azerbajĝano, inter 1889 kaj 2004.

centra|450px|Mapo el la 1980-aj jaroj

## Historio 
### Unuaj tramoj 
La unua tramo en Bakuo estis linio funkciigita per kablo, malfermita en 1887. Ĝi estis uzata por pasaĝera trafiko kaj poste estis nomita "Ĉernogorodskaja" (ruse por "Nigra urbo"). La 7-an de aprilo (), linio de ĉevaltira tramo estis malfermita.

## Linioj (fine de la 1980-aj jaroj) 
* N-ro 1 – Metrostacio Xətai - 1-a mikrodistrikto
* N-ro 2 – Stacidomo - Stratoj Fabriciusa, Inglab kaj Ĉapajeva - Stacidomo (cirkla linio).
* N-ro 3 – Stacidomo - Metrostacio Aurora (nun: Qara Qarayev).
* N-ro 4 – Stacidomo - Malnova Aĥmedli
* N-ro 5 – Vilaĝo Vorovskogo - Bazaro Montinskij
* N-ro 6 – Metrostacio Xətai - Bazaro Montinskij
* N-ro 7 – Stacidomo - Stratoj Fabriciusa, Inglab kaj Ĉapajeva - Stacidomo (cirkla linio).

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Listo de urboj kun tramtransporto
* Bakuo
* Funikularo de Bakuo
* Metroo de Bakuo
* Trolebusa transporto en Bakuo

## Eksteraj ligiloj 
* Urban Electric transit

Bakuo
Bakuo
Kategorio:Transporto en Bakuo
Bakuo
1,3-Butanoduolo

**1,3-butanoduolo** aŭ **trimetileno-glikolo** estas organika alkohola kemiaĵo ordinare uzata kiel solvanto por nutraĵo-gustigagentoj kaj estas kun-unumero uzata en certaj poliuretanaj kaj poliesteraj rezinoj. Ĝi estas unu el kvar stabilaj strukturaj izomeroj de la butanoduolo.

Biologie, la 1,3-butanoduolo estas uzata kiel hipoglikemia agento kaj en la sintezo de la kolĉicina derivaĵoj kiel antikarcinomagentoj. 1,3-butanoduolo uzatas kiel substrato por cerba metabolo. Ĝi estas tre higroskopa substanco kaj neakordigebla kun fortaj oksidigagentoj.

Neŭrofarmakologiaj esploroj pri la efektoj de 1,3-butanoduolo konkludis ke ili komparas al tiuj de la etanolo, t. e., ĝi malaltigas la sangopremon, kaŭzante paralelan reduktadon en la enhavo de la **gvanozino 3,5-unufosfato** en la cerbeto kaj reduktis la etanolforigajn reakciojn.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* 1,3-Butanodiolo sintezeblas per kataliza aldoliga kondesiĝo de la etanalo:
[500ra|eta|centre|Aldoligo de la **[etanalo**.]]

### Sintezo 2 
* Sekvata per reduktiĝo de la aldola komponaĵo:
500ra|eta|centre|Sintezo de 1,3-butanoduolo ekde la **butanola aldolo**.

### Sintezo 3 
* En acida medio 1,3,-butanodiolo kondensiĝas en metil-okzetano:
500ra|eta|centre|Cikligo de la 1,3-butanoduolo .

## Literaturo 
* [the NIST WebBook](http://webbook.nist.gov/cgi/inchi/InChI%3D1S/C10H26O2Si2/c1-10(12-14(5,6)7)8-9-11-13(2,3)4/h10H,8-9H2,1-7H3)
* ChEBI
* Dihydric Alcohols, Their Oxidation Products and Derivatives: A Modern ..., S. Coffey
* Chemical Book
* Hazardous Chemicals: Safety Management and Global Regulations, T.S.S. Dikshith
* Encyclopaedia of Occupational Health and Safety: Guides, indexes, directory, Jeanne Mager Stellman
* Chemicalland21

## Kunrilata kemiaĵo 

Colchicin.svg|**Kolĉikino**

## Vidu ankaŭ 
* Butanolo
* Alkoholoj
* Butanotiolo
* Tioloj
* Hidroksidoj
* Butilamino

## Referencoj 
Kategorio:Alkoholoj
Kategorio:Dioloj
Kategorio:Alkanaj derivaĵoj
23691 Jefneve

'*23691 *Jefneve'''* estas malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la belga ĵazmuzikisto kaj klasika pianisto Jef Neve. Diplomigita en 2000 de la Instituto Lemmens, li verkis la  por la televida serio de VRT "*In Vlaamse Velden''" ("En Flandriaj Kampoj").

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Ottó Simor

**Ottó Simor** [ŝimor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Simor Ottó** estis hungara aktoro.
eta|Ottó Simor
Ottó Simor http://www.imdb.com/name/nm1967457/ naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Debrecen.

## Biografio 
Ottó Simor finis aktoran lernejon en 1946, poste li ricevis rolojn en Szolnok kaj Szombathely. Liaj sekvaj, pli gravaj teatraj stacioj estis:
* Teatro de Kecskemét (1948 - 1949, 1976 - 1978)
* Nacia Teatro (Miskolc) (1951 - 1958)
* Teatro Csokonai (Debrecen) (1958 - 1975, 1978 - 1983, 1993 - 2009)
* Teatro Kisfaludy (1975 - 1976)
* Teatro de Nyíregyháza (1983 - 1993).
Lastfoje li paŝis sur scenejon en 2009. Li ricevis premiojn en 1965 kaj 1989, li estis "eterna membro" de Teatro Csokonai, same de Teatro de Nyíregyháza. En operetoj li estis bonvivanto.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - maljunulo (2005)
** La Gajaj Edzinoj de Vindsoro - Sir John Falstaff (1988, Nyíregyháza)
** *Fino bona, ĉio bona* - franca reĝo (1976, Kecskemét)
** La dresado de la megero - Petruchio (1964 Debrecen)
* George Bernard Shaw–Frederick Loewe: My Fair Lady - Higgins (vira ĉefrolo)
* Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - ĉefduko Ferdinánd;  - Miska (1988)
* Ferenc Molnár: *Liliom* - titolrolo (1969 Debrecen) 
* Friedrich Schiller: Maria Stuart - grafo de Shrewsbury (1976 Kecskemét); - kortegano Melvil (1998)

## Elektitaj filmaj roloj 
* *Krétakör* (1978)
* *Valahol Magyarországon* (1987)
* *Helyet az ifjúságnak* (1995)
* *Cigányszerelem* (2002)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj bonvivantoj
Arondismento Aurillac

La **arondismento Aurillac** (prononco , france *arrondissement de Aurillac*) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Cantal kaj en la regiono Aŭvernjo-Rodano-Alpoj. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Aurillac. Komence de la jaro 2014 en la arondismento vivis  personoj.

## Kantonoj 
Ekde 2015 apartenas al la arondismento Aurillac la jenaj 8 kantonoj:

## Vidu ankaŭ 
*Komunumoj de Cantal

Aurillac
Kanalo Kennedy

La **Kanalo Kennedy** ( kaj) estas arkta marpasejo inter Gronlando kaj la plej norda insulo de Kanado, nome insulo Ellesmere.

