open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luis Pérez Gutiérrez

**Luis Pérez Gutiérrez** estas kolombia inĝeniero kaj politikisto naskita en la jaro 1952 en la urbeto Ca&#241;asgordas (Antjokio); liaj gepatroj, kiuj naskis naŭ gefilojn, estis Alberto Pérez, kiu laboradis kiel notario kaj juĝisto, kaj Carmen Emilia Gutiérrez, instruistino kaj kudristino.

Infanaĝe li studis en lernejo de la municipo Cañasgordas, kaj la Mezlernejon li ĉeestis en Medellín. Ekde infano li estis sportema kaj legema, ŝatanto de la libroj.
* *Educación para una nueva sociedad*, 224 paĝoj, kunverkita kun Sergio Naranjo Pérez, Sekretariejo de Edukado kaj Kulturo de Medellín, Medellín, 1996
* *Nuevos Estilos de Universidad*, ISBN 2070323471 , 233 paĝoj, Nacia Presejo de Kolombio, Medellín, 1993
* *Universidad: transformación o decadencia*, 155 paĝoj, ISBN 9789589021880, Eldonejo de la Universitato de Antjokio, Medellín, 1990
* *Procesos Estocásticos para Ingeniería*
* *Teoría de Colas*, 146 paĝoj, Eldonejo de la Nacia Universitato de Kolombio, 1987 (dua eldono).
* *Cadenas de Markov*, 80 paĝoj, Eldonejo de la Kolombia Nacia Universitato, Medellín, 1985
* *El Estadístico y la Sociedad*, artikolo kunverkita kun la matematikisto Sergio Yañez Canal, Revuo *Integración*, Bucaramanga, v. 1, paĝoj 33-40, 1985.

## Referencoj 

Pérez Gutiérrez, Luis
Pérez Gutiérrez, Luis
Szabolcs

**Szabolcs** (sabolĉ) (germane Saboltsch) estis historia departemento en meza parto de la Hungara Reĝlando.
eta|350ra|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Szabolcs
300ra|eta|dekstra|Polaj hajdukoj

* Departementejo: Nyíregyháza
* Areo: 4637 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 244.945 en 1891

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 193907 (90,8%) hungaroj
* 1858 (0,9%) germanoj
* 13761 (6,4%) slovakoj
* 1734 (0,8%) rumanoj
* 1768 (0,8%) rutenoj
* 619 (0,3%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 316765 (99,0%) hungaroj
* 868 (0,3%) germanoj
* 1117 (0,3%) slovakoj
* 1068 (0,3%) ceteraj.

En 1891
* 234.920 hungaroj
* 1.357 germanoj
* 714 rumanoj
* 596 rutenoj
* 461 ceteraj

## Administracio 
Estis 9 distriktoj:

* Suba-Dada, distriktejo: Tiszalök
* Supra-Dada, distriktejo: Gáva
* Kisvárda, distriktejo: Kisvárda
* Ligetalja, distriktejo: Nyíracsád
* Nagykálló, distriktejo: Nagykálló
* Nyírbakta, distriktejo: Nyírbakta, (hodiaŭ Baktalórántháza)
* Nyírbátor, distriktejo: Nyírbátor
* Nyírbogdány, distriktejo: Kemecse
* Tiso, distriktejo: Mándok

La departemento situas ĉe maldekstra flanko de rivero Tiso. La alvenintaj hungaroj en 895 trovis la teritorion konvena por la paŝtejoj, kampoj. Sankta Stefano formis departementon komence de la 11-a j.c. Post la mezepoko la turkoj okupis la departementon. Restis post si senhomaj vilaĝoj. Slovakoj kaj hajdukoj refondis setlejojn. En 1919 la rumana armeo okupis la departementon.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Pulo

**Pulo** estas la nomo de diversaj malgrandaj insektoj sen flugiloj de la superordo **sifonaptero**. Puloj atakas (mordas) multajn varmsangajn vertebrulojn (hundojn, katojn, homojn, kokojn, kuniklojn, sciurojn, ratojn, kaj musojn).

Puloj estas senflugilaj (malgraŭ ke iliaj malproksimaj prauloj havis flugilojn) insektoj (de 1,5 ĝis 3,3&nbsp;mm longaj), kiuj estas lertaj, kutime kun malhela koloro (ekzemple, la ruĝeta-bruna de la kata pulo), kun tubo-eca buŝo adaptita paŝtiĝi sur la sangon de siaj gastigantoj. Iliaj kruroj estas longaj, la malantaŭa paro bone adaptita salti: pulo povas salti vertikale ĝis 18 cm kaj horizontale ĝis 33&nbsp;cm, farante la pulon unu el la plej bonaj saltantoj pri ĉiuj konataj bestoj (relative al korpogrando).

## Kelkaj specioj kun sciencaj nomoj 
* Kata pulo (*Ctenocephalides felis*),
* Hunda pulo (*Ctenocephalides canis*),
* Homa pulo (*Pulex irritans*),
* Norda rata pulo (*Nosopsyllus fasciatus*),
* Orienta rata pulo (*Xenopsylla cheopis*).

## Referencoj 
Kategorio:Insektoj
Parko Nose Hill

**Parko Nose Hill** () aŭ **Parko de Nazo-Monteto**, unu el la plej grandaj municipaj parkoj de Kanado (eĉ de Nordameriko entute), troviĝas en la nordokcidento de Kalgario. Ĝi estas parko konservita en sia natura stato, kutime rigardata kiel loko kie oni povas retiriĝi de la urba vivo kaj ĝui la naturon. Ĝi estas la due plej granda parko en Kalgario; nur Provinca Parko Fish Creek estas pli granda.dekstra|eta|210px|Urbocentra Kalgario kiel oni vidas ĝin de Nazo-Monteto

## Naturmedio 
Delikataj vegetaĵo, tereno, kaj arĥeologiaj lokoj troviĝas ene de la parko. Ĝi havas indiĝenan prerian ekosistemon, kaj oni trovis tie pli ol 66 specioj de vaskulaj plantoj, inter ili *Danthonia parryi*, pulsatilo, *Thermopsis rhombifolia*, galio, kaj salvio.

Oni konsideras ĉi tiajn preriojn endanĝerigitaj en Nordameriko pro tio ke ili pli ol 95 procente jam perdiĝis pro agrikulturo, disvastiĝo de arbaroj, poluado kaj evoluigo de loĝterenoj. La prerio estas unu el sep ĉefaj specoj de indiĝenaj vivmedioj troveblaj sur la monteto, kiuj kune provizas hejmon por multaj diversaj bestoj - ĝis nun oni identigis pli ol 198 specioj de vivestaĵoj sur la monteto.

## Historio 
La deveno de la nomo de la monteto ne klaras, sed laŭ legendo eŭropa esploristo iam petis de indiĝena interpretisto la nomon de monteto videbla malproksime. La interpretisto diris: oni nomas ĝin Nazo-Monteto, ĉar ĝi similas la nazon de nia tribestro.

En decembro 1779 bone konata pelto-komercisto de la Kompanio de la Hudsona Golfo, Peter Fidler, priskribis ekskurson al la monteto, kiun li faris akompanate de pejganaj gvidantoj. Peltokomercisto David Thompson travintrumis ĉe pejgana tendaro proksima al la rivero Bow en 1787-1788, kiam li laboris por la Kompanio de la Hudsona Golfo, kaj en 1800 li revenis al ĉi tiu regiono kiel dungito de la Nord-Okcidenta Kompanio. En sia taglibro por tiu jaro Thompson aparte menciis Nazo-Monteton.

Nur en la 1980-aj jaroj la urbo oficiale igis Parkon Nose Hill protektita tereno; ĝi fine ricevis ĉi tiun statuson kiam konstruentreprenistoj ekplanis konstrui loĝkomunumon tie, kie nun estas la parko. Kiam konsiderata la norda rando de la urbo, la parkon nun ĉirkaŭ loĝdomoj ĉiuflanke.

## Grandeco kaj situo 
* Areo: 11.27 km2
* Distanco de nordo al sudo: 4.8 km
* Distanco de oriento al okcidento: 4.0 km
* Alteco: 1125 m ĝis 1230 m

Sudrande de la parko estas Bulvardo John Laurie NOk, okcidentrande estas Rapidvojo Shaganappi NOk, orientrande 14-a Strato NOk, kaj nordrande la komunumo MacEwan.

La parko havas pli ol 300 km-ojn da neformalaj vojetoj. La urbo jam proponis rebonstatigan planon kiu provizos 60 km-ojn da prizorgitaj vojoj kaj vojetoj, de kiuj 52 km estos ter- kaj gruz-kovritaj kaj 8 km estos asfalto-kovritaj.

## Referencoj 

## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retejo de Friends of Nose Hill Society

Nose Hill
Dubno

**Dubno** estas nomo por pluraj lokoj en pluraj distriktoj en Ĉeĥio, Slovakio kaj Ukrainio:

En Ĉeĥio:
* Dubno (distrikto Příbram) (vilaĝo situanta en distrikto Příbram),

En Slovakio:
* Dubno (distrikto Rimavská Sobota) (vilaĝo situanta en distrikto Rimavská Sobota),

En Ukrainio:
* Dubno (Rivna provinco), urbo en Rivna provinco
** Dubno (stacidomo), fervoja stacio en Dubno 

Aŭ Esperantigo de Dubna
Kamerorkestro de Ciuc

**Kamerorkestro de Ciuc** (Ĉuk), hungare: **Csíki Kamarazenekar** (rumane: **Asociaţia Orchestra de Cameră Ciuc**) estas kamerorkestro en Miercurea Ciuc.
## Historio
La orkestro estis fondita la 17-an de februaro 2003 en Miercurea Ciuc. Unu el fondintanoj estas violonisto László Kovács (violonisto).
## Orkestrestro
Zoltán Szőnyi estas la konstanta orkestrestro de Csíki Kamarazenekar.
## Fonto
*Civilorganizaĵoj 
Kategorio:Miercurea Ciuc
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Hajdukoj

La **hajdukoj** komence estis armitaj bovistoj, kiuj ne nur paŝtis la brutojn, sed ankaŭ foje pelis ilin al Aŭstrio, kie ili vendis ilin. Ilia nomo devenas el la hungara, signifanta pelisto.
300ra|eta|dekstra|Polaj hajdukoj en nacia kostumo
[300ra|eta|dekstra|Monumento pri Bocskai en [Debrecen]]
Dum la kontraŭturkaj militoj tiu tavolo ampleksiĝis kun nobeloj, bojaroj, militistoj-solduloj kaj rifuĝintaj servutuloj. En 1604 István Bocskai, princo de Transilvanio, formis el ili armeon kaj sukcese batalis kontraŭ la Habsburgoj. Post la bataloj ili ricevis parcelojn, kie ili fondis hajdukajn urbojn. Ili ankaŭ nun troviĝas en Hungario kun karakterizaj logikaj urbovizaĝoj. Ili komenciĝas kun la vorto "hajdú". La urboj longe havis aŭtonomion. Tiu regiono nomiĝas hungare Hajdúság (=Hajdukujo). Menciinda estas hajdukodanco: dancado kun armilo.

Havas similan nomon ankaŭ la polaj batalemaj bojaroj. Pli postaj hajdukoj estas la usonaj *cowboy*-oj.

## Listo de hajdukaj komunumoj 
Hajdúbagos, Hajdúböszörmény, Hajdúdorog, Hajdúhadház, Hajdúnánás, Hajdúsámson, Hajdúszoboszló, Hajdúszovát, Hajdúvid, krome Berettyóújfalu, Nyíregyháza, Újfehértó, Vámospércs kaj Polgár.

Kategorio:Etnoj en Pollando
Kategorio:Polaj dungosoldatoj
Kategorio:Historiaj soldataj taĉmentoj
Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület

Erdélyi Magyar Közművelődési Egyesület (mallongigite EMKE) (Transilvania Hungara Publikkultura Asocio) estis fondita en 1885 en Kluĵo. De ĝia fondiĝo ĝis 1945 ĝia ĉefsekretario estis József Sándor. Ĝi ĉesis en 1947, sed oni refondis ĝin en 1991. 

## Fontoj
*Romániai magyar irodalmi lexikon

## Eksteraj ligiloj 
*Retpaĝo de EMKEhttp://www.emke.ro/

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Rumaniaj hungaraj institucioj kaj institutoj
Kategorio:Hungaraj institucioj kaj institutoj en Transilvanio
Borsod

**Borsod** (borŝod), germane **Borschod** estis historia departemento en meza parto de la Hungara Reĝlando.
eta|350px|dekstra|Hungara reĝlando kun Kroatio, loko de departemento Borsod
eta|280px|dekstra|Departementa domo en Miskolc
* Departementejo: Miskolc
* Areo: 3629 &nbsp;km²
* Loĝantaro: 215.797 en 1891

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 181&nbsp;322 (92,6%) hungaroj
* 2&nbsp;325 (1,2%) germanoj
* 10&nbsp;845 (5,5%) slovakoj
* 1&nbsp;217 (0,6%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 281&nbsp;874 (97,2%) hungaroj
* 2&nbsp;379 (0,8%) germanoj
* 4&nbsp;115 (1,4%) slovakoj
* 1&nbsp;546 (0,5%) ceteraj.

Alia censo
* 202&nbsp;896 (93.6%) hungaroj
* 9738 (4.5%) slovakoj
* 3160 (1.5%) germanoj

## Administracio 
Estis 6 distriktoj, distriktonomoj kaj distriktejoj samas:

* Edelény
* Mezőcsát
* Mezőkövesd
* Miskolc, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo

* Ózd
* Sajószentpéter

La departemento situis de la Karpatoj ĝis Tiso, estis norde montara, sude ebenaĵa. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon komence de la 11-a j.c. La unua departementejo estis setlejo Borsod kune kun terfortikaĵo, kie nun Edelény etendiĝas. Poste ankaŭ peĉenegoj setlis. En 1241 tataroj neniigis la hungaran armeon ĉe vilaĝo Muhi. La turkoj en 1566 parte, en 1596 preskaŭ la tuton okupis. La departemento liberiĝis en 1687. En 1707 Rákóczi aranĝis parlamenton en Ónod. En 1919 la hungara ruĝa armeo startante el Borsod, okupis nordan parton de la lando, kie ili proklamis Slovakan Konsilantaran Respublikon. La departemento pli kaj pli ligiĝis al la peza industrio, krome estas grava komerca vojo Miskolc-Kassa-Pollando. Ekde 1920 la departemento dikiĝis per restintaj aliaj departementpartoj, havanta longan nomon Borsod-Abaúj-Zemplén. Tiun longaĵon oni nomas mallonge BAZ.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Borsod departemento
Surabajo

**Surabajo** (**Surabaya**, malnova skribmaniero **Soerabaja**) estas la dua plej granda urbo de Indonezio (pli da **3.500.000** da loĝantoj), havenurbo kaj la ĉefurbo de la provinco de Orienta Javo. Ĝi situas en la norda marbordo de orienta Javo ĉe la enfluo de la rivero Mas kaj ĉe la markolo Maduro.

