open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ágost Schöpf-Merei

**Ágost Schöpf-Merei** [Agoŝt ŝopf-merei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schöpf-Merei Ágost** estis hungara kuracisto pri infanoj (pediatro), profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1835). Lia origina nomo estis *Schoepf-Merei*, krome menciindas, ke nomformo Schöpf-Mérei estas malĝusta.
eta|Memortabulo pri Ágost Schöpf-Merei
Ágost Schöpf-Merei http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=schopf naskiĝis la  1804 en Győr. Li mortis la  1858 en Manĉestro (*Manchester*).

## Biografio 
Ágost Schöpf-Merei frekventis universitatojn laŭvice en Vieno, Prago, Padovo, Pavio. Li komencis kuracadi en Vieno en 1832. En 1836 li fondis instituton en Pest (urbo), kiun la granda inundo forviŝis post 2 jaroj. Same tiam en 1836 li ekinstruis en la universitato kiel titulara eksterordinara profesoro. En 1839 li fondis malsanulejon por infanoj. Li frue profitis la metodon: frapeti la korpon dume aŭdadi por konstati eblajn malsanojn. Dum la hungara revolucio de 1848 li estis armea kuracisto de la itala legio. Post falo de la liberecbatalo li fuĝis al Manchester, kie li fondis porinfanan malsanulejon.

## Verkaro (elekto) 
* *A mellbetegségek biztosabb megismerése* (1842)
* *A gyermekgyógyászat tankönyve* (Lernolibro de la infankuracado), (1847) - la unua hungarlingva infankuraca libro
* *On spasm and convulsions of children* (1850)
* *Disorders of infantile development and rickets *(1855)

## Memorigiloj 
* hospitalo en Budapeŝto (en Ferencváros)
* memormedalo de 1945

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Hungaraj balneologoj
Kategorio:Hungaraj pediatroj
Béla Szabó (agronomo)

**Béla SZABÓ** [sabO] rumania hungara agronomo naskita la 20-an de septembro 1935 en Pişcolt.

## Kariero
Béla Szabó diplomotiĝis en 1960 Agrikultura Altlernejo de Kluĵo. Ĝis 1991 li laboris en agrikultura kooperatvo de sia naskiĝvilaĝo, poste en agrikultura centro samloke.

## Studaĵoj
*Vegyszeres gyomirtás és életszínvonal, Korunk, 1958/11), en revuoj Prob­leme Agricole, Horticultura, Hort­inform, Agrárfórum (A burgonya leromlásának fő okai sík vidéken és ennek megelőzése nyári ültetéssel (2001/6).

## Fonto
*RMIL 

 
Kategorio:Rumanujaj hungaraj agronomoj
Bettens

**Bettens** estas komunumo en la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando. Ĝi havis 401 loĝantojn je la 31-a de decembro 2012.

## Geografio 
La komunumo Bettens situas en nordoriento de la regiono Centro de Vaŭdo en la Vaŭda Mezlando. En sudoriento de la komunumo etendiĝas naturprotekta regiono kun la Lago Coffy. La komunumo konsistas el la vilaĝo Bettens kaj la setlejoj Paradis kaj La Vernaz.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,75 km², de kiuj 13,3% estas kovritaj de arbaro, 73,9% servas por agrikulturo kaj 12,3% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Bettens limas en nordo al Oulens-sous-Echallens, en nordoriento al Saint-Barthélemy, en oriento al Bioley-Orjulaz, en sudoriento al Boussens, en sudo al Bournens, kaj en okcidento al Daillens.

## Trafiko 
Tra Bettens pasas la kantona ĉefvojo n-ro 134 de Chavornay al Laŭzano. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1, kiu tuŝas en okcidento la komunuman teritorion, estas La Sarraz situanta 3 kilometrojn nordokcidente de la komunumo. Pere de poŝtaŭtolinio de Echallens al Chavornay la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Bettens datiĝas el la jaro 1141 kiel *Betanis*. Sur la komunuma teritorio estis trovitaj ŝtonpladaj tomboj el la epoko de la burgonja reĝolando. En la jar 1145 estis menciita priorejo de la rifuĝejo Granda Sankt-Bernardo, kies bienoj estis mondigitaj dum la reformacio en la jaro 1536. Dum mezepoko Bettens apartenis al la nobela familio de Bettens kaj estis submetita al la Senjorujo Cossonay. En la 16-a jarcento la senjorujon estis dividita. Parton ricevis la berna familio Mannlich, kiu konstruis la kastelon, kiu hodiaŭ estas privata havaĵo. Post la morto de Georges Mannlich en la jaro 1751 Bettens fariĝis havaĵo de la familioj de Saussure kaj Mercier. Sub la berna regado la senjorujo apartenis al la Subvoktejo Daillens de la Voktejo Modon. Post la Helveta Revolucio de 1798 ĝi estis atribuita al la Distrikto Echallens kaj en la jaro 1803 al la Distrikto Cossonay, kaj surbaze de la administra reformo de 2006 ĝi kun efiko de la 1-a de januaro 2008 ĝi estis integrita al la nova Distrikto Centro de Vaŭdo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Bettens

## Bildoj 

Dosiero:Bettens - village 2.JPG|Vilaĝocentro de Bettens
Dosiero:Bettens - village.JPG|Kamparana domo de Bettens
Dosiero:Lac Coffy.jpg|Lago Coffy
Antal Schütz

**Antal Schütz** [ŝuc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schütz Antal** estis hungara pastro, piarista monaĥo, teologo, mezlerneja kaj instruisto, filozofo, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1938).

Antal Schütz http://lexikon.katolikus.hu/S/Schütz.html naskiĝis la  1880 en Hungara reĝlando en Kistószeg (nuntempa Novi Kozarci en Serbio). Li mortis la  1953 en Budapeŝto.

## Biografio 
Antal Schütz devenis el ŝvaba familio. Li frekventis gimnazion en Szeged, poste en 1899 li aliĝis al piaristoj. Li plulernis en Universitato Pázmány Péter (baldaŭe en Würzburg), krome li pastriĝis en 1904. Li instruis en gimnazioj en Szeged, poste en Budapeŝto. Inter 1916-1944 li instruis jam en universitato en Budapeŝto, dume li estis dufoje dekano, unuafoje rektoro. Li ricevis premiojn en 1930 kaj 1942.

## Verkaro (elekto) 
* *Az istenbizonyítás logikája* (1913)
* *Summarium theologiae dogmaticae* (1923)
* *Eszmék és eszmények* (1933)
* *Életem* (Mia vivo), (1942) - memuaro

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj teologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Tünde Vaszi

**Tünde VASZI** [vasi] hungara atletino (longosaltanto) naskita la 18-an de aprilo 1972 en Pișcolt.
## Kariero
Tünde Vaszi ĝis 1990 loĝos en Carei, kaj poste en Hungarujo ŝi aliĝis al klubo de Budapest Honvéd. Ŝi gajnis bronzmedalon en 2002 Eŭropan Ĉampionecon en atletiko. Ŝia plej bona persona rezulto estis 6.86 metrojn (kvara loko) en 2001 En Mondĉampioneco en Edmonton. Ŝi finis sian sportkarieron en 2009.
## Fonto
*Anglalingva vikipedio

Kategorio:Hungaraj atletoj
Forta acido

La **fortaj acidoj** estas tiuj substancoj kiuj havas konstanton de acida disocio (Ka) pli grandan ol 1;  por konstati kiom tiu valoro estas granda, sufiĉas pensi ke ĉiuj aliaj acidoj (krom tiuj nomataj superacidoj), estas dirate malfortaj kaj havas Ka kutime indikata per negativaj potencoj je 10.

## La ses fortaj acidoj kaj iliaj konjugitaj bazoj 
Al la grupo de fortaj acidoj apartenas nur ses substancoj: sulfata acido (H2SO4, apartenanta al la likvido de la  baterio de la aŭto), klorida acido (HCl); nitrata acido (HNO3, grava komponanto de la reĝakvo; iodhidra acido (HI); superklora acido (HClO4) kaj bromhidra acido (HBr).

Ĉiu el tiuj kemiaj kombinaĵoj komplete joniĝas en akvo: tio signifas ke el 1mol da ili oni eltiras akvan solvaĵon enhavantan precize 1mol da H3O+.

Miksi la fortajn acidojn kun akvo, aparte la sulfatan acidon, postulas grandan zorgon kaj sperton: temas, fakte, pri kemiaj rreakcioj tre ekzotermaj kiuj povas kaŭzi boladon de la solvaĵo kaj elfluon de korodaj substancoj el la porreakcia ujo. Tiuj joniĝoj okazas laŭ la sekvaj formuloj:

:H2SO4 + H2O → HSO4− + H3O+

:HCl + H2O → Cl− + H3O+

:HNO3 + H2O → NO3− + H3O+

:HI + H2O → I− + H3O+

:HClO4 + H2O → ClO4− + H3O+

:HBr + H2O → Br− + H3O+

Oni notu, krome, ke, laŭ la teorio acido-bazo de Brønsted-Lowry, la konjugitaj bazoj de tiuj substancoj havas Kb konstanton de baza disocio tre malgrandan, malpli grandan ol 10−14; la bisolfata jono HSO4−, aŭ ke konjugita bazo de la sulfata acido, estas senplie amfotereca substanco.

## Literaturo 
*  I. Bertini, C. Luchinat, F. Mani, *Chimica*, CEA, ISBN 88-408-1285-7

## Vidu ankaŭ 
* Amfotereco
* pH
* Konstanto
* Acideco
* Acido
* Kemia bazo
* Malforta acido

## Eksteraj ligiloj 
* Utexas 
* jchemed 
* iq.usp

Kategorio:Acido-baza kemio
El Europeo

***El Europeo*** (la eŭropano) estis revuo publikita en Barcelono inter 1823 kaj 1824 fare de du redaktistoj italaj, nome enmigrintoj liberalaj Fiorenzo Galli kaj Luigi Monteggia, unu angla, nome la germandevena Carlos Ernest Cook, kaj la junaj katalunoj Bonaventura Carles Aribau kaj Ramón López Soler. Tiu publikaĵo defendis la Romantismon moderan kaj tradiciisman sekve la modelon de Böhl, neante tute la valorojn de la novklasikismo. En ties paĝoj oni montris la unuan fojon la ideologion romantikan pere de artikolo de Luigi Monteggia titolita precize *Romanticismo*. 

En tiu revuo oni disvastigis la literaturan eŭropan etoson kaj oni klarigis la novajn tendencojn romantikajn ne nur kiel propre hispanaj, sed en la pli ampleksa senco kiel en Germanio, Italio kaj Anglio. Ĝi aperis la 1an de oktobro de 1823 kaj en ĝi aperis la unuan fojon en kastilia la poemo de Byron *El Giaour*; same kiel la nomoj de la grandaj poetoj eŭropaj de la romantismo.

Ĝi estis publikita en 2009 per faksimila eldono fare de la hispanistino Paula A. Sprague, *El Europeo (Barcelona 1823-1824). Prensa, modernidad y universalismo* (Madrid/Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert, 2009).

Kategorio:Hispanlingvaj revuoj
Kategorio:Romantikismo
Kategorio:Kulturo de Katalunio
9908 Aue

'*9908 *Aue'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la kavaliro kaj mezaltgermanlingva verkisto Hartmann von Aue (~ 1160–1210). Li estis edukita en monaĥejo kaj partoprenis al la krucmilito de Barbarossa. Li verkis la epopeojn *Erec*, *Iwein* kaj *Der arma Heinrich'' laŭ la modelo de Chrétien de Troyes. Li ankaŭ verkis kanzonojn por menestreloj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
István Schenek

**István Schenek** [iŝtvAn ŝenek], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schenek István** estis hungara kemiisto, apotekisto, instruisto, profesoro, inventisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1890). Lia nobela antaŭnomo estis *tanádi*.

István Schenek http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=schenek naskiĝis la  1830 en Esztergom. Li mortis la  1909 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Schenek frekventis universitaton en Vieno, poste li eklaboris kiel apotekisto en sia naskiĝurbo en 1856, sed pli frue dum Hungara revolucio de 1848 jam li estis armea apotekisto. Tie li konatiĝis kun fratoj Károly Than kaj Mór Than. En 1859 li ekinstruis en Kassa, baldaŭe en Keszthely, fine en Akademio de Selmec, kie li longe estis katedrestro. En tiu lasta urbo li konatiĝis kun István Farbaky, kun kiu li inventis pli novan gasan lampon, poste pli perfektan akumulatoron. Li ricevis premion en 1885.

## Verkaro (elekto) 
* *Színképelemzés* (1871)
* *Az elektromos akkumulátorokról* (kun István Farbaky, 1885)
* *Kísérleti adatok az akkumulátorok működéséhez* (1890)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun foto (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)

Kategorio:Hungaraj apotekistoj
Kategorio:Hungaraj kemiistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj inventistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Akvounuiĝo

**Akvounuiĝo** estas registara instanco, kiu okupiĝas pri akvoregado en la regiona nivelo. Ofte la regiono, pri kiu respondecas akvounuiĝo, estas akvoregada unuo, ekzemple insulo, poldero aŭ ĉirkaŭdigita areo.

## Akvounuiĝoj en Nederlando 
En Nederlando akvounuiĝo (*waterschap*) estas memstara registara nivelo, kies estraro estas elektita per ĝeneralaj voĉdonoj.

## Akvounuiĝoj en Flandrujo 
Akvounuiĝo en Flandrujo (*waterschap*) estas diskutplatformo, en kiu kuniĝas diversaj akvoregaj instancoj de la areo por diskuti problemojn.

Ekzistas en Flandrujo ankaŭ *wateringen*, kies funkcio similas al la nederlandaj *waterschappen*.

## Akvounuiĝoj en Francujo 
Francujo havas ses ''Agences de l'eau'' (akvoagentejoj), kiuj kongruas kun la ses grandaj basenoj en Francujo.

Kategorio:Akvoregado
9911 Quantz

'*9911 *Quantz''''' estas malbone de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando)
en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana komponisto Johann Joachim Quantz (1697–1773). Filo de forĝisto, li fariĝis urba flutisto de Merseburg (Germanio) kaj pli malfrue kortega hobojisto en Dresdeno. Tridek jaroj pli malfrue, li reprenis la fluton, studante tra la tuta Eŭropo kaj enkondukante novajn teknikojn por la fluto. En 1741 li iĝis edukisto kaj dirigento por la reĝo Frederiko la 2-a de Prusio. Quantz komponis ĉirkaŭ 500 muzikaĵojn por fluto kaj publikigis libron pri la fluto kaj la baroka muziko ĝenerale.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
9910 Vogelweide

'*9910 *Vogelweide'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (angle : *Second Trojan Survey*).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana lirika poeto kaj fama trobadoro Walther von der Vogelweide (~ 1170 – ~ 1230), verŝajne naskita en malsupra Aŭstrio kaj mortinta apud Würzburg (Germanio). Lia porteto aperas en la *Codex Manesse'' ekde 1320. Multaj el liaj kanzonoj kun pluraj versoj estis konservitaj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
István Schneller

**István Schneller** [iŝtvAn ŝneler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schneller István** estis hungara profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio (1913).

István Schneller http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/13593.htm naskiĝis la  1847 en Kőszeg. Li mortis la  1939 en Budapeŝto.

## Biografio 
István Schneller frekventis akademion en Sopron, poste li plulernis en 2 germanaj universitatoj. En 1874 li ekinstruis en akademio de Eperjes, poste en Pozsony, fine en Universitato Kolozsvár kiel katedrestro. Li okupiĝis pri pedagogio, tial li instruis en mezlernejo por profiti la pedagogiaĵojn. Depost 1923 pro ĉeso de la hungarlingva universitata instruado en Cluj li (kiel iama rektoro) estis la motoro establi novan universitaton en Szeged.

## Verkaro (elekto) 
* *Az egyetemi tanulmányozás tárgyi feltételeiről* (1899)
* *Egyéniség — személyiség* (1906)
* *Paedagógiai dolgozatok* (1900-1910) - ĉefverko
* *Comenius kaj János Apáczai Csere* (1918)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla maldekstre post klako al litero S kaj serĉante ĝin el la aboco-listo)
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografieto

Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
12-paŝa programo

**12-paŝa programo** estas procedo, unue evoluigita de Alkoholuloj Anonimaj, por resaniĝadi iom post iom el alkoholismo, toksomanio, tromanĝado aŭ aliaj perturbantaj kutimoj.

Kiel priskribita de la Usona Asocio pri Psikologio, la procedo konsistas de:
# konfeso de senpoveco regi la propran konduton;
# agnosko, ke ia supera potenco povus doni forton;
# ekzameno de antaŭaj eraroj kun la helpo de pli sperta membro, aŭ "subtenanto"
# korektado de tiuj eraroj
# lernado kiel vivi laŭ nova kodo de konduto
# helpado de aliaj personoj, kiuj suferas pro la sama manio

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 12 paŝoj de Alkoholuloj Anonimaj en Esperanto

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Sano
Kategorio:12-paŝaj programoj
9904 Mauratombelli

'*9904 *Mauratombelli''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la italaj astronomoj Luciano Tesi kaj Andrea Boattini elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en provinco de Pistojo (Italio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la itala astronomino Maura Tombelli.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Andrea Boattini
Kategorio:Malkovrita de Luciano Tesi
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1997
Mike Portnoy

**Michael Stephen „Mike“ Portnoy** (naskiĝis la  en Long Beach, Nov-Jorkio, Usono) estas usona frapinstrumentisto, kantverkisto kaj kantisto, kiu ricevis 26 premiojn de la revuo Modern Drummer.

Oni plej bone konas lin kiel frapinstrumentiston kaj fondintan membron de la progresiva metalroka bando Dream Theater, kiun li forlasis en 2010 menciante laciĝon. Aliaj liaj bandoj estas Adrenaline Mob, Flying Colors kaj Transatlantic. Dum 2010 li vojaĝis kun la metalroka bando Avenged Sevenfold, anstataŭigante ilian ĵus mortintan drumiston The Rev.

## Referencoj 
Kategorio:Frapinstrumentistoj
Kategorio:Usonaj muzikistoj
Dolmen Editions

***Dolmen Editions*** estas eldonejo kiu eldonas bildstriajn librojn aŭ librojn ligitaj al loka historio en Esperanto kaj franca lingvoj. Krome, la traduko de Esperanto al aliaj lingvoj estas varme rekomendita. La rekomendado tekstas jene:*"Se via gepatra lingvo estas minacata aŭ ne vaste uzata, tio povus esti bona ideo por konigi ĝin. Tiucele nia grupo pretas tute senpage helpi vin ekhavi la necesajn dosierojn kaj diskuti kun la verkistoj de la franca origina versio". *

## Bildstrio en Esperanto 
La asocio *Grupo Esperantista de Perigord*', kiu tradukis en 2010 bildstrian albumon en Esperanto sub la titolo *La sekreto de la arbaro de Lascaux,* celas per tiu traduko instigi Esperanto-parolantojn traduki la bildstrion en siaj lingvoj se tiuj estas minacataj aŭ ne vaste uzataj. Tiuj libroj kiuj menciu '*Traduko el Esperanto : tradukist(in)a nomo*' atentigos malrekte pri kultura agado pere de Esperanto.

La mondfama prahistoria groto de Lascaux en la franca regiono Perigord, estis malkovrita de kvar adoleskantoj en la jaro 1940. Por festi la kvindekan dartrevenon de tiu malkovro aperis en 1990 bildstria albumo unue en la franca, verkita de Thierry Felix. Krom la rakonto de la malkovro la albumo entenas kronikon pri la postaj aranĝoj faritaj ekster kaj en la grotoj, kun fotoj kaj gazetaraj eltondaĵoj.

## Vidu ankaŭ 
Lascaux

Tradukisto

## Eksteraj ligiloj 
Perigorda Esperantista Grupo

## Referencoj 
Kategorio:Eldonejoj
Kategorio:Esperanto
Kategorio:Bildstrioj
Kategorio:Traduko
9913 Humperdinck

'*9913 *Humperdinck'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Tria Enketo pri Trojanoj" ().

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la germana komponisto Engelbert Humperdinck (1854–1921), unua helpanto de Richard Wagner. Poste li vojaĝis tra Eŭropo kaj Nord-Afriko kaj fariĝis instruisto en diversaj konservatorioj kaj artaj akademioj. Lia plej granda sukceso estas la opero *Hänsel und Gretel'', kiu restas pliŝatata hodiaŭ, kun ĝiaj melodioj kaj kantoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
Mungo Park

eta|300px|La vojaĝoj de Mungo Park. La unua estas konturita verde kaj la dua ruĝe
**Mungo Park** (naskiĝis la  en Selkirk, mortis 1806 en Bussa) estis skota esploristo. Li esploris okcidentan Afrikon kaj la riverojn Niĝeron kaj Gambion.

## Vivo 
Studis medicinon en Edinburgo kaj estiĝis ĥirurgo. La jarojn 1793-1794 vojaĝis al Sumatro por scienca ekspedicio.

### Unua ekspedicio 
En la jaro 1794 African Association (Asocio Afrika) en Londono irigis lin gvidi unu ekspedicion laŭ la rivero Niĝero por malkovri Timbuktuon kaj la asocio al li donis monon por ĉi tiu ekspedicio. La eŭropanoj konis malmulte pri Afriko dum la malfrua 18-a jarcento kaj frua 19-a jarcento, krom la marbordoj, preskaŭ neniom certe. Unue iris al Pisania, urbo situinta apud la rivero Gambio, kaj tie li restis kvin monatojn. La 2-an de decembro 1795 foriris de Pisania laŭ Gambio orienten. Kaptiĝis en Ludmar tamen sukcesis eskapi. 20-an de julio 1796 atingis Niĝeron en Ségou. Vojaĝis rivere ĝis Silla antaŭ li reiris. Banditoj lin rabis, kaj li perdis preskaŭ ĉion kion li havis, krom sian ĉapelon en kiu kaŝis la paperojn sur kiuj sia vojaĝrakonto estas verkita. Sukcesis transvivi vendinte paperojn kun frazoj el la Korano kiun li skribis.

### Dua ekspedicio 
La celo de la dua ekspedicio ne estis esplori, tiel la unua, sed plifortiĝi la potencon britan en Afriko. Estis unu afero grava tiuepoke ĉar Britio militis kontraŭ Francio. La 31-an de januaro 1805 forvojaĝis kaj venis al la insulo Gorée la 28-an de marto, de tie sekvis laŭ la rivero Gambio. Tiam li venis al Niĝero la 19-an de aŭgusto, nur 12 eŭropanoj ankoraŭ vivis. Tiam li estis en Sansanding, nur tri eŭropanoj restis. La lastaj leteroj de Park skribiĝis tie. Vojaĝis laŭ Niĝero kaj venis al Timbuktuo. Sekvis laŭ la rivero, sed atakiĝis en Bussa kaj mortis kun la aliaj eŭropanoj, nur unu sklavo transvivis.

La filo de Mungo Park, Thomas Park, gvidis unu ekspedicion strebinte trovi Mungon en la jaro 1827, sed malaperis.

## Fontoj 
* Holmes, Richard *The Age of Wonder* (2008)

Kategorio:Skotaj esploristoj
Kategorio:Skotaj kirurgoj
Kategorio:Esploristoj de Afriko
Kategorio:Mortintoj pro drono
Georg von Hertling

**Georg von HERTLING** (naskiĝis  en Darmstadt, Hesio-Darmstadt; mortis  en Ruhpolding, Germanujo) estis konservativa politikisto en la germana imperiestra regno kaj kanceliero en la jaroj 1917 kaj 1918. Li krome apartenis al la Partio de la Centro.

## Vivo 
Naskiĝinte en 1843 kiel filo de katolikaj gepatroj, Hertling origine volis iĝi kleriko. Tamen, li studis filozofion en Münster, Munkeno kaj Berlino, kie li promociis en 1864. Li profesoriĝis en Bonn en la jaro 1867. En 1875, kvar jarojn post la kreiĝo de la Germana Imperio, li estis elektata unuafoje al la regna parlamento (germane *Reichstag*). Li estis parlamentano ĝis 1890, ekde kiam li paŭzis por ses jaroj, dum kiuj li laboris por sia partio en la germana subŝtato Bavario. De 1896 ĝis 1912, li denove estis ano de la Reichstag. Post tiu tempo, li denove laboris en Bavario, kie li iĝis ministro.

Post kiam Hertling jam estis malakceptinta la postenon de regna kanceliero post la demisio de Theobald von Bethmann-Hollweg, li konsideris sin devigata iĝi kanceliero post la politike malsperta eksa kanceliero Georg Michaelis. Li enoficiĝis la 1-an de Novembro 1917. Antaŭ kiam Imperiestro Vilhelmo la 2-a enkondukis reformojn, kiuj plidemokratiigis Germanujon, por eviti revolucion, Hertling eksiĝis, ĉar li ne volis esti regnestro en parlamenta monarĥio.

## Referencoj 
Kategorio:Germanaj kancelieroj
Kategorio:Germanaj politikistoj
Kategorio:19-a jarcento en Germanio
Kategorio:Germanaj nobeloj
Firmao por Energio-Servo

La **Firmaoj por Energio-Servo** (**FES**) estas novspecaj firmaoj, kiuj realigas laboraĵojn por plibonigi la energian efikon de konstruaĵoj prenante la riskon de tiaj operacioj, liberigante la klienton de kostoj de organizado kaj de problemoj de investado. Poste, la FES kaj la kliento gajnos, ambaŭ prenantaj parton el la ŝparoj akirataj pro la malpli granda kosto por energio. Kiel oni kalkulas kaj dispartigas la ŝparon dependas de la elektita kontrakto.

Kategorio:Ekonomio
Kategorio:Ekonomiko
Kategorio:Ekologio
9994 Grotius

'*9994 *Grotius'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

Ĝi estis fotita de Tom Gehrels sur unu el la 130 fotografiajn platojn eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). Tiuj platoj poste estis senditaj en la observatorion de Leiden (Nederlando), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj por malkovri novajn asteroidojn.

Tiu malgranda planedo estis nomita en memoro de la nederlanda teologiisto, politikulo kaj filozofo Hugo Grotius (1583–1645), kiu establis la bazojn de la moderna publika internacia juro per siaj verkoj *Mare Liberum* (1609 ; "Libera aliro al la Oceano por ĉiuj nacioj") kaj *De Jure Belli ac Pacis'' (1625 ; "Pri la Leĝo de Milito kaj Paco").

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Guy Canivet

.
Li estas membro de la Konstitucia Konsilio de Francio de 2007 ĝis 2016 laŭ decido de la prezidento de la Nacia Asembleo de Francio, Jean-Louis Debré.

Kategorio:Politiko de Francio
Kategorio:Juro en Francio
Insulo Ĉanjaralo

**Insulo Ĉanjaralo** aŭ en hispana **Isla Chañaral** (foje literumita kiel **Isla Chanaral**) situantas je 6 km el la norda marbordo de Centra Ĉilio, je ĉirkaŭ 100 km norde de la urbo La Serena. Kun la insuloj Choros kaj Damas, la insulo formas la Nacian Rezervejon Pingüino de Humboldt, kiu estas administrata de la Ĉilia Forsta Instanco (CONAF). La tri insuloj eltenas populaciojn de Humboldta pingveno, sed estas habitato ankaŭ por kelkaj aliaj raraj kaj endanĝeritaj animalaj specioj kiaj la Perua merĝopetrelo aŭ la sudamerika marlutro. Lastajn jarojn la rezervejo espertis fortajn pliiĝon en turisma agado, ĉefe pro la esto de la Botelnaza delfeno kiu loĝas en la akvoj de la rezervejo. Tamen, ĵusaj lokaj fiŝkaptistoj informis pri pliiĝantaj konstato de delfena foresto kiu sciencistoj supozas konektita kun ĝenado fare de tiuj ege neregulataj agadoj.

**Insulo Ĉanjaralo** estas la plej granda el la rezervejaj insuloj. Aliro al la insulo estas permesita nur per permesilo. La insulo konsistas el du altebenaĵaj niveloj. La ĉefa altebenaĵo inter 50 kaj 70 metroj super marnivelo estas dividita en okcidentan kaj orientan partojn fare de dua pli alta altebenaĵo (>100 m). La vegetaĵaro de la altebenaĵoj diferencas konsiderinde. Dum la ĉefa altebenaĵo estas dominata de arbustaro kaj kaktoj dum la alta altebenaĵo havas malfekundan aspekton kun nur kelkaj malgrandaj kaktaj agregaĵoj.

## Eksteraj ligiloj kaj referencoj 
* Insulo Ĉanjaralo: plej granda kolonio de Humboldta pingveno
* kolonio de Humboldta pingveno en Insulo Ĉanjaralo, Ĉilio
* Humboldta pingveno en la retejo de *International Penguin Conservation*

Kategorio:Insuloj en Ĉilio‎
Schottenkirche (Vieno)

eta|Flanka vidaĵo ekde la placo Freyung sur la *Schottenkirche*, dekstre en blanko la tiel nomata *Schubladkastenhaus* (Tirkestodomo)

La **Schottenkirche** () estas romkatolika paroĥopreĝejo en Vieno kaj samtempe monaĥopreĝejo de benediktana abatejo, de la tiel nomata *Schottenstift*. Ĝi troviĝas sur la placo Freyung en la 1-a viena urbodistrikto Innere Stadt.

Apude situas renomita gimnazio nome *Schottengymnasium*.
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la paroko Schottenkirche en Vieno

Kategorio:Romkatolikaj preĝejoj en Vieno
Kategorio:Konstruaĵoj en Interna urbo (Vieno)
Kategorio:Barokaj konstruaĵoj en Vieno
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en la 17-a jarcento
9915 Potanin

'*9915 *Potanin'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la rusa geografo, etnografo kaj ĵurnalisto Grigorij Nikolajeviĉ Potanin (cirile : *Григорий Николаевич Потанин'', 1835–1920). Li esploris  kaj Siberion kaj partoprenis al pluraj ekspedicioj en Mongolion, Huabejon kaj Tibeton. Li faris valoran kontribuon por la evoluo de la kulturo kaj edukado en Siberio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1977
San Antonio (Ĉilio)

**San Antonio**, signife "Sankta Antonio", estas grava havenurbo de Ĉilio (la plej granda laŭ kavanto de ŝarĝo, kaj la plej aktiva haveno en la okcidenta marbordo de Sudameriko) kaj municipo en la Provinco San Antonio, Regiono Valparaíso. Ĝi estas ĉefurbo de la provinco kaj estas kerno de fiŝkaptista areo kiu etendas en la ĉilia marbordo el Rocas de Santo Domingo al Kartageno.

## Geografio 
La urbo kuŝas sur montetoj kaj marbordaj dunoj, tuj norde de la elfluejo de la Rivero Maipo kaj estas dividata en du sekcioj de estuaroj, nome Arévalo norde kaj El Sauce ĉe Llolleo [jojEo].

La urbo situantas ĉe 33°35′S kaj 71°37′W. Ĝi limas norde kun la municipo Cartagena; oriente kun la municipo Melipilla kaj la rivero Maipo; sude kun tiu menciita rivero kaj la municipoj Santo Domingo kaj San Pedro; kaj okcidente kun la Pacifika Oceano (ĉi tie nome "el mar Chileno", "la ĉilia maro").

Ĝi enhavas areon de 502.5&nbsp;km².

Kategorio:Geografio de Ĉilio
Insulo Motunau

[eta|dekstra|La Insulo Motunau estas grava reproduktejo por la [Blanknaĝila pingveneto.]]
**Insulo Motunau** aŭ en angla **Motunau Island**, estas malgranda, 3 ha, insula naturrezervejo kuŝa je 1.2&nbsp;km ĉe la marbordo de la Suda Insulo de Novzelando, ĉe la norda pinto de la Golfo Pegasus, sude de la elfluo de la Rivero Motunau. La rezervejo estas administrata de la Departemento pri Konservado de Novzelando kaj la aliro eblas nur danke al permesilo.

## Notoj
Motunau
9916 Kibirev

'*9916 *Kibirev'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en
Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Sergej Feodosjeviĉ Kibirev'', kiu kunlaboris je novaj metodoj de prilaborado de la informoj kaj organizis la produkton de mikroelektroniko en Novosibirsko. Ĉampiono de sprinto en sia junaĝo, li ŝatas ekstremajn formojn de sportoj. Li estas ankaŭ poeto.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Mezinsulo (Warrnambool)

[eta|dekstra|La insulo havas reproduktan kolonion de [Blua pingveneto.]]
**Mezinsulo** aŭ en angla *Middle Island* estas malgranda (c.2&nbsp;ha), rokeca insulo kuŝa ĉe la bordo de sudokcidenta Viktorio, Aŭstralio, ĉe Stingray Bay najbare al la urbo Warrnambool. Ĝi estas natura rifuĝejo kiu estas hejmo por reproduktaj kolonioj de Blua pingveneto kaj Fajnbeka pufino. Ĝi ne estas malferma al la ĝenerala publika aliro.

## Projekto Maremma 
eta|maldekstra|La Projekto Maremma uzas Maremmajn ŝafhundojn por protekti la pingvenojn el vulpoj.
La ĉefa minaco por la populacioj de Blua pingveneto estis predado (inklude nestopredado) fare de katoj, vulpoj, sovaĝiĝintaj hundoj, grandaj reptilioj, furoj kaj ermenoj, kiuj povas veni al la insulo dum malalta tajdo. Pro ties malgrando kaj enmeto de novaj predantoj, kelkaj kolonioj malpliiĝis tiom multe kiom ĝis 98 % en nur kelkaj jaroj, kiaj la malgranda kolonio ĉe Mezinsulo, ĉe Warrnambool, Viktorio, kiu malpliiĝis el proksimume 600 pingvenoj en 2001 al malpli ol 10 en 2005. Pro tiu minaco de kolonia malapero, konservadistoj pioneris eksperimentan teknikon uzante la helpon de la Maremma ŝafhundo por protekti la kolonion kaj forigi la eventualajn predantojn. De tiam la pingvena populacio rekuperiĝis.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Aŭstralio
Kategorio:Marbirdoj
Warrnambool

**Warrnambool** estas regiona centro kaj iama havenurbo de la sudokcidenta marbordo de Viktorio, Aŭstralio. La tuta areo havas populacion de 33,922 loĝantoj. Ĝi estas situanta ĉe la aŭtoŝoseo *Princes Highway*, kaj Warrnambool markas la okcidentan finon de la ŝoseo *Great Ocean Road* kaj la sudan pinton de la aŭtoŝoseo *Hopkins Highway*.

## Historio 
La nomo de la urbo estas prenita de la nomo donita de la indiĝenaj triboj al la proksima vulkana konuso. La traduko de la nomo estas "tero inter du riveroj" aŭ "du marĉoj" aŭ "multaj akvoj".

La loko estis vizitita de portugalaj, francaj kaj anglaj maristoj ekde la 16-a jarcento. La unua registrita vizito estis tiu de James Grant en decembro 1800, sekvita fare de Matthew Flinders en 1802. Dum la 19-a jarcento, balenistoj vizitadis la lokon. En la 1840-aj jaroj, la unuaj setlantoj alvenis. La ejo sur kiu Warrnambool situas unue estis mezurita en 1846 kaj ĝi baldaŭ estis establita poste. En 1849 estis malfermita poŝtejo.

Dum la orfebro Warrnambool iĝis grava haveno kaj kreskis rapide en la 1850-aj jaroj. Ĝi estis deklarita municipo en 1883 kaj urbo en 1918.

## Ekonomio 
Warrnambool estas vizitata de proksimume 715,000 turistoj jare. Ĝiaj vidindaĵoj estas la vidoj de la Granda Oceana Vojo kaj la proksimaj strandoj, kelkaj el kiuj estas uzitaj por surfado. En la vintraj monatoj, vi povas vidi sudajn oblanajn balenojn sur la strandoj proksime de la grandurbo kaj boatoj faras balenojn observajn turneojn.

La ĉefa ekonomia sektoro de Warrnambool estas agrikulturo kaj rilataj industrioj, kiel ekzemple laktofarmado kaj la produktado de laktaĵoj. Aliaj branĉoj estas la industrioj kaj servoj.

## Vidu ankaŭ 
* Airbourne

## Eksteraj ligiloj 
* Warrnambool urba konsilantaro
* retejo de la turisma asocio de Warrnambool 
* 
* Warrnambool – Oficiala ŝtata turisma retejo.

Kategorio:Geografio de Aŭstralio
9932 Kopylov

'*9932 *Kopylov'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunia astrofizikisto Ivan Miĥejevich Kopilov (cirile : *Иван Михеевич Копылов'', 1928–2000) de la Krimea Astrofizika Observatorio de 1950 ĝis 1966 kaj direktoro de la Speciala Astrofizika Observatorio de 1966 ĝis 1985. Lia ĉefa laboro temas pri la fiziko kaj la evoluo de la steloj kaj la astronomia instrumentaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
Artúr Loránd Lakatos

**Artúr Loránd LAKATOS** [lakatoŝ] rumania hungara historiisto, publicisto naskita la 14-an de septembro 1980 en Kluĵo.

## Kariero 
Artúr Loránd Lakatos diplomitiĝis en UBB de Kluĵo, kaj poste studis en la Universitato Pázmány Péter de Budapeŝto. Li doktoriĝis en 2008. Lia esplorkampo estas la nuntempa historio kaj la internaciaj rilatoj.

## Libroj 
* *Kulturális menedzsment* (Administrado en kulturo) Egyetemi Műhely Kiadó, 2010.

## Eksteraj ligiloj 
* [Pri József Méliusz(https://eo.wikipedia.org/wiki/J%C3%B3zsef_M%C3%A9liusz)]

## Fonto 
* Kariertabelo
* Biografiaj indikoj

Kategorio:Rumanujaj hungaraj historiistoj
9933 Alekseev

'*9933 *Alekseev'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusaj geedzoj geastronomoj Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ kaj Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la sovetunia matematikisto Anatolij Semjonoviĉ Aleksejev (cirile : *Анатолий Семёнович Алексеев'', 1928–2007), profesoro en la departemento pri matematika terfiziko de la Universitato de Novosibirsko. Li estis pioniro en la matematika teorio de terfizikaj procezoj kaj fenomenoj. Li studis la  de la terfizikaj konsekvencoj de asteroidaj alfrapoj sur Tero. (Ordeno de la Ruĝa Flago de la Laboro 1970, Ŝtata premio de USSR 1982, ktp.)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1985
10001 Palermo

**10001 Palermo** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, en en tiama Sovetunio (de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al Palermo, ĉefurbo de Sicilio. Estas elde la Observatorio de Palermo, la vesperon de , ke Giuseppe Piazzi malkovris Cereson. La nomigo de la asteroido okazis la unuan monaton de la 21-a jarcento, je la 200-a datreveno de ĉi-tiu malkovro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1969
9995 Alouette

'*9995 *Alouette''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar kaj de la nederlandaj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" ().

Ĝi estis fotita de Tom Gehrels sur unu el la 130 fotografiajn platojn eksponitaj en septembro kaj oktobro 1960, elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego, Kalifornio). Tiuj platoj poste estis senditaj en la observatorion de Leiden, por estis ekzamenitaj
de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj.

## Nomo 
Ĝia nomo aludas al la unua kanada artefarita satelito Alouette 1, lanĉita la  por la esploro de la alta atmosfero, precipe la jonosfero. Dum la ses jaroj de sia vivo, tiu satelito raportis la unuajn utilajn datumojn pri la jonosfero.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (9995) Alouette, de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Centraj Orientaj Alpoj

eta|AVE klasigo de Orientaj Alpoj:Centrorientaj Alpoj en oranĝa koloro.
**Centraj Orientaj Alpoj** aŭ **Centraj Alpoj** estas termino por la ĉefa alpa kresto kaj ties ĉirkaŭaĵo en la eŭropa montaro Alpoj - la regiono situas precipe en Aŭstrio, je certaj partoj ankaŭ en ĉelimaj regionoj de Svislando, Liĥtenŝtejno, Italio kaj Slovenio. La variaĵo "Centraj Alpoj" pli kutimas en la terminaro pri la geografio de Aŭstrio, kie la aŭstria parto de la regiono konsideriĝas esti unu el sume sep pejzaĝaj regionoj. La variaĵo "Centraj Orientaj Alpoj" pli kutimas en la internacia geografia terminologio.

## Pejzaĝa regiono de Aŭstrio 
En Aŭstrio la teritorio dividiĝas de nordo al sudo je kvar subregionoj, kiuj germanlingve nomatas *Nordalpen*, *Grauwackenzone*, *Zentralalpen* kaj *Südalpen* - la lasta el tiuj subregionoj iom situas en la sudo de Karintio, plejparte tamen en norda Italio. La nordan kaj centran partojn interalie dividas la valo de la rivero Salzach, la centran kaj sudan partojn la *Puster-Valo* kaj la valo de la rivero Drau.

## Geomorfologio 
La regiono havas la plej altajn montopintojn de la orienta duono de la montaro Alpoj, kaj la tieaj montopintoj je kompare granda parto estas glaĉeroj. La plej alta montopinto de la Centraj orientaj Alpoj estas Monto Bernino, kun alteco de 4048,6 m s.m. En la okcidenta parto, do en la transira zono inter orientaj kaj okcidentaj Alpoj, la orientaj montoj signife pli altas ol la okcidentaj kaj pejzaĝe tre dominas la okcidentan ĉirkaŭaĵon. La limon inter okcidentaj kaj orientaj Alpoj laŭdifine konsistigas linio inter la Bodenlago norde, la valo de la rivero Rejno pli centre kaj la Lago di Como sude.

## Vidu ankaŭ 
* Altaj Taŭroj
* Sudaj Kalkalpoj
* Venostaj Alpoj

Kategorio:Alpoj
Kategorio:Montaroj en Eŭropo
Kategorio:Montaroj en Svislando
Kategorio:Liĥtenŝtejno
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Montaroj en Italio
Kategorio:Montaroj en Slovenio
Venostaj Alpoj

eta|400ra|

La **Venostaj Alpoj** (, , situantaj grandparte en Germanlingvio, sed por esperantigo pli facilas baziĝi je la itallingva, devene latina nomo) estas parto de la Centraj Orientaj Alpoj. Temas pri iuj el la plej grandaj montaj masivoj en la Alpoj. Granda parto de la regiono situas en la federacia lando Tirolo de Aŭstrio, malpli granda en la precipe germanlingva regiono Sudtirolo de Italio. La plej granda montopinto de la Venostaj Alpoj estas la monto *Wildspitze* (prononco ), kiu altas 3 768 metrojn super la nivelo de la Adriatika Maro.

La Venostaj Alpoj estas la plej granda "masa altaĵo" de la Centraj Orientaj Alpoj: kvankam en la montogrupo *Bernina*, *Ortler* kaj *Glockner* - ĉirkaŭ la monto Großglockner - estas iom pli altaj montoj, sed neniu el tiuj grupoj havas kompareble grandan areon super la nivelo de 3000 metroj. La Venostaj Alpoj ampleksas diversajn klimatajn zonojn kaj tre varian topografion. Estas iuj subregionoj plene adaptitaj al turismo, ekzemple la ĉirkaŭaĵoj de la loĝlokoj *Sölden* aŭ *Meran* en la regiono Burgraviato, sed ankaŭ aliaj teritorioj apenaŭ trafike ligitaj kaj malfacile atingeblaj por turistoj, ekzemple ĉe iuj nordaj kaj sudokcidentaj deklivoj.

## Najbaraj regionoj de la Alpoj 
La Venostaj Alpoj limas al la sekvaj najbaraj regionoj de la Alpoj, jen nomataj per la lokaj germanlingvaj terminoj:
* *Lechtaler Alpen* (en la nordo de Aŭstrio)
* *Mieminger Kette* (en la nordokcidento)
* *Stubaier Alpen* (en la oriento)
* *Sarntaler Alpen* (en la sudoriento)
* *Ortler-Alpen* (en la sudo)
* *Sesvennagruppe* (en la okcidento)
* *Samnaungruppe* (en la nordokcidento)

## Bildaro 

Dosiero:Hintere Schwaerze.jpg|eta|230ra|
Dosiero:Similaun_1.jpg|eta|255ra|
Dosiero:BrandenbugerHausUndWeisskugel.jpg|eta|205ra|

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la natura parko Venosta Valo *(Naturpark Ötztal)*   kaj 

Kategorio:Alpoj
Kategorio:Tirolo
Kategorio:Geografio de Sudtirolo
Kategorio:Montaroj en Aŭstrio
Kategorio:Montaroj en Italio
Kladovo

**Kladovo** (serbe Kladovo/Кладово; rumane *Cladova*, germane *Kladowo* aŭ *Kladovo*) estas urbeto en la distrikto Kladovo kaj en la distriktaro Bor, Serbio. Ĝi estas la administra centro de la samnoma distrikto, komunumo. 

## Nomo 
Dum la epoko de la Romia Imperio, la komunumo havis la nomo *Zanes*. Poste la slavoj nomis la urbon *Novi Grad* (Нови Град). La osmanoj konstruis sur la hodiaŭa loko de la urbo la fortikaĵon *Fetislam*. La unua mencio de la komunumo sub la nuna nomo *Kladovo* okazis sur mapoj el 1596.

## Historio  
La urbon detruis en 1502 la Hungara Reĝlando, la osmanoj rekonstruis en 1524 kaj donis la nomon *Fethi Islam* (Fetislam). Laŭ la osmana vojaĝisto Evlija Ĉelebi, kiu vizitis la urbon en 1666, plimulto de la loĝantoj parolis slave, kelkaj rumane.

En 1784, ekzistis tie 140 muslimaj kaj 50 kostanaj mastrumejoj (mastruma domo, familia komunumeto). Post la disfalo de la Osmana Imperio, alvenis homoj el la meza Serbio en tiun regionon, urbon.  

Antaŭ la konstruo de la akvoenergia centralo Fera Pordo (Đerdap) en rekta proksimo de la urbo, la urbo estis eta vilaĝo (ĉ. 2.000 loĝantoj), kiu rapide kreskis tuj post la konstruo de la energia centralo (al pli ol 9.000 loĝantoj). 

## Geografio kaj turismo 
Pro la multaj arkeologiaj trovejoj en la ĉirkaŭo kaj ĉe la centralo, ekzistas multaj vidindaĵoj. La urbon ĉirkaŭbrakas norde kaj nordoriente Danubo kaj malaltaj montoj en la sudo, okcidento. 

## Eknomio 
La ĉefa ekonomia branĉo estas la energia centralo "Đerdap". Alia parto de la loĝantaro vivtenas sin per ĝiroj de la eksterlande laborantaj familiaj membroj. Plia grava ekonomia faktoro estas la agrikulturo en la tuta distrikto Kladovo.

## Retaj paĝoj 
* serbe

Kategorio:Serbio
János Schmidt

**János Schmidt** [jAnoŝ ŝmit], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Schmidt János** estas hungara agronomo, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2007).

János Schmidt http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19443 naskiĝis la  1935 en Feketeerdő.
 
## Biografio 
János Schmidt frekventis universitaton en Gödöllő inter 1954-1959, poste li ekinstruis en agrara akademio en Mosonmagyaróvár. Li estis elektita dekano dum jardeko, poste vicrektoro. Li profesoriĝis en 1979, li doktoriĝis en 1989 antaŭ la akademio. Li okupiĝas precipe pri bredado de hejmbestoj (plej ofte pri bovoj) kaj pri ties nutradoj. Li ricevis germanan premion en 1983, precipe poste hungarajn premiojn.

## Verkaro (elekto) 
**Takarmányozástan* (1988, 1993)
**Vágóhídi melléktermékek hasznosítása* (1998)
**Quantitative Determination of Protein of Bacterial Origin* (2001)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio (la teksto estas legebla pli malsupre) 
 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Maremma ŝafhundo

eta|La Projekto Maremma uzas Maremmajn ŝafhundojn por protekti pingvenojn el vulpoj.
La **Maremma ŝafhundo**, en itala *Cane da pastore Maremmano-Abruzzese*, kutime menciita kiel *Maremmano*, estas raso de ŝafhundoj indiĝenaj de centra Italio, partikulare el Abruco kaj la regiono Maremma de Toskanio kaj Latio. Ĝi estis uzita dum jarcentoj de italaj ŝafistoj por defendi siajn gregojn el la lupoj. La nomo de la raso derivas el tiu de la marĉoj Maremma, kie ĝis ĵuse ŝafistoj, hundoj kaj centoj da miloj da ssafoj travintrumis, kaj tie la raso estas nune ankoraŭ abunda kvankam ŝafado ege malpliiĝis. La raso estis amplekse uzita en Abruco, kie ŝafobredado restas grava por la rura ekonomio kaj lupo restas aktiva kaj protektita predanto. Similaj rasoj estas la Pirinea Montohundo, la Kuvaso de Hungario, la pola Tatra hundo kaj la Šarplaninac, kun ĉiuj el kiuj ĝi povas kunhavi ; kaj la Akbaŝa hundo de Turkio.

La ĉefa minaco por la populacioj de Blua pingveneto estis predado (inklude nestopredado) fare de katoj, vulpoj, sovaĝiĝintaj hundoj, grandaj reptilioj, furoj kaj ermenoj, kiuj povas veni al la insulo dum malalta tajdo. Pro ties malgrando kaj enmeto de novaj predantoj, kelkaj kolonioj malpliiĝis tiom multe kiom ĝis 98 % en nur kelkaj jaroj, kiaj la malgranda kolonio ĉe Mezinsulo, ĉe Warrnambool, Viktorio, kiu malpliiĝis el proksimume 600 pingvenoj en 2001 al malpli ol 10 en 2005. Pro tiu minaco de kolonia malapero, konservadistoj pioneris eksperimentan teknikon uzante la helpon de la Maremma ŝafhundo por protekti la kolonion kaj forigi la eventualajn predantojn. De tiam la pingvena populacio rekuperiĝis.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Circolo del Pastore Maremmano - Abruzzese (itala) 
* Maremma Sheepdog Club of America
* Maremma Sheepdog Club of Great Britain
* Maremmano livestock guards in Switzerland
* Dog World Village Maremma site and community

Kategorio:Hundorasoj