open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alfbach (Prüm)

La rivereto **Alfbach** estas 22,3&nbsp;km longa, orografie dekstra alfluanto de la rivereto Prüm en la rejnland-palatinata distrikto Bitburg-Prüm (Germanujo).

## Geografio 
### Riveriro 
La Alfbach fontas en la Schneifel sur alteco de 631 m. La fonto situas ĉe la norda deklivo de la monto Schwarzer Mann (alteco 697,8 m) ĉirkaŭ tri kilometroj nordoriente de Halenfeld sur la teritorio de la komunumo Buchet.

La rivereto unue fluas en sudokcidenta direkto al Halenfeld, tie ĝin alfluas ĝia ĉefa alfluanto, nome la rivereto Donsbach, turnas sin al sudo ĝis Buchet, por poste daŭrigi sian vojon al sudoriento tra Bleialf. Apud Großlangenfeld ĝi denove ŝanĝas sian direkton al la sudo kaj subfluas apud la muelejo “Hauscheider Mühle” la A60. Poste la rivereto daŭrigas sian vojon al sudoriento. Poste la Alfbach enbuŝiĝas okcidente de Pronsfeld sur alteco de 365 m venanta de nordo en la rivereton Prüm.

### Akvokolekta areo 
La Alfbach deakvigas areon de 55,693&nbsp;km² trans Prüm, Sauer, Mozelo kaj Rejno al la Norda Maro.

### Alfluantoj 
* „Mombach“ maldekstre, nordoriente de Halenfeld 
* „Steinbach“ maldekstre apud Niederlascheid 
* „Üchenbach“ maldekstre, sude de Bleialf 
* „Eisbach“ maldekstre, okcidente de Brandscheid
* „Vierenbach“ maldekstre oriente de Habscheid 
* „Schinnbach“ maldekstre, oriente de Habscheid 
* „Schwarzbach“ maldekstre , sudoriente de Habscheid
* „Donsbach“ dekstre, en Halenfeld 
* „Dürenbach“ dekstre, en Bleialf 
* „Sonnenbach“ dekstre sude de Bleialf 
* „Waleschbach“ rechts sudokcidente de Bleialf 
* „Lautersbach“ dekstre
* „Katzenbach“ dekstre, apud Großlangenfeld 
* „Tunenbach“ dekstre, nordoriente de Habscheid 
* „Hollbach“ dekstre, nordoriente de Habscheid
* „Paulsgraben“ dekstre, oriente de Habscheid 
* „Waldgraben“ dekstre, oriente de Habscheid 
* „Bosborn“ dekstre, sudoriente de Habscheid

Kategorio:Riveroj en la Ejfelo
Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm
Kategorio:Akvokolekta areo de Prüm
Kategorio:Riveroj en Rejnlando-Palatinato
Fandskorio

**Fandskorio** estas pli malnova kaj termine ĝusta esprimo por speciala formo de piroklasta sedimentaĵo. Ĝi konsistas el erupciaj laferoj, arde fluantaj, kiuj kungluiĝas ĉe la kratera rando. Tiuj firmiĝantaj kaj “kunvelditaj” laferoj kreskigas la krateron. Ankaŭ la termino ‘’skorio’’ malĝustas kiel la esprimo vulkana cindro, ĉar ambaŭ ne estas restproduktoj de brulado.

En la pli nova terminologio de la piroklasto respektive piroklastaj sedimentaĵoj la veldoskorio apartenas al la vulkanaj aglomeraĵoj, kiuj konsistas el pli ol 75 % el vulkanaj bomboj.

## Literaturo 
* Roger Walter Le Maitre: *Igneous rocks: IUGS classification and glossary; recommendations of the International Union of Geological Sciences, Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks.* 2. Aufl., 236 S., New York, Cambridge University Press 2002, ISBN 0-521-66215-X
* Hans Murawski & Wilhelm Meyer: Geologisches Wörterbuch. 10., neu bearb. u. erw. Aufl., 278 S., Enke Verlag, Stuttgart 1998 ISBN 3-432-84100-0.

Kategorio:Piroklastaj rokoj
Kategorio:Vulkanaj rokoj
Kategorio:Vitro
Al-Mustadi

**Hassan al-Mustadi Ibn Jusuf al-Mustanĝid** (1142 – 30a de Marto 1180) () estis la Abasida Kalifo en Bagdado de 1170 ĝis 1180. Kiel sia antaŭulo, li pliokupis pli malpli sendepan postenon, kun veziro kaj ĉirkaŭaj kortegoj, kaj estis subtenita nur de malgranda forto sufiĉa por porokaza loka kampanjo. Dum sia regado, Saladino finigis la ekziston de la Fatimida kaliflando, iĝis la Sultano de Egiptio kaj deklaris obeon al la Abasidoj.

Benjameno de Tudelo, kiu veturis al tiu areo inter 1160 kaj 1173, notis: "Du tagojn el Akbara staras Bagdado. Nome la granda metropolo de Kalifo Emir-al-Mumenin al Abassi Amir al-Mu'minin, de la familio de ties profeto, kiu estas estro de la Mahometa religio. Ĉiuj mahometaj reĝoj agnoskas lin, kaj li tenas la saman dignecon super ili kiel la Papo ĝuas super la Kristanoj. La palaco de la Kalifo en Bagdado estas trimejle etenda. Ĝi enhavas grandan parkon plena je ĉiaj specoj de arboj, kaj utilaj kaj ornamaj, kaj ĉiaj tipoj de bestoj, same kiel akvejo plenita el akvo rekte prenita el la rivero Tigris; kaj kiam ajn la Kalifo deziras distriĝi kaj ekzerci Aŭ veturi, birdoj, bestoj kaj fiŝoj estas preparataj por li kaj por liaj korteganoj, kiujn li invitas al sia palaco. Tiu granda Abasido estas tre amika de Judoj, kaj multaj el liaj oficiroj estas de tiu nacio; li komprenas ĉiujn lingvojn, estas fakulo en Mosea juro, kaj legas kaj verkas la hebrean lingvon. Li ĝuas nenion pli ol tion kion li spezas pro la laboro de siaj propraj manoj, kaj tiele li manfabrikas litkovrilojn, kiujn li stampilas per sia sigelo, kaj kiujn liaj oficiroj vendas en la publika merkato..."

En 1180, la kalifo Al-Mustadi mortis kaj estis sukcedita de sia filo Al-Nasir.

## Referencoj 
* *Tiu teksto estis adaptita el la verko de William Muir en publika havaĵo nome "The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall".*
* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". In Frye, R. N. The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–202. ISBN 0-521-06936-X. https://books.google.es/books?id=16yHq5v3QZAC&lpg=PP1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Alirita la 7an de Novembro 2016.

Kategorio:Abasidaj kalifoj
Kategorio:12-a jarcento
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Bagdado
Károly Kolbai

**Károly Kolbai** [kAroj], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kolbai Károly** estis hungara altlerneja instruisto, agronomo.

Károly Kolbai http://tudastar.dfmk.hu/zalaiak?p=523  naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Károly Kolbai frekventis gimnazion en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1922, post 2 jaroj ankaŭ pedagogian diplomon. Post siaj studoj li estis asistanto en la akademio. Ekde 1931 li estis nomumita katedrestro en Ekonomia Akademio de Keszthely. Same li estis katedrestro inter 1949 kaj 1963 en universitato de Gödöllő, eĉ li estis rektoro inter 1957-1960. En 1952 li doktoriĝis antaŭ la Hungara Scienca Akademio. En 1969 li pensiuliĝis. Li ricevis premion Kossuth en inter 1957, pli antaŭe kaj poste aliajn premiojn.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Az Alföld takarmányszükségletének fedezése* (1926)
* *A helyes talajművelés* (1941)
* *Gödöllői ikersoros kukoricatermesztés* (1957)
* *A füvesvetésforgós földművelési rendszer elvi tanulságai hazánkban* (1962)

## Memorigiloj 
* strato en Mosonmagyaróvár Object

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre) 
* hungarlingva biografio kun foto
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Gyula Kadocsa

**Gyula Kadocsa** [djula kadoĉa], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kadocsa Gyula** estis hungara entomologo, mezlerneja kaj universitata instruisto. Lia origina familia nomo estis *Kaufmann* ĝis 1905.

Gyula Kadocsa http://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/kimle/fejezetek_kimle_multjabol/pages/007_Kadocsa_Gyula.htm naskiĝis la  en Magyarkimle, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Gyula Kadocsa frekventis gimnazion en Győr, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár) en 1902. Post siaj studoj li instruis 2 jarojn en agrikultura lernejo en Hódmezővásárhely, poste li estis asistanto en la akademio. En 1909 li eklaboris en Budapeŝto en la entomologia stacio, kies nova nomo estis esplora instituto pri protektado de kreskaĵoj en 1932. Li estis subinstitutestro ekde 1937, ekde 1941 institutestro. Li longe gvidis en la lando protektadon kontraŭ la terpomaj skaraboj. Inter 1919–1941 li instruis ankaŭ en hortikultura mezlernejo, inter 1934-1949 en Reĝa Teknikuniversitato palatino József kiel privata instruisto. En 1947 li atingis la instruan rangon titulara eksterordinara profesoro. En 1945 li pensiuliĝis, sed li ĝismorte helpis laborojn de la instituto. Li ricevis premion en 1954, en la sekva jaro premion Kossuth. En 1957 li doktoriĝis.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Konyhakerti növényeink állati ellenségei* (1924)
* *Mezőgazdasági növényeink fontosabb állati ellenségei* (1925)
* *Gazdasági állattan. A hasznos és kártevő állatok ismertetése* (1929)

## Memorigiloj 
* strato en Mosonmagyaróvár

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj entomologoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Hungara Dancarta Universitato

La **Hungara Dancarta Altlernejo** () estas supera edukejo en Budapeŝto, kie oni instruas baletistojn, dancistojn, koreografojn. La kampuso longe estis kontraŭ la Budapeŝta Ŝtata Operejo, ekde 2001 ĝi situas en Zugló.
eta|maldekstre|La Budapeŝta Ŝtata Operejo, kiun profitas ankaŭ la baletistoj
## Historio 
Tuj komence de la 20-a jarcento baletistoj de Sankt-Peterburgo alvenis en Budapeŝton. Pro la granda sukceso itala baletisto levis nivelon de la hungaraj baletistoj. La oficiala instruado de la baletistoj komenciĝis nur en 1937 en la menciita Operejo. En 1949 ankaŭ dancarta lernejo estis fondita. En 1950 ili unuiĝis laŭ la oficiala nomo Ŝtata Baleta Instituto. Tie funkciis ankaŭ bazlernejo kaj gimnazio. La lernantoj ricevis abiturienton, sed ekde 1975 diplomon. Ekde 1973 oni instruas ankaŭ popoldancojn. En la sekva jaro la gimnazio pligrandiĝis kun diversaj ĉambroj en la proksimeco. En 1983 la instituto estis levita al altlernejo, en 2017 universitato. Estas ankaŭ koreografa kaj dancpedagogio instruado.
eta|
eta|

## Elektitaj gvidantoj de la instituto/altlernejo 
* György Lőrincz (baletisto) - fondinta direktoro
* Hedvig Hidas direktoro (1961)
* Zsuzsa Kun direktoro (1972)
* Imre Dózsa direktoro (1979 - 1991) ĉefdirektoro (1983), (1998 - 2006)
* Zoltán Nagy (baletisto) ĉefdirektoro (2006 - 2008)
* György Szakály (2010 - 2011), rektoro
* Tamás Solymosi (2013 - )

## Elektitaj instruistoj 
* Károly Aszalós
* Irén Bartos
* Mária Bérczes
* Péter Cseke (aktoro, 1953)
* László Diószegi
* Erzsébet Dvorszky
* Attila Egerházi
* Béla Földi
* József Forgách (baletisto)
* Judit Gombár
* Etelka Kálmán
* Mária Kékesi
* Tamás Koren
* Andrea Ladányi
* Sándor László-Bencsik
* Andrea Lippai
* Szilárd Macher
* Zsuzsa Merényi
* Viktor Nagy (aktoro)
* Ágnes Roboz
* Edit Rujsz
* Gyula Sárközi
* Zoltán Solymosi
* Olga Szentpál
* Csaba Szögi (dancisto)
* Zoltán Varga (koreografo)
* Balázs Vincze

## Elektitaj studentoj 
* Cecília Esztergályos
* Zoltán Feicht
* Éva Gálik
* Kata Gonda
* Csaba Horváth (koreografo)
* Krisztina Keveházi
* Lia Kopetty
* Alexandra Kozmér
* György Krámer
* Katalin Lőrinc
* Szilárd Macher
* Marianna Majorosi
* Tünde Majsai-Nyilas
* Erika Marozsán
* Dóra Szinetár
* Mónika Ullmann

## Fontoj 
* http://mek.oszk.hu/02100/02185/html/545.html
* http://www.mtf.hu/index.php?id=1399408114 

Kategorio:Universitatoj de Budapeŝto
Kategorio:Danco en Hungario
Saint-Germain-en-Laye-Bel-Air - Fourqueux (stacidomo)

**Saint-Germain-en-Laye-Bel-Air - Fourqueux** estas fermita franca stacidomo sur fervojo Grande ceinture Ouest, situanta en komunumo Saint-Germain-en-Laye, en departemento Yvelines.

Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Grande ceinture de Paris (990000).

centra|280ra|eta|Antaŭa stacidomo *Fourqueux*, PK

## Interkonektoj 
*   '''' (ekde la )
*  Résalys R1 R6

## Vidu ankaŭ 
* Transilien
* Transilien L
* Grande ceinture Ouest
* Stacidomoj de Transilien
* Saint-Germain-en-Laye
* Fourqueux
* Fourqueux - Bel-Air (Tramtrajno en Francilio)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Horaro de anstataŭaj busoj

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:Grande ceinture Ouest
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Fourqueux
Kategorio:Saint-Germain-en-Laye
Maria de Hungario

**Maria de Hungario** povas esti:
* Maria (Hungario), (ĉ. 1370-1395), (reganta) reĝino de Hungario
* Maria de Aŭstrio (1505-1558), (progeedza) reĝino de Hungario
Manuel Leiras Pulpeiro

**Manuel LEIRAS PULPEIRO** [manuel' lejras pulpejro] (naskiĝis en Mondoñedo la 25an de oktobro 1854, mortis la 9an de novembro 1912 samloke) estis poeto en la galega: Li enviciĝas inter la verkistoj de la Renaskiĝo de la galega literaturo. Li estis esperantisto.

