Mallongvosta albatroso

La **Mallongvosta albatroso** (*Diomedea albatrus*) estas marbirdo el la ordo de Procelarioformaj birdoj kaj familio de Diomedeedoj kiu vivas en Norda Pacifiko. Kvankam ĝi estas rilata al la aliaj nordpacifikaj albatrosoj, ĝi montras ankaŭ kutimarajn kaj morfologiajn ligojn al la albatrosoj de Suda Oceano. Ĝi estis priskribita de la germana naturalisto Peter Simon Pallas el haŭtaĵoj kolektitaj de Georg Wilhelm Steller (laŭ kiu derivas alia alternativa komuna nomo Stelera albatroso). Iam komuna, ĝi estis kondukita al bordo de formorto pro komercado de plumoj, sed danke al protektado estis ĵus rekuperiĝante.

## Taksonomio 
La Mallongvosta albatroso estas tipo de albatrosoj kiu apartenas al la familio de Diomedeedoj kaj al la ordo de Procelarioformaj, kun pufinoj, fulmaroj, ŝtormopetreloj, kaj merĝopetreloj. Ili kunhavas iajn identigajn karakterojn. Unue, ili havas nazajn trapasejojn kiuj ligiĝas al la supra beko nome *narikornoj*, kvankam la naztruoj ĉe albatrosoj estas en la flankoj de la beko. La bekoj de Procelarioformaj estas unikaj ankaŭ en tio ke ili disiĝas en inter 7 kaj 9 kornecaj platoj. Fine, ili produktas stomakoleon faritan el vaksoesteroj kaj trigliceridoj kiu estas stokita en la proventrikulo. Tio estas uzata kontraŭ predantoj sane kiel energiriĉa manĝofonto kaj por idoj kaj por plenkreskuloj dum ties longaj flugoj. Ili havas ankaŭ salglandon situanta super la naza trapasejo kiu helpas sensaligi ties korpojn, pro la alta kvanto de oceana akvo kiun ili englutas. Ĝi elpelas altan salan solvaĵon el sia nazo. Reenirante en tempo, fosilioj de albatrosoj el meza Pleistoceno en Bermudo kaj Norda Karolino estas konsiderataj la plej proksimaj parencoj al la Mallongvosta albatroso.

## Aspekto 
Ĝi estas granda marbirdo kun flugiloj longaj je pli ol 2 m. Ĝi diferencas de alispecaj diomedeoj per sia bekego. Ĝiaj korpoplumoj estas blankaj, ĝiaj kapo kaj nuko flavbrunaj, ĝiaj ŝultroj, flugiloj kaj pinto de la vosto griznigraj, kaj ĝia beko flava, ĉe kies ambaŭ flankoj estas naztuboj. La albatrosoj havas longajn kaj maldikajn flugilojn kun pli ol 30 akcesoraj flugplumoj, kiuj tre taŭgas por fari longan vojaĝon super maro.

Pli precize la Mallongvosta albatroso estas mezgranda albatroso, kun enverguro de 215 al 230&nbsp;cm, longo de 84 al 94&nbsp;cm kaj korpopezo kiu povas esti de 4.3 al 8.5&nbsp;kg. Inter standardaj mezuroj, la beko estas 12.7 al 15.2&nbsp;cm longa, la vosto estas 14-15.2&nbsp;cm longa, la tarso ĉirkaŭ 10&nbsp;cm kaj la flugila malfermo 51&nbsp;cm. Ties plumaro kiel plenkreskulo estas ĝenerale blanka kun nigraj flugoplumoj, kelkaj kovriloj, same kiel nigra fina vostobendo. Ĝi havas flavmakulajn nukon kaj krono. Ties beko estas granda kaj rozkoloreca; tamen plej aĝaj birdoj akiras bluecan pinton. Junuloj estas tutbrunaj, kaj ili blankiĝas laŭ la aĝo, en ĉirkaŭ 10 al 20 jaroj. Ĝi povas esti distingata el la aliaj du specioj de albatrosoj de sia teritorio, nome la Lajsana albatroso kaj la Nigrapieda albatroso pro sia plia grando kaj pro sia rozkolora beko (kun blueca pinto), same kiel pro detaloj de ĝia plumaro. Male al tio sugestita de ties nomo ties vosto ne estas pli mallonga ol tiu de la Lajsana aŭ de la Nigrapieda, kaj estas fakte pli longa ol tiu de la alia membro de la genro *Phoebastria*, nome la Ondalbatroso.

## Teritorio kaj habitato 
dekstra|eta|Elnestiĝonta ido tuj abandononta la Havajan arkipelagon
La Mallongvosta albatroso nune nestumas en kvar insuloj, kaj la majoritato de birdoj nestumas en Toriŝima, kaj preskaŭ ĉiu el la resto en Minami-kojima el la Senkaku-insuloj. Paro de du inoj ekreproduktiĝis en Kure fine de la 2000-aj jaroj, sed ĝis nun ili malsukcesis produkti utilan ovon. Unu ido eloviĝis la 14an de januaro 2011 sur Midvejo. Kaj Midvejo kaj Kure estas en la Nordokcidentaj Havajaj Insuloj. En 2012 unu paro ekkovadis ovon en Muko-jima, en la Boninoj, Japanio. For de la reprodukta sezono ili havas teritorion tra Norda Pacifiko, kaj la maskloj kaj la junuloj ariĝas en la Beringa Maro, dum la inoj manĝas ĉe la marbordoj de Japanio kaj orienta Rusio.

Tiu specio estis formortigita kiel reproduktulo el Kita-no-ŝima, Eniwetok, Kobiŝi, kaj la Boninoj (Niŝino-ŝima, Jomejima, kaj (ĝis ĵuse) Mukojima).

## Kutimaro 
### Manĝo 
Ĝi scipovas naĝi kaj mergiĝi. Matene ĝi manĝas fiŝojn, sepiojn, kiuj aperas marsurface nokte, kaj aliajn marajn vivulojn. Albatroj ŝatas flugi post ŝipoj por manĝi deĵetitajn bestajn internaĵojn kaj aliajn forĵetaĵojn. kun loĝa teritorio de 34,800,000&nbsp;km² kaj reprodukta teritorio nur de 9&nbsp;km².

La Mallongvosta albatroso venis danĝere tre proksime al la formorto. Ili estis ĉasataj je preskaŭ industria skalo por ties plumoj en la dua duono de la 19a jarcento, kaj kelkaj ĉirkaŭkalkuloj indikis ĝis 10 milionoj da birdoj ĉasitaj. Ĉe la 1930-aj jaroj la ununura restinta populacio estis en Toriŝima; inter 1927 kaj ĝis 1933 ĉasado pluis kiam la registaro de Japanio deklaris la malpermeson de ĉasado por savi la specion, post kio la albatrosoj ĉesis reproduktiĝi en la insulo. Je tiu punkto la specio estis supozita formortinta kaj priserĉado iĝis neebla pro la komenco de la Dua Mondmilito. En 1949 usona priserĉisto alveninta sur la insulo deklaris la specion formortinta, sed ĉirkaŭkalkule 50 individuoj, plej verŝajne junuloj, survivis en la maro (ĉiuj albatrosaj specioj postulas longan tempon por atingi la seksan maturecon kaj ne revenas al siaj naskiĝlokaj kolonioj dum multaj jaroj). Post la reveno de la birdoj ili estis pli zorge protektitaj, kaj la unua eloviĝo okazis al la revenintaj birdoj en 1954. Oni metis diversajn variantojn de albatrosaj logbirdoj (imitaĵoj) ĉe la insulo post kian oni malkovris, ke kiel ĉe aliaj albatrosaj specioj, ankaŭ tiuj albatrosoj kuraĝiĝas reproduktiĝi se lokitaj en grupo.

Nune, multhokadaj fiŝkaptejoj, kaj vulkanaj erupcioj en Toriŝima estas la plej danĝeraj minacoj; tamen ankaŭ enmetitaj predantoj, mediaj poluantoj, grundonestabileco, kaj akra vetero estas minacoj.

Oni entreprenas multajn sistemojn por protekti tiun specion. Japanio, Kanado, kaj Usono listis tiun birdospecion kiel protektita specio. Toriŝima estas Nacia Naturprotekta Areo, kaj oni transplantas indiĝenajn plantospeciojn por helpi la nestumadon. Ankaŭ, plej komercaj multhokadaj fiŝkaptejoj uzas sistemojn por eviti okazigon de aldona kaptado.

## Notoj 
## Referencoj 
*  
* 
* 
* 
* del Hoyo, Josep, Elliott, Andrew & Sargatal, Jordi (1992). *Handbook of Birds of the World* Vol 1. Barcelona:Lynx Edicions, ISBN 84-87334-10-5
* Double, M. C. (2003). "Procellariiformes (Tubenosed Seabirds)". In Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J. et al. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (2 ed.). Farmington Hills, MI: Gale Group. pp.&nbsp;107–111. ISBN 0-7876-5784-0.
* 
* 
* 
* 
* 
* "WDF - Wildlife Science." Washington Department of Fish and Wildlife. 09 Feb. 2009 

Kategorio:Diomedeedoj
Kategorio:Albatrosoj
Kategorio:Procelarioformaj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Pacifiko