open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Duoninsulo Datça

eta|300px
La duoninsulo **Datça** aŭ **Reşadiye**, iam nomata **Doria duoninsulo** estas 80 km longa, mallarĝa duoninsulo en Provinco Muğla, sudokcidenta Turkio, dividante la Golfon de Gökova (norde) kaj Golfon de Hisarönü.

La nomo Reşadiye estis donita honore la otomana sultano Mehmed la 5-a (Reşad), sed tiu nomo estas apenaŭ uzata nuntempe.

La norda marbordo estas malalta, kun vastaj strandoj. La suda marbordo estas freneza roka kaj alineita. Pro la natura beleco de ties golfetoj kaj havenoj, la duoninsulo estas ofte vizitata fare de privataj jaĥto kaj de turismaj ekskursaj ŝipoj de Bodrum aŭ Marmaris.

La moderna urbo Datça situas sur tiu. La antikva urbo Knidos originale situis proksime al Datça, sed estis movita pli okcidenten en ĉ. 360 a.K..

Kategorio:Duoninsuloj en Turkio
Kategorio:Provinco Muğla
Jaspo

eta|300px|bunta jaspo el Madagaskaro
**Jaspo** - laŭ la Malnova Testamento de la Londona Biblio en traduko de L. L. Zamenhofo **jaspiso** - estas mikrokristala, fajngrajna variaĵo de la mineralo kvarco (SiO2).

Laŭ Francisko Azorín **Jaspo** estas *Polurebla ŝtono kun diverskoloraj strioj, uzata por konstruo k. juvelarto.* Li indikas etimologion el greka *iaspis* kaj de tie la latina *iaspis*.

## Priskribo 
Ĝi tre parencas al la ĉiam fibre strukturigita mineralo kalcedono - same kvarca variaĵo - kaj laŭ multaj sciencistoj estas subvariaĵo de ĝi. La parenceco tiom proksimas, ke eĉ aperas ŝtonoj en kiuj fajngrajna, do jaspa, kaj fibre strukturigita, do kalcedona minerala materialoj estas interplektitaj kaj kunkreskiĝintaj.

Jaspo konsideriĝas gemo kaj home utiliĝas ekskluzive por kreado de juveloj.

## Ecoj 
Jaspo malofte troveblas en pura formo. Pro miksiĝoj kun agatoj kaj opaloj, sed ankaŭ pro nekvarcaj miksiĝoj (kiuj permeseblas ĝis 20 procentoj, krome ŝono ne plu rajtas nomiĝi jaspiso) de argilo, fera oksido, fera hidroksido aŭ mangana hidroksido. Pro tiu diverseco la kemiaj kaj fizikaj ecoj tre varias, kaj same la koloroj. Sekve de tio multaj similformaj kaj -koloraj mineraloj vendiĝas sub la nomo "jaspo", sen vere meriti tion.

## Etimologio 
La vorto "jaspo" respektive "jaspiso" venas de la latina vorto *iaspis* kaj pli frue de la greka ἴασπις (*íaspis*), kiuj ambaŭ signifas "punkte kolorigita ŝtono". Tiu termino mem baze venas de la egipta aŭ persa lingvoj (*jaŝp*). Kiel la unua frazo jam indikas, la gemo plurloke menciiĝas en la Malnova Testamento de la biblio.

## Rilataj kredoj 
La germana natursciencisto *Konrad Gesner*, kiu vivis dum la malfrua mezepoko, skribis: "La jaspo estas kiel ŝildo antaŭ la brusto, la glavo en la mano kaj la serpento sub la piedoj. Ĝi protektas kontraŭ ĉiuj malsanoj kaj novigas spiriton, koron kaj saĝon."

Jam en antikva Grekio oni kredis, ke portado de jaspo donus al la portanto spiritan harmonion kaj ke virinoj pro portado de la gemo havus harmonian gravedecon.

Ruĝkoloraj jaspo laŭ tiuj antikvaj tradicioj plej bone helpu kontraŭ vomemo kaj troa voremo.

## Bildaro 

2010 - jasper.jpg|verdeca jaspo
2010 - red jasper.jpg|ruĝa jaspo
Dalmatinerstein Dalmatianstone kind of jasper from Poona-India.jpg|jaspo nomata laŭ dalmata hundo
Bruneau Jasper from Idaho Thundereggs.jpg|bruneca jaspo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Hernando de Soto (esploristo)

**Hernando DE SOTO** (n. en 1496 aŭ 1497 - m. la 21-an de majo 1542) estis hispana esploristo kaj konkistadoro. Li gvidis la unuan eŭropan ekspedicion al la teritorio de hodiaŭa Usono, kaj estis cetere la unua eŭropano, kiu malkovris la riveron Misisipon. eta|dekstra|250px|Hernando de Soto.La ekspedicioj de Soto kovris vastegan teritorion, ĉefe tra Florido kaj tra sudorienta Usono kaj inkluzive de mallonga vizito de Ĉinio. Li mortis en 1542 ĉe la bordoj de la Misisipo, sur la teritorio de la hodiaŭa urbeto Lake Village (Arkansaso).

Kiel multaj el la esploristoj kaj hispanaj konkeristoj de la 16-a jarcento, li devenis el la regiono Ekstremaduro, kie pro necerta priserĉo pri lia naskiĝloko, almenaŭ du preskaŭ najbaraj vilaĝoj polemikis dum la tuta 20-a jarcento kaj eble jam de antaŭe pro tio, ke ambaŭ defendas, ke la esploristo naskiĝis en tiu vilaĝo, nome ĉu Barcarrota ĉu Jerez de los Caballeros en la sudo de la provinco de Badajoz; en ambaŭ vilaĝoj ekzistas respektiva skulptaĵo de la esploristo, tie nomata konkeristo.

## Vidu ankaŭ 
* Ponto Hernando de Soto

Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Konkistadoroj
Tabomoj

La **tabomoj** estas anoj de la afrik-brazila komunumo en Akro, la ĉefurbo de Ganao. Ili estas praidoj de liberiĝintaj portugale parolantaj sklavoj el Brazilo. La nomo "tabomoj" devenas verŝajne de la portugala salutformulo "Ta bom" (Iras bone), kion oni respondas post la demando "Como esta?" (Kiel vi fartas?).

## Famaj tabomoj 
* Sylvanus Olympio, 1-a ŝtatprezidento de Togolando
* Azumah Nelson, boksisto

## Eksteraj ligiloj 
* "Tabom. The Afro-Brazilian community in Ghana" estas la unua libro pri la historio de la tabomoj (portugallingva kaj anglalingva), de Marco Aurelio Schaumloeffel 

Kategorio:Etnoj
Kategorio:Etnoj en Afriko
Kategorio:Etnoj en Ganao
Kategorio:Etnologio
Kategorio:Etnografio
Kategorio:Ganao
Ĝangala strigo

La **Ĝangala strigo**, *Ĝangala strigeto* aŭ **Ĝangala stristrigo** *Glaucidium radiatum* estas eta  strigo, tio estas birdospecio parto de pli granda grupo de noktaj rabobirdoj konataj kiel Strigedoj, kiuj enhavas plej parton de la specioj nomataj strigoj. La alia grupo estas la turstrigoj, nome Titonedoj. Ĝi estas unu el 29 specioj metitaj en la genron Nanaj strigoj aŭ strigetoj (*Glaucidium*). 

## Priskribo
maldekstre|230ra|eta|
[maldekstre|200ra|eta|*G. r. malabaricum* Mangaon, Raigad, [Maharaŝtro, Barato]]
Ĝi estas griza strigeto, kun tre rondoforma kapo, flavaj okuloj kaj hela beko. Ĝi estas tre strieca horizontale malhelgrize (de kie devenas la specia epiteto), tre videble en subaj partoj, sed ankaŭ inklude la vizaĝon, kie ne estas pli hela vizaĝa disko, malkiel en aliaj strigetoj aŭ strigoj. Proporcie la vosto estas longa kaj malhela ĉepinte.

Ĝi troviĝas en Barato el Dalhousie okcidente ĝis Butano oriente. Tiu ĉi specio ofte troviĝas en etaj grupoj kaj estas tre voĉemaj mateniĝe kaj krepuske. Ili troviĝas en arbustejoj kaj deciduaj arbaroj.

## Kutimaro kaj ekologio
Tiu ĉi strigeto estas ĉefe aktiva ĉe tagiĝo kaj krepusko, sed oni scias, ke ĝi ankaŭ alvokas kaj flugas dumtage. La alvoko estas distinga kaj konsistas el rapida serio de *prao...prao...prao-prao-prao*, kiu pligrandiĝas kaj poste malpligrandiĝas antaŭ ol abrupte finiĝi. Ĉe siaj tagaj ripozejoj, ili povas esti ĉikanataj de dikruredoj, arbopigoj kaj sunbirdoj. Dumtage, junaj idoj produktas *tik* alvokojn ne male al tiuj de palbeka florbekanto (*Dicaeum erythrorhynchos*).

La ĝangalaj strigetoj ripozas ene de arbokavaĵoj kaj kiam ĝenataj ili frostiĝas kaj aspektas kiel morta arbostumpo. Ili foje sidas elstare sur dratoj aŭ baniĝas en la matena suno antaŭ ol retiriĝi al sia ripozejo. Krome ili kaptas malgrandajn filoskopojn (*Phylloscopus*) dumtage, kvankam iliaj pintaj manĝohoroj estas horon antaŭ sunleviĝo kaj post sunsubiro. Ilia dieto konsistas el insektoj, malgrandaj birdoj, reptilioj kaj ronĝuloj.

La reprodukta sezono en Barato estas de marto ĝis majo, kaj ili nestas en kavaĵo de arbo je alto de 3 ĝis 5 m. La tipa ovodemetado konsistas el kvar ovoj (tri ovoj ĉe *G. r. malabaricum*).

## Referencoj
*  Ne minacata

Kategorio:Strigedoj
Kategorio:Birdoj de Azio
Kategorio:Birdoj de Barato
Skotaj ŝprucoj

**Skotaj ŝprucoj** estas radikala alterniga proceduro, kiu eluzas varmajn kaj mekanikajn iniciatojn. Akvon en ŝprucigiloj eblas reguli por punkta aŭ aerumila fluo. Tiu ĉi forte stimulanta terapio efikas pozitive al kor-agado kaj plialtigas metabolismon.

La skotaj ŝprucoj apartenas inter hidrokuracajn procedurojn, dum kiuj alternas ŝpruco de varma kaj malvarma fluo de akvo. Oni faras ĝin el distanco proksimume 3 metroj dum premo 3 atmosferoj. La varma skota ŝpruco havas temperaturon 40°C kaj ĝi daŭras 30 sekundojn, sekvas la malvarma ŝpruco kun temperaturo 15 - 20°C dum tempo 5 - 10 sekundoj. Ambaŭ skotaj ŝprucoj ripete alternas 6 - 10 foje kaj ĉiam ili finiĝas per la malvarma fluo.

Kategorio:Akvokuracado
Kategorio:Proceduroj
Kategorio:Terapio
Turkiso

**Turkiso** estas relative malofta mineralo el akvo, aluminio, fosfato kaj kupro. Havante karakterizan bluverdan koloron, ĝia nomo estas uzata por difini la turkisan koloron . La mineralo konsideriĝas gemo, do valora ornama ŝtono, kaj havas la ĥemian strukturon CuAl6(PO4)4(OH)8&nbsp;·&nbsp;4&nbsp;H2O. Anstataŭ aluminio, ankaŭ fero en la formo Fe3+ povas esti parto de la kristala strukturo, tial la ĥemia formulo ofte skribiĝas Cu(Al,Fe)6(PO4)4(OH)8&nbsp;·&nbsp;4&nbsp;H2O.

## Etimologio 
La mineralo en antikva Grekio nomiĝis *Kalláïnos* ("blue kaj verde briletanta"). Variaĵo de tio estas la latina vorto *Callaina*. La germana sciencisto *Fischer von Waldheim* ankoraŭ dum la jaro 1806 uzis la germanan vorton *Kallait*, kiu tamen dum la 19-a jarcento malkutimiĝis.

Komence de la 13-a jarcento en la mezepoka franca lingvo ekaperis la vorto *tukoys*, kiu dum la 15-a jarcento ŝanĝiĝis al *pierre turquoise*, laŭ traduko "turkeca ŝtono". Tiu vortokreo tamen rezultis al miskompreno, ĉar la turkisaj gemoj tiuepoke nur eksportiĝis de Persio al Turkio kaj de tie pluvendiĝis al Eŭropo.

Sinonimo por turkiso estas la nomo "ĥalĥito".

## Historio 
Turkiso estis inter la unuaj mineraloj, kiuj troviĝis per minado, sed de la antikvaj minejoj nuntempe apenaŭ iuj funkcias. En plejparto el la ankoraŭ funkciaj minejoj ministoj laboras nur laŭsezone kaj ne intense, ĉar turkiso kiel menciite estas relative malofta materialo kaj sistema minado en serĉo de ĝi apenaŭ indas. En grandaj kuprominejoj, aparte en Usono, turkisoj tamen ofte troviĝas kiel kromprodukto de la kuproserĉado.

La plej signifaj trovejoj el historia kaj nuntempa vidpunktoj situas en la sudokcidento de Usono, en Meksiko, Sinajo, Irano (la antikva Persio), Ĉinio kaj la sudoriento de Aŭstralio. En Eŭropo kaj Afriko nur troveblas en malgrandaj kvantoj.

### Persio 
Jam antaŭ pli ol 2000 jaroj la tiama Persa Imperio estis inter la plej gravaj liverantoj de turkisoj. Tie ĝis la nuntempo troveblas la probable plej belaj ŝtonoj. La turkiso en Persio ekde jarmiloj estis la nacia gemo. Ĝi uziĝis por la dekoro de plej diversaj objektoj - ekzemple de turbanoj kaj moskeoj. Pli poste la gemo de Persio ankaŭ eksportiĝis al Barato, kie ĝi kun rubenoj kaj diamantoj uziĝis en valoraj oraj dekoraĵoj kaj en konstruaĵoj kiel la Taĝ-Mahalo.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Lazurito

__NOTOC__
eta|bloko de lazurito
**Lazurito** aŭ laŭ mezepoka latina lingvo **lapis lazuli** (*lapis* latine por "ŝtono", *lazuli* laŭ la araba genitivo *lazulum* por "blua") estas intense blue briletanta mineralo, respektive miksaĵo el diversaj unuopaj mineraloj kun plimulto de lazurito kaj malplimulto de ekzemple pirito kaj calcito, malpli multe ankaŭ de diopsido kaj sodalito.

La plej bonaj trovejoj situas en la okcidento de la alta montaro Hindukuŝo en la provinco *Badaĥŝan* de Afganio. En la afgania interna milito de la lastaj tri jardekoj de la 20-a jarcento la rego de la valo *Panĝir*, krom sia armee strategia signifo, aparte gravis pro la minejoj de la internacie multekoste vendeblaj lazuritoj. La minejo de la urbo *Badaĥŝan*, en kiu ankoraŭ nuntempe troviĝas lazuritoj, jam funkciis dum la epoko de antikva Egiptio.

Pliaj trovejoj estas *Ovalle* en Ĉilio, *Malobistrinskoje* ĉe la Bajkala lago en Siberio kaj Kalifornio.

eta|maldekstra|elefanta figuro el lazurito kun spuroj de pirito. Longo 8&nbsp;cm.

## Uzo 
### kiel gemo 
Lazuritoj uziĝas pli ol 7.000 jarojn kiel gemo, do kiel valoraj ornamaj ŝtonoj. La ŝtonoj estis la plej multekostaj el la gemoj de antikva Egiptio kaj mortintaj faraonoj ricevis ilin por la vojaĝo al la postmorta mondo. Pro sia multekosteco tamen ankaŭ en antikva Egiptio unuafoje aperis trompocele faritaj falsigoj de lazuritoj kaj turkisoj per blue respektive bluverde farbita vitro.

### kiel pigmento 
Lazurito kiel pigmento, do baza farbo, havas gravan signifon en la arto de pentrado. El la gemo fabrikigĝis la brile blua koloro kiun en mezepokaj pentraĵoj ekzemple ofte uzis por pentri la brile bluajn vestaĵojn de Maria, patrino de Jesuo.

Plia rimarkinda ekzemplo por la uzo de pulvorigita kaj per oleo miksita lazurito kiel pigmento estas la ciklo da freskoj de la itala pentristo Giotto en Padovo: tie la ĉielo pro la intense malhelblua koloro aparte okulfrape brilas. La blua koloro en la mezepoka pentrado sume malofte uziĝis pro la ekstrema multekosteco kaj rareco de lazurito. La kolora nomo "ultramaro" por lazurita ekestis pro tio, ke la rara substanco devis esti importita de "trans la maro".

## Vidu ankaŭ
* Lazurŝtono

## Eksteraj ligiloj 
* informoj de germanlingva gema enciklopedio
* informoj de anglalingva gema enciklopedio
* germanlingva paĝo pri la produkto de lazurita pigmento

Kategorio:Mineraloj
Kategorio:Gemoj
Mbomou

**Mbomou** estas unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Demokratia Respubliko Kongo. La ĉefurbo de Mbomou estas Bangassou, kaj proksime al Bangassou troviĝas akvofalo Kembe ĉe la rivero Kotto. La prefektujon estras s-ro Remy Sem Ndouto.

Ĝi havas popolnombron de 132.740 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 61.150 km² - kio estas loĝantara denseco po nur 2,2 homoj/km².
## Gefiloj
*Dieudonné Nzapalainga, kardinalo romkatolika

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Nana-Mambéré

**Nana-Mambéré** estas la plej okcidenta el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Kameruno, kaj estis parto de Kameruno, kiu estis germana kolonio inter 1911 kaj 1916. La ĉefurbo de Nana-Mambéré estas Bouar.

Nana-Mambéré havas popolnombron de 184.594 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 26.600 km².

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Prevezo

eta|maldekstre|230ra|
**Prevezo** (novgreke Πρέβεζα, Preveza), estas malgranda havenurbo kaj komunumo ĉe la greka marbordo, inter la Ambrakia golfo (Αμβρακικός κόλπος, Amvrakikos kolpos) kaj la Ionia maro aliflanke, en provinco Prevezo. Ĝi estas administra centro de la samnoma provinco en la regiono Epiro. Prevezo havas 16.000 loĝantojn kaj estas sidejo de ortodoksa episkopo.

Oni produktas en Prevezo precipe olivojn, laktaĵojn kaj vegetalaĵojn. Sur la duoninsulo Actium (sude de Prevezo) troviĝas trafika flughaveno. La haveno de Prevezo situas sur la okcidenta marbordo de la ambrakia golfo. La urbo ne havas fervojajn kontaktojn.

La Eŭropa ŝoseo 55 trairas la komunumon.
 
## Ceteraj informoj  
6&nbsp;km norde situis la antikva urbo Nikopolis (Νικόπολις), kie okazis en 31 a.K. la batalo de Actium (, kadre de la samnoma milito, ) inter la militŝiparo de Aŭgusto Cezaro kaj tiu de Marko Antonio kaj Kleopatra.

Ĉe Prevezo okazis en 1538 la marbatalo de Prevezo, en kiu la osmana mararmeo venkis la kristanan.

## Partneraj urboj 
Partneraj urboj de la koumuno interalie estas (elektiĝis ĉiuj urboj pri kiuj jam estas esperantaj artikoloj)

*  Altea, Valencilando, Hispanio
*  Bad Kötzting, Bavario, Germanio
*  Bellagio, Lombardio, Italio
*  Chojna kaj Dębica, Pollando
*  Granville, Normandio, Francio
*  Holstebro, Danio
*  Houffalize, Valonio, Belgio
*  Judenburg, Stirio, Aŭstrio
*  Karkkila (Högfors), Finnlando
*  Kőszeg, Okcidenta Transdanubio, Hungario
*  Marsaskala, Malto
*  Meerssen, Nederlando
*  Pafoso (Πάφος), Kipro
*  Prienai, Litovio
*  Sherborne, Dorset, Anglio
*  Siret, Rumanio
*  Sigulda, Latvio
*  Sušice, Ĉeĥio
*  Spišská Nová Ves kaj Zvolen, Slovakio
&nbsp;

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Grekio
Vakaga

eta|225ra|La plejparto de Birao, ĉefurbo de Vakaga, estis bruligita en 2007 dum batalado de la CAR-a enlanda milito
**Vakaga** estas la plej norda el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limojn kun Sudano kaj Ĉado. La ĉefurbo de Vakaga estas Birao.

Vakaga havas popolnombron de 37.595 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 46.500 km². La tre maldensa loĝantaro (po malpli ol 1 homo/km²) estas parte, ĉar kaptis multajn Vakaganojn sklavkomercistoj el Sudano dum la lasta duono de la 19-a jarcento.

En lastaj jaroj, prefektujo Vakaga suferis pro la multaj bataloj de la enlanda milito de 2004 ĝis 2007. Ĉefurbo Birao estis preskaŭ tute detruita per brulado dum tiu ĉi milito.

Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Teoremo de Jung

En geometrio, **teoremo de Jung** estas neegalaĵo inter la diametro de aro de punktoj en eŭklida spaco kaj radiuso de la minimuma enmetanta pilko de la aro. Ĝi estas nomita pro Heinrich Jung, kiu la unua studis ĉi tiun neegalaĵon en 1901.

## Frazo 
Estu kompakta aro

:K\subset \mathbb{R}^n

kaj estu

:d = \max\nolimits_{p,q\in K} \| p - q \|_2

la diametro de *K*, kio estas la plej granda eŭklida distanco inter iu du punktoj de la aro. La teoremo diras ke tie ekzistas fermita pilko kun radiuso

:r \leq d \sqrt{\frac{n}{2(n+1)}},

kiu enhavas na *K*. La rando okazo de egaleco estas atingata per la regula *n*-simplaĵo.

## En ebeno 
En eŭklida ebeno, kun *n = 2*, la teoremo diras ke tie ekzistas cirklo enmetanta ĉiujn punktojn kies radiuso estas

:r \leq d/\sqrt{3}.

Pli strikta baro por *r* ne povas esti metita ĉar de *S* estas egallatera triangulo (aŭ ĝiaj tri verticoj)

:r = d/\sqrt{3} .

## Ĝeneralaj metrikaj spacoj 
Por ĉiu barita aro *S* en ĉiu metrika spaco, *d/2 ≤ r ≤ d*.

La unua neegalaĵo estas pro la neegalaĵo de triangulo por centro de la pilko kaj la du diametraj punktoj, kaj la dua neegalaĵo sekvas pro tio ke pilko de radiuso *d* centrita je ĉiu punkto de *S* enhavas na *S*. En *uniforma metrika spaco*, kio estas, en spaco kiu ĉiuj distancoj egalaj, *r* = *d*.

Je la alia fino de spektro de la eblecoj, en disĵeta metrika spaco kun la manhatana distanco en la ebeno, *r = d/2*. 

## Referencoj 
*

## Eksteraj ligiloj 
*

Kategorio:Neegalaĵoj
Kategorio:Eŭklida geometrio
Kategorio:Metrika geometrio
Mezpunkto

eta|Mezpunkto de segmento kun finaj punktoj (x1, y1) kaj (x2, y2)
En geometrio, **mezpunkto** estas la meza punkto de segmento. Ĝi estas samdistanca de ambaŭ finaj punktoj. La karteziaj koordinatoj de mezpunkto de segmento en ebeno, kun la finaj punktoj (x1, y1) kaj (x2, y2), estas

: \left(\tfrac{x_1 + x_2}{2}, \tfrac{y_1 + y_2}{2}\right) .

En tri dimensioj, la karteziaj koordinatoj de mezpunkto estas

: \left(\tfrac{x_1 + x_2}{2}, \tfrac{y_1 + y_2}{2}, \tfrac{z_1 + z_2}{2}\right) .

## Vidu ankaŭ 
* Mediano (geometrio)
* Segmenta dusekcanto
* Cifereca integralado

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.mathopenref.com/midpoint.html Interaga ligilo 

Kategorio:Geometrio
Kvadrata matrico

En lineara algebro, **kvadrata matrico** estas matrico kies ambaŭ dimensioj estas la samaj, do *m*-per-*n* matrico kun *m=n*.

Kvadrataj matricoj havas iujn propraĵojn, kiun ne havas ne kvadrataj matricoj:
* Produto de *n*-per-*n* matrico *A* kaj *n* dimensia vektoro *x*, *Ax*, havas la saman dimension *n* kiel vektoro *x*. Do, ĉi tia multipliko difinas linearan transformon el vektora spaco en la saman vektoran spacon.
* Ekzistas matrica produto de iu ajn kvanto de *n*-per-*n* matricoj en iu ajn ordo. Kvankam la produto povas dependi de la ordo de la multiplikataj matricoj.
* Transponita kaj konjugita transponita de kvadrata matrico estas kvadrataj matricoj de la sama amplekso.

Por kvadrataj matricoj estas difinitaj iun nocioj, kiuj ne estas difinitaj por ne kvadrataj matricoj:

* Determinanto
* Spuro
* Ajgeno kaj ajgenvektoro
* Ĉefdiagonalo
* Inverso

Kvadrataj matricoj estadas de iuj pli specifaj specoj:

* Identa matrico
* Diagonala matrico
* Kontraŭdiagonala matrico
* Dudiagonala matrico
* Tridiagonala matrico
* Rubanda matrico
* Diagonale domina matrico
* Diagonaligebla matrico
* Simetria matrico
* Kontraŭsimetria matrico
* Normala matrico.
* Supra triangula matrico
* Suba triangula matrico.

Kategorio:Lineara algebro
Kategorio:Matricoj
Spuro

**Spuro** havas plurajn signifojn.
* **Spuro**, kutime, estas postlasita enpremo, marko, signo, laŭ kiu eblas ekscii, kio aŭ kiu pasis, t.e. **postsigno**.
* **Spuro**, pri matematiko, estas la sumo de ĉiuj diagonalaj elementoj de matrico.
* **Ŝpuro**, pri veturiloj, estas largo de trako.

Kategorio:Apartigiloj
Hipotenuzo

[200px|frame|dekstra|Orta triangulo kun hipotenuzo *h*, kaj [katetoj *c1* kaj *c2*.]]
En geometrio, **hipotenuzo** de orta triangulo estas ĝia la plej longa latero. Ĝi estas la latero kontraŭa al la orto.

Teoremo de Pitagoro diras ke kvadrato de longo de la hipotenuzo egalas al sumo de kvadratoj de longoj de la du katetoj.

La vorto *hipotenuzo* derivas de la antikva greka *ὑποτείνουσα* (hipoteinousa), kombinaĵo de *hipo*- "sub" kaj *teinein* - *streĉi*.

## Vidu ankaŭ 
* Kateto
* Diagonalo
* Nehipotenuza nombro

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Trianguloj
Ubangi

La rivero **Ubangi** (/uːˈbæŋɡi/) aŭ en Esperanto **Ubango** estas grava alfluanto de rivero Kongo en centra Afriko. Ĝi komenciĝas ĉe la kuniĝo de la riveroj Mbomou kaj Uele, fluas okcidenten proksimume 350 kilometrojn, tie kurbiĝas sudokcidenten, pasas tra Bangui, kaj fine fluas suden 500 pliajn kilometrojn ĝis la Kongo.

Kune kun rivero Kongo, ĝi estas grava trafikvojo por riverboatoj de la regiono.

De sia komencpunkto ĝis 100&nbsp;km preter Bangui, la Ubangi difinas la limon inter Centr-Afrika Respubliko (CAR) kaj Demokratia Respubliko Kongo (DRK, Kongo Kinŝasa), kaj pretere formas la limon inter DRK kaj Respubliko Kongo (Kongo Brazavila), ĝis ĝi atingas la riveron Kongo.

En la 1960-aj jaroj, oni proponis planon por deturni riveron Ubangi al lago Ĉado. Laŭ la plano, la akvo el la Ubangi povus revigligi tiun lagon kaj vivteni fiŝkaptadon kaj agrikulturon por dekoj da milionoj da mezafrikanoj.

## Provincoj en Kongo 
* Norda Ubangi
* Suda Ubangi

## Referencoj
Gorner-Glaĉero

**Gorner-Glaĉero** (germane **Gornergletscher**) estas giganta glaĉersistemo proksime de Zermat en la Valezaj Alpoj en Svislando. La glaĉero havas longecon de 13,5 km, mezan larĝecon de 1 km kaj kovras kun ĉiuj tributglaĉeroj areon de 59,73 km².

## Priskribo 
Ĉefglaĉero de la Gorner-Glaĉersistemo estas **Grenz-Glaĉero** (germane *Grenzgletscher*), kiu havas sian originon sur Signalkuppe (4554 m s. m.) sude de Dufour-Pinto. Grenz-Glaĉero fluas nordokcidenten laŭ la norda piedo de Liskamm. Norde de Dufour-Pinto ĉe *Weissgrat* troviĝas en alteco de ĝis 3700 m la origino de la efektiva Gorner-Glaĉero. Tiu-ĉi fluas kun regula deklivo de 18% laŭlonge de la sudpiedo de Stockhorn okcidenten. Post 7 km ĝi unuiĝas kun la pli longa Grenzgletscher je alteco de 2550 m s. m., konservas tamen sian nomon. Inter tiuj-ĉi du glaĉeroj je la okcidenta deklivo de Dufour-Pinto etendiĝas la *Monte Rosa-Glaĉero*, kiu havas longecon de 4 km kaj flanke estas ligita kaj kun Grenz-Glaĉero kaj kun Gorner-Glaĉero.

Sub la kunfluo de la du ĉefbrakoj Gorner-Glaĉero plu fluas proksimume 5 km okcidenten flankita de Breithorn en sudo kaj Gornergrat en nordo. La glaĉerlango havas en ĉi-tiu parto tre malfortan deklivon. La glacio estas kovrita kun multaj mezmorenoj kaj ŝovaĵo. La frunto de la glaĉerlango situas nuntempe sur alteco de 2200 m s.m. El ĝi elfluas la glaĉerrivero *Gornera* kiu kuniĝas en Zermatt kun aliaj flankriveroj al *Matter Vispa*, kiu alfluas al Vispa, siavice alfluanto de Rodano.