## Vivo 
Leiras Pulpeiro studis latinon, lingvon kaj beletristikon en la seminario de Mondoñedo, kaj medicinon en Madrido, kaj licenciiĝis en 1877. Li laboris kiel kuracisto en Mondoñedo, kaj la lokanoj alte taksis lin pro tio.
eta|maldekstra|175px|*Cantares Gallegos*, Mondoñedo, 1911.
Li estis respublikano, kaj fariĝis prezidanto de la Federacia Respublikana Komitato de Liberala Mondoñedo. Krome li deklaris sin kontraŭklerikala, kaj tiu trajto kaŭzis al li multnombrajn malfacilaĵojn en Mondoñedo, episkopa urbo; tamen li sukcesis firme defendi siajn ideojn.

Li rifuzis la proponon membriĝi en la Reĝa Galega Akademio, asertante, ke li ne meritas tiun honoron, sed donacis al tiu institucio gravan etnografian kaj leksikologian materialon (kun proverboj, kantoj, divenludoj, ktp., kiun li mem kolektadis. Nur unu libron li verkis: *Cantares gallegos* (*Galegaj kantoj*, 1911), kun popolecaj poemoj temantaj pri moroj, patriotismo kaj inkludantaj kontraŭklerikalajn satirojn.

En siaj verkoj li prikantis Mondoñedo kaj ĝian regionon; Galegion kaj ĝiajn bezonojn kaj mankojn. Oni enterigis lin en la civila (neeklezia) tombejo de Mondoñedo.

Post lia morto oni arigis liajn tekstojn en la volumo *Obras completas* (*Plena verkaro*, 1930); en 1970 aperis la ampleksigita kolekto *Obra completa*, editorita de Xosé Luís Franco Grande kaj enhavanta nepublikigitajn elplumaĵojn.

Oni dediĉis al li la Tagon de la Galega Beletro de 1983. En 1998 presiĝis *Costumes antigos en Galiza* (*Prakostumoj en Galegio*), traduko far Ramón Reimunde de la hispanlingva originalo malnetigita de Ramón Félix, la frato de Manuel.

## Leiras Pulpeiro kaj esperanto 
Manuel Leiras Pulpeiro estis esperantisto kaj en 1905 oni menciis lin inter la membroj de la loka grupo de Mondoñedo. Ne konserviĝas ajnaspecaj tekstoj liaj en la internacia lingvo, sed esperantismo elfluas el kelkaj liaj poemoj, kiel:

::KRESKAS ĈE ULEKSOJ DORNAJ

::Kreskas ĉe uleksoj dornaj
::la simplanimaj lekantoj;
::inter la sovaĝaj ruskoj
::floras lonicera blanko;
::dum kampe kune prosperas
::ileksoj kaj digitaloj...
::Kiam do sammaniere
::kondutos nia homaro?

(Originala titolo: "Danse ao pé dos toxos bravos"). 

## Bildgalerio 

Dosiero:Escultura Manuel Leiras Pulpeiro, Mondoñedo.jpg|Skulptaĵo honore al Leiras Pulpeiro en Mondoñedo.
Dosiero:Pulpeiro.JPG|Tombo en la malnova tombejo de Mondoñedo.
Dosiero:Pulpeiro2.JPG|Poemo de Leiras Pulpeiro en Mondoñedo.
Dosiero:Pulpeiro 3.JPG|Poemo de Leiras Pulpeiro en Mondoñedo.

## Notoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tago de la Galega Beletro

## Eksteraj ligiloj 
*  Reĝa Galega Akademio 
*  Paĝo pri la aŭtoro en la Biblioteca Virtual Galega 

Kategorio:Galeglingva literaturo
Kategorio:Tago de la Galega Beletro
Akbara

eta|dekstra|Akbara, 1946.
**Akbara** () estas araba vilaĝo, *de facto* kvartalo de la urbo Safed. Origine juda vilaĝo dum la klasika periodo, ĝi partoprenis en la Unua Juda-Romia Milito. Poste, la vilaĝo havis malmultajn registrojn ĝis nun dum la Mezepoko, estante Juda ĝis fino de la Fatimida periodo, sed probable estis abandonita ĉirkaŭ ĉirkaŭ la 11a jarcento. Arab-majoritata vilaĝo ekzistis dum la epokoj de Otomanoj kaj Britoj. Antaŭ la somero de 1948, estis palestinaraba islama vilaĝo, situa 2.5 kilometrojn sude de Safed, kiu estis senloĝigita de originaj loĝantoj kaj reloĝigita de arabaj loĝantoj senloĝigitaj el najbaraj areoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Welcome to Akbara
* Survey of Western Palestine, Map 4: IAA, Wikimedia commons
* 'Akbara, ĉe Khalil Sakakini Cultural Center
* Akbara, Dro. Khalil Rizk.
* 3akbara  el Dro. Moslih Kanaaneh

Kategorio:Palestino
Kategorio:Palestinanoj
Kategorio:Historio de Israelo
Kategorio:Geografio de Israelo
Benjameno de Tudelo

eta|dekstre|350px|Mapo de la vojaĝo.
**Benjameno de Tudelo** ({en hebrea בִּנְיָמִין מִטּוּדֶלָה, [binjaˈmin mituˈdela]; ;&lrm; Tudelo, Navaro, 1130 - Kastilio, 1173) estis mezepoka juda veturisto kiu vizitis landojn de Eŭropo, Azio, kaj Afriko en la 12a jarcento. Liaj interesaj priskriboj de okcidenta Azio antaŭis tiujn de Marco Polo por unu jarcento. Pro sia larĝa edukado kaj vasta kono de lingvoj, Benjameno de Tudelo estas ĉefa figuro en mezepoka geografio kaj historio de judoj.

Oni konas malmulton el lia frua vivo, krom la fakto ke li estis el la Navara urbo Tudela en kio estas nun Hispanio. Nune, strato en la *alĥama* (iama juda kvartalo) nomiĝas laŭ li.

*La vojaĝoj Benjameno* estas grava verko ne nur kiel priskribo de la judaj komunumoj, sed ankaŭ kiel fidinda fonto pri la geografio kaj etnografio de la Mezepoko. Kelkaj modernaj historiistoj opinias ke Benjameno havigas akuratajn priskribojn de ĉiutaga vivo en la Mezepoko. Origine verkita en hebrea, lia veturmemoro estis tradukita en Latinon kaj poste tradukita en plej el ĉefaj eŭropaj lingvoj. Ĝi ricevis multan atenton el fakuloj de la Renesanco en la 16a jarcento.

## En Bagdado 
Kiel ekzemple de la priskriboj de Benjameno de Tudelo oni vidu la jenan priskribon de Bagdado la figuro de la abasida kalifo ktp. Benjameno de Tudelo veturis al tiu areo inter 1160 kaj 1173, kaj notis: "Du tagojn el Akbara staras Bagdado. Nome la granda metropolo de Kalifo Emir-al-Mumenin al Abassi Amir al-Mu'minin, de la familio de ties profeto, kiu estas estro de la Mahometa religio. Ĉiuj mahometaj reĝoj agnoskas lin, kaj li tenas la saman dignecon super ili kiel la Papo ĝuas super la Kristanoj. La palaco de la Kalifo en Bagdado estas trimejle etenda. Ĝi enhavas grandan parkon plena je ĉiaj specoj de arboj, kaj utilaj kaj ornamaj, kaj ĉiaj tipoj de bestoj, same kiel akvejo plenita el akvo rekte prenita el la rivero Tigris; kaj kiam ajn la Kalifo deziras distriĝi kaj ekzerci Aŭ veturi, birdoj, bestoj kaj fiŝoj estas preparataj por li kaj por liaj korteganoj, kiujn li invitas al sia palaco. Tiu granda Abasido estas tre amika de Judoj, kaj multaj el liaj oficiroj estas de tiu nacio; li komprenas ĉiujn lingvojn, estas fakulo en Mosea juro, kaj legas kaj verkas la hebrean lingvon. Li ĝuas nenion pli ol tion kion li spezas pro la laboro de siaj propraj manoj, kaj tiele li manfabrikas litkovrilojn, kiujn li stampilas per sia sigelo, kaj kiujn liaj oficiroj vendas en la publika merkato..."

## Referencoj 
Kategorio:Mediteraneo
Kategorio:Esploristoj de Azio
Kategorio:Sankta Lando
Kategorio:Judaj esploristoj
Kategorio:Judaj historiistoj
Kategorio:Iranaj esploristoj
Kategorio:Esploristoj de Irano
Kategorio:Vojaĝlibroj
Kategorio:Navaro
Kategorio:Pilgrimado
Kategorio:Sefardoj
Kategorio:Eŭskoj
Kategorio:Hispanaj judoj
Kategorio:Hispanaj esploristoj
Kategorio:Israelo
Kategorio:Verkistoj de la 12-a jarcento
Alĥama

**Alĥama**, **Alĥamo** aŭ *Aljama* (en hispana [alˈxama], en portugala [ɐɫˈʒamɐ], en kataluna [əɫˈʒamə]) estas termino de araba deveno uzita en malnovaj oficialaj dokumentoj en Hispanio kaj Portugalio por aludi al la memregaj komunumoj de Maŭroj kaj Judoj vivintaj sub regado de kristanoj en Iberio. En kelkaj nuntempaj hispanaj urboj, la nomo ankoraŭ estas aplikitaj al la kvartaloj kie vivis tiaj komunumoj, kvankam la nekristanaj loĝantoj estis forpelitaj antaŭ jarcentoj.

La judaj komunumoj de Hispanio, pro sia propra socia izolemo kaj pro religiaj kaj politikaj postuloj truditaj al ili, ĉiam formis grupojn aparte de la cetero de la loĝantaro. La aŭtoritato plenumita de ties propraj rabenoj kaj la sistemo de imposto-kolektado fare de la estroj de la komunumoj por la administrado de komunaj aferoj, lokigis ilin preskaŭ komplete sen la jurisdikcio de la registaro de la lando; kaj, kiel rezulto, ili tuj venis pritrakti kun la funkciuloj ne kiel subjektoj submeteblaj al la ĝenerala juro de la lando, sed kiel kolektivaj aroj kun specialaj privilegioj kaj ankaŭ specialaj devoj.

## Vidu ankaŭ 
* *Aljamiado*

## Referencoj 
**Fontoj**
* William Milwitzky Aljama, en *Jewish Encyclopedia*. Tiu artikolo, siavice referencaj:
** Francisco Fernandes y Gonzales, en *Boletín de la Real Academia de la Historia*, vii. 156 et seq.;
** F. Fita, "Acta de Toma de Posesión de Una Aljama Israelita", en *Ilustración Católica*, Nov. 21, 1880.
* *Diccionario de la Real Academia Española*.
** aljama. Estas homonimo kun diferenca etimologio signife "moskeo".
** aljamía.

Kategorio:Islamo en Hispanio
Kategorio:Judoj kaj judismo en Hispanio
Kategorio:Historio de Portugalio
Kategorio:Kvartaloj
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Kristanismo kaj judismo
Kategorio:Araboj
Kategorio:Apartismo
Oguzoj

[eta|300px|dekstra|Oguzio en [Kazaĥio, 750-1055.]]
eta|Turkmenino ĉe la enirejo de jurto en Turkmenio; 1911 kolorfoto de Prokudin-Gorskij.
La **Oguzaj Turkoj** aŭ **Oguzaj Tjurkoj** konataj ankaŭ kiel simple **Oguzoj** (nome lingva termino reference al Okcidenta Tjurka aŭ la Oguza lingvaro el la Ogura subdivido de la Tjurklingva familio) estis historia Tjurka triba konfederacio konvencie nomita Oguzio en Centra Azio dum komenca mezepoka periodo. La nomo *Oguz* estas tjurka vorto por "tribo". La Oguza konfederacio migris okcidenten el la areo de Sep-riverio post konflikto kun la Karluka branĉo de Ujguroj. La fondintoj de la Otomana Imperio estis descendantoj de Oguzio. Nuntempe multaj loĝantoj de Turkio, Turkmenio, Azerbajĝano, Ĥorezmo, Turkmenoj de Afganio, Balkanio, Irako kaj Sirio estas posteuloj de Oguzaj Turkoj kaj ties lingvoj apartenas al la Oguza lingvaro (t.e. sudokcidenta Tjurka) grupo de la Tjurklingva familio. laŭ fontoj de Ĥazaroj, la Oguzoj estas descendintoj el la sepa filo de Togarma rilate al tradicio de Gog kaj Magog.

En la 9a jarcento, la Oguzoj el la Aralaj stepoj pelis la Peĉenegojn el la regiono de la riveroj Emba kaj Uralo okcidenten. En la 10a jarcento, ili loĝis la stepon de riveroj Sari-su, Turgaj, kaj Emba norde de la Lago Balĥaŝo de nuntempa Kazaĥio. Klano de tiu nacio, nome Selĝukoj, aliĝis al Islamo kaj en la 11a jarcento eniris en Persio, kie ili fundis la Selĝukan Imperion.

Simile en la 11a jarcento, a Tengrisma Oguza klano — referencata kiel Uzoj aŭ Torkoj en la kronikoj de Rusio — superis la hegemonion de Peĉenegoj en la rusiaj stepoj. Pelitaj de alia Tjurka hordo, nome Kipĉakoj, tiuj Oguzoj penetris tiom for kiom ĝis la malsupra Danubo, trapasis ĝin kaj invadis Balkanion, kie ili estis aŭ vekitaj aŭ detruitaj pro eksplodo de plago, pro kio la survivantoj devis aŭ foriri aŭ aliĝi al la trupoj de la Bizanca Imperio kiel pagosoldatoj (1065).

La Kaĝaroj estas tjurka tribo kiu loĝis diversloke, kun aliaj triboj en la areo kie nun situas Armenio, Azerbajĝano kaj nordokcidenta Irano. 

## Vidu ankaŭ 
* Daniŝmendidoj
* Tamgao
* Zengidoj

## Referencoj
Komerca Korespondo

***Komerca Korespondo***   pritraktas la Esperantan komercan lingvaĵon kaj skribmanieron. La 48-paĝa libreto, redaktita fare de Jean Borel, estas eldonita en la jaro 1910 en Berlino ĉe  Möller & Borel el Berlino kaj Dresdeno. Reeldono aperis en 1922 ĉe Ellersiek & Borel. La *Komerca Korespondo* konstituas la numeron 16 en la serio Esperanta Biblioteko Internacia. 

## Enhavo
Pri la komerca korespondo; por respondi; por fini leteron; korespondo, poŝto; informoj pri prezoj kaj varoj; negoca movado, prezaltiĝo; kvietaj negocoj, malaltiĝo de prezoj; vendokondiĉoj; spekulacioj; mendoj; plenumo de mendoj; aĉetoj kaj vendoj; konsignoj, ekspedoj; kontoj (kalkuloj, fakturoj); kontoj kurantaj; rimarkigoj pri kontoj - korektoj; diversaj temoj : vojaĝoj, asekuroj, bankrotoj, rilatoj - proponoj pri servoj, enkondukoj, kredit-leteroj, referencoj kaj informpetoj, tratoj.

## Referencoj
## Vidu ankaŭ
* *Praktikaj Komercaj Leteroj*, 1907
* *Komercaj Leteroj*, C.A. Pruisen, 1949

## Eksteraj ligiloj
* Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo "Erfgoedbib" en *LibraryThing* 
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
* Katalogo de Universitato de Amsterdamo

Kategorio:Komerco per Esperanto
Kategorio:Libroj de Esperanta Biblioteko Internacia
Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1922
Kategorio:Eldonaĵoj de Ellersiek & Borel
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert 
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Kategorio:Katalogo de la FEL-biblioteko
Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo
Amir al-Mu'minin

'''Amīr al-Mu'minīn** (), kutime tradukita kiel "**Komandanto de la Fideluloj**" aŭ "**Estro de Fideluloj'''", estas araba protokola alvokmaniero de kelkaj kalifoj kaj aliaj sendependaj suverenaj islamaj regantoj kiuj postulas legitimecon el komunumo de islamanoj. Oni postulis ĝin kiel titolo de regantoj en islamaj landoj kaj imperioj kaj estas ankoraŭ uzata por kelkaj islamaj estroj.

La uzado de tiu titolo ne necese signifas postulon al kaliflando, sed priskribas ian formon de aktiveca estreco kiu povas esti ligita al la kalifo sed ankaŭ povas signifi nivelon de aŭtoritateco krom tio. La otomanaj sultanoj, partikulare, faris raran uzon de ĝi. Krome, la termino estis uzata de homoj kiuj ne postulis esti kalifoj.

Nuntempe tiun titolon portas la reĝo de Maroko.

## Referencoj 
Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Arabaj politikistoj
*
*
Kategorio:Politiko de Maroko
Kategorio:Ĝihado
Tudelo

eta|maldekstre|Festo en la Plaza Nueva aŭ Plaza de los Fueros.
**Tudelo** aŭ en hispana **Tudela** kaj en eŭska **Tutera** estas urbo kaj municipo en Hispanio, nome la dua plej granda urbo de la aŭtonoma komunumo de Navaro. Laŭ la stato de  en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun . Tudelo situas en la valo de la rivero Ebro. Rapidaj trajnoj venas laŭ elektraj fervojoj kaj eblas alveni ankaŭ pere de du aŭtoŝoseoj (AP 68 kaj AP 15) kiuj alvenas proksime. Tudela estas la ĉefurbo de la komarko "Ribera Navarra", nome agrikultura regiono de malsupra Navaro.

La poeto Al-Tutili, la 12a-jarcentaj veturisto Benjameno de Tudelo kaj verkisto Jehudah Halevi, la 13a-jarcenta verkisto Vilhelmo de Tudelo kaj la kuracisto kaj teologo Mikaelo Serveto estis el tiu urbo.

La Batalo de Tudela (23a de Novembro 1808) estis luktita de armeo de la Franca Imperio estrita de la Marŝalo Jean Lannes kontraŭ hispana armeo estrita de la Generalo Castaños. La batalo rezultis en kompleta venko de la Imperiaj fortoj super ties kontraŭuloj. La batalo okazis dum la Milito de Hispana Sendependiĝo, parto de pli ampleksa konflikto konata kiel Napoleonaj Militoj.

La hispanaj perdoj estis ĉirkaŭkalkulitaj je ĉirkaŭ 4 000 mortintoj kaj 3 000 prizonuloj el totala forto de 33 000. Francoj kaj Poloj perdis ne pli ol 600 mortintoj kaj vunditoj el totalo de 30 000.

En la urbo okazas ĉiujare festivalo honore de *Santa Ana* (Sankta Anna, patrino de Maria, dipatrino) kiu ekas la 24an de julio tagmeze kaj daŭras dum proksimume unu semajno. Stratmuziko, taŭrludado kaj taŭrokuro estas tipaj eventoj de tiu festivalo.

La lokaj koordinatoj estas .

## Vidu ankaŭ 
* Tudela de Navarra (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la administrejo *Ayuntamiento de Tudela*
* Tudela.- mezepoka historio de Navaro
* urba retejo de Tudelo en Navaro
* urbaj festivaloj
* Tudelo en la enciklopedio Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi (Euskomedia Fundazioa)


Kategorio:Municipoj de Navaro
László Somssich

**Grafo László Somssich** [lAslO ŝomŝiĉ?], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo **Somssich László József János Imre Antal Mária Hubert** estis hungara aristokrato, agronomo, politikisto. Lia nobela antaŭnomo estis *saárdi*.
eta|László Somssich
László Somssich http://familypedia.wikia.com/wiki/L%C3%A1szl%C3%B3_Somssich_de_Sa%C3%A1rd_(1874-1956) naskiĝis la  en Stirio en Graz, li mortis la  en Belgio en Jenneret.

## Biografio 
László Somssich studis en Jura Akademio (Pozsony) kaj Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Post siaj studoj li studvojaĝis en Eŭropo, poste li okupiĝis pri la familia bieno. En 1914 li iĝis senatano. Dum la 1-a mondmilito li havis la taskon okupiĝi pri agrikulturaj produktaĵoj de la lando. Li edziĝis en 1919, baldaŭ li havis 3 gefilojn. Dum la Traktato de Trianon li estis konsilisto pri la agrikulturo. En 1927 li estis delegito en Ĝenevo en ekonomia mondkonferenco. En 1930 li ricevis premion, poste li estis nomumita konsilisto de Nacia Banko (Budapeŝto). Post la 2-a mondmilito li migris al Belgio.

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio kun foto

Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj grafoj
Kategorio:Hungaraj politikistoj
Pál Sporzon (1831 - 1917)

**Pál Sporzon** [ŝporzon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sporzon Pál** estis hungara akademia instruisto, agronomo. Lia samnoma filo estis Pál Sporzon (1867).

Pál Sporzon http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC13280/14088.htm naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Galgóc (nuntempa Hlohovec en Slovakio), li mortis la  en Magyaróvár.

## Biografio 
Pál Sporzon frekventis jezuitan gimnazion en Nagyszombat, poste li studis en Jura Akademio (Pozsony) kaj Universitato de Vieno, fine en Reĝa Ekonomia Supera Lernejo de Magyaróvár. Post la diplomo li faris la kutimajn agrarajn ekzercojn en diversaj bienoj. Inter 1858 kaj 1867 li instruis en Joseph Polytechnicum. En 1867 li studvojaĝis al diversaj landoj, poste li estis direktoro de Georgikon. Ekde 1874 li instruis en Magyaróvár, kies lernejo estis jam akademio. En 1890 li pensiuliĝis. Li longe redaktis agrikulturajn revuojn.

Li edziĝis en 1859, baldaŭ li havis 4 gefilojn.
  
## Elektitaj kontribuoj 
* *Gazdasági talajisme, vagyis a termőföld eredete, minősége, ereje, nemei s osztályai, bevezetéssel a növényélettanba* (1865)
* *Az okszerű talajmívelés elvei és szabályai tanulók és gyakorló gazdák számára* (1871)
* *Mezőgazdasági üzemtan tudományos és gyakorlati alapon* (1881, 3-a eldono en 1890) 

## Memorigiloj 
* reliefo (1972) en Mosonmagyaróvár https://www.kozterkep.hu/~/22562/Sporzon_Pal_portredombormuve_Mosonmagyarovar_1972.html

## Fontoj 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio kun bildo 
* hungarlingva biografio kun bildo
* hungarlingva biografio kun bildo 

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
An-Nasir

**An-Nasir** aŭ **Al-Nasir** li-Din Allah (6a de Aŭgusto 1158 – 5a de Oktobro 1225) () estis la 34a Abasida Kalifo en Bagdado de 1180 ĝis sia morto. Lia *lakab*, oficiala regonomo, laŭvorte signifas *La Venkinto por la Religio de Dio*. Li klopodis restarigi la kaliflandon al ties antikva domina rolo kaj atingis surprizan kvanton de sukceso, spite la fakton ke la kaliflando estis delonge estinta militiste subigita al aliaj dinastioj. Li ne nur tenis Bagdadon (nome ĉefurbon de la Abasida imperio), sed etendis sian dominitan teritorion tra Mezopotamio kaj Persio. Laŭ la historiistino, Angelika Hartmann, Al-Nasir estis la lasta efektiva Abasida Kalifo.

Krom fojaj konkeroj, li klare tenis Irakon el Tikrit al la Persa Golfo seninterrompe. Lia longa regado de 47 jaroj estis markita ĉefe de ambiciaj kaj koruptaj traktoj kun la estroj de Tataroj, kaj de liaj hazardemaj alvokoj al la Mongoloj, kiuj tuj okazigos la finon de lia propra dinastio. Sed dum lia regado, estis kompare paco en Bagdado; instruado floris; dum rifuĝejoj por malriĉuloj kaj aliaj vorkoj de publika intereso, estis kuraĝigitaj.

## Referencoj 
* *Tiu teksto estis adaptita el la verko de William Muir en publika havaĵo nome "The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall".*
* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". In Frye, R. N. The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–202. ISBN 0-521-06936-X. https://books.google.es/books?id=16yHq5v3QZAC&lpg=PP1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Alirita la 7an de Novembro 2016.

Kategorio:Abasidaj kalifoj
Kategorio:Homoj de la 12-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 13-a jarcento
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Bagdado
Listo de instruistoj en la Akademio de Magyaróvár

Jen **listo de elektitaj instruistoj de la Akademio/Altlernejo de Magyaróvár**:

*

## B 
* Ernő Báder
* Ilona Bajtay
* Árpád Balás
* Sándor Bánvárth
* Gyula Bíró (agronomo)
* Miklós Bittera

## C 
* László Csíki (agronomo) 

## D 
* Géza Károly Doby

## E 
* Lajos Ejury

## G 
* Elemér Gergátz
* István Gondola
* Imre Görög (agronomo)
* Béla Gróf
* Gábor Groffits
* Ferenc Gruber
* József Gyárfás 
* Barna Győrffy

## H 
* Friedrich J. Haberlandt
* Árpád Hensch

## I 
* János Iváncsics

## J 
* József Jankó

## K 
* Gyula Kadocsa
* Tibor Kakuk 
* Ágoston Kanitz
* Kálmán Kerpely
* Aranka Kiss
* Károly Kolbai 
* Tamás Kosutány
* Alfréd Krolopp

## L 
* Ödön Legány

## N 
* István Nyiredy

## P 
* Jenő Plank
* Aladár Porpáczy

## S 
* József Schandl
* János Schmidt
* Elek 'Sigmond
* János Schmidt
* Pál Sporzon (1831) 
* Pál Sporzon (1867)
* Ferenc Szelényi
* Gyula Széles (1914)
* Zoltán Szilassy

## U 
* Imre Ujhelyi

## Z 
* Zsigmond Zalka 

## Fontoj 
* La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.

Kategorio:Listoj
Kategorio:Mosonmagyaróvár
Az-Zahir

**Az-Zahir** aŭ **Al-Dhahir** (1175 – 11a de julio 1226) ( | kompleta nomo: أبو النصر محمد الظاهر بأمر الله بن أحمد الناصر) estis la Abasida Kalifo en Bagdado de 1225 ĝis 1226. Li estis la filo de an-Nasir, kaj estis nomumita kiel sukcedonto en 1189. Dum sia mallonga regado, li malaltigis la impostadon, kaj konstruigis fortan armeon por rezisti kontraŭ invadoj. Li mortis la 10an de julio 1226, nur naŭ monatojn post sia ascendo, kaj estis sukcedita de sia filo al-Mustansir.

## Referencoj 
* *Tiu teksto estis adaptita el la verko de William Muir en publika havaĵo nome "The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall".*
* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". In Frye, R. N. The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–202. ISBN 0-521-06936-X. https://books.google.es/books?id=16yHq5v3QZAC&lpg=PP1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Alirita la 7an de Novembro 2016.

Kategorio:Abasidaj kalifoj
Kategorio:Homoj de la 12-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 13-a jarcento
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Bagdado
Al-Mustansir (Bagdado)

**Al-Mustansir bi-llah** (plena nomo: **Abū Ĝaʿfar al-Mustanṣir bi-llāh al-Manṣūr ben aẓ-Ẓāhir**, , regantnomo: **Al-Mustanṣir**, ) estis Abasida kalifo en Bagdado de 1226 ĝis 1242.

Li naskiĝis en Bagdado en 1192. Je la morto de sia patro en 1226 li sukcedis sian patron Az-Zahir kiel la 36-a Abasida kalifo. Al-Mustansir mortis la 5-an de decembro 1242. Lia filo Al-Musta'sim sukcedis lin kiel kalifo.

La Madraso Mustansirija, estis starigita en 1227 (aŭ 1232/34 n.e. laŭ kelkaj rakontoj) fare de la kalifo Al-Mustansir kaj ĝi estis unu el la plej antikvaj universitatoj en la mondo. Ties konstruaĵo, situa en la maldekstra bordo de la rivero Tigris, survivis la Mongolan invadon kaj estis restaŭrigita kiel Mustansirija Universitato.

## Referencoj 
* *Tiu teksto estis adaptita el la verko de William Muir en publika havaĵo nome "The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall".*
* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)". En Frye, R. N. The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 1–202. ISBN 0-521-06936-X. https://books.google.es/books?id=16yHq5v3QZAC&lpg=PP1&pg=PA1&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Alirita la 7an de Novembro 2016.

Kategorio:Abasidaj kalifoj
Kategorio:Historio de Islamo
Kategorio:Bagdado
Kategorio:Homoj de la 12-a jarcento
Kategorio:Homoj de la 13-a jarcento
Fortikaĵo de Mosonmagyaróvár

eta|Fortikaĵo de Mosonmagyaróvár nuntempeLa **Fortikaĵo de Mosonmagyaróvár** iam estis signifa fortikaĵo de Okcidenta Transdanubio, nun en la restinta kerno universitato funkcias.
eta|Aerfoto pri la fortikaĵo

## Armea historio 
eta|maldekstre|Malnova bildo pri fortikaĵo de Mosonmagyaróvár
En tiu loko estis diversaj konstruaĵoj de romianoj. Post fondiĝo de Hungara reĝlando Stefano la 1-a (Hungario) konstruis fortikaĵon, kiu iĝis centro de Moson. En la 13-a jarcento post invado de la tataroj la hungaroj konstruis jam firman ŝtonan fortikaĵon kontraŭ eblaj atakoj el okcidento. En la 14-a jarcento la posedantoj estis aŭ la reĝo, aŭ magnatoj, inter ili kelkfoje konfliktoj okazis. En la 16-a jarcento la fortikaĵo jam estis parto de la kontraŭturkaj bataladoj. En 1605 hajdukoj de Stefano Bocskai ne povis okupi ĝin, sed en 1619 Gabrielo Bethlen sen sieĝo akiris ĝin. En 1683 unufoje ankaŭ la turkoj akiris ĝin. Dum liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a la fortikaĵo restis firme fidela al la Habsburgoj, poste la fortikaĵo perdis sian militan rolon.

## Eduka historio 
La eksteraj muroj kaj bastionoj estis malkonstruitaj, restis nur la interna parto. En 1810 la restinta interna fortikaĵo ekhavis plian (duan) etaĝon. Ekde 1818 oni fondis superan agrikulturan edukejon en la restinta fortikaĵo, kiu nuntempe estas jam universitata fakultato.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo estas neregula kvarlatero kun duetaĝaj aloj, kiuj malfermas internan korton. Tie troviĝas memorbenko kaj busto de Nikolaus Lenau, kiu tie lernis en la jaroj 1822 kaj 1823. En la 4 anguloj iom estis po unu turoj, sed nun retis nur 2, ĉar dum konstruado de la dua etaĝo 2 turoj estis integritaj al la nova etaĝo. En la ĉambroj lernado okazas, sed estas loko ankaŭ por muzeo. Antaŭ la fortikaĵo situas monumentoj pri ambaŭ mondomilitoj kaj Hungara revolucio de 1956. Menciindas romiaj tomboŝtonoj videblaj sur la muroj kaj serio de reliefoj pri signifaj profesoroj de la akademio.

## Fontoj 
* fotoj pri la fortikaĵo
* hungare kun foro 
* hungare kun foro
* hungare kun foro
* hungare kun bildo
eta|maldekstre|Ekstera enirejo de la fortikaĵo
eta|Vido al la fortikaĵo

Mosonmagyaróvár
Kategorio:Mosonmagyaróvár
Pál Sporzon (1867 - 1917)

**Pál Sporzon** [ŝporzon], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sporzon Pál** estis hungara akademia instruisto, agronomo. Lia samnoma patro estis Pál Sporzon (1831).

Pál Sporzon http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/s/s24675.htm naskiĝis la  en Buda, li mortis la  en Budapeŝto.

## Biografio 
Pál Sporzon frekventis mezlernejojn en Keszthely, Magyaróvár, Pozsony, poste li akiris diplomon en Ekonomia Akademio (Magyaróvár). Inter 1887 kaj 1892 li faris la kutiman ekzercan laboron en eklezia bieno en Veszprémvarsány, poste li estis asistanto en Reĝa Teknikuniversitato palatino József. Inter 1895–1907 li instruis en profesora rango en ekonomia akademio de Debrecen, poste li revenis al simila akademio en Magyaróvár, kie li gvidis ankaŭ la maŝinan stacion. Li multe kontribuis (11 libroj, 38 studoj, 28 raportoj kaj aliaj), kiun la frua morto interrompis. Li multe okupiĝis pri agrikulturaj maŝinoj.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Hazai új vetőgépek* (1895) - studo
* *A kisgazda mezőgazdasági gépei* (1903)
* *Talajművelésnél kisgazdaságokban használt gépek és eszközök* (1910)
* *Das Motorpflugwesen in Ungarn* (1917)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio kun foto 
* hungarlingva biografio
* hungarlingva biografio 

Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Surioj

La **surioj** (paŝtune *sur* aŭ *suri*, de la vorto سور, laŭvorte la koloro "ruĝa", respektive *zur* aŭ *zuri*, paŝtune زوري) estas historia paŝtuna tribo, vivanta precipe en Afganio kaj Pakistano. Ili konvinkatas esti idoj de la guridoj, iam budhisma kaj poste islama dinastio devenaj el la historia regiono kaj nuntempa provinco Gor de moderna centra Afganio. La fondinto de la Suria Imperio en Barato, Ŝer Ŝah Suri, apartenis al la tribo. Ili regis la Surian Imperion de 1540 ĝis ili estis forigitaj de potenco en 1556 ĝis 1557 per la Mogola Imperio.

## Referencoj 
Kategorio:Paŝtunoj
Kategorio:Historio de Barato
Saint-Cyr (stacidomo)

**Saint-Cyr**, plennome '''Saint-Cyr-l'École''', estas franca stacidomo sur linio Paris-Montparnasse - Brest kaj linio Saint-Cyr - , situanta en komunumo Saint-Cyr-l'École, en departemento Yvelines, en regiono Francilio.

Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF) priservata de trajnoj de linio C de RER, de linio N, kaj linio U de Transilien.

* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio Paris-Montparnasse - Brest (420000).
* Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK)  de la linio St-Cyr - Surdon (395000).

## Interkonektoj 
*  ↔  ↔ 
*   '''' (ekde la )
*  Phébus 52 53 54

## Vidu ankaŭ 
* RER de Francilio
* RER de Francilio C
* Stacidomoj de RER de Francilio
* Transilien
* Transilien L
* Transilien U
* Stacidomoj de Transilien
* Saint-Cyr-l'École
* Saint-Cyr (Tramtrajno en Francilio)

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 

Kategorio:Stacidomoj de Francio
Kategorio:RER de Francilio C
Kategorio:Transilien N
Kategorio:Transilien U
Kategorio:Fervojaj stacioj en Yvelines
Kategorio:Saint-Cyr-l'École
Kategorio:Fret SNCF
Ŝer Ŝah Suri

**Ŝer Ŝah Suri** (aŭ **Ŝer Ĥan Suri**, naskiĝis en 1486, mortis la 22-an de majo 1545) estis la fondinto de la suria imperio en Norda Hindio, kun ĉefurbo en Delhio. Etna paŝtuno el la tribo de surioj, Ŝer Ŝah prenis kontrolon de la mogola imperio en 1540. Post lia akcidenta morto en 1545, lia filo Islam Ŝah iĝis lia posteulo, kaj la suria imperio daŭris dum pliaj 12 jaroj ĝis 1556-1557. En 1537, Ŝer Ŝah invadis la historian regionon Bengalio kaj establis kernon de nova imperio, kiun li ĝis 1540 vastigis al preskaŭ la kompleta teritorio de la antaŭa mogola imperio. Brila stratego, Ŝer Ŝah montriĝis talenta administranto same kiel ĝenerala kapablulo. Lia reorganizo de la imperio metis la fundamentojn por la postaj mogolaj imperiestroj, precipe *Akbar*, filo de *Humajun*.

eta|maldekstra|300ra|lia tombo en *Sasaram*
Dum sia kvinjara regado de 1540 ĝis 1545, li starigis novajn civilan kaj armean administradon, eldonis la unuajn monerojn de barata rupio kaj reorganizis la poŝtan sistemon de Hindio. Li plue evoluigis la rezidejan urbon-fortikaĵon *Dina-panah* nomante ĝin *Ŝergarh*, kaj revivigis la historian urbon *Pataliputra*, kiu estis en malkresko ekde la 7-a jarcento de nia erao, kiel Patnao. Li etendigis la grandan vojon el Ĉitagongo en la limoj de la provinco Bengalio en Nordorienta Hindio ĝis la urbo Kabulo en Afganio en la malproksima nordokcidento de la lando.

Kategorio:Paŝtunoj
Kategorio:Suria imperio
Kategorio:Barataj islamanoj
Kategorio:Barataj monarkoj
Alstom

**Alstom** (origine ***Als-Thom***, poste ***Alsthom*** en 1932, poste ***Alsthom Atlantique*** en 1976, poste ***Gec-Alsthom*** en 1989 kaj ***Alstom*** ekde 1998) estas anonima societo bazita en Francio specialiĝinta en la fako de transportoj, ĉefe fervojaj (trajnoj, tramoj kaj metrooj).

Origine Als-Thom, kunmetita el «&nbsp;Alsace&nbsp;» kaj «&nbsp;Thomson&nbsp;», fariĝinta Alsthom, estis la rezulto de kunfando, realigita en septembro 1928, de parto de "Société alsacienne de constructions mécaniques" (SACM) bazita en Mulhouse poste en Belfort, specialisto pri konstruo de lokomotivoj, kaj de "Compagnie française pour l'exploitation des procédés Thomson Houston" (CFTH), franca-usona kompanio specialisto pri ekipaĵoj de elektra fervoja trakcio kaj elektro-meĥanika konstruo. Auguste Detœuf estis ĝia unua delegita administratoro.

## Bildgalerio 

Tram Citadis T3.jpg|T3 - Citadis en ''* (7 jan. 2007)
Alstom Metropolis.jpg|Alstom Metropolis sur linio 5 de Metroo en San-Paŭlo
GVB - M5, 109-110, lijn 53, Amstelstation (Amsterdam).jpg|GVB metroo M5 109/110 sur linio 53 en *Amstel''
Randstadrail station Leidschenveen HTM rijtuig.jpg|RegioCitadis – produkto de firmao Alstom
Estacion Portales Metro Valparaiso.jpg|X'Trapolis 100 de Trajno Limache-Puerto
Rame m2 lausanne.JPG|Be 8-8 TL de Metroo de Laŭzano

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Tramway Français Standard
* Alstom Citadis
* Alstom Citadis Dualis
* Alstom Metropolis
* NS-93
* Be 8-8 TL
* TGV
* TGV Duplex
* TGV M
* TGV POS
* TGV Thalys PBKA
* Bombardier
* Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles
* Stadler Rail
* MI 20

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Produktantoj de veturanta materialo

Kategorio:Francaj firmaoj
Suria imperio

La **suria imperio** () estis imperio establita fare de islamana dinastio de paŝtuna deveno kiu regis vastan teritorion en la norda parto de Suda Azio respektive en la hinda subkontinento dum preskaŭ 17 jaroj, inter la jaroj 1540 kaj 1556/1557. Ĉefurbo de la regno estis Delhio. Ĝi interrompas la regadon de la Mogola Imperio sub imperiestro *Humajun*, kiu poste restarigis la Mogolan Imperion.

## Historio 
La imperio estis fondita fare de Ŝer Ŝah Suri, etna paŝtuno el la tribo de surioj, kiu anstataŭis la mogolan dinastion kiel regantoj de Norda Hindio dum la reĝado de la relative senefika dua mogola imperiestro *Humajun*. Armeo de Ŝer Ŝah venkis la mogolan armeon en bataloj de la 26-a de junio 1539 kaj de la 17-a de majo 1540.

La suria dinastio tenis kontrolon de preskaŭ ĉiuj teritorioj de la Mogola Imperio, de nuntempa orienta Afganio en la okcidento ĝis Bengalio en la nuntempa Bangladeŝo en la oriento .

Dum la preskaŭ 17 jaroj de regado de la suria dinastio, ĝis la reveno de la mogoloj al la trono, la loĝantoj de la areo spertis fortan ekonomian disvolviĝon kaj administrajn reformojn.

Kategorio:Paŝtunoj
Al-Mustansir (Kairo)

**Al-Mustansir** () Abu al-Kasim Ahmad estis membro de la dinastio de Abasidoj kiu estis enprizonita de la nevo de la kalifo al-Musta'sim en Bagdado. Post la rabado de Bagdado fare de Mongoloj en 1258, li fuĝis al la Arabaj triboj en la dezerto, kie li forkaŝiĝis dum kelkaj jaroj, ĝis la Mamlukoj forpelis la Mongolojn el Sirio en 1260. Post iri al Kairo, Egiptio, al-Mustansir estis instalita kiel kalifo tie fare de la Mamluka Sultano Bajbarso en 1261. Li estis sendita kun armeo oriente por rekonkeri Bagdadon, sed li estis mortigita de mongola kaptilbataleto ĉe Hīt en Irako en 1261, kaj estis sukcedita de sia malproksima abasida parenco (kaj antaŭa rivala kalifo, proklamita de la reganto de Halepo) Al-Hakim la 1-a. Kvankam li ne estis la rekta praulo de ajna el ili, la linio de Kairaj kalifoj kiun li fondis daŭris ĝis la otomana konkero de Egiptio en 1517, sed ili estis malmulte pli ol religiestraj figuroj por la Mamlukoj.

## Referencoj
* 

## Bibliografio
*Amitai-Preisss, Reuven. *Mongols and Mamluks: The Mamluk-Ilkhanid War, 1260-1281*. Cambridge: Cambridge University Press, 1995. Pp. 56-60, 62.
* 
*Glubb, John Bagot. *Soldiers of Fortune: The Story of the Mamlukes*. New York: Dorset Press, 1988. Pp. 66, 73-75.
*

Kategorio:Abasidaj kalifoj en Kairo
Jean Joseph Tranchot

[eta|Sekco el mapo de Tranchot kun [Kuckum, Wanlo, Neukirchen kaj Immerath]]
**Jean Joseph Tranchot** (naskiĝis la  en Kœur-la-Petite, Loreno, mortis la  en Linas) estis franca geografo. Lia plej grava verko estis la Topografia registrado de la Rejnlando (*Tranchotkarte*).

## Vivo kaj laboro 
Jean Joseph Tranchot estis filo de la lignaĵisto Remigius Tranchot kaj ties edzino Maria Maury.

Ekde 1774 Tranchot kolektis spertojn de la triangulado en Korsiko komisiita de la franca krono. Ĉe Pierre Méchain li lernis la konojn pri trigonometrio kaj astronomio, kiuj helpis en la mapigado de Korsiko, Sardinio kaj la marbordaj regionoj de Toskanio. Pro tio li ricevis en la jaro 1791 specialan distingon de la Franca Akademio de Sciencoj. Inter 1792 kaj 1799 li partoprenis la trianguladon fare de Méchain inter Dunkirko, Parizo kaj Barcelono, dum kio ambaŭ prilaboris la parton sude de Parizo kaj reciproke lernis altestimi sin reciproke.

1794 Tranchot estis vokita en la scienca stabo de la *Dépôt de la Guerre*. En la rango de kolonelo la franca registaro sub Napoléon Bonaparte avancigis lin en 1801 al la ĉefo de la *»Bureau topographique de la carte des quatre Départements réunis de la rive gauche du Rhin«* (tipografia buroo por la mapigado de la kvar unuiĝintaj maldekstre rejnaj departementoj), kio, estis fondita por mapigado de eblaj batalejoj. La laboroj daŭris de 1801 ĝis 1814.

Tranchot kaj liaj kunlaborantoj uzis kaj evoluigis modernaĵojn pro preskaŭ ĉiu parto de la projekto. La rezulto de tiuj penoj estis maparo de antaŭe ne konata kvalito, kiu estas utila ĝis hodiaŭ. Jean Joseph Tranchot mortis je la 30a de Aprilo 1815 en Linas (apud Paris) pro apopleksio.

La topografia registrado de 1815 ĝis 1828 estis daŭrigataj fare de Karl von Müffling laŭ prusa komisio.

## Fontoj 
Kategorio:Francaj kartografoj