open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ždaňa

**Ždaňa,** hungare **Hernádzsadány** [hernAdĵadAnj] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo 
La vilaĝo situas sur dekstra bordo de Hornád, laŭ flankovojoj. Košice troviĝas 15 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1222 en formo *Sudan* pri la komunumo. La bienoj apartenis al historia familio *Aba*. Post formorto de la familio en 1335 la reĝo donacis ilin al familio Drugeth. La loko iĝis doganejo en 1415. En 1910 loĝis tie 970 da homoj (793 hungaroj, 112 slovakoj). Ĝis 1919 la vilaĝo apartenis al Abaúj-Torna, al la distrikto de Füzéri, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da  hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.
 
En 1910 loĝis tie 1335 da homoj (1298 slovakoj, 4 hungaroj).

## Vidindaĵoj 
* romanika katolika preĝejo omaĝe al Helpema Virga Maria el 1907
* luterana templo el la 18-a j.c.

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Halič

**Halič,** hungare **Gács** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Lučenec.

## Situo 
La vilaĝo situas sur malebenaĵo, laŭ ĉefvojo Lučenec-Veľký Krtíš. Lučenec troviĝas 7&nbsp;km.

## Historio 
La unua mencio pri Gács devenis el 1299. Familio *Losonci* konstruis burgon en la 13-a jarcento, kiu ruiniĝis pro la bataloj kontraŭ Mateo Csák. La fortikaĵo rekonstruiĝis en 1386, kiun la husanoj okupis en 1451. Reĝo Matiaso la 1-a reokupis ĝin. En 1612 la tiam ruina fortikaĵo trakonstruiĝis burgo havanta 6 turojn, kiun Emeriko Thököly vane sieĝis. En 1703 Francisko Rákóczi la 2-a akiris ĝin, sed la Habsburgoj reokupis ĝin en 1709. La vilaĝo urbiĝis en 1765. Posedanto de tiama burgo grafo Johano Forgách (forgAĉ) fondis drapofabrikon en 1767, la unua en Hungario. Katolika lernejo en 1816 ekfunkciis. En 1910 loĝis tie 1251 da homoj (637 hungaroj kaj 560 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Nógrád (reĝa departemento), al la distrikto de Gács, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo estis aligita al Hungario. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš.

## Famuloj 
* en la iama Gács naskiĝis kaj mortis hungara ĉefkanceliero Antal Forgách
* hungara pentristo Tivadar Csontváry Kosztka tie funkciigis apotekon

## Vidindaĵoj 
* burgo aŭ kastelo el la 16-a j.c. kun parko kaj lageto
* katolika preĝejo el 1835 
* baroka-klasikisma domo pri salokomercado el la 18-a j.c. 
* iama uzino pri drapo el la 19-a j.c.
* sinagogo

Kategorio:Municipoj en distrikto Lučenec
Listo de Kasteloj de Kantono Zuriko

eta|150px|dekstra|Kastelo Laufen
eta|150px|dekstra|Kastelo Kiburgo
eta|150px|dekstra|Kavalirejo Bubikon
La Kantono Zuriko estas riĉa je Kasteloj kaj Kastelruinoj. Tra la historio tiuj kasteloj estis la sidejoj de alemanaj kaj nobeloj kaj poste de voktoj de la sinjoroj de la urbo Zuriko. Precipe dum la Malnova Zurika Milito la armeoj de la Svisa Ĵurkomunumo detruis grandan parton de la zurikaj kasteloj, aliajn la zurikanoj devis mem malkonstrui kiel rezulto de la postaj packontraktoj. Tial la plej granda parto de la iamaj fieraj zurikaj kasteloj hodiaŭ estas nur ruinoj.

## Kasteloj ankoraŭ hodiaŭ ekzistantaj 
* Kavalirejo Bubikon, en Bubikon
* Kastelo Elgg
* Kastelo Greifensee, en Greifensee
* Kastelo Grüningen, en Grüningen ZH
* Kastelo Hegi
* Kastelo Kiburgo, en Kiburgo
* Kastelo Laufen, en Laufen-Uhwiesen
* Kastelo Uster, en Uster
* Kastelo Wülflingen, en Vinterturo

## Kastelruinoj 
* Ruino Alt-Landenberg
* Ruino Alt-Lägern
* Ruino Alt-Regensberg
* Ruino Alt-Wildberg
* Kastelo Baldern
* Ruino Bernegg
* Ruino Breitenlandenberg
* Ruino Dübelstein
* Ruino Freienstein
* Kastelo Friedberg
* Kastelo Friesenberg
* Ruino Glanzenberg
* Ruino Hohenlandenberg
* Ruino Liebenberg
* Kastelo Manegg
* Kastelo Mörsburg
* Ruino Oberes Baliken
* Ruino Schauenberg
* Ruino Schnabelburg
* Kastelo Sellenbüren
* Ruino Sünikon
* Ruino Tössegg
* Kastelo Uetliburg
* Kastelo Wiesendangen
* Kasteloruino Alt-Wülflingen
* Ruino Wulp

## Vidu ankaŭ 
* Listo de Kasteloj de Svislando

Zuriko
-
Zuriko
Pajsa regiono

[dekstra|eta|200px|Lokado de la Pajsa regiono en [Kolombio]]
La **pajsa regiono** estas areo en Kolombio, kiu komprenas la departementojn Antjokio, Kaldaso, Risaraldo, Kindio, kaj aliajn zonojn en Tolima kaj Valo de Kaŭko. La paisa regiono, entenas la kafan akson

La plej gravaj urboj ĉe la Pajsa regiono estas Medellín, Manizales, Pereira, Armenia, Cartago, Caucasia, Ríonegro kaj Santa Rosa de Cabal.

Kategorio:Kolombio
Gylfaginning

dekstra|250px|eta|Gangleri parolanta kun Hár, Jafnhár kaj Trithi. Manuskripto antikva de la Gylfaginning.
***Gylfaginning***, la ***Sonĝo de Gylfi*** aŭ la ***Halucino de Gylfi***, estas rakonto skribita de Snorri Sturluson kaj estas parto el la Proza Edda, skribita ĉirkaŭ la dekdua jarcento.

## Resumo 
La rakonto temas pri Gylfi, reĝo de Svedio, kiu estas trompita de virino nomita Gefjon kiu estas de la raso de la dioj Azoj. Perpleksa, Gylfi sin demandas ĉu la dioj ĉiam akiras tion kio ili volas per trompoj. Do li velas al Asgard, sed la dioj konfuzas lin kaj li alvenas al alia loko kie estas kastelo. Kiam li alvenas, li rendevuas homon nomita Gangleri kiu rakontas al Gylfi pri tio kio okazis al li kiam li alvenis tien.

Tiam la rakonto rakontas kion Gangleri rakontas al Gylfi, pri la tri homoj kiujn trovis tie, nomitaj Hár, Jafnhár kaj Trithi (la tri estas kromnomoj de Odin). Gangleri demandigas tri homojn pri kreadomondo kaj la antikvajaroj. Ekde tiu ĉi parto la rakonto konvertas demandaron el Gangleri al Hár, Jafnhár kaj Trithi.

Por tio la Gylfaginning estas tre bona resumo de la tre gravaj rakontoj de la Norda mitologio tial ke rakontas ekde la origino de la mondo kaj la Ragnarök, aŭ la Fatalo de la Dioj, ke estas la fino de la mondo.