Gravaj tributglaĉeroj estas kun longeco inter 3 kaj 4 km la *Ĝemel-Glaĉeroj* (germane *Zwillingsgletscher*), kiuj alfluas de sudo, kies origino estas la monto Castor (4'228 m s. m.),*Schwärze-Glaĉero* (germane *Schwärzegletscher*) kies origino estas monto Pollux (4'092 m ü. M.), *Breithorn-Glaĉero* (germane *Breithorngletscher*) kaj *Triftji-Glaĉer* (germane *Triftjigletscher*, kiun oni ne miksu kun la similnoma Trift-Glaĉero (Zermatt) apud Zermatt aŭ la aliaj du Trift-Glaĉeroj apud Saas Grund kaj Gadmen. La Suba Theodul-Glaĉero post retiriĝo ne plu estas rekte ligita kun Gorner-Glaĉero.

En sia supra parto Gorner-Glaĉero estas litiga super larĝa glaĉerigita kresto kun Findel-Glaĉero.

## Eksteraj ligiloj 
* Gorner-Glaĉero sur Svisa Glaĉermezurreto

Kategorio:Glaĉeroj en Svislando
Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj
Kategorio:Kantono Valezo
György Bartók (filozofo)

**BARTÓK György** [barto:k] estis hungara filozofo, teologia kaj universitata profesoro, ano de MTA naskita en Nagyenyed la 3-an de aŭgusto 1882 kaj mortinta en Budapeŝto la 26-an de novembro 1970.

## Biografio 
György Bartók estis filo de episkopo György Bartók. La teologion kaj filozofion li studis en Universitato de Koloĵvaro kaj li daŭrigis en Leipzig kaj Heidelberg (1905–06). Li akiris pastra (1905), filozofidoktora (1906), poste mezlernejinstruista diplomon (1907). Li instruis en Koloĵvaro (1906–07), en Nagyenyed (1907–09). Ekde 1909 li instruis teologion en Koloĵvaro kaj Sárospatak (1908). Li instruis en Universitato de Koloĵvaro, Budapeŝto (1919-21), Szeged (1921-40) kaj denove en Koloĵvaro (1940–44). Li translokiĝis Budapeŝton en 1944 kaj estis filozofia profesoro de Reformita Teologia Akademio (1946–49). Li reprezentis la koncepton de subjektiva idealismo. Li estis la fondantano de *Societo Károly Böhm*, komitatano de *Hungara Protestanta Literatura Societo*.

## Ĉefaj verkoj 
* *Az akaratszabadság problémája* (Kolozsvár, 1906);
* *Kálvin, mint nevelő* (Nagyenyed, 1909);
* *Gr. Széchenyi István gondolkodása* (Kolozsvár, 1910);
* *Az erkölcsi érték philosophiája* (Kolozsvár, 1911);
* *Böhm Károly tana és személyisége* (Kolozsvár, 1913);
* *Erdélyi János gondolkodása* (Kolozsvár, 1914);
* *Petőfi lelke (Bp., 1922);
* *A philosophia lényege* (Szeged, 1924);
* *Kant* (Kolozsvár, 1925);
* *Az erkölcsi értékeszme története* (I-II., Szeged, 1926-35);
* *Böhm Károly* (Bp., 1928);
* *Forradalom és reformáció* (Szeged, 1932);
* *A középkori és újkori filozófia története* (Bp., 1935);
* *Történet és értékelés* (Szeged, 1939);
* *A filozófia lényege és problémái'' (Bp., 1947).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ombella-M'Poko

'''Ombella-M'Poko''' estas unu el la 14 prefektujoj de Centr-Afrika Respubliko. Ĝi havas limon kun Demokratia Respubliko Kongo. La prefektuja ĉefurbo estas Bimbo.

Ombella-M'Poko havas loĝantaron de 356.725 (laŭ censo de 2003) kaj kovras areon de 31.835 km². Inter la censoj de 1988 kaj 2003 ĝia loĝantaro pli ol duobliĝis.

Ombella-M'Poko estas dividita al ses sub-prefektujoj kaj naŭ komunumoj (parenteze):
* Sub-prefektujo Bimbo (Bimbo, Bégoua)
* Sub-prefektujo Damara (Damara)
* Sub-prefektujo Bogangolo (Bogangolo)
* Sub-prefektujo Boali (Boali)
* Sub-prefektujo Bossembélé (Bossembélé, La Mbi)
* Sub-prefektujo Yaloké (Yaloké, Guézéli)

## Referencoj 
Kategorio:Prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko
Pitvaros

**Pitvaros** (pitvaroŝ), slovake **Pitvaroš** estas vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.

## Bazaj informoj 
* Areo: 13 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1500
* Poŝtkodo: 6914
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Pitvaros situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Orosháza-Mezőhegyes. La lasta troviĝas 4 km-ojn, Tótkomlós 10 km-ojn, Makó 25 km-ojn.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1470 en formo *Pythwarus*. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, kiun slovakoj refondis en 1816. Poste venis ankaŭ judoj. Fine de la 19-a jarcento la fervojo atingis la vilaĝon. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Dum la 2-a mondmilito la judoj estis deportitaj. En 1945 oni disdonis parcelojn al la malriĉaj kamparanoj. Baldaŭe okazis loĝantarŝanĝo inter hungaroj kaj slovakoj.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, lernejo, kulturdomo, biblioteko, interretejo, sportejo, kuracejo, familihelpa servo.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo
* luterana preĝejo de 1882, la turo estas 43 m-ojn alta
* akvorezervujo

## Famuloj 
En Pitvaros naskiĝis:
* ekonomo Zoltán Majó
* Károly Tóth (dentkuracisto).

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Béla Tankó (filozofo)

**TANKÓ Béla** tanko:, estis hungara filozofo, universitata profesoro naskita en Borberek la 1-an de oktobro 1876 kaj mortinta en Debrecen la 26-an de januaro 1946.

## Biografio 
Tankó pristudis teologion en Kolozsvár en 1899. Intertempe li pasigis unu jaron en Universitato de Edinburgh. Ekde 1900 li estis instruisto de gimnazio de Szászváros. En 1914 en Koloĵvaro lin oni kvalifikigis por esti privatprofesoro kaj li iĝis profesoro en Debrecen kaj rektoro de universitato en 1936 – 37. Li estis kiel filozofo disĉiplo de Károly Böhm.

## Verkoj 
* *A XIX. század ethikai válsága* (Kolozsvár, 1912);
* *Böhm és Kant*, Besztercebánya, 1913;
* *Böhm filozófiájának pedagógiai jelentősége*, Besztercebánya, 1913,
* *A filozófia problémája és problémái* (Debrecen, 1917);
* *A világnézet kérdése* (Debrecen, 1932);
* *A szabadság problematikája* (Szeged, 1936);
* *Kant metafizikai reformja* (Kolozsvár, 1943).

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj filozofoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Ambrózfalva

**Ambrózfalva** [ambrOzfalva] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.
eta|150px|Blazono de Ambrózfalva
eta|Preĝejo de Ambrózfalva

## Bazaj informoj 
* 
* Areo: 11 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6916
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
Ambrózfalva situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Orosháza-Mezőhegyes. Makó troviĝas je 28 km-oj.

## Historio 
Slovakaj tabakokulturistoj fondis tie vilaĝon en 1844, nomata Kis-Pitvaros (kis hungare signifas: malgranda). Post 5 jaroj la komunumo nomiĝis pri figuro Ludoviko Ambrózy. La setlejo iĝis memstara vilaĝo ekde 1861. Fine de la 19-a jarcento la fervojo atingis la vilaĝon. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon.

En Ambrózfalva migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* slovaka kamparana domo
* luterana preĝejo de 1863

## Famuloj 
En Ambrózfalva naskiĝis:
* historiisto Ferenc Albin Gombos
* matematikisto János Csirik.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Kövegy

**Kövegy** [kovedj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó.

## Bazaj informoj 
* Areo: 10 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 6912
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, fervojo kaj la rumana landlimo estas ne tro for, sed ne estas komence limpasejo. Distancoj de Kövegy: Makó 16, Szeged 43, Budapeŝto 213 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=9955&i2=33367 .

## Historio 
La unua mencio devenis el 1757 en formo *Kedvek*. Tabakokulturistoj fondis komunumon en 1843, kiu estis ekstera parto de la proksima Csanádpalota. Ekde 1882 ĝi estis memstara vilaĝo. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. La vilaĝo trovis sin apud la nova ŝtatlimo post Traktato de Trianon. Inter 1973-1990 la komunumo denove apartenis al Csanádpalota.

Vilaĝservo estas migra poŝto.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵo estas la romkatolika preĝejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Produktoro

**Produktoro** estas respondeculo pri la organizaj kaj financaj aspektoj de  diversaj produktadoj: teatro, kinematografio, televida programo, radio-programo, reklamo, muziko, videoludo kc.
Tiu prizorgas la komercan sukceson de produktadoj.

## Diversaj produktoroj 
*kinproduktoro
*televidproduktoro
*muzikproduktoro
* teatroproduktoro
*ekzekutiva produktoro

## vidu ankaŭ 
*reĝisoro

Kategorio:Kulturo
Kategorio:Profesioj
Kategorio:Filmaj profesioj
Nagyér

**Nagyér** [nadjEr] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó. La loknomo signifas: granda rojo.

## Bazaj informoj 
* Areo: 12 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 6917
* Telefonprefikso: 62

## Situo 
La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, laŭ fervojo Orosháza-Mezőhegyes. Tiu lasta urbo troviĝas 12, Orosháza 27, Makó 31, Békéscsaba 48, Szeged 58, Budapeŝto 206 km http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=20914&i2=9566.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 15-a jarcento, tiam estis tie vilaĝo *Székegyház*. La turkoj faris ĝin senhoma. En 1818 Georgo Mailáth (majlat) fondis tie komunumon, kiu nomiĝis Nagymajláth (nagy signifas: granda). Fine de la 19-a jarcento la fervojo atingis la vilaĝon. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Ekde 1952 la vilaĝo nomiĝas Nagyér.

Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.

Vidindaĵo estas kalvinana preĝejo.

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Suda Metodista Universitato

eta|dekstra|250ra|Dallas Hall, sur la kampuso de SMU.
**Suda Metodista Universitato** ( aŭ pli kutime ***SMU***) estas nacie agnoskita, privata kaj gea universitato lokita en University Park de Teksaso, proksime al Dallas. Ĝi estis fondita en 1911 de la Metodista Episkopa Eklezio. La universitato hodiaŭ administras plurajn kampusojn en Dallas, Plano kaj Taos (Nov-Meksiko).

En la universitato estas nuntempe registrataj 11 mil studentoj, el kiuj 21,5% apartenas al naciaj minoritatoj. Pli ol unu duono el la studentaro plie deklaras havi religian kredon. Nur 25% el la novaj studentoj apartenas al la metodista Eklezio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Universitatoj en Usono
Keplera triangulo

[dekstra|eta|**Keplera triangulo** estas orta triangulo formita de tri kvadratoj kun areoj en geometria vico laŭ la [ora proporcio.]]
**Keplera triangulo** estas speciala orta triangulo kun longoj de lateroj en geometria vico. La rilatumo de longoj de lateroj de keplera triangulo estas (kateto : kateto : hipotenuzo):

:  1 : \sqrt\varphi : \varphi, aŭ proksimume **1 : 1.2720196 : 1.6180339**

kie \varphi = {1 + \sqrt{5} \over 2} estas la ora proporcio.

La fakto ke triangulo kun longoj de lateroj 1, \sqrt\varphi kaj \varphi estas orta sekvas rekte el reskribo de la difinanta kvadrata polinomo de la ora proporcio \varphi:

:\varphi^2 = \varphi + 1 

en formon de formulo de teoremo de Pitagoro:

:(\varphi)^2 = (\sqrt\varphi)^2 + (1)^2. 

## Konstruo de keplera triangulo 
eta|Maniero por konstrui oran ortangulon. La rezultantaj dimensioj estas en la rilatumo 1:φ, la ora proporcio.
Keplera triangulo povas esti konstruita kun nur per cirkelo kaj liniilo per unue kreo de ora ortangulo:

* Konstrui simplan kvadrato.
* Desegni linion de mezpunkto de unu latero de la kvadrato al kontraŭa angulo.
* Uzi la linion kiel la radiuso por desegni arkon kiu difinas la alton de la ortangulo.
* Plenumi la oran ortangulon.
* Uzi la pli longan lateron de la ora ortangulo por desegni arkon kiu sekcas la transan lateron de la ortangulo. kaj difinas la pli longan kateton de la keplera triangulo.

## Vidu ankaŭ 
* Ora triangulo
* Ora ortangulo

Kategorio:Trianguloj
Kategorio:Ora proporcio
Kategorio:Johano Keplero
Királyhegyes

**Királyhegyes** (kirAjhedjeŝ) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Makó. La nomo signifas reĝopinta.

* Areo: 30 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 700
* Poŝtkodo: 6911
* Telefonprefikso: 62

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Makó troviĝas 10 km-ojn for.

## Historio 
La unua mencio devenis el 1455 en formo *Kyralyhegyesse*. Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) donacis la vilaĝon al Johano Hunyadi. La turkoj senhomigis la komunumon. Tabakokulturistoj refondis la vilaĝon en 1844. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon.

Vilaĝservoj estas poŝto, kulturdomo.

## Vidindaĵoj 
* novgotika katolika preĝejo de 1902.
* protektata marĉo
* arbaro kun otidoj
* nobeldomo kaj kapelo de Blaskovics (blaŝkoviĉ)
* sala lago

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Teksasa Historia Komisiono

eta|Carrington-Covert House
La **Teksasa Historia Komisiono** (angle ***Texas Historical Commission***) estas agentejo dediĉita al historia studado kaj konservado en la usona ŝtato Teksaso. Ĝi administras la *National Register of Historic Places* koncerne teksasajn lokojn.

La komisiono cetere identigas kaj registras teksasajn lokojn kun precipe alta historia valoro, aldonante tie medalionojn kaj platojn por turistoj. Ĝi finfine responsas pri la identigo de teksasaj arkeologiejoj kaj tombejoj.

La Teksasa Historia Komisiono eldonas ĉiudumonate periodaĵon titolitan *The Medallion*, pri la plej freŝdataj malkovroj aŭ studoj en Teksaso.

## Bildaro 

File:LutherHallAustinTX.JPG|Luther Hall
File:Gethsemane lutheran church austin 2009.jpg|Gethesemane Church
File:ElroseBuildingAustinTX.JPG|Elrose Building
File:CLB3.jpg|Christianson-Leberman Building

## Eksteraj ligiloj 
*  Teksasa Historia Komisiono

Komisiono
Satrapio

**Satrapio** estas nomo de baza administra unuo en Persa imperio de aĥemenidoj (550 a. K. - 330 a. K.), en imperio de Aleksandro la Granda kaj en imperio de seleŭkidoj (312 a. K. - proksimume 140 a. K., respektive 64 a. K.). 

En ties frunto staris **satrapo**, malnovperse *ĥŝaçapávan* (ŝirmanto de lando), respondeca pri la administrado kaj financado en la donita regiono. Hodiaŭ pri figura senco, **satrapo** estas homo uzanta fortan personan povon, kun nuanco de despoteco aŭ voluptemo. 

La satrapioj ekzistis ankaŭ en pli postaj tempoj, dum partaj arzakidoj (247 a. K. - 224 p. K.) kaj dum persaj sasanidoj (224 p. K. - 651 p. K.), sed tiam ne temis pri unusola administra unuo en la ŝtato (estis ĉi tie ankaŭ vico de vasalaj reĝlandoj, grupigitaj ĉefe en la periferiaj teritorioj).

## Satrapoj
* Ciro la Granda
* Antigono Monoftalmo

## Vidu ankaŭ 
* Aĥemenida dinastio
* Aĥemenida Imperio
* Persa imperio

Kategorio:Antikva Persio
Kategorio:Aŭtoritatismo
Kategorio:Teritoria administrado
Árpádhalom

eta|dekstra|300ra|Kastelo de Árpádhalom
**Árpádhalom** (ArpAdhalom) estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono **Suda Ebenaĵo**, en departemento Csongrád, en subregiono de Szentes. La nomo signifas Arpado-holmo.

* Areo: 45 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 600
* Poŝtkodo: 6623
* Telefonprefikso: 63

La vilaĝo situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo. Troviĝas Orosháza 17&nbsp;km-ojn, Szentes 27&nbsp;km-ojn for.

## Historio 
Laŭ la legendo Arpado tranoktiĝis ĉe la holmoj iranta al Ópusztaszer. Dum la historio la loko apartenis al Nagymágocs. En 1956 formiĝis memstara nova vilaĝo el farmoj kaj farmocentroj. Tiutempe 6 kolĥozoj funkciis, kiuj unuiĝis sub nomo Arpado.

Vilaĝservo estas poŝto.

## Vidindaĵoj 
* katolika preĝejo omaĝe al Sankta Koro de Jesuo de 1921
* klasikisma kastelo de Károlyi (karoji) de 1898, nun kulturdomo, biblioteko, lernejo
* skulptaĵo de Arpado de 1996

Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Csanádalberti

**Csanádalberti** [ĉanAdalberti] estas malgranda vilaĝeto en Hungario en regiono Suda Ebenaĵo, en departemento Csongrád, en Distrikto Makó. La loknomo signifas: Csanád-Alberto (nomo). Csanád estis kuzo de Stefano la 1-a (Hungario).
eta|Luterana kirko de Csanádalberti
* Areo: 15 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 500
* Poŝtkodo: 6915
* Telefonprefikso: 62

## Geografio 
Csanádalberti situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo.

## Historio 
Dum la historio la loko apartenis al Pitvaros. Slovakoj fondis setlejon en 1844 sub nomo de Új-pitvaros. Új signifas nova. En 1860 la komunumo sendependiĝis. Ekde 1863 ĝi nomiĝis *Alberti*, ekde 1908 Csanádalberti. La rumanoj en 1919 okupis la vilaĝon. Post la 2-a mondmilito okazis loĝantarŝanĝo de slovakoj kaj hungaroj.

En Csanádalberti migra poŝto servas.

## Vidindaĵoj 
* luterana preĝejo de 1882
* vilaĝdomo de 1899

## Nomportantoj de Csanád 
Kategorio:Vilaĝoj de Hungario
Čechy pod Kosířem (kastelo)

eta|dekstra|250ra|La kastelo Čechy pod Kosířem.
**Čechy pod Kosířem** estas nomo de kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Moravio, distrikto Prostějov en samnoma vilaĝo Čechy pod Kosířem.
Origine baroka kastelo surloke de renesanca fortikaĵo, rekonstruita en malfruklasikisma stilo.
La kastelo estas ligita kun restado kaj kreado de konata ĉeĥa pentristo Josef Mánes.
Ĝi estas malfermita por publiko ekde aprilo ĝis septembro.

La konstruaĵon ĉirkaŭas pejzaĝparko, unu el la plej valoraj en tuta Moravio, kompletigita per pluraj romantikaj konstruaĵoj. Tra la parko kondukas aparta instrupado.

## Eksteraj ligiloj 
* Turismaj informoj ĉeĥe, angle
* Priskribo ĉe hrady.cz

Kategorio:Čechy pod Kosířem
Kategorio:Kasteloj en Regiono Olomouc
Kategorio:Konstruaĵoj en distrikto Prostějov
Kategorio:Kulturaj memorindaĵoj en Regiono Olomouc
San Costanzo (apartigilo)

**San Costanzo** (sankta **Konstanco**, latine *sanctus Constantius*) estas itala nomo de:
* komunumo San Costanzo en provinco Pesaro kaj Urbino
* komunumo Villar San Costanzo en provinco Cuneo

* katolikaj sanktuloj:
** Constantius aŭ Costanco, mortis martire kun Simplicius (Simplicio) kaj Victorianus (Vittoriano) en 171, memortago la 26-a de aŭgusto
** Constantius aŭ Costanco kaj kolegoj, membroj de la Teba Legio, mortis en 286, memortago la 18-a de septembro
** Constantius aŭ Costanzo di Ancona (mortis en la 5-a jarcento), memortago la 23-a de septembro
** Constantius aŭ Costanzo d'Aquino (6-a jarcento; episkopo en 566), memortago la 1-a de septembro
** Constantius aŭ Costanzo di Capri (mortis en la 7-a jarcento), memortago la 14-a de majo
** Constantius aŭ Costanzo di Niardo (1066 – 12-a jarcento), memortago la 12-a de februaro
** Constantius aŭ Costanzo di Perugia (mortis ĉ. 170), memortago la 29-a de januaro
Libošovice

**Libošovice** estas municipo en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas en Regiono Hradec Králové, en la suda parto de Ĉeĥa paradizo, 3 kilometrojn nordokcidente de Sobotka. En  ĝi havis .

## Historio
La unua skriba mencio pri ĝi devenas el 1353.

En la vilaĝo daŭre funkcias antaŭlernejo, poŝtoficejo, kolegaro de libervolaj fajrobrigadanoj, ĉasista societo.

## Loĝantaro 
## Partoj de municipo 
* **Libošovice**
* Dobšice
* Malá Lhota
* Malechovice
* Meziluží
* Nepřívěc
* Podkost
* Rytířova Lhota
* Vesec u Sobotky

## Ĉirkaŭaĵo 
Administre al la komunumo apartenas pluraj etaj vilaĝoj, i.a. Podkost kun monumenta mezepoka burgo Kost, unu el la plej famaj vidindaĵoj de la regiono.

La ĉirkaŭaĵo proponas multnombrajn turismajn allogaĵojn kaj estas teksita per densa reto de biciklopadoj kaj markitaj ekoturismaj vojoj; en la somera sezono funkcias turimaj busoj.


Kategorio:Municipoj en distrikto Jičín
Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Jičín
Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro
Kategorio:Bohemia paradizo
Kategorio:Setlejoj en PPR Bohemia paradizo
Chelsea

eta|Kings Road (Reĝa vojo)
**Chelsea** estas kvartalo de Londono, okcidente de la centro, apud la Tamizo. Administre ĝi estas parto de la urbodistrikto Kensington kaj Chelsea.

En 1536 Henriko la 8-a akiris la sinjoran bienon Chelsea, kie situis sinjora domego. Jakobo la 1-a fondis teologian kolegion ĉe la loko kie poste Karolo la 2-a fondis Chelsea Royal Hospital, kiu estas hejmo por emeritaj soldatoj. Dum la 16-a, 17-a kaj 18-a jarcentoj la distrikto estis favorata hejmloko de riĉuloj, sed ankaŭ provizis Londonon per legomoj kaj fruktoj.

