open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dong Hoi

**Dong Hoi** - vjetname **Đồng Hới** aŭdu estas administra urbo de Provinco Quang Binh, ankaŭ universitata urbego en Vjetnamio.
eta|maldekstre|Aerfoto pri Đồng Hới
eta|Plaĝo en Đồng Hới
eta|Vido en Đồng Hới

## Bazaj informoj 
* Areo: 152&nbsp;km²
* Supermara alteco: 13 m
* Loĝantaro: 160,000 en 2013
* Horzono: UTC +7
* Telefonkodo:
* 

## Geografio 
Đồng Hới situas laŭ rivero kaj laŭ la Sudĉina Maro en meza parto de la lando. La marbordo estas 12 km. longa. Hue troviĝas en distanco de (en mm-oj) 154, lando Laoso 180, Da Nang 232, Nam Dinh 328, Hai Phong 373, Hanojo 401, Ha Long 416, Qui Nhơn 500, Nha Trang 645, Da Lat 648, Biên Hòa 729, Phan Thiết 747, Ho-Ĉi-Min-urbo 751, Vũng Tàu 797, Long Xuyên 802, Can Tho 836, Rạch Giá 849 km.

## Historio 
eta|maldekstre|Enirejo de la citadelo en Đồng Hới
Arkeologia elfosejo en tiu areo pruvis, ke homoj vivis tie jam en la ŝtonepoko. Inter 1558-1775 Vjetnamio estis dividita en du landoj, Đồng Hới estis grava defendejo de la norda parto. Dum la unua Hindoĉinia Milito en la 1950-aj jaroj la loka aerbazo estis uzita fare de la francoj. Dum la Vjetnama milito en 1965 Đồng Hới estis grandparte detruita per bombadoj fare de Usono. En 1972 denove okazis granda batalo inter usonaj ŝipoj kaj vejnamiaj aviadiloj. Post falo de Sajgono en 1975 Quảng Bình provinco estis kunfandita en Bình Tri Thien provinco. En 1990 Bình Tri Thien denove estis disigita en tri provincojn kiel ĝi estis antaŭe. Đồng Hoi tiam iĝis la ĉefurbo de Quảng Bình provinco.

## Ekonomio 
En la ĉirkaŭaĵo de Đồng Hới oni vivas el agrikulturo, en la urbego el industrio, turismo, iom da servoj kaj iomete el agrikulturo. En la urbego La grandurbo 98 hoteloj funkcias.

## Trafiko 
Đồng Hới estas atingebla per flugmaŝinoj, aŭtoj, trajnoj kaj ŝipoj. En la urbego aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.
eta|Ruinaĵo en Đồng Hới

## Klimato 
Đồng Hới situas en musona klimato. En la urbego pluvas en la plena jaro 2090 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed inter septembro-novembro pluvegas. La meza jara humido estas proksimume 84%.

## Vidindaĵoj 
* plaĝo
* Nacia parko, samtempe monda heredaĵo 50 km norde

## Fontoj 
* WikiTrans
* mapo, distancoj 

Kategorio:Urboj de Vjetnamio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Banlokoj
Kategorio:Provinco Quang Binh
Zbojský potok

**Zbojský potok** (eo: Rojo de Zboj) estas akvafluo en la plej orienta parto en Slovakio, en distrikto Snina VII-a vica. Ĝi estas la plej grava maldekstra alfluo de rivereto Ulička kaj havas longecon 21,4&nbsp;km. Sur la supra parto de sia fluo ĝi fluas tra teritorio de Nacia parko Poloniny, de ambaŭ flankoj alportas grandan multecon de alfluoj, pro tio ĝi havas multe da akvo dum tuta jaro.

*Elfonto:* en Bukovské vrchy sur sud okcidenta deklivo de monto (1 167,2 m s. m.) v en la supermara alteco ĉirkaŭ 1 060 m s. m.

*Direkto de fluo:* je supra parto sudokcidenten, en vilaĝo Nová Sedlica turniĝas sud okcidente, de Uličské Krivé fluas sude.

*Geomorfologiaj tutecoj:* Bukovské vrchy, subtuteco Bukovce, partoj Sedlická kotlina a Uličská kotlina.

*Alfluoj:* pli rojoj, ĉefaj: Bystriansky potok, Kvašný potok, Sučina, Ráztoka, Begovec.

*Enbuŝo:* en Ulička ĉe vilaĝo Ulič en supermara alteco ĉirkaŭ 260 m s. m.

*Vilaĝoj:* Nová Sedlica, Zboj, Uličské Krivé kaj preter Ulič.
[350ra|maldekstra|eta|Rojo de Zboj - la rojo tranĉigas tra roka fliŝa tavolaro super la vilaĝo [Nová Sedlica]]

Kategorio:Nacia parko Poloniny
Kategorio:Distrikto Snina
Kategorio:Riveroj en Regiono Prešov
Kategorio:Akvokolekta areo de Bodrog
Lengyeltóti

**Lengyeltóti** (lendjeltOti) estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono **Suda** Transdanubio, en departemento Somogy, en subregiono de Lengyeltóti, kies centro estas.
eta|maldekstre|Kastelo en Lengyeltóti

## Situo 
Lengyeltóti situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kaposvár-Fonyód. Tiu lasta urbo (kun Balatono) troviĝas 11, Kaposvár 41, Pécs 105, Budapeŝto 153 km.
eta|dekstre|Kirko en Lengyeltóti

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1116. En la 12-a jarcento preĝejo konstruiĝis, kiun baldaŭe oni trakonstruis, sed ankaŭ nun funkcias. En 1896 la fervojo ekfunkciis.

La komunumo iĝis distriktejo inter 1871-1950, en 1977 grandvilaĝo, en 1992 urbo.

Dum la historio la urbeto famiĝis pri vinkulturo, juglandoarbaro, bredado de ĉevaloj, bovoj kaj ŝafoj.

## Vidindaĵoj 
* origine mezepoka Preĝejo Sankta Jakobo (Lengyeltóti)
* Kastelo de Lengyeltóti (longe estis hospitalo)

## Famuloj 
En Lengyeltóti naskiĝis:
* aktoro András Ernő Tóth
* lingvisto László Honti
* ministro József Szterényi
* operkantisto Klára Takács
* paleontologo kaj geologo Adalbert Liebus.
* skulptisto Aurélia Németh
### Lokaj esperantistoj
*Adalbert Liebus

== Komunumoj pri *lengyel* (=polo) en Hungara reĝlando ==

## Fontoj 
* distancoj 


Kategorio:Vinvilaĝoj
Mihály Fogarasy

**FOGARASY Mihály** transilvanuja romia katolika episkopo (Gyergyószentmiklós, 17-a de septembro 1800 – Gyulafehérvár, 23-a de marto 1882).

## Biografio 
Li lernis Marosvásárhely Csíksomlyó kaj ekde 1817 li estis lernanto de pastroedukejo en Gyulafehérvár. En 1819 en Vieno en Pázmáneum li finis siajn studojn. En 1823 oni ordinis lin kaj nomumis instruisto en Sibio. En 1833 en Gyulafehérvár, en 1838 en Nagyvárad estis kanoniko, samtempe akademiestro de Jura Akademio (Nagyvárad). En 1842 li faris la planon por *Szent István Társulat*, kies li estis la direktoro ĝis 1853. En 1843 ricevis la titolon abato, en 1846 episkopo. En 1864 fariĝis episkopo de Transilvanujo. Li havis rolon en evoluigo de katolika lernejafero.

## Ĉefaj verkoj 
* Az erdélyi püspökről polgári tekintetben (Bécs, 1837);
* Emlékirat az 1847–48 országgyűlés alatt Pozsonyban tartott püspöki tanácskozásokról (Pest, 1848).

Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Episkopoj de Oradea
Daniel Schultz

300px|eta|Reĝo Michał Korybut Wiśniowiecki
**Daniel Schultz** la juna (1615 – 1683) estis la fama pola pentristo dum baroko. Li pentris multajn reĝojn, nobelulojn kaj homojn de la kulturo kaj ankaŭ bestojn. Li fariĝis la plej granda pentristo en la 17-jarcenta Pollando.

Propable li naskiĝis ĉirkaŭ la 1615 jaro en Gdańsk en Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Li lernis la arton de sia onklo Daniel Schultz la pliaĝa (?-1646). Post la morto de sia onklo li vojaĝis al Francio kaj Nederlando kie li lernis plu la pentraĵon. Li studis tie dum tri jaroj.

Li revenis al Pollando en 1649 kaj fariĝis la privata pentristo de la pola reĝo Johano Kazimiro. Li kreis tiam la gravan pentraĵon prezentantan la reĝon en la sombreco. Post Johano Kazimiro la reĝon fariĝis Mikaelo Korybut Wiśniowiecki. La mallonga reĝado finiĝis kaj elektita estis Johano Sobieski. Schultz vivis en Varsovio ĝis la 1660 jaro. Inter pentraĵoj de Herman Han kaj Bartłomiej Strobel la verkaro de Schultz estas plej eminenta fenomeno de la pola baroka pentraĵo.

Post la reveno al Gdańsk li vivis ĉi tie ĝis la morto en 1683. La verkojn de Schultz alvenigis al Varsovio Jeremias Falck.

Dosiero:Daniel_Schultz_d._J._005.jpg|*Michał Korybut Wiśniowiecki*
Dosiero:ColJCasimir.jpg|*Johano Kazimiro*
Dosiero:Johannes Hevelius.PNG|*Johano Hevelio*
Dosiero:Schultz Stanisław Krasiński.png|*Stanisław Krasiński*
Dosiero:Schultz Hunting Bird.JPG|*Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de besta batalo*
Dosiero:Schultz Poultry.JPG|*Ŝtelita de Germanoj pentraĵo de birdoj*
Dosiero:Daniel Schultz d. J. 003.jpg|*Pentraĵo de kozako* fragmento
Dosiero:Wincenty Korwin Gosiewski.jpg|*Wincenty Korwin Gosiewski*

Kategorio:Barokaj pentristoj
Kategorio:Polaj pentristoj
Ruhr-kluzo Mülheim

eta|Kluzo kun la akvostacidomo en la fono
eta|Kluzo rigardate ekde la akvostacidomo
La **Ruhr-kluzo Mülheim** estas la unua el serio de Ruhr-kluzoj konstruitaj ĝis 1780 por antaŭenigi ŝiptrafiko sur la Ruhr.

La registaro de Prusio novkonstruigis la kluzon en la jaroj 1843 ĝis 1845 je la hodiaŭa loko. Ĝi ankoraŭ funkcias ĉitempe. Ĝi anstataŭis pli malnovan kluzon kun tro altaj murelstaraĵoj montflankaj kaj la entute problema situo en la ofte ensabliĝinta malsupra akvo de la transŝarĝejo *Broicher Schlagd*. Tiu ĉi unua kluzo estis konstruata en la jaroj 1779 kaj 1780 tie, kie hodiaŭ troviĝas la fluakva centralo de la Rejnland-Vestfalia akvoproviza societo. En 1927 necesiĝis adaptigo de la nova kluzo, post kiam estis konstruita la vejro de Kahlenberg ĉ. mil metrojn kontraŭflue je la supra finaĵo de la kluzinsulo, pro kio la supra akvonivelo leviĝis je 1,5 metroj. er tio la kluzo de Mülheim estas la ununura tiaspeca ĉe la Ruhr, kiu superas samtempe du vejrojn (de Kahlenberg kaj de Broich). Pro tio ankaŭ la ŝipirkanalo en la supra akvo estas nekutime longa. La kluzo mem estas je 5,64 metroj da larĝeco 63,42 metrojn longa kaj superas diferencon inter supra kaj malsupra akvo de 4,95 metroj. Post kiam la vejro ekde 1987 staras sub monumentprotekto, ĝi estis restaŭrita en 1993/1994.

Je la vejro Kahlenberg kaj la *Broicher Schlagd* (transŝarĝejo) troviĝas po unu fiŝoŝtuparo.

## Eksteraj ligiloj 
* Ruhrschleuse Mülheim

Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Mülheim ĉe Ruhr
Kategorio:Ruhr-regiono
Nuklea industrio

**Nuklea industrio** estas la tuta industrio, kiu partoprenas la procedon de elektroprodukto per nuklea energio.

La produktado de la energio mem okazas en nukleaj centraloj.

## Vidu ankaŭ 
*Listo de nukleaj centraloj

Kategorio:Nuklea energio
Nagybajom

**Nagybajom** [nadjbajom] estas urbo en Hungario. Ĝi apartenas al la regiono Suda Transdanubio, al la departemento Somogy kaj al la distrikto Kaposvár. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Situo 
Nagybajom situas laŭ ĉefvojo Kaposvár-Nagykanizsa. Kaposvár troviĝas 25, Nagykanizsa 51, Dombóvár 53, Gyékényes 56, Fonyód kun Balatono 59, Pécs 85, Budapeŝto 201 km.

## Historio 
La unua skriba mencio devenis el 1197. Pro la poŝta servo la loknomo estis iam *Somogynagybajom*. En 1945 la fronto daŭris 4 monatojn. La vilaĝo en 1996 ricevis la titolon *Eŭropa cikoniovilaĝo* pro 30 da nestoj. En 1970 la statuso estis grandvilaĝo, en 2001 jam urbo.

## Vidindaĵoj 
* Preĝejo Koro de Jesuo (Nagybajom)
* Kalvinana preĝejo (Nagybajom)
* termala banejo
* kastelo de Sárközy [ŝArkozi]

## Famuloj 
* en Nagybajom naskiĝis:
** advokato Imre Bárd
** inĝeniero Pál Lázár L.
** literaturhistoriisto Albert Gyergyai
** politikisto Kázmér Sárközy
** teatrestro Béla Füredi
* en Nagybajom mortis:
** nobela juĝisto István Sárközy
** poeto Ádám Pálóczi Horváth

## Ĝemela komunumo 
*  Schortens, Malsupra Saksio, Germanio

## Fontoj 
*  ()

Kategorio:Nagybajom
Kategorio:Banlokoj
Konsumo

[eta|Homoj aĉetantaj hejmajn elektronikaĵojn ĉe komerca butiko en [Ĝakarto, Indonezio]]
**Konsumo** estas la iompostioma detruo, neniigo aŭ perdigo de iaj substancoj aŭ aĵoj. La kvanto de aĵoj malpligrandiĝas, ĝi estas uzata aŭ konsumata.

Temas pri uzo, sekve al kiu la uzo de la aĵo disponeblas ne plu, diversforme aŭ diverskvante. La aĵo fine ne plu ekzistas, sed sekvoprodukto, kiu estas pli valora, senvalora aŭ eĉ damaĝema. Konsumo signifas do neniigon de materio aŭ energio.

Tiu, kiu uzas la aĵon estas nomata uzanto aŭ konsumanto. Uzanto povas esti ankaŭ maŝino, ekzemple motoro.

Konsumismo povas referenci kaj al la akumulo, aĉeto aŭ **konsumo** de varoj kaj servoj konsiderataj neesencaj, kiaj la politika kaj ekonomia sistemoj kiu helpas la konkurencan akiron de riĉo kiel signo de statuso kaj prestiĝo ene de grupo.

## Averaĝa jara konsumo 
Ekzemploj de jara konsumo en Germanio por unu persono:

*akvo
** akvokonsumo: ĉirkaŭ 30 ĝis 45 m³ (ĉ. 130 litrojn tage) 
**varmakvokonsumo: 10 ĝis 15 m³ 
*elektrokonsumo
** kun elektra kuirado kaj elektre hejtita banakvo: ĉirkaŭ 1800 kWh (2006)
** sen elektra kuirado, sed kun elektre hejtita banakvo: 500 ĝis 1000 kWh (2006)
** averaĝa elektrokonsumo por dupersona hejmo: 3030 kWh (2006)
** averaĝa elektrokonsumo por tripersona hejmo: 3880 kWh (2006)
** averaĝa elektrokonsumo por kvarpersona hejmo: 4430 kWh (2006)
** entuta elektrokonsumo en Germanio, inkluzive industrio: 581 miliardoj da kWh (2002)
*hejtado
** komuna hejtado: ĉirkaŭ 70 ĝis 140 kWh por ĉiu m² de loĝareo
** nafthejtado: ĉirkaŭ 18 ĝis 19 l por ĉiu m² loĝareo (1 litro da hejtnafto == 10 kWh)
** gashejtado: ĉirkaŭ 18 ĝis 20 m³ por ĉiu m² loĝareo (1 m³ gaso == 10 kWh)
* telefonkostoj: fiksa telefonkonekto ĉirkaŭ 480 € por ĉiu hejmo (40 € monate), inkluzive baza kosto

## Konsumado kiel ekonomia termino 
IKEV difinas **konsumadon** jene: "konsumado estas kontentigo de bezonoj akompanata de foruzo de aĵoj kaj servoj. En konsumado ĉiuj produktivaj faroj trovas finan celon. La parto kiun la konsumado povas akiri al si en la totala konsumado dependas ne nur de ĝiaj bezonoj, sed speciale de la kiomeco de liaj enspezoj." 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Ekonomio
* Energio
* Investado
* Porciumado

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Tekniko
Servo

**Servo** ekonomie estas **nemateria aĵo**, kies produkto kaj konsumo estas samtempaj.

Tiasence, harfrizisto, advokato, hospitalo, restoracio, transportado aŭ banko ne produktas aĵojn, sed servojn. Same faras perantoj, komercistoj, negocistoj, makleristoj ktp.

En ĝenerala senco la vorto povas signifi:
* Tasko plenumita por iu, sub kies dispono oni estas
* Tasko kompleze plenumita por ies profito
* Utileco por io

## Kategorioj 
Oni distingas kutime komercajn, nekomercajn servojn, alpersonajn, alentreprenajn kaj aladministraciajn servojn.

Inter servoj por entreprenoj kaj administracioj distingeblas:
* financaj servoj,
* asekuroj,
* informadikaj servoj,
* telekomunikaj servoj,
* transportoj,
* loĝistiko,
ktp.

## Graveco de tiu ekonomia sektoro 
En la plej evoluiĝintaj landoj, kiuj atingis postindustrian ekonomion, servoj reprezentas 70 % de la riĉaĵoj produktitaj (MEP) kaj iĝis la precipa motoro de ekonomia kresko.

Servoj estigas grandan parton de la nemateria kapitalo de entreprenoj kaj de publika kaj privata esplorado.

## Vidu ankaŭ 
* Engaĝiĝo
* Servo per Amikeco
* Borel, Jean 1910/1922 : *Komerca Korespondo*, Möller & Borel, Berlino, 48 paĝoj

## Proverbo 
Ekzistas pluraj (20) proverboj pri servo en la *Proverbaro Esperanta* de L. L. Zamenhof, inter aliaj  :

## Eksteraj ligiloj 
*  INSEE: difino de servoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
*
Orfiŝo (fiŝo)

**Orfiŝoj** (aŭ sistematike ***karaso ora***) estas unu de plej malnovaj malsovaĝaj fiŝoj, kaj ĝi nun estas tre populara akvaria kaj lageta fiŝo. Estas malgranda ano de la karpa familio, origine venanta de Ĉinio. Ĝia maksimuma longeco estas 59 centimetroj, kaj ĝia maksimuma pezo estas 4,5 kilogramoj.
Vivodaŭro 15 ĝis 28 jarojn.

## Vidu ankaŭ 
* Invadaj specioj

Kategorio:Fiŝoj
Kategorio:Akvariaj fiŝoj
Kategorio:Ciprinedoj
Manĝoĉeno

eta|Bildigo de Manĝoĉenoj
eta|Food chain in a Swedish lake. Osprey feed on northern pike, which in turn feed on perch which eat bleak which eat crustaceans
eta|This food web of waterbirds from Chesapeake Bay is a network of food chains
[eta|[Antarkto|Antarkta krilo: besto baze de Manĝoĉeno]]
**Manĝoĉeno** estas ekologia termino, kiu priskribas rilatojn inter organismoj, kiam la organismoj de unu nivelo nutras sin per la organismoj de la nivelo sub ĝi.

La unua ĉenero de Manĝoĉeno estas ofte klorofila vegetalo. En maroj kaj oceanoj tio estas fitoplanktono. En la profundaj abismoj, kiun ne atingas sunradioj, arkeoj ludas tiun rolon. Homo plej ofte estas la lasta ĉenero. Ekzemplo estas la grunda manĝoĉeno.

Trofa nivelo estas ĉiu el la aroj de specioj aŭ organismoj de ekosistemo kiuj koincidas, pro la pozicio aŭ vico kiujn ili okupas, en la fluo de energio kaj nutraĵoj, tio estas, kiuj okupas similan lokon en la manĝoĉeno.

## Vidu ankaŭ 
* Manĝado

Kategorio:Ekologio
Kategorio:Teoria biologio
Rolfo Ernst

**Rolfo ERNST** aŭ **Eĉjo** (naskiĝis en 1970) estas svisa esperantisto, kiu loĝas proksime de Zuriko.

Li esperantumas ekde 1988. En la 1990aj jaroj li redaktis dum kelkaj jaroj la gazeton «La svisa kanguruo» de Junularo Esperantista Svislanda (JES). En 1995 li kuninventis la Gufujon. En 1996 Rolfo estis la ĉefrolulo en la filmo «La Verda Stelulo» produktita de la Laŭzana Esperanto-Societo.

En la jaroj 2005 ĝis 2006 li eldonis 30 epizodojn de la podkasta programo esPodkasto.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Bildaro. Sur la unua bildo Rolfo videblas tute dekstre, sed sur la dua bildo tute maldekstre. Krome li estas la sola ulo, kiu ne vestis blankan t-ĉemizon. 

Kategorio:Svisaj esperantistoj
Jagniątków

**Jagniątków** - [elparolu: *jagnjontkuv*]; () estas kvartalo de la pola urbo Jelenia Góra. 
Ĝis la 1970-aj jaroj ĝi estis vilaĝo, de la duono de la 19-a jarcento ĝi estas populara ferieja vilaĝo. En la kvartalo troviĝas tipaj submontaraj pensionoj.

## Nomoj de la urbo 
Ĝis la fino de la dua mondmilito la vilaĝo germane nomiĝis *Agnetendorf*. Tra la unu jaro post la milito ĝi pole nomiĝis *Agnieszków* [elparolu: *agnieŝkuw*] de pola ina nomo Agnieszka (esperante: Agnes). En la 1946 jaro estis ŝanĝita nomo al hodiaŭa *Jagniątków* devenanta de pola nomo “ŝafido” ( signifas ŝafido).

## Historio de la kvartalo Jagniątków 
Politika historio de ĉi tiu tereno estas kunligita kun ĝia aparteno al kvar ŝtatoj. Komence ĝi apartenis al la polaj piastidoj. Tiamaniere estis ĝis 1392 jaro, kiam post morto de Agnesa de Habsburgoj, vidvino post la princo Bolko la 2-a Mały, la Svidna-Javoria princlando transdependiĝis al “Ĉeĥa Krono”, al Luksemburgia dinastio. En 1526 jaro la Silezio troviĝis sub regado de Habsburgoj. En 1740 jaro sekve de sileziaj militoj ĝi troviĝis en Prusio. Kaj denove revenis al Pollando en 1945 jaro, post la dua mondmilito. 
En la 1650 jaro konstruis ĉi tiu setlejon ĉeĥaj protestantoj, kiuj fuĝis de religiaj persekutadoj. Ili transiris Gigantmontaro de sudo. Ili okupiĝis pri la teksa metio kaj poste pri la polurado de la vitro.

## Konataj personoj kunligitaj kun Jagniątków 
De la 1907 ĝis la morto en la 1946 jaro vivis ĉi tie germana verkisto Gerhart Hauptmann, laŭreato de Premio Nobel de Literaturo. Hodiaŭ en lia domo troviĝas la “Urba Muzeo”.

Image:Grzybowiec Old 01.jpg |La pensiono sur la monto “Grzybowiec”. Malnova poŝtkarto.
Image:Grzybowiec Old 02.jpg| La pensiono sur la monto “Grzybowiec”. Malnova poŝtkarto.
Image:Jagniątków 01.jpg|La preĝejo patronita per “Dia Mizerikordo”.
Image:Micro Hydro Jagniatkow.jpg|La malgranda hidroelektra centralo.

**Kvartaloj de Jelenia Góra **:
**Jagniątków** * Cieplice Śląskie-Zdrój * Czarne * Goduszyn * Grabary * Maciejowa * Sobieszów * Strupice * Śródmieście * Zabobrze * Zatorze

**Loĝaj kvartaloj de Jelenia Góra**:
Orle * Pomorskie * Skowronków * Widok * XX-Lecia * Osiedle Zabobrze I * Osiedle Zabobrze II * Osiedle Zabobrze III * Żeromskiego

## Bibliografio kaj fontaĵo 
* Janusz Czerwiński, Krzysztof R. Mazurski: *Sudety. Sudety zachodnie*. Warszawa 1983 20px (pole)
* Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński: *Sudety. Przewodnik*. Warszawa 1979 20px (pole)
* http://pl.wikipedia.org/wiki/ Jagniątków 20px (pole)

Kategorio:Jelenia Góra
Kulturo de sonorilformaj pokaloj

dekstra|eta|250px|Stonehenge
**Kulturo de sonorilformaj pokaloj** estis kulturo sur multaj lokoj de okcidenta kaj meza Eŭropo kaj Maroko proksimume en la jaroj 2900 a.K. ĝis 1800/1700 a.K. (kalibritaj indikoj; la datiĝo diferenciĝas laŭ lokoj, kun la kerno eble ĉirkaŭ la jaro 2400 - 1800/1700 a.K.), do en eneolitiko kaj komence de bronzepoko.

En tiun ĉi kulturon tempe kaj teritorie falas ekz. ankaŭ Stonehenge kaj Avebury.

Sonorilformaj pokaloj
Kategorio:Neolitiko
Kategorio:Bronzepoko
Chalcophaps

***Chalcophaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj. Ĝi inkludas nur tri speciojn.

* Smeralda kolombo, *Chalcophaps indica*, Barato ĝis suda Ĉinio, Malajzio, Filipinoj, Indonezio kaj okcidentpapuaj insuloj, LC
* Brunkapa smeralda kolombo, *Chalcophaps longirostris*, Aŭstralio, Lord Howe kaj Norfolk-Insuloj, Nov-Gvineo, Santa Cruz kaj Banks-Insuloj, Vanuatuo, Nov-Kaledonio, LC
** *C. l. timorensis*, Bonaparte, 1856
** *C. l. longirostris*, Gould, 1848
** *C. l. rogersi*, Mathews, 1912
** *C. l. sandwichensis*, Ramsay, 1878 
* Stefana kolombo, *Chalcophaps stephani*, Sulaveso, Nov-Gvineo kaj la Salomonoj, LC.

Ambaŭ specioj loĝas en la regiono inter sudorienta Azio kaj Aŭstralio. Ĉiuj specioj havas tre brilan verdan koloron en la flugiloj kaj brunecajn subajn partojn; ili estas malgrandaj kolomboj mallongvostaj.

La genron *Chalcophaps* enkondukis la angla ornitologo John Gould en 1843. La genronomo kombinas la vortojn de la antikva greka *ĥalkos* kun la signifo "bronzo" kaj *faps* kun la signifo "kolombo". La tipa specio estas la ordinara Smeralda kolombo (*Chalcophaps indica*).

## Referencoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Vicuña

eta|200ra|Torre Bauer en la plaza de pafiloj
**Vicuña** estas urbeto en norda ĉilio.
Ĝia areo estas 7.609,8 km², ĝia loĝantaro en *2002* estis 24 010. Estas agrikultura kaj montara urbo.

Tie naskiĝis Gabriela Mistral.

Kategorio:Ĉilio
Knol

**Knol** estis anoncita la 13-an de decembro 2007, kiel estonta servo (platformo) de Google. La paĝoj de "Knol" devas esti "la unuaj paĝoj, kiujn oni serĉas por legi pri certa temo la unuan fojon", kiel diris *Udi Manber*, la teknika vicprezidento de Google 

La paĝaro, kies proprietulo estas Google estas en privata beta-fazo, kio signifas, ke la petoj verki "knolojn" estas distribuataj nur kiel privataj invitoj.

Kontraste al Vikipedio, kie artikoloj estas verkataj kunlabore, ĉiu paĝo de la nova projekto estos verkita de unu sola aŭtoro kaj ne povas esti redaktita de aliaj. Do, plej verŝajne aperos kelkaj versioj de artikoloj por la sama temo. Manber diris, ke kreintoj de la paĝoj havos la rajton decidi, ĉu reklamo rajtas aperi sur iliaj "knoloj" kaj se tio okazos, certa parto de mono estos ricevata de la aŭtoroj.

## Referencoj 
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2008
Kategorio:Google-servoj
Balatonboglár

**Balatonboglár** [balatonboglAr] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Fonyód.
[eta|maldekstre|Panoramo de Balatonboglár (fone [Badacsony)]]

## Situo 
Balatonboglár situas sur ebenaĵo kaj sur montetoj, ĉe la suda bordo de Balatono (havanta havenon), laŭ ĉefvojo, fervojo kaj aŭtoŝoseo M7 Budapeŝto-Nagykanizsa. La urbo kontaktiĝas kun Balatonlelle, preskaŭ kun Fonyód kaj havas pramon al Révfülöp. La komunumo havas la titolon ekde 1987 **Internacia urbo de la vinbero kaj vino** kaj en 1995 **Flora Hungario**.

## Historio 
La komunumo estis loĝata jam dum la neolitiko, kuprepoko, bronzepoko, de la romianoj. La unua skriba mencio devenis el 1211. La turkoj faris senhoma la vilaĝon. Ekde 1752 la pramo ekfunkciis. En 1825 kasteleto de Bárány (bArAnj) konstruiĝis, en 1861 la fervojo ekfunkciis. Ekde 1890 formiĝis feriaj dometoj. En 1856 "blua", en 1892 "ruĝa" kapeloj, en 1932 katolika, poste luterana preĝejoj konstruiĝis. Inter 1939-1944 polaj rifuĝintoj setlis kaj en la gimnazio pole lernis. En 1978 Balatonboglár kaj Balatonlelle unuiĝis, kies nomo estis **Boglárlelle**. Ĝi urbiĝis en 1986. Fine en 1991 la du partoj disiĝis al du memstaraj urboj.