### Pri la strukturo 
La strukturo de la rakonto, almenaŭ la parto lasta, memorigas rakonton de la Mil kaj unu noktoj, kie la rakonto estas interne de la rakonto, kiam Ŝehrazad rakontas rakontojn al sultano, kaj en la rakontoj la personoj rakontas rakontojn ankaŭ.

Fakte la konkurso de demandoj estas komuna evento en la rakontoj de la Nord-ĝermana mitologio kaj en la *sagaoj* (Historioj islandaj antikvaj).

## Vidu ankaŭ 
* Proza Edda
* Poezia Edda
* Sagao
* Nord-ĝermana mitologio
* Snorri Sturluson

Kategorio:Islando
Kategorio:Ĝermana mitologio
Turňa nad Bodvou

**Turňa nad Bodvou,** hungare **Torna,** germane **Tornau** estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.
eta|maldekstra|250ra|Turňa nad Bodvou kun Turnia burgo

## Situo 
Turňa nad Bodvou situas en valo de rojo, laŭ la slovaka-hungara landolimo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Rožňava-Košice. La lasta troviĝas 34 km.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1263 en formo *Torna* pri la komunumo. Familio *Tornai* konstruis burgon en 1357, kiun la husanoj okupis en 1448. Johano Hunyadi reokupis ĝin en 1451, poste Ferdinando la 1-a (Sankta Romia Imperio) en 1556 okupis ĝin. En la sama jaro Georgo Bebek, en 1567 Gáspár Magócsy (magOĉi), en 1612 Gabrielo Bethlen sukcese sieĝis ĝin. Laŭ paco en Vieno la burgo apartenis al Ferdinando la 2-a en 1622. La turkoj detruis la komunumon en 1652. Hungara puĉo okazis en 1678, sed post 1 jaro la aŭstroj reokupis ĝin, poste tuj ili faris ruina ĝin. En 1683 la turkoj kune kun Emeriko Thököly okupis la komunumon. Ĝis 1881 la komunumo estis departementejo de Abaúj-Torna. En 1910 loĝis tie 1697 da homoj (1682 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Abaúj-Torna, al la distrikto de Torna, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la vilaĝo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. Tiutempe la slovaka oficiala nomo estis **Turnianske Podhradie**. En 2001 loĝis tie 3213 da homoj (1411 slovakoj, 1400 hungaroj, 259 ciganoj).
eta|Ruinoj de la fortikaĵo

## Vidindaĵoj 
* gotika katolika preĝejo el la 17-a j.c.
* ruinaĵo de la burgo sur montopinto 366 m alta
* renesanca kastelo Keglevich el la 17-a j.c. proksime de la burgo, en 1955 renovigita

## Famuloj 
En la iama Torna naskiĝis:
* hungara advokato Károly Várady
* Ferenc Gyulay (generalo)
* piaristaj fratoj Elek Cörver kaj Nepomuk János Cörver
* hungara teologo, rektoro Grafo Zsigmond Keglevich.

Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Homo habilis

La **Homo habilis** (lerta homo) estis frua specio de la genro Homo, kiu vivis antaŭ ĉirkaŭ 2,5 ĝis 1,44 milionoj da jaroj en orienta Afriko.

La unuajn fosiliojn (kranikfragmentoj kaj malsupra makzelo) trovis Jonathan Leakey en 1960 en Olduvai, Tanzanio. Ilin priskribis en 1964 Louis Leakey komune kun Phillip Thomas kaj John Napier kiel *Homo habilis*.
Kompare kun la pli fruaj *Aŭstralopitekoj* kaj *Paranthropus* li havis je 30% pli grandan cerbvolumenon, nome ĉirkaŭ 650&nbsp;cm³ (Homo sapiens 1200–1400&nbsp;cm³). Oni supozas, ke li kompletigis sian nutraĵon per viando. Tamen li ne estis ĉasisto, lia nutraĵo ĉefe estis plantoj kaj kadavroj. Unuafoje en historio homo uzis ŝtonajn ilojn. Li altis ĉirkaŭ 1,45 m, la viroj pezis inter 50–90&nbsp;kg, la virinoj 30–40&nbsp;kg.

Pro novaj malkovroj oni dubas, ke la tezo de Louis Leakey estas ĝusta, ke *Homo habilis* estas praulo de *Homo erectus*. Meave Leakey kaj Louis Leakey kaj ŝia teamo publikigis en 2007 malkovron de *Homo habilis*, kiu havas la aĝon de nur 1,44 milionoj da jaroj. Tio signifus, ke *Homo habilis* kaj *Homo erectus* vivis komune dum preskaŭ duonmiliono da jaroj. La sciencistoj supozas, ke ambaŭ specioj ne estis konkurenculoj kaj vivis en propraj niĉoj.

Jam pli frue aliaj sciencistoj diris, ke *Homo habilis* estas speco de *Australopithecus*.

Kategorio:Homedoj
Gastropodoj

eta|300ra|
eta|300ra|Konkoj de maraj gastropodoj
eta|Ordinara heliko '**
**Gastropodoj'* (el malnova greka γαστήρ/gaster kaj πούς/pous: «ventro-piedo») estas moluskoj en la biologia klaso *Gastropoda*, kutime priparolataj per la vortoj helikoj kaj limakoj. Estas 60.000 - 80.000 konataj vivaj specioj de gastropodoj. La klaso de gastropodoj enhavas grandan kvanton de la nomitaj specioj, malpli grandan nur ol tiu de la insektoj.

## Anatomio
j aŭ korpformoj.]]

Helikoj estas distingeblaj pro anatomidisvolva procezo nomata tordo, en kiu la visceraro turniĝas 180° flanken tiel ke la anuso fine situas pli-malpli super la kapo. Tordo ne rilatas al la volvado de la konko, kiu estas alia fenomeno. Ĉiuj gastropodoj estas torditaj, sed la  estas duavice maltorditaj ĝis diversaj gradoj.

La tordo okazas en du etapoj. La unua estas mekanika kaj muskola, kaj la dua estas mutacia. La efikoj estas precipe fiziologiaj. La besto kreskas malsimetrie, kun la plejparto de la kresko okazanta en la maldekstra flanko. Tio rezultigas perdon de la dekstraflanka anatomio, kiu en aliaj duflankuloj estas duoblaĵo de la maldekstraflanka. La esenca karaktero de la malsimetrio estas, ke la anuso ĝenerale situas flanke de la meza ebeno. La brankoj, la osfradioj, la subbranka glando, la nefridioj, kaj la aŭriklo de la koro estas unu sola aŭ almenaŭ pli disvolvitaj ĉe unu flanko de la korpo ol alia. Krome estas nur unu seksa truo, kiu situas ĉe la sama korpflanko kiel la anuso. La anuso translokiĝas apud la kapon. Oni spekulativas, ke tio havas iun adaptan funkcion, ĉar antaŭ la evoluo de tordo, kiam la besto tirus sin en sian konkon por protekti sin, la posta ekstremo entiriĝus unue, kaj poste la antaŭa. Nun la antaŭo povas entiriĝi pli facile.

Gastropodoj kutime havas klare difinitan kapon kun du aŭ kvar okulhavaj sensaj tentakloj, kaj piedon sur la ventro. La antaŭa parto de la piedo (antaŭpiedo) forpuŝas sedimenton dum la besto rampas. La konko de la larvo estas la prakonko.

