open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernő Rubik (inĝeniero)

eta|center|500px|R–26S Góbé, la plej konata flugmaŝino de Ernő Rubik
**Ernő Rubik,** laŭ hungarlingve kutima nomordo (kaj kun distinga signo) **Rubik Ernő id.** estis hungara inĝeniero, piloto, profesoro. Lia filo estis inventisto Ernő Rubik.
eta|Memortabulo pri Ernő Rubik

Ernő Rubik http://www.magyarorokseg.hu/fajlok/393.pdf naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pöstyén (nuntempa Piešťany en Slovakio). Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Patro de Ernő Rubik mortis dum la 1-a mondmilito, la restinta familio rifuĝis al rest-Hungario en 1918. Ernő akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József, sed jam dum lernado li aliĝis al la universitata pilota klubo. Inter 1929-1935 li partoprenis en projektoj de flugmaŝinoj, poste li instruis en la menciita universitato. En 1934 li ekzamenis pri motoraj flugmaŝinoj, en la sekva jaro pri glisiloj. En 1936 li fondis uzinon por produkti glisilojn en Esztergom. Post la ŝtatiĝo en 1949 li laboris en projekta firmao pri flugmaŝinoj, sed li ankaŭ instruis en la universitato. Inter 1961–1967 li havis postenon en la ministerio pri trafiko kaj poŝto, poste ĝis 1971 en la ŝtata fluga kompanio. Resume li projektis 28 flugmaŝinojn. Li ricevis premiojn ekde 1948, lastfoje premion Kossuth en 1963.

## Elektitaj projektoj 
* glisiloj: EMESE B, Szittya I, R–07a Tücsök, R–07b Vöcsök, R–08 Pilis, R–21 (armea glisilo), R–26S Góbé, R–27 Kópé
* motoraj flugmaŝinetoj: M–19, R–14 Pinty, R–18 Kánya, R–32

## Memorigiloj 
* memortabulo kaj flughaveneto en Esztergom

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 57-a paĝo)
* hungarlingva biografio kun foto
* http://www.sztnh.gov.hu/hu/kiadv/ipsz/200010/evnaptar.htm#Rubik 

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj pilotoj
Kategorio:Hungaraj aviadistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Benedikt Eichhorn

**Benedikt Eichhorn** (naskiĝinta la 19-an de junio 1962 en Coesfeld, Germanujo) estas germana kabaredisto, pianisto kaj kanzonisto el Berlino.

## Vivo kaj verkado 
Post katolike stampita lernotempo en katolika Coesfeld kaj abitura ekzameno en 1981 ĉe la tiea Gimnazio Nepomucenum (fondita de jezuitoj) Eichhorn studis en la Universitato de Monastero kaj en la Universitato Duisburg-Essen kaj aktivis tie kiel kultura komisiito. Post realigo de kanzonprogramo kun Tina Teubner en 1990/91 kaj studado de historio kaj muziko por instruado en gimnazioj Eichhorn translokiĝis en 1992 al Berlino, kie li nun loĝas en la kvartalo Prenzlauer Berg.

Eichhorn verkas kanzonajn tekstojn same kiel teatromuzikojn por infanteatraĵoj. Li verkis por teatroensembloj en Halle, Parchim, Berlino, Stutgarto, Munkeno, por la fama kabaredensemblo Das Kom(m)ödchen en Duseldorfo kaj por la kabaredisto Horst Evers. Ekde 1995 Eichhorn akompanas kanzoniston Thomas Pigor en la programo *Pigor singt, Benedikt Eichhorn muss begleiten* kaj en 2011 la Premion *Löwenzahn* de la humura festivalo *Lachmesse* (Ridfoirego) en Lepsiko

## Referencoj 
## Literaturo 
* Fides Middendorf: "Erfinder des Salon-Hip-Hop" (Portreto de Benedikt Eichhorn), en la gazeto *Westfalenspiegel* 5/2008, p. 62

## Eksteraj ligiloj 
* 
* www.benedikt-eichhorn.de  Oficiala hejmpaĝo de Benedikt Eichhorn

Kategorio:Germanaj kabaredistoj
Kategorio:Germanaj pianistoj
Kategorio:Kanzonistoj
Kategorio:Kantaŭtoroj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj muzikistoj
Kategorio:Viroj
Pál Rudnyánszky

**Pál Rudnyánszky** [rudnjAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rudnyánszky Pál** estis hungara arkitekto, profesoro, "paĉjo de la hungara perlito".

Pál Rudnyánszky http://szte.org.hu/rendezvenyek/91 naskiĝis la  en Miskolc. Li mortis la  (supozeble en Budapeŝto).

## Biografio 
Pál Rudnyánszky akiris diplomon en Teknika Universitato de Budapeŝto en 1949. Post siaj studoj li laboris en diversaj konstruteknikaj ŝtataj entreprenoj, kie li okupiĝis pri diversaj izoliloj. Ekde 1958 li okupiĝis pri uzado de perlitoj. En 1964 li doktoriĝis en la menciita universitato. En 1985 li estis nomumita titulara docento. En 1998 Internacia Instituto pri Perlito en Usono akceptis lin honora membro. Li ricevis diversajn hungarajn premiojn.

## Elektitaj libroj 
* *Fellner Ferdinánd - Egy színházépítő a millenniumi Magyarországon* (2004) - kunlaboranto
* *A magyar perlit 50 éve* (Kvin dek jaroj de la hungara perlito), (2010)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj arkitektoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
21530 Despiau

'*21530 *Despiau'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la programo *Lowell Observatory Near-Earth-Object Search* (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Norberto Despiau'', teknikisto kaj operacianto de teleskopo ĉe la Observatorio de Arecibo. Li ludis gravan rolon en multenombraj radaraj eksperimentoj pri asteroidoj ekde la 1970-aj jaroj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LONEOS
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
21531 Billcollin

'*21531 *Billcollin'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la belga entreprenisto *Bill Collin'', kiu faris gravajn kontribuojn al la fasonado kaj konstruo de la Helpa Teleskopa Sistemo por la Tre Granda Teleskopo de la Eŭropa suda observatorio.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj

La **Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj** estas historia faka esperantista asocio en Anglio, kaj landa sekcio de Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista. Laŭ la Enciklopedio de Esperanto el 1934, ĝi estis fondata en 1912, kaj post interrompo de la organizita agado pro la unua mondmilito restarigita en 1926. Laŭ la stato de la jaro 1934 la ligo havis 83 membrojn; prezidanto estis Robert Augustus Davis, sekretario-kasisto ekde 1926 John Edward Hookham.

Kategorio:Britaj Esperanto-asocioj
Kategorio:Katolikaj Esperanto-asocioj
*
21537 Fréchet

'*21537 *Fréchet'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la usona astronomo Paul G. Comba elde la observatorio de Prescott (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca matematikisto (kaj esperantisto) Maurice René Fréchet (1878 — 1974), disĉiplo de Jacques Hadamard kaj diplomita de la *École Normale Supérieure''. Li estis pioniro en studo de la topologio de la aroj da punktoj en abstraktaj spacoj kaj de la funkcionaloj difinita sur tiuj-ĉi. Li enkondukis, inter aliaj, la konceptojn pri kompakteco, pleneco kaj disigebleco).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Paul G. Comba
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Kastelo de Bajna

La **Kastelo de Bajna** (konata ankaŭ pri la iamaj posedantoj **Kastelo de Sándor-Metternich**) estas impona historia monumento en Hungario, en vilaĝo Bajna.
eta|maldekstre|Aerfoto pri kastelo de Bajna

## Historio 
La grafa familio *Sándor* aĉetis la bienon en Bajna en 1696, poste estis konstruita ĉaskastelo. En 1776 ĝi estis trakonstruita, iom pligrandigita. Móric Sándor konstruis en 1834 imponanan klasikisman kastelon kun 59 ĉambroj fare de József Hild. Post la finkonstruo la grafo pasis multe da tempoj en la kastelo, onidire eĉ li rajdis en interno de la kastelo.

Post la 2-a mondmilito la kastelo havis la kutiman sorton: unue oni uzis la kastelon armea hospitalo, poste la kolĥozo profitis ĝin. Depost la socialismo la kastelo ne estis uzata, tamen ekde la 2000-aj jaroj almenaŭ ekstere renoviĝo okazis.
eta|Fasado de la kastelo

## Konstruaĵo 
La unuetaĝa kastelo situas sola en granda parko. Kun la aloj ĝi fermas 2 internajn kortojn. En mezo de la fasado la enirejo troviĝas, sed antaŭe estas rizalita portiko, sur la teretaĝo kun arkadoj, sur la etaĝo 4 grekaj kolonoj tenas timpanon. Dum vivo de la grafo Móric Sándor sur la teretaĝo funkciis ĉambro pri bilardo, manĝoĉambro, kapelo, ĉambroj por fumado, kartludo. En la etaĝo funkciis la dormoĉambroj, biblioteko, ĉambro por babilado. En la aloj troviĝis la servaj ĉambroj kaj ĉambroj por la gastoj. La ĉambroj havis stukojn, kiuj dum la socialismo grandparte perdiĝis. Menciindas, ke eĉ la stalo estis hejtita.

La iama parko iam havis anglan sistemon, nun ĝi estas pene sovaĝa arbaro.

## Fontoj 
* hungare kun fotoj
* hungare kun mapo kaj fotoj
* hungare kun fotoj
* http://wikimapia.org/11931207/hu/S%C3%A1ndor-Metternich-kast%C3%A9ly 
* hungare kun foto

Bajna
Kategorio:Bajna
Mátyás Erdély

**Mátyás Erdély** [mAtjAŝ erdEj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Erdély Mátyás** estas hungara kameraisto, reĝisoro, fotisto.
eta|Mátyás Erdély (maldekstre)
Mátyás Erdély http://www.imdb.com/name/nm0258799/ naskiĝis la .

## Biografio 
Pri lernojaroj de Mátyás Erdély mankas informoj. Li debutis kiel aktoro en 1994, krome li estis teatra fotisto. Post 2 jaroj li estis kameraisto kaj reĝisoro en mallonga filmo. Post jaroj li apartenis al stabo de eksterlandaj filmoj, baldaŭe li ricevis diversajn filmajn premiojn. En 2015 li estis kameraisto de hungara filmo "Filo de Saul". Tiu filmo ricevis Oskar-premion. En 2016 li ricevis premion Kossuth en Hungario.

## Elektitaj filmaj laboraĵoj 
* *Esti Kornél csodálatos utazása* (1994) - aktoro
* *H2O* televizia filmo (1996) - kameraisto, reĝisoro
* *Before Dawn* (2005) premiita kiel la plej bona kameraisto
* *My Backyard Was a Mountain* usona mallonga filmo (2005) - kameraisto
* *The Counterpart* hungara-nederlanda filmo (2008) - kameraisto
* *Miss Bala* meksika filmo (2011) - kameraisto
* *Saul fia* hungara filmo Oskar-premiita (2015) - kameraisto

## Fontoj 
* http://www.port.hu/erdely_matyas/pls/w/person.person?i_pers_id=3312 
* http://theater.hu/index.php?mode=portre&szemely_id=6558&sub=C 

Kategorio:Hungaraj kameraistoj
Kategorio:Hungaraj fotistoj
21542 Kennajeannet

'*21542 *Kennajeannet'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kennan L. Jeannet*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2006 pro sia projekto pri bestoscienco. Ŝi estis lernantino ĉe la *Jeannet Homeschool'' de Fairbanks (Alasko, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Malvedoj

**Malvedoj** estas klado de la klasifiko APG. Ĝi estas frata klado de fabedoj ene de rozedoj.

## Priskribo 
La grupo havas karpelaron kun simplaj stilusoj. La semoj havas malmulte albumenon.

## Sistematiko 
## Referencoj 
Kategorio:Malvedoj
Mahmudo la 2-a

**Mahmudo la 2-a** (naskiĝis la 20-an de julio 1785 en Konstantinopolo hodiaŭ Istanbulo; mortis la 1-an de julio 1839 ankaŭ tie) estis ekde 1808 ĝis 1839 sultano de la Otomana Imperio. Li estas konata por siaj militistaraj reformoj kaj distingivo de la janiĉaroj. 

## Fruaj komencoj 
Mahmudo la 2-a estas la filo de la sultano Abdulhamido la 2-a. Li sekvis la politikon de sia kuzo Selimo la 3-a, reformsubtenulo de la militistaro kaj de la eksterlanda politiko. En 1807 ili ambaŭ estis arestitaj fare de la janiĉaroj sur komando de lia frato Mustafa la 4-a, kiu provis nuligi la reformplanojn. Kiam Alemdar Mustafa Paŝo, veziro kaj reformsubtenulo kolektigis militistaron de 40 000 viroj por liberigi ilin, Selimo estis mortigita sed Mahmudo postvivis.
Post unu jaro Mahmudo montris sin kiel la venkinto. Li mortigis Selimon kaj memnomumis sin kiel sultano kaj Alemdar Mustafa Paŝo kiel veziro.

## Regotempo 
eta|maldekstre|Mahmud la 2-a
Komence de sia regotempo, en 1808 li provis malaktivigi ĉiujn kontraŭreformismajn malsubtenulojn, inter ili multaj janiĉaroj. Neatendinte, la janiĉaroj komencis denovan grandan ribelon en kiu la veziro perdis sian vivon. Ĉi tiu atako timigis la sultanon daŭrigi siajn reformojn venonttempe.

Eksterlandpolitike Mahmudo heredis la sekvon de la Rus-turka Milito ekde 1806 ĝis 1812 el siaj antaŭuloj. Rezulte, la otomanoj cedis balkanajn areojn kiaj Bulgario kaj Besarabio en 1812. Almenaŭ helpate de Muhammad Ali (paŝao) inter 1811-1818 saudaj areoj povis estis regajnitaj en la Otoman-sauda Milito.

### Greka revolucio 
Pli granda malvenko por Mahmudo estis la Greka Revolucio ekde 1821 ĝis 1829, greka batalo kontraŭ la otomana estreco, orgazinita de la sekreta organizo Filiki Eteria. Kiam Mahmudo denove venigis Muhammad Ali paŝaon en 1825, la otomanoj terenbatis la grekan sendepencmovadon. Sed pro la interveno de aliaj grandpotencoj Francio, Anglio kaj Rusio kiuj batalis, la greka revolucio rezultis sukcese por la grekoj. La Greka Revolucio montris denove, ke la eŭopanaj simpatioj apartenas pli al la balkanaj sendependencemuloj ol al la Otomana Imperio.

## Reformoj 
Impresita de egiptaj armeunuoj Mahmudo provis en 1826 modernigi la otomanan militistaron. La janiĉaroj kontraŭis kaj ribelis denove. Sange Mahmud detruigis ilin sukcese kaj rekuperis novan trupon, la *Asâkir-i Mansure-i Muhammediye / venkema armeo de Mohamedo*.
La nova armeo kun 35.000 soldatoj estis kontraste de la janiĉaroj tre malforta kaj ne komparebla kun trupoj de la grandpotecoj kaj Egiptio.

Kontraste de siaj antaŭuloj, kiuj memizoliĝis malantaŭ la palacmuroj, Mahmudo provis plibonigi la otomanan alvokon en Eŭropo. En 1837 li faris vojaĝon al Eŭropo. Li renkontis la princon Aŭgusto el Prusio por malfermi otomanan konsulejon en Tesaloniko.
Ekde 1828 nova vestreformo estis deklarita, same kiel nova edukadsistemo laŭ eŭropaj gvidlinioj kaj la unua otomana medicinlernejo estis fondita.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Mladen Draĵetin

eta|230px|Mladen Draĵetin
**Mladen Draĵetin** (*Mladen Dražetin*, Младен Дражетин; 1951-2015), ekonomikisto, dramaturgo, verkisto.

Naskiĝis la 3-an de marto 1951 en Novi Sad. Akiris komercistan lernejinstruitecon en Novi Sad, superan lernejinstruitecon en Varaĵdin, kaj diplomiĝis en la Ekonomika Fakultato en Subotica. Magistriĝis en la Fakultato pri dramaj artoj en Belgrado per la tezo "Specifeco de estiĝo kaj aktivado de koresponda teatro en Novi Sad, kun la projekto de pluperfektiĝo" (1989).

Fondis Korespondan teatron en Novi Sad (1974).

Aktivis kiel aktoro en teatraj prezentaĵoj kaj filmoj, kaj estis reĝisoro de du filmoj mutburleskaj.

Estis ĉefredaktoro de kelkaj gazetoj.

Publikigis sep serblingvajn poemarojn:
* "Pesme" ("Poemoj");
* "Sjaj tihe noći" ("Brilo de kvieta nokto");
* "Zametene uzde" ("Kaŝitaj bridoj");
* "Tuga sna" ("Sonĝtristo");
* "Posle lutanja" ("Post vagado");
* "Tajni porub" ("Sekreta bordero");
* "Srce na ljuljašci" ("Koro je lulilo").

Verkis ankaŭ la socialan dramon "Ispovest" ("Konfeso"), kaj la eksperimentan komedion "Filozofija" ("Filozofio").

## Referencoj 
* Boriša Milićević, Poeziaj donacoj, Esperanto-societo "Marko Nešić", Novi Sad, 2003.

Kategorio:Serbaj verkistoj
Urica

**Urica** [uRIka] estas la ĉefurbo de la *paroko* de la sama nomo lokita al 45 km al la sudoriento de la vilaĝo de Santa Inés, en la ŝtato Anzoátegui en Venezuelo.

Situas en la geografiaj koordinatoj: 09° 43’ 00” de Norda latitudo kaj 64° 00’ 30” de Okcidenta Longitudo. Estis fondita de la hispanoj meze de la 18a jarcento sur ebenaĵo banita de la akvoj de la rivero Urica kaj de la rivero Amana, ĉirkaŭita de la lokoj de bestobredado de plej granda famo en Anzoátegui kaj konita kiel granda produktanto de pli malgrandaj fruktoj.

En ĉi tiu loko okazis memorindaj agoj de milito tiaj kiaj tiuj de José Félix Ribas kaj José Francisco Bermúdez kontraŭ José Tomás Boves. La 12an de septembro 1814 okazis la batalo de Curareque [kuraREke]; la 5an de decembro de tiu sama jaro la fama batalo de Urica en kiu mortis Boves kaj pro tio li havas sian tombon en la vilaĝo. La 27an de aprilo 1870 okazis la Batalo de Altagracia, kaj la 20an de februaro 1902, la batalo de la Ponto.

En 1879, pro dispozicio de la Nacia Kongreso de la Respubliko, estis kreita la Granda Ŝtato de Oriento, kies ĉefurbo estos Urica. Ĉi tiu teritoria politika divido kiu, en sia momento estis laŭigita de la aktualaj ŝtatoj Anzoátegui, Sucre kaj Monagas, ĝi tenis sin valida ĝis 1881 kiam ĝi ricevis la nomon de ŝtato Bermúdez, por, en 1898, fine adopti la nomadon de ŝtato Sucre.

Kategorio:Geografio de Venezuelo
Pretin

**Pretin** estas franca komunumo lokita en Kantono Arbois, en departemento Jura kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.

## Geografio 
eta|maldekstra|Limoj de la komunumo
Pretin etendiĝas sur  kaj havis &#160;loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de , tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj kilometre alt du . La komunumo situas en Jura, en Burgonjo-Franĉkonteo.

### Najbaraj komunumoj 
## Demografio 
## Administrado 
## Historio 
## Famuloj 
* Mahaut d'Artois
* Pio la 3-a

## Arkitekturaj vidindaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
## Notoj kaj referencoj 
Kategorio:Komunumoj de Jura
Oqtay Mirqasımov

**Oktaj Mirasedulla oglu MIRKASIMOV** (, ), ankaŭ literumata ***Oqtay Mir-Qasım*** (naskiĝis  en Bakuo, Azerbajĝana SSR, do nun -jara) estas azerbajĝana filma reĝisoro kaj scenaristo. En 2000 li honoriĝis per la titolo *Popola Artisto de Azerbajĝano*.

Post lernejaj jaroj en Bakuo, li de 1963 ĝis 1968 studis kinarton en la Tutrusia Ŝtata Universitato de Kinematografio en Moskvo. Post la reveno al Bakuo, li laboris en la respublika filma kooperativo *Azərbaycanfilm* de Azerbajĝana SSR. De tiam li kreis multajn kinejajn kaj televidajn artajn kaj dokumentajn filmojn. En 2015 li ricevis la azerbajĝanan kinan premion *Cəfər Cabbarlı*.

Interalie vekis internacian atenton lia filmo *Qisas almadan ölmə. Keçmişdən məktublar.* ("Morti en repaciĝo. Leteroj de la Pasinteco.") de 2014, en kiu rolis la germana aktoro Dieter Hallervorden. La filmo estis prezentita en la nacia parlamento.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

## Referencoj 
Kategorio:Azerbajĝanaj filmoreĝisoroj
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 20-a jarcento
Kategorio:Azerbajĝananoj de la 21-a jarcento
21553 Monchicourt

'*21553 *Monchicourt'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro de la kampanjo *OCA-DLR Asteroid Survey* (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la franca scienca ĵurnalistino Marie-Odile Monchicourt, produktistino ĉe *Radio France* kaj *France Télévisions*. Depost sia programo *Poussières d'Étoiles'' (1984 - 1987, ŝi regule partoprenis al mutenombraj programoj ĉe la francaj radio kaj televido.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de OCA-DLR Asteroid Survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Arĥito el Tarento

**Arĥito** (greke Ἀρχύτας -Arĥitas) (428–347 a.K.) estis antikva greka matematikisto, filozofo, politikisto, astronomo. Li onidire savis vivon de Platono, kiam la filozofon mort-juĝis Dionizo la 2-a el Sirakuzo.

Li naskiĝis en la greka kolonio, Taranto (hodiaŭ en Italio). Li sistemigis unuafoje la matematikon, fondis la matematikan meĥanikon kaj logikon. La voĉalton li konektis al moviĝo de la vibranta aero.

Laŭ verko de Aŭlo Gelio, Arĥito estis la unua, kiu aplikis en la praktiko la leĝojn de la meĥaniko kaj matematiko: onidire, li konstruis "lignan kolombon", kiu kapablis flugi.

Kategorio:Grekaj matematikistoj
Kategorio:Grekaj filozofoj
Kategorio:Grekaj politikistoj
Kategorio:Grekaj astronomoj
Burgess Hill

**Burgess Hill** estas urbo en la tradicia graflando Sussex de Anglio. Ĝi situas en la administra regiono Sud-orienta Anglio, kaj ekde 1974, kiam la tradicia graflando dividiĝis, apartenas al la administra unuo okcidenta Susekso (*West Sussex*). Laŭ la censo de 2011 la urbo havis  loĝantojn.

## Partneraj urboj 
*  Abbeville, Pikardio - Francio
*  Schmallenberg, Nordrejn-Vestfalio - Germanio

Placo en Schmallenberg ricevis la nomon *Burgess Hill Platz*.

eta|maldekstra|200ra|la urba kirko Sankta Johano Evangeliisto

Kategorio:Urboj de Britio
21548 Briekugler

'*21548 *Briekugler'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Brienne Ashley Kugler*, kiu gajnis en 2006 la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* pro sia projekto en teamo pri inĝenierarto. Ŝi estis lernantino ĉe la *Jericho High School'' de Jericho (Nov-Jorkio, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
György Rupcsics

**György Rupcsics** [djordj rupĉiĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Rupcsics György** estis kroatdevena-hungaria hidrologo. Lia familia nomo laŭ kroata ortografio estis **Rupčić**.

György Rupcsics http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC12527/13255.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Módos (nuntempa Jaŝa Tomicj en Serbio). Li mortis la  en Budapeŝto.
 
## Biografio 
György Rupcsics apartenis al la kroata minoritato de la lando. Li frekventis germanlingvan bazlernejon en sia naskiĝloko, poste hungarlingvan gimnazion en Szeged. Li akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1881. Post siaj studoj li tuj gvidis dragadon de Tiso ĉe Szeged. Post jaroj li fondis propran kontoron. Inter 1890 kaj 1898 li estis vicestro de reguligadaj laboroj ĉe Fera Pordo. Li ricevis premion en 1898.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Részletek a Vaskapu szabályozásáról* (1897)
* *Tanulmány az alsó Ti¬sza mentén építendő zsilipekről* (1888)
* *A szivornya* (1890)
* *A Duna és Tisza közötti csatorna ipari célokra szolgáló vízierő kihasználással kombinálva* (1907)
* *A soroksári Duna-ágon tervezett vízierőmű* (1910)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 85-a paĝo) 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj hidrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Vkra

eta|Rivero Vkra
**Vkra** (pole **Wkra**) estas rivero en Pollando. Ĝi estas alfluanto de Narevo. Ĝi longas 249 kilometrojn (13-a plej longa en Pollando) kaj ĝia akvokolekta areo ampleksas 5,322 km², tute ene de Pollando. Inter ĝiaj alfluantoj troviĝas Łydynia. Ĝi estas unu el la kvin riveroj, kiuj kunfluas apud Nacia Parko Kampinos.

## Lokoj apud la rivero 
* Nidzica
* Działdowo
* Bieżuń
* Glinojeck
* Pomiechówek
* Nowy Dwór Mazowiecki – alfluo al Narew

## Fonto 
Bazita sur la artikolo en la angla Vikipedio.

Kategorio:Riveroj en Pollando
Nacia Parko Kampinos

eta|Emblemo de la Parko
eta|Marĉo en parko Kampinos
**Nacia Parko Kampinos** () estas nacia parko en la mez-orienta parto de Pollando (Mazovia Provinco), nordokcidente de Varsovio. Ĝi kovras 385,44 km­² da tersurfaco, el kio 46,38 km² estas strikte protektataj. Oni komencis krei la rezervejojn, kiuj finfine en 1959 fariĝis la parko kun komence areo de 407 km², en la 1930-aj jaroj.

La parko situas ĉe la plej granda kuniĝo de riveroj en Pollando, kie la rivervaloj Vistulo, Okcidenta Bugo, Narevo, Wkra and Bzura kunvenas. Mankas lagoj en la parko (sed troviĝas marĉoj kaj sablaj dunoj); la plej granda rivero interne de la parko estas Łasica, kiu agas kiel kanalo. La parko kaj la apudaj valoj enhavas abundan kaj diversan flaŭron kaj faŭnon. Interalie oni reenkondukis tien la alkon, kiu rolas kiel simbolo de la parko, en 1951, la kastoron en 1980, kaj la linkon en 1992. La plej abunda arbo estas la pino.
eta|maldekstra|Alko en la parko

Ankaŭ la homa kulturo de la parko riĉas. La komponisto Frederic Chopin naskiĝis en Żelazowa Wola, apud la parko.

En januaro 2000 la regiono aldoniĝis al la Unesko-listo de biosferaj rezervejoj.

Turistojn oni bonvenigas al la piedaj, biciklaj, kaj skiaj vojetoj de la parko. Eblas ankaŭ lui ĉevalon kaj rajdi laŭ 360 kilometroj da padoj tra la arbaroj. Troviĝas ankaŭ 200-kilometra bicikla pado.

## Dua mondmilito
Ekestis multaj tombejoj, kun la loko apud Palmiry kie germanoj mortpafis milojn da varsovianoj, inter ili estis Adamo Zamenhof. 
3.08.1944: en batalo de Kampinos-arbaro Wehrmacht perdis 70 soldatojn, kaj poloj ĉirkaŭ 10 

## Fontoj 
Bazita sur la artikolo en la angla Vikipedio.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo

Kategorio:Naciaj parkoj de Pollando
Kategorio:Biosferaj rezervejoj
Kategorio:Mazovio
Tropaeolum tuberosum

**Tubera tropeolo** (*Tropaeolum tuberosum*) estas specio de la familio Tropeolacoj, kiu estas kultivata kiel nutraĵplanto. Ĝi estas kultivata ankaŭ kiel fungicido.
eta|maldekstre|tuberoj de la planto

## Referencoj 
Kategorio:Brasikaloj
Kategorio:Legomoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Elemér Sajó

**Elemér SAJÓ** [ŝajO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sajó Elemér** estis hungara hidrologo. Lia patro estis Károly Sajó, lia onklo estis Jenő Kvassay.

Elemér Sajó http://tudosnaptar.kfki.hu/s/a/sajoe/sajoepant.html naskiĝis la  en Őrszentmiklós. Li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Elemér Sajó akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1897. Post siaj studoj li laboris kelkajn monatojn en la ministerio pri agrikulturo, poste li gvidis la hidrologiajn laborojn ĉe Bega kaj en la proksimaj kanaloj. Ekde 1909 li konstruis havenon kaj kluzon ĉe Insulo Csepel. Li daŭris la laboron eĉ dum Hungara Sovetrespubliko. En 1928 li revenis al la menciita ministerio. En 1934 li pensiuliĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Kamara-zsilipek kövezett kamrákkal* (1904)
* *Víziutak és vasutak* (1909)
* *Új eljárás a leggazdaságosabb betonkeverékek megállapítására* (1914)
* *Emlékirat vizeink fokozottabb kihasználása és újabb vízügyi politikánk megállapítása tárgyában* (1931)
* *Újabb tanulmányok az öntözésről* (1933)

## Memorigiloj 
* busto en Szolnok (1988) https://www.kozterkep.hu/~/1181/

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj hidrologoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Ovgort

**Ovgort** estas vilaĝo de Ŝuriŝkara subdistrikto de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto, Rusio. Ĝi situas ĉe la rivero Sinja. Ĝi estis fondita en 1895 kaj havas la loĝantaron de 1520 homoj (2006).

Ĉe la rivero Sinja estas 8 vilaĝoj: Njimvoĵgort, Vitvoĵgort, Lovsanĥom, Ovolingort, Horpungort, Muvgort, Tiltim, Evrigort.

Je 25 kilometroj laŭflue plue de la rivero troviĝas la vilaĝo Jamgort.

Vintre okazas aertrafiko sur la itinero Saleĥard — Ovgort —  Muĵi. La pasaĝera trafiko okazas per helikoptero Mi-8.

Vintra trafiko okazas ankaŭ sur glacivojo, sur la rivero.

Kategorio:Vilaĝoj de Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto
Glacivojo

, Siberio, Rusio]]
**Glacivojo** estas vojoj, kiuj kondukas super glaciiĝinta lagoj, riveroj aŭ maraj akvoj.

En landoj kie la klimataj kondiĉoj estas taŭgaj, kiel Svedio, Finnlando, Estonio, Kanado, Usono aŭ Rusio, oni establas vintre, kiam veter-cirkonstancoj konvenaj, glaciajn ŝoseojn. Tiuj povas kondukis sur frostiĝintaj akvoj, tiel ili povas anstataŭigi pramo-itinerojn. 

Tiel establas la finna voj-adiminstrado vintre regule sep-kilometran longan oficialan glacivojon sur la  Pielinen-lago, tiel la distanco inter Lieksa kaj Koli duoniĝas.

Antaŭe glacia vojo estis establita de la Kvarken sur Golfo de Botnia en malvarmaj vintroj, inter Finnlando kaj Svedio, ekzemple dum la Vintra militoj 1939-40 kaj plej ĵuse en 1966 kaj 1970-aj jaroj, sed ekde uzo de glacirompiloj por teni libere ŝipveturebla la kanalon en Golfo de Botnia, tiu ne plu eblas.

La plej longa glacivojo (en tiu regiono) konektas la estonan Baltan insulon de Hiiumaa al la kontinento kaj estas 25 km longa.

Fama historia glacivojo estis la "Vojo de Vivo" sur la lago Ladoga, sur kiu estis prizorgita Leningrado en la Dua Mondmilito, dum la Sieĝo de Leningrado. 

Eĉ glacivojoj povas konduki al foraj lokoj, kie ne ekzistas pavimitaj vojoj. Tio koncernas Tuktoyaktuk en la kanada Nordokcidentaj Teritorioj, kiu en la somero pro la marĉa Muskegaj tundrogrundoj atingeblas nur per aviadilo.

Kiel plej longa glacivojo estas konsiderita la *Tibbitt to Contwoyto Winter Road*, kiu konektas la *Tibbitt-Lagon* proksime de la kanada urbo Yellowknife tra pluraj oraj kaj diamantaj minoj kun la 400&nbsp;km pli norde sitiuanta *Jericho Diamond Mine* (Diamanta minejo Jeriĥo). Ĝi havas totalan longon de 568&nbsp;km, el kiuj 73&nbsp;kondukas sur grundo. Ilia ĉefa celo estas la ebligo de pezaj transportoj provizi la minojn. Ĝi estas nur ĉirkaŭ du monatojn malfermita en jaro kaj la nura vojo liganta la teritorion de Nunavuto kun resto de la usona vojreto.

La fare de la aŭtoritatoj establitaj glacivojoj estas publikaj vojoj, sur kiu aplikiĝas preskaŭ ĉiam specialaj trafikaj reguloj. Tiel pro sekureckialoj, estas difinita maksimuma pezo por veturiloj. Ankaŭ ekzistas maksimuma rapideco, ĉar se oni superis tion, la sub-glaciaj ondo-movigoj estigitaj de la veturiloj povas okazi danĝerajn fendojn en la glacio.

Kategorio:Vojoj
Kategorio:Glacio
József Sadler

**József Sadler** [jOĵef ŝadler], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sadler József** estis hungara kuracisto, apotekisto, botanikisto, profesoro, muzeologo, membro de Leopoldina (akademio) http://www.leopoldina.org/de/mitglieder/mitgliederverzeichnis/member/6329/  (1831). Lia botanika nomo estis **Sadler**.

József Sadler http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s24.html naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  en Pest (urbo).

## Biografio 
József Sadler frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li laboris en apoteko. Li akiris farmacian diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1810, poste li estis apotekisto en urbo Pest. Inter 1812 kaj 1819 li plulernis en la menciita universitato, fine li akiris medicinan diplomon. Ekde 1815 li helpis la instruadon en la universitato apud Pál Kitaibel. En 1820 li eklaboris en la Hungara Nacia Muzeo, en la sekva jaro li iĝis muzeologo. Li kolektis plantojn, mineralojn, insektojn en la plena lando. Ne forlasinta la muzeon li ankaŭ ekinstruis en la universitato en 1832, kie  li estis nomumita ordinara profesoro post 2 jaroj. Post la hungara revolucio de 1848 li instruis jam hungare. Li estis dekano inter 1826 - 1830.
   
## Elektitaj kontribuoj 
* *Verzeichniss, der um Pesth und Ofen wildwachsenden phanerogamischen Gewächse…* (1818)
* *Magyarázat a magyar plánták szárított gyűjteményéhez* (1824 – 1830) - 14 kajeroj
* *Flora Comitatus Pestiensis…* (1825 – 1826; 2-a eldono en 1840)
* *De filicibus veris Hungriae, Transylvaniae, Croatiae et Litoralis Hungricae solennia instaurationis semisecularis universitatis Hungaricae die XXVIII* (1830)
* *Institutionum botanicarum pars prior: Glossologia Systematica et Phytographia* (1845)
* *Die Gräser Uugarns, gesammelt und für Botaniker und Oekonomen herausgegeben* - sen eldonjaro 

## Memorigiloj 
* Kreskaĵoj portas lian nomon, ekzemple Potentilla Sadleri Reichb., Ferula Sadleriana Ledeb.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj apotekistoj
Kategorio:Hungaraj botanikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj muzeologoj
Kernverdukotiledonoj

**Kernverdukotiledonoj** estas klado laŭ APG.

## Priskribo 
Ili havas unusulkpolenojn kaj du kotiledonojn.

## Sistematiko 
Kategorio:Taksonomio
Sartinja

**Sartinja** () estas vilaĝo en Berjozova distrikto de la Ĥanta-Mansa aŭtonoma distrikto — Jugra, Rusio sur la dekstra bordo de la rivero Norda Sosvo ĉe la kunfluejo de la samnoma rivero Sartinja. 

En la vilaĝo estis 35 domoj, 38 loĝantoj en 2010. Ĝi estas nacia vilaĝo de mansoj, kiuj okupiĝas pri fiŝkaptado. Elektro en la vilaĝo venas de dizela generatoro.

Tie ekzistas biblioteko, monumento al la soldatoj, kiuj pereis dum la Dua Mondmilito. En la vilaĝo estas 2 stratoj.

Kategorio:Vilaĝoj de Ĥanta-Mansio
21559 Jingyuanluo

'*21559 *Jingyuanluo'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Jingyuan Luo*, kiu gajnis la duan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2006 pro sia projekto pri sciencoj de la medio. Ŝi estis lernantino ĉe la *Hamilton High School'' en Chandler (Arizono, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Dumaguete

eta|300ra|Situo de Dumaguete en Orienta Negroso

**Dumaguete** (prononcata "Dumagete"), oficiale **City of Dumaguete**, kutime **Dumaguete City**, estas kvinaklasa urbego en la filipina provinco Orienta Negroso. Ĝi estas la ĉefurbo, ĉefhaveno, kaj plej loĝata urbo de la provinco. Ĝi havas plurajn universitatojn, el kiuj plej eminentas Universitato Silliman.

## Bildaro 

File:Dumaguete City Hall.jpg|Urbodomo de Dumaguete
File:Oriental Negros Capitol.jpg|Provinca kapitolo de Orienta Negroso
|Kampanilo de Dumaguete
File:Dumaguete City Rizal Boulevard.jpg|Plaĝo laŭ Bulvardo Rizal
File:SUHall2.jpg|Halo Silliman de la samnoma universitato
File:Silliman Avenue.jpg|Silliman-Avenuo
File:St. Catherine of Alexandria Church.jpg|Preĝejo de S-ta Katerino de Aleksandrio
File:Dumaguette Port.JPG|Pejzaĝa rigardo al la haveno de Dumaguete
File:Dumaguete Negros Oriental 3.jpg|Trirada biciklo en Dumaguete, unu el la ĉefaj formoj de publika transporto en la urbo

## Fonto 
Bazita sur la angla Vikipedio

Kategorio:Urboj de la Filipinoj
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Orienta Negroso
Milito de sendependiĝo

[eta|La [Greka milito de sendependigo (1821–1829) kontraŭ la Otomana Imperio.]]
[eta|[Hungara revolucio de 1848|Hungara sendependecmilito de 1848–1849]]
[eta|Roto Seán Hogan de [IRA dum la Irlanda milito de Sendependeco (1919–1921).]]
**Milito de sendependiĝo**, **Milito de sendependigo**, **Milito de sendependeco**, aŭ rekte **sendependecmilito** estas konflikto okazanta sur teritorio kiu deklaris sendependecon. Siatempe la ŝtato kiu antaŭe tenis tiun teritorion sendas militfortojn por sekurigi sian suverenecon kaj la indiĝenaj loĝantaroj suferas konfliktojn kun la antaŭa posedanto, nome separatista ribelo komenciĝis. Se nova ŝtato estas sukcese establita, la konflikto estas kutime konata kiel ¨Milito de sendependeco¨.

Uzo de la esprimo plejparte originas de la Usona Milito de Sendependeco sed antaŭaj konfliktoj igis la nomon retroaktive - kiel ekzemple pri la Nederlanda Sendependecmilito, originale konata kiel la "Sepjara Milito" kaj daŭre ofte nomita sub tiu nomo en Nederlando mem.

## Ekzemploj de sendependecmilitoj 
* Alĝeria Milito de Sendependeco
* Argentina Milito por Sendependiĝo
* Bangladeŝa Liberigo-Milito
* Barata sendependecmilito
* Biafra Liberigo-Milito
* Bosnia Milito por Sendependiĝo
* Etiopa sendependecmilito
* Greka milito de sendependigo
* Haitia sendependecmilito
* Milito de Hispana Sendependiĝo
* Sendependigo de Hispanameriko
* Hungara sendependecmilito
* Kolombia sendependecmilito
* Kosova Milito por Sendependiĝo
* Latva milito de sendependeco
* Nederlanda Milito por Sendependiĝo
* Milito por Turka Sendependiĝo
* Usona Milito de Sendependeco

## Vidu ankaŭ 
* Sendependiga milito
* Militoj de nacia liberigo


Kategorio:Militoj
Kategorio:Separismo
21564 Widmanstätten

'*21564 *Widmanstätten''''' estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la grafo Alois von Beckh Widmanstätten (1754 — 1849), aŭstra kemiisto, kiu malkovris tipajn figurojn per ago de acido sur la veraj ferometeoritoj. Tiuj unikaj figuroj de Widmanstätten pova esti uzitaj por determini, ĉu ero da fero estas fakte meteorito.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Neavanco

**Neavanco** estas la ripeto de unu lernojaro en la sama klaso. La kaŭzo plej ofte estas ke la lernanto, dum la pasinta lernojaro, ne estis sufiĉe sperta aŭ laborema en la instruitaj fakoj. Ankaŭ kelkfoje soci-emociaj motivoj kaŭzas neavancon. La ĉefkaŭzo de neavanco oni ofte serĉas ĉe la infano kvankam ĝuste la instruisto havas grandan influon dum la disvolviĝo de la infano. Tio okazas ĉefe en mezlernejoj.

Foje neavanco aŭ jarripeto sukcesas (la lernanto superas siajn iamajn limigojn) kaj foje tute ne: la lernanto je la fino de la ripetita lernojaro retenas la iamajn limigojn. Tiuokaze en kelkaj landoj jam ne estas rajto al ripetigo kaj la lernanto supreniras ĉar male estus tro da aĝa diferenco kun samklasanoj. En kelkaj landoj eblas ripeti pliajn fojojn. 

En universitatoj ne funkcias la sama sistemo kiel en mezlernejoj. En bazlernejoj apenaŭ okazas neavanco.

## Referencoj 
Kategorio:Edukado
Kategorio:Lernado
21539 Josefhlávka

'*21539 *Josefhlávka'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Petr Pravec elde la Observatorio de Ondřejov, en Ondřejov ; proksime de Prago.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la ĉeĥa arkitekturisto kaj filantropo Josef Hlávka (1831–1908), kiu establis fondaĵojn por helpi studentojn sciencistojn kaj artistojn. En 1891 li fondis kaj gvidis la Ĉeĥan Akademion de Sciencoj kaj Artoj (ĉeĥe : *Česká akademie věd a umění''), kiu, ĝis ĝia trudita abolado en 1952, alportis kune dintingajn ĉeĥajn artistojn kaj sciencistojn.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Petr Pravec
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998
Batalo de Urica

La **Batalo de Urica** [uRIka] estis ago milita de la Milito de Venezuela Sendependeco okazinta ĉe la vilaĝo de Urica (aktuala ŝtato de Anzoátegui) la 5an de decembro 1814, inter la ĉefgeneralo José Félix Ribas (por la respublikaj) kaj José Tomás Boves (por la reĝistoj); kaj kiu havis kiel finan rezulton la morton de Boves.

## Precedencoj 
Iom post la batalo de La Magueyes Bermúdez kaj la restoj disvenkitaj de sia armeo kuniĝis al Ribas en Maturín dum Boves kunigis siajn trupojn al la restoj de la forto de sia anstataŭanto Francisco Tomás Morales, disvenkita en la Kvara Batalo de Maturín, en Urica.

Por ĉi tiu entrepreno kalkulis Ribas kun almenaŭ 2.000 homoj, ĉe kies estrado troviĝis José Tadeo Monagas, Pedro Zaraza, Manuel Cedeño, Francisco Parejo kaj aliaj. Atinginte la lokon de La Areo, venis Ribas al la formado de 2 kolumnoj de kavalerio de 180 homoj, kiuj ricevis la nomon de *Rompelíneas*, kun Monagas kaj Zaraza de majoroj. Post efektivigi ĉiujn preparojn por la batalo, la taĉmento patriota marŝis dum la nokto de la 4a al la 5a de decembro, por atingi tagiĝon en Urica fronte al la realistoj, disfalditaj en tri kolumnoj sur granda savano.

## La batalo 
La kontraŭstaroj estis komencitaj de Boves, kiam li eliris kun sia kolumno fronti la trupojn de la kolonelo Bermúdez, kiu povis malakcepti la atakon. Ĉi tiu komenca sukceso de la patriotoj permesis al Ribas meti siajn homojn en linio de batalo kaj kun ili ŝarĝis kontraŭ la realistoj, kiuj respondis per intensa fajro de artilerio. En ĉi tiu momento, ĝi ordonis Ribas ke la kolumnoj *rompelíneas* entreprenu la atakon kontraŭ la malamika dekstra kolumno, kio estis farita kun sukceso.

Kiam Boves avertis ke lia kolumno estis envolvita, ĝi eliris de sia centro subite kun 400 rajdantoj por rompi la vicojn patriotajn, sed pereis en la kolizio. La resto de la realismaj fortoj (centro kaj maldekstra), ŝarĝis kontraŭ la respublika linio kaj envolvis ĝin, kaj per tio akiris la venkon. La homperdoj estis multnombraj en ambaŭ partioj.

## Konsekvencoj 
La morto de Boves havis multajn konsekvencojn: estis okazinta de Francisco Tomás Morales sed ĉi tiu post nelonge marŝis al la Nova Granato en la kampanjo de Morillo kaj kun la longa la plej granda parto de siaj homoj ekdefendis la sendependisman partion je la komando de José Antonio Páez post la penadoj de la kreola elito inkludi la popularan homamason al sia partio kontraŭ la hispanoj.

### Bibliografio 
* Antonio Núñez Jiménez (1994). *Un Mundo Aparte: Aproximación a la Historia de América Latina y el Caribe*. Madrido: Eldonoj de la Torre. ISBN 84-7960-043-8.

## Eksteraj ligiloj 
* La batalo de Urica , Enoriente.Com (disponebla rompita ligo en Internet Archive; vidu la [//web.archive.org/web/*/http://www.enoriente.com/un-dia-en-oriente/cronicasoriente/batalladeurica.htm vivokuron] kaj la [//web.archive.org/web/2/http://www.enoriente.com/un-dia-en-oriente/cronicasoriente/batalladeurica.htm lastan version] ).

## Vidu ankaŭ 
* José Tomás Boves
* Dua Respubliko de Venezuelo

## Notoj kaj Referencoj 
Kategorio:Historio de Venezuelo
Károly Sajó

**Károly SAJÓ** [kAroj ŝajO], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sajó Károly** estis hungara entomologo, zoologo, instruisto. Lia origina nomo estis **Schemiz Károly**. Lia filo estis Elemér Sajó.
eta|Monumento pri Károly Sajó
Károly Sajó https://hu.wikipedia.org/wiki/Saj%C3%B3_K%C3%A1roly naskiĝis la  en Győr. Li mortis la  en Őrszentmiklós.

## Biografio 
Károly Sajó frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Li aĝis 22, kiam li edziĝis, baldaŭ li havis 3 filojn. Inter 1877 kaj 1880 li instruis en gimnazio en Ungvár, poste li esploris 15 jarojn en entomologia instituto. En 1895 li pensiuliĝis kaj en sia bieno en Őrszentmiklós li okupiĝis pri entomologio kaj ĝardenkulturo.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Peronospora viticola* (1890)
* *Krieg und Frieden im Ameisenstaat* (1908)
* *Aus dem Leben der Käfer* (1910)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Hungaraj zoologoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Piedĉifono

[eta|Soveta soldato sekiganta siajn piedĉifonojn en [tranĉeo]]
**Piedĉifono** estas peco de lina, kotona, flanela (por vintro) aŭ alia teksaĵo, kutime havanta la formon de kvarangulo aŭ kvadrato. Piedĉifonojn uzis soldatoj anstataŭ ŝtrumpojn aŭ ŝtrumpetojn volvante ilin ĉirkaŭ siajn piedojn por sorbi ŝviton kaj protekti kontraŭ humido kaj malvarmo. Ĉifonitajn piedojn oni metis en botojn aŭ aliajn soldatŝuojn. En Orienta Eŭropo piedĉifonoj estis vaste uzataj en armeoj ankoraŭ en la 21-a jarcento.

La avantaĝoj de piedĉifono estas pli granda fortikeco ol ĉe ŝtrumpeto kaj universala grandeco. Ĝi sekiĝas pli rapide post lavado kaj eblas ĝin memfari el ajna teksaĵo. Tamen surmeti piedĉifonon estas pli komplike kaj daŭras multe pli longe ol ĉe ŝtrumpeto, kaj malĝuste volvita povas kaŭzi frot-vundojn. Ĝi estas ankaŭ pli granda ol ŝtrumpeto kaj postulas pli grandajn ŝuojn. Ne eblas uzi piedĉifonojn sen ŝuoj, kiuj fikstenas ilin.

## Referencoj 
Kategorio:Subvestoj
Kategorio:Piedvesto
István Sályi

**István Sályi** [iŝtvAn sAji], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sályi István** estis hungara inĝeniero, profesoro, parlamentano. Lia origina nomo estis **Springer István** ĝis 1936.

István Sályi http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/13344.htm naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la  en Miskolc.

## Biografio 
István Sályi akiris diplomon en Reĝa Teknika Universitato József en 1923. En la sama jaro li edziĝis, baldaŭ li havis 2 filojn. Post siaj studoj li havis postenon en signifa fabriko ĝis 1928, sed tiutempe li lernis matematikon en Scienca Universitato Péter Pázmány kaj Scienca Universitato István Tisza. Li doktoriĝis el matematiko en Debrecen, poste li instruis en Universitato József. Interrompo okazis en 1931, tiam li esploris en Vaŝingtono helpe de stipendio. Li doktoriĝis el tekniko en 1936 en Universitato József. En la jaroj 1937 kaj 1938 li laboris en juĝejo pri patentoj, poste li revenis instrui al Universitato József kiel privata profesoro. Inter 1949 kaj 1971 li estis nomumita katedrestro de Pezindustria Teknika Universitato, kie estis rektoro inter 1950-1961. Li estis parlamenta deputito inter 1953–1974, krome li havis altajn politikajn postenojn. En 1958 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. Li ricevis premion Kossuth en 1953, poste aliajn malpli gravajn premiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Bolyai János geometriai axiómájának kiegészítése* (1927)
* *A beton lassú alakváltozása* (1935)
* *Ein graphisches Verfahren zur Bestimmung der Eigenfrequenzen von Systemen mit mehreren Massen* (1942)
* *Statika* (1948)
* *Kinematikai és kinetika* (1951) - studenta lernolibro
* *Szilárdságtani példatár I.* (1957)
* *Műszaki mechanika II. – A dinamika elemei* (1966)

## Memorigiloj 
* busto (vidu la foton!)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 

Kategorio:Hungaraj maŝininĝenieroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Haywards Heath

**Haywards Heath** estas urbo en la tradicia graflando Sussex de Anglio, 19 kilometrojn norde de Brajtono. Ĝi situas en la administra regiono Sud-orienta Anglio, kaj ekde 1974, kiam la tradicia graflando dividiĝis, apartenas al la administra unuo okcidenta Susekso (*West Sussex*). Laŭ la censo de 2001 la urbo havis  loĝantojn. 

## Partneraj urboj 
*  Bondues, departemento Nord - Francio
*  Traunstein, Bavario - Germanio

Kategorio:Urboj de Britio
Pigor & Eichhorn

**Pigor & Eichhorn** estas kabareda kaj kanzona duopo en Berlino kun Thomas Pigor kaj Benedikt Eichhorn. Ĝi ekzistas de 1995 plennome kiel „Pigor singt, Benedikt Eichhorn muss begleiten“ (Pigor kantas, Benedikt Eichhorn devas akompani) .

Pigor & Eichhorn famiĝis en Germanujo, Aŭstrujo kaj Svislando per sia moderna speco de kabareda kanto, kiu kunigas aktualajn muzikstilojn kun satirajn enhavojn. Inter la kantadoj la pianisto kaj la pianisto amuze kaj sprite vortbatalas pri la gvidmotivo de la programo.

La duopo ricevis multajn distingojn, ekzemple en la renoman *Deutscher Kleinkunstpreis* (Germana Kabaretpremio) en la fako kanzono, ĉar ĝiaj tekstoj „montras al la urbegan kanton de la finiĝanta 20-a jarcento la vojon“.

## Aliaj kunprezentantoj 
Ekde 2000 dum kelkaj jaroj sur la scenejo kunprezentis ankaŭ Ulf Henrich. En kelkaj programoj kante akompanis kvin virinaj voĉoj, nomataj la „die Pigoretten“, Maike von Bremen, Eva Thärichen, Anett Cierzynski kaj Alice Köfer. En la programo *Volumen 7* (2011) kunmuzikas Stefan Gocht (trombono, tubjo) kaj Emanuel Hauptmann (frapinstrumentaro).

## Scenejaj programoj 
* 1995: *Volumen 1*
* 1997: *Volumen 2*
* 1999: *Volumen 3*
* 1999: *Quartett* (kunproduktaĵo kun Queen Bee)
* 2001: *Pigor und die Pigoretten (Chanson Goes Go Go)*
* 2004: *Volumen 4*
* 2007: *Volumen 6*
* 2011: *Volumen 7*
* 2013: *Volumen 8*
Krome ekzistas kanzonprogramo franclingva (Pigor chante, Benedikt Eichhorn doit l’accompagner, Volume F [Pigor kantas, Benedikt Eichhorn devas akompani]) same kiel programoj kun anoncoj en la hispana kaj angla.

## Diskaro 
* 1996: *Volumen 1*
* 1998: *Volumen 2*
* 1999: *Der Beck*
* 2000: *Volumen 3*
* 2002: *Pigor und die Pigoretten*
* 2004: *Volumen 4*
* 2007: *Volumen 6*
* 2011: *Volumen 7*
* 2013: *Volumen 8*

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala hejmpaĝo
* artikolo pri Pigor en Zeit de la 28-a de oktobro 2010

Kategorio:Muzikaj duopoj
Kategorio:Germanlingva kabaredo
Kategorio:Kanzonistoj
Kategorio:Berlino en kulturo kaj arto
Nuneaton

iĝis konata novelisto]]
**Nuneaton** [prononco ] estas urbo de Anglio, 12 kilometrojn norde de Coventry. 

Laŭ la stato de  en la urbo vivis . La urbo situas en la regiono West Midlands, kaj estas la plej granda urbo de la graflando Warwickshire, kies ĉefurbo tamen estas la laŭ nombro de loĝantoj pli eta urbo Warwick.

Kategorio:Urboj de Britio
21571 Naegeli

'*21571 *Naegeli'''* estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la  en la kadro la kampanjo "LINEAR" (*Lincoln Near-Earth Asteroid Research*) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Kaleb Markus Naegeli*, kiu gajnis la unuan rangon en la *Intel International Science and Engineering Fair* de 2006 pro sia projekto pri medicino kaj sano. Li estis lernanto ĉe la *Northwestern High School'' en Kokomo (Indianao, Usono).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de LINEAR
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1998