open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tureto de Sibilo (Erfurto)

[eta|La tureto, proksime al la suba enirejo al la [Erfurta Ĝardenekspozicio.]]

La **Tureto de Sibilo** (germane: *Sibyllentürmchen*) estas edifa kolono ĉe la Gotha-placo en Erfurto kaj situas sub la Citadelo Cyriaksburg. Ĝi estas gotikstila kaj faritis ĉ. inter 1370-80.

## Priskribo 
La tureto montras tri scenojn el la pasiono en kvar ŝtonreliefoj:
* Kristo preĝanta en Getsemano
* Kiso de Judaso
* Krucumo de Jesuo
* Priploro de la Savinto

La reliefoj estas metie krudaj kaj orientiĝas je laboroj de Johann Gerhart, kiu faris kelkajn plastikojn en la Preĝejo Sankta Severo.

En la jaro 1716-a la majenca ĉefepiskopo Lothar Franz von Schönborn refarigis la tureton, pri kio informas du enskriboj (latine kaj germane). Tiam oni starigis ĝin sur soklo nova. Pro la etendiĝo de la urbo en la 19-a jarcento okcidenten, la iam liberkampe starinta tureto harmonie integriĝis en la ensemblo de la placo.

En 1993 oni restaŭris la monumenteton.

## Origino kaj funkcio 
La fonto de la nomo ne estas klarigebla. Por tio ekzistas diversaj hipotezoj. Kelkaj asertas, ke post la malsieĝo de Erfurto en 1375 fare de imperiestro Karolo la 4-a la tureto starigitus. Aliaj estas certaj ke Sibylle von Käfernburg farigis tie ĉi memorigilon por sia mortbatita edzino. La dua versio almenaŭ komprenebligus la nomon.

Estas fakto, ke la tureto servis al preterpasantaj vojaĝantoj de sur la Reĝa Vojo por edifaj momentoj de preĝado kaj spirita ripozumado. Cetere ĝi estas la ununura konservita edifa kolono el tiu tempo en Erfurto.

## Notoj 
## Literaturo 
* Steffen Raßloff: *100 Denkmale in Erfurt. Geschichte und Geschichten.* Mit Fotografien von Sascha Fromm. Essen 2013, ISBN 978-3-8375-0987-8. p. 30-31
* Fritz Wiegand: *Das Sybillentürmchen*. En: Wissenschaftliches Kollektiv zur Erforschung der allgemeinen Erfurter Stadtgeschichte: *Aus der Vergangenheit der Stadt Erfurt.* Vol.I, Erfurt 1955, p. 69-71.
* Steffen Raßloff: *Geheimnisvolles Denkmal. Zum Sibyllentürmchen.* En: Thüringer Allgemeine de la 28-a de julio 2012.

## Eksteraj ligiloj 
* Detalaj informoj sur *erfurt-web*.

Kategorio:Gotikaj konstruaĵoj en Erfurto
Kategorio:Monumentoj en Erfurto
Kategorio:Katolikismo en Germanio
Publika transporto de Erfurto

eta|Administrejo ĉe Urbicher Kreuz, en la erfurta sudoriento eta|Historia tramo por turismaj rondgvidadoj. La **Transporta entrepreno de Erfurto** (germane: *Erfurter Verkehrsbetriebe - SWE EVAG*) estas sekcio de la urba prizorgadentrepreno *Stadtwerke Erfurt (Urbaj servoj)*. Ĝi responsas pri la publika transporto en Erfurto, la ĉefurbo de Turingio.

Oni veturigas tramojn sur ŝpuroj de 1 metro, busojn urbajn kaj busojn regionajn. Inter 1948 kaj 1975 oni havis ankoraŭ trolebuson.

## Historio 
Komenco de la entrepreno pri publika transporto en Erfurto estis en 1920, kiam la urbo akiris la plejmulton de la akcioj el la manoj de privataj entreprenistoj. Sekve iĝis ŝtatigo de iama privata sektoro. Ekde 1883 ekzistis ĉevaltira tramo; elektrigo iĝis en la 1-a de junio 1894. La liniaro konsistis el 5 linioj:
* Erfurt-Nord (Ilversgehofen) - Steigerstraße (Flora): 5362 m
* Brühlerwall - Leipziger Straße: 4443 m
* Gothaer Straße - Weimarische Straße: 3666 m
* Schützenhaus - Nordhäuser Straße: 4126 m
* Blücherstraße - Kavalleriekaserne: 4650 m

En 1925 oni cirkuligis la unuajn busojn en la urbo.

## Alinomigoj 
La malnova nomo *Erfurter Elektrische Straßenbahn AG* restis por la tuto ĝis alinomigo en 1938 al *Erfurter Verkehrs-AG (EVAG)*. En 1951 la nomo ŝanĝiĝis al *VEB Erfurter Verkehrsbetriebe (EVB)*.

Post la Turniĝo oni fondis, la 24-an de aprilo 1990, la *Erfurter Verkehrsbetriebe AG (EVAG)*. En la 18-a de decembro 1996 ĝi aliĝis al la *Stadtwerke Erfurt*. Nuntempe la tuto estas parto de la transportunuiĝo mezturingia VMT.

## Vidu ankaŭ 
* Tramtransporto
* Tramtransporto en Erfurto
* Listo de urboj kun tramtransporto

## Eksteraj ligiloj 
* SWE EVAG, Hejmpaĝo.

Kategorio:Transporto en Erfurto
Kategorio:Firmaoj en Erfurto
Kategorio:Aŭtobusaj kompanioj en Turingio
Kategorio:Tramvojaj firmaoj en Germanio
Kategorio:Metra ŝpuro
Brizo

**Brizo** (aŭ **venteto**) estas regule okazanta vento, vertikale ascenda kaj kaŭzata de la varmiĝo de la malsupra tersurfaco, ĉe la indico 4-6 de la Boforta skalo. Plej ofte oni renkontas marbordan kaj glaĉeran brizon.

## Piednotoj 
Kategorio:Ventoj
Otorohanga

250px|eta|Otorohanga biblioteko
**Otorohanga** estas urbo de norda Reĝa Kantono ĉe la suda pinto de la regiono Waikato en la Norda Insulo de Novzelando. Ĝi situantas ĉe 53 kilometroj sude de Hamilton kaj je 18 kilometroj norde de Te Kuiti, ĉe la rivero Waipa. Ĝi estas servurbo por la ĉirkaŭa agrikultura areo, kaj rekonata aliro al la kavoj Waitomo kaj al "Kiwiana" nome aktivado rilate al kivioj kun ĝis 2007 'Kiwiana Festival.' 

## Notoj 
Kategorio:Geografio de Nov-Zelando
Dilemo

**Dilemo** (el la greka vorto δί-λημμα, "di-lemma", laŭvorte "duobla supozo") laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta vortaro estas
#rezono prezentanta alternativon inter du kondiĉaj kaj kontraŭaj asertoj, kiuj ambaŭ kondukas al sama konkludo, 
#situacio, en kiu oni devas decidi inter du malagrablaj alternativoj, kaj 
#en la logiko refuto de supozo pro la malvero de du sole restantaj ebloj. 

En la scenaroj de klasikaj antikvaj grekaj tragedioj ofte centris nesolvebla aŭ nur tre pene solvebla dilemo, kiu por la centra personaĵo kreis situacion tragikan kaj terure tristan.

## Specoj 
La *pozitiva dilemo* (aŭ *konstrua dilemo*) per ĉiu elektata decido kondukas al la sama rezulto.

En la skribmaniero de bulea algebro tio povas esti prezentata ĉi tiel:

(En vortoj: a kondukas al b, c kondukas al b, a aŭ c kondukas al b.)

Ekzemplo: Ekzistas du malsamaj metodoj de medicina traktado, el kiuj ĉiuj kondukas al la resaniĝo de malsana paciento. Kiu ajn metodo estas elektita, fine la paciento estas sana.

La *negativa dilemo* (aŭ *detrua dilemo*) detruas sin mem per la neeblo de decido.

(En vortoj: a kondukas al b, a kondukas al c, el mal-b aŭ mal-c sekvas mal-a.)

Ekzemple, prezentiĝas du veneniĝintaj pacientoj kaj nur unu dozo da kontraŭvenena kuracilo. Nun la kuracisto havas la dilemon: Kiu el la du ricevu la kontraŭvenenan kuracilon kaj resaniĝu, kaj kiu el la du laŭ tiu decido sekve devas morti?

## Dilemoj 
* Dilemo de erinaco
* Minora malbono
* Prizonula Dilemo

## Vidu ankaŭ 
* Antinomio
* Lemo
* Paradokso
* Trilemo

## Referencoj 
Kategorio:Konceptoj en logiko
Kategorio:Logiko
Madeleine de Svedio

eta|dekstra|Princino Madeleine
**Madeleine Thérèse Amelie Josephine**, princino de Svedio, dukino de Helsinglando kaj Gestricio (naskiĝis la  en Ekerö) estas la plej juna filino de reĝo Karolo la 16-a Gustavo kaj reĝino Silvia.

## Geedziĝo kaj familio 
eta|dekstra|Madeleine de Svedio kaj Christopher O'Neill post sia geedziĝo
Princino Madeleine edziniĝis la  kun sinjoro Christopher O'Neill, brita-usona aferisto. En septembro 2013 la kortego oficiale sciigis gravedecon de la princino. La  ŝi naskis en Novjorko la filinon princino Leonore Lilian Maria, dukino de Gotlando, kaj la  en Danderyd (apud Stokholmo) la filon princo *Nicolas*, duko de Angermanio kaj en 2018 la princinon Adrienne de Svedio.

Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Svedaj princinoj
Kategorio:Helsinglando
Kategorio:Gestricio
Ruhr-Kluzo Duisburg

eta|400ra|Ruhr-Kluzo Duisburg
La **Ruhr-Kluzo Duisburg** ĉe la vejro *Duisburg* estas la lasta kluzo de la rivero Ruhr antaŭ la enbuŝiĝo en la Rejnon ĉe kilometro 2,5. La kluzo nomatas laŭ la proksima urbo Duisburg.

Paralele al ĝi lokas en la Rejn-Herne-Kanalo la kluzo Meiderich. La du kluzoj estas nur unuoble faritaj kaj prizorgas kune la trafikon sur Rejn-Herne-Kanalo, sur Ruhr kaj Ruhr-Ŝipkanalo al kaj de la Rejno. Tio funkcias, ĉar kelkajn centojn da metroj kontraŭflue malantaŭ la du kluzoj de la Rejn-Herne-Kanalo kaj la Ruhr (resp. la Ruhr-Ŝipkanalo) estas ligitaj sen baroŝtupo.

## Kluzo 
La instalaĵo, defore stirata de la Kluzo Duisburg-Meiderich, havas uzeblajn longecon de 311,00 metroj kaj larĝecon de 12,80 metroj. Ĝi taŭgas por grandaj Rejnŝipoj kiel ŝarĝboataroj. Per ĝi kaj la Rejn-Herne-Kanalo kaj ankaŭ la Rejn-Ruhr-Haveno estas atingeblaj (trans Ruhr-Ŝipkanalo kun la Ruhr-Kluzo Raffelberg). La Ruhr-Kluzon uzas ĉiun jaron proksimume 9.000 ŝipoj.

## Akvovoja reto 
eta|Akvovoja reto en Duisburg
Por la ŝiptrafiko sur la Ruhr oni faris fine de la 18-a jarcento la riveron Ruhr ŝiptrafikebla ĝis Fröndenberg-Langschede per kluzoj. Pretertempe la rivero estis la plej trafikata akvovojo en Eŭropo. La komerca ŝiptrafiko sur Ruhr finiĝis tamen pro la pliiĝanta fervoja trafiko meze de la 19-a jarcento.

Por kreskigi sian ekonomian potencon la urbo Mülheim decidis, konstrui havenon kaj krei rektan ligon kun la haveno de Duisburg. Por tio la Ruhr ricevis inter la havenoj parte novan fluejon (trafosaĵo: kluzokanalo je Raffelberg), ĉar la origina fluejo de Ruhr ne taŭgis por la grandaj ŝipoj de l' Rejno. La konstruado daŭris dek du jarojn. La niveldiferencon de proks. dek metrojn inter la du urboj egaligis la konstruo de du baraĵoj.

La Rejn-Ruhr-Havenon en Mülheim oni atingas trans la Ruhr-Ŝipkanalo, ĉar tie la Ruhr fluas en vastaj meandroj, kiuj ne taŭgas por enlanda ŝiptrafiko.

La Rejn-Herne-Kanalo disbranĉiĝas ĉe la kanalhaveno en nordan direkton. Trans ĝi estas atingebla la kluzaro en Waltrop, kie finiĝas la Rejn-Herne-Kanalo kaj transiras en la Dortmund-Ems-Kanalo. Tiu ĉi kondukas plue norden resp. tra la kluzo kiel enelireja kanalo sudorienten en la havenon de Dortmundo. Trans la Dortmund-Ems-Kanalo nordendirekta estas atingebla la kanaltriangulo en Datteln. Tie disbranĉiĝas la Datteln-Hamm-Kanalo en orientan direkton kaj iom pli norde la Wesel-Datteln-Kanalo en okcidentan direkton.

La havenoj de Duisburg-Ruhrort en la urboparto troviĝas inter la kluzo Meiderich kaj la Rejno.

Kategorio:Ŝiptrafiko sur Ruhr
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Ruhr-regiono
Kategorio:Ruhr
Kategorio:Duisburg
Ariadna fadeno

[eta|200px|Romia mozaiko - [Tezeo kaj Minotaŭro]]
La termino **ariadna fadeno** 
# unuavice aludas al la antikva greka legendo de la kreta princino **Ariadno**, kiu per tiu fadeno helpis al sia amato, la atena reĝido Tezeo, reveni el labirinto post mortigo de Minotaŭro.
# En **logiko**, la termino estas la solvo de problemo kun multnombraj evidentaj solvopaŝoj - kiel fizika labirinto, logika enigmo aŭ etika dilemo - per ĝisfunda apliko de logiko por ĉiuj disponeblaj itineroj. Ĝi estas specifa metodo uzata, kiu povas esti facile sekvebla, por punkton post punkto spuri serion da trovaĵoj en kontinua, ordigita serĉo kiu  atingas deziratan finan pozicion. Ĉi tiu procezo povas okazi mense, povas esti fizike registrata kaj eĉ povas alpreni la formon de filozofia debato.
# Krome, en la historio de la literaturo de Esperanto la termino "ariadna fadeno" estis la populara titolo de projekto oficiale nomata **Alfabeta Nomaro-Adresaro** (ANA): Temis pri la unua provo de Esperanto-enciklopedio, kiun en 1916 kaj 1917 en Rigo kreis la esperantisto kaj inĝeniero Vladimír Szmurlo. Pro la unua mondmilito kaj la perturboj de la rusia revolucio de 1917 ĝi aperiĝis nur ĝis la litero E kaj sekve havis tre magran enhavon.

Kategorio:Grek-romia mitologio en arto kaj kulturo
Kategorio:Logiko
Kategorio:Historio de Esperanto
Kategorio:Prodaĵoj de Tezeo
Andernos-les-Bains

**Andernos-les-Bains** - jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone *Endarnòs* - estas komunumo de Francio, borde de la golfo de Arcachon konektata al la Atlantiko. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france *Gironde* [] respektive okcitane kaj gaskone *Gironda*), en la administra regiono Nova Akvitanio (france *Nouvelle-Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france *Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Aquitània*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Arcachon (aŭ *Arcaishon*) kaj al la kantono ''''. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Geografio 
Andernos-les-Bains situas ĉe la golfo de Arcachon,  okcidente de Bordozo.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ĝirondio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Gironde
Karolo Filipo de Svedio

eta|dekstra|Princo *Carl Philip*
eta|dekstra|Princino Sofia, lia edzino
**Karolo Filipo**, svede plennome *Carl Philip Edmund Bertil*, princo de Svedio, duko de Vermlando (naskiĝis la  en Stokholmo) estas la dua ido kaj la sola filo de reĝo Karolo la 16-a Gustavo kaj reĝino Silvia. Li naskiĝis kiel kronprinco (atendebla tronheredonto). Post ŝanĝo de la leĝo pri tronheredo en 1980, lia pli aĝa fratino Viktoria iĝis kronprincino. Nun li havas kvaran lokon en la sveda tronheredo, post Viktoria kaj ŝia filino Estelle kaj ŝia filo Oskaro.

## Familio 
Princo Karolo Filipo estis ekde 2014 fianĉiĝinta kun Sofia Hellqvist (naskiĝis la ). La geedziĝo okazis la , post kiam ŝi estas titolita **princino Sofia, dukino de Vermlando**.

La  naskiĝis la unua infano de princo Karolo Filipo kaj princino Sofia, la princo Aleksandro, plennome , duko de Sudermanio, . Aleksandro havas nun la kvinan lokon en la sveda tronheredo, tuj post sia patro.

Kategorio:Bernadotte
Kategorio:Sveda monarkio
Kategorio:Svedaj dukoj
Kategorio:Svedaj princoj
Kategorio:Vermlando
Ĝingoj

La **ĝingoj** (ĉine: 京族, pinjine *Jīngzú*; vjetname: *Người Kinh*) estas unu el la 56 etnoj de Ĉinio oficiale agnoskitaj de la Popola Respubliko sur ĝia teritorio. En Vjetnamio la esprimo Kinh, skribita per la ĉina karaktro 京 tradicie uzita en la vjetnama lingvo kaj ankaŭ kun la signifo "ĉefurbo", por la etno ankaŭ estas uzita oficiale.

La ĝingoj parolas la vjetnaman kaj loĝas ĉefe sur tri insuloj ĉe la marbordo de Gvanŝio pinjine nomataj *Wanwei, Wutou* kaj *Shanxin*. La populacio de ĝingoj nombris nur iom pli ol 20 000 individuojn en 2000.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Vjetnama lingvo


Kategorio:Etnoj en Ĉinio
Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro

La **Internacia Ligo de la Esperantista Poŝt- kaj Telegraf-Oficistaro** - mallonge ***ILEPTO*** (ĝis la jaro 1923 mallongigita ***ILEPO***) - estis internacia faka asocio de Esperanto, fondita la 17-an de aŭgusto 1911 precipe laŭ iniciato de la germana esperantista leterportisto *Paul Schmidt* el Dresdeno. Unua prezidanto de la ligo fariĝis Arnold Behrendt. Samtempe sinjoroj Ballandier kaj Gabriel Chavet starigis nacian asocion de poŝtistoj, telegrafistoj kaj telefonistoj en Francio kaj ties kolonioj en Parizo sub la prezidanteco de Emile di Rienzi. Samjare esperantistaj kolegoj oficiale deĵoris ĉe la Internacia Ekspozicio de Dresden. Dum la UK en Antverpeno okazas la unua internacia kunveno de poŝtistoj, telegrafistoj kaj telefonistoj; en Francio kaj ankaŭ en Rusio grandkvante ekokazas Esperanto-kursoj aparte por tiuj profesiaj grupoj. Sub la lerta gvidado de Arnold Behrendt la ligo vigle laboras. Internacia organo Poŝtista Esperantisto ekaperis, redaktata de Arnold Behrendt, krome publikiĝis ankaŭ interesaj fakstudoj. Arnold Behrendt al la „Reichspost“, la poŝta servo de la Germana Regno, prezentis plenan raporton rilate al la Esperanto-movado inter poŝtistoj, telegrafistoj kaj telefonistoj.

Por pli da informoj provizore vidu la artikolon **Poŝto, telegrafo, telefono** (PTT) el *Enciklopedio de Esperanto* el 1934.

Pluaj aktivaj membroj de ILEPTO kun propraj biografiaj artikoloj en la esperantlingva vikipedio estas inter alie
* István Zöldy (ILEPTO-reprezentanto en Hungario),
* Siegfried Eduard Spielmann (eksprezidanto kaj honora prezidanto de ILEPTO),
* Léon Courtinat (ĝenerala sekretario de ILEPTO de 1924 ĝis 1926),
* Hendrik Sierik Donker (reprezentanto de ILEPTO en Nederlando),
* Teodor Julin (ĉefdelegito de ILEPTO en Svedio),
* Robert Julien Filliatre (ĝenerala sekretario de ILEPTO, en kies organo La Interligilo de l' PTT li aperigis multajn artikolojn),
* Jakob Telling (kursoj, artikoloj, laboro por ILEPTO, organizo de karavanoj kaj vojaĝoj),
* Jean Baptiste Betfort Dufrenne (prezidanto de ILEPTO ekde 1932)

## Vidu ankaŭ 
* ''La Interligilo de l' P.T.T. : centra organo de fakinformoj*

## Referencoj 
* Tiu-ĉi ĝerma artikolo interalie uzas materialon de la artikolo "P. T. T. (Poŝto, telegrafo, telefono)" el *Enciklopedio de Esperanto'' (1934). La origina teksto estas interrete kontrolebla.

Kategorio:Iamaj Esperanto-asocioj
Gábor B. Makara

**Gábor B. Makara,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makara B. Gábor** estis hungara kuracisto, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2004).

Gábor B. Makara http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19259 naskiĝis la  1939 en Budapeŝto.

## Biografio 
Gábor B. Makara post lernado iĝis kuracisto, kiu esploras la streson. Li laboras en medicina esplora instituto. Li jam pensiuliĝis, tamen li plulaboras. Li ricevis 3 premiojn inter 1986-2011.

## Verkaro kun aliaj (elekto) 
* *The effect of regular muscular activity on gastric acid secretion and on the development of experimental ulcer in the albino rat* (1962)
* *The resistance of in situ perfused lymph trunks and lymph nodes to flow* (1971)
* *Stress, corticoliberin (CRF), and glucocorticoids in the regulation of ACTH release* (1982)
* *Acetylcholine stimulates growth hormone secretion in the neonatal rat pituitary* (1996)
* *Role of hypothalamic inputs in maintaining pituitary-adrenal responsiveness in repeated restraint* (2003)
* *The vasopressin-deficient Brattleboro rat: lessons for the hypothalamo-pituitary-adrenal axis regulation* (2012)

## Fontoj 
* biografio kun foto
* hungare
* foto 
* http://www.mtakoztest.hu/aj_makara_b_gabor.htm 

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Mihály Makkai

**Mihály Makkai** [mihAj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Makkai Mihály,** en Kanado **Michael Makkai** estas hungara-kanada matematikisto, pedagogo, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (1995). Lia patro estis historiisto László Makkai.

Mihály Makkai http://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=19260 naskiĝis la  1939 en Budapeŝto.

## Biografio 
Mihály Makkai frekventis universitaton en sia naskiĝurbo inter 1957-1962, poste li lernis de Rózsa Péter, fine li plulernis en Varsovio. Inter 1962-1971 li laboris en matematika esplora instituto. En 1966 li doktoriĝis. En 1971 li ekinstruis en Winnipeg, post 2 jaroj li daŭris la instruadon ĝis 2010 en Montrealo. Li okupiĝas precipe pri modela teorio, teorio de kategorioj, algebra logiko. Kun Leo Harrington kaj Saharon Shelah li pruvis la Vaught-supozon por ω-stabilaj teorioj. Li havas Erdős-nombron da 1. 

## Verkaro (elekto) 
* *First Order Categorical Logic, Lecture Notes in Mathematics* (1977)
* *Accessible categories: the foundations of categorical model theory* (1989)
* *Duality and Definability in First Order Logic* (1993)

## Fontoj 
* biografio 
* hungarlingva biografieto
* Angla Vikipedio helpe de WikiTrans
 
Kategorio:Hungaraj matematikistoj
Kategorio:Kanadaj matematikistoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Falalto (akvokonstruo)

La termino **falalto** el la akvokonstruo signifas la diferencon inter supra kaj malsupra akvoniveloj de falŝtupo, ekzemple de akvobaraĵo, de kluzo aŭ de akvoenergia centralo. Tekniklingve ĝi estas la orta altodiferenco inter la rilataj horizontoj, kiuj estas gravaj por la uzo de la akvoenergio.

## Referencoj 
## Literaturo 
* DIN 4047-5 Landwirtschaftlicher Wasser, Begriffe, Ausbau und Unterhaltung von Gewässern, marton de 1989
* DIN 4048-2 Wasserbau, Begriffe, Wasserkraftanlagen, julion de 1994

Kategorio:Akvokonstruo
Kategorio:Akvoenergio
Kategorio:Hidraŭliko
Pál Maliga

**Pál Maliga,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Maliga Pál** estas hungara-usona biologo, agronomo, plibonigisto pri griotoj, membro ekstera de Hungara Scienca Akademio (2001).

Pál Maliga http://portal.agr.unideb.hu/media/MaligaPal_944.pdf naskiĝis la  1946 en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Maliga frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1964-1969, poste li eklaboris en genetika instituto, poste en biologia centro en Szeged. En 1973 li studvojaĝis al Tübingen, post jardeko li esploris longe en Usono, fine en 1988 li membriĝis en Universitato Rutgers. En 2001 li hejmenvenis kaj li laboras plu en Universitato de Debrecen. Li okupiĝas precipe pri genetiko kaj mikrobiologio.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio

 
Kategorio:Hungaraj biologoj
Kategorio:Usonaj biologoj
Kategorio:Hungaraj plibonigistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Saint-Samson-sur-Rance

**Saint-Samson-sur-Rance** - jen france, prononco ,  - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento ''Côtes-d'Armor* (jen france, ), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (, ). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dinan kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun .

## Geografio 
Situanta sur la bordo de la rivero Rance, proksime de Dinan, je dudeko da kilometroj de Dinard kaj de Saint-Malo, je tri horkvaronoj de Saint-Brieuc kaj de Rennes.

## Historio 
La ĉeesto de la bela menhiro de La Tremblais pensigas ke la lokoj estis loĝataj almenaŭ ekde la Neolitiko.

La paroĥo de Saint-Samson-jouxte-Livet, enklavo en la episkoplando de Saint-Malo estis parto de la dekanlando de Dol, kiu apartenis al la episkoplando de Dol kaj estis dediĉita al sankta Samsono.

Post preno de la nomo "Saint-Samson", la paroĥo estis altigita al komunumo en 1790. La  la komunumo estis renomumita "Saint-Samson-sur-Rance"

## Heraldiko 
## Lokoj kaj monumentoj 
eta|maldekstre|
La komunumo havas du monumentojn klasitajn historiaj :
* Menhiro de La Tremblais, maldekstre elirante el la urbo direkte al La Hisse, datiĝas de neolitiko kaj apartiĝas, pro la mola grundo, per kliniĝo je 45°. Ĝi surhavas gravuraĵojn, videblajn sub iuj lumaj kondiĉoj. Ĝi estis klasita per dekreto de la 2-a de marto 1977
* Palaco de Châtelier-Guitrel, registrita per dekreto de la 24-a de aprilo 2008
* Kluzo de La Hisse situanta sur la Vojo de la cidro.
* Preĝejo Saint-Samson.
* Haveno de La Hisse.

## Bibliografio 
* Yves Castel, *Le menhir de la Tiemblaye'', en la libro "Le Pays de Dinan", 1981, paĝoj : 97-99. 

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Côtes-d'Armor
* La Hisse (stacidomo) (fervoja haltejo de SNCF en la vilaĝo La Hisse)

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* Saint-Samson-sur-Rance sur la retpaĝo de la Nacia Geografia Instituto
* Saint-Samson-sur-Rance sur la retpaĝo de INSEE 


Kategorio:Komunumoj de Côtes-d'Armor
Kategorio:Komunumoj de Komunumaro de Dinan
Kategorio:Paroĥoj de la episkoplando de Dol
Elemér Mályusz

**Elemér Mályusz** [mAjus], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Mályusz Elemér** estis hungara historiisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (1941).
eta|Memortabulo pri Elemér Mályusz
Elemér Mályusz http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/09933.htm naskiĝis la  1898 en Makó. Li mortis la  1989 en Budapeŝto.

## Biografio 
Elemér Mályusz frekventis gimnazion en Szeged, universitaton en Budapeŝto inter 1916-1920. Li esploris en arkivejo de Vieno 2 jarojn, poste li laboris en Hungara Tutlanda Arkivejo. En 1925 li profesoriĝis en ELTE, sed li instruis ankaŭ en universitato de Szeged. Post la 2-a mondmilito li laboris (kiel trudpensiulo) en Luterana Tutlanda Arkivejo, ekde 1954 en akademia historia instituto. Li fakte pensiuliĝis en 1968. Li okupiĝis pri la mezepoka hungara historio. Li ricevis premion en 1973.

## Verkaro (elekto) 
* *Turóc vármegye kialakulása* (Estiĝo de Turóc (historia departemento)), (1922, 2005)
* *Sturm auf Ungarn. Volkskommissäre und Genossen im Auslande* (1931)
* *A magyar történettudomány* (1942, 2008)
* *Tanulmányok a parasztság történetéhez Magyarországon a 14. században* (Studoj al historio de la kamparanoj en Hungarujo en la 14-a jarcento), (1953)
* *Egyházi társadalom a középkori Magyarországon* (Eklezia socio en la mezepoka Hungarujo), (1971, 2007)
* *Kaiser Sigismund in Ungarn 1387–1437* (1990)
* *Klió szolgálatában. Válogatott történelmi tanulmányok* (2003) - elektitaj studoj

## Memorigiloj 
* memortabulo en Makó de 2000

## Fontoj 
* biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj historiistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Maulde

''''*  estas komunumo de Francio, kiu apartenas al la historia regiono Henegovio (france *Hainaut* respektive flandre Henegouwen), kies plej granda parto ekde 1830 estas parto de la Reĝlando Belgio, sed plia, suda parto jam ekde 1678 apartenas al Francio. Ĝi situas en la departemento *Nord* [] (okcidentflandre *Noorderdepartement*), en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde *Heuts-d'Franche*) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france *Nord-Pas-de-Calais* , nederlande/flandre *Noord-Nauw van Calais*). Fine de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Valenciennes* (france *Arrondissement de Valenciennes*, okcidentflandre *Arroundissement Valencyn*), kaj al la kantono **. La teritorio havas komunan limon kun .

Ĝiaj loĝantoj en la franca nomiĝas *mauldois(es)''.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Nord
* Maulde - Mortagne (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
*   ()

eta|centra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Nord
Saint-Maur

**Saint-Maur** - franca prononco [] - povas esti:

* **Saint-Maur (Cher)**, komunumo en departemento Cher, Francio.
* **Saint-Maur (Indre)**, komunumo en departemento Indre, Francio.
** **Saint-Maur-sur-Indre (stacidomo)**, fervoja stacio en Saint-Maur (Indre).
* **Saint-Maur (Jura)**, komunumo en departemento Jura, Francio.

* **Saint-Maur-des-Bois**, komunumo en departemento Manche, Francio.
* **Saint-Maur-des-Fossés**, komunumo en departemento Val-de-Marne, Francio.
** **Saint-Maur - Créteil (stacidomo)**, fervoja stacio en Saint-Maur-des-Fossés.
** **Saint-Maur - Créteil (pariza metrostacio)**, metrostacio en Saint-Maur-des-Fossés.
9025 Polanskey

'*9025 *Polanskey'''* estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Carol A. Polanskey* fakulinon pri sciencaj operacioj ĉe la *Jet Propulsion Laboratory''. Ŝi gvidis la planadon de la operacioj de la teamo de la misio Dawn, kiu plibonigis la sciencajn rezultojn de la studo de 4 Vesta.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Pérignac

**Pérignac** estas la nomo de du komunumoj en Francujo:
* Pérignac, en la departemento Charente,
* Pérignac, en la departemento Charente-Maritime.

## Vidu ankaŭ 
* Payrignac
* Peyrignac
Pérignac (Charente-Maritime)

**Pérignac** [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 976 loĝantojn en la jaro 2010.

## Geografio 
Pérignac estas vinkultiva vilaĝo en la oriento de Charente-Maritime,  sudoriente de Saintes.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Charente-Maritime

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Komunumoj de Charente-Maritime
Preĝejo Sankta Georgo (Erfurto)

La **Preĝejo Sankta Georgo** estis unu el la multnombraj preĝejoj en la urbocentro de Erfurto (strateto Georgsgasse).

## Historio 
La unua dokumenta mencio de la komunumo estis en 1066. En 1132 Widelo, legato donacema de la majenca ĉefepiskopo Adalbert la 1-a de Saarbrücken pagis la konstruon de preĝejo. La turon oni starigis inter 1380 kaj 1426. Riparoj de la turo faritis en 1620 kaj en 1987.

## Reformacio 
Post la Reformacio en 1525 la preĝejo protestantiĝis kaj estis uzita ekskluzive por funebraj diservoj. En 1619 ĝi estis sekularigita kaj iĝis lernejo. En 1632 oni malkonstruis ĝin uzante la brikojn por la Citadelo Petersberg. Hodiaŭ videblas ankoraŭ la sonorila turo.

## Eksteraj ligiloj 
* Informoj sur *erfurt-web.de*.

Georgo
Erfurto
Kategorio:Turoj en Erfurto
erfurto
9026 Denevi

'*9026 *Denevi'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 16-an de septembro 1988 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Brett W. Denevi'', planedan sciencistinon ĉe la Laboratorio de Aplikata Fiziko de la Universitato Johns Hopkins kaj spertulinon pri la konsisto kaj evoluo de la asteroidaj surfacoj. Ŝi analizas la truitan terenon de 4 Vesta, trovinte, ke tiu strukturo estis akordigebla kun elvaporiĝo de la surfaco.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1988
Kluzoparo Oberhausen

eta|Kluzoparo Oberhausen, vidaĵo ekde okcidento
eta|sekurŝnurego kun agobrako
La **Kluzo Oberhausen** apartenas – ekde la Rejno – al la dua el kvin kanalŝtupoj de la Rejn-Herne-Kanalo. Ĝi troviĝas en Oberhausen en la urboparto Lirich ĉe kanala kilometro 5,68.

La nuna kluzoparo transpontas niveldiferencon de 4,10 metroj kaj havas du kluzojn. La suda kluzo estis konstruata inter 1977 kaj 1979 kaj havas uzeblajn longecon de 190 metroj kaj larĝecon de 11,99 metroj. La norda kluzo estis finkonstruata la 28-an de julio 1984 post dujara konstruado. Ĝi havas uzeblajn longecon de ankaŭ 190 metroj kaj larĝecon de 11,88 metroj.

Ĉi tiu kluzo disponas ĉe ĉiu kamero pri sekurinstalaĵo por la malsupra kappordego kontraŭ difektado per ŝipoj ne ĝustatempe haltantaj je la enveturado ekde la supra akvo. Tiucele hidraŭlike mastrumata brako streĉas dikan ŝnuregon, kiu povas kapthaltigi ŝipojn tro antaŭenveturantaj. En la bildo videblas la ŝnuregon alten tenatan je la elveturo. Tio ĉi estas necesa, ĉar ne-ŝarĝitaj aŭ tiaj kun pli altaj surkonstruaĵoj ne povas traveturi sub la streĉita ŝnurego. Je kluzoj kun pli granda levalto la saman celon plenumas hidraŭlike dampita barinstalaĵo, kiu ne devas esti forigita por la elveturo de la ŝipoj, ĉar tiuj ĉi povas sub ĝi elveturi.

Al la kanalŝtupo apartena ankaŭ punpstacio por la akvomastrumado en la Rejn-Herne-Kanalo.

La Kluzoparo Oberhausen estas ero de la Itinero de la Industrikulturo.
eta|rekta=2|maldekstre|Mapo de la kanalo kun havenoj, kluzoj ktp.

## Literaturo 
* DIN 4054, Verkehrswasserbau, Begriffe, septembron de 1977

## Eksteraj ligiloj 
* La Kluzo Oberhausen ĉe wsa-duisburg-meiderich.wsv.de 

Kategorio:Oberhausen
Kategorio:Kluzoj en Germanio
Kategorio:Rejn-Herne-Kanalo
Kategorio:Konstruaĵoj en la Ruhr-regiono
Kategorio:Itinero de la industrikulturo
Sinagogo granda de Erfurto

eta|Ekstero de la sinagogo.
eta|Interno de la sinagogo. La **Granda sinagogo** troviĝis en la turingia ĉefurbo Erfurto de 1884 ĝis 1938.

## Historio 
Post la enkorpigo de Erfurto al Prusio en 1815 resetlis pli granda nombro da judoj. Komence la komunumo starigis la t.n. Malgrandan sinagogon malantaŭ la urbodomo, kiu ekde la la mezo de la 19-a jarcento jam iĝis tro malspacabunda.

Pro tio oni akiris grundon ĉe la hodiaŭa *Juri-Gagarin-cirkla bulvardo* (tiama adreso: Kartäuserring nr. 14). Tie konstruitis inter 1882-84 sinagogo kun historiisma kupolo. Planis la konstruaĵon la frankfurta arkitekto Siegfried Kusnitzky, la projektinto de la famekonata Börneplatz-sinagogo en la hesa grandurbo. Konsekro fariĝis en la 4-a de septembro 1884 fare de la rabenoj Theodor Kroner kaj Dr. Karo. La ejo havis ĉ. 500 sidlokojn kaj estis bunte ornamita. Antaŭis tion akraj kvereloj pri enstalo de orgeno. Rezulto estis dissplitiĝo de la komunumo: parto komencis diservojn aliloke, ekster la en siaj okuloj tro reformema sinagogo.

## Problemoj 
Dum la sekvintaj jardekoj la sinagogo funkciadis bone. Sed jam la 1920-ajn jarojn oni raportis pri profanadoj kaj malsanktigoj de la loko, kiu detruitis en 1938 dum la Kristala nokto. Oni devigis la judan komunumon pagi mem la kostojn por la malkonstruo de la forbrulita ruino kaj la ĉirkaŭbarigo de la grundo. En 1939 la urbo ekposedis ĝin kaj konstruis sur ĝi en 1940 deponejeton por koakso.

Post la Dua mondmilito oni konstruis samloke la Novan sinagogon.

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj de la pereinta sinagogo.
* El la historio de la sinagogo.

Erfurto, Sinagogo granda de
Granda
9003 Ralphmilliken

'*9003 *Ralphmilliken'''* estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras *Ralph E. Milliken'', profesoron pri planedoscienco ĉe la Universitato Brown. Li malvolvis teknikojn por mezuri la enhavon en akvo de hidratadaj mineraloj de meteorŝtonoj kaj asteroidoj uzante reflektan spektroskopion kaj aplikis ilin por interpreti la surfacan konsisto de Cereso.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1981
Tecuo Kagaŭa

**Tecuo KAGAŬA** (japane: 香川 哲男, *Kagawa Tetsuo*, naskiĝis en 1969) estas japana amatora astronomo.

Li estas ano de la estraro de la Observatorio Gekko. Krom siaj sendependaj malkovroj, li laboras por publikigi la datumojn kolektitajn elde la Observatorio de Nihondaira.

Li malkovris 115 asteroidojn, el kiuj 17 en kunlaboro kun Takeŝi Urata. Li estas konata de IAU sub la nomo de "T. Kagawa".

La asteroido *6665 Kagawa* estis nomita en lia honoro.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Tecuo Kagaŭa

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Jau-Dignac-et-Loirac

''''* - jen france, prononco [], okcitane respektive gaskone *Jau, Dinhac e Hloirac' - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĝirondio (france *Gironde* [] respektive okcitane kaj gaskone *Gironda*), en la administra regiono Nova Akvitanio (france *Nouvelle-Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Nòva Aquitània*) kaj en la tradicia, historia regiono Akvitanio (france *Aquitaine* [], okcitane kaj gaskone *Aquitània*). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Lesparre-Médoc kaj al la kantono ''''. 

Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj .

## Geografio 
Jau-Dignac-et-Loirac situas en la duoninsulo Médoc, ĉe la estuaro Ĝirondo,  sudoriente de la kabo Grave kaj  nordokcidente de Bordozo.

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Ĝirondio

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Komunumoj de Gironde
Kategorio:Médoc
9030 Otrioneo

**9030 Otrioneo** estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la  de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Inter-Amerika observatorio de Cerro Tololo en Ĉilio.

## Orbito 
Ĝi orbitas proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero; ĝi do estas ano de la tiel nomata « Troja Tendaro ».

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Otrioneo, kiu promesis batali por Trojo kontraŭ la permeso edzinigi Kasandran, filinon de Priamo. Li estis frapita per lanco en la ventron far'de Idomeneo, kiu estis mokinta Otrioneon, donacante al li belan junan grekan virinon por edzigo se li ŝanĝu de flanko kaj batalu kontraŭ Trojo.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Trojaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Schelte J. Bus
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1989
János Szőcs

**János SZŐCS** [soe:ĉ] estas rumania hungara lokhistoriisto, muzeologo. Li naskiĝis en Ghimeș-Făget la 2-an de januaro 1937. 
## Kariero
János Szőcs diplomitiĝis pri historio en UBB de Kluĵo (1962). Ĝis 1975 li instruis kaj de tiam li estis muzeologo, direktoro de muzeo, de 1985 bilotekisto, de 1990 denove muzeologo en Miercurea Ciuc.
## Memstaraj libroj
*A csíkszeredai Mikó-vár (kunualŭtorino Zita Mihály, Kv. 1996 = Erdélyi műemlékek 14); Gergelyffi András, a méltatlanul elfeledett csíki orvos-vegyész (Sepsiszentgyörgy 2001), Pater Zöld. Zöld Péter élete és munkássága (dulingva eldonaĵo enhavanta la raporton senditan al episkopo Ignác Batthyány, Csíkszereda 2002); Három csíki falutörvény (samloke, 2004); A Mikó-vár története (sl. 2005).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon
Morala ago

Difiniĝas **morala ago** la ago kiu koncernas la amplekson de la natura morala leĝo aŭ de alia morala leĝo pozitiva elmetita de la aŭtoritato kiu tion rajtas fari.

La ago antaŭ la morala leĝo povas esti laŭmorala aŭ mallaŭmorala, sed antaŭ la konscienco ĝi estas ĉiam morala ĉar rilatas al moralo

Ekzemple, la ago kiu koncernas la obeo aŭ malobeo al la konscienca ordono "Ne mortigu”.

Ankaŭ la Hilela principo de la Ora regulo "Kion vi ne deziras, ke la homoj faru al vi, vi ankaŭ ne faru al ili" aŭ tiu Jesuo Jesua "Kiel vi volas, ke la homoj faru al vi, faru ankaŭ al ili tiel same" tion kio” povas esti morala se intencita kiel konsciana ordono ,se ĝi, male etas intencita kiel sinteno por la bona ordinado de la socia vivo, ĝi estas nura normo apartenanta al la prudento.

## Postulitaj kvalitoj de la laŭmorala ago 
Por konsistigi laŭmoralan agon devas kuniri tri elementoj:
* La unua estas la *objekto*, nome la celo propra, intrinseka al la ago. Se la objekto estas morale bona, la ago estas bona, se estas morale malbona ĝi estas malbona, se estas morale nek bona nek malbona, ĝi estas morale senvalora, nome indiferenta (Adiaphora adiafora),
* La dua koncernas la *cirkonstancojn*: ili estas la faktaj kondiĉoj en kiuj la ago realiĝas. Ili respondas al la demandoj: **kiu, kie, kio, kiam, kvanto, kiel, kial.** Ili povas influi sur la objekto substance aŭ marĝene: en la unua kazo la ago ŝanĝas la objekton (ekzemple kaŝi la veron por eviti panikon ne estas mensogi, estas nur ago por protekti; aŭ perforti la agresanton por laŭleĝe sin defendi ne estas malamikeco, estas ago por defendi senkulpulon); en la dua kazo ili pliigas aŭ malpliiĝas la bonon aŭ la malbonon de la ago aŭ igas bona aŭ malbona indiferentan (adiaforan) agon. Ĉiukaze, cirkonstanco aŭ malbona celo igas malbonan agon bonan pro ĝia objekto.
* La tria elemento estas ĝuste la **intenco** kiu konstituas la subjektivan celon kiu movas al la ago. Ankaŭ tiu kontribuas igi bona aŭ malbona indiferentan agon. Cirkonstanco aŭ nova celo, male, ne igas bona agon intrinseke malbonan.

Por ke la ago fariĝu malbona sufiĉas la malĉeesto ankaŭ de unu sola. Estas agoj intrinseke malbonaj, kiujn neniam licas voli, ĉar ilia elektiĝo kuntrenas moralan malbonon – la *pekon* – kiun ne estas konsentite plenumi.

En la medio kristana troviĝas la Katekismo de la Katolika Eklezio, kiu instruas:

''La moralo de la homaj agoj devenas el tri fontoj: el la elektita objekto, kiu povas esti vera aŭ ŝajne bona; el la intenco de la aganta persono, nome el la celo por kiu oni agas; el la cirkon¬stancoj de la ago, inkluzive de la konsekvencoj. (Katekismo de la Katolika Eklezio 1750- (367 en la Kompendio de la katekismo de la Katolika Eklexio http://www.ueci.it/eldonoj/verkoj/KKKE.pdf.

## Morala ago laŭ diversaj kulturoj 
## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Natura morala leĝo
* peko
* Libera volo
* Konscienco
* Volo
* Ora regulo
* Morala konscienco

Kategorio:Etiko
Kategorio:Imperativo
9004 Peekaydee

'*9004 *Peekaydee'''* estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Gregory Scott Aldering elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, sudokcidente de Tucson (Arizono, Usono).

La duona grandakso de ĝia orbito, 3,200688  (por la epoko 2456600.5 de la  TDB), metas ĝin ĉ. 103&nbsp;000&nbsp;km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la usona sciencfikcia verkisto Philip K. Dick (1928–1982). Liaj mallongaj rakontoj kaj romanoj esploris filiofiajn, sociologiajn kaj politikajn temojn, ofte demandante, kion signifas esti humana. Multenombraj el liaj verkoj iĝis filmoj kiel *Blade Runner, Total Recall* kaj *Minority Report''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Chamoson

**Chamoson** estas komunumo en la distrikto Conthey en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 3206 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
La komunumo Chamoson situas en la franclingva Suba Valezo ĉe la norda flanko de la Rodanvalo. La rivero Rodano formas la sudan komunumlimon. En Chamoson situas la plej granda vitejo de Valezo. La komunumo konsistas el la vilaĝoj Chamoson, Grugnay, Les Vérines, Mayens-de-Chamoson, Némiaz kaj Saint-Pierre-de-Clages. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 32,47 km², de kiuj 28,8% estas kovritaj de arbaro, 26,3% servas por agrikulturo kaj 7,1% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Chamoson limas en nordo al Conthey, en oriento al Ardon, en sudoriento al Nendaz, en sudo al Riddes, en okcidento al Leytron, kaj en nordnordokcidento al Bex (VD).

## Trafiko 
Tra Chamoson pasas en sudo la kantona ĉefvojo n-ro 9 kaj la svisa aŭtovojo A9, kies alveturejo Riddes situas duonan kilometron sudokcidente de la komunuma teritorio. En Saint-Pierre-de-Clages situas stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Siono al Laŭzano.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Chamoson datiĝas el la jaro 1050 kiel *Camusia*. De la 11-a jarcento ĝis la Helveta Revolucio de 1798 Chamoson estis parto de la Senjorujo Ardon-Chamoson. De 1798 Ardon-Chamoson apartenis al la Distrikto Martigny, kaj ek de tiam al la Distrikto Conthey. En la jaro 1819 Ardon kaj Chamoson formale disiĝis kaj estiĝis la hodiaŭa komunumoj Ardon kaj Chamoson.

## Vidindaĵoj 
Vidindaĵoj en Chamoson estas la romana preĝejo en Saint-Pierre-de-Clage el la 12-a jarcento. Ankaŭ impresaj estas la malnovaj burĝaj domoj. En Chamoson ekzistas la tiel nomita svisa librovilaĝo, kie ek 1993 instaliĝis 14 brokantaĵolibrovendoj.

## Komunuma partnereco 
La komunumo Chamoson havas komunuman partnerecon kun Degersheim en Kantono Sankt-Galo en Svislando.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Chamoson-St-Pierre-de-Clages (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Chamoson
Géza Szőcs (instruisto, publicisto)

**Géza SZŐCS** [soe:ĉ] estis hungara publicisto, literaturhistoriisto. Li naskiĝis en Vízakna en 1870 kaj mortis en Gheorgheni. 
## Kariero
Géza Szőcs diplomitiĝis en 1890 pei hungara kaj latina lingvoj, en 1895 pri rumana lingvo en Universitato de Koloĵvaro. Li instruis en Sibio kaj Lugos.
## Memstaraj verkoj
*A vizaknai honvédek (emlékfüzet, Bp. 1890); Csokonai és az olasz költők (irodalomtörténeti tanulmány, Szentes 1893); Egy pár szó Eminescu irodalmáról (Nagyszeben 1895); Emi­nescu (uo. 1895); Erzsébet királyné emlékezete. Alkalmi beszéd 1901. nov. 19. (uo. 1901); Magyar–román társalgási gyakorlatok, bevezetésül rövid román nyelvtani résszel (uo. 1902); Idegen és hazai tankönyvek (uo. 1905); Irodalmi tükörképek (Lugos 1909); A román nemzet és Románia története. Aguletti „Istoria Românilor” című műve nyomán átdolgozta és kiegészítette Szőcs Géza. I. rész. A románok őstörténelmétől a fanarióták koráig (Kv. 1920); Emi­nescu és Petőfi (Gyergyószent­miklós 1923); Történelmi pillanatképek. I. füzet (Csíkszereda 1923).

## Fonto
*Romániai magyar irodalmi lexikon 

Kategorio:Rumanujaj hungaraj literaturhistoriistoj
Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj
Fey

**Fey** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:
* **Fey VD** estas komunumo de la Distrikto Centro de Vaŭdo en Kantono Vaŭdo, Svislando.
** **Fey (stacidomo)** estas fervoja stacio en Fey VD.
* **Fey VS** estas vilaĝo de la komunumo Nendaz de la Distrikto Conthey en Kantono Valezo, Svislando
* **Féy** estas komunumo de la departemento Moselle en Loreno, Francio.
Nendaz

**Nendaz** estas komunumo en la Distrikto Conthey en Kantono Valezo, Svislando. Ĝi havis 6025 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Haute-Nendaz.

## Geografio 
La komunumo Nendaz situas en la franclingva Suba Valezo. Ĝi etendiĝas de la bordo de la rivero Rodano en nordo al la Tortin-Glaĉero kaj Mont-Fort-Glaĉero en sudo. En la suda parto de la komunumo situas la baraĵlago Lac de Cleuson. La komunumo Nendaz konsistas el 17 vilaĝoj, nome Aproz, Baar, Basse-Nendaz, Beuson, Bieudron, Brignon, Clèbes, Cor, Fey, Haute-Nendaz, Les Bioleys de Brignon, Les Condémines, Nendaz Station, Saclentse, Siviez, Sornard kaj Verrey. 

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 86,01 km², de kiuj 26,7% estas kovritaj de arbaro, 29,0% servas por agrikulturo kaj 5,0% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Nendaz limas en nordo al Chamoson, Ardon, Vétroz, Conthey, Siono kaj Veysonnaz, oriento al Les Agettes, Vex kaj Hérémence, en sudo al Bagnes, kaj en okcidento al Isérables kaj Riddes.

## Trafiko 
Al Nendaz kondukas la kantona ĉefvojo n-ro 207 ek de Siono. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A9 estas Siono-Okcidento nordoriente de la komunumo. Pere de poŝtaŭtolinio de Siono al Haute Nendaz la komunumo estas konektita al la publika transportreto. De Nendaz Station kabintelfero kondukas al la turisma regiono sur la roko Tracouet je alteco de 2200 m s.m. sub la monto Dent de Nendaz.

## Ekonomio 
Grava enspezofonto de la komunumo Nendaz estas la turismo. La komunumo apartenas al la skiregiono 4 Valoj, al kiu apartenas 400 skivojoj, 83 skiliftoj kaj telferoj kaj 50 kilometroj da kurskivojoj. Por la somera turismo ekzistas granda reto da migradopadoj. En la komunumo ekzistas du mineralakvofontoj, el kiuj estas enboteligita mineralakvo, nome la markoj Aproz, apartenanta al Migros, kaj Nendaz.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Nendaz datiĝas el la jaro 984 kiel *Nenda*. En Nendaz estis trovitaj ŝtonkestotomboj el la neolitiko, bracletoj el la La-Tène-epoko kaj moneroj el Kartago. Dum mezepoko Nendaz apartenis al la Abatejo de Saint-Maurice. En la jaro 1261 la Grafo Petro la 2-a de Savojo konstruis burgon en Brignon kaj tie instalis subvokton. En la jaro 1266 li denove detruis la burgon kaj Nendaz refariĝis majorejo. En la jaro 1475 la Supraj Valezaj Dekonoj konkeris la lokon kaj submetis ĝin unue al la kamparvokto de la Suba Valezo kaj ek de 1536 ĝis 1593 al la vokto de Saint-Maurice. En la jaro 1665 Nendaz estis atribuita al la Grandmajorejo Hérémence, al kiu ĝi apartenis ĝis la Helveta Revolucio de 1798. De 1802 ĝis 18015 ĝi apartenis al la Dekono Siono, poste ĝi estis atribuita al la Dekono Conthey, kiu en 1848 estis transformita al la Distrikto Conthey.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Nendaz

## Bildoj 

Dosiero:ChapelleSaintMichel.jpg|Kapelo Sankta Miĥaelo
Dosiero:Nendaz-10.jpg|Lignaj domoj en Nendaz
Mercedes Álvarez

**Mercedes ÁLVAREZ** (n. en 1966 en Aldealseñor, Sorio) estas hispana filmreĝisorino kaj produktorino.

Ŝi precipe reĝisoras dokumentajn filmojn.

## Ĉefaj filmoj 
* 1997: *El viento africano*.
* 2004: *El cielo gira*.
* 2011: *Mercado de futuros*.
* 2012: *Cinco elementos para cualquier universo*.

## Eksteraj ligiloj 
* Mercedes Álvarez ĉe imdb

Alvarez Mercedes|Mercedes Álvarez
Alvarez Mercedes|Mercedes Álvarez
9005 Sidorova

'*9005 *Sidorova'''* estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno (en tiama Sovetunio; de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Sofia Ivanovna Sidorova'', nelacebla laboristino de la publika instruado en Ukrainio kaj estrino de la Krimea Respublika Komitato por la eduko de la laboristoj. Ŝi estas tre kapabla edukistino, talenta organizantino kaj saĝa edzino kaj patrino.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1982
Brignon

''''* (jen france, ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Gard*, en la regiono Okcitanio ( [ɔksitaˈni],  [utsiˈtanjɔ],  [uksiˈtanjə]). Laŭ la stato de  en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Alès kaj al la kantono *''. 

La teritorio havas komunan limon kun . Tra la komunuma teritorio fluas la rivero Gard, de kiu havas sian nomon la tuta departemento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Vidu ankaŭ 
* komunumoj de Gard
* Nozières - Brignon (stacidomo)

eta|centra|300px|la loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj

Kategorio:Komunumoj de Gard