La urbo enhavas unu el la plej aktivaj havenoj en la lando. Ties ĉefaj eksportaĵoj inkludas sukeron, tabakon kaj kafon. Ĝi enhavas grandan ŝipfarejon kaj multnombrajn specialajn ŝipolernejojn.

## Etimologio 
Surabajo laŭdire devenas el la vortoj *sura* aŭ *suro* (ŝarko) kaj *baya* aŭ *boyo* (krokodilo), la du bestoj kiuj, laŭ loka mito, luktis unu kontraŭ la alia por gajni la titolon de "plej forta kaj pova besto" en la areo laŭ profecio de Jajabajo. Tiu profecio rakontas pri terura lukto inter giganta blanka ŝarko kaj giganta blanka krokodilo ĉirkaŭ la Monumento de la Herooj, la *Tugu Pahlawan*. Tiu legendo estas ŝanĝita de aliaj kiel granda milito inter indiĝenoj de Surabajo kaj la invadintoj en 1945, kaj de aliaj kiel batalo inter du herooj kiuj interbatalis por esti la reĝo de la urbo. La du herooj estus Sura kaj Bajo.

## Historio 
Laŭlonge de la 15-a jarcento kaj 16-a jarcento, Surabajo estis sultanlando kaj grava politika kaj militista regno oriente de Javo. En 1625 Surabajo estis prenita de la sultano Agung, post terura milito kontraŭ la sultanlando de Mataram, dum kiu Mataram konkeris la aliancanojn de Surabajo: nome Sukadana kaj Madura, por posta sieĝo de Surabajo. Post tiu konkero, Mataram kontrolis Javon entute escepte la teritorion de la sultanlando de Banten kaj la nederlanda setlejo de Batavio (la nuna urbo Ĝakarto).

La Nederlanda Orient-hinda Kompanio prenis la urbon el febla Mataram en novembro de 1743. Surabajo iĝis grava komercejo sub la nederlanda kolonia registaro kaj tiam gastigis la plej grandan ŝipocentron de ties kolonio.

En 1917 okazis gravega revolucio de soldatoj kaj maristoj ĉe Surabajo, estrata de "Indies Social Democratic Association" (Komunista Partio de Indonezio). Tiu revolucio estis perfortege forpremita.

Dum la Dua Mondmilito Surabajo estis konkerita de la japanoj en 1942, ĝis bombardado farita de aliancanoj en 1944. Post tio ĝi estis kontrolita de indoneziaj naciistoj. Tamen tuj ekos konflikto ĉar Nederlando klopodis repreni sian kolonion. La Batalo de Surabajo estis unu el la plej gravaj eventoj de la Indonezia revolucio. Aliancanoj sendis ultimaton al la indoneziaj liberigistoj de la urbo kiuj malakceptis kapitulacon. La sekva batalo okazis la 10an de novembro, kio nune estas la Tago de Herooj, dum en la blazono de la urbo aperas la Monumento de la Herooj inter la ŝarko kaj la krokodilo. Pro internacia premo Nederlando sendependigis ties kolonion en decembro de 1949.

## Servoj 
* Internacia Flughaveno Juanda

## Esperanto 
De 1913 ĝis 1929 tie propagandis la nederlandano Simon Joris Ysselstein.

Kategorio:Urboj de Indonezio
Kategorio:Havenurboj
Kategorio:Milionurboj
Zemplén (historia departemento)

eta|maldekstra|250ra|Pejzaĝo kun rojo Roňava, kreanta ŝtatlimon, ĉirkaŭ Slovenské Nové Mesto
[eta|maldekstra|250ra|La ŝtatlimo inter [Sátoraljaújhely kaj Slovenské Nové Mesto. Vido el la hungara flanko.]]
**Zemplén,** slovake **Zemplín,** germane **Semplin** estis historia departemento en norda parto de la Hungara Reĝlando.

* Departementejo: Sátoraljaújhely

## Demografio 
Laŭ la censo de 1880
* 123&nbsp;320 (44,9%) hungaroj
* 13&nbsp;333 (4,8%) germanoj
* 105&nbsp;483 (38,4%) slovakoj
* 30&nbsp;836 (11,2%) rutenoj
* 1&nbsp;983 (0,7%) ceteraj.

Laŭ la censo de 1910
* 193&nbsp;794 (56,5%) hungaroj
* 9&nbsp;749 (2,8%) germanoj
* 92&nbsp;943 (27,1%) slovakoj
* 39&nbsp;033 (11,4%) rutenoj
* 7&nbsp;675 (2,2%) ceteraj.

En 1891
* 141&nbsp;188 (47,2%) hungaroj
* 107&nbsp;477 (35,9%) slovakoj
* 31&nbsp;036 (10,4%) rutenoj
* 15&nbsp;511 (5,2%) germanoj

## Administracio 
Estis 9 distriktoj, distriktonomoj kaj distriktejoj samas:

* Inter-Bodrog, escepte distriktejo: Királyhelmec
* Gálszécs
* Homonna
* Mezőlaborc
* Nagymihály
* Sárospatak
* Sátoraljaújhely, samtempe departementejo kaj konsilantrajta urbo
* Szerencs
* Szinna
* Sztropkó
* Tokaj
* Varannó

Tiu departemento havis strangan longan formon. Ĝi etendiĝis laŭlonge de norde akvodislimo de Karpatoj al ebenaĵo de Tiso kaj Bodrog. La alvenintaj hungaroj en 895 trovis la teritorion konvena por la paŝtejoj, kampoj, riveroj, ili estas defendeblaj norde. Stefano la 1-a (Hungario) formis departementon komence de la 11-a j.c. La turkoj ne povis okupi la departementon. Liberecbatalo de Francisko Rákóczi la 2-a komenciĝis de tien. La rutenoj forte apogis Rákóczi, tial ili nomiĝas la plej fidela popolo. En 1918 la ĉeĥoslovaka armeo okupis nordan parton de la departemento, kiun Hungario rericevis inter 1938-1945. Karakterizas la disiĝon, ke stacidomo de Sátoraljaújhely iĝis ĉeĥoslovaka por akiri fervojon el Transilvanio. La urbo mem restis hungara, escepte la poststacidoman parton, kiu estas nun Nové Mesto en Slovakio. Fine la norda parto ekde 1993 apartenas al Slovakio.

## Eksteraj ligiloj 
* Censo de Hungario en 1880 (hungare)
* Censo de la Aŭstra-Hungara Monarĥio en 1910 (hungare, angle kaj germane) 

## Vidu ankaŭ 
* Departementoj de reĝlando Hungario
* Hungara reĝlando

Kategorio:Departementoj de Hungara Reĝlando
Erdélyi Magyar Írói Rend

Erdélyi Magyar Írói Rend (Transilvania Hungara Verkista Rondo), mallongigite EMÍR, estis verkista grupiĝo
## Historio
Ĝi fondiĝis je inicio de Mária Berde en Oradea post renkontiĝo en Köröskisjenő la 14-an de majo 1933 kunagorde kun Lajos Olosz kaj Géza Tabéry. Al ĝi aliĝis nur  István Szombati-Szabó, Sándor Károly, Oszkár Bárd kaj Károly Molter. 
## Libroj eldonitaj
Ĝi eldonis inter 1934 kaj 1936 6 verkojn (Károly Sándor: Láng; Tabéry Géza: Októberi emberek; Mária Berde: Szentségvivők; Szombati-Szabó István: Hazajáró lélek; Berde Mária: Tüzes kemence; Tabéry Géza: Fekete ablak).
Kategorio:Rumaniaj hungaraj organizoj kaj asocioj
Kategorio:Oradea
Piedsigno

eta|Piedsignoj sursablaj sur strando.
**Piedsigno** estas signo postlasita de piedo de homo aŭ alia besto sur la tero. Ĝi konsistas aŭ el premo de malmola objekto lasita en pli mola grundo aŭ en forlaso sur la grundo de io, kio gluis al la plandumo.

