open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taga animalo

[eta|dekstra|220ra|[Strutoj estas dumtagaj, sed povas esti aktivaj dum plenlunaj noktoj]]
**Taga animalo**, tagulo aŭ dumtaga animalo estas animalo karaktera pro prefera aktiveco dumtage kaj dormo dumnokte; la eco estas nomata dumtageco. Simila karaktero okazas ankaŭ ĉe plantoj.

## Ĉe animaloj 
Animaloj kiuj ne estas dumtagaj povas esti noktulo (aktiva dumnokte) aŭ krepuskulo (aktiva ĉefe dum la krepusko, tio estas, ĉe mateniĝo kaj ĉe noktiĝo). Multaj animalaj specioj estas dumtagaj, inklude multajn mamulojn, insektojn, reptiliojn kaj birdojn. Ĉe kelkaj animaloj, ĉefe insektoj, eksteraj medimodeloj kontrolas agadon.

## Referencoj 
Kategorio:Etologio
R/K-strategio

[eta|[Ranoj generas kune multajn grupojn de ovoj. Do ili havas reproduktan strategion r]]
[eta|Ido de [Afrika elefanto suĉanta de sia patrino. Elefantoj uzas k-reproduktan strategion kaj produktas nur unu idon ĉiu tempe.]]
Ĉe ekologio, **R/K-strategio** rilatas al selektado de kombinoj de trajtoj ĉe organismo kiuj kompensas inter kvanto kaj kvalito de idaro. La emfazo ĉu pliiĝanta kvanto de idaro danke al individua patra investado, aŭ malpliigita kvanto de idaro kun koresponda pliiĝanta patra investado, varias por helpi sukceson en precizaj medioj aŭ cirkonstancoj. Tiu teorio estis populara en la 1970-aj kaj la 1980-aj jaroj, kiam ĝi estis uzata kiel heŭristika ilo, sed perdis gravon komence de la 1990-aj jaroj kiam ĝi estis kritikata de kelkaj empiriaj studoj. La modelo de la r/K selektado estis anstataŭata de modelo pri "viv-historio". Tamen tiu plue enhavas multajn el la temoj gravaj por la modelo r/K.

La termino "r/K-selektado" aŭ r/K strategio estis konita de la ekologiistoj Robert MacArthur kaj E. O. Wilson baze sur sia verko pri insula biogeografio.

## Matematika priskribo

\frac{dN}{dt}=rN\left(1 - \frac{N}{K}\right) \qquad \!

* N estas la nombro de anoj.
* t estas la tempo.
* r estas la procentaĵo de kresko,
* kaj K estas la lima valoro de la loĝantaro.

## Referencoj
Kategorio:Ekologio
Kategorio:Selektado
Brian A. Skiff

**Brian A. SKIFF** estas usona astronomo. Li laboras en la Observatorio Lowell de 1976.

Li kunmalkovris plurajn kometojn, inter kiuj la periodajn kometojn 114P/Wiseman-Skiff (kun Jennifer Wiseman) kaj 140P/Bowell-Skiff (kun Edward L. G. Bowell).

Li malkovris ankaŭ 57 asteroidojn inter kiuj la trojan asteroidon (15398) 1997 UZ23. Laborante en la projekto LONEOS, li remalkovris en oktobron 2003 la asteroidon 69230 Hermeso, malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth en 1937 kaj longtempe perdita; kaj malkovris la apohelan asteroidon 2004 JG6 la .

La asteroido 2554 Skiff estas tiel nomita en lia honoro.

Krom astronomo, Brian A. Skiff estas volejbalisto de la sumera teamo de *Mars Hill*.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Brian A. Skiff

## Eksteraj ligiloj
* Brian Skiff, helpanta sciencesploranto en Lowell Observatory 

Kategorio:Usonaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj
Kategorio:Malkovrintoj de kometoj
2540 Blok

'*2540 *Blok'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan poeton Aleksandr Aleksandroviĉ Blok (cirile *Александр Александрович Блок'', 1880—1921).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1971
2541 Edebono

**2541 Edebono** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la britan kuraciston kaj psikologon Edward de Bono.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Luboš Kohoutek
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1973
Mieczysław Albert Krąpiec

**Mieczysław Albert Maria Krąpiec**, (naskiĝis la 25-an de majo 1921 en Berezowica Mała (Ternopila provinco), mortis la 8-an de majo 2008 en Lublin) – katolika presbitero, dominikano, profesoro pri filozofio (tomasismo), teologo, humanisto, plurjara rektoro de KUL (Katolika Universitato de Lublin), kunkreinto de Lublina Skolo Filozofia, iniciatinto pri eldonado kaj prezidanto de la scienca komitato de Universala Enciklopedio de Filozofio.

## Elektitaj publikaĵoj 
Lia scienc-esplora heredaĵo ampleksas pli ol 30 librojn, de kiuj pluraj estis tradukitaj en la anglan, francan kaj rusan, kaj ĉirkaŭ 400 laboraĵojn kaj artikolojn.

* *Metafiziko*
* *Realismo de la homa ekkono*
* *Mi - homo*
* *Koncepto de leĝo*
* *Koncepto de lingvo*
* *Ĉe la fundamentoj kompreni kulturon*
* *Strukturo de ento. Karakterizaj elementoj de la sistemoj de Aristotelo kaj Sankta Tomaso (1963)*
* *Homo kiel persono*
* *La homa libereco kaj ĝiaj limoj*
* *La homo kaj la natura leĝo*
* *Aristotela koncepto de substanco*
* *Senco de la kristana kulturo*
* *Enkonduko al filozofio*
* *Je la kristana kulturo*
* *Je la kompreno de la mondo*
* *La homo en la kulturo*
* *Plenumi bonon. Felietonoj de la "Radio Maryja"*
* *Kion eksplikas filozofio?*
* *Filozofio en teologio*
* *Rekonkeri la realan mondon*
* *Kial malbono?*
* *Konsideroj pri la nacio
*

## Eksteraj ligiloj 
* Vivkuro ĉe universitata paĝo (kun fotoj)
* Dokumenta filmo
* Artikoloj kun filmo 
* Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu (Pola Societo de Tomaso de Akvino)

Kategorio:Polaj filozofoj
Kategorio:Polaj teologoj
Kategorio:Polaj dominikanoj
Marmito de giganto

**Marmito (poto) de giganto** estas cilindra ŝton-kavo en akvofluejo (rivero, rojo, torento), nuna aŭ antikva, subtera aŭ aera. Ĝi estas fenomeno kaj termino propra de geologio, kvankam ĝia lasta parto rilatas al popolaj legendoj pri gigantoj.

## Formado kaj aspektoj 
Kiam rivero torentas, ĝi transportas sablerojn kaj eĉ ŝtonetojn, kiuj kirliĝas en la fluoj.
Pro iu obstaklo sur la roko la ŝtonetoj kirliĝante kavigas iom post iom marmiton.
Kelkfoje ene de unua marmito du aŭ tri aliaj pli malgrandaj marmitoj formiĝas ĉirkaŭ konuso, kiu aperas tiel meze de la origina marmito.
Oni vidas ankaŭ marmitojn, kiuj sinsekvas formante vicon laŭ la deklivo, tra kiu akvo mirinde trafluas de pli alta ĝis malpli alta marmito.

## Sporto 
Dum sporta malsuprenirado laŭ torento aŭ kanjono, marmitoj de gigantoj povas esti danĝeraj. Ĉefe kiam granda marmito havas konkavan parieton kaj enhavas akvon, ĝi povas esti mortiga kaptejo.

## Vidu ankaŭ 
* Groto de Les Planches-près-Arbois

Kategorio:Glaciologio
Kategorio:Speleologio
Kategorio:Geomorfologio
Kategorio:Hidrologio
Matysová

**Matysová** (hungare *Máté* rutene *Матисова* [matisova]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. 

## Situo 
Matysová situas fine de sakovojo el Malý Lipník. Stará Ľubovňa troviĝas voje je 16, aere nur je 5 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1408 en formo *"Mathezhaw"*. La fondinto estis Mateo. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1787 oni komputis 58, en 1828 68 domojn. En 1846 tifo, en 1871 kaj post 2 jaroj ĥoleroj okazis. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Matyiszova*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Máté 494 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. Antaŭ la 2-a mondomilito la poloj okupis la vilaĝon, sed poste germanoj kaj slovakoj reokupis ĝin. Matysová ricevis telefonon kaj akvodukton en 1957, post 2 jaroj kurenton. Aŭtobusoj trafikas ekde 1960. Kulturdomo konstruiĝis en 1969. En 2001 vivis en Matysová 88 homoj, (escepte unun ĉiuj slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo de 1833, en 1938 renovigita

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Stará Ľubovňa
Elektro Svisujo

250 px|Kvalitomarko de SEV|eta

**Elektro Svisujo** estas tre granda kaj grava faka organizaĵo pri elektra-, energia- kaj informada teĥniko, dekomence kun nomo: *Svisa elektroteĥnika asocio SEV*, (dekomence en germana lingvo: *Schweizerischer elektrotechnischer Verein*; hodiaŭ en germana lingvo: *SEV Verband für Elektro-, Energie- und Informationstechnik.*)

## Nomo de la organizaĵo Elektro Svisujo * Electrosuisse* en diversaj lingvoj 
* En internacia lingvo oni skribas: **Elektro Svisujo SEV** **asocio pri elektra-, energia- kaj informada teĥniko.**
* En itala lingvo oni skribas: *Electrosuisse SEV* ''Associazione per l'elettrotecnica, la tecnica energetica e l'informatica*
* En germana lingvo oni skribas: *Electrosuisse SEV* *Verband für Elektro-, Energie- und Informationstechnik*
* En franca lingvo oni skribas: *Electrosuisse SEV* *Association pour l'électrotechnique, les technologies de l'énergie et de l'information*
* En angla lingvo oni skribas: *Electrosuisse SEV* *Association for Electrical Engineering, Power and Information Technologies*

## Faklibroj kaj bulteno de la organizaĵo Elektro Svisujo *Electrosuisse* 
La organizaĵo eldonas faklibrojn pri edukado de laboristoj en elektraj instalaĵoj kaj ankaŭ la grandan novan verkon pri fotovoltaiko de Haeberlin.

## Libroj 
* * **Heinrich Häberlin***: "(Haeberlin)" **Fotovoltaiko: Elektra fluo ekde suna lumo por liga reto kaj por insula instalaĵoj** - en germana lingvo, (kun ekzemploj pri kalkulado de konstruaĵoj): *Photovoltaik : Strom aus Sonnenlicht für Verbundnetz und Inselanlagen / Heinrich Häberlin;* eldono: 2-a pli granda eldono; *2. wesentlich erw. und aktual. Aufl.*; Loko: (Svisujo) Fehraltorf : *Electrosuisse*, 2010; 710 paĝoj : il. ISBN 978-3-8007-3205-0 (VDE); 978-3-905214-62-8 *(Electrosuisse Verlag)* (elektra svisujo eldonejo: Elektro Svisujo SEV Elektro Svisujo SEV); (itala vikipedio: SEV);

* Hans Rudolf Ris, elektraj instalaĵoj kaj aparatoj; en germana lingvo, *Elektrische Installationen und Apparate: Hans Rudolf Ris*, faklibro pri profesia edukado, pri elektraj planoj, instalaĵo kaj reĝimo. Eldono: 2009 21739 kun Kompaktdisko ISBN 3-905214-59-8; kun 559 paĝoj; volumo 238 mm, 177 mm, pezo 1251 g.

* Elektro Svisujo: La sekureco pri la instalaĵoj elektraj (en franca lingvo) *La sécurité dans les installations électriques''; (faklibro); Eldono 2003; ISBN 3-905214-41-5; 258 paĝoj, volumo 215&nbsp;mm, 153&nbsp;mm, pezo 515 g.

## Eksteraj ligiloj 
* Elektro Svisujo oficiala paĝo en germana, franca, itala kaj angla lingvoj

Kategorio:Asocioj de Svislando
Kategorio:Energio en Svislando
2543 Machado

'*2543 *Machado'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la argentinan astronomon *Luiz Eduardo da Silva Machado''.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henri Debehogne
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
2544 Gubarev

'*2544 *Gubarev'''* estas malgranda sed hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ĉeĥa astronomino Zdeňka Vávrová elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan kosmonaŭton Aleksej Aleksandroviĉ Gubarev (cirile *Алексей Александрович Губарев'').

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Zdeňka Vávrová
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Simpatrio

En biologio, du specioj aŭ populacioj estas simpatriaj kiam ĉe ili estas **simpatrio**, tio estas ke ili loĝas en la sama areo kaj povas trafi unu la alian. Tio kontrastas kun parapatriaj formoj, kiu havas apudajn sed nekoincidajn teritoriojn, kaj kun alopatriaj formoj, kiu havas separatajn teritoriojn. Kiam temas pri proksime rilataj sed diferencaj specioj kiuj estas simpatriaj, tio povas indiki, ke okazis simpatria speciiĝo, pridisputata sistemo de speciiĝo kie populacio disiĝas en du simpatriaj, dekomence interreproduktintaj specioj.

## Referencoj 
## Literaturo 
*

## Vidu ankaŭ 
* Alopatria speciiĝo

Kategorio:Ekologio
2545 Verbiest

'*2545 *Verbiest''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la belga astronomo Eugène Joseph Delporte elde la Reĝa observatorio de Belgio en Uccle (Belgio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la flandran jezuiton Ferdinand Verbiest (1623—1688).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eugène Joseph Delporte
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1933
Johann Andreas Naumann

**Johann Andreas Naumann** (1744–1826) estis germana farmisto kaj amatora naturalisto. Li estis la patro de Johann Friedrich Naumann.

Naumann verkis gravan libron pri birdoj de Germanio, *Naturgeschichte der Vögel Deutschlands* (1804).

Lia nomo estis omaĝata en la koncerna latina scienca nomo de la jenaj birdospecioj:
* Malgranda turfalko, *Falco naumanni*
* Stepturdo, *Turdus naumanni*

## Eksteraj ligiloj 
* Bildoj el eldono de 1905 de *Naturgeschichte*

Kategorio:Germanaj natursciencistoj
Vilhelmo la 2-a (Nederlando)

**Vilhelmo la 2-a de Nederlando** (Willem Frederik George Lodewijk van Oranje-Nassau) 6-an de decembro 1792 – 17-an de marto 1849) estis reĝo de Nederlando, grandduko de Luksemburgo, kaj duko de Limburgo ekde la 7-a de oktobro 1840 ĝis sia morto. Li estis la patro de Vilhelmo la 3-a kaj avo de Vilhelmina.

Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Reĝoj de Nederlando
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
Zsigmond Nagy

**NAGY Zsigmond** (pro. nadj), Gyügyei Nagy estis hungara pentristo naskita en Nagybánya la 14-an de marto 1872 kaj mortinta en Budapeŝto la 21-an de novembro 1932.

## Biografio 
Zsigmond Nagy studis en Budapeŝto kaj Parizo. En 1914 li translokiĝis Madridon, kie interalie li pentris la portreton de reĝino (1916). Inter 1920 – 25 li vivis en Argentino, poste denove en Eŭropo. Li havis plurajn ekspoziciojn en Parizo, Londono, Liverpool, Hamburgo, Novjorko, Ĉikago, Berlino kaj Budapeŝto. En 1934 li havis memorekspozicion en la estinta Műcsarnok. Liaj pentraĵoj troviĝas en MNG kaj en ekster landaj muzeoj.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
József Nagysándor

**NAGYSÁNDOR József** [nadjsa:ndor jOĵef] estis hungara honvedgeneralo, unu el aradaj martiroj naskita en Nadjvarado la 17-an de oktobro 1804 kaj mortinta en Arado la 6-an de oktobro 1849.

## Biografio 
József Nagysándor servis de 1823 en la imperiestra armeo de Aŭstrio; en 1844 li pensiuliĝis kiel husarkapitano, en 1848 li aliĝis al la liberecbatalo de la hungara revolucio de 1848. Post la senarmiĝo de Világos oni kondamnis lin al morto kaj ekzekutis lin.

## Fonto 
* Magyar Életrajzi Lexikon

Nagysandor, J.
Nagysandor, J.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
István Naláczi

**NALÁCZI István** (pro. nala:ci) estis hungara magnato en Transilvanio naskita en ? 1632 kaj mortinta en ? 1688.
## Biografio
István Naláczi estis konsilanto de reganto Apafi la 1-a, poste de li dungita Ĉefinstruisto, intima adepto kaj apoganto de politiko de Mikaelo Teleki.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Nalaczi, I.
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj magnatoj
Demeter Náprágyi

**NÁPRÁGYI Demeter** (pro. na:pra:dji), Napragi estis hungara arkiepiskopo de Kalocsa naskita en ? ĉirkaŭ 1556 kaj mortinta en ? ĉirkaŭ 1619.

## Biografio
Náprágyi Demeter estis unue kanoniko de Esztergom, preposto de Eger kaj de Pozsony, poste dum la reganto Sigismundo Báthori, dum vojvodo de Mikaelo de Valaĥio kanceliro de Transilvanio. En 1603 li estis episkopo de Győr, en 1605 episkopo de Veszprém, de 1613 arkiepiskopo de Kalocsa.

## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj kanonikoj
Kategorio:Hungaraj prepostoj
Kategorio:Hungaraj episkopoj
Kategorio:Ĉefepiskopoj de Kalocsa
Teritoria bando

**Teritoriaj bandoj** oni nomis en la erao de la svingbandojn de la 1930-aj jaroj tiujn bandojn, kiuj ne loĝis en la ĉefurboj de ĵazo kiel Novjorko aŭ Ĉikago kaj krome estis limigitaj je sia agadradio sur difinita teritorio, kiun ili defendis en *bandobataloj* - konkursoj kontraŭ aliaj bandoj. 

Ĉi tiuj bandoj kovris la tutan teritorion de Usono, je kio ili grave kontribuis al la popularigo de svingo, do de moderna dancmuziko, tamen la plej multaj bandoj ne ricevis la eblecon surdiskigi sian muzikon. Ekzistis ili laŭ diversaj stilaj nuancoj de dancmuziko kaj ili estis kunmetitaj ĉefe el nigruloj. Komence ili vojaĝis per trajno kaj instrument-ŝarĝaŭto, poste kun vojaĝbusoj. La malprosperiĝo de ĉi tiu instrumenta muzikkulturo, kiu originis antaŭ 1920, ĝis la masiva pereo de la bandegoj komencis en la malfruaj 1940-aj kaj fruaj 1950-aj jaroj, havus diversajn kaŭzojn, inter ili la Granda Depresio en la 1930-aj jaroj, la rigidaj sindikatoj, la radio, la amplifata kantado, amplifataj instrumentoj kaj la fermado de la danchalegoj, kiuj proponis lokon por ĝis 3000 dancantoj kaj kiuj akustike devis esti konforme prisonataj. 

Kiel plej grava centro de ĉi tiu *„teritoria ĵazo“* validas retrorigarde Kansasurbo (nodo de trafikvojoj, kie la bandoj plejofte devis travojaĝi kaj kie regule okazis bandkonkursoj) kaj la meza okcidento kaj la sudo de Usono. El ĉi tiu regiono ne nur devenis la plej konataj bandoj de kansasurba ĵazo ekz. tiu de Count Basie, Andy Kirk aŭ Jay McShann, sed ankaŭ nuntempe malpli konataj bandoj kiel tiu de George E. Lee, *Bill Brown and His Brownies* kaj la ''Hunter's Serenaders*. Multaj ĵazmuzikistoj poste famiĝontaj kiel Jimmy Crawford, Budd Johnson, Jimmy Rushing aŭ Walter Page ludis komcence de siaj karieroj en *teritoriaj bandoj*.

Al la plej fruaj el ĉi tiuj bandoj apartenis tiu de Alphonse Trent. Ĝi aktivis proksimume unu jardekon ĝis 1934 en la regiono ĉirkaŭ Dallas, Teksaso. Ankaŭ en Teksaso, en San Antonio ludis la orkestro de Troy Floyd. Oklahomo estis la  centro de la *Blue Devils*, la bando de la posta basisto de Basie, Walter Page. Krom Rushing el lia bando venis Basie mem, Lester Young, Buster Smith kaj Hot Lips Page. Ekde Ĉikago vojaĝis *Al Katz and his Kittens* kiel *Novelty Band*.

## Literaturo
* Arrigo Polillo: *Jazz - Geschichte und Persönlichkeiten*. München, Piper, 1987
* Albert McCarthy: *Big Band Jazz'', New York 1974

## Eksteraj ligiloj 
*Listo de teritoriaj bandoj 

Kategorio:Stiloj de ĵazo
Kategorio:Usona muziko
Kategorio:Muzikaj grupoj
Gaŭl-Romia muzeo (Tungro)

eta|Prezentaĵo de romia funebra iro
La **Gaŭl-Romia muzeo** en Tungro (Belgio) estas muzeo pri la historio de la gaŭloj okupitaj fare de la romia imperio - ĝin posedas la belga provinco Limburgo. La muzeo ekfunkciis en 1954. Tamen jam en la 19-a jarcento en la urbo ekzistis ekspozicio de arkeologiaj trovaĵoj, kolektita fare de la "reĝa historia kaj priantikva asocio de Tungro" - ekde la jaro 1854 partoj de tiuj kolekto estis publike prezentataj. En 1937 en la eksa monaĥinejo Begina korto de Hasselt malfermiĝis provinca muzeo, kaj la plej signifaj trovaĵoj ekspoziciiĝis tie.

Kiam en 1954 malfermiĝis la gaŭl-romia muzeo en Tungro, ili do revenis al la urbo. Donacoj kaj elfosaĵoj fare de la arkeologia departemento de la muzeo plilarĝigis la kolekton. La ĉiujara vizitantaro kreskis ĝis 20&nbsp;000. La provinca deputitaro decidis pri muzea novkonstruo kaj en 1994 la muzeo remalfermiĝis en nova konstruaĵo planata fare de la arkitekto Alfredo De Gregorio. La nova prezento de la novigita muzea materialaro ree kreskigis la ĉiujaran vizitantaron. La dumtempa ekspozicio "Neandertalaj homoj en Eŭropo" havis 150&nbsp;000 vizitintojn. En 2006 komenciĝis dua novkonstrua projekto por doni ankoraŭ pli da spaco por la ekspoziciaĵoj.

La 22-an de majo 2011 la muzeo iĝis laŭreato de la premio Plej bona eŭropa muzeo por tiu jaro.

## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la muzeo (, ,  kaj )

Kategorio:Muzeoj en Belgio
Kategorio:Historiaj muzeoj
Kategorio:Limburgo (Belgio)
Kategorio:Gaŭlaj popoloj
2546 Libitino

**2546 Libitino** estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la sud-afrika astronomo Ernest Leonard Johnson, elde la Observatorio de la Unio en Johanesburgo.

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de Libitino, diino de la funebro en la romia mitologio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ernest Leonard Johnson
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1950
2542 Calpurnia

'*2542 *Calpurnia''''' estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras Calpurnia Pisonis, romian nobelinon kaj trian edzinon de Julio Cezaro.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Lajos Naményi

**NAMÉNYI Lajos** (pro. name:nji) estis hungara literaturhistoriisto naskiĝinta en Arado la 9-an de januaro 1868 kaj mortinta en Budapeŝto la 5-an de majo 1905.
## Biografio
Lajos Naményi inter 1881 – 1900 estis asekurasocia oficisto, respektive fabrika en Arado, poste en Nagyvárad. De 1900 li vivis en Budapeŝto. Li sinmortigis. Li publikigis artikolojn literatur-kaj teatrohistoriajn. 
## Verkoj
**A „Figyelő”-ről* (Bp., 1886); 
**Sárosy Album* (Arad, 1889);
**A nagyváradi jezsuitadrámák* (Egyet. Phil. Közl. 1897); 
**A váradi színészet története* (Nagyvárad, 1898); 
**A nagyváradi nyomdászat története* (Bp., 1902).
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon
Namenyi, L.
2547 Hubejo

**2547 Hubejo** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).

## Nomo 
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina provinco Hubejo.

*Ne konfuzu ĝin kun 2505 Hebejo.*

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Hubejo
Kategorio:Malkovrita de Observatorio de Purpura Monto
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1964
Premio plej bona eŭropa muzeo

La **Premio Plej Bona Eŭropa Muzeo** aŭ **Premio Eŭropa Muzeo de la Jaro** estis fondita Eŭropa Muzea Forumo kaj ekde 1977 ĉiujare premiigas muzeon "plej bona eŭropa muzeo". La premio estas sub aŭspicio de la belgia reĝino Fabiola de Mora y Aragón, vidvino de Baldueno la 1-a, kaj kutime atribuiĝas kune kun la muzea premio de la Konsilio de Eŭropo.

La premio doniĝas aŭ al komplete nove malfermita aŭ al lastatempe komplete modernigita muzeo. La ĵurio aparte atentas pri fantazioplena interpreto kaj prezento, dekoro, financoj, socia respondeco, informa laboro, primuzea varbado kaj administrado. La premiita muzeo por unu jaro prunte ricevas la skulptaĵon "La Ovo" de la artisto Henry Moore.

En 2016 la premion ricevis la Muzeo pri Historio de Polaj Judoj ĉe la Strato de Ludoviko Zamenhof en Varsovio.
 
## Premiatoj 
## Eksteraj ligiloj 
* retejo de la Eŭropa Muzea Forumo (angle) 

Kategorio:Muzeoj en Eŭropo
Plej bona eŭropa muzeo
Birda inteligento

[eta|[Keo (birdo)|Keo famas pro sia inteligento kaj scivolemo, ambaŭ necesaj por survivado en akra monta medio. Keoj povas solvi logikajn kaporompulojn, kaj enmeti aŭ elmeti aĵojn laŭ preciza ordo por havi manĝon, kaj kunlaboras por atingi celon; kelkaj havas inteligenton de averaĝa sesjara infano.]]
**Birda inteligento** traktas la difinon de inteligento kaj ties mezuro kiel ĝi aplikiĝas al birdoj. Tradicie, birdoj estis konsiderita laŭ inteligento malsuperaj al mamuloj, kaj insultaj terminoj kiel *birdaj cerboj* estis uzitaj familiare en kelkaj kulturoj. Tiaj perceptoj estas ne pli longe konsideritaj science validaj. La malfacileco difini aŭ mezuri inteligenton ĉe ne-homaj bestoj malfaciligas la temon por scienca studo. Anatomie, birdo havas relative grandan cerbon kompare kun la kapogrando. La vida kaj aŭda sentoj estas bone evoluigitaj en plejparto de specioj, dum estas bone evoluigitaj tuŝa kaj flara kapabloj nur en kelkaj grupoj. Movado estas atingita pere de flugoj kaj de la kruroj en plejparto de specioj. La beko kaj piedoj estas uzitaj por manipuli manĝon kaj aliajn aĵojn. Birdoj povas komuniki uzanta vidajn signalojn tiel kiel per la uzo de alvokoj kaj kantoj. La elprovado de inteligento estas sekve bazita sur studo de la reagoj al senta stimulado.

## Papagoj 
Lastatempaj eksperimentoj realigitaj kun ses edukitaj keoj havigis neatenditan pruvaron pri mensa saĝeco, kiu ebligas al ili kalkuli probablecojn kaj kombini informaron kaj socian kaj fizikan samlerte kiel infanoj kaj aliaj grandsimioj, spite la malgrandon de iliaj cerboj. Teamo de la Universitato de Auckland, en kiu Amalia Bastos, kiu publikas la studon en la gazeto "Nature Communications", profitis la kapablon de keoj por interagado kun objektoj por proponi al ili gravan defion: nome integri informaron de tre diversaj kategorioj por dedukti kio plej konvenas. La birdoj sukcesis prave elekti inter diversaj ebloj por atingi la premion; el tio oni sugestas konverĝan evoluon de tiom distaj grupoj kiel psitakedoj kaj grandsimioj. Fakte oni komparis la inteligenton de keoj kun tiu de ludanto de pokero kiu devas kombini probablecojn kun konduto de la rivalo. Similaj eksperimentoj estis faritaj nur komparante konduton de ĉimpanzoj kun homoj, kvankam foje similaj rezultoj venis de eksperimentoj kun abeloj.

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Priskribo de cerbo ĉe retejo Life of Birds (Birdovivo), pbs.org
* Anatomio de birdocerbo, earthlife.net
* Retejo dediĉita al esploro de Birdinteligento, birdminds.com

Kategorio:Ornitologio
Lostorf

**Lostorf** estas komunumo en la distrikto Gösgen en Kantono Soloturno, Svislando. Ĝi havis  loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.

## Geografio 
Lostorf etendiĝas sude de la Soloturna Ĵuraso ĉe la norda marĝeno de la ebenaĵo de rivero Aro. Al la komunumo Lostorf apartenas krom al vilaĝo Lostorf ankaŭ la vilaĝetoj Mahren kaj Bad Lostorf.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Lostorf limas en nordo al Zeglingen (BL), en nordoriento al Rohr, en oriento al Stüsslingen, en sudoriento al Niedergösgen, en sudo al Obergösgen, en sudokcidento al Winznau, en okcidento al Trimbach, kaj en nordokcidento al Wisen.

## Bad Lostorf 
En Bad Lostorf ekzistas mineralakva Varmfonta banejo, kiu akiras sian akvon el du gipsakvaj kaj du sulfurakvaj fontoj. La mineralfontoj, kiuj verŝajne estis jam uzitaj dum romia epoko estis remalkovritaj en la jaro 1412.

## Trafiko 
Lostorf situas flanke de la gravaj trafikvojoj. La komunumo atingeblas per flanka konektovojo, kiu de Erlinsbach kondukas tra Stüsslingen kaj Lostorf al Obergösgen. Per buslinioj al Erlinsbach, Rohr, Dulliken kaj Olten la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Lostorf datiĝas el la jaro 1145 kiel *Loztorf*. Dum mezepoko Lostorf apartenis al la Senjorujo Wartenfels, kies sidejo estis la Kastelo Wartenfels supre de la vilaĝo. En la jaro 1465 Lostorf estis aĉetita de la urbo Soloturno.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Lostorf

## Bildoj 

Dosiero:Lostorf katolika preghejo 209.JPG|Katolika preĝejo
Dosiero:Lostorf katolika preghejo 228.JPG|Katolika preĝejo interne
Dosiero:Lostorf tombejo 231.JPG|Tombejo
Dosiero:Lostorf reformita preghejo 240.JPG|Reformita preĝejo
Dosiero:Lostorf kastelo Wartenfels 217.JPG|Kastelo Wartenfels
Dosiero:Lostorf 215.JPG|La vilaĝo vidita de la katolika preĝejo
Mníšek nad Popradom

**Mníšek nad Popradom** (hungare *Poprádremete* germane *Remz*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Vilaĝetoj apartenas al la municipo.

## Geografio 
Mníšek nad Popradom situas laŭ dekstra bordo de Poprad (rivero), laŭ la pola landlimo, laŭ ĉefvojo Nowy Sącz-Stará Ľubovňa. La lasta urbo troviĝas je 15 km. La vilaĝo estis limpasejo, sed ekde 2008 ambaŭ landoj apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie ajn trapasebla senkontrole.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1323 en formo *"Heremitoris"*. En 1412 Sigismondo la 1-a (Sankta Romia Imperio) hipotekis 16 urbojn kun la proksimaj vilaĝoj (ankaŭ tiu ĉi vilaĝon) al Pollando ĝis 1772. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1828 loĝis tie 246 vilaĝanoj en 37 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Mnisek*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Poprádremete 449 homoj, (rutenoj en majoritato, slovakoj en minoritato). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Stará Ľubovňa, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Mníšek nad Popradom 702 homoj, (669 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Apoteozo de Sankta Kruco el la 1780-aj jaroj, en 1872 renovigita

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Döme Nedelkó

**NEDELKÓ Döme** (pro. nedelko:) estis hungara dentkuracisto naskita en Lugos en 1811 kaj mortinta en Budapeŝto la 27-an de aprilo 1882.

## Biografio
Döme Nedelkó studis iom da tempo juron, poste en 1839 li havigis diplomon de kuracisto en Universitato de Pest. En 1840 li estis honora magistrata kuracisto, poste li studis en Vieno stomatologion. En 1842 li loksidiĝis en Pest (urbo) kiel dentkuracisto. De 1844 dum 30 jaroj li estis la unua eksterordinara profesoro de la stomatologio en la menciita universitato.

## Verkoj
** Dissertatio inauguralis physiologicopathologiíca de senectute* (Pestini, 1839). 
## Fonto
*Magyar Életrajzi Lexikon

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Transilvaniaj hungaroj
Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj dentkuracistoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Starina (distrikto Stará Ľubovňa)

**Starina** (hungare *Poprádófalu* rutene *Старина* [starina]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Starina situas laŭ la pola landlimo, fine de sakovojo. Stará Ľubovňa troviĝas je 19 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1352 en formo *"Stara"*. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1600 oni komputis tie 12 domojn. En 1787 227 vilaĝanoj loĝis en 34 domoj, en 1828 394 vilaĝanoj en 53 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Sztarina*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Poprádófalu 392 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Starina 86 homoj, (75 slovakoj, 11 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Sankta Mikaelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Kategorio:Rutenaj municipoj de distrikto Stará Ľubovňa
Vincenzo Bertolone

.
eta
Li estas ĉefepiskopo de Catanzaro-Squillace ekde la .

## Biografio 
Naskiĝinta en San Biagio Platani, malgranda municipo de 3500 loĝantoj, la , li estis ordenita pastro en la kongregacio de *Misiistoj Servantoj de Malriĉuloj* la .

La , li estis elektita de la Sankta seĝo, episkopo de Diocezo de Cassano allo Ionio kaj konsekrita la sekvantan 3-an de majo de kardinalo Tarcisio Bertone.

Nomite ĉefepiskopo de Catanzaro-Squillace la , li solene enoficiĝis la 29-an de majo.

### Moto kaj blazono 
«&nbsp;***Humiliter in lumine vultus tui***&nbsp;» (humile en lumo de cia vizaĝo)

## Vidu ankaŭ 
* Episkopo

## Eksteraj ligiloj 
*  Paĝo pri MS-ro Nunnari en Catholic Hierarchy
*  Retejo de la Diocezo de Catanzaro-Squillace
Populaciciklo

**Populaciciklo** en zoologio estas fenomeno kie populacioj pliiĝas kaj malpliiĝas laŭ antaŭvidebla tempoperiodo. Estas specioj kie ties populacinombroj havas logikajn antaŭvideblajn ŝanĝomodelojn kvankam tre ofte la tialoj de tiuj populacicikloj estas unu el plej gravaj nesolvitaj ekologiaj problemoj. Estas nombro de faktoroj kiuj influas populaciŝanĝojn kiaj manĝodisponeblo, predantoj, malsanoj kaj klimato.

Dum la fenomenono estas ofte asocia kun roduloj, ĝi ja okazas ofte ĉe aliaj specioj, kiaj inter birdoj la Kanada bonazio. Estas aliaj specioj kiuj havas neregulajn populacieksplodojn kiaj ĉe akridoj kies tropopulacio rezultas en svarmoj de lokustoj en Afriko kaj Aŭstralio.

Ofte la populacicikloj de iu specio asocias al la populacicikloj de ties predata specio.

Kategorio:Loĝantaro
Kategorio:Biologio
Grenejo

775ra
[eta|Konstruaĵo de [baroko|baroka episkopa grenejo en Kroměříž konstruita laŭ plano de Giovanni Pietro Tencalla (finita en 1711) en iama antaŭurba vilaĝo Novosady - hodiaŭ avenuo de gen. Svoboda]]
[eta|Senjora grenejo en [Jaroměřice nad Rokytnou|Jaroměřice konstruita en 1648]]
[eta|Grenejo en [Kaŝano (Irano)]]
**Grenejo** estas konstruaĵo, kiu estas destinita por deponi grenon.

Kutime temis pri du- ĝis kelketaĝa konstruaĵo, en kiu estis la greno deponita en proksimume 1 m alta tavolo sur plankoj. La grenejo estis unu el la plej gravaj konstruaĵoj de pli ampleksa mastrumejo. En tempoj, kiam kvanto de agrikultura produkto esprimis riĉecon, la grenejoj estis konstruataj kiel fieregaj konstruaĵoj, kiuj kreas ĝis hodiaŭ dominaĵon de multaj municipoj.

Hodiaŭ la greno estas deponata plejparte en turstokejoj.

## Vidu ankaŭ 
* Bazapogaj ŝtonoj

Kategorio:Agrikulturaj konstruaĵoj
Kategorio:Ujoj
Orlov

**Orlov** povas havi la jenajn signifojn:

*Orlov (Kirova provinco) - urbo en Rusio en Kirova provinco
*Orlov (distrikto Stará Ľubovňa) - municipo en distrikto Stará Ľubovňa en Slovakio
* Orlov (Jistebnice) – vilaĝo kaj loka parto de urbo Jistebnice en distrikto Tábor
* Orlov (Mysletín) – domaro, parto de Mysletín en distrikto Pelhřimov
* Orlov (Příbram) – vilaĝo kaj loka parto de urbo Příbram
* Orlov (Vračovice-Orlov) – parto de municipo Vračovice-Orlov en distrikto Ústí nad Orlicí
* Orlov (kratero) – kratero sur Luno

## Vidu ankaŭ
*Orlová
Legnava

**Legnava** (hungare *Hosszúvágás* [hosUvAgAŝ], germane *Langenau* rutene *Леґнава* [legnava]) estas  vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Legnava situas laŭ la pola landlimo, laŭ traira flankovojo al Pollando
. Stará Ľubovňa troviĝas je 12 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1427 en formo *"Langnow"*. En la 16-a jarcento rutenoj alvenis. En 1600 oni komputis tie 16 impostopagantojn. En 1787 298 vilaĝanoj loĝis en 41 domoj, en 1828 445 vilaĝanoj en 59 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Lagnó*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hosszúvágás 437 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Lipany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Legnava 156 homoj, (120 slovakoj, 29 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika novklasikisma preĝejo omaĝe al Johano Baptisto de 1883
* kapelo de 1760

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
Birdland (ĵazklubejo)

eta|200px|Sammy Davis Jr. en *Birdland* (1956)
**Birdland**, ankaŭ nomata , estis ĵazklubejo fondita en 1949 ĉe Broadway en Novjorko. La klubejo nomiĝis laŭ la ŝercnomo de ĵazsaksofonisto Charlie „Bird“ Parker. Kvankam *Birdland* komence apartenis al la plej popularaj klubejoj de Novjorko, ĝi finfine fermis en 1965 siajn pordojn.

## Sonregistraĵoj el *Birdland* 
* 1951: *Birdland 1951* (Miles Davis, Blue Note)
* 1954: *A Night at Birdland* Vol. 1 & 2(Art Blakey & The Jazz Messengers, Blue Note)
* 1960: *Meet You at the Jazz Corner of the World* (Art Blakey & The Jazz Messengers, Blue Note)
* 1962: *Live at Birdland* (Toshiko Akiyoshi kaj Charlie Mariano, Fresh Sound)
* 1963: *Live at Birdland* (John Coltrane, Impulse!)
* 2001: *Extended Play: Live at Birdland* (Dave Holland Quintet)

Kategorio:Eventejoj
Kategorio:Ĵazklubejoj en Novjorko
Minton’s Playhouse

**Minton’s Playhouse** estas ĵazklubejo kun drinkejo en la unua etaĝo de Hotelo Cecil en la strato *210. West 118.* en Harlemo (Novjorko). En 1938 tenorsaksofonisto Henry Minton malfermis la klubejon, kiu estas precipe fama pro siaj spontankoncertoj komence de la 1940-aj jaroj, kiuj ludis gravan rolon je la ekesto de bibopo, kaj je kiuj partoprenis muzikistoj kiel Thelonious Monk, Kenny Clarke, Charlie Christian kaj Dizzy Gillespie.

[eta|maldekstre|250px|(De maldekstre:) [Thelonious Monk, Howard McGhee, Roy Eldridge kaj Teddy Hill antaŭ Minton's Playhouse, New York, proks. septembron de 1947. Foto de William P. Gottlieb.]]
Pro striko de la muzikisto-sindikatoj de 1942 ĝis 1944 la spontankoncertoj en Minton’s Playhouse diskoniĝis kiel surdiskigaĵoj nur pli malfrue. Post la tempo je Mintons la plipopulariĝintaj bibop-muzikistoj translokiĝis meze de la 1940-aj jaroj en la klubejojn ĉe 52-a Strato (ekz. *Jimmy Ryans*, *Famous Door*, *Three Deuces*, *Spotlite Club*, *Onyx Club*, *Hickory House*, ekde 1949 *Birdland*).

## Eksteraj ligiloj 
* Nick Catalano: Minton’s Playhouse  en AllAboutJazz.com

Kategorio:Eventejoj
Kategorio:Ĵazklubejoj en Novjorko
2548 Leloir

'*2548 *Leloir''''' estas asteroido de la ĉefa asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  elde la Observatorio Félix Aguilar, en la provinco de San Juan (Argentino).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la argentinan biokemiiston Luis Federico Leloir (1906—1987); Nobel-premiitan pri kemio en 1970.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Observatorio Félix Aguilar
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1975
Julia Lee (muzikistino)

**Julia Lee** (* 31-an de oktobro 1902 en Boonville (Misurio); † 8-an de decembro 1958 en San Diego) estis usona ĵaz- kaj blusmuzikistino (pianistino kaj kantistino). Ŝi validas kiel la plej fama ĵaz-, blus- kaj ritmenblus-pianistino kaj -kantistino el Kansasurbo.

## Literaturo 
* Linda Dahl, Stormy Weather. The Music and Lives of a Century of Jazzwomen. Quartet Books, S. 67
* Artikel Julia Lee, in: Ian Carr u.a. Jazz Rough Guide. Stuttgart; Weimar: Metzler 1999.

## Diskografio 
* Julia Lee, Kansas City Star (Bear Family Records BCD 15770, 5 CD-Set).
* Julia Lee, Snatch And Grab It: The Essential Julia Lee (CD, Indigo).

## Eksteraj ligiloj 
* Julia Lee: Vom Boyfriend zum Sweetheart 
* African-American History (angle) 

Kategorio:Usonaj ĵazpianistoj
Kategorio:Usonaj blusaj muzikistoj
Kategorio:Usonaj kantistoj
Spontankoncerto

eta|Muzikludistoj en spontankoncerto

**Spontankoncerto** aŭ **improvizad-kunsido** (angle: jam session aŭ jamming) estas senĝena kunmuzikado de ĵaz-, blus-, hiphop- aŭ rok-muzikistoj, kiuj normale ne ludas kune en bando.

## Spontankoncertoj en ĵazo 
Sur spontankoncertoj oni povas ludi pecojn, kies harmoniajn skemojn kaj melodiojn ĝenerale konas ĉiuj kunmuzikantoj (tiel nomataj ĵazaj normkantoj). Post prezentado de la normkanto soloistoj improvizas pri ĝia harmoniskemo. Ofte la ritmogrupo, plejofte konsistas el piano, kontrabaso kaj frapinstrumentaro, jam antaŭe estas kunmetita, por ke la alvenantaj muzikistoj sciu, kian muzikon ili rajtas atendi. Foje spontankoncertoj estis samtempe improvizo-konkursoj, en kiuj soloistoj povis kompari siajn improvizajn lertecojn kun tiuj de la "kontraŭuloj". Povas ankaŭ okazi "bataloj", t.e. samtempa improvizado de du saminstrumentaj muzikistoj (ekz. du trombonistoj), kiuj alterne ludas frazojn kaj instigas unu la alian al pli intenseco.

Spontankoncertoj estis gravegaj por la tuta ĵazevoluo – ekz. dum la fruaj 1940-aj jaroj renkontiĝis multaj svingmuzikistoj (parte el ĵazbandegoj, parte el pli malgrandaj ensembloj) en *Minton’s Playhouse* en Harlemo, por spontane kaj improvize koncerti post meznokto. El ĉi tiuj renkontiĝoj je fruaj matenhoroj ekestis bibopo kaj per tio la bazo por la tuta *moderna ĵazo*.

## Pri la ĝusta termino 
La origina angla termino por spontankoncerto, kiuj ja ekestis en Usono, estas **jam session** (de *jam*: ĵargone por „improvizi“ kaj de *session*: „kunsido“, „evento“). Tio signifas do **improvizkunsido**, ankaŭ taŭga esperanta vortigo, kvankam tiu ĉi neglektas la aspekton, ke ĝi okazas antaŭ publiko. Ĉar la angla vorto *jam* ĉefe signifas "marmelado", Bertilo Wennergren proponas la vorton "marmeladi"  por spontankoncerti, sed pro la signifo de "marmelado" ĝi estas erarige kaj do maltaŭgas.

## Referencoj 
Kategorio:Muzikaj agadoj
Kategorio:Muzika improvizado
Stráňany

**Stráňany** (hungare *Nagymajor* [nadjmajor], germane *Vorwerk in der Zips* rutene *Страняны* [stranjani]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La historiaj loknomoj estis slovake *Folvark* hungare *Folyvárk*.

## Situo 
Stráňany situas en valo, laŭ la pola landlimo, laŭ traira flankovojo. Stará Ľubovňa troviĝas je 13 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1343 en formo *"Polyvark"*. En 1796 laŭ la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon triaklasa (=malbona). En 1787 500 vilaĝanoj loĝis en 68 domoj, en 1828 743 vilaĝanoj en 103 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagymajor 460 homoj, (plejparte rutenoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Szepes (reĝa departemento), al distrikto de Spišská Stará Ves, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Stráňany 207 homoj, (149 slovakoj, 51 rutenoj).

## Vidindaĵoj 
* grekokatolika klasikisma preĝejo omaĝe al Dipatrino (Virga Maria) de 1857

Kategorio:Municipoj en distrikto Stará Ľubovňa
2551 Decabrina

'*2551 *Decabrina'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo omaĝas la revoluciistojn de la Decembrista revolucio ( *Восстание декабристов''), provo de puĉo kiu okazis en Sankt-Peterburgo la  (laŭ la julia kalendaro).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1976
2552 Remek

'*2552 *Remek''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1978 de la ĉeĥa astronomo Antonín Mrkos elde la Observatorio Kleť, apud České Budějovice.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la ĉeĥoslovakan kosmonaŭton Vladimír Remek.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita en observatorio Kleť
Kategorio:Malkovrita de Antonín Mrkos
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1978
Endorfino

La **endorfinoj** (angle ***endo**genous mo**rphin**e*) estas endogenaj opioidaj peptidoj kiuj funkcias kiel nervotransigiloj. Ili estas produktataj de la pituitaria glando kaj la hipotalamo en vertebruloj dum la ekzercado, la ekscitiĝo, la doloro, la konsumado de pikaj nutraĵoj, la enamiĝo kaj la orgasmo.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Nervotransigiloj
Kategorio:Peptidoj
2553 Viljev

'*2553 *Viljev'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la rusan astronomon kaj matematikiston Miĥail Anatoljeviĉ Viljev (cirile *Михаил Анатольевич Вильев'', 1893—1919).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1979
Striventra falko

La **Striventra falko** (*Falco zoniventris*) estas malgranda rabobirdo apartenanta al la genro *Falco* de la falka familio de Falkedoj. Ĝi estas endemia de Madagaskaro kaj pro tio estas ankaŭ konata kiel **Madagaskara striventra falko**. Ties plej proksimaj parencoj estas la Ardezgriza turfalko kaj la Dikinsona falko de kontinenta Afriko kaj la tri estas foje lokigitaj en la subgenro *Dissodectes*.

Ĝi estas 27–30&nbsp;cm longa kun enverguro de 60–68&nbsp;cm. La supraj partoj estas grizaj kaj la vosto estas malhela kun fina blanka bordo. La subaj partoj estas blankecaj al sablokoloraj kun malhelgrizaj strioj en gorĝo kaj supra brusto kaj malhelgriza pli disa kaj markata strieco en suba brusto kaj ventro, kio nomigas la specion kaj en la komuna nomo kaj en la latina scienca nomo. La piedoj, okuloj kaj vaksaĵo estas flavaj kaj estas nuda flava haŭtaĵo ĉirkaŭokula. La beko estas malhelgriza kaj en la pinto nigreca. Junuloj estas pli brunaj ol plenkreskuloj kun pli malhelaj okuloj kaj malpli nuda haŭtaĵo ĉirkaŭokula.

Tiu specio havas akran, kiel *staccato*, babilecan alvokon kaj akran kaj krian alvokon sed ĝi estas kutime silentema for de la reprodukta sezono.

Ĝi estas komuna en la sudaj kaj okcidentaj partoj de Madagaskaro sed pli loka en nordo kaj oriento kaj forestas el la centra altebenaĵo. Ili loĝas el marnivelo al 2000 metroj. Ili loĝas en klarejoj kaj arbarbordoj.

Ili rare ŝvebas, prefere ĉasas el ripozejo. Ili manĝas malgrandajn reptiliojn kiaj kameleonoj kaj dumtagaj gekoj, grandajn insektojn kiaj akridoj kaj skaraboj kaj foje birdojn. Predo estas kaptata surgrunde aŭ surprizita el branĉo aŭ arbotrunko.

Reproduktado okazas el septembro al decembro. La nesto estas simpla skrapaĵo, kutime en malnova nesto de alia birdo, ĉefe de Falĉilbeka vangao. La nesto estas situa en arbotruo aŭ inter epifitoj. La ino demetas tri flavecajn ovojn.

## Literaturo 
* (2001) *Raptors of the World*, Christopher Helm, London.
* (2007) *Speciinformaro : Striventra falko, Falco zoniventris.* Elŝutita el http://www.globalraptors.org on 2 Aug. 2007.
* (1998) *Birds of the Indian Ocean Islands*, Struik, Cape Town.

## Eksteraj ligiloj 
*Striventra falko (*Falco zoniventris*), bildoj 

Kategorio:Falkoformaj
Kategorio:Falkedoj
Kategorio:Birdoj de Afriko
Vilhelmo la 3-a (Nederlando)

**Vilhelmo la 3-a de Nederlando** (*Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk*, de Oranje-Nassau) (19-an de februaro 1817 – 23-a de novembro 1890) estis ekde 1849 reĝo de Nederlando kaj grandduko de Luksemburgio ĝis sia morto. Lia unua edzino estis Sofia de Virtembergo, la dua princino Emma de Waldeck-Pyrmont. Li estis la patro de Vilhelmina de Nederlando kaj avo de Juliana de Nederlando. Li ankaŭ estis la praavo de la nuna reĝo de Nederlando Vilhelmo-Aleksandro.
Lia kromnomo estis 'Reĝo Gorilo'.

Kun lia morto finiĝis la persona unio inter Nederlando kaj Luksemburgo.
En Nederlando sekvis lin lia filino Vilhelmina. En Luksemburgo nur viroj tiam rajtis heredi la granddukecon, tial sekvis alia branĉo de la dinastio Nassau.

Kategorio:Oranje-Nassau
Kategorio:Reĝoj de Nederlando
Kategorio:Granddukoj de Luksemburgo
2554 Skiff

'*2554 *Skiff''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell en la Konteo Coconino, apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la usonan astronomon Brian A. Skiff.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Toshimasa Furuta

**Toshimasa FURUTA** (japane: 古田俊正, *Furuta Toshimasa*) estas japana astronomo.

Li malkovris 82 asteroidojn: 6 sole kaj 76 kun Makio Akiyama, Masayuki Iwamoto, Kenzō Suzuki kaj Yoshikane Mizuno.

## Vidu ankaŭ 
* :Kategorio:Malkovrita de Toshimasa Furuta

Kategorio:Japanaj astronomoj
Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj