Vanellus

La birdoj de genro ***Vanellus*** estas mezgrandaj vadbirdoj kiuj apartenas al subfamilio *Vanellinae* (Vanelenoj) de la familio Ĥaradriedoj, kaj kiuj enhavas ankaŭ pluviojn kaj morinelon. La vorto "Vanelo" povas esti uzata por ĉiu birdo de tiu genro *Vanellus*, sed ankaŭ estas uzata specife por la konata specio Vanelo aŭ Eŭrazia vanelo, *Vanellus vanellus*. Iu vanelo povas esti konsiderata kvazaŭ iu pluvio pli granda. Tiuj longkruraj vadbirdoj havas plej ofte buntajn plumarojn tre markitajn irizece. Kvankam la plej konata specio de norda hemisfero, nome Vanelo aŭ Eŭrazia vanelo, *Vanellus vanellus*, havas fajnan kreston, nur ankaŭ du aliaj specioj havas similan kreston. Flavaj aŭ ruĝaj vizaĝaj bridoj estas pli tipaj ornamaĵoj.

La nomo "*vanellus*" estas Latino por "ventumileto", *vanellus* estas la diminutivo de *vannus* ("kribra vento aŭ ventumilo"). La nomo estas referenco al la sono de la flugiloj de la vaneloj dumfluge.

Fakuloj plej ofte konsentas, ke ekzistas ĝis 24 specioj de vaneloj, sed klasado inter diversaj subfamilioj malkonsentas. Peters rekonas ne pli ol 19 genrojn, sed aliaj konsideras ĉiujn vanelojn kiel membroj de la sama genro *Vanellus*. 

## Sistematiko
[thumb|maldekstre|[Spronvanelo.]]
La genro *Vanellus* estis kreita de la franca zoologo Mathurin Jacques Brisson en 1760. La nomo estis derivita per duobligo de la origina dunoma nomo de la Vanelo *Tringa vanellus* kreita de Linnaeus en 1758. *Vanellus* estas Mezepoka latino por "vanelo". Ĝi estas diminutivo de la Latina *vanus* kun la signifo "ventumilo".

La sistematiko de *Vanellus* ne havigis klaran solvon. Esence, oni ne faris kompletan revizion por interkonsento kaj dume oni agnoskis ĝis 19 genroj por la 24 vanelo-specioj. Kvankam estus dezirebla la disigo de tiu tro granda kaj diversa genro, la morfologiaj trajtoj estas konfuza mikso de apomorfaj kaj pleziomorfaj trajtoj en ĉiu specio, kaj malmultaj rilatoj estas tre evidentaj. La molekula informaro simile apenaŭ havigis sufiĉan solvon, kvankam vere la vaneloj ne estis ĝis nun tiom studitaj tiukadre kial aliaj *Charadriiformes*.

Nura certigo estas ke laŭ la informaro per sekvenco de DNA estas grupo de 5 specioj. Tiuj estas senbridaj vaneloj kiuj estis apartigitaj kiel *Anitibyx*, *Belonopterus*, *Hoplopterus* (larĝsence) kaj *Ptiloscelys*. Ili estas laŭvide tre dissimilaj, sed rimarkindas, ke ilia distribuado formas klaran zonon tra la tropikaj regionoj de la mondo escepte Aŭstralio; ili plej verŝajne formas kladon. La nura specio inter ili kiu estas migranta estas la Anda vanelo (*V. resplendens*), kiu ne povas esti grupigita kun la ceteraj migrantaj vaneloj de tiuj areoj. *Hoplopterus* estas la plej amplekse uzata alternativa vanelgenro.
Alternative metita en ***Anomalophrys***:
* Brovovanelo, *Vanellus superciliosus*
Alternative metita en ***Microsarcops*** aŭ *Hoplopterus*:
* Grizkapa vanelo, *Vanellus cinereus*
Alternative metita en ***Lobivanellus*** aŭ *Hoplopterus*:
* Hindia vanelo, *Vanellus indicus*
Alternative metita en ***Rogibyx***:
* Indonezia vanelo, *Vanellus macropterus*
Alternative metita en ***Zonifer***, *Lobivanellus* aŭ *Hoplopterus*:
* Trikolora vanelo, *Vanellus tricolor*
Alternative metita en ***Lobibyx***, *Lobivanellus* aŭ *Hoplopterus*:
* Maskovanelo, *Vanellus miles*
Alternative metita en ***Chettusia***:
* Socia vanelo aŭ Stepvanelo, *Vanellus gregarius*
Alternative metita en ***Vanellochettusia*** aŭ *Chettusia*:
* Blankvosta vanelo aŭ Marĉvanelo, *Vanellus leucurus*
Alternative metita en ***Belonopterus***:
* Sudamerika vanelo, *Vanellus chilensis* 
Alternative metita en ***Ptiloscelys*** aŭ *Belonopterus*:
* Anda vanelo, *Vanellus resplendens*
Definitive metita en ***Hoploxypterus***:
* Pluvivanelo, *Hoploxypterus cayanus*

### Pri specioj 
Nur Vanelo aŭ Eŭrazia vanelo, *Vanellus vanellus*, Socia vanelo, *Vanellus gregarius*, Blankvosta vanelo, *Vanellus leucurus*, kaj *Vanellus superciliosus* estas migrantaj specioj.

Multaj specioj havas vizaĝajn bridojn aŭ masketojn kiuj povas esti ĉu etaj (Nigrakapa vanelo, *Vanellus tectus*, Nigrakrona vanelo, *Vanellus melanocephalus*, Ruĝbeka vanelo aŭ Hindia vanelo, *Vanellus indicus*, kaj Trikolora vanelo, *Vanellus tricolor*) ĉu grandaj (Blankkrona vanelo, *Vanellus albiceps*, Sudafrika flavbrida vanelo, *Vanellus senegallus*, Flavbrida vanelo aŭ Malabara vanelo, *Vanellus malabaricus*, Indonezia vanelo, *Vanellus macropterus* aŭ Maskita vanelo, *Vanellus miles*).

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Vanelaj filmoj

Kategorio:Birdoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj