open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernie Wilkins

**Ernest Brooks Wilkins la pli juna** (naskiĝis la 20-an de julio 1919 en Sankta Luiso, Misurio, Usono; mortis la 5-an de junio 1999 en Kopenhago, Danujo) estis usona saksofonisto, komponisto kaj bandestro de moderna ĵazo.

## Vivo kaj verkado 
Wilkins ellernis infanaĝe la ludon de violono kaj piano, antaŭ ol li transiris al saksofono. Li studis muzikon ĉe Universitato Wilberforce en Ohio kaj muzikis dum la militservo en la mararmeo en bando sub Willie Smith. Siajn unuajn profesiajn dungitecojn li havis je la orkestro Jeter-Pillars kaj ĉe George Hudson, antaŭ ol li en 1948 aniĝis en la bando de Earl Hines.

En 1951 li fariĝis kune kun sia pli juna frato Jimmy Wilkins laŭ rekomendo de Clark Terry membro de la bando de Count Basie, por kiu li verkis kiel muzikaranĝisto kaj komponisto. I.a. li priverkis por ĝi ''One O'Clock Jump* kaj *Every Day I Have The Blues*. En 1955 li foriris de Basie, por verki komponiste kaj saksofoniste en la bando de Dizzy Gillespie. En 1956 li laboris por Big Joe Turner (*Boss of the Blues*); ekde 1958 ĝis 1960 li laboris kun la bando de Harry James.

En la 1960-aj jaroj la kariero de Wilkins haltis pro drogoproblemoj. Fine de la 1960-aj jaroj li revenis en la muzikmondeton kiel muzika direktisto de la *Big B-A-D Band* de Clark Terry. En 1975 li komponis la ĥorsuiton *Four Black Immortals*, kiu estis prezentata en la Urbo-Halo kaj la Halo Avery Fisher en Novjorko. Dum la malfruaj 1970-aj jaroj li koncertvojaĝis kun Clark Terry tra Eŭropo.

En 1980 Wilkins decidiĝis, komplete translokiĝi al Eŭropo kaj ekloĝis en Kopenhago. Tie li fondis la *Ernie Wilkins' Almost Big Band*, kun kiu li verkis kvar albumojn. Krom tio li verkis ankaŭ kun la bandego de la Dana Radio, kun kiu li en 1991 vojaĝis tra Britujo kaj verkis la albumon *Suite for Jazz Band''. Li muzikis ankaŭ kun muzikistoj Earl Hines, Sonny Rollins, Milt Jackson, Sarah Vaughn, Lena Horne kaj Quincy Jones. Post apopleksio li retiriĝis el la muziknegoco.

## Eksteraj ligiloj 
* Ernie Wilkins' Almost Big Band 
* Nekrologo en *Los Angeles Times*
* Nekrologo en Scotsman

## Referencoj 
Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Aranĝistoj
Kategorio:Usonaj ĵazkomponistoj
Kategorio:Bandestroj
József Láng

**József LÁNG** [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Láng József** estas hungara aktoro, voĉoaktoro.

József Láng naskiĝis la  1934 en Szekszárd.

## Biografio 
József Láng frekventis Teatran Altlernejon en Budapeŝto inter 1953-1957. Li poste komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Pécs). Ekde 1962 li apartenas al trupo de Teatro József Attila. Li ĝis tiam ricevis premion en 1996.

## Liaj roloj (elekto) 
* 15 kinejaj filmoj inter 1957-1992
* 31 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1961-2003, ekzemple *A fekete város* (La nigra urbo), 1971; Petőfi, 1981; Franz Liszt, 1982
* diversaj teatraj roloj, ekzemple Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* - Tonelli; Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo) - Ádám; *A Pál utcai fiúk* (Filoj de la Paŭlo-strato)- patro de Geréb; Sándor Bródy: *A tanítónő* (La instruistino) - poŝtisto
* en eksterlandaj filmoj li ofte estis hungara voĉo de
** MacGyver - titolrolo
** ĉiuj filmoj de Roger Moore

## Fontoj 
* http://port.hu/pls/pe/person.person?i_pers_id=14079
* http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz14/52.html

Lang
Lang
Lang
János Körmendi

**János Körmendi** [andrAŝ], hungare **Körmendi János,** Esperante **Johano Körmendi** estis hungara aktoro.
eta|220px|Memortabulo de János Körmendi
János Körmendi naskiĝis la  1927 en Szeged - mortis la  2008 en Budapeŝto.

## Biografio 
János Körmendi frekventis aktoran ĉeflernejon en Budapeŝto inter 1946-1951. Li poste komencis sian aktoran karieron en Teatro Madách. Inter 1987–1989 li apartenis al trupo de Teatro Thália (Budapeŝto), poste dum jardeko al *Mikroszkóp Színpad* (Scenejo Mikroskopo), poste li ricevis rolojn en Teatro Thália (Budapeŝto), Operetoteatro (Budapeŝto) kaj eĉ en Budapeŝta Ŝtata Operejo. Li ricevis premion Kossuth en 2005, pli frue ankaŭ aliajn premiojn. Li verkis 3 librojn.

## Liaj roloj (elekto) 
* 42 kinejaj filmoj inter 1953-1987, ekzemple *Egri csillagok* (Steloj de Eger), 1968; *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo), 1971
* 43 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1966-2002, ekzemple *Egy óra múlva itt vagyok* (Mi estos ĉi tie post unu horo), 1971; *A fekete város* (La nigra urbo), 1971; *Jó estét nyár, jó estét szerelem* (Bonan vesperon somero, bonan vesperon amo), 1972
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Hamlet - Ostrick, Romeo kaj Julieta - princo Paris; Imre Kálmán: *Csárdáskirálynő* (Reĝino de ĉardaŝo) - Miska

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj verkistoj
Kategorio:Hungaraj humuristoj
Sándor Lukács (aktoro)

**Sándor LUKÁCS** [ŝAndor lukAĉ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Lukács Sándor** estas hungara aktoro, voĉoaktoro kaj poeto.

Sándor Lukács naskiĝis la  1947 en Miskolc.

## Biografio 
Sándor Lukács ricevis diplomon en Filma kaj Teatra Altlernejo en Budapeŝto en 1972. Li komencis sian aktoran karieron en *Vígszínház* (Teatro Víg), sed li ofte ricevis rolojn en filmoj kaj Hungara Televizio. Li ricevis ĝis tiam 12 premiojn, en 2016 ankaŭ premion Kossuth. Li verkis 5 poemarojn.

## Liaj roloj (elekto) 
* 21 kinejaj filmoj inter 1966-2008, ekzemple Mephisto, 1981
* 58 televiziaj filmoj (ankaŭ serioj) inter 1973-2008, ekzemple Petőfi, 1981; *Pesti emberek* (Peŝtaj homoj), 1982; *Bánk bán* (Banuso Bánk), 1987; *Kisváros* (Urbeto), serio inter 1993-2001
* diversaj teatraj roloj, ekzemple William Shakespeare: Reĝo Lear - grafo Gloucester; Imre Madách: *Az ember tragédiája* (La tragedio de l' homo) - Lucifer; Ferenc Molnár: *Játék a kastélyban* (Ludo en la kastelo) - Almády; *Liliom* (Lilio) - Ficsur
* diversaj voĉoroloj

## Fontoj 
* hungare kun foto

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj voĉoaktoroj
Kategorio:Hungaraj poetoj
Ŝuŝo (urbo)

**Ŝuŝo** (; ) estas urbo en la disputata regiono Montara Karabaĥo en Suda Kaŭkazio. Ĝi estas sub la rego de la memproklamita Respubliko Montara Karabaĥo ekde ĝia kapto en 1992 dum la milito en Montara Karabaĥo. Tamen, ĝi estas *de jure* parto de la Respubliko Azerbajĝano, kun la statuso de administra divido de la ĉirkaŭa Rajono Ŝuŝa. Je 1400-1800 metroj alte en la pitoreskaj karabaĥaj montoj, Ŝuŝo estis populara monturba feriejo en la sovetia epoko kun milda klimato, pura aero kaj idila situo. Nuntempe ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Ŝuŝo.

Laŭ la stato de  en la urbo  vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Post ĝia uzado kiel antikva fortikaĵo de la armena princlando de Varando, Ŝuŝo iĝis la ĉefurbo de la Karabaĥa ĥanato. La urbo iĝis unu el la kulturaj centroj de la Suda Kaŭkazio post la rusa konkero de la regiono en la unua duono de la 19-a jarcento. Kun la tempo, ĝi fariĝis sidejo de multaj intelektuloj, poetoj, verkistoj kaj speciale, muzikistoj (ekz., la aŝikoj, kantistoj de mugamo, kaj ludistoj de komuzo).

Ŝuŝo estis la sola granda setlejo en la Aŭtonoma Provinco Montara Karabaĥo kiu havis grandan kvanton de azeraj loĝantoj. En 1977 estis deklarita rezervejo la azerbajĝanaj arkitekturo kaj historio de Ŝuŝo. La urbo estis ofte referita kiel "muzika ĉefurbo aŭ konservatorio de Transkaŭkazio".[eta|La restaŭrita [katedralo Gazanĉecoc, 1868-1888, simbolo de nuna Ŝuŝo|maldekstra|400ra]]

## Kulturo 
### Armena kulturo 
La urbo estis ankaŭ grava centro de armena kultura kaj ekonomia vivo ĝis la fino de la Unua Mondmilito, kune kun Tbiliso, estis unu el la du ĉefaj urboj de la armena Transkaŭkazio kaj la centro de memreganta armena princlando en la jaro 1720. Ĝi ankaŭ havis religiajn kaj strategiajn gravecon por la armenoj, situo de la katedralo Gazanĉecoc, la preĝejo Kanaĉ Ĵam kaj ĝi estas ligita al Armenio tra la Koridoro de Laĉino.

Post la konkero de Ŝuŝi en 1992 de la armena fortoj, ĝia loĝantaro draste malpliiĝis kaj nun estas preskaŭ ekskluzive armenaj loĝantoj (3,191). En 2016 la konflikto inter Montara Karabaĥo kaj Azerbajĝano pli kaj pli akriĝis dum kvartaga milito pagata kun la vivo de junaj homoj

## Bildgalerio 

File:Azerbaijani house in Shusha.jpg|Zaal ĉe la azeroj en Ŝuŝo, 1865, de Vasilij Vereŝĉagin
File:Ruins of Armenian part of Shusha after 1920 pogrom 2.jpg|Ruinoj de la armena parto de Ŝuŝo
File:Shushi fort.jpeg|La urba fortreso
File:Shushi-kanach-jam.jpg|Preĝejo Sankta Dipatrino, establita en 1818
File:Shushi039.JPG|Moskeo Juĥari Govhar Agha el 1888
Image:Ghazanchetsots Double Rainbow.jpg|La Katedralo Gazanĉecoc finkonstruita en 1887
File:Shushi053.jpg|Muzeo de Ŝuŝo
File:Шуши.Антена.jpg|La TV-turo
Image:Shushi2008.jpg|La urbocentro

## Vidu ankaŭ 
* Montara Karabaĥo

## Referencoj 
Kategorio:Urboj de Montara Karabaĥo
Kategorio:Urboj de Azerbajĝano
Trolltunga

eta|dekstra|Bildo de Trolltunga

**Trolltunga** (norvege: lango de trolo) estas peco da roko, kiu elstaras horizontale sur la monto super Skjeggedal en Odda, Norvegio. Nomita tiel pro perokula simileco al lango. Por atingi tien oni devas iri al Odda, poste al Skjeggedal tra Tyssedal. Antaŭe funikularo transportis vizitantojn komencajn 950 metrojn super akvo dum somero. Tamen, estas ŝtupoj kaj pado, kiuj kondukas vizitantojn komencajn 950 metrojn.

## Vidu ankaŭ
* Kjerag
* Preikestolen

## Referencoj
Kategorio:Hordaland
Hidden Hills

'''''' estas urbeto kaj tiel nomata "barita komunumo" aŭ "enfermita komunumo" de Usono, tio signifas ke sekuristoj kontrolas la eniron de la ĉirkaŭbarita loĝloko, kio servu al pli da sekureco por la loĝantoj. Hidden Hills situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loko iĝis formala loĝloko en . Ĝi situas sur nivelo de 328 metroj super la marnivelo en la Valo San Fernando proksime de la limo al kantono Ventura; la urbocentro de Los-Anĝeleso distancas je 44 kilometroj. Hidden Hills estas tuŝata de la nacia ĉefvojo 101. 

## Konataj loĝantoj laŭ la stato de 2022 
- kompreneble ĉi-tie listiĝu nur tiuj, por kiuj esperantlingva artikolo ekzistas - por aliaj loĝantoj eblas eventuale legi en aliaj lingvoversioj, sed tiu-ĉi esperantlingva listo jam estas imprese longa - 

* Iggy Azalea, rap-kantistino kaj kantaŭtorino
* Kaley Cuoco, aktorino
* Miley Cyrus, kantaŭtorino
* Jamie Foxx, aktoro
* Selena Gomez, aktorino, kantistino
* Rob kaj Kim Kardashian, televidaj konatuloj
* Leona Lewis, popmuzika kantistino, tekstistino kaj aktivistino
* Jennifer Lopez, kantistino, aktorino kaj entreprenistino
* Madonna, kantistino/aktorino
* Howie Mandel,  komediisto kaj televida prezentisto
* Denise Richards, aktorino kaj modelulino
* Vin Scully (1927–2022), eksa prisporta ĵurnalisto 
* Nicolette Sheridan, aktorino
* Jessica Simpson, kantistino
* Will Smith, rap-kantisto kaj aktoro, kun edzino Jada, filo Jaden kaj filino Willow Smith, ĉiuj same aktoroj kaj kantistoj
* Britney Spears, pop-kantistino
* Kanye West, rap-kantisto kaj produktoro

## Eksteraj ligiloj 
*  () 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
5071 Schoenmaker

'*5071 *Schoenmaker'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 30-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego, Kalifornio), kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (angle: *Second Trojan Survey*).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan komputadisto *Anton A. Schoenmaker*, kiu kreis la programojn uzitajn de la geedzoj Van Houten por la tri enketoj pri trojanoj. Li estas ankaŭ observanto de kometoj.

*Oni ne konfuzu ĝin kun 2074 Shoemaker.''

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Charles Korvin

**Charles KORVIN** estis hungardevena usona aktoro.
Charles Korvin naskiĝis, kiel **Kárpáthy Korvin Géza** la  1907 en Hungario, en *Pöstyén* [poŝtjen] (nuntempa Piešťany en Slovakio) - mortis la  1998 en Novjorko.

## Biografio 
Charles Korvin devenis el hungara nobela familio. Li frekventis lernejojn komence en Hungario (ekzemple en privata aktorlernejo de Szidi Rákosi), poste en Parizo. En 1940 li migris al Usono. Li komencis sian aktoran karieron en Novjorko sub nomo **Geza Korvin**. Li ricevis usonan ŝtatanecon en 1957, poste li ekuzis la nomon Charles Korvin. Li ricevis rolojn en Universal Pictures, baldaŭe ankaŭ en diversaj filmejoj.

## Liaj roloj (elekto) 
* mondfama serio **Zorro** - José Sebastián Varga
* *Interpol Calling* (serio)
* *Enter Arsène Lupin* (1944)
* *Temptation* (1946)
* *Berlin Express* (1948)
* *The Killer That Stalked New York* (1950)
* ''Tarzan's Savage Fury* (1952)
* *Ship of Fools* (1965)
* *Inside Out* (1975)
* *Dann eben mit Gewalt'' germana filmo

## Fontoj 
* Hungara kaj angla Vikipedioj

Korvin
Korvin
Korvin
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kleomenea milito

La **Kleomenea milito** (-229 – -222) estis konflikto inter Sparto kaj ĝia aliancano, Eliso, kontraŭ la Aĥaja Ligo kaj Makedonio.

En 235 a.K., Kleomeneo la 3-a suriris la tronon de Sparto kaj komencis reform-programon cele al la restarigo de la tradicia sparta disciplino kaj al malfortigado de la eforoj. Kiam, en 229 a.K., la eforoj sendis Kleomeneon por konkeri urbeton ĉe la limo de Megalopolo, la Aĥaja Ligo deklaris militon. Responde, Kleomeneo invadis Aĥajon. Ĉe monto Liceo li venkis armeon estratan de Arato el Sikiono, kaj poste duan armeon apud Megalopolo. Dume, en enlanda politiko, li ordonis mortigi la eforojn. Li rapide, sinsekve forigis la aĥajajn soldatarojn el la urboj de Arkadio, antaŭ detrui alian aĥajan armeon ĉe Dimeo.

Frontante spartan superregadon de la Ligo, Arato devis peti helpon de Antigono la 3-a Dosono de Makedonio, por venki la spartanojn. Kleomeneo finfine invadis Aĥajon, kaptante kaj Korinton kaj Argon. Sed kiam Antigono alvenis en Peloponezon, Kleomeneo devis retiri sin al Lakonio. Li batalis la aĥajanojn kaj la makedonojn ĉe Selasio, sed ili forpelis la spartanojn. Kleomeneo fuĝis al la kortego de sia aliancano, Ptolemeo la 3-a de Egiptio, kaj tie fine sin mortigis.

Kategorio:Militoj de Antikva Macedonio
Kategorio:Militoj de Sparto
Kategorio:Militoj de la Aĥaja Ligo
Kategorio:Militoj de la helenisma epoko
Eygelshoven

[eta|Mapo de [Kerkrade.]]
eta|Flago
**Eygelshoven** (en la dialekto de Eygelshoven: *Egelze*, dialekto de Kerkrade: *Ejelser*) estas vilaĝo en la sudorienta provinco de Limburgo (Nederlando) kiu apartenas al la municipo de Kerkrade. La loko estis konita kiel minado de terkarbo. Ĝis la urba reorganizo de 1982 formis sendependan municipon. La loĝantaro de la kerno, en 2005 estis proksimume 2.240, inkludante la ĉirkaŭaj kvartaloj Hopel, De Vink kaj Waubacherveld kalkulis la loĝantaro super 8.400 personoj. La najbaraj municipoj estas la nederlandaj Heerlen kaj Landgraaf kaj la germana municipo Herzogenrath.

## Partneraj urboj 
La malnova sendependa municipo Eygelshoven kultivis partnerecon kun la tiama sendependa municipo Rodenkirchen (nun Kolonjo-Rodenkirchen). Estis klasifikitaj ambaŭ municipoj kiel parto de urba reorganizo al Kerkrade kaj de Kolonjo. Kolonjo kaj la urbo de Kerkrade adoptis decidojn tiurilate. En Kolonjo, du stratoj estis nomitaj laŭ Eygelshoven kaj Kerkrade.

## Urbestro 
Eksa urbestro de la municipo estis iam de la sendependa Eygelshoven:
* 1919-1928 William M. Loyson
* 1928-1934 JH Martin
* 1934-1969 HJ Boijens
* 1969-1975 J. G. A. Janssen
* 1975-1982 JH Ch Persoon, (li estis la lasta urbestro de Eygelshoven)

## Naskitaj en Eygelshoven 
* Laurens Bisscheroŭ (1934-1997), arkitekto kaj artisto
* Roger Braun (1972), pentristo
* Peter Franken alias 'Didi' (1949), profesia futbalisto
* Ben Herbergs (1947), Ĵurnalisto, aŭtoro kaj eldonisto
* Stefan Heijdendael (1974), programo redaktisto de la elsendo VPRO kaj fotisto
* Jan Latten (1952), socia demografo ĉe CBS; ekde 2004, docento ĉe la Universitato de Amsterdamo
* Peter Joseph Valckenberg (1764-1837), vinkomercisto kaj urbestro de Worms (D.)

## Aliloke naskiĝis loĝantoj 
* Diana M.J. Delnoij (Kerkrade, 1965), docento ĉe la Universitato de Tilburgo
* Pierre Kemp (Mastriĥto, 1886-1967), nederlanda poeto
* Wim Schmitz (Kolonjo, 1964), sciencisto de kulturaj studoj kaj germana aŭtoro
* Hein Simons (Kerkrade, 1956), knabo kantisto ("Heintje")

Kategorio:Vilaĝoj de Nederlando
Kategorio:Loĝlokoj en Limburgo (Nederlando)
Kategorio:Eksaj municipoj de Limburgo (Nederlando)
Cerbo de Boltzmann

eta|Busto de Ludwig Boltzmann

**Cerbo de Boltzmann** estas hipoteza memkonscia ento, kiu estiĝus pro hazardaj fluktuoj el ĥaosa stato. La koncepto ricevis nomon de fizikisto Ludwig Boltzmann (1844–1906), kiu proponis, ke la Universo estiĝis pro hazarda fluktuo, simile al tio, kiel, laŭ Boltzmann, cerboj povis estiĝi.

## Paradokso de la cerbo de Boltzmann 
Boltzmannaj cerboj estas ofte menciataj en kunteksto de paradokso aŭ problemo de Boltzmanna cerbo. La koncepto devenas de neceso klarigi, kial oni observas tiel grandan nivelon da organizo en la Universo. La dua leĝo de termodinamiko deklaras, ke entropio en la Universo neniam malkreskas. Oni povus pensi, ke la plej probabla stato de la Universo estas alta senorda entropio. Do kial observata entropio tiel malaltas?