## Kladoj 
* Nudbrankuloj
* *Siliquariidae*

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Prosobranchia*
* *Eulitoma josephinae*
* *Calliotropis niasensis*

## Eksteraj ligiloj 
* *The Living World of Molluscs'', retejo pri gastropodoj kaj aliaj moluskoj.
Berliner Dom

[eta|300ra|Berliner Dom (katedralo) 2006, vidata de okcidento el [Lustgarten (Berlin)]]
eta|300ra|Aspekto 1900 post la Dua Mondmilito rekonstruata pli simple
eta|300ra|Germana Poŝtmarko
 (oficiala nomo: ) estas protestanta kirko en la norda parto de Spreeinsel, kiu ĉi tie nomiĝas Museumsinsel, en Berlino.

Estis konstruita inter 1894 kaj 1905 laŭ desegno de Julius Raschdorff. La ĉefa enirejo direktas okcidenten al Lustgarten (Berlino).

Uzata por diservoj, koncertoj kaj gravaj politikaj eventoj de Germanio.

## En Esperanto 
Menciita en Metropoliteno kiel *obskura katedralo* en la parto de la romano, kiu okazas en Lustgarten. La arkitektura valoro de la pompa konstruaĵo estis kritike rigardata, ĉefe inter maldekstruloj.

Kategorio:Katedraloj en Germanio
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Berlino
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1905
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1900-1909
Kolose abunda nombro

En matematiko, **kolose abunda nombro** (iam mallongigita kiel **CA**) estas certa speco de natura nombro. Nombro *n* estas kolose abunda se kaj nur se ekzistas *ε&gt;0 tia ke por ĉiu *k>1*

:\frac{\sigma(n)}{n^{1+\varepsilon}}\geq\frac{\sigma(k)}{k^{1+\varepsilon}}

kie *σ(n)* estas la dividanta funkcio (la sumo de ĉiuj pozitivaj divizoroj de *n*).

La unuaj kelkaj kolose abundaj nombroj estas 2, 6, 12, 60, 120, 360, 2520, 5040, ... .

Ĉiu kolose abunda nombro estas ankaŭ superabunda nombro, sed la malo ne estas vero.

Ĉiu kolose abunda nombro estas nombro de Harshad.

## Rilato al la rimana hipotezo 
Se la rimana hipotezo estas malvera, kolose abunda nombro estus kontraŭekzemplo. Aparte, la RH estas ekvivalento al la aserto ke jena neegalaĵo estas vera por *n>5040'':
:\sigma(n)
kie \gamma estas la konstanto de Eŭlero-Mascheroni.

Ĉi tiu rezulto estas de Robin.

Lagarias kaj Smith diskutas ĉi tiun kaj similajn formulaĵojn de la RH.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Keith Briggs pri kolose abundaj nombroj kaj la rimana hipotezo
* MathWorld: Kolose abunda nombro
* Notoj pri la rimana hipotezo kaj abundaj nombroj
* Pli pri la Rubekola formulaĵo de la RH

Kategorio:Entjeraj vicoj
Superabunda nombro

En matematiko, **superabunda nombro** (iam mallongigita kiel **SA**) estas natura nombro *n* tia ke por ĉiu *m&lt;n*,

:\frac{\sigma(m)}{m} 

kie *σ(n)* estas la dividanta funkcio (la sumo de ĉiuj pozitivaj divizoroj de *n*).

La unuaj kelkaj superabundaj nombroj estas 1, 2, 4, 6, 12, 24, 36, 48, 60, 120, ... . Superabundaj nombroj estas proksime rilatantaj al maksimume divideblaj nombroj. Ĉiuj superabundaj nombroj estas maksimume divideblaj nombroj, sed 7560 estas kontraŭekzemplo de la malo.

Superabundaj nombroj estis unua difinitaj de Leonidas Alaoglu kaj Paŭlo Erdős (1944).

## Propraĵoj 
Leonidas Alaoglu kaj Paŭlo Erdős (1944) pruvis ke se *n* estas superabunda, do ekzistas *a2, ..., ap* tiaj ke

:n=\prod_{i=2}^pi^{a_i}

kaj

:a_2\geq a_3\geq\dots\geq a_p

Fakte, *ap* estas egala al 1 escepte se *n* estas 4 aŭ 36.

Alaoglu kaj Erdős observis ke ĉiuj superabundaj nombroj estas alte abunda. Ankaŭ ĉiuj superabundaj nombroj estas nombroj de Harshad.

## Referencoj 
* 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* MathWorld: Superabunda nombro

Kategorio:Entjeraj vicoj
Berlin Ostbahnhof (stacidomo)

eta|dekstra|280px|Sur la platformo okcidenta direkto
**Berlin Ostbahnhof**, pli frue **Schlesischer Bahnhof** estas fervoja stacidomo en Berlino.

## Historio 
La stacidomo ekestis en la jaro 1842 kun la nomo *Frankfurter Bahnhof* kiel fina punkto de la fervoja linio al *Frankfurt (Oder)*. Post kunfandiĝo de du fervojaj linioj (Frankfurter Eisenbahn, Niederschlesisch-Märkischen Eisenbahn) en la jaro 1845 ĝi nomiĝis *Niederschlesisch-Märkischer Bahnhof* kaj kiam la prusa registaro transprenis la fervojojn ĝi ricevis la nomon *Schlesischer Bahnhof*.

Aŭtuno 1853 veturis nokte la unua rapidtrajno al Breslau kaj post la kompletigo de la *Galizischen Carl Ludwig-Bahn* somere 1868 *Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn* estis la plej mallonga ligo inter Berlino kaj Bukareŝto. Ekde 1889 la „*Orientzug*“ funkciis kiel rekta ligo.

Pro la konstruo de la Berliner Stadtbahn en la jaro 1882 la eksa kapostacio iĝis trairebla. Dum la konstrulaboroj la trafiko estis direktata al la eksa Ostbahnhof, kelkajn cent metrojn norde (nun Franz-Mehring-Platz), kiu estis fermita poste.

En la jaro 1950 la nomo estis ŝanĝata al Ostbahnhof por eviti la rilaton al la eksaj germanaj teritorioj, kiuj nun troviĝis en Pollando. La stacidomo servis por internacia trafiko al la balkano (Vindobona-Expresszug nach Wien) kaj al skandinavio (*Neptun-Ostsee-Express* nach Kopenhagen, Berlinaren-Saßnitz-Express nach Malmö). Ĝi estis haltejo sur la grava orienta-okcidenta lino Parizo - Varsovio - Moskvo.

En 1987 la nomo estis ŝanĝata al Hauptbahnhof, post 1998 ŝanĝata al la nuna Ostbahnhof.

En la 1990-aj jaroj, kiam la ICE-trajnoj atingis Berlinon, la finstacio estis la tiama rapidtrajna linio, ĉar ĝi havis, kontraste al Bahnhof Zoologischer Garten, elektron.

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Konstruaĵoj en Berlino
Kategorio:Transporto en Berlino
Kategorio:Fervojaj stacioj en Germanio
Manka nombro

En matematiko, **manka nombro** aŭ **deficita nombro** estas entjero *n*, por kiu *σ(n)2n*. La naturaj nombroj estis unue klasifikitaj kiel mankaj, perfektaj kaj abundaj de Nicomachus en lia *Introductio Arithmetica* (proksimume 100).

## Vidu ankaŭ 
* Abunda nombro
* Preskaŭ perfekta nombro
* Amikaj nombroj
* Societema nombro

## Eksteraj ligiloj 
* 
* La prima glosaro: Manka nombro
* 
* 

Kategorio:Entjeraj vicoj
Supera altkomponita nombro

En matematiko, **supera altkomponita nombro** estas certa speco de natura nombro. Natura nombro *n* estas supera altkomponita, se kaj nur se ekzistas *ε &gt; 0* tia, ke por ĉiuj naturaj nombroj *k ≥ 1*,

:\frac{\sigma(n)}{n^\varepsilon}\geq\frac{\sigma(k)}{k^\varepsilon}

kie *σ(n)* estas la divizora funkcio (la sumo de ĉiuj pozitivaj divizoroj de *n*).

La unuaj kelkaj superaj altkomponitaj nombroj estas 2, 6, 12, 60, 120, 360, 2520, 5040, 55440, 720720, 1441440, 4324320, 21621600, 367567200 ... .

## Ecoj 
Ĉiu supera altkomponita nombro estas altkomponita nombro.

Ekzistas vico de primoj *π1, π2, ...* tia, ke la *n*-a supera altkomponita nombro *sn* povas esti skribita kiel

:s_n = \prod_{i=1}^n\pi_i

La unuaj kelkaj *πn* estas 2, 3, 2, 5, 2, 3, 7, ... .

## Referencoj 
* Srinivasa Aiyangar Ramanujan, *Highly Composite Numbers* - *Altkomponitaj nombroj*, Proc. London Math. Soc. 14, 347-407, 1915; represita en *Collected Papers* *Kolektitaj paperoj* (Red. G. H. Hardy kaj aliaj), Novjorko: Chelsea, pp. 78-129, 1962

## Eksteraj ligiloj 
*  - la vico de superaj altkomponitaj nombroj
*  - la vico de *πn*
* MathWorld: Supera altkomponita nombro

Kategorio:Entjeraj vicoj
Komuna Seminario

**Komuna Seminario** inter Ĉina, Japana kaj Korea junularoj **(KS)** estas junulara evento, kiu ĉiujare okazas alterne en tri aziaj landoj (Ĉinio, Japanio kaj Sud-Koreio).

Komuna Seminario okazas kunlabore de la tri landaj reprezentantaj junularaj organizoj: Korea Esperanto-Junularo (KEJ), Japana Esperanto-Junularo (JEJ), Ĉina Junulara Esperanto-Asocio (ĈJEA).

En 2009, de la 26-a ĝis la 28-a de decembro okazis la 28-a KS en Nankino, Ĉinio, organize de Ĉina Junulara Esperanto-Asocio kaj Nankina Esperanto-Asocio. Kaj en 2010 okazis "la unua ekstra KS" en Hanojo, Vjetnamio organize de Vjetnama Esperantista Junulara Organizo (VEJO). VEJO ankoraŭ ne eniris en la organizantaron de KS oficiale.

En 2011, KEJ, kiu okazigis la 1-an KS-on en 1982 festos 30-jariĝon de KS en Songnam, de la 7-a ĝis la 9-a de oktobro.

## La sensacio de la 26-a Komuna Seminario (Iksan, Sud-Koreio) 
La 26-a Komuna Seminario estis prezentita en la 5-a Azia Kongreso de Esperanto (Bengaluro, Barato), kaj per tio leviĝis la propono, ke simila junulara aranĝo estu ankaŭ inter sud-aziaj esperantistaj junularoj. Ĝia efektiva frukto estas nome "Interkultura Seminario", kiu tamen ankoraŭ ne okazas.

## Ĝisnunaj KS-oj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Retejo de Korea Esperanto-Junularo 
*Retejo de Japana Esperanto-Junularo 
*Fejsbukpaĝo de Japana Esperanto-Junularo
* Reta fotaro de la 26-a Komuna Seminario en retejo de KEJ
* http://mirejo.blogspot.com/2009/01/2-mirakloj.html Impreso de Mireille Grosjean pri la 27-a Komuna Seminario

Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Azio
Kategorio:Premio Deguĉi
Kategorio:Korea Esperanto-Junularo
Kategorio:Japana Esperanto-Junularo
Kategorio:Ĉina Junulara Esperanto-Asocio
Kategorio:Vjetnama Esperantista Junulara Organizo
Rubando

[eta|[Rubando de la Sinjoro de la Bonfino|Rubandoj de la Sinjoro de la Bonfino]]
**Rubando** estas ŝtofa bendo uzata kiel ornamo.

Rubandojn oni uzas por ornami kaj kunligi vestaĵojn kaj harojn.

Kelkaj povas havi simbolajn signifojn laŭ la koloro.

## Vidu ankaŭ 
* Ruĝa rubando
* Nigra rubando
* Sciiga rubando

Kategorio:Vesteroj
Simeiza observatorio

La **Simeiza observatorio** () estas astronomia observatorio en Krimeo (Ukrainio), apud la loĝloko Simeizo. Antaŭ la mezo de la 1950-aj jaroj la observatorio estis memstara scienca institucio; nun ĝi apartenas al la Krimea astrofizika observatorio. Nuntempe en la observatorio oni plenumas la esploradon de la sputnikaj orbitoj per la uzado de laseroj.

Omaĝe al la Simeiza observatorio oni nomis la asteroidon 748 Simeisa, kiun malkovris G. N. Neujmin la .

## Historio 
La observatorio estis fondita de la amatora astronomo N. S. Malcov; komence ĝi havis nur 2 malgrandajn teleskopojn. En la jaro 1908 la fondinto donacis la observatorion al la Rusia Akademio de Sciencoj. Surbaze de tiu donaco oni organizis en Simeizo la Krimean filion de la Pulkova observatorio (kies ĉefsidejo troviĝas apud Sankt-Peterburgo. En la jaro 1925 oni muntis ĉi tie 1-metran reflektan teleskopon.

Dum la Dua mondmilito la observatorio estis plene ruinigita; plej multaj ekipaĵoj estis perditaj. La  oni decidis renovigi la observatorion, sed jam kiel memstaran Krimean astrofizikan observatorion. Samtempe oni konstruis novan teleskopon kun pli ol 2 metrojn granda spegulo (tiutempe ĝi estis la plej granda en Eŭropo kaj Sovetio). La observatorio havas ankaŭ radi-teleskopon kun la anteno 22 metrojn granda.

Nuntempe la observatorio apartenas al la Krimea astrofizika observatorio, kies ĉefsidejo nun troviĝas en la loĝloko Nauĉno apud Baĥĉisarajo.

## Ĉefoj de la observatorio 
...

## Instrumentoj 
...

## Esploroj 
...

## Vidu ankaŭ 
...

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
...

Kategorio:Jalto
Simeiza observatorio
Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1908
Moldava nad Bodvou

**Moldava nad Bodvou** ( [sepŝi], ) estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo.

## Situo
La urbo situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo kaj fervojo Rožňava-Košice. La lasta troviĝas 26 km.

## Historio
La unua mencio devenis el 1267 en formo *Scepusy* pri la komunumo. Tiam post la tatara invado alvenis germanoj el Szepes (reĝa departemento). Loĝis tie ankaŭ reĝaj ĉaristoj kaj ĉevalistoj. La preĝejo estis menciita en 1290. Iam konstruiĝis fortikaĵo, kiun la husanoj okupis en 1449 sed en la sama jaro Johano Hunyadi reokupis kaj tuj malkonstruis ĝin. La urbeto kaj la preĝejo ricevis defendajn murojn. Okazis incendio en 1795. En 1910 loĝis tie 2197 da homoj (2163 hungaroj). Ĝis 1919 la urbo apartenis al Abaúj-Torna, al la distrikto Cserehát aŭ de Szepsi, kies distriktejo estis. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Inter 1938-1945 la urbo rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe da hungaroj estis deportitaj al Sudetoj, krome estis ankaŭ loĝantarŝanĝo. La restaĵo iĝis senrajta laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis tie 9525 da homoj (4847 slovakoj, 4158 hungaroj, 353 ciganoj). 
  
## Vidindaĵoj
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Spirito el la 13-a j.c., en la 15-a j.c. gotikiĝis, en la 18-a j.c. barokiĝis
* klasikisma kalvinana templo el 1773, la turoaldoniĝis en 1789
* kapelo omaĝe al Sankta Roĥ por rememori pri ĥolero en 1831  
* ornamika ligna pordego nomata Szojka
* muzeo pri folkloro en la iama forĝistejo
* katolika paroĥo el la 18-a j.c.
* urbodomo komence de la 20-a j.c.
* katolika templo el 1996

## Famuloj 
En la iama Szepsi naskiĝis:
* hungara ĵurnalisto Árpád Juhász
* hungara pastro Gyula Bartalos
* hungaraj pentristoj Attila Csáji kaj Ármin Glatter.

## Partneraj urboj
*20px| Bszozów, Pollando
*20px| Edelény, Hungario
*20px| Encs, Hungario
*20px| Karcag, Hungario
*20px| Tarcal, Hungario
*20px| Tišnov, Ĉeĥio

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Košice-ĉirkaŭaĵo
Ruĝa rubando

dekstra|200ra|Le Ruban rouge
**Ruĝa rubando** estas internacia simbolo, kiun oni fiksas al vestaĵo por indiki onian subtenon kaj solidarecon al aidoso-viktimoj.

## Historio 
Kreita de *Visual Aids Artists Caucus* (grupo de usonanaj artistoj) kaj Franck Moore (pentristo loĝanta en Novjorko), la ruĝa rubando naskiĝis el la ideo porti ĝin ĉekore por montri solidarecon al personoj malsanaj aŭ mortintaj pro aidoso. La deveno de la ruĝa rubando estas la flava rubando, kiun familioj de usonanaj soldatoj fiksis al la pordo de sia hejmo, kiel simbolo de espero pri sekura hejmenveno.

Kategorio:Simboloj
Wikimedia Deutschland

eta|Jarĉefkunveno en marto 2009 en Berlino
eta|Kunlaborantoj de la germana Vikimedio en marto 2009, en la berlina oficejo
**Wikimedia Deutschland - Gesellschaft für die Förderung Freien Wissens e.V.** (WM-de; Vikimedio Germanio - Societo por la subtenado de Libera Scio, registrita asocio) estas germana membra asocio, komunutila, por subteni interalie Vikipedion.

WM-de fondiĝis kiel la unua nacia organizaĵo kun tiu celo, en junio 2004. Ĝi havis, ekde oktobro 2006, oficejon en Frankfurto, kun Arne Klempert kiel afergvidanto. En 2008 alvenis asistentino. Ekde fino de 2008 la asocio havas sian sidejon en Berlino.

La prezidanto de la asocio estis komence la studento Knut Jansson, en 2009 lin anstataŭigis Sebastian Moleski.

La asocio inventis la *Wikipedia Academy*, dutaga renkontiĝo en kiu vikipediistoj kaj sciencistoj konatiĝas unu la alia. La unua okazis en junio 2006, kune kun la Ŝtata kaj Universitata Biblioteko de Malsupra Saksio en Göttingen.

## Vidu ankaŭ 
* Wikimedia Polska

Kategorio:Vikimedio
Kategorio:Germanaj asocioj
Universitato Wonkwang

**Universitato Wonkwang**, situanta en Iksan (Koreio), estis fondita en 1946 de ŭonbulisma eklezio, celante etoson de Ŭonbulismo "Renovigo de animo". Ĝi estas la sola universitato, kiun fondis ŭonbulisma eklezio. Tial nature tiu fakultato de Ŭonbulismo estas tute unika en Koreio.

## Simboloj kaj pejzaĝo 
Simboloj de la universitato estas ginko kaj magnolio. Printempe kaj aŭtune pejzaĝo estas tre bela, kaj tre multe da homoj vizitas la universitaton por pikniki kaj foti.

## Karakterizo 
Univ. Wonkwang ankaŭ famas pro tio, ke ekzistas 5 medicin-kampaj fakultatoj (medicino, orienta medicino, dentkuracado, flegado kaj farmacio) en ĝi. Tiu unikeco ebligas tre efikan rilaton inter diversaj fakuloj kaj scienculoj.

## Rilato kun Esperanto 
Tiu ĉi universitato akceptis Esperanto-kurson kiel oficialan kleran lecionon en 2003. Nuna docento estas s-ro Lee Jung-kee, prez. de Seula Esperanto-Kulturcentro (SEK), kaj nova prezidanto de la Azia Komisiono de UEA.

Univ. Wonkwang bone rilatas al Esperanto, kaj jam du-foje Komuna Seminario okazis tie, en la jaroj 2004 kaj 2006.
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
Wonkwang
Kategorio:Iksan
Wonkwang
Strombidae

**Strombidae** estas familio de mezgranda kaj granda mara helikoj kun operkulo. Ili estas oceanaj gastropodaj moluskoj de la ordo Sorbeoconcha. Ĉi tiu familio enhavas multajn estingiĝajn speciojn. La plej granda nombro de specioj troviĝas en la Pacifika oceano kaj en la Hinda oceano. Ses specioj troviĝas en la karibio, ĉiu el ili estas de la genro *Strombus*.

## Genroj en la familio Strombidae 
* *Lambis* Röding, 1798 (9 konataj vivaj specio|specioj)
* *Strombus* Linné, 1758 (55 konataj vivaj specioj)
* *Terebellum* Lamarck, 1799 (1 konata viva specio)
* *Tibia* Röding, 1798 (6 konataj vivaj specioj)
* *Varicospira* Eames, 1952 (3 konataj vivaj specioj)

Kategorio:Strombidae
Dobšiná

**Dobšiná,** hungare **Dobsina** [dobŝina], germane **Dobschau** estas urbo en Slovakio, en Regiono Košice, en Distrikto Rožňava.
eta|maldekstra|Glacia groto en Dobšiná
eta|Katolika preĝejo en Dobšiná
## Situo 
Dobšiná situas en valo de rojo, laŭ ĉefvojo Rožňava-Poprad, fine de fervojo el Rožňava. Tiu urbo troviĝas 26&nbsp;km.

## Historio 
Saksaj ministoj fondis komunumon en 1326. Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) donacis al la vilaĝo rangon mina urbo kun foirorajto en 1417. Oni minis orojn, arĝentojn, nikelojn, ferojn, kuprojn, kobaltojn kaj hidrargojn. La urbeto riĉiĝis, sed en 1544 la turkoj forportis la havaĵojn kaj la loĝantojn. En la 17-a jarcento la urbo iĝis centro de feraĵoj kaj armilaj produktoj. Tie ekfunkciis en Hungario la unua ferogisejo en 1680. La urbo iĝis libera reĝa urbo 1723 en 1756 dum regado de Maria Teresia. Formiĝis korporacioj, en 1770 jam funkciis 15-a. Okazis incendio en 1855. Fine de la 19-a jarcento ĉesis la minado kaj la gisado. En 1910 loĝis en Dobsina 5029 da homoj (1732 hungaroj, 1688 germanoj, 1503 slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la urbo apartenis al Gömör kaj Kis-Hont, al la distrikto de Rozsnyó. Poste la regiono iĝis parto de Ĉeĥoslovakio. Post la 2-a mondmilito la germanoj kaj la hungaroj estis deportitaj. En 2001 loĝis tie 4896 da homoj (precipe slovakoj kaj iom da ciganoj).

