Travidebleco (politiko)

eta|Tiu ĉi simbolo reprezentas la koncepton de administra travidebleco, kiu priskribas la konduton de organizo tiel ke ĝi permesas aliron al la datumbazoj de la organizo, kiel ekzemple: financa konduto, protokoloj, statistikoj, regularoj kaj leĝoj, memorandoj, malfermaj kunvenoj kaj proceduroj.
**Travidebleco** en politiko kaj politika diskurso estas postulo aŭ dezirinda stato de libere alireblaj informoj kaj kontinua respondigebleco rilate al procezoj, faktoj, projektoj kaj decidiĝo. Ĉi tio estas ligita al la ideo de malferma komunikado inter la aktoroj en la politika sistemo (aŭ administrado) kaj la civitanoj, kaj pliigita partopreno. La terminoj administra travidebleco kaj principo de publika aliro montras en simila direkto. Optika travidebleco servas kiel metaforo.

Travidebleco estas certigita tiel, ke la subjekto aŭ ricevanto de informoj komprenas kio povus veki suspekton. Ekzemple, norma maniero doni monreston ĉe la kaso en vendejo estas kalkuli la monreston sur la kasregistrilo kaj montri la sumon al la kliento, permesante al ili kontroli la sumon.

## Argumentado 
Subtenantoj de ampleksa travidebleco pravigas sian postulon aŭ idealon jene:

* Travidebleco estas esenca komponaĵo de demokratio kaj fundamenta por libera opiniformado kaj informitaj voĉdonaj decidoj.
* *Funkcio de retrosciigo* : Travidebleco ebligas al civitanoj identigi problemojn, esprimi plendojn, kaj lerni pri kaj diskuti sugestojn por plibonigo, kiujn ili poste povas komuniki al siaj politikaj reprezentantoj. Tio permesas al reprezentantoj rekoni urĝajn problemojn kaj sekve labori pli efike.
* Travidebleco devigas politikistojn efektivigi la dezirojn de civitanoj kaj tiel instigas lojalecon kaj proksimecon al la popolo (disciplina efiko).
* Travidebleco estas ilo por kontraŭbatali misinformadon . 
* Travidebleco malhelpas misuzon de potenco kaj korupton permesante al ĉiu esti informita pri procezoj por poste, se necese, agiti kaj agi kontraŭ ili, kaj igante politikistojn respondecaj.
* Eneca malfermiteco en politikaj procezoj kaj komunikado plifortigas la fidon de civitanoj al la registaro.

Travidebleco liberigas organizon de suspektoj pri nedeca konduto. Ekzemple, ekzistas multaj registritaj neprofitcelaj organizaĵoj, kiuj publikigas siajn financajn raportojn por pliigi la fidon de siaj donacantoj. Travidebleco permesas al pli da homoj esti eksponitaj al la konduto de la organizo, tiel permesante pli konstruan kritikon.

En politika scienco kaj intertraktada teorio (aŭ marĉandado, d:Q6987443), la principo de travidebleco estis kritikita. Tro da travidebleco povus konduki al kromefikoj kaj problemoj, kiuj difektus registaran agadon kaj finfine la formon de registaro mem. Male, malpli da travidebleco ankaŭ povus havi siajn avantaĝojn.

* En travidebla sistemo, politikistoj estas tentataj prezenti sin kiel la plej fortaj aktivuloj (mem-reklamado). Tio portas la riskon adopti troajn intertraktajn poziciojn, kiuj malhelpas ajnan kompromison kaj tiel kondukas al neefikaj politikoj.
* Politikistoj eble ŝanĝis siajn opiniojn pro publika premo, malgraŭ sciado pli bone.
* Sentemaj diskutoj verŝajne ankoraŭ okazus en nediafanaj rondoj, kiuj tiam estus plejparte neatingeblaj. La interkonsentoj atingitaj tie tiam estus adoptitaj en travidebla instanco sen detala diskuto.
* Malpli da travidebleco donas al politikistoj pli da libereco por diskuti kaj ebligas komence senpartian interŝanĝon pri publike sentemaj temoj. 

Travidebleco ne nepre taŭgas por komercaj organizoj operaciantaj en konkurenciva medio, kie la publikigo de komerca scio povus damaĝi la profitpotencialon de la organizo. Nek ĝi taŭgas por plena efektivigo en ŝtataj sekurecmekanismoj, kie necesas konservi la konfidencecon de informoj kaj operacioj.

## Travidebleco kiel kondiĉo de demokratio 
Ĉar la supre menciitaj terminoj estas centraj al la funkciado de demokratio, manko de travidebleco troveblas precipe en diktatoraj sistemoj. En demokratiaj sistemoj, la leĝdona sistemo estas malfermita al la gazetaro kaj publika opinio. Kiam registaraj agoj kaj buĝeta administrado povas esti kontrolitaj de iu ajn, kaj leĝoj, reguloj kaj decidoj estas malfermitaj al diskuto, ili estas konsiderataj travideblaj, kaj aŭtoritatoj ricevas malpli da ŝancoj agi misuze por kontentigi siajn proprajn interesojn.

Travidebleco ne konsistas el komunikado, kiu okazas el unu direkto, el unu flanko. Kiam la amaskomunikiloj kaj la publika opinio estas informitaj pri ĉio, kio okazas, komencante de la registara areo ĝis la loka administrado, ekzistas ankaŭ serio da demandoj, protestoj kaj sugestoj, kiuj venas de ĉiuj. Homoj, kiuj interesiĝas pri iu afero, provos influi decidojn. Travidebleco kreas ĉiutagan partoprenon de la amaskomunikiloj kaj la publika opinio en politikaj procezoj.

Moderna demokratio baziĝas sur ĉi tiu partopreno. Por tiuj, kiuj interesiĝas pri aparta afero, ekzistas manieroj influi decidojn je ĉiuj niveloj de la socio.

Postuloj por pliigita travidebleco estis formulitaj en politiko en multaj kampoj. Kelkaj el la konfliktoj plurfoje diskutitaj estas: kontrolo super la militistaro kaj spionservoj, la grado de travidebleco de parlamentanoj, administra travidebleco, organizoj kiuj agas surbaze de travidebleco, kaj politika travidebleco en aliaj landoj.

La perceptoj kaj planoj de la militistaro kaj spionservoj ofte estas klasifikitaj kiel sekretaj. En ĉi tiu kazo ne ekzistas travidebleco kaj tio povas esti konsiderata pozitiva aŭ negativa: pozitiva en la senco de pliigo de nacia sekureco kaj negativa ĉar ĝi povas konduki al korupto, perdo de kontrolo aŭ eĉ milita diktatoreco.

La postulo publikigi la ekonomiajn rimedojn, komercaj interesojn kaj valoraĵojn de parlamentanoj estas temo de diskuto en eŭropaj landoj.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Travideblo Internacia
* :en:OpenSecrets
* WikiLeaks

## Eksteraj ligiloj 
* Followthemoney.org

Kategorio:Organiza konduto
Kategorio:Publika trezoro
Kategorio:Politiko laŭ temoj