Gazeto de registro

**Gazeto de registro** aŭ **Referenca gazeto** (laŭ  kaj ) estas grava nacia gazeto kun granda cirkulado, kies redaktaj kaj novaĵkolektaj funkcioj estas konsiderataj aŭtoritataj kaj sendependaj; ili estas do "gazetoj de registro laŭ reputacio" kaj inkluzivas kelkajn el la plej malnovaj kaj plej vaste respektataj gazetoj en la mondo. La nombro kaj tendenco de "gazetoj de registro laŭ reputacio" rilatas al la stato de gazetara libereco kaj politika libereco en lando.  Ĝi ofte estas establita per statuto aŭ oficiala akto, kaj la publikigo de avizoj en ĝi, ĉu fare de la registaro aŭ privata partio, estas konsiderata sufiĉa por plenumi la jurajn postulojn por publika avizo.  Tiaj gazetoj povas havi minimuman aŭ neniun redakcian enhavon (opinartikoloj), kaj fokusiĝas al publika sciigo pri ŝtataj servoj kaj ŝtataj decidoj; ekzemploj estas la  *The London Gazette*, la *Canada Gazette*, la *The Hong Kong Special Administrative Region Gazette* kaj la latvia Latvijas *Vēstnesis*. 

En iuj jurisdikcioj, private posedataj gazetoj povas registriĝi ĉe la registaro por publikigi publikajn kaj jurajn avizojn, aŭ alie rajtas publikigi tiajn avizojn (terminoj uzataj povas inkluzivi "gazeto de ĝenerala cirkulado" inter aliaj).  Simile, privata gazeto povas esti nomumita de la tribunaloj por publikigo de juraj avizoj, kiel ekzemple avizoj pri fikciaj komercaj nomoj, se juraj kaj laŭleĝaj normoj estas plenumitaj.  Ĉi tiuj estas foje nomataj "laŭleĝe adjudikitaj gazetoj". 

### Registaraj organoj 
La termino "publikaj gazetoj" ankaŭ povas indiki tiujn posedatajn kaj funkciigatajn de registaro, kiu direktas ilian tutan redakcian enhavon. Tiaj gazetoj, kvankam pejorative nomataj " ŝtataj porparolantoj ", ankaŭ povas esti nomataj "oficialaj gazetoj", sendepende de ĉu ili publikigas jurajn avizojn - distingante ilin de gazeto, kies ĉefa rolo estas publikigi avizojn, ĉar ilia tuta enhavo reprezentas la oficialan vidpunkton kaj doktrinon de la ŝtato. Ĉi tiu speco de oficiala gazeto estas malsama ol gazetoj laŭ reputacio, kaj emas malsukcesi la reputacian kriterion pro sia registara kontrolo. La vorto "oficiala" povas esti uzata por distingi ilin de "gazetoj laŭ reputacio". Ekzemploj inkluzivas la rusan *Rossiyskaya Gazeta*,  la nordkorean *Rodong Sinmun*,  kaj la ĉinan *Renmin Ribao* (*People’s Daily*). 

## Gazetoj de registro *de reputacio* 
[eta|Unua eldono de *[Neue Zürcher Zeitung* (1780), plej malnova gazeto de la mondo de registro de reputacio]]
La dua tipo de "gazeto de registro" (ankaŭ "revuo de registro" aŭ en la franca ''*) ne estas difinita de formalaj kriterioj kaj ties karakterizaĵoj varias. La kategorio konsistas gazetojn kiu estas konsiderita renkonti altajn normojn de ĵurnalismo, inkluzivanta redakcian sendependecon (precipe de la registaro kaj de ties posedantoj), respondigeblecaj (eraroj estas agnoskita), atento al detaloj, precizeco, pridiskutada amplekso kaj ekvilibro de priraportado;  ili estas rigardita internacie (tiel kiel en ilia propra landa regiono) de gravaj tutmondaj establoj. 

Kvankam multaj landoj estas fieraj de iliaj gazetoj de registro de reputacio, en kelkaj landoj ili alfrontas  publike malamikan staton aŭ politikan sistemon kiu provas subpremi iliajn gazetarajn liberecojn. Ekzemploj estas *Cumhuriyet* de Turkio, kie multaj de la personaroj estis malliberigita;  La Pernsa de Panamo, kies personaro estis pafita kaj la posedantoj devigitaj en ekzilon;  kaj *El Nacional* de Venezuelo, 

## Ekzemploj de ekzistantaj gazetoj 
|]]
Laŭ la paso de la tempo, kelkaj establitaj gazetoj de registro de reputacio perdis ilian statuson pro financa disfalo, akiro aŭ fuzio de alia ento kiu ne havis la samajn normojn aŭ permesis pliigitan registaran kontrolon kaj premado de redakcia sendependeco de la eldonaĵo. La ekzisto de gazetoj de registro de reputacio estas aspekto de la nivelo de gazetara libereco kaj politika libereco en lando, kun gravaj unua-mondaj demokratioj havantaj pluraj tiaj gazetoj (ekz. Usono, Britio, Germanio, Francio, Kanado, Italio kaj Japanio); en kontrasto, landoj kiu vidis malpliiĝon en iliaj gazetoj de registro de reputacio povas reprezenti malpliiĝon en niveloj de persona kaj politika libereco (ekz. Zimbabvo, Venezuelo kaj Kamboĝio). 
* *El Nacional*, la gazeto de registro de Venezuelo, estis devigita eleldoniĝi fare de la ŝtato en 2018 kaj ties sidejo estis donita al altranga oficialulon.
* Londono-bazita tutaraba gazeto de registro, *Al-Hayat*, ĉesis en 2020 pro financaj kaj politikaj premoj. 
* En Kamboĝio, la Hun Sen administro devigis ambaŭ de la gazetoj de registro de la lando elkomerciĝi uzante arbitraj impostaj monpunoj kiuj finfine rezultis en la fermiĝo de *The Cambodia Daily* en 2017 kaj la vendo de *The Phnom Penh Post* al proksima alianculo de la Hun Sen administro en 2018. 
* latva gazeto *Diena* vidis ties establita statuson kiel gazeto de registro malgrandiĝas en 2010 post akiro. La la *Historia Vortaro de Latvio* (2017) enlistigas ĝin kiel "arde tenanta al populara sento de gazeto-de-registro ĉe hejmo kaj eksterlande" pro "demandoj de proprieco kaj se okazis posedanta influo al la gazeta enhavo". 
* *Népszabadság*, la *de facto'' hungara gazeto de registro, ĉesis eldonadon en 2016 pro politika kaj financa premo. 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Libereco de la gazetaro
* Monda Tago de Gazetarlibereco

Kategorio:Ĵurnalismo
Kategorio:Gazetoj