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Ksaver Sankta Francisko el 1792
* fundamente gotika luterana templo el 1480, en la 19-a j.c. novgotiĝis
* glacia kavo trovita en 1870
* akvoenergia centralo
* neorenesanca urbodomo el 1870
* klasikisma domaro en la urbocentro

## Famuloj 
* En la iama Dobsina naskiĝis kaj mortis hungara luterana episkopo Mihály Pákh.
* En la iama Dobsina naskiĝis:
** hungara advokato Kornél Sztehlo
** hungara entreprenisto Pál Szontagh
** hungara kristalografo Gusztáv Melczer
** hungara filozofo Mátyás Szlávik
** hungara limnologo Gábor Uherkovich
** hungara oficisto Ervin Ember.
* En la iama Dobsina mortis hungara luterana episkopo Károly Máday.

## Ĝemelurboj 
*20px| Šternberk, Ĉeĥio
*20px| Teistungen, Germanio
*20px| Sajószentpéter, Hungario
*20px| Kobiór, Pollando

Kategorio:Urboj de Slovakio
Kategorio:Municipoj en distrikto Rožňava
Altikon

**Altikon** estas komunumo de Svislando. Ĝi situas en la distrikto Vinterturo de la Kantono Zuriko. Fine de 2015 la komunumo havis 655 loĝantojn.

eta|maldekstra|250ra|la loka kirko
eta|maldekstra|250ra|vilaĝocentro de Altikon
eta|maldekstra|250ra|la komunumoparto Herten

## Geografio 
Kvankam Altikon situas en la distrikto Vinterturo oni atribuas la komunumon al la Zurika Vinlando. Ĝi situas ĉe la bordo de la rivero Turo. Al Altikon apartenas krom Altikon mem la municipoj kaj setlejoj Feldi, Ober Herten kaj Unter Herten.

## Najbaraj vilaĝoj 
La komunumo Altikon limas al Dinhard, Ellikon ĉe Turo, Neunforn (Kantono Turgovio), Rickenbach, Thalheim ĉe Turo kaj Uesslingen-Buch (Kantono Turgovio).

## Trafiko 
De la stacidomo ''* de la Svisaj Federaciaj Fervojoj en la najbara komunumo Thalheim ĉe Turo oni atingas per la regiona trajno S29 de la Zurika Trafik-Unio facile en duonhora kadenco la urboj Vinterturo kaj Stein ĉe Rejno. Krome dum la plej trafikriĉaj horoj de la centro de Altikon cirkulas la poŝtaŭtobuslinio 615 al Sulz-Rickenbach.

## Historio 
Unua skriba mencio de Altikon datiĝas el la jaro 1243, kiam ĝi estis menciita kiel la loĝloko de la *Sinjoroj de Altilicon'', kiuj estis servantoj de la Grafoj de Kiburgo. La urbo Zuriko akiris la komunumon Altikon en la jaro 1696 kaj submetis ĝin al la administrado far la supervoktoj de la Grafejo Kiburgo.

## Vidu ankaŭ 
* Thalheim-Altikon (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Altikon
* Altikon en la Historia Leksikono de Svislando
HD DVD

**HD DVD** (el anglavorto High-Definition DVD) estas altdenseca lumdisko. La diskformo estis kreita de multaj firmoj (principe Toshiba kaj NEC). La intenco estis ke ĝi anstataŭigos DVD-on, sed ĉi tio estis farata de Blu-radia disko.

La teknologio de HD DVD estas simila al tiu de DVD, sed la lasero kiu legas la datumo estas blua-viola (405 nm), ne ruĝa. Tiel, ĝi povas enteni proksimume 3¼ fojoj pli da datumo (15 GB anstataŭ 4.7 GB) po tavolo.

Toshiba rezignis pri HD DVD formato en februaro 2008, profite al Sony kiu plue disvolvos sian Blu-radian (Blu-ray) formaton.

Kategorio:Optikaj diskoj
Laŭteco

**Laŭteco** de sono estas mezuro por tio, kiel laŭte homo sentas sonon. 

Male al la objektive mezureblaj amplitudo aŭ sonforto (ekz. kiel sonpremo resp. kiel sonprema nivelo) laŭteco koncernas la subjektive sentitan aŭditaĵon. La perceptata *laŭteco* estas psikakustika mezuro, kiu dependas de pluraj faktoroj: la sonprema nivelo, la frekvencospektro kaj ankaŭ la tempopaso. 

Laŭteco kiel muzika parametro estas ege emociiga kaj do ofte objekto de akra priestetika diskuto. Pro iu profunda akra sento oni ja asocias laŭtecon kun grandeco kaj potenco. Kritikado de laŭeco do povas enhavi neelbuŝigata estetika juĝo. Kion mi ŝatas, tio rajtas laŭti, sed kion mi malŝatas, tio mallaŭtu.

## Akustiko 
Mezuroj por la priskribo de laŭteco estas
* la laŭteconivelo kun la mezurunuo Fono
* la laŭteco kun la mezurunuo Sono

La **laŭteconivelo** estas psikoakustika komparmezuro, kiu priskribas, kian sonpreman nivelon havu sinustono kun frekvenco de 1000 Hz, por ke oni sentas  tiun ĉi tonon same laŭta kiel la observata aŭdevento. Je sonfrekvenco de 1000 Hz sonprema nivelo, mezurata en decibeloj, kongruas kun laŭtecnivelo, mezurata en Fonoj. Alifrekvencaj sinustonoj samkiel kompleksaj soneventoj tamen postulas aliajn sonpremajn nivelojn por atingi la saman laŭtecoimpreson. Kiun sonpreman nivelon je kiu frekvenco bezonas unuopa tono, por atingi la saman laŭtecoimpreson, tion priskribas la "kurboj de samaj laŭteconiveloj" (izofonoj). 

Dum kiam la laŭteconivelo komparas la sentatajn laŭtecojn kun la laŭteco de referencosignalo, la laŭteco en Sonoj rekte indikas, kiom laŭte homo sentas la sonon. La laŭteco en Sonoj estas psikakustika mezuro. Sono de la laŭteconivelo de 40 Fonoj havas la laŭtecon 1. Sono sentata duoble laŭta ricevas duoblan laŭtecovaloron, sono sentata duone laŭta ricevas la duonan laŭtecovaloron.

Laŭteconivelo en Fonoj kaj Laŭteco en Sono estas unu kun la alia transkalkuleblaj, sed ne la valorigita sonpremonivelo en dBA.

## Muziko 
En la muziko *laŭteco* estas unu el la muzikaj parametroj de unuopa tono; pli ekzakta nomo estus „psikakustika dinamiko“.

### Vidu ankaŭ 
* Laŭteca pedalo

## Eksteraj ligiloj 
*Die neuen 'Kurven gleicher Lautstärkepegel' nach ISO 226:2003 (en.wikipedia) mit steileren Tiefen - angle
*A-weighting in detail and the new ISO 226:203 – angle 
*Die neue 40 phon-Kurve im Vergleich zu früheren 'Kurven gleicher Lautstärkepegel' - angle - pdf 

Kategorio:Akustiko
Kategorio:Sono
Tutmonda uzado de la interreto

eta|Uzado de la interreto laŭprocente (2007)

eta|Tutmonda uzado de la interreto ĉ. 2002-3 (Nombroj de CIA)

Kelkaj laŭnombraj informoj pri la interretuzantoj, laŭ lingvoj, regionoj k.s.