"King's Road" (Reĝa Strato) nomiĝis laŭ Karolo la 2-a kiu havis privatan vojon de Londono al Fulham.

Dum la 19-a jarcento multaj artistoj kaj verkistoj loĝis en Chelsea.

La fama Chelsea Futbal-Klubo havas sian terenon apud Fulham Road en Fulham.

Kategorio:Kvartaloj de Londono
Fulham

**Fulham**, distrikto de okcidenta Londono apud la Tamizo.

Antaŭe ĝi ofte inundiĝis de la Tamizo, kaj ĝia nomo eble signifas "la vilaĝon de akvobirdoj". En la anglo-saksa epoko tiu distrikto iĝis bieno de la episkopoj de Londono. Ekde la 11-a jarcento estis kampara episkopa domego tie - nome Fulham Palace, kiu estis la ĉefa oficiala loĝejo de la episkopoj de la 18-a jarcento al 1975.

Dum la 18-a jarcento, la distrikto ĝuis reputacion pro diboĉo, vetludo kaj prostitucio.

La fama Chelsea Futbal-Klubo havas sian terenon apud Fulham Road, nome Stamford Bridge.

Kategorio:Distriktoj de Londono
Esperanto-komunumo

Dum la celo de la Esperanto-movado estas disvastigi Esperanton, la nocio **Esperanto-komunumo** inkluzivas ĉiujn aktivecojn en Esperanto, ankaŭ tiujn, kie la disvastigo de la lingvo ne ludas rolon. Al la Esperanto-komunumo do apartenas ĉiuj Esperanto-parolantoj, sendepende, ĉu ili laboras por la disvastigo aŭ ne. Krome al la komunumo, sed malpli aŭ ne al la movado, apartenas la organizoj, kiuj subtenas ĉefe la aplikadon de Esperanto, sed ne unuavice la disvastigon: Ekzemple la plimulto de la Esperanto-eldonejoj, la muzikaj eldonejoj, la librovendejoj, kelkaj organizantoj de Esperanto-renkontiĝoj, Pasporta Servo, Amikeca Reto ks. Kiel aktivecojn indas nomi la privatan interŝanĝon de retmesaĝoj.

La nocio de 'Esperanto-komunumo' estas relative juna kaj ŝajne ekuzata nur en la sepdekaj aŭ okdekaj jaroj de la 20a jarcento, interalie, sed ne nur de aŭtoroj kiel Jerzy Leyk, Sándór Révész, Giorgio Silfer, Walter Zelazny kaj en raŭmismaj medioj. Ankoraŭ multaj homoj uzas la terminon 'Esperanto-movado' sendistinge por ĉio rilate al Esperanto. Pri la diferencigo de la du nocioj legu en la artikolo pri la Esperanto-movado.

## Entreprenoj 
Al la komunumo apartenas interalie la diverscelaj Esperanto-entreprenoj: 
*Eldonistoj  
*Turismaj entreprenoj: Esperantotur 
*LF-koop (eldonado de gazetoj, libroj, sondiskoj; organizado de renkontiĝoj)
*Apsike 1997 (instruado de Esperanto al senlaboraj junuloj, suda Francio)
Rikardo

**Rikardo** aŭ *Richard* estas ĝermandevena vira persona nomo, kiu ankaŭ (kutime en la formo *Richard*) aperas kiel familia nomo.

## Deveno kaj signifo 
Ĝi estas kunmetita el la malnov-altgermanaj silaboj *richi* = riĉa, potenca kaj *hard* = forta. Ĝi signifas proksimume "la riĉa kaj forta", "la ege forta" aŭ "la forta reganto/reĝo".

## Variaĵoj 
* *Richard*, *Ricardo* aŭ *Riccardo*, *Rico*, *Ricco*, *Ricci*, *Richie*, *Richi,* *Richárd*
* Karesformoj: *Richi*, *Rick* aŭ (ĉefe anglalingve) *Dick*
* Virina formo: *Rikarda*, *Ricarda*

## Nomtagoj 
La festotagoj de Rikardo estas la 7-a de februaro kaj la 13-a de aprilo.

## Konataj Rikardoj 
### Regantoj 
* 858-921 *Richard Justiciarius* aŭ *Richard le Justicier*, duko de Burgonjo

* 943- 996 Rikardo la 1-a (Normandio), "la sen-tima", duko de Normandio
* 996-1026 Rikardo la 2-a (Normandio), duko de Normandio
* 1026-1027 Rikardo la 3-a (Normandio), duko de Normandio

* 1157-1199 Rikardo la 1-a (Anglio), "la Leonkora", reĝo de Anglio
* 1367-1400 Rikardo la 2-a (Anglio), reĝo de Anglio
* 1452-1485 Rikardo la 3-a (Anglio), reĝo de Anglio

* ...

### Aliaj 
* Rikardo de Wallingford (1292-1336), brita matematikisto

* Richard Burton, brita aktoro
* Richard Chamberlain (1934-2025), aktoro
* Dick Cheney (* 1941), usona vicprezidento

* Richard Feynman, fizikisto, Nobel-premiito
* Richard Gere, aktoro

* Richard Nixon, usona prezidento

* Richard von Weizsäcker, prezidento de F.R. Germanio
* Richard Wagner, komponisto

* Rik Daems, flandra politikisto (n. 1959)
* Rik Battaglia, itala aktoro (n. 1927)

### Esperantistoj 
* Rikardo Cash
* Rikardo Ŝulco

### Familia nomo 
* Cliff Richard (* 1940), brita popkantisto

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Familiaj nomoj
Kategorio:Listoj de regantoj laŭ nomo
Eberhardo

**Eberhardo** estas malnova ĝermana nomo kun la signifo "**forta kiel apro**".

En la germana la nomo estas Eberhard kaj familia nomo Eberhard aŭ Erhardt.

En la nederlanda Everhard aŭ Evert kaj familia nomo Eerhard.

## Famaj Eberhardoj 
* Eberhard I, Duko de Württemberg
* Eberhard II, Grafo de Württemberg
* Eberhard I, Grafo de Bonngau
* Eberhard III de Franconia
* Hardy Krüger, naskita kiel Eberhard Krüger
* Eberhard August Wilhelm von Zimmermann
* Eberhard Taubert
* Eberhard Arnold
* Ebby Thust, naskita kiel Eberhard Thust

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Familiaj nomoj
Kategorio:Listoj de regantoj laŭ nomo
Baldueno

**Baldueno** estas vira persona nomo.
## Variaĵoj 
* *Baldwin*, *Balko*, france *Baudouin*, nederlande *Boudewijn*

## Konataj Balduenoj 
### Regantoj 
* Baldueno la 1-a (Jerusalemo), reĝo
* Baldueno la 2-a (Jerusalemo), reĝo
* Baldueno la 1-a (Konstantinopolo), imperiestro
* Baldueno la 1-a (Belgio), reĝo

Kategorio:Viraj personaj nomoj
Kategorio:Listoj de regantoj laŭ nomo
François Bozizé

dekstra|eta|200px|François Bozizé
**François Bozizé Yangouvonda** [fransŭa bozize janguvonda] (naskiĝis la 14-an de oktobro 1946 en Gabono) estas ekde marto 2003 prezidento kaj ministro pri defendo de Centr-Afrika Respubliko.

## Vidu ankaŭ 
* Listo de prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko

Kategorio:Prezidantoj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Centrafrikaj politikistoj
Kategorio:Ministroj pri defendo