## Vidindaĵoj 
* Simbolo de la urbo estas la globelvidejo sur la monteto. Apude estas vinberejoj, kie oni produktas ankaŭ ĉampanjojn, vinbersukojn kaj vinojn.
* Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Balatonboglár)
* Luterana preĝejo (Balatonboglár)
* Kalvinana preĝejo (Balatonboglár)

## Famuloj 
* en Balatonboglár naskiĝis:
** kajakisto János Urányi
** kuracisto Béla Schick
** operkantisto Tibor Udvardy
** poeto György Somlyó
* en Balatonboglár mortis politikisto Gaszton Gaál
* loĝis kaj estis entombigita Béla Varga, pastro kaj politikisto helpanta al polaj rifuĝintoj

## Famaj nomportantoj 
* Lajos Boglár, etnologo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

eta|maldekstre|La globa elvidejo elstaras


Kategorio:Vinvilaĝoj
József Venczel

**VENCZEL József** (vencel) rumanuja hungara sociologo, universitata profesoro (Csíkszereda, 4-a de novembro 1913 – Kluĵo, 16-a de marto 1972).

## Biografio 
József Venczel finis juron en Universitato de Kluĵo kaj li doktoriĝis samloke en 1939. Li iĝis la gvidanto de statistika sekcio de Erdélyi Gazdasági Egyesület (1937–41), instruisto de Erdélyi Tudományos Intézet (1941–46), la profesoro de sociologio kaj statistiko en Bolyai Tudományegyetem de Kluĵo. En 1947 oni arestis lin kaj internigis lin al Pitești. Post unu jaro li liberiĝis kaj fariĝis ĉefarkivisto de la arkivejo Erdélyi Múzeum (1948–49). En 1949 oni maldungis lin. En februaro 1950 oni denove arestis lin kaj laŭ eltrovitaj akuzoj oni kondamnis li al dekdujara prizono. Li estis ses jarojn en la sama ĉelo kun Áron Márton. Li liberiĝis la 1-an de januaro 1961. Li liberiĝis la 1-an de januaro 1961. Li estis la scienca esploristo de Universitato Babeş-Bolyai de Kluĵo (1969–72). Jam kiel studento li aliĝis al vilaĝesplora movado de Erdélyi Fiatalok, estis la redakciano de Faluszeminárium kaj Erdélyi Fiatalok (1931–32), redaktoro transilavanuja de *Új Élet* de Kassa (1932–37), de Hitel (1936–44). Li okupiĝis pri la transilvanuja agra problemo, demografio, metodologio de sociologio. Laŭ la rezultoj de Dimitrie Gusti kaj de amerika agrarsociologio li ellaboris la metodologion de transilvanuja vilaĝesplorado. Li gvidis la sociologiajn esploradojn en Bálványosváralja (1942). Liaj artikoloj kaj studoj aperis precipe en Hitel kaj Korunk.

## Ĉefaj verkoj 
* A falumunka és a transilvaniai falumunkamozgalom (Kv. 1935 = Erdélyi Tudományos Füzetek); A magyar önismeret útja. I. A népmozgalmi adatok feldolgozása, II. A családi gazdaság hozamkérdése. III. Demográfia (uo. 1936. Klny az *Erdélyi Iskolából); Művelődéspolitikai vázlat (uo. 1936. Klny a *Hitelből); Öt Olt-menti székely község népmozgalma. Népesedéspolitikai tanulmány (uo. 1937. Klny. a *Hitelből); A falukutatás módszerének vázlata (uo. 1941); A volt határőrezredek vagyonának sorsa (uo. 1944 = Erdélyi Tudományos Füzetek); Fejezetek a társadalmi statisztika köréből (universitataj prelegoj 1945/46.; multipligo). Kv. 1946; rumane: De la autocunoaşterea naţiunii la ştiinţa naţiunii. Note asupa încer­cărilor de cercetare a satelor maghiare. Sociologie Românească 1936/6; Probleme tehnico-statistice în cercetarea migraţiei socio-teritoriale. In: Metode şi tehnici ale sociologiei. Buk. 1970; itale Erdély és az erdélyi román földreform. Rossegna d’Unghera 1941; postmorte: Az önismeret útján. Tanulmányok (szerk. és bev. Imreh István, Buk. 1980); Erdélyi föld – erdélyi társadalom (szerk. és bev. Székely András Bertalan); A falumunka útján (szerk. és bev. Katona Ádám, Szé­kely­udvarhely–Bp. 1993). Székely András Bertalan zárótanulmányával, függelékben Molter [Marosi] Péter (Falukutatás Bálványosváralján) és Domokos Pál Péter (A Márton Áron, Venczel József és társaik ellen indított koncepciós per előzménye, lefolyása és ítélete) visszaemlékezéseivel, valamint Márton Áronnak a temetésen elmondott beszédével).

## Fonto 
* Romániai magyar irodalmi lexikon 

Venczel. J.
Venczel. J.
Ekologia kaj Media Movado

La partio **Ekologia kaj Media Movado** - greke **Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών**, *Kinima Oikologoi Perivalontistoi* - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en la Respubliko Kipro, la suda, greka parto de la insulo Kipro. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1996. Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio
* bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio (en la angla)

Kategorio:Politikaj partioj de Kipro
Kategorio:Ekologiaj partioj
Verduloj de Montenegro

La partio **Verduloj de Montenegro** - montenegre **Zeleni Crne Gore** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Montenegro, tre juna memstara ŝtato kiu ĝis 2006 estis parto de la serbe dominita federacio Serbio kaj Montenegro. La partio fondiĝis la 2-an de februaro 2002 kaj aparte aktivis en 2002 kaj 2003. Sur eŭropa nivelo, la partio laŭ la stato de decembro 2007 ankoraŭ ne oficiale akceptiĝis kiel membro aŭ observanto de la transnacia Eŭropa Verda Partio, kaj internacie al  la Tutmondaj Verduloj - sed tiam ĝi jam sur nacia nivelo ne plu ludis signifan rolon. Iusence ĝian pozicion kiel montenegra ekologia partio heredis la politika partio Unuiĝinta Reforma Agado, fondita kiel civitana movado en marto 2015.

Kategorio:Politikaj partioj de Montenegro
Kategorio:Ekologiaj partioj
Henicophaps

***Henicophaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj, kiuj estas endemiaj de Nov-Gvineo kaj la Bismarkoj. Tiuj estas fortikaj kolomboj kun maloftaj longaj fortaj bekoj kiuj vivas en humidaj arbaroj kaj manĝas ĉefe surgrunde.

Angla zoologo George Robert Gray enkondukis la genron *Henicophaps* en 1862 por enmeti la specion Novgvinea bronzflugilulo (*Henicophaps albifrons*) kiu estis kolektita de natursciencisto Alfred Russel Wallace en la insulo Vaigeo, nordokcidenta Nov-Gvineo. La genronomo kombinas la vorton de la Antikva greka *henikos* kun signifo "unika" kaj "phaps" signife "kolombo".

Ĝi inkludas nur 2 speciojn, nome la jenaj:

* Novgvinea bronzflugilulo, *Henicophaps albifrons*
* Novbritia bronzflugilulo, *Henicophaps foersteri*

## Notoj 
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Oceanio
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Phaps

***Phaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj.

La genro estis enkondukita en 1835 de la angla natursciencisto Prideaux John Selby kun la Ordinara bronzflugilulo (*Phaps chalcoptera*) kiel la tipa specio. La genronomo *Phaps* estas vorto de la antikva greka por kolombo.

Ĝi inkludas nur 3 speciojn.
* Ordinara bronzflugilulo, *Phaps chalcoptera*, (Latham, 1790) Aŭstralio, LC
* Eleganta bronzflugilulo, *Phaps elegans*, (Temminck, 1809) suda marborda Aŭstralio, LC
* Nigrakapa bronzflugilulo, *Phaps histrionica*, (Gould, 1841) Aŭstralio, LC

## Referencoj
Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Hauteville

**Hauteville** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

## Francio 
* **Hauteville (Aisne)** estas komunumo de la departemento Aisne.
* **Hauteville (Ardennes)** estas komunumo de la departemento Ardennes.
* **Hauteville (Marne)** estas komunumo de la departemento Marne.
* **Hauteville (Pas-de-Calais)** estas komunumo de la departemento Pas-de-Calais.
* **Hauteville (Savoie)** estas komunumo de la departemento Savojo.
* **Hauteville-lès-Dijon** estas komunumo de la departemento Côte-d'Or.
* **Hauteville-Lompnes** estas komunumo de la departemento Ain.

## Svislando 
* **Hauteville FR** estas komunumo de la distrikto Grejerco en Kantono Friburgo en Svislando.

* **Hauteville (stacidomo)** estas fervoja stacio en Saint-Légier-La Chiésaz, Kantono Vaŭdo.
* '''Château-d'Hauteville (stacidomo)''' estas fervoja stacio en Saint-Légier-La Chiésaz, Kantono Vaŭdo.
Grandchamp

* **Grandchamp (Ardennes)**
* **Grandchamp (Haute-Marne)**
* **Grandchap NE** estas vilaĝo de la komunumo Boudry en Kantono Neŭŝatelo en Svislando.
* **Grandchamp (Sarthe)**
* **Grandchamp (Yvelines)**
* **Grandchamp (Yonne)**
Biobrulaĵo

[eta|180px|[Sukerkano povas esti uzata kiel brulaĵo aŭ manĝo.]]
eta|180px|Volvo FlexiFuel S40 de 2005 estis unu el la unuaj aŭtoj flekseblaj pri brulaĵaj. Ĝi estis ofertita sur la Eŭropa merkato.

[eta|180px|En iuj landoj [biodizeloleo estas malpli multekosta ol kutima dizeloleo.]]
[eta|180px|Informo sur [pumpilo en Kalifornio.]]
[eta|180px|[Duktoj portantaj biogason.]]

**Biobrulaĵo** estas energifonto, ĉefe el diversaj plantopartoj. Ĉefaj tipoj estas bioetanolo kaj biodizeloleo.

## Historio 
La Otto-motoro de Nikolaus Otto estis planita por uzo de etanolo. La motoro de Rudolf Diesel estis pelita per arakida oleo. Kiam nafto – kies energidenso estas pli granda ol tiu de biobrulaĵoj – iĝis pli facile akirebla, tiam biobrulaĵoj malgraviĝis.

Post la naftokrizo de la 1970-aj jaroj, denove oni komencis eksperimentojn kun biobrulaĵoj. En Brazilo oni uzas etanolan biobrulaĵon jam ekde la 1970-aj jaroj pro malabundo de nafto en la lando. En 2006 la uzo de bioetanolo atingis 45% en la lando.

Pro la tutgloba varmiĝo, biobrulaĵoj daŭre graviĝis en la 2000-aj jaroj, sed tio kelkfoje kaŭzis enorman prezaltiĝon de homaj nutraĵoj. En Meksiko okazis tumultoj pro plikostiĝo de la tortiljo (pro uzo de maizo por bioetanolo).

## Duboj 
Laŭ kalkuloj, se en Usono oni uzus la tutan maizan rikolton por produkto de bioetanolo, tio povus anstataŭigi nur 2,4% de la naftobrulaĵoj. Alia damaĝo okazas, kiam oni dehakas arbarojn por kreskigi tie plantojn.

Pluaj esploroj montris, ke kalkulinte la brulaĵojn uzatajn por produktado de bioetanolaj plantoj (semado, sterkado, rikolto, produktado de etanolo ks.), oni apenaŭ gajnas biobrulaĵon.

Pluaj evoluaj direktoj estas la produktado de biobutanolo, la uzo de celulazaj defalaĵoj aŭ algoj kiel krudmaterialoj.

## Politikaj kalkuloj 
Fine de la 1990-aj jaroj, komence de la 2000-aj jaroj, politikistoj vidis bonan solvon en la produktado de biobrulaĵoj por malgrandigi la troproduktadon de agrikulturaj produktoj en Norda Ameriko kaj Eŭropo. Tial politiko subvenciis biobrulaĵojn.

## Vidu ankaŭ 
* alternativa fuelo
* Likvigita natura gaso (LNG)
* likva naftogaso (LPG)
* Kunpremita tergaso aŭ kunpremita natura gaso (CNG)
* Algokulturo
* Biomaso
* Fuelpilo
* Biodizelo
* Bioenergio
* Biogaso
* Pirolizo
* Mediprogramo de Unuiĝintaj Nacioj

Kategorio:Brulaĵoj
Kategorio:Biobrulaĵoj
Kategorio:Biotekniko
Kartveliaj Verduloj

La partio **Kartveliaj Verduloj** ( [Sakartvelo's mtsvaneta partia]) estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Kartvelio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1991. Kvankam la ŝtato geografie troviĝas en Azio, sur kontinenta nivelo la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio.

## Eksteraj ligiloj 
* oficialaj paĝoj de la partio 
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

Kategorio:Ekologiaj partioj
Miklós Tompa

**TOMPA Miklós** estis rumanuja hungara reĝisoro, aktorpedagogo, teatrestro. Li naskiĝis en Székelyudvarhely la 28-an de decembro 1910 kaj mortis la 5-an de julio 1996 en Târgu Mureş. Li estas la filo de poeto László Tompa, la edzo de aktorino Gaby Mende, la patro de reĝisoro Gábor Tompa.

## Biografio 
Miklós Tompa komencis sian karieron en Budapeŝto en Nacia Teatro ĉe Antal Németh. En la komenco de la 40-aj jaroj li reĝisoris en Kluĵo, en 1945 li estis la organizanto kaj unu el fondantoj de Székely Színház de Târgu Mureş, ĝis 1966 li estis ties direktoro. Ekde 1948 li estis profesoro de Magyar Művészeti Intézet, poste de la Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet, ekde 1976 ĝis 1981 ĝia rektoro. Ekde la komenco de la 60-a jaroj li reĝisoris altnivele la dramojn de Áron Tamási.

## Ĉefaj reĝisoradoj 
* Miklós Bánffy: *A nagyúr*;
* Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: *Sirály*;
* Sándor Bródy: *A tanítónő*;
* Lev Tolstoj: *A sötétség hatalma*;
* Maksim Gorkij: *Nyaralók*;
* András Sütő: *Pompás Gedeon*;
* Dramoj de Áron Tamási.

## Fonto 
* Magyar színházművészeti lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
György Harag

**HARAG György** estis rumanuja hungara teatra reĝisoro, tradukisto naskiĝinta en Margitta la 4-an de junio 1925 kaj mortinta la 7-an de julio 1985 en Târgu Mureş. Li estis la edzo de aktorino Zita Váli.
## Biografio
La mezlernejon György Harag finis en Oradea kaj ekde 1946 studis en Kluĵo la fakon de aktoro kaj reĝisoro en Szentgyörgyi István Színművészeti Főiskola. Ekde 1953 ĝis 1956 li estis la direktoro en Baia Mare, poste ekde 1956 en Satu Mare. En 1960 li dungiĝis al teatro de Târgu Mureş, ekde 1962 al Kluĵo. En 1965–66 li estis la reĝisoro de teatro de Ploieşti. Ekde 1966 denove li dungiĝis al Târgu Mureş, kie komenciĝis lia "granda erao". En 1975 li denove reĝisoris en Kluĵo en Kolozsvári Állami Magyar Színház.
## Ĉefaj reĝisoraĵoj
*István Nagy: *Özönvíz előtt*; 
*Lajos Barta: *Szerelem*);
*Géza Páskándi: *Tornyot választok*;
*István Asztalos: *Fekete macska*; 
*András Sütő: *A lócsiszár virágvasárnapja*, *Csillag a máglyán*, *Káin és Ábel*, *A szúzai menyegző*;
*Maksim Gorkij: *Éjjeli menedékhely*; 
*Anton Pavloviĉ Ĉeĥov: *Három nővér*, *Cseresznyéskert*, *Ványa bácsi*).

## Bibliografio
**Harag György színháza*. Redaktis István Nánay. Pesti Szalon Kiadó, 1992,
*Marosi Ildikó: *Kis/Harag/Könyv*. *Emlékpróba*, 2005.

## Fonto
*Biografio
*Retejo de teatro
*RMIL 

H
Clarksville (Tenesio)

**Clarksville** (ĉe koordinatoj ) estas urbo en Kantono Montgomery, Tenesio. Laŭ la censo el 2000, la nombro da loĝantoj estas 103.455, do la kvina plej granda urbo en la ŝtato. Clarksville estas la hejmo de Austin Peay State Universitato.

Ĝi fondiĝis en 1785 kaj estas la hejmo de la plej malnova ĵurnalo en la ŝtato, *The Leaf-Chronicle*, establita en 1808.

## Geografio 
dekstra|eta|Tenesio en Usono
dekstra|eta|Clarksville en Tenesio

Laŭ la Popolnombrada Buroo de Usono, la urbo havas areon de 247,4 km² (95,5 me²). 245,7 km² (94,9 me²) de kiu 1,8 km² (0,7 me²) estas akvo. De la tuta areo 0,71% estas akvo.

Kategorio:Urboj de Tenesio
Stefana kolombo

La **Stefana kolombo** (*Chalcophaps stephani*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktanto en tropika plej sudorienta Azio en Sulaveso (Indonezio), Papuo-Nov-Gvineo kaj en insuloj Salomonoj, tio estas nordoriente de la teritorio de sia samgenrano kaj tre simila kolombo, nome la Smeralda kolombo. Ĝi estas genetike la plej diverĝa specio en la genron *Chalcophaps*.

## Aspekto 
eta|maldekstre|200ra|
La Stefana kolombo estas fortika, mezgranda kolombo, tipe 24 centimetrojn longa. La dorso estas bruna kaj la flugiloj estas brilsmeralde verdaj, sed ne tiom amplekse kiom ĉe sia samgenrano kaj tre simila kolombo la Smeralda kolombo. La flugilplumoj kaj vosto estas nigrecaj. La kapo kaj nuko estas grizaj, la frunto blankega kaj la subaj partoj estas brunaj. La okuloj estas nigraj kun malhelbrunaj okulringoj, la beko estas brilruĝa kaj la kruroj kaj piedoj ruĝecaj. Estas tri subspecioj:
**C. s. wallacei*, Bruggemann, 1877.
**C. s. stephani*, Reichenbach, 1851.
**C. s. mortoni*, E. P. Ramsay, 1882.

## Kutimoj 
Temas pri solema specio. Ĝi loĝas en pluvarbaroj kaj densaj ĝangaloj ekde la marnivelo ĝis 1 050 metroj de alteco.

## Referenco 
* BirdLife International 2004. Chalcophaps stephani. 
* [2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj(https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Ru%C4%9Da_Listo_de_Endan%C4%9Deritaj_Specioj).] 24a de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Békés (urbo)

**Békés** [bEkEŝ] estas urbo en Hungario, en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Békés kies iama departementejo estis, en Distrikto Békés, kies centro estas.
eta|maldekstre|Akvobaraĵo en Békés en Duobla Körös

## Geografio 
Békés situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Duobla Körös, en ambaŭ bordoj de kanalo *Körös*, laŭ ĉefvojo Békéscsaba-Budapeŝto. Inter 1883-2007 funkciis fervojo.

## Historio 
La komunumo estis loĝata dum la neolitiko, de keltoj, skitoj, avaroj kaj hunoj. Inter 11-a - 15-a j.c.oj Békés estis departementejo, ekde 1404 kampurbo. La turkoj okupis la urbeton en 1566, kiu senhomiĝis fine de la erao. Ĝi iĝis grandvilaĝo en 1872, en 1972 urbo. En la urbo 2 mezlernejoj kaj 3 bazlernejoj funkcias. Estas menciinda la elstara vira manpilka teamo.

## Vidindaĵoj 
* preĝejo Sankta Triunuo (Békés)
* Kalvinana preĝejo (Békés)
* sinagogo
* preĝdomo de baptistoj
eta|Urbocentro de Békés, centre estas la lernejo

## Famuloj 
En Békés naskiĝis kaj mortis:
* politikisto István B. Szabó
* pentristo Mátyás Jantyik.
En Békés naskiĝis:
* Gábor Bereczki, lingvisto
* Ferenc Hepp (altlerneja instruisto)
* aktoro Dezső Kertész
* botanikisto Árpád Haraszty
* József Tóth (hidrologo)
* literaturhistoriisto Miklós Béládi
* ministro János Latorcai
* pastro, spicherbisto Miklós Szalai
* pianisto Sándor Dömény
* pentristo Klára Tassy
* skulptisto Mária Beliczay.
En Békés mortis:
* Teréz Karacs, instruisto

## Famaj nomportantoj 
* András Békés, reĝisoro
* István Békés, verkisto
* Itala Békés, aktoro
* Pál Békés, verkisto
* Rita Békés, aktoro

## Ĝemelurboj 
*  Gheorgheni, Rumanio (1993)
*  Novi Itebej, Serbio (2006)
Verda Listo de Kroatio

La partio **Verda Listo de Kroatio** - kroate **Zelena Lista** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Kroatio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 2005, unue sub la nomo "Verduloj por Zagrebo" *(Zeleni za Zagreb)*. Sur eŭropa nivelo, la partio ekde 2006 estas observanta membro de la transnacia Eŭropa Verda Partio. 

Krom subteni ekologian politikon, la partio forte subtenas egalajn rajtojn por virinoj kaj viroj, maldiskrimacion de samseksemuloj kaj malapogon de ebla estonta membreco de Kroatio en la armea alianco NATO. 

Dum la parlamentaj balotoj de 2007, kiun la partio unuafoje partoprenis, ĝi ja pledis por tradicie ekologiaj temoj kiaj la pli forta utiligo de sunenergio, sed krome estis la historie unua partio de la lando kiu kolektis voĉojn per malferma batalo por la rajtoj de gejoj kaj lesbaninoj.

## Eksteraj ligiloj 
*  oficialaj paĝoj de la partio 
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio 

 

Kategorio:Ekologiaj partioj
János Taub

**TAUB János** estis rumanuja hungara reĝisoro, aktorpedagogo, laŭreato de Kossuth-premio naskiĝinta en Halmeu la 14-a de majo 1927 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de februaro 2010.

## Biografio 
János Taub finis en 1954 en Szentgyörgyi István Színművészeti Intézet kaj kontraktis al Temeŝvaro kiel direktoro-ĉefreĝisoro. Ekde 1962 li iĝis ĉefreĝisoro de Kolozsvári Állami Magyar Színház, ekde 1971 ano de Teatro Bulandra en Bukareŝto, profesoro de la tiea Teatra- kaj Filmaktoro Altlernejo. En 1981 li elmigris Israelon, kie li reĝisoris en Habima kaj Kameri kaj estis profesoro de la Universitato Tel-Avivo. Ekde 1986 li reĝisoris en Hungarujo, ekde 1988 en la teatro Szigligeti de Szolnok, ekde 1993 en la Művész Színház de Budapeŝto.

## Ĉefaj reĝisoraĵoj 
* George Bernard Shaw: *Az ördög cimborája*;
* Ĉeĥov: *Platonov*, *Ivanov*;
* István Örkény: *Macskajáték*;
* Plaŭto: A hetvenkedő katona;
* Sarkadi I.: *Elveszett paradicsom*;
* Shakespeare: *A vihar*;
* János Székely: *Caligula helytartója*;
* Schwajda Gy.: *Himnusz*;
* Gabriel García Márquez–Schwajda Gy.: *Száz év magány*;
* Ede Szigligeti: *Liliomfi*;
* Harold Pinter: *A gondnok*.
* Carlo Goldoni: *Chioggiai csetepaté*
* William Mastrosimone: *A pulóvergyűjtő*
* Székely János: *Caligula helytartója*
* Max Frisch: *Biedermann és a gyújtogatók*

## Fonto 
* Magyar színházművészeti lwxikon 

## Eksteraj ligiloj 
* Theater Online

T
T
Taub
Taub
Partio Ekologia "La Verduloj"

La **Partio Ekologia "La Verduloj"** (PEV) - portugale **Partido Ecologista "Os Verdes"** - estas nacia ekologia-alternativa politika partio en Portugalio. Ĝi fondiĝis dum la jaro 1982, kaj komence estis proksime parenca al la portugala komunisma partio. Ekde pluraj parlamentaj balotoj la partio estas duono de oficiala koalicio kun tiu partio. "La Verduloj" havas multajn mandatojn en lokaj asembleoj kaj du seĝojn en la Asembleo de la Respubliko, la nacia parlamento.

Sur eŭropa nivelo, ekzemple en la parlamento kaj gvida komisiono de la Eŭropa Unio, la partio estas parto de la transnacia Eŭropa Verda Partio kaj de la parlamenta Frakcio de la Verduloj kaj Eŭropa Libera Alianco.

## Eksteraj ligiloj 
*  oficialaj paĝoj de la partio
*  bazaj informoj pri la partio sur la paĝaro de la Eŭropa Verda Partio

Kategorio:Ekologiaj partioj
William Wallace

**William Wallace** (* proksimume 1270 – † 1305) estis skota nacia heroo, unu el ĉefaj figuroj de skotaj militoj pri sendependeco.

Li naskiĝis kiel dua filo de siro Alan Wallace of Elderslie, kiu estis vasalo de James Steward, antaŭulo de pli posta skota reĝa dinastio, kaj kavaliro.

## Vidu ankaŭ 
* *Braveheart*

220ra|dekstra|eta|Statuo de Wiliam Wallace sur burgo en Edinburgh

Wallace, William
Wallace, William
Wallace William
Eleganta bronzflugilulo

La **Eleganta bronzflugilulo** (*Phaps elegans*) estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktulo en tropika Aŭstralio.

## Disvastiĝo 
Ĝi estas endemio en suda kaj sudorienta Aŭstralio. Ties natura medio estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

## Aspekto 
eta|maldekstre|220ra|
Tiu ĉi bronzflugilulo estas eble la plej rimarkinda de tie kaj taŭga de sia nomo, ĉar havas du horizontalajn smeraldoverdajn striojn en flugila dorso kaj krome en kapo montras oranĝan frunton, malhelan strion tra la nigra okulo (pli verdeca antaŭe kaj pli bruna al la nuko) kaj sube alian blankan strion, simila al tiuj de la aliaj bronzflugiluloj de la genro *Phaps*. Ĝenerale la specio estas grizbruna, pli bruna en dorso kaj pli bruna al la vosto kaj pli grizbruna en subaj partoj.

## Referenco 
* BirdLife International 2004. Phaps elegans. 2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj 24a de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Nigrakapa bronzflugilulo

La **Nigrakapa bronzflugilulo** (*Phaps histrionica*), konata ankaŭ kiel la **Ara bronzflugilulo**, estas specio de birdo de la familio de Kolombedoj kiu estas loĝanto kaj reproduktulo en tropika Aŭstralio.
## Disvastiĝo 
Ĝi estas endemio de la plej sekaj partoj de Aŭstralio.

## Aspekto 
Tiu ĉi bronzflugilulo estas unu el la plej rimarkindaj inter la bronzflugiluloj, ĉar ties masklo havas tre eksterordinaran kapobildon, pli precize kombinas nigran kaj blankan kontrastegajn kolorojn, nome unue malhela beko, poste blankaj frunto kaj subbeko, nigran kapon kun blanka ĉirkaŭstrio kiu eliras malantaŭ la okulo, iras al la nuko, sed poste turniĝas kaj revenas al subokulo; krome estas blanka gorĝo. La ino havas similan ĉirkaŭstrion sed ne tiom kontrastegan kaj super bruna fono.

Ĝenerale ĉiu plumaro de tiu ĉi specio estas bruna (kiel bronzo, kaj de tie la nomo bronzflugilulo de la du similaj genroj *Phaps* kaj *Henicophaps*) en la tuta dorso escepte nigro je la fino (ne tiom malhela ĉe inoj) kaj griza en subaj partoj pli sube ol la blanka gorĝo. Ankaŭ la kruroj estas brunaj. Junuloj estas similaj al inoj, sed pli brunpunktitaj en brusto kaj en dorso.

## Referenco 
* BirdLife International 2004. Phaps histrionica . [2006 IUCN Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj(https://eo.wikipedia.org/wiki/Internacia_Ru%C4%9Da_Listo_de_Endan%C4%9Deritaj_Specioj).] 24a de Julio 2007.

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Bronzflugilulo

eta|dekstra|250px|Eleganta bronzflugilulo
**Bronzflugilulo** estas nomo por kelkaj genroj de kolomboj, tio estas birdoj de la familio de Kolombedoj, kiuj loĝas ĉefe en la regiono inter sudorienta Azio kaj Aŭstralio kaj karakteras pro havo de bronzobrunaj dorson kaj flugiloj. Kelkaj el ili krome montras rimarkindajn kapobildojn, kiel la Eleganta bronzflugilulo kaj multaj havas grizajn kontrastajn subajn partojn.

Taksonomie oni uzas tiun vorton por la du specioj de la genro *Henicophaps* kaj la tri specioj de la genro *Phaps*. Krome oni povas uzi ankaŭ por la specioj de aliaj genroj de la sama subfamilio, kiuj havas ankaŭ la radikon *Phaps* en ties nomoj, kiel la du specioj de la genro *Chalcophaps*, unu specio de la genro *Ocyphaps* kaj la tri specioj de la genro *Geophaps*.

## Specioj kaj genroj
****Phaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj. Ĝi inkludas nur 3 speciojn.
** Komuna bronzflugilulo, *Phaps chalcoptera*
** Eleganta bronzflugilulo, *Phaps elegans*
** Nigrokapa bronzflugilulo, *Phaps histrionica*
****Henicophaps*** estas eta genro de birdoj de la familio Kolombedoj. Ĝi inkludas nur 2 speciojn.
** Novgvinea bronzflugilulo, *Henicophaps albifrons*
** Novbritia bronzflugilulo, *Henicophaps foersteri*

Kategorio:Kolombedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Karbodeponejo

**Karbodeponejo** estis stokejo por terkarbo destinita por la transporto laŭflue de la Ruhr kaj la tiea vendado. 

Fine de la 18-a jarcento oni instalis la plej multajn karbodeponejojn lige kun la ekestanta regula ŝipiro sur la Ruhr. Esence karbodeponejo konsistis el fortikigita placo ĉirkaŭata de muro, kiu kuŝis tuj ĉeborde de la Ruhr, por ke la barĝoj povis albordiĝi tie por esti ŝarĝitaj per karboj. En la karbodeponejoj ekzistis apartaj stokoj por subdividi la stokitajn karbojn laŭ kvalito kaj deveno. 

En la Ruhr-Regiono ĉiu minejo, kies karboj estis transportata laŭflue de la Ruhr, havis propran karbodeponejon por siaj karboj. Oni transportis la karbojn tien per ĉarumo aŭ vagonetaro. Poste ankaŭ ekzistis unuaj fervojoj kiel la *Muttentalbahn*, kiuj transportis la karbojn el pluraj galerioj al la deponejo.

Pro la evoluigo de la Ruhr-Regiono per la fervojlinioj la sur-Ruhr-a ŝipiro perdis sian gravecon kaj kun ĝi la karbodeponejo.

Oni konservis kaj restaŭris la deponejon *Nachtigall* en Witten.

Kategorio:Minado
Kategorio:Logistiko