Boltzmann proponis ke oni kaj observata mondo kun malalta entropio estas hazarda fluktuo en la Universo kun pli alta entropio. Eĉ dum preskaŭ ekvilibra stato estus stokastaj fluktuoj sur la nivelo de entropio. La plejmultaj fluktuoj estus rilate malgrandaj, rezultigante nur malgrandan kvanton da organizo, dum pligrandaj fluktuoj kaj iliaj plialtaj niveloj da organizo estus relative raraj. Grandaj fluktuoj estus preskaŭ netrafeble raraj, sed eblaj pro enorma grandeco de Universo kaj laŭ la ideo ke oni estas rezulto de fluktuo, estas "selekta eraro": oni observas onian tre malprobablan Universon ĉar oni bezonis malprobablajn kondiĉojn por estiĝi.

Se onia nuna nivelo de organizo, havanta multajn memkonsciajn entojn, estus rezulto de hazarda fluktuo, tio estus tre pli malprobabla ol nivelo de organizo, kiu kreas nur memkonsciajn entojn. En ĉiu universo kun nivelo de organizo, kiun oni vidas, devus esti grandmultoj da Boltzmannaj cerboj, kiuj flugas en senorganizaj medioj. En senfina universo, la nombro da memkonsciaj cerboj, kiuj spontanee formiĝas el la ĥaoso kun falsaj memoroj pri vivo simila al tiu onia, devus tre supernombri realajn cerbojn, evolvintajn de neimageble rara fluktuo grandece de observebla universo.

La paradokso de Boltzmanna cerbo estas ke iu ajn observantoj (memkonsciaj cerboj kun memoroj simile al tiuj kiujn oni havas, inkludante niajn cerbojn) estus tre probable pli Boltzmannaj cerboj ol realaj evolvintaj cerboj. Tio samtempe refutas argumenton de selekta eraro.

## Referencoj 
* "Disturbing Implications of a Cosmological Constant", Lisa Dyson, Matthew Kleban, and Leonard Susskind, *Journal of High Energy Physics* 0210 (2002) 011 (ĉe arXiv)
* "Can the universe afford inflation?", Andreas Albrecht, Lorenzo Sorbo, *Physical Review D* 0 (2004) 063528 (ĉe arXiv)
* "Is Our Universe Likely to Decay within 20 Billion Years?", Don N. Page, (ĉe arXiv)
* "Sinks in the Landscape, Boltzmann Brains, and the Cosmological Constant Problem", Andrei Linde, *Journal of Cosmology and Astroparticle Physics*, 0701 (2007) 022 (ĉe arXiv)
* "Spooks in Space", Mason Inman, New Scientist, Volume 195, Issue 2617, 18-a de aŭgusto 2007, p. 26-29
* "Big Brain Theory: Have Cosmologists Lost Theirs?", Dennis Overbye, New York Times, 15-a de januaro 2008

Kategorio:Filozofio de fiziko
Kategorio:Fizikaj paradoksoj
Kategorio:Kosmologio
5013 Suzhousanzhong

'*5013 *Suzhousanzhong'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita por celebri la 100-jaran jubileon de la lernejo *Suzhousanzhong'' (ĉine: 苏州市第三中学) aŭ "Mezlernejo n° 3 de Suĝoŭo" en Ĝjangsuo. Fondita en 1906, ĉi-tiu lernejo fakiĝis en eduko pri sciencoj kaj teknikoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Malinska-Dubašnica

**Malinska-Dubašnica** (ankaŭ simple **Malinska**) estas loko en la provinco Primorje-Gorski kotar, Kroatio, kiu troviĝas ĉe larĝa golfo en okcidento de la insulo Krk ĉe la Adriatiko. Ĝi situas proksime al la golfo de Dubašnica kaj havas etan havenon. La nomo Dubašnica estas derivata de la kroata vorto Dub, kiu signifas kverkoarbo. Malinska aludas je tio, ke tie pli frue funkciis muelejo (kroate *Mlin*) per fonto .

Al la komunumo apartenas la sekvaj vilaĝoj:

Barušići, Bogovići, Kremenići, Ljutići, Malinska, Maršići, Milčetići, Milovčići, Oštrobradić, Porat, Radići, Sabljići, Sršići, Strilčići, Sveti Ivan, Sveti Vid-Miholjice, Sveti Anton, Turčić, Vantačići, Zidarići kaj Žgombići.

La loko havis en 2001 ĉ. 2.726 loĝantojn.

La ĉefa ekonomia branĉo estas la turismo, en 2001 oni kalkulis pli 400.000 tranoktojn tie.

La unua mencio de la vilaĝo Dubašnica (hodiaŭ Malinska-Dubašnica) okazis en 1153. Jam tiutempe, la vilaĝo havis du etajn preĝejojn. Temas pri preĝejoj Sv. Martina kaj Sv. Apolinara. Pli poste oni konstruis franciskanan monaĥejon kaj preĝejon al sankta Maria Magdalena en Porat.

Ĉe la marbordo, strando, troviĝas hotel-komplekso kun ĉ. 2.500 litoj. La hotelo ne estas plu funkciigita ekde la milito kun Serbio kaj tiun aĉetis rusa investisto, kiu lasas ĝin disfali.

## Partneraj komunumoj 
* Güttenbach, Burgenland en Distrikto Güssing en Aŭstrio
* Großhabersdorf, Germanio, ekde la 22-a de majo 2010

Kategorio:Krk
Nísia Floresta Brasileira Augusta

**Nísia FLORESTA BRASLEIRA AUGUSTA** (vera nomo *Dionísia Gonçalves Pinto*, naskiĝis la  en Nísia Floresta — mortis la  en Rouen) estis tre fama brazila verkistino.

## Biografio 
Ŝi naskiĝis en Nísia Floresta la  de portugala patro (Dionísio Gonçalves Pinto) kaj brazila patrino (Antônia Clara Freire), Dionísia Gonçalves Pinto elektis dum la vivofluo tiun ĉi kuriozan kaŝnomon ĉar *Floresta* estis la kampara loko, kie ŝi naskiĝis kaj *Augusta* la familinomo de ŝia edzo, patro de ŝia filino Livia.

Post la hommortigo de la patro, en Recife, en 1831 Nísia komencis skribi la unuajn versojn kaj artikolojn en la ĵurnaloj de Pernambuco. Vidviniĝinte, ŝi transloĝiĝis al Rio Grande do Sul, sed ja baldaŭ, kaŭze de la milito de la Farrapos, ŝi transloĝiĝis al Rio de Janeiro, kie ŝi fondis kaj estris la kolegiojn *Brasil* kaj *Augusto*.

En 1849 ŝi transloĝiĝis dum multe da tempo al Eŭropo, en Parizo, por kuracistaj kuracadoj por sia filino kaj en 1853 publikigis *Opúsculo Humanitário*, kolekton de artikoloj pri virina emancipiĝo, kiu ricevis la varman aprobon de Auguste Comte, patro de la pozitivismo.

Rehejmiĝinte Brazilen en 1872, ŝi denove revenis en Eŭropon en 1875, kie ŝi publikigis *Fragments d’un ouvrage inédit: Notes biographiques*.