Ĝi estis nomita de Elisha Kane ĉirkaŭ 1854 dum sia dua Arkta veturo serĉe de la perdita ekspedicio de Franklin. Ne estas tute klare, tamen, pro kiu Kennedy li nomis la kanalon. Kane povus esti havinta sian kolegan esploriston William Kennedy en menso, kiun li estis renkontinta kelkajn jarojn antaŭe dum ambaŭ estis implikitaj en pli frua esplorado por la ekspedicio de Franklin. Tamen, plej historiistoj kredas ke ĝi estis nomita pro John Pendleton Kennedy, la Usona Ŝiparmea Sekretario dum la periodo el 1852 al 1853, sub kies estraro okazis la dua Arkta veturo de Kane.

## Bibliografio 
* Dewing, Keith, J Harrison, Brian Pratt, and Ulrich Mayr. 2004. "A Probable Late Neoproterozoic Age for the Kennedy Channel and Ella Bay Formations, Northeastern Ellesmere Island and Its Implications for Passive Margin History of the Canadian Arctic". Canadian Journal of Earth Sciences. 41: 1013-1025.
* Kerr, J. William. Kennedy Channel and Lady Franklin Bay, District of Franklin. 1973.
* Long, Darrel Graham Francis. Kennedy Channel Formation Key to the Early History of the Franklinian Continental Margin, Central Eastern Ellesmere Island, Arctic Canada : Supplementary Unpublished Data. Canadian journal of earth sciences, v. 26, p. 1147-1159, suppl. mat. 1989.

Kategorio:Arkta Oceano
Kategorio:Markanaloj
Kategorio:Markoloj en Gronlando
Klára Küry

**Klára Küry** [kuri], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Küry Klára** estis hungara aktoro, operetkantisto, primadono. Ŝia pseŭdonimo dum la debuta periodo estis *Hajnal Klára* (laŭ hungara sinsekvo).
eta|Klára Küry
Klára Küry http://nori.gov.hu/nemzeti-sirkert/budapest/farkasreti-temeto/kury-klara-tofalvi-hajnal-klara/3933  naskiĝis la  en Jászkisér, ŝi mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Komence Klára Küry kantadis ŝatokupe kaj amatore, tamen ŝi iomete lernis kantadon en la Muzikakademio. En 1889 ŝi kantadis ekzemple en Palaco Vigadó. En la sekva jaro Mór Ditrói invitis ŝin al Kolozsvár, kie ŝi oficiale debutis en Nacia Teatro (Kolozsvár). Inter 1892 kaj 1902 ŝi havis rolojn kun sukcesoj en Budapeŝto, poste jam Sári Fedák iĝis pli sukcesa. Ŝi kantadis en Vieno kaj Prago, hejmenveninta ŝi aktoradis nur en prozo. Ekde 1904 ŝi ne akceptis teatrajn statusojn, ŝi estis gastoaktoro en pluraj teatroj (ekzemple Gaja Teatro, Teatro Magyar) ĝis 1915. Ŝi retiriĝis, tamen en 1921 ŝi lastfoje aktoradis en Novjorko.

## Elektitaj teatraj roloj 
* Hervé: *Mamsell Nitouche* - Lili
* Jacques Offenbach: *La belle Hélène* - titolrolo
* Ede Szigligeti: *Szökött katona* - Julcsa
* Ferenc Lehár: *A víg özvegy* - Hanna

## Ŝia libro 
* *Daloskönyv* (55 originaj kantoj)

## Memorigiloj 
* strato en Tahitótfalu

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla post klako al majusklo K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operetkantistoj
Kategorio:Hungaraj primadonoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Trolebusa transporto en la mondo

**Trolebusa transporto en la mondo**

## Vidu ankaŭ 
* Trolebuso
* Trolebusa transporto en Krimeo
* Listo de funikularoj
* Listo de metrooj en la mondo
* Listo de telferoj
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* Urban Electric Transit (plurlingva)

Kategorio:Trolebusa transporto
Kategorio:Listoj pri urboj
Trolebuso
Kalvinana preĝejo (Tarcal)

La **Kalvinana preĝejo** estas religia monumento historia en Hungario, en vilaĝo Tarcal.

## Historio 
Loĝantaro de Tarcal jam en mezo de la 16-a jarcentoj aliĝis al la reformacio, inter 1562-1564 eĉ oni aranĝis sinodojn kaj ankaŭ kalvinana gimnazio funkciis en la tiama kampurbo. La reformacianoj aŭ uzis la katolikan preĝejon, aŭ en domoj ili aŭskultis mesojn. La propra preĝejo sen turo estis konstruita en la jaroj 1773 kaj 1774. Laŭ legendo la permeso temis pri tiom konstruaĵo, en kiu la loĝantaro havas lokon starantaj. La ruza intendanto vokis homojn el la najbara vilaĝo, tiel la preĝejo iĝis pli granda. La turo alkonstruiĝis inter 1793-1797. La orgeno ekfunkciis en 1877. En 1924 ŝtormo detruis la turopinton, sed poste oni rekonstruis ĝin. La lastfoja renoviga laboro okazis en la 1980-aj jaroj.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en korto sur deklivo de monteto. En mezo de la fasado estas la kvadrata turo, kiu estas preskaŭ tiel larĝa, ol la navo. Meze la enirejo funkcias. La navo estas tre simpla briko. Sur la ekstera muro estas videbla memortabulo pri la sinodoj. Interne por la orgeno kaj koruso galerio estas videbla, kiun 2 kolonoj tenas. La plej menciinda estas la baroka krono el ligno super la predikejo.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* http://www.tirek.hu/lap/tarcal/cikk/mutat/torteneti-attekintes-2/
* hungare kun fotoj 
* hungare kun foto
* hungare kun foto
eta|maldekstre|Kalvinana preĝejo de Tarcal (maldekstre)

Tarcal
Kategorio:Tarcal
Bilbo Baginzo

**Bilbo Baginzo**, kaj en la angla originale *Bilbo Baggins*, estas la ĉefa rolulo de la verko de J. R. R. Tolkien de 1937 nome La Hobito, same kiel subtena rolulo en La Mastro de l' Ringoj. En la rakonta programo de Tolkien, en kiu ĉiuj la verkoj pri la Meza Tero estas tradukoj el la fikcia volumo de *The Red Book of Westmarch*, Bilbo estas la aŭtoro de *La Hobito* kaj tradukisto de variaj "verkoj el la elfa" (kiel menciita en la fino de *The Return of the King*).

## Vidu ankaŭ 
* 2991 Bilbo, asteroido

## Eksteraj ligiloj 
* Alternativa versio de la familia arbo de Bilbo en Rodovid Engine.
* Mallonga studo de la rolulo Bilbo Baggins 

Kategorio:Fikciaj glavobatalantoj
Kategorio:Roluloj de La Mastro de l' Ringoj
Kategorio:Roluloj de La Hobito
Kategorio:Hobitoj
Boforta Rondiro

[eta|260px|**Trapolusa Drivo** kaj Boforta Rondiro estas ĉefaj [marfluoj ene de la Arkta Oceano.]]
La **Boforta Rondiro** aŭ *Beaufort Gyre* estas ventopelata marfluo situa en la polusa regiono de la Arkta Oceano. Tiu Rondiro enhavas kaj glacion kaj akvon. Ĝi akumulas nesalan akvon per la procezo de fandado de la glacio kiu flosis sur la surfaco de akvo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* The Beaufort Gyre Exploration Project el la *Woods Hole Oceanographic Institution*

Kategorio:Marfluoj de la Arkta Oceano
Arkta Baseno

[eta|350px|Ĉefa [Batimetrio|batimetriaj trajtoj de Arkta Oceano.]]
La **Arkta Baseno** (ankaŭ **Nordpolusa Baseno**) estas oceana baseno en la Arkta Oceano, konsistanta el du ĉefaj partoj separataj de la Lomonosova Kresto, nome mezoceana dorso kiu etendas al norda Gronlando kaj al la Novsiberiaj Insuloj. La baseno estas bordata de kontinentbretoj de Eŭrazio kaj Nordameriko.

* La **Eŭrazia Baseno** (ankaŭ la **Norvega Baseno**) konsistas el la Nansena Baseno (iam: Frama Baseno) kaj la Amundsena Baseno
* La **Amerikazia Baseno** konsistas el la Kanada Baseno kaj la Makarova Baseno

## Referencoj 
* Herman, Yvonne (Julio 1970) "Arctic Paleo-Oceanography in Late Cenozoic Time" *Science* (New Series) 169(3944): pp.&nbsp;474–477.
* Olsson, Kristina, *et al.* (January 1999) "Carbon Utilization in the Eurasian Sector of the Arctic Ocean" *Limnology and Oceanography* 44(1): pp.&nbsp;95–105.
* "Featured Explorers", *World Book* alirita la 17an de Aŭgusto 2005.

Kategorio:Geografia terminologio
Kategorio:Arkta Oceano
Nathalie Arthaud

**Nathalie Arthaud** (naskiĝis la ) estas franca politikistino. Ekde 2008 ŝi estas proparolanto de ekstremmaldekstra partio Lutte ouvrière (Laborista lukto). Ŝi kandidatiĝis okaze de la prezidanta baloto de 2012 en Francio, ankoraŭfoje okaze de la sekva baloto de 2017 kaj trian fojon okaze de la prezidanta baloto de 2022.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstra|230ra|

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Kandidatoj en la francaj deputitaj balotoj de 2012
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Philippe Poutou

**Philippe Poutou** (naskiĝis la ) estas franca politikisto. Li estas membro de ekstremmaldekstra partio Nouveau Parti anticapitaliste (Nova Partio Kontraŭkapitalisma).

Philippe Poutou kandidatiĝis okaze de la prezidanta baloto de 2012 en Francio, same kandidatis en 2017 kaj trifoje kandidatiĝis okaze de la prezidanta baloto de 2022 en Francio.

Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Kandidatoj en la francaj deputitaj balotoj de 2012
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
Jean Lassalle

**Jean Lassalle** (naskiĝis la ) estas franca politikisto. Fine de 2016, li nomis sian  «Résistons!»

Li kandidatiĝis okaze de la Prezidanta baloto de 2017 en Francio. La 21-an de novembro 2018, tiam deputito, Jean Lassalle vestis sin per flava veŝto ĉe la Nacia Asembleo por subteni ĉi tiun movadon.

Li same kandidatiĝis ankaŭ okaze de la Prezidanta baloto de 2022 en Francio.

## Referencoj 
Kategorio:Francaj politikistoj
Kategorio:Deputitoj de Pyrénées-Atlantiques
Kategorio:Deputitoj de la 12-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 13-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko
Kategorio:Kandidatoj de franca prezidanta baloto
2,3-Butanoduolo

**2,3-Butanoduolo** aŭ **2,3-BDO** estas organika alkohola kombinaĵo, posedanta tri stereoizomerojn: dekstrorotaciajn, levorotaciajn kaj mezorotaciajn. Ili ĉiuj estas senkoloraj, viskozaj kaj preskaŭ senodoraj likvaĵoj.

Biologie, 2,3-butanoduolo produktatas dum fermentiga procezo tra la metabolo de la **duacetilo** per la bieroĝisto. Eloj povas enhavi litre inter po 50 kaj 130 ml da 2,3-BDO. La levorotacia 2,3-BDO estas pli efika ol glicerolo kaj malpli efika ol **etilena glikolo** kiel deprimanto de la frostiga punkto de la akvo.

## Ecoj 
La ĉefa malakordo kiu estis raportita inter observitaj frostpunktoj kaj valoroj kalkulitaj ekde la leĝo de Raoult por solvaĵoj de ĉi-kemiaĵoj atribuiĝas al la hidratigo. La antifrosta propeco de la BDO ne eltenas longedaŭrajn refluojn aŭ la uzon en sistemoj de aŭtomobilmalvarmigoj.

La miksaĵoj de BDO-izomeroj estigitaj per **Aerobacter aerogenes**, **Aeromonas hydrophila**, kaj **Bacillus subtilis** estas bezonaj je antifrostaj proprecoj pro ilia alta enhavo de la mezo-izomero. Dum la 2-a mondmilito la BDO estis senhidratigita en butadueno, la unumero uzata por fabrikado de sintezita kaŭĉuko.

BDO estas grava komponaĵo kun odoro je krema butero kaj avelo. En naturo, ĝi troviĝas en kakaa butero, en la radikoj de la Ruta graveolens, dolĉa maizo kaj en la putraĵo de kelkaj moluskoj.
zorotaciaj

## Sintezado 
* 2,3-butanoduolo estas sintezebla per hidratigo de la **2,3-epoksa butano**:
500ra|eta|centre|Sintezado de 2,3-Butanoduolo ekde la **epoksa butano**.

* Biologie, la 2,3-butanoduolo produktiĝas per agado de la NADH sur du molekuloj de etanaldehido:
500ra|eta|centre|Sintezado de 2,3-Butanoduolo per biologiaj katalizoj.

## Reakcioj 
* Per senhidratigo de la 2,3-butanoduolo oni estigas la butanonon.
[500ra|eta|centre|Sintezado de [butanono|metil etil ketono el la **2,3-butanoduolo**.]]

## Literaturo 
* the NIST WebBook
* Toxnet
* Chemical Book
* Advances in Applied Microbiology, Volume 32
* Encyclopaedia of Occupational Health and Safety: Guides, indexes, directory, Jeanne Mager Stellman
* Bioprocessing Technologies in Biorefinery for Sustainable Production of ..., Shang-Tian Yang, Hesham El-Ensashy, Nuttha Thongchul

## Vidu ankaŭ 
* Butanolo
* 1,2-butanoduolo
* 1,3-butanoduolo
* 1,4-butanoduolo
* Alkoholoj
* Aminoalkoholoj

## Referencoj 
Butanoduolo
Butanoduolo
Siberia Breto

eta|350ra|Batimetri/topografia mapo de la Arkta Oceano kaj de la ĉirkaŭoj.

La **Siberia Breto**, unu el la arktoceanaj kontinentbretoj, estas la plej granda kontinentbreto de la Tero, nome parto de la Kontinenta Breto de Rusio. Ĝi etendas el la kontinento de Eŭrazio en la ĝenerala areo de Norda Siberio (de tie la nomo) ĝis la Arkta Oceano. Ĝi etendas ĝis 1500 km eksterborde. Ĝi estas relative malprofunda, kun averaĝa profundo de 100 m. Nombraj insuloj estas ene de la breto, kiaj la Vrangela Insulo, Nova Zemlo, kaj la Novsiberiaj Insuloj.

Ĝi estas komponita de la Karaa Maro, Lapteva Maro, kaj la Orientsiberia Maro, kaj respective subdividita en la Karaa Breto, la Laptova Breto kaj la Orientsiberia Breto.

## Referencoj 
Kategorio:Terformoj en la Arkta oceano
Kategorio:Geografio de Siberio
Kategorio:Terformoj en Azio
Kategorio:Kontinentaj bretoj
Siberia Anticiklono

La **Siberia Anticiklono** estas amasa akumuliĝo de malvarma seka aero okazanta en la nordorienta parto de Eŭrazio de Septembro ĝis Aprilo. Kutime ĝia proksimuma centro estas Lago Baikal. Ĝi atingas sian plej grandan grandon kaj forton en la vintro, kiam la aertemperaturo ĉe la centro de altaj premoj estas ofte pli malalta ol -40 °C. La atmosfera premo estas ofte super 1040 mbar. La **Siberia Anticiklono** estas la plej forta duon-permanenta anticiklono en la norda hemisfero kaj estas respondeca por kaj la plej malalta temperaturo en la Norda Hemisfero, nome de -67.8 °C la 15an de Januaro 1885 ĉe Verĥojansk, kaj de la plej alta premo, nome 1083.8 mbar (108.38 kPa, ĉe Agata, Krasnojarska regiono la 31an de Decembro 1968, iam registrita. La **Siberia Anticiklono** estas respondeca pro kaj la akraj rusiaj vintraj malvarmoj kaj pro la atendo de sekaj kondiĉoj kun malmulta neĝo kaj malmultaj aŭ neniu glaĉeroj tra Siberio, Mongolio, kaj Ĉinio. Dum la somero, la **Siberia Anticiklono** estas anstataŭata de la Azia Malalto.

## Referencoj 
Kategorio:Anticiklonoj
Kategorio:Geografio de Azio
Kategorio:Geografio de Eŭropo
Anticiklono
Kategorio:Klimata ŝanĝo
Kategorio:Geografio de Ĉinio
Kategorio:Mongolio
Limodorum abortivum

eta|Foto de *Limodorum abortivum*
*Limodorum abortivum* estas plantospecio, apartenanta al orkidacoj (*Orchidaceae*). Ĝi estas protektata planto ekz. en Hungario.

## Priskribo 
Ĝi estas 20-50 (80) cm alta orkideo, vivanta sur sek-putrantaĵoj. La super-grundaj partoj de la planto estas helviolaj, malpur-violaj kun apenaŭ verda koloraĵo. La tigo estas forte dika, ties folioj estas skvamsimilaj, forte reduktiĝis konforme al la saprofita vivmaniero. La infloresko estas svelt-longa, la floroj estas grandaj, grapolaj. La eksteraj kovraj folioj (tepaloj) estas ovalaj, lencosimilaj, ekstre verd-violaj, interne helviolaj, kun malhelaj vejnoj. La internaj tepaloj estas pli malgrandaj, striaj-lancaj, kun helviola koloro. La lipo (labio) estas longeta-ovoforma kaj simile al la eksteraj tepaloj havas malhelajn violkolorajn long-vejnojn. La sprono estas svelta, cilindra, suben-kliniĝanta. Ĝi floras en majo-junio. La frukto estas kapsulo.

## Vivejo 
Ĝi kreskas en karstaj arbustaj arbaroj, kalk-ŝataj kverkaj arbaroj, malofte muskaj kverkaroj.

Kategorio:Epidendroideoj
Norvega Marfluo

eta|Mapo de la norvega marfluo (angle)
La **Norvega Marfluo** (konata ankaŭ kiel **Norvega Marborda Marfluo**) estas akva marfluo kiu fluas nordorienten laŭlonge de la Atlantika marbordo de Norvegio je profundoj de inter 50 kaj 100 metroj tra la Barencmara Malfermejo en la Barencan Maron. Ĝi kontrastas kun la Nordatlantika Marfluo ĉar ĝi estas pli malvarma kaj enhavas malpli da salo, ĉar plej el ties alfluanta akvo venas el la saleta Balta Maro same kiel de la norvegaj fjordoj kaj riveroj. Ĝi estas, tamen, konsiderinde pli varma kaj salenhava ol la Arkta Maro. Vintraj temperaturoj en la Norvega Marfluo estas tipe inter 2 kaj  dum la temperaturo de la akvo de Atlantiko superas .

La Norvegaj marbordaj akvoj estas dominataj de du ĉefaj akvamasoj, nome la Norvega Marborda Marfluo kaj la Nordatlantika Derivakvo (Atlantika Akvo). Ĉar la Norvega Marborda Marfluo moviĝas norden, la Nordatlantika Derivakvo estas miksita ene, plialtigante la salenhavon.

La marfluo estas kaj ventopelata, ekhavante akvon laŭlonge de la Norvega marbordo de sudokcidentaj ventoj (kreante plialtiĝon kaj tiele premdiferencojn), kaj ankaŭ pelata de sia salenhava distribuado kiu siavice kreas densecajn gradientojn.

## Vidu ankaŭ 
* Marfluo
* Norvega Fosego

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Norvega Marfluo 

Kategorio:Marfluoj de la Arkta Oceano‎
Kategorio:Norda maro
Islanda Malaltaĵo

eta|250px|Islanda ciklono je la 4-a de septembro 2003.
La **Islanda Malaltaĵo** aŭ **Islanda Ciklono** estas duon-permanenta centro de malalta atmosfera premo troviĝanta inter Islando kaj suda Gronlando kaj etendiĝas en la nord-hemisfera vintro al la Barenca Maro. En somero ĝi malfortiĝas kaj disiĝas en du centrojn, unu ĉe la Davisa Markolo kaj la alia okcidente de Islando. Ĝi estas ĉefa centro de agado en la atmosfera cirkulado de la Norda Hemisfero, asocia kun ofta agado de ciklonoj. Ĝi formas unu poluson de la Nordatlantika oscilado, dum la alia estas la Acora Anticiklono.