Oni povas ankaŭ paroli laŭkaze pri ŝusignoj aŭ hufsignoj.

Oni povas sekvi piedsignojn, ekzemple dum ĉasado aŭ danke al ili evidentigi agadojn.

Kelkaj piedsignoj restis neklarigitaj kun famaj historioj mitaj aŭ legendaj. Aliaj atestis pri prahistoria vivo aŭ vivmaniero.

## Piedsignoj postkrimaj 
## Malnovaj piedsignoj 
[eta|240px|Kopio de [dinosaŭro|dinosaŭra piedsigno]]

## Aliaj trovitaj piedsignoj 
* Oazo Siva– La plej malnova piedsigno en la mondo (pli ol 3 milionaj da jaroj)
* Laetoli – homaj piedsignoj el la plioceno (antaŭ 3,7 milionoj da jaroj) preservitaj en vulkana cindro.
* Acahualinca – homaj piedsignoj 6000-jaraj fosiliitaj en vulkana cindro kaj koto en Nikaragvo.
* Uskmouth – homaj piedsignoj karbondatitaj je 4200 a.K. prezervitaj en argilo.

## Mitaj aŭ legendaj piedsignoj 
[eta|Legendo diras, ke tiuj piedsignoj, en la preĝejo *Domine Quo Vadis*, estas tiuj de [Jesuo.]]
Ekzemploj de mitaj kaj legendaj piedsignoj estas:
* Budha piedsigno – simbola prezentaĵo de la budho.
* Diablaj piedsignoj – neklarigita serio de hufecaj markoj aperintaj en Devon, Anglio la 8-an de februaro 1855 post neĝadeto dumnokta.
* Ora bovido – en islamo polvoro de la hufsignoj de Haizum, la flugilita ĉevalo de la arkianĝelo Gabrielo, estas uzata por vivigi la oran bovidon.
* Piedsigno de Moso – signo 1 metron je 3 metroj granda en Samoo, farita kiam la giganto Moso paŝis de la Fiĝioj al Samoo. La alia piedsigno videblas sur Viti Levu, la plej granda insulo de la Fiĝioj.
* Piedsignoj de Saskvaĉo, a kriptozoologia besto al iuj pruvas la ekziston de la nordamerika jetio.
* Sri Pada, aŭ *pinto de Adamo*, monto en Srilanko, havas larĝan piedsignoforman spuron en la roko je sia pinto, kiun diversaj religianoj diras esti tiu de Budho, Ŝivo aŭ Adamo.
* Serio de piedsignoj de Jesuo, laŭ legendo, troviĝas en la preĝejo *Domine Quo Vadis* apud Romo.
* Marko en pavimŝtono de la munkena preĝejo *Nia Damo* estas konata kiel *Teufelstritt* (paŝo de la diablo).
* La piedsigno de la arkianĝelo Sankta Mikaelo sur la monto Dol, de kie li reiris al la Monto Sankta Mikaelo.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Fosilio

## Eksteraj ligiloj 
* Piedsignoj en jura medicino

Kategorio:Signoj
Kategorio:Paleontologio
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Piedo
Erna Morena

**Erna MORENA** (naskiĝis la 24-an de aprilo 1885 en Wörth am Main, mortis la 20-an de julio 1962 en Munkeno; origine: *Ernestine Maria Fuchs*) estis germana aktorino, produktorino kaj scenaristino.

## Vivo 
Naskiĝinte en Wörth am Main, Erna Morena en la aĝo de 17 jaroj transloĝiĝis al Munkeno por viziti artmetian lernejon. Poste ŝi pasigis duonan jaron en Parizo, ĝis kiam ŝi ekloĝis en Berlino kaj laboris kiel flegistino. Supozeble ŝi samtempe lernis la aktoradon. En la jaro 1910 Max Reinhardt engaĝis ŝin en sia ensemblo.

En 1913 en *Die Sphinx* ŝi prezentis sian unuan filmrolon. Entute ŝi agis en proksimume 120 filmoj, kun konataj reĝisoroj kiel ekz. Paul Leni, Richard Oswald, Robert Wiene, Friedrich Wilhelm Murnau kaj Georg Wilhelm Pabst, kaj ŝi inter ŝiaj aktoraj kolegoj estis ekz. Conrad Veidt, Emil Jannings, Reinhold Schünzel kaj Werner Krauß.

Ŝi estis eksterordinara stelulino de la germana mutfilmo: malhelhara, altstatura kaj kun esprimplenaj vizaĝtrajtoj. Kvankam tiutempe ŝi ofte estis nomata samtempe kun Asta Nielsen kaj Henny Porten, ŝia nomo nun estas preskaŭ ne plu konata.

Erna Morena ankaŭ elprovis sin kiel produktorino: En 1918 ŝi, subtenite de kelkaj geamikoj, fondis en Berlino la firmaon *Erna Morena Film GmbH*, kiu produktis i.a. la mutfilmojn *Colomba* (1918 kun Werner Krauß) kaj *Die 999. Nacht* (1919/20 kun Hans Albers).

De 1915-1921 Erna Morena estis la edzino de la verkisto Wilhelm Herzog verheiratet. La paro havis unu filinon.

## Listo de filmoj 
* *Schwere Stunden* (1913)
* *Sein braunes Mädel* (1914)
* *Arme Eva* (1914)
* *Der Spieler* (1915)
* *Maria* (1916)
* *Lulu* (1917)
* *Prima Vera* (1917)
* *Das Tagebuch einer Verlorenen* (1918)
* *Nerven* (1919)
* *Algol - Tragödie einer Macht* (1919)
* *Von morgens bis Mitternacht* (1920)
* *Das indische Grabmal* (1921)
* *Der Gang in die Nacht* (1921)
* *Lotte Lore* (1921)
* *Die Verschwörung zu Genua* (1921)
* *Teufelssymphonie* (1922)
* *Ein neues Leben* (1922)
* *Fridericus-Rex-Filme|Fridericus Rex* (1922)
* *Wilhelm Tell* (1923)
* *Der Großindustrielle* (1923)
* *Glanz gegen Glück*(1923)
* *Der Berg des Schicksals* (1924)
* *Mutter und Kind* (1924)
* *Heiratsschwindler* (1925)
* *Wallenstein* (1925)
* *Die eiserne Braut* (1925)
* *Bismarck 1862-1898* (1926)
* *Die rollende Kugel* (1927)
* *Der Kampf des Donald Westhof* (1927)
* *Rutschbahn* (1928)
* *Man schenkt sich Rosen, wenn man verliebt ist* (1929)
* *Aschermittwoch* (1930)
* *Das erste Recht des Kindes* (1932)
* *Die vom Niederrhein* (1933)
* *Was bin ich ohne Dich?
* *Pygmalion* (1935)
* *Zwischen den Eltern* (1938)
* *Fasching* (1939)
* *Jud Süß* (1940)
* *Unsterbliche Geliebte'' (1951)

Kategorio:Germanaj aktoroj
Butch Cassidy and the Sundance Kid

***Butch Cassidy and the Sundance Kid*** estas 1969-a vesterno kiu rakontas pri bankrabistoj Butch Cassidy (rolata de Paul Newman) kaj lia helpanto la "Sundance Kid" ("La Sundanco-Knabo"; Harry Longabaugh rolata de Robert Redford). La filmo estas nur parte bazita de historia fakto, sed popularigis la legendojn de ĉi tiuj vesternaj kontraŭherooj.

La filmo estis direktita de George Roy Hill kaj produktita ĉe 20th Century Fox de John Foreman de scenaro de William Goldman. La filmmuziko estis farita de Burt Bacharach kaj la kameraado estis fare de Conrad L. Hall. Kune kun Newman kaj Redford, aperas en la film Katharine Ross, Stronther Martin, Henry Jones, Jeff Corey, Sam Elliott, Cloris Leachman, Ted Cassidy, Kenneth Mars, kaj Donnelly Rhodes.

## Premioj kaj kandidatigoj 
La filmo gajnis Akademiajn Premiojn por plej bona kameraarto, plej bona muziko, plej bona filmmuziko, plej bona kanto, kaj plej bona verkado. Ĝi kandidatiĝis por tri pluajn: plej bona reĝisoro, plej bona filmo, kaj plej bona sono.

La filmo ankaŭ gajnis Premion BAFTA por plej bona filmo.

En 2003, ĝi estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

Kategorio:Filmoj aperintaj en 1969
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Vesternaj filmoj
Kategorio:Premio BAFTA por plej bona filmo
Kategorio:Filmoj laŭ veraj faktoj
Kategorio:Krimaj filmoj
Erdélyi Magyar Szó

Erdélyi Magyar Szó (Transilvania Hungara Vorto) estis politika semajngazeto en Kolozsvár de junio 1939 ĝis junio 1940 redaktite de Árpád Szabó, sub gvidado de László Bányai. Ĝiaj internaj kunlaborantoj estis inter aliaj Méliusz József kaj Vincze János, verkis ĝin Balogh Edgár, Csehi Gyula, Gáll Ernő, Jordáky Lajos, Józsa Béla, Nonn György, Kovács Katona Jenő, Nagy István. Ĝi organizis la 3-an de decembro 1939 la renkonton de transilvaniaj hungaraj laboristoj, kamparanoj kaj intelektuloj.

## Fontoj
* Romániai magyar irodalmi lexikon

Kategorio:Kluĵo
Kategorio:Hungarlingvaj gazetoj en Rumanio
Pierre Zaccone

**Pierre ZACCONE** (naskiĝis en Douai la 2-an de aprilo 1817, mortis la  en Morlaix) estis populara franca romanisto de la 19-a jarcento. Li verkis plurepizodajn romanojn, inkluzive de kelkaj krimromanoj. Li cetere kaj kunlabore verkis dramojn : *Les Nuits du boulevard* ("La Noktoj de la bulvardo", 1880) baziĝas sur unu el liaj romanoj.

## Verkoj 
* *Époque historique de la Bretagne* (1845)
* *Histoire des sociétés secrètes, politiques et religieuses* (1847)
* *Les Ouvriers de Paris et les ouvriers de Londres*, kun Paul Féval
* *Éric le Mendiant* (1853) Reta teksto
* *Le Roi de la Basoche* (1853)
* *Le Drame des catacombes* (1854)
* *Le Vieux Paris* (1855)
* *Le Fils du ciel* (1857)
* *Les Zouaves* (1859)
* *Les Mystères de Bicêtre* (1864)
* *Jean Longues Jambes* (1868)
* *Les Aventuriers de Paris* (1878)
* *Histoire des bagnes* (1876)
* *Le Fer rouge* (1879)
* *Une Haine du bagne* (1880)
* *Les Compagnons noirs* (1880) Reta teksto
* *Les Mansardes de Paris* (1880)
* *Un duel à mort* (1880)
* *La petite bourgeoise* (1881)
* *Les Drames de la bourse* (1882)
* ''L'Enfant du pavé* (1888)
* *Seuls* (1891)
* *La Recluse* (1882) Reta teksto
* *Les Nuits de Paris'' (s. d.) Reta teksto

Zaccone, Pierre
Zaccone, Pierre
Paul Féval

**Paul Henri Corentin FÉVAL** (n. la 29-an de septembro 1816 - m. la 8-an de marto 1887) estis franca romanisto kaj dramisto. Li populariĝis kiel la aŭtoro de pluraj romanoj kun spadistoj kaj romantikaj intrigoj, ekzemple kun *Le Loup Blanc* ("La Blanka Lupo", 1843), kaj la tre sukcesa *Le Bossu* ("La Ĝibulo", 1857, kiu estis tre adaptita teatre kaj kine, ekzemple en *Le bossu*, 1997). Li cetere verkis famajn, vampirajn fikciojn : *Le Chevalier Tènèbre* ("La Kavaliro Tenebro", 1865), *Le Vampire* (1865) kaj *La Ville Vampire* (1874).

Féval redaktis plurajn, tre sukcesajn romanojn pri sia denaska regiono, Bretonio, kaj pri la monto Sankta Mikaelo, ekzemple en *La Fée des Grèves* (1850). Sed antaŭ ĉio, Féval estas rigardita kiel unu el la fondintoj de krimliteraturo. Lia majstroverko, *Les Habits Noirs* ("La Nigraj Vestaĵoj", 1863-1875), estas krimsagao da sep romanoj, kies redaktado daŭris 12 jarojn.

Kiam li subite malprosperiĝis pro financa skandalo, Féval fariĝis fervora kristano, haltis verki krimromanojn kaj ekokupiĝis pri religiaj romanoj.

## Vidu ankaŭ 
Féval, Paul
Féval, Paul
Leila Khaled

eta|dekstra|Leila Khaled
**Leila Khaled** aŭ laŭ esperanta transskribo **Ĥalid** (arabe ليلى خالد Lailā Chālid; naskiĝis la  en Haifo, tiama Palestino) estas membro de la Popola Fronto por la Liberigo de Palestino (PFLP), kiu fariĝis fama en 1969 pro ŝia rolo en devojigo (kidnapo) de aviadilo.

La familio de Ĥalid devis eskapi al Libano en 1948. Kiam ŝi estis dek-kvin jara, ŝi fariĝis membro de la radikala Araba Naciisma Movado, komencita de George Habash. Post la sestaga milito, la Palestina branĉo de ĉi tiu organizaĵo fariĝis la Popola Fronto por la Liberiĝo de Palestino, kaj Ĥalid restis en ĝi. Ŝi ankaŭ pasis iom da tempo en Kuvaito kiel instruistino.

En 1969, Khaled estis parto de grupo da teroristoj kiuj prenis la kontrolon super la flugo TW 840 de Romo al Ateno, kaj devigis la piloton flugi al Damasko. Neniu el la pasaĝeroj estis vunditaj, sed la aviadilo estis eksplodigita. Khaled asertas ke ŝi devigis la piloton flugi super Haifo, por ke ŝi povu vidi la urbo kie ŝi naskiĝis. Post ĉi tiu evento, Khaled faris plurajn plastajn operaciojn por ŝanĝi ŝian aspekton kaj ne esti rekonita.

La 6-an de septembro 1970, la PFLP provis ostaĝigi plurajn aviadilojn samtempe. Khaled kaj nikaraguano nomata Patrick Arguello provis preni la kontrolon super la flugo de la israela El Al 219 de Amsterdamo al Nov-Jorko, sed israelaj sekurecistoj kiuj troviĝis en la aviadilo sukcesis mortigi Arguello kaj aresti Khaled. Khaled kunportis du granadojn en la aviadilo, sed ŝi poste diris ke ŝi ricevis ordonojn ne minaci la vivon de senkulpaj pasaĝeroj. Tamen, ŝia nikaragua kunlaboranto mortpafis homon kiu laboris en la aviadilo, kaj kelkaj observantoj insistas ke li ĵetis granadon kiu ne eksplodis, kaj ke Khaled provis uzi siajn du granadojn sed ke oni blokis ŝin antaŭ ol ŝi povis.

La piloto decidis alteriĝi en Londono, kie Khaled estis arestita. En oktobro la brita registaro liberigis ŝin kiel parto de interŝanĝo de kaptitoj. La venontan jaron, la PFLP rezignis pri la taktiko ostaĝigi aviadilojn. Nuntempe Leila Khaled diras ke ŝi ne plu subtenas similajn metodojn, sed ŝi restas skeptika pri la pac-procedo inter la araboj kaj Israelo. Ŝi fariĝis membro de la Palestina Nacia Konsilio, kaj estas politike tre aktiva, ofte farante paroladojn trans la mondo. Ŝi vivas en Amano, en Jordanio, kun ŝia edzo kaj du filoj.

Kategorio:Palestinanoj
Kategorio:Terorismo
Charles Marie René Leconte de Lisle

**Charles Marie René LECONTE DE LISLE**, pli simple konita kiel **Leconte de Lisle**, (n. en 1818 - m. en 1894) estis franca poeto de la dua duono de la 19-a jarcento. Li estas rigardita kiel la estro de la literatura, parnasa skolo. Krom poezioj, li verkis plurajn prefacojn, en kiuj li vortigis certajn teoriajn principojn, al kiuj aliĝis aliaj poetoj de la sama generacio, post romantikismo kaj antaŭ simbolismo. Ili nomigis sin *parnassiens* ekde 1866.

La verko de Leconte de Lisle estas elstarita de tri gravaj poemaroj : la *Poèmes antiques* ("Antikvaj Poemoj", 1852), la *Poèmes barbares* ("Barbaraj Poemoj", 1862) kaj la *Poèmes tragiques* ("Tragikaj Poemoj", 1884). Li cetere tradukis al la franca plurajn verkistojn de la antikva periodo, inkluzive de Homero.

En 1886, Leconte de Lisle eniris la Francan Akademion, kaj okupis la seĝon antaŭe atribuitan al Victor Hugo.

## Eksteraj ligiloj 
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj poetoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
René-Antoine Ferchault de Réaumur

**René-Antoine Ferchault de Réaumur** (naskiĝis la 
en La Rochelle, mortis la  en Bermondière) estis franca sciencisto kun vasta kampo de interesoj. Aparte gravas liaj kontribuoj al entomologio (scienco pri insektoj).

## Vivo 
Réaumur naskiĝis kaj edukiĝis en La Rochelle. Pro subteno de sia onklo li povis studi, komence filozofion en la universitato de Jezuitoj en Poitiers kaj depost 1699 juron kaj matematikon en Bourges. En 1703 li alvenis Parizon, por plu studi, krom matematiko ankaŭ fizikon. En 1708 (li aĝis 24) Réaumur elektiĝis membro de la *Académie des Sciences* (Akademio de sciencoj) kaj restis ties aktiva membro ĝis sia morto en 1757 sur sia farmbieno Bermondière.

## Sciencaj kontribuoj 
En sia laboraĵo ''De la formation et de l' accroissement des coquilles des animaux* (1709) li montris, ke la konkoj de la moluskoj formiĝis el sekrecio de tiuj bestoj mem.
Lia ĉefverko aperis en 1734–1742 sub la titolo *Mémoires pour servir à l'histoire naturelle des insectes* (6 volumoj). En ĝi li priskribis siajn esplorojn pri vivo kaj genezo de la insektoj. Plej intense li okupiĝis pri la kolonio (*"ŝtato"*) de la abeloj: estis Réaumur, kiu malkovris la labordividon en la abela kolonio kaj la specifajn rolojn de *"reĝino"* (naskokapabla femalo), *"virabeloj"* (maskloj) kaj *"laboristinoj"* (nenaskokapablaj femaloj).
Krome li faris kelkajn esplorojn utilaj por la produktado de ŝtalo, kaj en 1730 inventis nebrilan vitron, la laŭ li nomitan "reomiran porcelanon".

### Temperaturskalo 
En 1730 Réaumur konstruis termometron surbaze de la volumenŝanĝo de likvaĵo laŭ la temperaturo. Kiel likvaĵon li uzis alkoholon, kiel fikspunktojn li difinis la frostopunkton (0 °Réaumur) kaj la bolpunkton (80 °Réaumur) de akvo.
La Réaumur-skalo fariĝis vaste uzata en okcidenta Eŭropo, sed estis anstataŭita per la Celsia skalo komence de la 1900-aj jaroj.

### Paperfarado 
Réaumur ankaŭ pripensis la produktadon de papero el ligno.
En 1719 li skribis al la franca akademio de sciencoj: *La vespoj en Ameriko produktas tre fajnan paperon, kiu similas la nian. Ili instruas al ni, ke eblas fari paperon el plantaj fibroj sen uzi tolon; ili kvazaŭ invitas nin, same produkti fajnan bonkvalitan paperon el certaj lignoj. Se ni posedus specojn de ligno simile al tiuj uzitaj de amerikaj vespoj, ni kapablus fari la plej blankan paperon.''

Réaumur mortis la  en sia bieno Bermondière en regiono Mayenne en okcidenta Francio.

## Vidu ankaŭ 
* Réaumur - Sébastopol (pariza metrostacio)

Kategorio:Viroj
Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Francaj fizikistoj
Kategorio:Francaj entomologoj
Kategorio:Anoj de la Reĝa Societo de Londono
Kategorio:Membroj de la franca Akademio de Sciencoj
Kategorio:Membroj de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj
Kategorio:Francaj romkatolikoj
Kategorio:Homoj de Charente-Maritime
Kategorio:Naskiĝintoj en 1683
Kategorio:Mortintoj en 1757
Émile Augier

**Guillaume Victor Émile AUGIER**, pli simple konata kiel **Émile AUGIER** (naskiĝis la 17-an de septembro 1820, mortis la 25-an de oktobro 1889) estis franca poeto kaj dramisto.

Émile estis la nepo de la romanisto Guillaume Pigault-Lebrun, kaj naskiĝis en Valence (Drôme), ene de burĝa, sufiĉe tradicia familio. Li ĝuis bonan edukadon, kaj kiam enloĝiĝis lia familio en Parizo en 1828, li plu studadis en la prestiĝa liceo Henriko la 4-a. Li sekve studadis juron, ĉar li deziris fariĝi advokato, sed samtempe ekverkis teatraĵojn. En 1844, lia unua dramo *La Ciguë* estis rifuzita de la *Comédie-Française*, sed spertis grandan sukceson en la teatrejo Odéon.

Danke al tiu sukceso, Augier fariĝis populara, bonfama dramisto. Li eniris la Francan Akademion en 1857. En 1862, lia teatraĵo titolita *Le Fils de Giboyer* ("La Filo de Giboyer") estis ludita nur danke al persona helpo de Napoleono la 3-a. Lia lasta komedio, *Les Fourchambault*, estis ludita en 1879.