Ŝi mortis en Rouen pro pneŭmonio la  kaj estis sepultita en la mortintejo de Bonsecours. En 1954 la korpo estis transportita en Brazilon en la naskiĝurbo Paparì, kiu intertempe jam ŝanĝis sian nomon honore de ŝi en Nísia Floresta.

[eta|250px|Tombo de Nísia Floresta, en la mortintejo de [Nísia Floresta, Rio Grande do Norte.]]

## Verkoj 
* *Direitos das mulheres e injustiça dos homens*, ŝia unua libro en Brazilo pri virinaj rajtoj. Ŝi inspiriĝis el la verko de Mary Wollstonecraft *Vindications of the Rights of Woman*. Ĉi tiu teksto eble fariĝis por ŝi la gvidlibro de brazila feminismo;
* *Conselhos à minha filha*, 1842;
* *Opúsculo humanitário*, 1853;
* *A Mulher*, 1859.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Feminismo

## Eksteraj ligiloj 
*  Revuo *Scielo*
*  Feminist Review

Kategorio:Brazilaj feministoj
Kategorio:Brazilaj poetoj
Kategorio:Brazilaj verkistoj
Kategorio:Feminismo en Brazilo
Kategorio:Feminismaj verkistoj
Kategorio:Brazilaj instruistoj
Interven-Buroo de la Komitato de Socia Memdefendo ĉe KOR

La **Interven-Buroo de la Komitato de Socia Memdefendo ĉe KOR**, agentejo de la Komitato de Socia Memdefeno ĉe Komitato por Defendo de Laboristoj (KOR), fondiĝis la 9-an de majo 1977. Ĝia tasko estis registrado de ĉiuj kazoj pri rompo de homrajtoj flanke de regopovoj de la Pola Popola Respubliko, helpado al subpremitoj kaj viktimoj de la registaro. Gvidata de Zbigniew Romaszewski kaj Zofia Romaszewska ĝi dokumentis kelkcent kazojn de eksterleĝa agado de la komunistaj funkciuloj. Depost la tempo de malfondo de KOR en 1981 ĝi funkciis kiel la Interven-Buroo.

En agado de la buroo partoprenis interalie Lech Kaczyński, Jarosław Kaczyński, Jan Krzysztof Kelus, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski kaj Jan Lityński.

## Vidu ankaŭ
* Defend-Movado de Homrajtoj kaj de Civitanaj Rajtoj, Studenta Komitato de Solidareco (1977)
* Liberaj Sindikatoj de Marbordo (1978)
* Konfederacio de Sendependa Pollando, Komitato de Katin (1979)

Kategorio:Pollando
Ptolemeo la 3-a

**Ptolemeo la 3-a** (***Euergetes***), (greke **Πτολεμαῖος Εὐεργέτης**, *Ptolemaĩos Euergétēs*), kiu regis -246 – -222, estis la tria reĝo de la Ptolemea dinastio en antikva Egiptio.

Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento a.K.
Kategorio:Homoj de la Antikva Egiptio
Kategorio:Ptolemeidoj
5037 Habing

'*5037 *Habing''''' estas malgranda, treege hela duopa asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego, Kalifornio), kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la nederlandan astronomon Harm Habing, profesoron pri astronomio en la Universitato de Leiden.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita per observoj de , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de 1,1&nbsp;km kaj orbitas je distanco de ĉirkaŭ 11&nbsp;km de la ĉefa korpo kun orbita periodo de 0,904 tago (21,7 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (5037) Habing; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
Skribaĵo

**Skribaĵo** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas "serio da signoj notantaj parolojn, kalkulojn aŭ aliajn komunikaĵojn". Temas do pri dokumento kun informoj en skriba formo. Konsiderataj laŭ sia materia konservo, skribaĵo povas aperi 
* aŭ sur rekte legebla aĵo (ekzemple papero, ŝtono, plasto ktp.) 
* aŭ en kodo taŭga nur por maŝino (ekzemple mikrofilmo, ĉiuj sondokumentoj aŭ komputaj dosieroj). 

Reproduktaĵoj de skribaĵoj estas ekzemple fotokopiaĵoj, faksimiloj aŭ ciferigoj el rekte legeblaj tekstoj al komputaj dosieroj. Estas pluraj apartaj formalaj specoj de skribaĵo, inter ili 
* diplomoj, 
* kontraktoj kaj 
* traktatoj. 

## Notoj 
Kategorio:Komunikado
Kategorio:Dokumentoj
5198 Fongyunwah

'*5198 *Fongyunwah'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉina astronomo Yang Jiexing elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Fong Yunwah'' amiko de la malkovrinto kaj ties instruisto pri astronomio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Gorgonoj

**Gorgonoj** (malnovgreke γοργόνες [gorgónes] de γοργός, *gorgós* „terura“, singularo "gorgono" malnovgreke ) en la helena mitologio estas tri terurigaj grekaj diinoj, Meduzo, Eŭrjalo kaj Steno, kiuj havis venenajn serpentojn anstataŭ haroj, flugilojn, ungegojn kaj kaninojn. Ili transformas ĉiun, kiu rigardas ilin, al ŝtona statuo.[eta|fundo de nigrafigure pentrita bovlo el [Lakonio, ĉirkaŭ la jaro 565 antaŭ nia erao]]
[eta|gorgona kapo en [medaliono(romia fresko el vilao de Pompejo, 1-a jarcento]]

La gorgonoj estas la filinoj de Forkiso kaj lia fratino/edzino Keto. Meduzo estas la sola nesenmorta inter ili - ŝi estis senkapigita fare de la mitologia heroo Perseo. La kapo de tiu gorgono estis portita al la diino Atena. Multaj klasikaj bildigoj de Atena montras ŝin kun egido kaj la gorgona kapo sur sia brusto.

Homero ankoraŭ mencias nur unusolan gorgonon. Heziodo ĉirkaŭ la jaro 700 antaŭ nia erao nomas tri grogonojn, nome Steno la potenca, Eŭrjalo la distance saltanta kaj Meduzo la reĝino ŝarĝita per suferoj. Ilia hejmregiono laŭmitologie estis la plej okcidenta parto de la en la helena civilizo konata mondo, la Atlasa Montaro. Pli postaj aŭtoroj ankaŭ nomis Libion, oriente de la montaro, ilia hejmregiono.

En la helenisma epoko kreskis la legendo ke la gorgono origine estu la fratino de Aleksandro la Granda. En tiu legendo ŝi estas nimfo vivanta en maro, kiu demandas la maristaron de ĉiu pasanta ŝipo ĉu Aleksandro ankoraŭ vivas. Se la respondo estas "ne", ŝi tiras la ŝipon kun ĉiuj homoj al la mara fundo. La sola respondo kiu savu la vivon de la ŝipanaro estu "Li vivas kaj reĝe regas", greke Ζει και βασιλεύει).

Ekde la antikva epoko bildigoj de gorgona kapo pro sia laŭdire protekta efiko oftis sur ŝildoj kaj aliaj armeaj protektiloj, amuletoj kaj tomboŝtonoj. Ankaŭ je fasadoj de konstruaĵoj, je trinkujoj kaj manĝujoj bildoj de gorgona kapo kutimis, kaj protektu kontraŭ nepermesata aliro aŭ uzo. Laŭ la helena mitologio gorgona sango prenita el la dekstra korpa duono revivigu mortintojn, dum gorgona sango el la maldekstra korpa duono garantiige mortigu.

## Notoj 

Kategorio:Tartaro
Kategorio:Teraj dioj
Centralia (Vaŝingtonio)

eta|Historia distrikto meze de Centralia
eta|Situo de Centralia kadre de Kantono Lewis

**Centralia** estas la plej granda urbo en Kantono Lewis, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi situas apud la kantona ĉefurbo Chehalis. Ĝi havis  loĝantojn laŭ la Usona censo de 2010. Ĝia poŝtkodo estas 98531, kaj ĝi situas en la telefona kodregiono 360. Ĝiaj kodoj laŭ la usonaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-11160 kaj 1503899 respektive.

## Historio 
J. G. Cochran, el Misurio, eksetlis la lokon en 1850 kune kun sia adoptita filo, George Washington; en 1852, Washington aĉetis la terenon de Cochran kontraŭ ses mil dolaroj, kaj projektis urbon nomotan Centerville. Li vendis terpecojn por domoj kontraŭ po 10 dolaroj, kun ekstra senpaga terpeco se la aĉetanto konstruas domon.

En 1891 la loĝantaro superis milopon, sed oni trovis ke la poŝtoficejo konfuzas ĝin kun alia Centerville en alia parto de la ŝtato, do oni ŝanĝis la urbonomon al Centralia, kaj sub tiu nomo ĝi oficiale municipiĝis en 1896.

## Ekonomio 
## Geografio 
## Demografio 
## Transporto 
## Regado kaj politiko 
## Amaskomunikiloj 
## Edukado 
## Vidindaĵoj 
## Famuloj 
* Dancisto Merce Cunningham

## Kulturo 
## Citaĵoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Centralia City Hall (Unofficial Website) 
* The Centralia City Guide  (unofficial website)
* Centralia Downtown Association

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Lewis (Vaŝingtonio)
Kategorio:Industriaj Laboristoj de la Mondo
5015 Litke

'*5015 *Litke'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno , tiam en Sovetunio nun en Respubliko Krimeo (*de facto* en Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de grafo Friedrich Benjamin von Lütke, (aŭ ruse *Fjodor Petroviĉ Litke: Фёдор Петрович Литке'', 1797–1882), germana balto regato de la Rusia Imperio, admiralo, geografo kaj esploradisto, fondinto de la Rusia Geografia Societo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Davenport (Vaŝingtonio)

eta|
eta|

**Davenport** estas la plej granda urbo, kaj la administra sidejo, de Kantono Lincoln, Vaŝingtonio, Usono. Ĝi havis  loĝantojn laŭ la Usona censo de 2010. Ĝia poŝtkodo estas 99122, kaj ĝi situas en la telefona kodregiono 509. Ĝiaj kodoj laŭ la usonaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-16795 kaj 1504329 respektive.

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj en Vaŝingtonio
Kategorio:Kantono Lincoln (Vaŝingtonio)
Forkiso

**Forkiso** (malnovgreke Φόρκυς, *Fórkis*)en la helena mitologio estas mara dio bildigata kiel maljunulo. Li estas la filo de alia arkaika mara dio, Ponto, kaj de la tera diino Geo. Laŭ la anoj de orfeismo li estis inter la plej aĝaj idoj de la pradioj Okeano kaj Tetiso. Inter liaj fratoj estas la mara dio Nereo.Aparte konata li estas pro sia grandega nombro de idoj, kiun li generis kun sia fratino, la mara monstro Keto - inter ili estas la gorgonoj, tri terurigaj grekaj diinoj, Meduzo, Eŭrjalo kaj Steno, kiuj havis venenajn serpentojn anstataŭ haroj, flugilojn, ungegojn kaj kaninojn, kaj transformu ĉiun, kiu rigardas ilin, al ŝtona statuo.

Laŭ Forkiso nomatis pluraj lokoj, kiel ekzemple la haveno de la greka insulo Itako.

Kategorio:Dioj de la helena mitologio
Kategorio:Idaro de Geo
Kategorio:Maraj dioj
Kategorio:Maraj dioj de la helena mitologio
Kategorio:Roluloj de la Iliado
Kategorio:Troja milito
5155 Denisyuk

'*5155 *Denisyuk'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Tamara Miĥajlovna Smirnova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno , tiam en Sovetunio nun en Respubliko Krimeo (Rusio).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la rusa fizikisto Jurij Nikolajeviĉ Denisjuk, (cirile: *Юрий Николаевич Денисюк'', 1927–2006), ano de la Rusia Akademio de Sciencoj, inventisto de la tipo de holografio tiel nomata "Denisjuka holografio", videbla per ordinara blanka lumo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Tamara Miĥajlovna Smirnova
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1972
Thomas Kinkade

**Thomas KINKADE** (naskiĝis 19-an de januaro 1958 en Sacramento, Kalifornio - mortis la 6-an de aprilo 2012 en Los Gatos, Kalifornio) estis usona pentristo. Li nomis sin "Thomas Kinkade, Painter of Light" (Pentristo de la Lumo). Kritikistoj taksis liajn pentraĵojn kiĉoj.

## Biografio 
Kinkade plenkreskis en urbeto Placerville, Kalifornio kaj frekventis mezlernejon ĝis 1976, poste studis en Universitato de Kalifornio ĉe Berkeley kaj Art Center College of Design en Pasadena.

Li geedziĝis en 1982 kun Nanette, kun kiu li havis kvar filinojn. Li sukcese konstruis imagon de profunde kredanta kristano, kiu vivas por sia familio. Li preskaŭ ĉiam aldonis al la pentraĵoj monogramojn de la edzino aŭ la filinoj.

Evidentiĝis nur post lia morto por liaj ŝatantoj, ke jam en 2010, lia edzino komencis proceson de divorco, forlasis lin kaj translokiĝis en Aŭstralion kun la filinoj. Li vivis en la lastaj 18 monatoj kun amatino Amy Pinto, kaj konsumis forte alkoholaĵon.

Li pentris ŝablonajn, kiĉajn temojn (arbaro kun kabano, preĝejo kun kruco ks.). La pentraĵoj ĉiam estas helaj, tiel donante feliĉecon, lumon al la loĝejoj, laŭ sia filozofio. Laŭ kelkaj taksoj, la kopiaĵoj de liaj pentraĵoj estas troveblaj en ĉiu 20-a loĝejo de Usono, precipe en la provincaj, religiaj regionoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala paĝo

Kategorio:Usonaj pentristoj
Dokumentaro

**Dokumentado** laŭ esperantlingvaj vortaroj kiel PIV aŭ Reta Vortaro estas substantivigo de la verbo *dokumenti*, kiu signifas "provizi per dokumento" aŭ "pruvi per dokumento".. Temas do pri skriba fiksado, ordigo kaj disponigo de informoj por posta plia utiligo.

Celo de dokumentado estas, ebligi kaj faciligi la trovadon de daŭre fiksitaj, arkivigitaj, informoj. Periloj de tiaj informoj povas esti libroj, artikoloj el publikaĵoj aŭ kromaj presaĵoj, sed ankaŭ komputaj dosieroj, bildaj aŭ sonaj dosieroj, filmoj aŭ similaĵoj.

La ordigo kaj disponigo de dokumentitaj informoj estas inter la esencaj taskoj de bibliotekoj kaj aliaj dokumentadaj institucioj. Bibliografiaj kaj arkivaj fontoj priskribiĝas kaj ordiĝas interalie per "katalogigo", do la la ordigo de dokumentaj unuoj en biblioteka katalogo. Tia ordigo kutime sekvas difinitajn bibliotekarajn regularojn.

La per dokumentado akiritaj informoj pri objekto nomatas meta-datenoj.

## Notoj 
Kategorio:Bibliotekscienco
Kategorio:Komunikado
Ptolemeo (apartigilo)

**Ptolemeo** estis la nomo de:

* Ptolemeo la 1-a, unu el la generaloj de Aleksandro, kiu post ties morto fariĝis reĝo en Egiptio,
* Ptolemeo la 2-a, reĝo de Egiptio,
* Ptolemeo la 3-a, reĝo de Egiptio,
* kaj pli ĝenerale, de la Ptolemea dinastio de Egipto.
* Ptolemeo, antikva astronomo.
Norma datumaro

**Norma datumaro** (en la germana lingvo *Normdatei*, en pluraj aliaj lingvoj laŭvortaj tradukoj de la anglalingva termino *authority control*, kiu tamen en esperantlingva traduko “aŭtoritata kontrolo” estus tute miskomprenebla) estas listo de normigitaj vortoj por uzo kiel troviloj en dokumentado. Norma datumaro do estas formo de “kontrolita” vortaro, per kiu eblas reguligo de sistema trovo de dokumentitaj informoj.

Antaŭŝtupo de norma datumaro estas la libera atribuo de kategorioj aŭ de retaj etikedoj, kiu tamen obeas iujn regulojn, kiel uzo de aŭ singularo aŭ pluralo, aŭ konkretan formon de vortaj kunmetaĵoj.

## Ekzemploj 
Ekzemploj pri normaj datumaroj estas la normaj datumoj de la Kongresa Biblioteko (angle: *Library of Congress Authorities Files* (LCNAF)) en anglalingvaj bibliotekoj, kaj ekde 2012, la germana Komuna Norma Datumaro (germane: *Gemeinsame Normdatei* (GND)) en germana lingvo.

Ankaŭe, en la projekto Virtuala Internacia Norma Datumaro (angle: *Virtual International Authority File* (VIAF)), la pluraj normaj datumaroj interligiĝas al virtuala internacia norma datumaro.

## Referencoj 
Kategorio:Bibliotekscienco
Kategorio:Komunikado
Garrison Keillor

**Gary Edward "Garrison" Keillor** (n. la 7-an de aŭgusto, 1942) estas usona verkisto, rakontisto, humuristo, kaj radio-programestro. Li estas ĉefe konata kiel la gastigisto de *A Prairie Home Companion* (radio-programo de Minnesota Public Radio), ofte nomata (ekster Usono) ''Garrison Keillor's Radio Show*. Li estas ankaŭ sukcesa kiel verkanto de amuzaj libroj.

## Verkoj 
### Lake Wobegon 
* *Lake Wobegon Days* (1985), ISBN 0-14-013161-2
* *Leaving Home* (1987; rakontoj pri Lake Wobegon), ISBN 0-670-81976-X
* *We Are Still Married* (1989; novelaro), ISBN 0-670-82647-2
* *Wobegon Boy* (1997), ISBN 0-670-87807-3
* *Lake Wobegon Summer 1956* (2001), ISBN 0-571-21014-7
* *In Search of Lake Wobegon* (Fotoj de Richard Olsenius, 2001), ISBN 0-670-03057-6
* *Pontoon: A Novel of Lake Wobegon* (2007), ISBN 0-670-06356-8
* *Liberty: A Novel of Lake Wobegon* (2008), ISBN 0-670-01991-7
* *Life among the Lutherans* (2009), ISBN 978-0-8066-7061-4
* *Pilgrims: A Wobegon Romance* (2009), ISBN 978-0-670-02109-3

### Aliaj 
* *Happy to Be Here* (1981), ISBN 0-06-811201-7
* *WLT: A Radio Romance*, (1991), ISBN 0-670-81857-7
* *A Visit to Mark Twain's House* (aŭdio, 1992), ISBN 0-942110-82-X
* *The Book of Guys* (1993), ISBN 0-670-84943-X
* *The Sandy Bottom Orchestra* (kun Jenny Lind Nilsson, 1996), ISBN 0-7868-1250-8
* *Me, by Jimmy "Big Boy" Valente* (1999), ISBN 0-670-88796-X
* *Good Poems* (2002), ISBN 0-670-03126-7
* *Love Me* (2003), ISBN 0-670-03246-8
* *Homegrown Democrat* (2004), ISBN 0-670-03365-0
* *Good Poems for Hard Times* (2005), ISBN 0-670-03436-3
* *Daddy's Girl* (2005), ISBN 978-142310514-5
* *77 Love Sonnets* (2009), ISBN 0-14-311527-8
* *A Christmas Blizzard* (2009), ISBN 978-0-670-02136-9
* *Good Poems, American Places* (2011), ISBN 0-670-02254-3

## Eksteraj ligiloj 
* 
* A Prairie Home Companion radio website la programo de Garrison Keillor en publika radiofonio
* A Prairie Home Companion movie website la kinofilmo verkita de Garrison Keillor kaj reĝisorita de Robert Altman
* Minnesota Zen Master - detala profilo pri Garrison Keillor, *The Guardian*, 2004.03.06
* Kingdom of the Frown - A feature article from The Reykjavík Grapevine on Garrison Keillor
* At Home With Garrison Keillor: Where All the Rooms Are Above Average New York Times June 1, 2006
* Garrison Keillor  *Charlie Rose* interviews
* Garrison Keillor at City Arts & Lecture  on Fora.tv 
* An interview with Garrison Keillor (www.everydayyeah.com)
* Garrison Keillor - The Man on the Radio in the Red Shoes PBS *American Masters''
* Speech by Keillor at Concordia University February 15, 2011

Kategorio:Usonaj humuristoj
Kategorio:Usonaj radio-personoj
Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Usonaj satiristoj
Kategorio:Usona populara kulturo
Kategorio:Minesoto
Endre Latabár (1811 - 1873)

**Endre Latabár,** hungare **Latabár Endre** estis hungara aktoro, operkantisto (tenoro), dirigento, reĝisoro, tradukisto kaj teatrestro. Lia filo estis Kálmán Árpád Latabár, lia nepo estis Árpád Latabár (1878).
eta|dekstre|220px|Skulptaĵo pri Endre Latabár
Endre Latabár naskiĝis la  1811 en Kiskunhalas - mortis la  1873 en Miskolc.

## Biografio 
Endre Latabár en 1831 aliĝis al migra teatra trupo, ili ludis en diversaj urboj. Ekde 1837 li ankaŭ tradukadis precipe operetojn al la hungara lingvo. Depost 1838 li ne plu kantadis, sed reĝisoradis kaj dirigentadis. En 1842 li fondis trupon, kiun li estris dum 3 jardekoj, kie estis anoj ekzemple Ede Paulay, Ede Újházi, Róza Déryné Széppataki. Li inaŭguris teatrojn en *Szabadka* (nuntempa Subotica) en 1854, en Miskolc en 1857. Li fondis aktoran dinastion, lia filo estis Endre Latabár (pli juna).

## Elektitaj trupanoj 
* István Együd
* Vilmos Foltényi
* Júlia Gvozdanovics
* Vince Horváth
* György Némethy
* József Szép
* József Tamássy
* Miklós Tihanyi (pli aĝa)
* György Völgyi

## Memorigiloj 
* skulptaĵo en Miskolc

## Lia repertuaro (elekto) 
* József Katona: *Bánk bán* (Banuso Bánk) - Udvornik (en la premiero)
* Gioacchino Rossini: La barbiro de Sevilo - Almaviva
* Jacques Offenbach: *Orphée aŭ enfers* - Jupiter

## Liaj plej gravaj tradukaĵoj 
* Vincenzo Bellini: Norma
* Helena de Trojo

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio

Kategorio:Hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj operkantistoj
Kategorio:Hungaraj tradukistoj
Kategorio:Hungaraj reĝisoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Innertkirchen

**Innertkirchen** estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Oberhasli kaj ekde la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 857 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Innertkirchen situas en la Berna Oberlando en la supra valo de la rivero Aro, kiu pasas la komunuman teritorion en impresa ravino. En okcidento la komunumo etendiĝas al la valo de Urbach, kies fonto estas la Gauli-Glaĉero. Orienten la komunumo etendiĝis tra la Gen-Valo ĝis la Alpopaŝtejo Englstenalp kie troviĝas sur alteco de 1850 m s.m. la Lago de Engsteln, la lago estas nutrita de rojoj, kiuj fontas de Joch-Glaĉero. La komunumo konsistas el la frakcioj Grund, Bottigen, Wyler-Schattseite, Wyler-Sonnseite kaj Aeppigen.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 120,05 km², de kiuj 20,1% estas kovritaj de arbaro, 15,6% servas por agrikulturo kaj 0,8% por setlado. La resto de la teritorio de la komunumo, do preskaŭ du trionoj, estas altmontara dezerto, kiu parte estas kovrita de firnoj kaj glaĉeroj.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Innertkrichen limas en nordo al Hasliberg, en nordnordoriento al Kerns (Kantono Obvaldo), en nordoriento al Wolfenschiessen (Kantono Nidvaldo), en orientnordoriento al Engelberg (Kantono Obvaldo), en oriento al Gadmen, en sudoriento kaj sudo al Guttannen, en sudokcidento al Grindelwald, en okcidento al Schattenhalb, kaj en nordnordokcidento al Meiringen.

## Trafiko 
En Innertkirchen disbranĉiĝas al kantona ĉefvojo n-ro 11, kiu kondukas de Innertkirchen trans Sustenpasejo al Wassen en Kantono Urio de la kantona ĉefvojo n-ro 6, kiu kondukas de Interlaken trans Grimselpasejo al Obergoms en Kantono Valezo. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A8 situas proksimume 8 kilometrojn norde, norde de Meiringen. Al Innertkirchen kondukas etspura fervojlinio de Meiringen. Poŝtaŭtolinioj kondukas de Innertkirchen al la pasejaj valoj. Dum la someraj monatoj de la 16-a de junio ĝis la 7-a de oktobro la poŝtaŭtolinioj kondukas trans Sustenpasejo al Urio kaj trans Grimselpasejo al Valezo.

## Historio 
La komunumo estis kreita en la jaro 1834 per la kunigo de la ĝis tiam memstaraj vilaĝoj Grund, Bottigen, Wyler-Schattseite, Wyler-Sonnseite kaj Aeppigen.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Innertkirchen Grimseltor (stacidomo)
* Innertkirchen Kraftwerk (Bahn) (stacidomo)
* Innertkirchen Unterwasser (stacidomo)
* Aareschlucht Ost (Bahn) (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Innertkirchen

## Bildoj 

Dosiero:Innertkirchen1.JPG|La preĝejo de Innertkirchen
Dosiero:Mh mib innertkirchen.jpeg|Trajno en Innertkirchen apud la vojdisbranĉiĝo de la vojoj al Susten- kaj Grimselpasejo
Dosiero:Aareschlucht 166 7.jpg|La Aroravino
Komuna Norma Datumaro

eta|240px|ekrankopio de ekzempla paĝo el la Komuna Norma Datumaro de 2012
La **Komuna Norma Datumaro** aŭ **Universala Norma Datumaro** - germane nomata *Gemeinsame Normdatei* (GND), angle *Integrated Authority File* - estas norma datumaro enkondukita aprile 2012 en Germanlingvio. En la Komuna Norma Datumaro kolektiĝis la eksa germanlingvaj normaj datumaroj pri personaj nomoj *(Personennamendatei, PND)*, pri trovilaj terminoj *(Schlagwortnormdatei, SWD)*, pri ŝtataj kaj neŝtataj institucioj inkluzive de subnaciaj unuoj *(Gemeinsame Körperschaftsdatei, GKD)* kaj la unueca titola datumaro de la Germana Muzika Arkivo *(DMA-EST-Datei* aŭ en longa formo *Deutsches Musikarchiv-Einheitssachtitel-Datei)*. La Komuna Norma Datumaro estas kune administrata fare de la Germana Nacia Biblioteko kun ĉiuj bibliotekaroj en Germanio, la Aŭstria Ligo de Bibliotekoj *(Österreichischer Bibliothekenverbund, obv)* kaj la Svisa Nacia Biblioteko (nacilingve nomata *Schweizerische Nationalbibliothek, NB, Bibliothèque nationale suisse, BN, Biblioteca nazionale svizzera, BN*, respektive *Biblioteca naziunala svizra, BN)*.

La 19-an de aprilo 2012 ĝi anstataŭigis la ĝis tiamajn unuopajn germanlingvajn normajn datumarojn.

En la projekto "Virtuala Internacia Norma Datumaro", angle *Virtual International Authority File* (VIAF) la germanlingva kaj aliaj normaj datumaroj interligiĝas al virtuala internacia norma datumaro.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo Online GND (OGND)
* Katalogo DNB-Portal

Kategorio:Bibliotekscienco
Kategorio:Komunikado
Maurice Sendak

**Maurice Bernard SENDAK** (n. la 10-an de junio 1928 – m. la 8-an de majo 2012) estis usona verkisto kaj ilustristo. Lia plej konata verko estis la porinfana libro *Where the Wild Things Are*, eldonita en 1963. Li kaj verkis ĝian tekston kaj mem ilustris ĝin. Li estis geja juda ateisto, kiu perdis plejmulton el siaj parencoj en la Holokaŭsto. *The New York Times* nomis lin "la plej grava artisto de porinfanaj libroj en la 20-a jarcento."

## Citaĵoj 
Kategorio:Usonaj ilustristoj
Kategorio:Usonaj porinfanaj verkistoj
Kategorio:Usonaj verkistoj
Kategorio:GLAT-verkistoj
Kategorio:Usonaj judoj
Kategorio:Usonaj ateistoj