## Referencoj 
* National Snow and Ice Data Center , alirita la 19-an de majo 2005.

Kategorio:Klimatologio
Kategorio:Atlantiko
Kategorio:Barenca maro
Kategorio:Geografio de Gronlando
Kategorio:Geografio de Islando
Kategorio:Geografio de Kanado
Kategorio:Ciklonoj
Acora Anticiklono

La **Acora Anticiklono** () konata ankaŭ kiel **Nordatlantika (Subtropika) Anticiklono** aŭ **Bermud-Acora Anticiklono**, estas granda subtropikaj duon-permanenta centro de alta atmosfera premo, nome anticiklono, tipe troviĝanta sude de Acoroj en la Atlantika Oceano, ĉe la Ĉeval-latitudoj. Ĝi formas unu poluson de la Nordatlantika oscilado, dum la alia estas la Islanda Malaltaĵo. La sistemo influas la veteron kaj la klimatajn modelojn de ampleksaj areoj de Nordafriko kaj suda Eŭropo, kaj je malpli etendo, al orienta Nordameriko. La arideco de la Sahara Dezerto kaj de la somera sekeco de la Mediteranea Baseno estas ŝulda al la grandskala malaltiĝo de aero en la sistemo. En sia somera sinteno (nome Bermuda Anticiklono), la anticiklono estas centrata ĉe Bermudo, kaj kreas sudokcidentan fluon de varma tropika aero al la Orienta marbordo de Usono. En somero, la Acor-Bermuda Anticiklono estas pli forta. La centra premo ĉirkaŭas 1024 mbar (hPa).

eta|center|700px|Tropika ondoformaĵo en la Atlantika Oceano.
Tiu alt-prema meteologia modelo montras anticiklonan naturon, cirkulaigante aeron laŭhorloĝe. Pro tiu direkto de movado, afrikorientaj ondoj estas pelitaj laŭlonge de la suda periferio de la Acora Anticiklono el la marborda Okcidenta Afriko al Karibio, Centrameriko, aŭ la Bahamoj, favore al la tropika ciklogenezo, ĉefe dum la uragana sezono.

## Literaturo
* Rilex, Denis kaj Lewis Spolton 1987: *Vetero kaj Klimato de la Mondo*, UEA, Roterdamo, 131 paĝoj, ISBN 92 9017 035 2

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Anticiklonoj
Kategorio:Atlantiko
Kategorio:Klimatologio
Kategorio:Acoroj
Sten Hegeler

**Sten HEGELER** (naskiĝis la 28-an de aprilo 1923 en *Frederiksberg*, parto de la komunumo Kopenhago - 15-an de aŭgusto 2021) estis dana psikologo, seksologo kaj aŭtoro.

Li gajnis abiturientecon de la renoma kopenhaga mezlernejo *Metropolitanskolen* en 1942, ekstudis medicinon, kaj finstudis psikologion en la Universitato de Kopenhago en 1953. En 1948, li publikigis la libron *Hvordan, mor?* ("Kiel, patrino?"), instruilo pionira en la seksa eduko de antaŭlernejaj infanoj, kiu estis tradukita en plurajn aliajn lingvojn. En 1950 li establis propran psikologan praktikejon, kiu ankoraŭ funkcias.

Kune kun sia edzino *Inge Hegeler* (1927 - 1996) li eldonis inter la jaroj 1960 kaj 1970 popularan rubrikon en la ĵurnalo *Ekstra Bladet* ("ekstra folio"), kiu traktis priseksajn demandojn de legantoj kaj nomiĝis *sexbrevkasse* ("seksa leterkesto)". Ankaŭ en la norvega ĵurnalo *Dagbladet* ("taga folio") simila rubriko de la duopo aperis dum jaroj. La paro ankaŭ eldonis la librojn *ABZ de amo* (kiu ankaŭ furoris en traduko al Esperanto) kaj *Spørg Inge og Sten* ("petu al Inge kaj Sten"), ĉi-lasta el materialo deveninta de la "seksa leterkesto". De 1973 al 1979 li estis redaktoro de la revuo *Tænk* ("pensu") de la nacia konsilio de konsumantoj.

Kategorio:Danaj psikologoj
Kategorio:Seksologoj
Kategorio:Danaj verkistoj
Superstrukturo

**Superstrukturo** estas suprendirektita etendaĵo de ekzistanta strukturo super bazlinio. Tiu esprimo estas aplikita al diversaj specoj de fizikaj strukturoj kiel ekzemple konstruaĵoj, pontoj, aŭ ŝipoj havantaj la gradon de libereco nulo (en perspektivoj de teorio de maŝinoj). La vorto "superstrukturo" estas kombinaĵo de la latina prefikso *super* (signifante supra, kroma) kun la latindevena radika vorto *strukturo* (signifante konstrui aŭ munti).

Por plibonigi la respondon dum sismoj de konstruaĵoj kaj pontoj, la superstrukturo eble estos apartigita de sia fundamento per diversa konstruinĝenieraj mekanismoj aŭ maŝinaro. Ĉio kune, tiuj efektivigas la sistemon de sismoprotekto nomita baz-izoliteco.

Kategorio:Inĝenierarto
Kategorio:Konstruado
Polusa klimato

Regionoj de **polusa klimato** estas karakteraj pro manko de varmaj someroj. Ĉiu monato en polusa klimato havas averaĝan temperaturon de malpli ol  (). Regionoj kun polusa klimato kovras pli ol 20% el la Tero. La suno brilas dum multaj horoj en la somero, kaj dum multe malpliaj horoj en la vintro. Polusa klimato rezultas en senarba tundro, glaĉeroj, aŭ permanenta aŭ duon-permanenta tavolo de glacio. Ĝi havas malvarmajn somerojn kaj tre malvarmajn vintrojn.

## Vidu ankaŭ 
* Klimata klasifiko de Köppen
* Alpa klimato
* Arkta klimato

Kategorio:Klimato
Kategorio:Polusoj
Taglumo

[eta|300ra|Monda mapo montranta areojn de la [Tero kiu ricevas taglumon ĉirkaŭ 13:00 UTC, 2a de Aprilo.]]
**Taglumo**, aŭ **la lumo de la tago**, estas la kombino de rekta kaj nerekta sunlumo dum la tagotempo. Tio inkludas rektan sunlumon, disan ĉielan radiadon, kaj (ofte) ambaŭ el tiuj reflektitajn el la Tero kaj el surteraj objektoj. Sunlumo disa aŭ reflektita el objektoj en la ekstera spaco (tio estas, trans la tera atmosfero) ne estas ĝenerale konsiderata taglumo. Tiele, lunlumo neniam estas konsiderata taglumo, spite esti fakte "nerekta sunlumo". *Tagotempo* estas la periodo de tempo de ĉiu tago kie estas taglumo. Taglumo okazas ĉar la tero turniĝas kaj la flanko en kiu la suno brilas estas konsiderata taglumo.

## Eksteraj ligiloj 
* Royal Institution of Chartered Surveyors - Rights to Light Determination Homepage
* Daylight Chart  shows sunrise and sunset times in a chart, for any location in the world.
* http://www.gandraxa.com/length_of_day.xml Formuloj por kalkuli la longon de la tago.

Kategorio:Lumo
Kategorio:Partoj de tago
Kategorio:Vidodistanco
Paleocen–Eocena Termika Maksimumo

La **Paleocen–Eocena Termika Maksimumo** (PETM), alternative "Eocena Termika Maksimumo 1" (ETM1), kaj iam konata kiel "Komenca Eoceno" aŭ "Fina Paleocena Termika Maksimumo" estis tempoperiodo kun pli da 8 °C de pli varma tutmonda averaĝa temperaturo ol nuntempe. Tiu klimato eĉ ekis je la tempolimo inter la Paleocena kaj Eocena geologiaj epokoj. La preciza epoko kaj daŭrado de la evento estas necertaj sed oni ĉirkaŭkalkulas ke okazis ĉirkaŭ antaŭ 55.5 milionoj da jaroj.

## Referencoj 
Kategorio:Paleoklimatologio
Kategorio:Paleoceno
Kategorio:Eoceno
Kategorio:Klimata ŝanĝo
Polusa nokto

[eta|dekstra|Karaktera polusnokta blua krepusko, [Longyearbyen, Svalbardo, Norvegio, situa je 78° norda.]]
[eta|dekstra|Polusa nokta ĉe la [Suda Poluso, Antarkto.]]
[eta|dekstra|Polusa nokto en [Narjan-Mar, Rusio. 23a de Decembro, 2014, 11:27 (tagmezo).]]
La **polusa nokto** okazas kiam la nokto daŭras dum pli ol 24 horoj. Tio okazas ene de la polusaj cirkloj. La mala fenomeno, nome polusa tago, aŭ noktomeza suno, okazas kiam la Suno restas super la horizonto dum pli ol 24 horoj. "Nokto" estas komprenata kiel la centro de la Suno super libera horizonto. Ĉar la atmosfero kurbigas la radiojn de la Suno, la polusa tago estas pli longa ol la polusa nokto, kaj la areo kiu estas tuŝita de polusa nokto estas iome pli malgranda ol la areo de noktomeza suno. La polusa cirklo estas situa je latitudo inter tiuj du areoj, je latitudo de proksimume 66.5 gradoj. En la plej norda urbo de Svedio, nome Kiruna, je 67°51'N, la polusa nokto daŭras ĉirkaŭ 28 dudekkvar-horajn periodojn, dum la noktomeza suno daŭras ĉirkaŭ 50 dudekkvar-horajn periodojn. Kiam estas tago en la Arkta Cirklo estas nokto en la Antarkta Cirklo.

## Referencoj 
## Literaturo
* Hansen, V.; Lund, E.; Smith-Sivertsen, T. (March 1998). "Self-reported mental distress under the shifting daylight in the high north". Psychological Medicine. 28 (2): 447–452. doi:10.1017/S0033291797006326. PMID 9572101.

## Eksteraj ligiloj 
* La polusa nokto kaj polusa malhelo
* Many years' of webcam pictures from Tromsø, Norway.

Kategorio:Geografia terminologio
Kategorio:Polusa cirklo
Kategorio:Geografio de Arkto
Kategorio:Nokto
Kategorio:Fizikaj fenomenoj
Simulada videoludo

eta|Multaj simuladaj videoludoj celas kondukigi veturilon
**Simulada videoludo** estas videoludo, kiu celas simuli realecan agadon. Tiu agado povas esti ekzemple la ĉiutaga vivo de farmisto, aŭ la vivo de militisto. La celo de tiu simulado povas esti tre diversa. Ĝi povas esti trejnilo por la ludanto, ekzemple por ŝoforoj aŭ kirurgoj, ĉar ili povas praktiki kun malpli da kosto kaj danĝero. Ĝi povas esti persona esplorilo, proponante al la ludanto situaciojn, kiujn tiu ne renkontus en sia vivo. Ĝi ankaŭ povas celi nur amuziĝon, ekzemple kiam realeco estas misreprezentita pro parodia celo.

## Vidu ankaŭ 
* Tipoj de videoludoj
Prezidanta baloto de 2017 en Francio

La **Prezidanta baloto de 2017 en Francio** estas la 11-a prezidanta baloto de la kvina respubliko de Francio.

Post vigla kampanjo de 11 kandidatoj, kiuj ĉiuj sukcesis arigi 500 subskribojn de urbestroj, la , ĉiu franca civitano ekipita de sia balotrajtiga karto (havebla ekde plenaĝo) estas petita por voĉdoni en sia propra urbo.

Ĉar neniun kandidaton trafis la absoluta plimulto (pli ol  de la nesindetenaj voĉdonoj), dua raŭndo okazos du semajnojn poste, t.e. la . Dum la dua raŭndo la du plej sukcesaj kandidatoj de la unua raŭndo kontraŭstaras. Ĉi foje, temas pri Emmanuel Macron kaj Marine Le Pen.

## Unua raŭndo 

Portrait 3 - Flickr - dupontaignan (cropped).jpg|**Nicolas Dupont-Aignan**DLF
Le Pen, Marine-9586 (cropped).jpg|**Marine Le Pen**FN
Emmanuel Macron par Claude Truong-Ngoc avril 2015.jpg|**Emmanuel Macron**EM
Benoit Hamon 280816.jpg|**Benoît Hamon**PS / EELV
2017-02-11 16-10-22 meeting-lo-belfort (cropped).jpg|**Nathalie Arthaud**LO
Philippe Poutou 2011 (cropped).jpg|**Philippe Poutou**NPA
Jacques cheminade 22102209 (cropped).jpg|**Jacques Cheminade**S&P
MoDem regional elections 2010-01-24 n18.jpg|**Jean Lassalle**Résistons&nbsp;!
Melenchon, 6ème République - MG 6513 (cropped 2).jpg|**Jean-Luc Mélenchon**FI
François ASSELINEAU.jpg|**François Asselineau**UPR
François Fillon 2010.jpg|**François Fillon**LR

## Dua raŭndo 
eta

Emmanuel Macron par Claude Truong-Ngoc avril 2015.jpg|**Emmanuel Macron**EM
Le Pen, Marine-9586 (cropped).jpg|**Marine Le Pen**FN

## Vidu ankaŭ 
* Prezidanto de la Respubliko (Francio)
* Prezidentaj balotoj en Francio
* Prezidanta baloto de 2007 en Francio
* Prezidanta baloto de 2012 en Francio

## Fonto 
* Election présidentielle 2017 : résultats globaux du premier tour
* Election présidentielle 2017 : Résultats au 2d tour

2017
Francio
Andrea Söptei

**Andrea Söptei** [ŝoptei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Söptei Andrea** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

Andrea Söptei http://www.imdb.com/name/nm0845581/ naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Andrea Söptei frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1990. Ŝia ĉefinstruisto estis Gábor Zsámbéki. Inter 1989 kaj 1996 ŝi apartenis al trupo de Teatro Katona József, poste kelkajn jarojn ŝi ne ligiĝis al teatro. En la teatra jaro 2002 ŝi havis rolojn en Teatro Petőfi (Sopron), poste ŝi estas membro de Nacia Teatro (Budapeŝto). Ŝi ricevis 5 premiojn inter 1994-2017.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Reĝo Lear - Regan
** *Epifanio: aŭ kiel vi volas* - Viola
** Hamleto - Ophelia
** Somermeznokta sonĝo - Hippolita
** Rikardo la 3-a - reĝino Elizabeta
* Imre Madách: La tragedio de l' homo - Éva (ina ĉefrolo)
* Edmond Rostand: Cyrano de Bergerac - Roxane

## Elektitaj kinaj filmaj roloj 
* ‘‘Az aranyműves boltja’‘ (1991)
* ‘‘A ház emlékei’‘ (2002)
* ‘‘Kaméleon’‘ (2008)

## Elektitaj televiziaj filmaj roloj 
* ‘‘Chioggiai csetepaté’‘ (1990)
* ‘‘Folytassa Claudia!’‘ (2003)
* ‘‘Egynyári kaland’‘ (2015)

## Dubladaj roloj 
* en eksterlandaj filmoj hungaraj voĉoj de Michelle Pfeiffer, Halle Berry, Kristin Scott Thomas kaj aliaj http://iszdb.hu/?szemely=9459

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/soptei-andrea/person-6374

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Katalin Sólyom

**Katalin Sólyom** [ŝOjom], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sólyom Katalin** estas hungara aktoro, altlerneja instruisto, deklamisto. Ŝia bofilo estis Ferenc Köles.
[eta|Katalin Sólyom kaj [Tamás Jordán]]
Katalin Sólyom http://www.imdb.com/name/nm0845434/ http://www.old.art.pte.hu/pdf.php-id=200&type=contents.pdf naskiĝis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Katalin Sólyom frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste ŝi estis rifuzita en Teatra kaj Filma Altlernejo, tial ŝi akiris kemian-fizikan diplomon en Scienca Universitato Loránd Eötvös en 1964. Dum la studentaj jaroj en 1961 ŝi partoprenis en fondo de amatora universitata trupo. Post la diplomo ŝi estis lektoro en eldonejo, sed ŝi ankaŭ daŭre ludis en la universitata trupo. En 1968 ŝi akiris aktoran statuson en Nacia Teatro (Pécs). En 1981 ŝi akiris plian diplomon pri teatroteorio en la menciita altlernejo. Ŝi estis nomumita "eterna membro de la teatro" en 2000, sed ŝi ricevis plurajn premiojn inter 1965-2017. Ŝi ankaŭ instruas en Universitato de Pécs.

## Elektitaj teatraj roloj 
* William Shakespeare:
** Hamleto - Gertrud
** Somermeznokta sonĝo - Puck
* Mihály Csokonai Vitéz: *Özvegy Karnyóné* - titolrolo
* Zsigmond Móricz: *Légy jó mindhalálig* - Nyilas Misi (knaba ĉefrolo)
* István Örkény: *Macskajáték* - Egérke
* Albert Szirmai: *Mágnás Miska* - avino
* Molière: Tartufo - S-ino Pernelle

## Elektitaj filmaj roloj 
* Patro (filmo) (1966)
* *Tűzoltó utca 25.* (1973)
* *Mephisto* (1981)
* *A napfény íze* (1999)
* *Universitas* (2004)

## Elektitaj kontribuaĵoj 
* *Egyedül a pódiumon* (1975)
* *Örök magyar versek* (redaktoro, 1994)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto
* http://port.hu/adatlap/szemely/solyom-katalin/person-107800
* http://www.csgyk.hu/baranyai-neves-szemelyek-bongeszo/7471/ 
* videointervjuo 

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj deklamistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Butadieno

**Butadieno** aŭ **1,3-butadieno** estas simpla konjugita dieno, gasa hidrokarbonido, karcinomogena substanco uzata kiel krudmaterialo por la produktado de sintezita kaŭĉuko, polibutadienaj kaŭĉukoj kaj termoplastaj rezinoj. La molekulo (CH2=CH)2 povas esti konsiderata kiel du elementoj el la vinila grupo (CH2=CH) kunigitaj.

Kvankam la molekulo de butadieno facile rompiĝas en atmosfero, ĝi estas trovata en atmosfero de urboj kaj suburbareoj kiel konsekvenco de ĝia konstanta eligo farita de aŭtomobilmotoroj. La usona vivmedia entrepreno listigas ĝin kiel "toksa aero el moviĝema fonto" kun la plej alta normigita risko-faktoro, supera eĉ al tiu de la formaldehido, la dua plej toksa aero ellasita de veturilomotoroj laŭ faktoro pli alta ol 20.

## Historio 
En 1863, la franca kemiisto E. Caventou izolis nekonatan hidrokarbonidon per pirolizo de la **amila alkoholo**, verdire el la fuzeoleo, ia miksaĵo de **izobutilkarbinolo** kaj **sekbutilkarbinolo**. En 1886, la angla kemiisto Henry Edward Armstrong (1848-1937) ĝin izolis el petroldistilado. Sed nur en 1910, la rusa kemiisto Sergey Vasilyeviĉ Lebedev (1874-1934) polimerizis la butadienon kaj estigis materialon ĉeestantan en la naturaj proprecoj de la kaŭĉuko.

En 1929, Eduard Tschunker kaj Walter Bock (1895-1948) preparis kun-polimeron de stireno kaj butadieno, kiu estis uzataj en la manufakturo de la pneŭmatikoj. La monda produktado rapide kreskis, kiam la butadieno komencis produktiĝi ekde la etanolo en Sovetunio kaj Usono de la acetileno.

* La butadieno prezentas tri mezomerajn formulojn:
500ra|eta|centre|Mezomeraj strukturoj de la **butadieno**.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Forigo de la cikla ringo: Industrie, butadueno produktiĝas per konsiderinda amaso da hidrogenforigado ekde saturitaj hidrokarbonidoj per forta hejtado aŭ krakado. Laboratorie, oni uzas la malkomponadon de la 2,5-duhidrotiofendioksido en bolanta ksileno laŭ cikloringa eliminado al butadieno kaj sulfura dioksido.

### Sintezo 2 
* Butadieno sintezeblas laŭ la procezo de Lebedev (1910) per kataliza reakcio kun la etanolo:

### Sintezo 3 
* Metodo de Houdry: En la petrolindustrio, la ĉefa metodo por la produktado de la butadieno estas per kataliza senhidrogenigo de la butano sur **kromia oksido** aŭ **silicia oksido**:

### Sintezo 4 
* La butadueno estigeblas per pirolizo de la **metil-pirolidono**:

## Reakcioj 
* Laŭ la reakcio de Diels-Alder, butadieno reakcias kun etileno por doni cikloheksenon:

## Literaturo 
* Dow Chemical
* National Cancer Institute
* the NIST WebBook
* Butadiene Production from Butenes - Cost Analysis - Butadiene E21A, Intratec Solutions
* Handbook of Compressed Gases, Compressed Gas Association, Inc.
* Encyclopedia of Chemical Processing and Design: Volume 5 - Blowers to ... John J. McKetta Jr
* Chemical Book
* Societé Chimique de France 

## Vidu ankaŭ 
* Eugene Jules Houdry (1892-1962)
* Tiofeno
* Sergej Lebedev (1874-1934)
* Henry Edward Armstrong (1848-1937)
* Stireno
* Ciklobutano

## Referencoj 
Kategorio:Hidrogenaj kombinaĵoj
Kategorio:Hidrokarbonidoj
Kategorio:Organika kemio
Henriko la Fiera

[eta|Henriko, dekstre kun la bogepatroj Lotaro kaj Richenza; tomboskulpturo de 1708 el la Imperiestra katredralo de [Königslutter]]
**Henriko la Fiera** (; naskiĝis ĉirkaŭ 1108, mortis la  en Quedlinburg) estis duko de Bavario kaj Saksio estante el la dinastio de la Velfoj.

## Vivo 
Estante filo de Henriko la 9-a, "la Nigra" (mortis 1126) li sekvis la patron kiel duko de Bavario kaj edziĝis la 29-an de majo 1127 kun Gertrud, la ununura filino de imperiestro Lotaro la 3-a. Ŝi havigis al la Velfoj la alodojn brunsvigajn kaj northeim-ajn en la Duklando Saksio.

Henriko kuraĝe batalis por Lotaro kontraŭ la Ŝtaŭfoj kaj akompanis lin en 1136 dum la dua kampanjo al Romo. Kompense li ricevis la Margrafion Etrurio (Toskanio) kaj fare de la papo la Bienojn matildajn. Ĉar Lotaro, revenante el Italujo, nomumis lin ĝuste antaŭ sia morto en 1137 duko de Saksio kaj transdonis al li la regnajn insignojn, li kandidatis promesplene por la imperiestreco. Tamen li estis repuŝita, verŝajne pro troa aroganteco kaj potenco. En 1138 li ja donis la insignojn al Konrado la 3-a sed rifuzis rezignadon je siaj duklandoj. Li sekve estis proskribita kaj Saksio estis donita al Alberto la Urso. Henriko forpelis la malamikojn el Saksio kaj defendis la landon sukcese kontraŭ Konrado. Sed li tuj mortis 31-jara kaj estis entombigita en Königslutter.

## Fonto 
Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 9. Leipzig 1907, p. 97, kio legeblas tie ĉi interrete.

Kategorio:Velfoj
Kategorio:Dukoj de Bavario
Kategorio:Dukoj de Saksio
Kategorio:Margrafoj de Toskanio
Foledoj

**Foledoj** estas familio, *Pholidae*, de  en la ordo Perkoformaj. Ili estas longecaj, iome angilecaj fiŝoj kiuj havas teritorion el la intertajda zono al profundoj de 200 m, kvankam la majoritato troviĝas en neprofundaj akvoj. Plej estas limigitaj al la Norda Pacifiko, kun teritorioj tiom for sude kiom ĝis Baja California kaj Orienta Ĉinio. La nuraj esceptoj estas *Pholis gunnellus* el la Norda Atlantiko, kaj la *P. fasciata* el la Arkta Maro, Norda Atlantiko kaj Norda Pacifiko. Ili tipe atingas maksimumam longon de 20-30 cm, sed *Apodichthys flavidus* atingas 46 cm. Ili manĝas malgrandajn krustulojn kaj moluskojn.

## Referencoj
Bendofoledo

alternative=Pholis fasciata.jpg|eta|Pholis fasciata
La **Bendofoledo** (*Pholis fasciata*) estas la nura specio de foledo kiu vivas en la Arkta Oceano. Oni konas malmulton pri ties vivociklo aŭ reproduktado.

## Fizikaj karakteroj 
La **Bendofoledo** atingas ĉirkaŭ 30 cm de longo kaj havas longecan korpon, iom kiel de angilo. Ties dorsa naĝilo havas malgrandajn pikilojn kaj ties haŭto estas kovrita de malgrandaj skvametoj. Ties koloro gamas el brila ruĝoranga al verdecflava. Ĝi havas fajnajn, malhelajn ruĝajn bendojn tra la ventro, kaj blankajn makulojn kun nigraj punktoj en sia malantaŭaj kaj dorsaj naĝiloj. Olivec-verdaj kaj nigraj bendoj etendas el la kapoverto suben tra la okuloj kaj la vangoj. La brustaj naĝiloj estas malgrandaj (malpli ol la duono de la longo de la kapo), kaj estas ventumilformaj. La pelvaj naĝiloj estas ĉu tre malgrandaj aŭ eĉ forestas.

## Habitato 
La **Bendofoledo** vivas en arktaj kaj ĉearktaj akvoj en la Arkta Oceano, ĉe Suda Labrador kaj Okcidenta Gronlando, kaj en Norda Pacifika Oceano. Ili loĝas en la benta zono, ĉe sablo, rompitaj konkoj, kaj gruzo. La temperaturo de la akvo kutime gamas inter 5-10 gradoj Celsius.

## Referencoj 
* http://www.arcodiv.org/Fish/Pholis_fasciata.html
* http://www.coldoceanaquarium.ca/Exhibits/gunnel.html 

Kategorio:Foledoj
Kojnotombo de Cloghnagalla

eta|skemo de kojnotomboj
La **kojnotombo de Cloghnagalla** (ankaŭ nomata Cloghagalla aŭ kojnotombo de Boviel) situas en herbejo apud kavovojo en Boviel, oriente de Dungiven, en la graflando Londonderry en Nordirlando. Kojnotomboj estas senkoridoraj tomboj, plej ofte nedividitaj megalitaj konstruaĵoj de la malfrua Neolitiko kaj frua bronzepoko kaj apud kortotombo, portaltombo kaj pasaĝtombo, la tipaj megalitaj tombokonstruaĵoj en la okcidenta parto de Irlando.

La relative granda megalita tombo havas bone konservatan eksteran muron konsistanta el 26 randoŝtonoj kaj nekurba fasado. La kojnotombo longas 6,4 m kaj havas antaŭan larĝecon de 5,1 m kaj malantaŭan larĝecon de 2,5 m. La 6,4 m longa galerio estas dividita per du flankaj portantaj ŝtonoj kaj unu lintelo en antaŭa kaj ĉefa kamero. La antaŭa kamero estas 1,8 m longa kaj 1,65 m larĝa. La el 13 vertikale starantaj kaj tri falintaj portoŝtonoj konsistanta ĉefa kamero estas 4,6 m longa. Ĉe la dorsoflanko de la galerio kuŝas kovroŝtono sur la fina ŝtono.

La elfosadoj en la jaro 1938 montras neolitikajn keramikaĵojn kaj tiujn de la tiel nomata „beaker style“ de la komenco de la bronzepoko, ilojn kaj demartelaĵojn el siliko kaj la forbrulitajn restaĵojn de verŝajne ina plenkreskulo.

## Vidu ankaŭ 
* Megalitaj konstruaĵoj en Irlando
* brita megalitiko

## Literaturo 
* Ivor J. Herring: *Cloghnagalls Cairn, Boviel, County Londonderry*. With a description of the finds made there. In: Ulster journal of archaeology, Ser. 3, Vol. III, pp. 41-55, 1940

## Eksteraj ligiloj 
* http://irishantiquities.bravehost.com/derry/boviel/boviel.html  (elŝutita je 05/12/2012)
* http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=33081

Kategorio:Graflando Londonderry
Kategorio:Arkeologiaj lokoj en Nord-Irlando
Cloghnagalla
Labradora Duoninsulo

La **Labradora Duoninsulo** estas granda duoninsulo en Orienta Kanado. Ĝi limas kun la Hudsona Golfo okcidente, kun la Hudsona Markolo norde, la Labradora Maro oriente, kaj la Golfo de Sankta Laŭrenco sudoriente. La duoninsulo inkludas la regionon de Labradoro, kiu estas parto de la provinco Novlando kaj Labradoro, kaj la regionojn Saguenay–Lac-Saint-Jean, Côte-Nord, kaj Nord-du-Québec, kiu estas en la provinco Kebekio. Ĝi havas areon de 1,400,000 km².

## Geografiaj elementoj
* Duoninsulo Ungava
* Markolo Belle Isle

Kategorio:Duoninsuloj en Kanado
Kategorio:Atlantiko