## Suma nombro de retuzantoj 
eta|maldekstra|Interreto-uzantoj laŭ lingvoj, procente (majo 2011)
Fine de decembro 2007 tutmonde proksimume 1.319.872.109 homoj uzis la interreton. Ĝis la fino de majo 2011 tiu nombro kreskis al 2 099 926 965 homoj.

## Lingvoj en la interreto laŭ nombro de uzantoj 
La plej ofte uzata lingvo en la interreto estas la angla. Kvankam la suma kvanto de anglalingvaj denaskuloj estas nur iom super 300 milionoj, la angla lingvo estas parolata kiel dua lingvo de almenaŭ 200 milionoj da homoj en la tuta mondo. Multaj el ili kontribuas al la interreto en sia propra lingvo kaj en la angla (kaj eble en aliaj lingvoj).

La ĉina estas tutmonde la plej multe parolata lingvo kaj intertempe la dua lingvo en la interreto; en majo 2011 la ĉina estis la lingvo de 24,2 % de la interretumantoj, la angla de 26,8%.

## Lingvoj en la interreto laŭ vortkvanto sur retpaĝoj 
Grefenstette kaj Nioche faris en la jaro 2000 studon pri la kvanto de teksto en unuopaj lingvoj atingebla per serĉiloj. Laŭ la studo Esperanto havis la rangon 27 inter la latinliteraj lingvoj; supozeble tio signifas (por la jaro 2000) proksimume la rangon 40 por Esperanto inter ĉiuj lingvoj, sendepende de la skribo.

De la plej abonita YouTube-kanaloj (250 kanaloj), 66% da enhavo estas Angle, 15% Hispane, 7% Portugale, 5% Hindie, 2% da enhavo estas en la Korea lingvo, dum aliaj lingvoj havas 5% da enhavo.

## Fontoj 
## Vidu ankaŭ 
* Esperanto en interreto

## Eksteraj ligiloj 
* Dek plej uzataj lingvoj en interreto 
* Tutmonda interreta statistiko laŭ lingvoj  de la retuzantoj, 33 lingvoj
* Takso de la uzado de la angla kaj aliaj lingvoj en la reto, 2000 laŭ la retpaĝoj, 32 latinliteraj lingvoj
* Analizo de tutmonda interreta statistiko 
* Tutmonda Malneta ekonomia produkto laŭ lingvoj
* Mapo de retuzantoj, 2005

Kategorio:Interreto
Optika disko

**Optika disko** estas ĝenerala nomo de diska datuma konservilo legebla per cifereca lasero (lumradio). Ĝi foje nomiĝas "lumdisko", "laserdisko" sed tiuj vortoj plej ofte estas rezervita de specifikaj tipoj de optikaj diskoj (vidu sube).

eta|250 px|dekstra|Lenso de legilo de optika disko

## Unuaperiodaj Tipoj 
* Kompakta disko (lumdisko)
* Laserdisko
* Magnetoptika disko

## Duaperiodaj Tipoj 
* Hi-MD
* DVD (lumdiskego) kaj similaj diskoj DVD-Audio, DualDisc, DIVX
* SACD
* Enhanced Versatile Disc
* GD-ROM
* Digital Multilayer Disk
* DataPlay
* Fluorescent Multilayer Disc
* Phase-change Dual
* Universal Media Disc

## Triaperiodaj Tipoj 
* Blu-radia disko
* HD DVD
* Total HD

Kategorio:Optikaj diskoj
Tarcal

eta|centre|550ra|Larĝa panoramo de Tarcal
**Tarcal** estas vilaĝo kun rango vinvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Tokaj.
eta|maldekstre|Mezo de Tarcal
eta|Katolika preĝejo de Tarcal
eta|Kapelo de Tarcal
eta|Sinagogo de Tarcal
eta|Kalvinana preĝejo de Tarcal
eta|Monumento pri Jesuo en Tarcal

## Bazaj informoj 
* Areo: 54&nbsp;km²
* Loĝantaro: 3900
* Poŝtkodo: 3915
* Telefonprefikso: 47

## Situo 
La vilaĝo situas ĉe piedo de okcidenta parto de vulkana monto **Tokaj**, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Miskolc-Nyíregyháza, inter urboj Szerencs kaj Tokaj. La monto estas 512 m-ojn alta. Tarcal nomiĝas **Pordo de Tokaj**.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, kuprepoko kaj bronzepoko. Estas legendo pri la loko: la alvenintaj hungaroj en 895 faris ĉevalkonkurson al la monto. Figuro *Tarcal* venkis, longe la monto nomiĝis Tarcal. La vilaĝo estis menciita unufoje en 1278. Ĝi iĝis kampurbo en la 15-a j.c. Koncilio okazis en 1562. La hungara armeo en januaro de 1849 venkis la aŭstrojn. La germanoj okupis la regionon en 1944 kaj komenciĝis deportado de judoj. Iom poste oni donacis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj el la grandbieno. Dum la socialismo ŝtata bieno kaj kolĥozo funkciis en la vilaĝo.

Vilaĝservoj estas lernejo, infanĝardeno, kulturdomo, biblioteko, 2 kuracejoj, apoteko, klubo de maljunuloj, komuna kuirejo, familihelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika Preĝejo Ĉieliro de Jesuo (Tarcal) el 15-a jarcento
* Kalvinana preĝejo (Tarcal) de 1797, la turo estas 42 m-ojn alta
* Kastelo Degenfeld (Tarcal)
* Kapelo Tereza el Avilo (Tarcal)
* Sinagogo de Tarcal
* nobeldomo de Andrássy, nun hotelo
* monumento pri Jesuo

## Famuloj 
* en Tarcal naskiĝis kaj mortis: arkivisto László Imre Waltherr
* en Tarcal mortis: teatrestro Gábor Sallós


Kategorio:Vinvilaĝoj
Grabštejn

:*Tiu ĉi artikolo temas pri burgo. Pri vilaĝo temas artikolo Grabštejn (Chotyně).*

**Grabštejn** (antaŭe ankaŭ *Olsytz*, *Wlsitz* aŭ *Grafenstein*) estas burgo en Ĉeĥio. Grabštejn situas en Bohemio, apud valo de Luzacia Niso, super municipo  Chotyně, en ties parto Grabštejn proksime de Hrádek nad Nisou.

Origine gotika burgo el la 13-a jarcento, rekonstruita en la 16-a jarcento en renesanca stilo.
Ekde 1953 posedita kaj sufiĉe damaĝita de la ĉeĥoslovaka armeo.
Ekde 1988 vaste restaŭrata kaj ekde 1993 iom post iom alirebligata por la publiko.

La plej valora internaĵo estas dekorita kapelo de Sankta Barbara, ornamita per pentraĵoj el la 16-a jarcento. La turo ofertas belegan panoramon de vasta ĉirkaŭaĵo.
En turisma sezono en la burgo okazas  diversaj kulturaj aranĝoj.

## Fotogalerio 

Dosiero:Svata_barbora.jpg|Kapelo de sankta Barboro
Image:Grabštejn Kaple.jpg|Plafono de kapelo de sankta Barboro
Dosiero:Grabstejnmazhaus.JPG|Enireja ĉambro
Dosiero:Grabštejn-místnost s krbem 4.jpg|Ĉambro kun kameno

Image:Grabstejn-místnost s krbem 5.jpg|Ĉambro kun kameno
Image:Velky sal grabstejn.JPG|Granda ĉambrego
Dosiero:Hradodlipypeknej.jpg|Enireja pordego
Dosiero:Grabštejn_Castle_-_courtyard.jpg|Kortego

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala burga retpaĝo
* Fotogalerio 

Kategorio:Burgoj en Regiono Liberec
Kategorio:Renesancaj konstruaĵoj en Ĉeĥio
Kategorio:Burgoj fonditaj en la 13-a jarcento
Kategorio:Naciaj kulturaj memorindaĵoj en Regiono Liberec
Kategorio:Konstruaĵoj en Chotyně
Valter Ahlstedt

**Valter Ahlstedt** estis sveda novialisto kaj post interlingvaisto, li naskiĝis en 1908 kaj mortis en 2005. Li naskiĝis en Stokholmo kaj estis la unua urba bibliotekisto de sia naskiĝurbo. Li subtenis mone interlingvaon kaj estis fervora propragandisto de tiu planlingvo.

Verŝajne, li estis la lasta pioniro de Novialo, kiu mortis. De 1935 1939, li kunlaboris al la revuo "Novialiste" kaj estis ĝia kunredaktanto en 1937. Kiam en 1937, oni intencis krei komisionon por plibonigi Novialon, Ahlstedt estis unu el ĝiaj membroj. Pro lia influo, la nova versio de Novialo proksimiĝis al Okcidentalo. Lia *"Gramatike interlingual"* de 1947 estis aprobita kiel nova oficiala gramatiko de Novialo.

Valter Ahlstedt kaj Andrea Baietti el Italio estas treeble la nuraj homoj kiuj interparolis Novialon al alilandano.

Post la falo de Novialo, Ahlstedt fariĝis ano de Interlingvao kaj aliĝis al *Societate Svedese pro Interlingua* (Sveda societo pro Interlingvao) ĝis sia morto.

Kategorio:Interlingvistoj
Kategorio:Novialo
Kategorio:Stokholmanoj
Kimbuoj

La **kimbuoj** estas etno vivanta en okcident-centra Tanzanio. 1987 la nombro de la kimboj estis taksata 78.000.

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Tanzanio
Kategorio:Etnologio
Rassemblement pour la France et l'indépendance de l'Europe

***Rassemblement pour la France*** (; mallongigo **RPF**) estas politika partio de nacie konservativaj eŭroposkeptikantoj en Francio '''''et pour l'indépendance de l'Europe'''* (). La partion fondis membroj de plimulto de la franca konservativa partio Rassemblement Pour la République ("Kunigado Por la Respubliko" RPR), kontraŭa al la traktato de Mastriĥto. La partio RPR intertempe iĝis parto de la nove fondita - kaj pli eŭropisma - konservativa partio Union pour un mouvement populaire (UMP) dum aprilo 2002, okaze de la prezidenta baloto, kaj la eŭroposkeptikantoj plu organiziĝas en la partio RPF.

RPF estis fondita de *Philippe de Villiers* kaj *Charles Pasqua*. Post la eksiĝo de *Philippe de Villiers* el la partio en 2000, la partia gvidanto estis *Charles Pasqua*; ĉi-lasta estis nacia ministro pri internaj aferoj dum la estraro de Jacques Chirac kaj kandidato dum la prezidenta baloto en 2002. Lia partio havis sian plej grandan sukceson dum la balotoj de 1999 por la Eŭropa Parlamento, kiam ĝi kun la parenca partio *Mouvement Pour la France* ("Movado Por Francio", MPF antaŭe fondita de *Philippe de Villiers'') iĝis la plej granda konservativa francia alianco. Dum la jaro 2004 tamen la partio ne kolektis sufiĉajn voĉojn kaj sekve ne reprezentiĝas en la Eŭropa Parlamento. Ene de la Eŭropa Unio, la partio politike apartenas al la partio Alianco por Eŭropo de Nacioj kaj la similnoma parlamenta frakcio Unio por Eŭropo de Nacioj.

Kategorio:Politikaj partioj de Francio
Kategorio:Konservativaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1999
Kategorio:Politikaj partioj malfonditaj en 2011
Krispino kaj Krispiniano

**Krispino kaj Krispiniano**, mortintaj la , estis du junaj kristanoj senditaj de Romo al belga Gaŭlio kiel misiistoj. Ili mortis kiel martiroj pro ordono de prefekto Rictiovarus (sub la imperiestreco de Maksimiano, kun-imperiestro de Diokleciano).[eta|300px|[Aert van den Bossche, *La martiriĝo de sanktaj Krispino kaj Krispiniano* (1494), *Muzeo de Wilanów*, Varsovio.]]Ili estas honorataj kiel sanktuloj kaj patronoj de la katedralo de Soissons. Ilia memortago estas la 25-a de oktobro. Ili estas ankaŭ patronoj de ŝufaristoj, selistoj, tanistoj kaj la urboj Soissons (Francujo), Osnabrück (Germanujo).

Pri iliaj vivoj raportas nur hagiografiaj tekstoj, kiuj enhavas multajn fabelecajn aldonaĵojn; tamen la malnoveco kaj disvastigiteco de ilia kultado subtenas la historiecan faktecon.

Kategorio:Sanktuloj
Kategorio:Kristanaj martiroj
Kamparana Popola Unio de Litovio

[eta|[Kazimiera Prunskienė]]
La organizo **Lietuvos valstiečių liaudininkų sąjunga** (*LVLS*, "Kamparana Popola Unio de Litovio") estas politika partio de Litovio. Ĝi (ree) ekzistas ekde la jaro 2005 kiel posteulo de la Valstiečių ir Naujosios demokratijos partijų sąjunga (VNDP, "Unuiĝo de la Partioj de Kamparanoj kaj de Nova Demokratio"). La nomŝanĝo estas la provo videble daŭrigi la tradicion de la unua partio LVLS, kiu ekestis dum la epoko de la unua respubliko de Litovio post la Unua Mondmilito.

La partio en la nacia parlamento Seimas post la lastaj parlamentaj balotoj de somero 2006 reprezentiĝas per 10 deputitoj kaj havas fortan apogon de la kamparana enloĝantaro de malurba Litovio. Laŭ stato de printempo 2008 la estroj de la distriktaj municipoj Šiauliai, Panevėžys, Jonava, Ignalina, Kupiškis, Šakiai, Šilutė, Ukmergė estas partiaj membroj.

La partio ideologie malfacile kategoriigeblas, laŭ la propra programo ĝi defendas kristanajn valorojn kaj socie orientitan merkatan ekonomion, kiu aparte konsideras la intereson de la meza socia tavolo kaj de la kamparanoj. La prezidantino Kazimiera Prunskienė (oficanta ekde 2001) ĝis la fuzio kun la Litova Kamparana Partio la prezidantino de la de ŝi kunfondita Virina Partio kaj estas engaĝita luktantino por la aktiva kunagado de virinoj en politiko kaj socio. La nuna partio LVLS tendencas koalicii kun la Lietuvos socialdemokratų partija, la Socialdemokratia Partio de Litoivo.

En la Eŭropa Parlamento la partio reprezentiĝas per unu parlamentano en la eŭroposkeptikisma frakcio Unio por Eŭropo de Nacioj kaj la eŭropa partio Alianco por Eŭropo de Nacioj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  oficiala retejo de la partio

Kategorio:Kamparanaj partioj