open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fandogardilo

eta|100px|Fandogardilo 5&nbsp;x&nbsp;20&nbsp;mm - laŭ la G-sistemo, por fajnaj instrumentoj.
**Fandogardilo** (aŭ **fandaĵo**) estas *elektra gardilo* por protekti kontraŭ tro alta kurento. Pro la temperaturaltiga efiko de (troa) kurento ĝi interrompas cirkviton per memdetrua fandiĝo.

## Funkcio 
Esenca elemento de fandogardilo estas metalodrato, kiu fandiĝas se tro da kurento trafluas ĝin kaj tiel interrompas la cirkviton. Se tro da kurento fluas tra elektra cirkvito, la dratoj varmegiĝas al tre altaj temperaturoj, ili povas difektiĝi aŭ eĉ kaj kaŭzi brulon.
Depende de sia dikeco kaj materialo (kutime elektrolit-kupro aŭ fajna arĝento) la drato toleras pli aŭ malpli da kurento, do oni povas konstrui fandogardilon por pli aŭ malpli alta limito de kurento.
La drato estas ĉirkaŭata de izolilo (kutime aero aŭ kvarcosablo), kiuj preventas ke povas estiĝi lumarko el la fandiĝanta drato.
Kiam fandogardilo estis funkcianta, ĝi detruiĝas kaj devas esti anstataŭigata per nova fandogardilo.

## Fandogardiloj laŭ la celita uzo 
eta|Ŝraŭbeblaj fandogardiloj por endoma uzo
eta|Gardilkesto
Por ĉiutaga uzo en loĝdomoj oni uzas fandogardilojn laŭ la D-sistemo (DIAZED), kiuj estas ŝraŭbeblaj kvazaŭ ampoloj en koncernajn gardilingojn.
Kutime en loĝejo oni havas plurajn cirkvit-sistemojn (ekzemple por banĉambro, kuirejo, koridoro plus loĝĉambro), ĉiu el ili disponas pri sia propra gardilingo, ĉiuj estas kunigitaj en unu kesto por la tuta loĝejo.

Laŭ bezono fandogardiloj estas haveblaj por diversaj limitkurentoj (diverskolore markitaj), ili havas fenestreton por vidi ĉu la gardilo jam fandiĝis kaj bezonas anstataŭigon.

Fandogardiloj ĝenerale havas pli longan reagotempon en kazoj de troŝarĝo aŭ kurta cirkvito ol magnetgardiloj, kiuj uzas magnetan efikon por interrompi la cirkviton kaj ne mem detruiĝas. Pro tio ili estas pli kaj pli ofte muntitaj en novaj instalaĵoj.

Aliaj tipoj (uzataj en Germanio)
* NH - por malalta tensio kaj alta kurento (ĝis 120 kA)
* HH - por alta tensio (ĝis 36 kV) kaj alta kurento (ĝis 63 kA) - uzataj de energiprovizaj entreprenoj.
* G - fajnaj glastubetoj uzataj por instrumentoj kaj en aŭtomobil-tekniko
* platkontaktilinga gardilo - ĉefe en aŭtomobil-tekniko

## Referencoj 
Kategorio:Fiziko
Kategorio:Elektro
Nijefurd

Dosiero:Loudspeaker.svg**Nijefurd** () 
estis municipo en la provinco Frislando (Nederlando), kun  loĝantojn sur areo de .

Nijefurd ekestis dum la komunuma rearanĝo de 1984 pro kunfandiĝo kun granda parto de la antaŭa municipo Hemelumer Oldeferd kaj la urbetoj Workum, Hindeloopen kaj Stavoren. 

La loknomŝildoj ĝenerale, en la tuta municipo, estas dulingvaj nederlande kaj frise. Ĉar la municipo propagandas la prioritatan politikon por frislingvaj nomoj, la nederlandlingvaj nomoj estas skribitaj sub la frislingvaj.

Ekde la  la municipo kunfanfiĝis kun la municipoj Bolsward, Sneek, Wonseradeel kaj Wymbritseradeel. La nomo de la nova municipo estas Súdwest-Fryslân (Sudokcidenta Frislando).

## Urboj kaj vilaĝoj 
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004: 

Fonto: CBS

***** ne oficiala loĝgrupo

## Vilaĝetoj 
Krom ĉi tiuj oficialaj loĝgrupoj la sekvaj vilaĝetoj troviĝas en la municipo:

Kategorio:Eksaj municipoj de Frislando
Stelling van Amsterdam

dekstra|eta|250ra|La stelling van Amsterdam
La **Stelling van Amsterdam** estis defenda linio, kiu situas 10 ĝis 15 kilometroj ĉirkaŭ la centro de Amsterdamo. La defenda linio estas 135&nbsp;km longa, enhavas 42 fortikaĵojn kaj estas konstruita de 1880 ĝis 1920. Parto de la defenda linio estas la blendita fortikaĵo *Fort Pampus* en la antaŭa Zuiderzee (Suda Maro).

En 1996 la *Stelling van Amsterdam* fariĝis Monda heredaĵo de UNESKO.
Gallia Lugdunensis

[eta|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
**Gallia Lugdunensis** estis provinco de la Romia Imperio. 

eta|maldekstra|150px|Gallia Lugdunensis, jen malhelruĝe akcentita
La provinco estis parto de la teritorio de Gaŭlio, kiun la armeo de la imperiestro konkeris inter la jaroj 58 kaj 51 antaŭ Kristo. Dum la administra divido de tiu teritorio de Gaŭlio sub la imperiestro Aŭgusto Cezaro ekestis tri provincoj: la du aliaj estis Gallia Belgica en la nordoriento kaj Gallia Aquitania en la sudokcidento (aldone al tiuj tri regionoj ekzistis la romia provinco Gallia Narbonensis en la pleja sudo de Gaŭlio, kiu jam de la jaro 120 antaŭ Kristo estis romia).

*Gallia Lugdunensis*, pli poste nomita nur *Lugdunensis*, ampleksis la centron de la hodiaŭa ŝtato Francio de Bretonio kaj Normandio norde, la regiono de la riveroj Luaro *(Loire)* kaj Sejno *(Seine)* centre ĝis la valo de la rivero Rhône apud la urbo Lyon, kiu sub la tiama nomo *Lugdunum* estis la ĉefurbo de la provinco, kaj donis sian nomon al la provinco.

Gravaj urboj de la provinco *Gallia Lugdunensis* estis:
* Andemantunnum (Langres)
* Augustobona (Troyes)
* Augustodunum (Autun)
* Augustodurum (Bayeux)
* Cabillonum (Chalon-sur-Saône)
* Caesarodunum (Tours)
* Cenabum Aureliani (Orléans)
* Gesocribate (Brest)
* Iuliomagus (Angers)
* Lugdunum (Lyon)
* Lutetia Parisiorum (Parizo)
* Portus Namnetum (Nantes)
* Rotomagus (Rouen)
* Suindinum (Le Mans)

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Francio
Gallia Narbonensis

[eta|dekstra|300px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
La Romia **Narbona Gaŭlia Provinco** (latine: ***Gallia Narbonensis***) estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150px|Gallia Narbonensis, jen malhelruĝe akcentita
Ĝi ampleksis la sudon de la hodiaŭa ŝtato Francio borde de la Mediteranea Maro, oriente de la Pireneoj kaj okcidente de la Alpoj: el la nomo *Provincia Narbonensis* iĝis la moderna nomo de la kerna teritorio de la regiono - Provenco.

La provinco instaliĝis dum la jaro 120 antaŭ Kristo. La ĉefurbo de Gallia Narbonensis unue estis *Aquae Sextiae* (la hodiaŭa urbo Aix-en-Provence), nur multe poste la dum la jaro 118 fondita urbo *Colonia Narbo Martius* (la hodiaŭa Narbonne).*

## Urboj 
La plej gravaj urboj de *Gallia Narbonensis* estis:
* Aginum (Agen)
* Aquae Sextiae (Aix-en-Provence)
eta|250px|dekstra|la romia teatro en Orange (Arausio)
* Arausio (Orange), kolonio de la legio *II Augusta*
* Arelate (Arles), kolonio de la legio *VI Ferrata*
* Baeterrae (Béziers), kolonio de la legio *VII Claudia*
* Carcaso (Carcassonne)
* Forum Julii (Fréjus), kolonio de la legio *VIII Augusta*
* Massilia (Marseille)
* Narbona (Narbonne), la ĉefurbo, kolonio de la legio *X Gemina*
* Nemausus (Nîmes)
* Ruscino (la loĝloko *Roussillon'' sude de Perpignan, laŭ kiu nomiĝis la franca regiono Roussillon)
* Tolosa (Toulouse)
* Valentia(Valence)
* Vienna (Vienne)

## Vidu ankaŭ 
* Septimanio

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Francio
Moesia Superior

[eta|dekstra|250px|la romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro [Trajanus]]
eta|250px
***Moesia Superior*** estis provinco de la Romia Imperio.

eta|maldekstra|150px|Moesia Superior, jen malhelruĝe akcentita
Moesia (jen latine, bulgare *Мизия*, greke *Μοισία*, serbe *Мезија*) estis antikva lando en sudorienta Eŭropo, sude de la rivero Danubo, en kiu origine loĝis la trakoj. Dum la jaro 29 antaŭ Kristo la Romia Imperio konkeris ĝin kaj dum la jaro 6 deklaris ĝin romia provinco: origine unu provinco, dum la imperiestro Domiciano en la jaro 87 ĝi estis dividita en okcidentan parton, Moesia Superior, kaj orientan parton, Moesia Inferior, dividitan de la rivero *Cebrus* (la moderna *Cibirica* respektive *Zibru*).

Moesia Superior ampleksis grandajn partojn de la hodiaŭa ŝtato Serbio kaj la okcidenton de Bulgario. La okcidentan limon de la provinco konsistigis la rivero Drina, la sudan la montoj Balkan kaj Šar, la nordan - kiel dirite - la Danubo.

Dum la epoko de imperiestro Tiberio la provinco estis ofte atakita de la nordaj triboj de dakoj kaj sarmatoj: Kiam la Romia Imperio konkeris Dakion dum la jaro 106, la atakoj ĉesis, ĝis dum la jaro 271 la gotoj devigis la romian imperiestron Aŭrelianon lasi al ili Dakion. La imperiestro *Valens* dum la jaro 375 permesis al la okcidentaj gotoj, kiuj estis premitaj de la hunoj, ekloĝi en Moesia. Inter la 5-a kaj 7-a jarcentoj sekvis la slavoj. Ekde la jaro 679 aldone la prabulgaroj venis al la regiono kaj iom post iom miksiĝis kun la traka, romia kaj slava loĝantaro: Ekde la jaro 681 ekzistis la Bulgara Imperio.

Gravaj urboj de la provinco *Moesia Superior* estis
* Viminatium (Kostolac),
* Singidunum (Beogrado),
* Naissus (Niš) kaj
* Colonia Ulpia Ratiaria (Arčar).

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Bulgario
Kategorio:Historio de Serbio
Itapetininga

'*** (oficiale ) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, estas la administra centro de la mezoregiono Itapetininga kaj ankaŭ de la samnoma mikroregiono Itapetininga. Laŭ la stato de  en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Historio 
La unua komunumo aperis ĉirkaŭ antikva loĝejo de esploristoj, ĉevalistoj aŭ negocistoj de brutoj preter la rivero Itapetininga en la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Ĝia stariĝo komenciĝis ĉirkaŭ 1750. En la 5-a de novembro de 1770 la setlejo estis fondita - "Nossa Senhora dos Prazeres de Itapetininga" (Nia Damo de la Plezuroj de Itapetininga). Ĝin fondis Simão Barbosa Franco kaj Salvador Oliveira Leme.

Post la 19-a jarcento, Itapetininga estis celo de pluraj enmigrintoj kiuj helpis disvolvigi la urbon.

**Fondiĝo*': 5-a de novembro de 1770
*Superiĝo al vilaĝo*: 6-a de novembro de 1771
*Superiĝo al jursidejo*: 17-a de julio de 1852
*Superiĝo al urbo*: 13-a de marto de 1855

## Deveno de la nomo 
Itapetininga devenas de la tupia lingvo kaj sia ĝusta signifo estas ankoraŭ diskutata. La versio plej akceptata estas "seka kaj plata ŝtono", ekzistantaj proksime de la rivero kiu donis nomon al la urbo.

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de San-Paŭlio	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 
* Asocio de Municipoj de San-Paŭlio (same )

Kategorio:Municipoj de San-Paŭlio
Orienta Ruĝo

"**Orienta Ruĝo**" (ĉine: 东方红; Pinjino: Dōngfāng Hóng) estas kanto de laŭdi al la Komunista Partio kaj Mao Zedong. Kreiĝis en Shaanxi-provinco en la 40-aj jaroj de la 20-a jarcento, kaj disvastigita al la ruĝ-revolucia bazloko Yan'an de Ĉinio.

## teksto (la unua parto) 
东方红，太阳升，

中国出了个毛泽东。

他为人民谋幸福，

呼儿咳呀，他是人民大救星。

## Pinjino 
Dōngfāng hóng, tàiyáng shēng,

Zhōngguó chū liǎo ge Máo Zédōng,

Tā wèi rénmín móu xìngfú,

Hū ěr hei yo, tā shì rénmín dà jiù xīng!

## esperante 
Ruĝas oriento, leviĝas suno,

en Ĉinio aperis Mao Zedong,

li strebas feliĉiĝi la popolon,

li estas savanto de la popolo.

Kategorio:Kantoj
Kategorio:Komunismo
Kategorio:Socialismo
Kategorio:Ĉinio
Chantal Maillard

**Chantal MAILLARD** (naskiĝis la  en Bruselo) estas belga verkisto, kiu loĝas en Malago kaj Barcelono.

Ŝi studis Filozofion kaj Religion en la Universitato de Malago kaj Benaresa Hindua Universitato (Varanasio, Hindio). Ŝi laboris kiel instruisto de jogo kaj ŝi faris artikolojn en ABC kaj El País. Ŝi estas profesorino pri filozofio kaj instruas estetikon kaj teorion de arto.

Por sia poeta verko ŝi estis distingita per pluraj premioj (vidu la liston sube), laste en 2004 per *Premio Nacional de Poesía*.

## Verkaro 
### Poezio 
* *Azul en re menor*. Frigiliana: La Farola, 1982.
* *La otra orilla*. Coria del Río: Qüásyeditorial, 1990. Premio Juan Sierra 1990
* * Hainuwele *. Cordoue: Ayuntamiento de Córdoba, 1990. Premio Ciudad de Córdoba 1990
* *Poemas a mi muerte*. Madrid: La Palma, 1993. Poesía. Premio Ciudad de Santa Cruz de la Palma 1993
* *Semillas para un cuerpo*. Soria: Diputación Provincial de Soria, 1998. Premio Leonor 1987
* *Conjuros*. Madrid: Huerga y Fierro. Editores, S.L., 2001.
* *Lógica borrosa*. Málaga: Miguel Gómez Ediciones, 2002.
* *Matar a Platón*. Barcelone: Tusquets, 2004. Premio Nacional de Poesía 2004
* *Hilos*, 2007
* *La tierra prometida*, 2009
* *Hainuwele y otros poemas*, 2009
* *Polvo de avispas*. Málaga, 2011
* *Balbuceos*. Málaga, 2012
* *La herida en la lengua*. Barcelona, 2015

### Eseoj 
* *El monte Lu en lluvia y niebla* Málaga: Diputación Provincial de Málaga, 1990.
* *La creación por la metáfora*. Barcelone: Anthropos, 1992.
* *El crimen perfecto*. Madrid: Tecnos, 1993.
* *La sabiduría como estética* Madrid: Akal, 1995.
* *La razón estética*. Barcelone: Laertes, 1998. Aguado González, Jesús.
* *El árbol de la vida*. Maillard, Chantal (ed.) . Barcelona: Kairós, 2001.
* *Filosofía en los días críticos* Valence: Pre-Textos, 2001.

## Premioj 
* Premio Leonor 1987
* Ciudad de Córdoba 1990
* Premio Juan Sierra 1990
* Ciudad de Santa Cruz de la Palma 1993
* Premio Nacional de Poesía 2004

## Eksteraj ligiloj 
* Información  

Kategorio:Hispanaj verkistoj
Kategorio:Hispanaj filozofoj
Kategorio:Belgaj verkistoj
Kategorio:Belgaj filozofoj
Kioreo

**Kioreo** (maorie *Kiore*) estas specio de ratoj, ankaŭ konata kiel **Polinezia Rato**. Latine ĝi nomiĝas *Rattus exulans*. Ĝi estas la tria de plej disvastigitaj specioj de ratoj post bruna rato kaj nigra rato. Originale la bestoj devenas de sud-orienta, orientalisa, Azio, sed eventuale ili disvastiĝis tra tuta Oceanio kaj vivadas ĉe plimulto de Polineziaj insuloj, en Nov-Zelando kaj eĉ sur Havajo.
Ili estas ege vivivaj kaj preskaŭ ĉionvoraj, kiel ĉiuj ratoj. Pro tio ili facile adaptiĝas al diversaj medioj kaj tre sukcese konkuras kun nativaj bestoj. Pro tio kioreoj iĝis tre granda danĝero por multaj ekologiaj sistemoj kaj eĉ jam konduktis kelkaj specioj de birdoj, insektoj kaj aliaj senvertebruloj al formorto. Nun ekologiistoj klopodas formortigi ĉiujn **kioreo**jn en lokoj de naturrezervejoj.

Kategorio:Rato
Kategorio:Orientalisa faŭno
Fekaŭo

**Fekaŭo** estas esperantigo de maoria vorto **Whēkau**. Tio estas specio de formortinta endemia birdo de Aotearoo (Nov-Zelando) de familio strigedoj (gufoj) tre parenca al ruruo. Latinlingve ĝi nomiĝas *Sceloglaux albifacies*, sed angloparolantoj nomis ĝin *Laughing Owl* (ridanta gufo) pro ĝia birdkanto. 

## Plua legado 
* Robertson, C J R. (Etita), 1985. ''Reader's Digest Complete Book of New Zealand Birds''. Poihākena: Reader's Digest.

Kategorio: Formortintaj birdoj
Kategorio: Birdoj de Nov-Zelando
Stacio Tokio

**Stacio Tokio** (東京駅 [Tōkjō-eki], angle: *Tokyo station*) estas granda fervoja stacio en centro de Tokio en Japanio. Ĝi estas la ĉefa stacidomo por interurbaj vojaĝoj kaj finstacio por multaj ŝinkansenoj. La stacio Tokio servas liniojn de la tutjapania fervoja reto Japana Fervojo (**JR**), kiuj apartenas al Orient-Japania Fervoja Kompanio kaj Tokaja Fervoja Kompanio. Krome, la stacio de Tokio enhavas ankaŭ metroan subteran stacion de Marunouĉi, administratan de Tokjo Metro.

Krom interurbaj linioj tie intersekcas multaj enurbaj kaj ĉirkaŭurbaj linioj de Orient-Japania Fervoja Kompanio. Tiel la stacio ludas ankaŭ rolon de transporta nodo liganta centran, sudan, orientan kaj nordan partojn de Tokio inter si kaj kun la ĉirkaŭaĵo de Tokio (gubernio Ĉiba, gubernio Kanagaŭa kaj nordaj apudaj gubernioj).

La stacio Tokio situas en la komerca kvartalo Marunouĉi, en Kvartalo Ĉijoda, proksime de la komerca kvartalo Ginza kaj de la Imperia Palaco.

La stacio estas ligita per subteraj transirejoj kun la stacio  kaj ankaŭ kun stacioj , ,  kaj kun aliaj pli malproksimaj

Estas granda busa stacio ĉe la stacio Tokio.

## Linioj 
* **La fervoja reto Japana Fervojo (JR):**
** **Orient-Japania Fervoja Kompanio**:
*** Linio Ĉuo (rapida) — finstacio;
*** Linio Jamanote;
*** Linio Kejhin-Tohoku;
*** Linio Kejjo (inkluzivas trajnojn de Linio Musaŝino) — finstacio;
*** Linio Sobu (rapida) (finstacio) (inkluzivas Ekspreson Narita) — komuna trafiko kun Linio Jokosuka;
*** Linio Jokosuka (finstacio) — komuna trafiko kun Linio Sobu;
*** Linio Tokajdo — finstacio;
*** Ŝinkansena linio Tohoku — finstacio — inkluzivas trajnojn de
**** Ŝinkansena linio Jamagata (finstacio),
**** Ŝinkansena linio Akita (finstacio);
*** Ŝinkansena linio Ĝoecu — finstacio;
*** Ŝinkansena linio Nagano — finstacio;
** **Tokaja Fervoja Kompanio**:
*** Ŝinkansena linio Tokajdo — finstacio.
* **Metroo:**
** **Tokjo Metro**:
*** Linio Marunouĉi.

## Kajoj 
## Sekvaj stacioj 
## Eksteraj ligiloj 
* Mapo de la stacio de Japana Fervojo 

## Ĉirkaŭaĵoj 
* Marunouchi OAZO domego nomiĝinta de Esperanto.

Kategorio:Fervojaj stacioj en Japanio
Kategorio:Fervojaj stacioj en Tokio
Kategorio:Stacioj de Linio Marunouchi
Kategorio:Stacioj de Tokyo Metro
Kategorio:Stacioj de JR en Tokio
Bodoa lingvo

La **Bodoa Lingvo** estas Tibeto-birma lingvo parolata de la bodoa popolo de nordorienta Barato kaj Nepalo. La lingvo estas iu el la oficialaj lingvoj de la barata ŝtato Asamo, kaj estas iu el 22 konstituci-statusaj lingvoj laŭ la konstitucia en Barato.

## Klasifiko kaj parencaj lingvoj 
La bodoa lingvo, branĉo de la tibeto-birma familio de  lingvoj estas riĉa lingvo.  Ĝi estas grava lingvo de la bodoa grupo en la Asam-birma grupo de lingvoj.  Ĝi kunhavas iujn komunajn trajtojn de vortprovizo, fonologio, morfologio kaj sintakso kun aliaj fratinaj lingvoj de la bodoa grupo. 

Ĝi proksime parencas al la Dimasa lingvo de Asamo kaj la Garoa lingvo (grt) de Meghalaya.  Ĝi ankaŭ estas tre proksime parenca lingvo de la kokboroka lingvo (trp) parolata en Tripura.

## Historio 
En la postsekvoj de la socio-politika vekiĝo kaj movado lanĉita de bodoaj organizaĵaj ekde 1913, la lingvo prezentiĝis kiel perilo de instruado (1963) en la elementaj lernejoj en bodoaj areoj. Aktualtempe, la bodoa lingvo servas kiel perilo de instruado ĝis la meza nivelo kaj kiel asocie oficiala lingvo en la ŝtato Asamo.  La lingvo jam atingas pozicion fieran kun la malfermo de la post-bakulaŭra (?) (en:*postgraduate*) kurso en la bodoaj lingvo kaj literaturo en la Universitato de Guwahati en 1996. La bodoa lingvo havas la krediton havi grandan nombron da libroj poeziaj, dramaj, novelaj, romanaj, biografiaj, vojaĝaj, porinfanaj, kaj beletro-kritikaj.  

## Dialektoj 
La ĉotea, la meĉa. 
Parenca al la dimasa, tripura, lalunga, kaj bodoa lingvoj.

## Skriba sistemo 
La lingvo oficiale skribatas per la nagaria skribo, sed ĝi ankaŭ havas longan historion uzi la romiidan skribon.  Iuj esploristoj jam sugestas ke la lingvo originale uzis nun perditan skribsistemon nomitan Deodhai.

## Vidu ankaŭ 
*Bodoa popolo
*Bodo Sahitya Sabha
*Kokboroka lingvo

## Eksteraj ligiloj 
*Abley, Mark (2006) *The Verbs of Boro *, Lost Magazine , March 2006
*Bodoland.org 
*Boro Language 

Kategorio:Lingvoj de Barato
Kategorio:Lingvoj de nordorienta Barato
Roktavolo

Geologie oni nomas **roktavolo** ĉiun tavolon  kiuj konsistas el sedimentoj, sedimentaj rokoj kaj metamorfaj rokoj, kiuj devenas de la vice antaŭaj, kiam formiĝis pro sedimenta procezo. Aliaj geologiaj fenomenoj povas origini tavolojn, kiuj ne nomiĝas roktavoloj. Tiel estas la plataĵoj kiu formiĝas dum metamorfa fenomeno, kiam grandaj fortoj kunpremas rokojn kaj faras tranĉojn perpendikularajn kun la kunprema forto.

Kategorio:Rokoj
Lusitania

**Lusitania** aŭ **Luzitanio**, Lusitan*, Luzitan* povas rilati al:

*Luzitanio, romia provinco en okcidenta Hispanio, nuna Portugalio
**Luzitania lingvo
**Luzitania mitologio 
**Luzitania milito, inter luzitanianoj kaj romianoj
*Lusitano, ĉevalraso en Portugalio
*Reĝlando de Norda Luzitanio, proponita fare de Napoleono
*Lusitania (algo), genro de verda algo en familio de *Coccomyxaceae*
*RMS Lusitania, brita oceanvetura ŝipo, sinkita fare de germana submarŝipo, dum la unua mondmilito
Atal Bihari Vajpayee

**Atal Behari Vajpayee** (; prononcado: ) (naskiĝis la  en Gwalior, Madhja-Pradeŝo - mortis la  en Nov-Delhio) estis la ĉefministro de Barato, mallongdaŭre en 1996, kaj denove ekde  ĝis . Li pensiiĝis el aktiva politiko en decembro 2005, sed ankoraŭ komentas kaj partoprenas en naciaj debatoj pri aferoj de policio, bonfaro kaj defendo.

Li estas estro de sia politika partio, Bharatiya Janata Partio (BJP). Li servis kiel membro de la Parlamento de Barato por preskaŭ 50 jaroj. Li ankaŭ estas poeto, verkanta en sia denaska hindia lingvo.

Kategorio:Barataj poetoj
Kategorio:Barataj politikistoj
Kategorio:Ĉefministroj de Barato
Ooststellingwerf

Dosiero:Loudspeaker.svg**Ooststellingwerf** ()
estas municipo en la nederlanda provinco Frislando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, de kiu  akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Ooststellingwerf kune kun Weststellingwerf estas parto de la Stellingwerven. Kvankam la municipo situas en Frislando, oni ĉefe parolas la nederlandan lingvon. Krom tio granda parto de la loĝantoj parolas la regionan dialekton Stellingwerfs, sed en la stratoj oni nur malofte aŭdas Stellingwerfs.

La municipo situas ĉe la limo kun la provinco Drenthe; en la limregiono, sudoriente de Appelscha situas la nacia parko Drents-Friese Wold, kie estas vastaj arbaroj kaj sablodisbloviĝejo, kiu nomiĝas  aŭ  (kalvaj dunoj). La plej alta punkto de la municipo estas la pinto de la Bosberg (arbarmonto) ĉe  super marnivelo. Je la norda flanko de la municipo, inter Appelscha kaj Veenhuizen situas la naturregiono Fochteloërveen (torfmarĉejo de Fochteloo).

## Vilaĝoj 
Nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2006:

### Vilaĝetoj 
Krom ĉi tiuj vilaĝoj en la komunum troviĝas jenaj vilaĝetoj:

## Naturareoj 
* Fochtelooërveen (*Fochtelervene*)
* Delleburen (*Delleboeren*)

## Evoluo de la nombro da loĝantoj 
* 2006 - 26.125
* 2005 - 26.491
* 2004 - 26.683
* 2003 - 26.760

Kategorio:Municipoj de Frislando
Stephen King

**Stephen Edwin KING** (n. 21-an de septembro 1947) estas moderna usona verkisto de hororo, sciencfikcio, kaj fantasto. Li estas unu el la plej produktaj kaj legantare la plej sukcesaj aŭtoroj de nuntempo, kies libroj estis venditaj nombre de pli ol 350 milionoj da ekzempleroj. Vico da liaj libroj kaj rakontoj estis filmita, ekzemple en la filmo *Cujo*. Por 2011, li skribis kaj publikigis 49 romanojn, inkludante 7 sub la pseŭdonimo Richard Bachman, 5 nefikciajn librojn, kaj 9 kompilaĵojn de kurtaj rakontoj. Multo da liaj verkoj situas en lia hejma ŝtato Majno.

## Komenca vivo 
Lia patro, Donald Edwin King, kiu naskiĝis ĉ. 1913 en Peru (Indianao), estis komercisto-maristo. Lia patrino, Nellie Ruth (naskita Pillsbury,  – ), naskiĝis en Scarborough, Majno. Ili geedziĝis la  en Cumberland County, Majno.

Stephen King naskiĝis la  en Portland, Majno. Kiam li estis 2-jara, lia patro forlasis la familion pretekste iri por aĉeti pakon da cigaredoj. La patrino devis kreskigi du filojn sole, fojfoje en malriĉeco. La familio moviĝis al De Pere (Viskonsino), Fort Wayne (Indianao), kaj Stratford (Konektikuto). Kiam King estis 11-jara, la familio revenis al Durham, Majno, kie Ruth King zorgis siajn gepatrojn ĝis iliaj mortoj. Ŝi tiam iĝis flegistino ĉe loka mensmalsanulejo.

Infantempe, King supozeble vidis sian amikon esti morte batita de trajno, kvankam li ne memoras pri la evento. Lia familio rakontis al li, ke post eliri el la hejmo por ludi kun la knabo, King revenis senparole kaj aspektante ŝokite. Nur poste la familio rakontis al li pri la morto de la amiko. Kelkaj komentantoj supozis ke tiu evento psikologie inspiris kelkajn "tenebrajn" verkojn de King, sed li mem ne mencias pri tio en sia memorlibro *On Writing*.

La ĉefa inspiro de King por skribi hororajn verkojn estis priskribita detale en lia nefikcia libro *Danse Macabre* de 1981 en ĉapitro titolita "An Annoying Autobiographical Pause". King kun sia frato malkovris en mansardo kompilaĵon de rakontoj de H. P. Lovecraft , titolitan *The Lurker in the Shadows*, kiu apartenis al sia patro. La kovrila ilustraĵo de flave verda demono, kaŝanta inter niĉoj de infera kaverno sub tombŝtono. Li respondis al Barnes & Noble Studios dum intervjuo en 2009-a jaro: "Mi sciis, ke mi trovis hejmon kiam mi legis tiun libron".

## Kariero 
Ĉar King ne povis tuj trovi postenon kiel instruisto, li komencis suplementi siajn enspezojn vendante novelojn (interalie "Mi estas la pordo") al porviraj gazetoj.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Stephen King Link Collection 
*  *(recenzo pri filmo *Ĝi* surbaze de novelo de Stephen King)*

Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:Fantastaj verkistoj
Kategorio:Hororaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Mira Anonen

**Mira ANONEN** estas finna esperantisto. En 2007 ŝi estis prezidanto de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo (FEJO), komitatano A de TEJO , vicprezidanto de EsperHe (Esperanto en Universitato de Helsinko) kaj vicestrarano de Esperanto-Asocio de Finnlando (EAF).

Mira Anonen loĝas en Helsinko kaj studas ĝeneralan lingvistikon en la homscienca fakultato de la Universitato.

## Notoj 
Kategorio:Finnaj esperantistoj
Andrei Dumitrescu

**Andrei Călin DUMITRESCU** [andrej kəlin dumitresku] (naskiĝis en 1987 en Bukareŝto, Rumanio) estas rumana-finna esperantisto kaj muzikisto. En 2007 li estis vicprezidanto kaj ekde 2008 estas prezidanto de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo (FEJO), daŭre estas fine de 2023. Li estis ankaŭ kasisto kaj poste prezidanto de EsperHe (Esperanto en Universitato de Helsinko).

Andrei loĝas en Helsinko kaj en la 2010-aj jaroj studis ĝeneralan lingvistikon en la Universitato de Helsinko. Inter 2007 kaj 2011 li estis membro de Dolchamar.

## Notoj 
Kategorio:Rumanaj esperantistoj
Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Rumanaj muzikistoj
Kategorio:Finnaj muzikistoj
Kategorio:Dolchamar
Kategorio:Naskiĝintoj en Rumanio
Kategorio:Finnaj hiphopaj muzikistoj
Kategorio:Rumanaj hiphopaj muzikistoj
Ayamonte

**Ayamonte** estas hispana urbo en la provinco Huelva, en la aŭtonoma regiono Andaluzio. En la jaro 2005 ĝi havis 18 001 loĝantojn sur areo de 142 km² la popoldenso estis 126,7 loĝ./km². La urbo situas ĉe la elfluejo de la rivero Guadiana al la Atlantiko kaj havas limon kun Portugalio. La distanco ĝis la ĉefurbo de la provinco Huelva estas 48, ĝis Sevilla 140 km.

Isla Canela situas sude de la urbo Ayamonte, longas ĉirkaŭ 6,5 km kaj estas ĝis 200 m larĝa. La iama insulo hodiaŭ estas ligita per mallarĝa baraĵo al Ayamonte. Sur Isla Canela troviĝas pluraj hoteloj kaj la strandoj de Ayamonte.

## Demografia evoluo 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.9)
ImageSize  = width:580 height:300
PlotArea   = left: 60 bottom: 30 top: 20 right: 20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:22000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar: 1877 text: 1877
  bar: 1887 text: 1887
  bar: 1900 text: 1900
  bar: 1910 text: 1910
  bar: 1920 text: 1920
  bar: 1930 text: 1930
  bar: 1940 text: 1940
  bar: 1950 text: 1950
  bar: 1960 text: 1960
  bar: 1970 text: 1970
  bar: 1980 text: 1980
  bar: 1990 text: 1990
  bar: 2000 text: 2000
  bar: 2010 text: 2010
PlotData=
  color:barra width:20 align:center
  bar: 1877 from:6063 till: 0
  bar: 1887 from:6511 till: 0
  bar: 1900 from:7600 till: 0
  bar: 1910 from:9547 till: 0
  bar: 1920 from:13214 till: 0
  bar: 1930 from:13848 till: 0
  bar: 1940 from:12408 till: 0
  bar: 1950 from:12277 till: 0
  bar: 1960 from:13298 till: 0
  bar: 1970 from:13221 till: 0
  bar: 1980 from:16098 till: 0
  bar: 1990 from:15082 till: 0
  bar: 2000 from:16604 till: 0
  bar: 2010 from:20540 till: 0
PlotData=
  bar: 1877 at:6063 fontsize:S text:6.063 shift:(0,5)
  bar: 1887 at:6511 fontsize:S text:6.511 shift:(0,5)
  bar: 1900 at:7600 fontsize:S text:7.600 shift:(0,5)
  bar: 1910 at:9547 fontsize:S text:9.547 shift:(0,5)
  bar: 1920 at:13214 fontsize:S text:13.214 shift:(0,5)
  bar: 1930 at:13848 fontsize:S text:13.848 shift:(0,5)
  bar: 1940 at:12408 fontsize:S text:12.408 shift:(0,5)
  bar: 1950 at:12277 fontsize:S text:12.277 shift:(0,5)
  bar: 1960 at:13298 fontsize:S text:13.298 shift:(0,5)
  bar: 1970 at:13221 fontsize:S text:13.221 shift:(0,5)
  bar: 1980 at:16098 fontsize:S text:16.098 shift:(0,5)
  bar: 1990 at:15082 fontsize:S text:15.082 shift:(0,5)
  bar: 2000 at:16604 fontsize:S text:16.604 shift:(0,5)
  bar: 2010 at:20540 fontsize:S text:20.540 shift:(0,5)
Fonto: – grafika prilaboro por Vikipedio

eta|maldekstra|240px|Ayamonte
eta|maldekstra|290px|Elfluejo de Guadiana, dekstre/supre: Ayamonte
eta|290px|Plaza de la Laguna Ayamonte

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Hispanio
Kategorio:Urboj de Andaluzio
Hispania Tarraconensis

[eta|dekstra|300ra|la [Romia provinco|romiaj provincoj dum la jaro 116, sub imperiestro Trajanus]]
eta|maldekstra|150ra|Hispania Tarraconensis, jen malhelruĝe akcentita

***Hispania Tarraconensis*** estis unu el tri provincoj de la Romia Imperio sur la teritorio de la Iberia duoninsulo, do la parto de sudokcidenta Eŭropo sude de la montaro Pireneoj.

Ĝi inkluzivis grandan parton de la mediteranea marbordo de la hodiaŭa ŝtato Hispanio, ĝian centran altebenaĵon kaj la nordan marbordon ĉe la Atlantika Oceano, kaj aldone parton de norda Portugalio. La plej suda parto de Hispanio, la hodiaŭa regiono Andaluzio, estis la romia provinco *Hispania Baetica*, kaj ĉe la okcidenta marbordo de la Atlantika Oceano, ampleksante la plejparton de la hodiaŭa Portugalio, situis la provinco Lusitania.

La imperia provinco kun nomo *Tarraconensis* sekvis la pli fruan romian teritorion *Hispania Citerior* de la Romia Respubliko: Ĝi instaliĝis dum la jaro 27 antaŭ Kristo sub imperiestro Aŭgusto Cezaro.
La ĉefurbo de Hispania Tarraconensis estis *Tarraco* (la hodiaŭa urbo Taragono en Katalunio). Aliaj gravaj urboj en la interno de la lando estis *Caesaraugusta* kaj Clunia.

La kantabraj militoj inter la jaroj 29 kaj 19 antaŭ Kristo fine rezultis en konkero de la tuta Iberia duoninsulo fare de la romia armeo - la kantabroj en la pleja nordokcidento estis la lasta konkerenda popolo.

[eta|200px|la dispartigo de *Hispania Tarraconensis* post la reformoj de imperiestro [Diokleciano]]

Sub la romia imperiestro Diokleciano, la provinco dum la jaro 293 estis dispartigita al tri pli etaj provincoj: Gallaecia (la hodiaŭa Galegio plus iom da ĉirkaŭaĵo), Carthaginiensis kaj Tarraconensis.

La provinco ekzistis ĝis la invadoj de la 5-a jarcento: La unua invada ondo de popoloj el norda Eŭropo dum la jaro 409 kuraĝigis la eŭskojn kaj kantabrojn je ribelo kontraŭ la Romia Imperio, kaj, post pliaj invadaj ondoj, pli poste dum la jarcento instaliĝis reĝlando de la ĝermanaj visigotoj, kio estis la oficiala fino de la romia epoko en Iberio.

Kategorio:Romiaj provincoj
Kategorio:Historio de Hispanio
Kategorio:Historio de Katalunio
Kategorio:Historio de Eŭskio
Kategorio:Historio de Kantabrio
Kategorio:Historio de Portugalio
François Hounsounou

**François HOUNSOUNOU** (naskiĝis la ) estas benina esperantisto kaj bazlerneja instruisto. De 2005 ĝis 2007 li estis estrarano de TEJO pri landa agado kaj ILEI-rilatoj; li estis membro de la komitato de UEA 2004-2007. Li loĝas en Lokossa, Benino.

Li estas fondinto kaj gvidanto de Afrika Centro Mondcivitana.

## Referencoj 
Kategorio:Beninaj esperantistoj
Hounsounou, Francois
Valentina Sidorova

**Valentina SIDOROVA** (naskiĝis la ) estas rusa-franca esperantistino. Ŝi estis ĝenerala sekretario de TEJO. Valentina nun loĝas en Francio, en Montigny-le-Bretonneux apud Parizo.

Kategorio: Rusiaj esperantistoj
Kategorio: Francaj esperantistoj
Kategorio: Estraranoj de TEJO
Haris Subašić

**Haris SUBAŠIĆ** (naskiĝis la ) estas esperantisto de Bosnio-Hercegovino. Li estis vicprezidanto de TEJO kaj prizorgis ties eksterajn rilatojn. Li aktivis ankaŭ en E@I.

Haris loĝas en Mostar kaj Sarajevo. Li studis komputikon kaj ekonomikon.

Kategorio:Bosnaj esperantistoj
Kategorio:Prezidantoj de TEJO
Anna Ritamäki

**Anna Margareta Ritamäki** - naskiĝis , do nun -jara - estas finna ĵurnalistino kaj esperantistino. Ŝi devenas de la finna insularo Alando kaj gepatralingve estas svedlingva. Interalie, en 1989 kaj 1990 ŝi estis prezidantino kaj plurajn pliajn jarojn estraranino de Finnlanda Esperantista Junulara Organizo, plurajn pliajn jarojn estraranino kaj parte ankaŭ prezidantino de la Esperanto-Asocio de Finnlando, estas aktivulino de la Skolta Esperanto-Ligo, malgranda sed foje en la neesperantista "skolta mondo" rimarkebla organizaĵo, ekde 2001 ĝis 2010 estis membro de la komitato de UEA, kaj aldone ekde la jaro 1999 estas membro de la elekta komisiono por la honora titolo "Esperantisto de la Jaro".

Aparte tamen menciindas ke de 1991 ĝis 1999 ŝi estis komisiito pri eksteraj rilatoj de TEJO: De 1991 ĝis 1994 ŝi reprezentis TEJO-n ĉe la Eŭropa Kunordiga Buroo de Internaciaj Junularaj Organizaĵoj kaj en 1995 okupiĝis pri la aliĝo de TEJO al la Junulara Forumo de Eŭropa Unio. Plurjare ekde 1995 ŝi kiel unua reprezentanto de TEJO estis membro de la Konsultiĝa Komitato de la junulara fako de Konsilio de Eŭropo, kiu interalie prizorgas du "Eŭropajn Junularajn Centrojn", en Strasburgo kaj Budapeŝto, kunvenejoj por pluraj TEJO-seminarioj, kaj ankaŭ zorgas pri la Eŭropa Junulara Fonduso, kiu jam ekde la 1970-aj jaroj finance subtenas TEJO-n per administra subvencio por seminarioj kaj eldonaĵoj.

Anna Ritamäki studis ĵurnalistikon kaj internacian juron en la svedlingva universitato *Åbo Akademi* en Turku (kiu svede nomiĝas *Åbo*), kaj poste iĝis ĵurnalistino de regiona sved- kaj finnlingva gazeto. Ŝi estas edziniĝinta al la svedlingvano *Olle Sjöstrand*.

Kategorio:Finnaj esperantistoj
Kategorio:Svedlingvaj finnlandanoj
Kategorio:Prezidantoj de Esperanto-Asocio de Finnlando

Kategorio:Finnaj ĵurnalistoj
Kategorio:Esperantistaj ĵurnalistoj
Kategorio:Aktivuloj de TEJO
Pojnduelo

eta|300px|Komenca pozicio ĉe pojnduelo
**Pojnduelo** estas ludo, en kiu oni metas sian kubuton sur tablon ĉe kubuto de kontraŭulo kaj kuntenante la manojn puŝas ĉe manradiko (pojno) por altabligi la kontraŭulan mandorson: *li petis, je sia konto, muzikon kaj brandon por ĉiuj, kaj vete pojnduelis*. 

El Reta Vortaro.

Pojnduelo estas ankaŭ praktikata kiel turnir-sporto, tiam la duelantoj staras ĉe tablo, dum la ludantoj kutime sidas.

Eĉ en sia luda formo ĝi ne estas sendanĝera - vidu la filmon pri rompita brako.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* fingroduelo

## Eksteraj ligiloj 
* La germana asocio pri pojnduelo
* Brako rompiĝas dum la ludo

Kategorio:Ludoj
Kategorio:Sporto
Terpomfingroj

**Terpomfingroj**, **terpom-fritoj** aŭ **fritoj** estas frititaj fingrolongaj bastonetoj el terpomo. Ili originas el Belgio kaj Francio kaj nuntempe estas tutmonde manĝataj kiel aldona manĝaĵo aŭ rapidmanĝaĵo.

Ili estas vaste kaj internacie konataj sub la francdevena termino *pommes frites*. El ĉi tiu termino devenas la kutimaj germanaj terminoj "Pommes" (prononco: POmes) aŭ "Fritten" (prononco: FR*I*tn), per kiu oni ĝenerale mendas ĉe "Frittenbude" (surstrata vendejo por rapidmanĝo). La aldonan saŭcon oni elektas laŭ la koloro "Fritten weiß" (blanka, kun majonezo) aŭ "Fritten rot" kun keĉapo.

Pri la (mal-)saniga efiko estas disputo. Ĝenerale ili havas tre altan energian valoron pro la graso kutime uzata por kuirado kaj pro la aldonaj saŭcoj. La tradicia belga metodo, kiu uzas freŝajn terpomojn frititajn dufoje je malsama temperaturo estas pli konsilinda ol uzo de antaŭtranĉitaj frostigitaj bastonetoj, kiujn oni fritas en graso je malĝusta temperaturo.

Alternative oni povas varmigi la preparitajn kaj antaŭfrititajn terpomojn en la seka varmeco de forno sen graso.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* *Fish and chips*
* Fritbudo
* Mituloj-frititaj terpomoj
* Terpomfloko

Kategorio:Terpomaĵoj
Ekspreso Narita

eta|dekstra|Serio 259 de Ekspreso Narita
**Ekspreso Narita** (japane: 成田エクスプレス [Narita ekusupuresu], mallongita nomo: '''N'EX''') estas super-ekspresa trajno de Internacia Flughaveno Narita ĝis stacioj , , ,  kaj aliaj.

Narita
Narita
Glisparaŝuto

eta|Ekde la tero: Kapti la venton.**Glisparaŝuto** estas speco de paraŝuto uzata por glisparaŝutado. Glisparaŝuto estas senmotora kaj konsistas el flugilo (aŭ *velo* aŭ *ĉapo*) farita el ŝtofo, kiu estas ligita per ŝnuroj al zonaĵo.eta|Plene levita glisparaŝuto por eki de la tero.

## Teknikaj detaloj 
### Flugilo 
Glisparaŝuto estas speco de flugilo farita el tre malpeza kaj nepenetrebla ŝtofo, t.e., nek akvo nek aero povas trairi la ŝtofon (materialo *Porcher Sport* kaj *Gelvenor*). La flugilo estas kudrita en formo de ĉeloj. Llugiloj povas havi de 24 ĝis 58 ĉelojn. En la antaŭa flanko de la flugilo estas aer-enirejoj. Kiam la piloto kuras kontraŭ la vento, la aero batas kontraŭ la antaŭa flanko de la ekipaĵo kaj eniras en la flugilon. La aero povas eniri en la ŝtofajn ĉelojn, sed ne povas eliri. La aer-premo igas la ŝtofon akiri la formon de flugilo. Malsimile al paraŝuto, pilotoj de glisparaŝutoj ne devas salti el aviadilo. Ili povas salti el monto.

La piloto pendas de la ŝtofa flugilo per ŝnuroj faritaj el speciala necedema materialo. Tiuj ĉi ŝnuroj povas rezisti multajn kilogramojn (nomoj de komercaj materialoj estas *Dyneema*, *Kevlar/Aramid*). La ŝnuroj kunligas la flugilon al la rimenoj.
Ankaŭ la rimenoj estas faritaj el tre necedema materialo kaj estas uzataj por kunligi la ŝnurojn al la ŝtofa seĝo.

eta|maldekstra

La piloto estas konektita al speciala seĝo en kiun la paraŝuto estas enmetita. Faritaj el speciala spongo, modernaj seĝoj havas specialajn sistemojn por protektado de la spino (vertebraro).

Glisparaŝuto estas tre malpeza. Ĝi pezas entute 12–18&nbsp;kg-ojn kaj povas flugi 20 ĝis 65 kilometrojn hore.

Kategorio:Aerosportoj
Opsterland

Dosiero:Loudspeaker.svg **Opsterland** (; )
estas municipo en la nederlanda provinco Frislando. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, de kiu  akvo, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

## Vilaĝoj 
Vilaĝoj kun nombro da loĝantoj je la 1-a de januaro 2004: 

Fonto: CBS

Cetera oficiala loĝgrupo:
* Jonkersland (*Jonkerslân*)

## Vilaĝetoj 
Krom la oficialaj vilaĝoj troviĝas en la municipo la sekvaj vilaĝetoj:

## Naskiĝintoj en Opsterland 
* Dirkje Postma (1951) - Profesorino en patologia fiziologio RUG / Gajninto Aletta Jacobspremio 1995

## Ĝemelurbo 
* Ra'anana (Israelo)

Kategorio:Municipoj de Frislando
Kvar-duon-sesedro

{{Pluredro
|duala_bildo = 
|duala = Kvar-duon-ses-dualedro
|B = Thah
|grupo = Td
|hi = 1
|edroj_detale = 4{3}+3{4}
|edroj = 7
|lateroj = 12
|verticoj = 6
|C = 36
|K = 09
|U = 04
|W = 67
|Wythoff = 3/23 &#124; 2
|vfiguro = 3.4.3/2.4
|vbildo = Tetrahemihexahedron vertfig.png
|bildo = Tetrahemihexahedron.png
|nomo = Kvar-duon-sesedro|speco = Unuforma pluredro
}}
En geometrio, la **kvar-duon-sesedro** estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U4. Ĝi havas 6 verticojn, 12 laterojn kaj 7 edrojn: 4 triangulojn kaj 3 kvadratojn.

Ĝi havas la samajn verticojn kaj randojn kiel la regula okedro. Ĝi ankaŭ komunigas 4 el la 8 triangulaj edroj de la okedro, sed havas 3 aldonajn kvadratajn edrojn.

Ĝi estas la sola ne-prisma unuforma pluredro kun nepara kvanto de edroj.

Ĝi estas ne-orientebla surfaco. Ĝi estas unika kiel la sola unuforma pluredro kun eŭlera karakterizo de 1 kaj estas de ĉi tie prezento de la reela projekcia ebeno tre simila al la roma surfaco.

La "duon" parto de la nomo signifas iu el la edroj ariĝas duone multaj kiel en iu regula pluredro - ĉi tie, tri kvadrataj edroj ariĝas duone multaj kiel en la regula sesedro, pli bona sciata kiel la kubo - de ĉi tie "*-duon-sesedro*". Duonaj edroj ankaŭ estas orientitaj en la sama direkto kiel edroj de la regulaj pluredraj. La tri kvadrataj edroj de la kvar-duon-sesedro estas orientitaj simile al tri edraj de la kubo, reciproke perpendikulare.

La karakterizo "duone multaj" ankaŭ signifas ke la duonaj edroj devas trapasi la centron de la pluredro, kie ili ĉiuj sekcas unu la alian. Vide, ĉiu kvadrato estas dividita en kvar ortajn triangulojn, el ili du estas videblaj de ĉiu flanko.

## Vidu ankaŭ 
* Okedro
* Unuformaj pluredraj kombinaĵoj de kvar-duon-sesedroj
** Kombinaĵo de 5 kvar-duon-sesedroj
** Kombinaĵo de 20 kvar-duon-sesedroj

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Papera modelo 

Kategorio:Unuformaj pluredroj
Granda durombo-dudek-dekduedro

{{Pluredro
|duala_bildo = 
|duala = Granda durombo-dudek-dekdu-dualedro
|B = Gidrid
|grupo = Ih
|hi = -56
|edroj_detale = 40{3}+60{4}+24{5/2}
|edroj = 124
|lateroj = 240
|verticoj = 60
|C = 92
|K = 80
|U = 75
|W = 119
|Wythoff = &#124;3/2 5/3 3 5/2
|vfiguro = 4.5/3.4.3.4.5/2.4.3/2
|vbildo = Great dirhombicosidodecahedron vertfig.png
|bildo = Great dirhombicosidodecahedron.png
|nomo = Granda durombo-dudek-dekduedro|speco = Unuforma pluredro
}}
En geometrio, la **granda durombo-dudek-dekduedro** estas nekonveksa unuforma pluredro, indeksita kiel U75.

Ĉi tiu estas la sola unuforma pluredro kun pli ol ses edroj kunigataj je vertico. Ĉiu vertico havas 4 kvadratojn kiuj trapasas la vertican centran akson (kaj tial trapasas la centron de la pluredro), alternantajn kun du trianguloj kaj du kvinlateroj.

Ĉi tiu estas ankaŭ la sola unuforma pluredro kiu ne povas esti farita per konstruado de Wythoff. Ĝi havas specialan simbolon de Wythoff &#124; 3/2 5/3 3 5/2.

Ĝi havas kromnomon "monstro de Miller" (post J. C. P. Miller, kiu kun H. S. M. Coxeter kaj M. S. Longuet-Higgins nombris la unuformaj pluredroj en 1954).

Se la difino de unuforma pluredro estas malstreĉigita por permesi parajn kvantojn de edroj najbari al latero tiam ĉi tiu pluredro donas ankoraŭ unu pluan pluredron kiu estas nomata kiel granda duriproĉa durombo-dekduedro kiu havas la samajn verticojn kaj laterojn sed kun malsama ordigo de triangulaj edroj.

La verticoj kaj lateroj estas ankaŭ komunigita kun la unuformaj kombinaĵoj de 20 okedroj aŭ kvar-duon-sesedroj. 180 el la lateroj estas komunigita kun la granda riproĉa dekdu-dudek-dekduedro.

## Karteziaj koordinatoj 
Karteziaj koordinatoj por la verticoj de granda durombo-dudek-dekduedro estas ĉiuj paraj permutoj de

: (0, ±2/τ, ±2/√τ)
: (±(−1+1/√τ3), ±(1/τ2−1/√τ), ±(1/τ+√τ))
: (±(−1/τ+√τ), ±(−1−1/√τ3, ±(1/τ2+1/√τ))

kie τ = (1+√5)/2 estas la ora proporcio (iam skribata kiel φ). Ĉi tiuj verticoj donas la lateran longon de 2√2.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* http://www.mathconsult.ch/showroom/unipoly/75.html
* http://home.aanet.com.au/robertw/MillersMonster.html 

Kategorio:Unuformaj pluredroj
Flavpieda mevo

La **Flavpieda mevo**, *Larus livens*, estas granda blankokapa mevo, tio estas birdo de la familio de Laredoj kaj ordo de Karadrioformaj. Tiu specio proksime rilatas al la pli komuna Okcidenta mevo kaj oni konsideris ĝin kiel subspecion de tiu ĝis la 1960-aj jaroj.

## Aspekto 
La **Flavpieda mevo** estas tipa kaj granda mevo, 53 ĝis 58 cm longa kun enverguro de 120 ĝis 144 cm kaj pezo de 800 ĝis 1250 g kaj estas tre simila al la Okcidenta mevo pro siaj blankaj kapo kaj korpo kaj malhelgrizaj flugiloj kaj dorso kun nigraj flugilpintoj. Ĝi havas flavan bekon kun ruĝa antaŭfina makuleto (kion la idoj bekofrapas por stimuli manĝigadon). La kruroj estas flavaj, sed unujaruloj havas rozkolorajn krurojn kiel la Okcidenta mevo kaj la okuloj estas malhelflavaj. 

Ambaŭ seksoj estas similaj, sed la masklo iomete pli granda; la junuloj atingas plenkreskan plumaron post tri jaroj. Ili estas brunaj, kun beko, vosto kaj okuloj malhelaj. Dujaruloj montras kaj nigran larĝan antaŭfinan strion en vosto kaj preskaŭ plenkreskulajn suprajn partojn.

## Disvastiĝo 
Tiu nearktisa specio estas loĝanta ĉe Kalifornia Golfo, aŭ Maro de Korteso en Meksiko, do estas endemio, kaj pro tio la specio riskas danĝerojn, kiel ĝenado de turistoj, enmetitaj predantoj aŭ poluado. La plej granda parto de la birdoj ne migras, ĉiukaze disiĝas tra la tuta golfo, sed iom post iom multaj flugas al la lago de Kalifornio Salton dum nereprodukta sezono. La populacio estas supozata ĉirkaŭ 60 000 kaj ŝajne stabila.

## Kutimoj 
La reprodukta medio, do, estas la orienta marbordo de Kalifornia Duoninsulo, do la okcidenta flanko de Kalifornia Golfo, kie ili nestas ĉu solece ĉu kolonie. Ili defendas agreseme la teritorion kaj kontraŭ ĝenado kaj kontraŭ eventualaj predantoj de idoj aŭ ovoj, kiel la Meleagra katarto (*Cathartes aura*), kiu en kelkaj kazoj povas esti preskaŭ mortigata de la Flavpieda mevo. Tiuj mevoj manĝas putraĵojn same kiel predantas etajn fiŝojn kaj senvertebrulojn kaj ankaŭ predas idojn kaj ovojn de aliaj marbirdoj.

## Referencoj 
## Fontoj 
*  
* "National Geographic" *Field Guide to the Birds of North* *America* ISBN 0-7922-6877-6
* * Seabirds, an Identification Guide* de Peter Harrison, (1983) ISBN 0-7470-1410-8
* *Handbook of the Birds of the World Vol 3*, Josep del Hoyo editor, ISBN 84-87334-10-5
* "National Audubon Society" *The Sibley Guide to Birds*, de David Allen Sibley, ISBN 0-679-45122-6

## Eksteraj ligiloj 
* Audubon: Flavpieda mevo en la angla
* Flavpieda mevo (Larus livens) en la angla 

Kategorio:Mevoj
Kategorio:Ĥaradrioformaj
Kategorio:Nearktisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Nordameriko
Alalkomeneo

Laŭ la helena mitologio, **Alalkomeneo** estis aŭtoĥtono, tio estas, homo spontane naskiĝinta el la Tero. Laŭ la mito, aŭ li, kiu aperis apud la lago Cefiso, aŭ la kuretoj, aŭ la frigiaj koribantoj estis la unuaj homoj naskitaj tiamaniere.

Laŭ li nomiĝas la urbon Alalkomenia, en Beotio, kvankam Paŭzanio asertis, ke la nomo de la urbo devenis de la same nomita filino de Ogigeso, reĝo de ektenoj. Alalkomeneo iĝis konata, ĉar li vartis la diinon Atenan, ankaŭ naskiĝintan apud Cefiso, kaj establis ŝian kulton. Tial, Atena estis kromnomita *Alalkomeneis*, kio ankaŭ signifas *defenda povo*.

El tia especiala rilato kun la saĝa diino devenis la nomoj de la edzino kaj filo de la aŭtoĥtono: Atenaiso kaj Glaŭkopo (*bluaj okuloj*), respektive. 

Laŭ Plutarko, iam kiam Hera ĉagreniĝis kun Zeŭso, Alalkomeneo konsilis al li fari lignan statuon spozen vestitan kaj simuli celebri nupton. Tial, Zeŭso provokos la ĵaluzon de sia edzino kaj sciigos ŝin, ke ŝi fakte amas sian edzon.

Kategorio:Aŭtoktonoj
Kategorio:Mitaj reĝoj de Beotio
Germania Magna

[dekstra|eta|300px|la romiaj provincoj de la jaro [116 kun la najbara, ne romie konkerita, *Magna Germania*]]
**Germania Magna** aŭ **Magna Germania** („**granda Ĝermanujo**“) dum la antikva periodo nomiĝis la granda parto de Ĝermanio, kiun la romianoj provis iom esplori, sed neniam firme konkeris. Ĝi troviĝis oriente de la rivero Rejno kaj norde de la rivero Danubo, kaj kontrastis kun la pli romie okupitaj ĝermanaj teritorioj, kiuj iĝis la romiaj provincoj Germania Inferior, Germania Superior, Raetia kaj Noricum. Multaj provoj de la romia armeo - aparte sub la rego de imperiestro Aŭgusto Cezaro - konkeri la teritorion ĝis la riveroj Lippe, Lahn kaj Werra, restis fine nesukcesaj. La ĝermanoj siaflanke foje invadis la romiajn armeajn fortikaĵojn en la "okupitaj" provincoj Germania Inferior kaj Germania Superior.

eta|maldekstra|200px|*Germania Magna*, klasika mapo el la 19-a jarcento
Ĝenerale ili pro la nekonkeriteco fare de la Romia Imperio kulture evoluis pli sendepende ol la ĝermanaj kaj keltaj popoloj de norda Eŭropo, kiu estis sub longa kultura influo de la romianoj. Tamen ankaŭ inter la enloĝantoj de la suverena *Germania Magna* kaj la apudaj romiaj provincoj - kiel ĉie en la antikva Eŭropo - estis multaj komercaj kontaktoj kaj tial ekzistis kulturaj kontaktoj inter la Romia Imperio kaj Ĝermanio oriente de la rivero Rejno kaj norde de la rivero Danubo.

[eta|160px|monumento de Arminio en la [Teŭtoburga Arbaro]]
La plej signifa batalo inter romianoj kaj ĝermanoj okazis en la jaro 9 post Kristo en Kalkriese inter la urboj Osnabrück kaj Damme en la nuna germana federacia lando Malsupra Saksio: la batalo de Varus. En tiu batalo la ĥeruska nobelo Arminius kun sia ĝermana armeo venkis tri romiajn legiojn sub la romia armeestro *Publius Quinctilius Varus* En tiu batalo mortis 15.000 romiaj soldatoj. La por la Romia Imperio katastrofa malvenko traŭmatigis la romianojn, kiuj kutimis je venkoj ĉie en la por ili atingebla mondo: rezulte forlasiĝis ĉiuj romiaj setlejoj oriente de la rivero Rejno kaj norde de la rivero Majno, kaj post plia paŝo de retiriĝo, norde de la rivero Danubo.