## Verkoj 
* *Le Joueur de Flûte*
* ''L'Aventurière*
* *Gabrielle*
* *Le Mariage d’Olympe*
* *Ceinture dorée*
* *Les Hommes pauvres*
* *Un beau Mariage*
* *Maître Guérin*
* *Madame Caverlet*
* *Les Fourchambault*.
* *Le Gendre de Monsieur Poirier*
* *Les Effrontés*
* *Le Fils de Giboyer*
* *Lions et Renards*
* *La Pierre de touche*
* *La Contagion*
* *Paul Forestier*
* *Jean de Thommeray''

Kategorio:Francaj verkistoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
Kategorio:Membroj de la Franca Akademio
Simon le Breton

**Simon le Breton** ankaŭ **Symon**, **Simonet** (naskiĝinta ĉ. 1420 - mortinta en 1473) estis komponisto de la Franc-flandra skolo

## Vivo kaj verko 
Li estis pli ol tridek jarojn kantisto ĉe la Burgonja kortegokapelo. Okaze de lia foriro en majo 1464 la angladevena komponisto Robert Morton onidire komponis muzikigon de la fama kanto *L’Homme armé* (cetere la plej antikva transviva muzikigo de tiu ĉi kanto, kiun diversaj komponistoj uzis kiel kanton firman en siaj meskomponaĵoj). Oni perceptas ĝin kiel kvodlibeton kun la tekstoj *Il sera pour vous/L’Homme armé*.

Le Breton membriĝas poste la fratrion de la Brusela preĝejo Sint-Jacob-op-Koudenbergkerk kaj kanoniko ĉe la katedralo de Kamerijk. En tiu ĉi katedralo li ankaŭ estis entombigita – unu jaro antaŭ Guillaume Dufay – en la kapelo de Sankta Stefano.

La trivoĉa nederlanda kanto *Vie sach oit* estas atribuita al *Simonet*, eble Simon le Breton. Ĝi estas transdonata en Florenca manskribaĵo de ĉ. 1475-1480. La rondelon *Nul ne s’y frotte* oni atribuas al majstro *Symon*, eble Simon le Breton.

Eble Simon le Breton estas ankaŭ la aŭtoro de la *Cent nouvelles nouvelles*

## Fontoj 
* *The new Grove dictionary of music and musicians*, Londono, 2001
* Jan Willem Bonda, *De meerstemmige Nederlandse liederen van de vijftiende en zestiende eeuw*. Hilversum, malaperinta, 1996. ISBN 90-6550-545-8
* La angla Vikipedio pri Robert Morton (kaj Simon le Breton)

Kategorio:Germanaj komponistoj
Kategorio:Nederlandaj komponistoj
Kategorio:Franc-flandra skolo
Kategorio:Renesancaj komponistoj
Eugène Fromentin

[eta|300px|*Memoraĵo el Esneh*, [1876.Fare de Eugène Fromentin]]
**Eugène FROMENTIN** (n. en decembro 1820 en La Rochelle - mortis la 27-an de aŭgusto 1876 samloke) estis franca pentristo kaj verkisto de la 19-a jarcento. Li montriĝis produktema, kvankam ne tre originala orientista artisto.

## Vivo 
Post lernejo, Fromentin estis dum kelkaj jaroj la lernoknabo de Louis Cabat, pentristo precipe sperta pri pejzaĝoj. Li tre junaĝe vizitis Alĝerion, kaj do verkis multajn skizojn pri la pejzaĝoj kaj la loĝantoj de Nord-Afriko. Fromentin viciĝis inter la unuaj parizaj pentristoj, kiuj pentris pri tiu temo. Li ricevis en 1849 duarangan medalon.

Li vojaĝis duafoje al Alĝerio en 1852, okaze de arkeologia ekspedicio, dum kiu li povis plu studadi la pejzaĝojn kaj la kutimojn de tiu lando. Kiam li revenis, li danke al siaj multaj notoj kapablis plenumi tre realistajn, akuratajn pentraĵojn. Lian unuan gravan sukceson li spertis en la pentrosalono de Parizo en 1847, kun *Gorges de la Chiffa*. La stilo de Fromentin estis klare influita de Eugène Delacroix.

Fromentin cetere verkis romanojn, interalie *Dominique* (1862), kiun li dediĉis al George Sand. Li kandidatiĝis al la Franca Akademio en 1876, sed sensukcese.

## Verkoj 
### Pentraĵoj 
[eta|dekstra|300px|*Araboj*, [1871.]]
* *Gorges de la Chiffa* (1847)
* *La Place de la broche à Constantine* (1849)
* *Enterrement maure* (1853)
* *Bateleurs nègres* (1859)
* *Audience chez un chalife* (1859)
* *Berger kabyle* (1859)
* *Une rue à El-Aghouat*, (1859)
* *Courriers arabes* (1861)
* *Bivouac arabe* (1863)
* *Chasse au faucon* (1863)
* *Fauconnier arabe* (1863)
* *Chasse au héron" (1865)
* *Voleurs de nuit* (1867)
* *Centaures et arabes attaqués par une lionne* (1868)
* *Halte de muletiers* (1869)
* *Le Nil* (1875)
* *Un souvenir d'Esneh* (1875)

### Romanoj 
* *Visites artistiques* (1852)
* *Simples Pèlerinages* (1856)
* *Un été dans le Sahara* (1857)
* *Une année dans le Sahel* (1858)
* *Dominique* (1862)
* *Les Maîtres d'autrefois'' (1876)

Fromentin, Eugène
Fromentin, Eugène
Fromentin, Eugène
Indukta kuirplato

eta|200px|Indukta kuirplato
eta|200px|Kompakta indukta kuirplato
eta|200px|Kompakta indukta kuirplato, vidata de la flanko

**Indukta kuirplato** estas moderna kuirplato nome vitroceramika kuirmaŝino, kiu varmigas la suban parton de feromagneta kuiriloj pere de kirlokurento. Sub la vitro-ceramika plato, sur kiu oni metas la patojn kaj kuirvazojn, situas bobeno kiu ricevas altfrekvencan elektran tension kaj tiel kaŭzas magnetkampon. Tiu magnetkampo altfrekvenca kaŭzas grandan kurenton kiu rekte varmigas la fundon de la kuirilo.

Induktaj kuirplatoj ŝparas tempon kaj energion, ĉar ili, alie ol konvenciaj kuirplatoj, ne unue devas varmigi elementon kaj la vitro-ceramikan platon. La akvo en kuirvazo jam post kelkaj minutoj ekbolas. Varmo kaj kuirdaŭro povas esti antaŭe determininataj kaj tuj ŝanĝataj, kaj la indukta kuirplato tuj reagas je ĉiu ŝanĝo, same vigla kiel gaskuirilo.

Dum la kuirprocezo la indukta kuirplato mem ne estas varmigita sed nur la suba parto de la kuirvazo . Kiam oni forigas la kuirvazon, la kuirplato aŭtomate estas elŝaltita. Krom tio la indukta kuirplato memstare rekonas ĉu la kuirvazo estas taŭga por indukta kuirplato. Netaŭgaj kuirvazoj ne estas varmigitaj kaj la kuirplato malkonektiĝas.

Taŭga kuirilo estu el rustimuna ŝtalo kun feromagneta tritavola fundo. Gisaj kaj emajlitaj kuirvazoj kaj patoj ankaŭ eblas. Ceramikaĵo, vitro, kupro, aluminio kaj ordinara ŝtalo ne taŭgas por induktaj kuirplatoj.

eta|maldekstra|300px|La bobeno de Indukta kuirplato
[eta|meza|300px|Indukta kuirplato enkonstruita en [kuirejostablo]]

Kategorio:Elektro
Kategorio:Elektrotekniko
Kategorio:Elektromagnetismo
Kategorio:Kuirarto
Kategorio:Kuiriloj
Kategorio:Hejmo-maŝinoj
Mangabo

**Mangabo** (*Hancornia speciosa*) estas frukto de la **Mangaboarbo** kaj alpartenas al la familio Apocinacoj. Tiu bongusta frukto kreskas nature en ceradoj kaj restingaoj en Brazilo. 
La mangaboarbo altiĝas inter 3 kaj 5 metroj.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en portugala 

Kategorio:Apocinacoj
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Neotropisa flaŭro
Kategorio:Plantoj de Brazilo
The Philadelphia Story

[eta|250ra|maldekstra|[James Stewart portas Katharine Hepburn en la filmo.]]
***The Philadelphia Story*** (anglalingve: "La Filadelfia Rakonto") estas filmo el 1940 kun gesteluloj Cary Grant, Katharine Hepburn, kaj James Stewart. Ĝi estas bazita de Broadway dramo de la sama nomo de Philip Barry, pri fianĉino kies planoj estas kompleksigitaj de la samtempa alveno de ŝia eks-edzo kaj de bela ĵurnalisto. Ĝi estas konsiderata kiel unu el la plej bonaj ekzempleroj de komedio pri reedzigo, populara ĝenro en la 1930-aj jaroj kaj 1940-aj jaroj, en kiu du personoj eksedziĝas, flirtas kun aliaj, kaj tiam re-edziĝas. Ĝi estis utila strategio dum tempo kiam ekster-edzecaj amaferoj estis malpermesitaj en usona kino. La filmo tre sukcesis.

La dramo estis la unua granda sukceso de Hepburn post multaj film-katastrofoj, inkluzivante la klasikaĵo *Bringing Up Baby*. Howard Hughes aĉetis la rajtojn de la filmo kiel donaco por Helpburn, kun la kondiĉo ke Hepburn rolus la virina ĉefrolo.

La filmo estis refarita en 1956 kiel muzika filmo titolita *High Society*, kun Bing Crosby, Grace Kelly, kaj Frank Sinatra.

## Premioj 
La filmo gajnis Oskarojn por James Stewart (plej bona aktoro) kaj scenaristo Donald Ogden Stewart (plej bona adaptita scenaro). Ĝi ankaŭ estis kandidato por Oskaro por George Cukor (plej bona reĝisoro), Katharine Hepburn (plej bona aktorino), kaj plej bona filmo (Joseph L. Mankiewicz - produktisto).

En 1995, ĉi tiu filmo estis elektita de la Usona Biblioteko de Kongreso kiel "kulture grava", kaj tial konservita ĉe la Usona Nacia Film-Registro.

## Aliaj projektoj 
Kategorio:Usonaj romantikaj komediaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1940
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de dramoj
From Here to Eternity

***From Here to Eternity*** (anglalingve: "De ĉi tie al eterneco") estas 1953-a filmo bazita de la romano de la sama nomo de James Jones. La filmo rakontas pri homoj ĉe milita bazo dum la tagoj antaŭ la ekatako de Pearl Harbor dum la Dua Mondmilito. La roluloj traktas ĉiutagan vivon kaj malfidelecon de la epoko. Aperas en la filmo Burt Lancaster, Montgomery Clift, Deborah Kerr, Frank Sinatra, Donna Reed kaj aliaj.

La romano estis grafika por tiam kaj pluraj scenoj devis esti ŝanĝita por plaĉi la cenzuristojn de tiam. Ekzemple, seks-sceno sur plaĝo de Lancaster kaj Kerr estis pli tranĉita ol ĉe la romano.

## Premioj 
La filmo gajnis ok Akademiajn Premiojn:
* plej bona filmo - Buddy Adler, produktisto
* plej bona subtena aktoro - Frank Sinatra
* plej bona subtena aktorino - Donna Reed
* plej bona cinematografio, nigra-blanka - Burnett Guffey
* plej bona reĝisoro - Fred Zinnemann
* plej bona redaktado - William A. Lyon
* plej bona sono - John P. Livadary
* plej bona verkado - Daniel Taradash

Plue, ĝi kandidatiĝis por 5 aliaj.

Kategorio:Akademia Premio por plej bona filmo
Kategorio:Dramaj filmoj
Kategorio:Filmoj adaptitaj de libroj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1953
Kategorio:Amaferaj filmoj
Kategorio:Militaj filmoj
Kategorio:Usonaj filmoj
Kategorio:Anglalingvaj filmoj
Kategorio:Nigra-blankaj filmoj
San Martín

**San Martín** estas la nomo de diversaj geografiaĵoj en hispanlingvaj landoj, kiuj prenas la nomon el Sankta Marteno aŭ el José de San Martín, unu el la gvidantoj de la sendependiĝo de la sudamerikaj landoj.

## Argentino 
* San Martín (Mendoza) (stacidomo), fervoja stacio en Godoy Cruz, Provinco Mendoza
* San Martín de los Andes
* San Martín (Bonaero), urbo en Granda Bonaero, Provinco Bonaero
** San Martín (Mitre) (stacidomo), fervoja stacio en San Martín (Bonaero)
* Departemento General San Martín (Salta)
* Departemento General San Martín (La Rioja)
* Departemento Libertador General San Martín (Misiones)
* Departemento Libertador General San Martín (Chaco)
* Departemento Libertador General San Martín (San Luis)
* Departemento San Martín (Corrientes)
* Departemento San Martín (Mendoza)
* Departemento San Martín (San Juan)
* Departemento San Martín (Santiago del Estero)
* Departemento San Martín (Santa Fe)

## Kolombio 
* San Martín

## Peruo 
* San Martín (Perua regiono)

## Hispanio 
* San Martín de Valdeiglesias, en Madrida regiono
* San Martín del Rey Aurelio, en Asturio
* San Martín (stacidomo), fervoja stacio en San Martín del Rey Aurelio
* San Martín de Oscos, en Asturio
* San Martín del Castañar, en Kastilio kaj Leono

## Vidu ankaŭ 
* Sanmartin
Józef Rotblat

**Józef ROTBLAT** (4-a de novembro 1908 en Varsovio - 31-a de aŭgusto 2005 en Londono) estis pola nuklea fizikisto (juddevena), aktivulo por la malpermeso de la nukleaj armiloj. Li partoprenis en la fondado kaj organizado de la Konferencoj Pugwash, pro kio li ricevis kun tiu ĉi organizaĵo la Nobelan Premion pri Paco en 1995.

Rotblat naskiĝis en Varsovio en la tiama Kongresa Pollando dum la dispartigoj de Pollando-Litovio aŭ dispartigoj de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj. Li studis en la Universitato de Varsovio kaj ĝis 1939 li laboris en la universitato kaj diversaj sciencaj institutoj.

Dum vojaĝo al Liverpool (Britio), li decidis lukti en la Dua Mondmilito. Tie li kunlaboris kun James Chadwick kaj dum la milito sin engaĝis en la Projekto Manhattan. Post la fino de la milito, li fariĝis unu el la plej kritikaj al la nukleaj armiloj. Li advokatis la kunlaboron de la sciencistoj de la oriento kaj la okcidento dum la Malvarma Milito, kaj la respekton al morala kodo inter la sciencistoj.

Li helpis en la nuklea senarmiĝa organizo de la **Konferencoj Pugwash**, kiuj en la samnoma kanada urbo kunvenigis sciencistojn por diskuti la rolon de la scienco en la socio kaj la kontribuon al la monda paco. Li mem kaj la organizon de la Konferencoj ricevis en 1995 la Nobel-premion de la Paco.

Kategorio:Nobel-premiitoj pri paco
Kategorio:Polaj fizikistoj
Kategorio:Britaj fizikistoj
Kategorio:Projekto Manhattan
Pedra do Indaiá

''''* (oficiale ) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono *Oeste de Minas* (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la mikroregiono *Formiga''. Laŭ la stato de  en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en  estis . La teritorio havas komunan limon kun .

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Minas-Ĝerajso	

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso