Petronio Maksimo

**Petronio Maksimo ** aŭ **Petronius Maximus** estis romia imperiestro de Okcidento dum du monatoj kaj duono en 455, inter la 17-a de marto kaj sia morto. Riĉa senatano kaj eminenta aristokrato, li estis instrumenta en la murdoj de la okcident-romia magister militum, Flavio Aecio, kaj la okcident-romia imperiestro, Valentiniano la 3-a.

eta|maldekstre|300px|La Domus Petronio Maksimo en Romo.
[eta|dekstre|300px|Tri tagojn post kiam imperiestro Petronio Maksimo estis ŝtonumita ĝismorte sur la stratoj de Romo, [Genseriko, reĝo de la vandaloj, konkeris la urbon kaj tute prirabis ĝin (455 p.K.). La Prirabo de Romo, 455, pentraĵo de Karl Brjulov, 1833-1836 - Tretjakova galerio.]]
eta|maldekstre|300px|La prirabo de Romo fare de la vandaloj en 455 p.K.
eta|dekstre|300px|La Okcidenta Romia Imperio ĉe proksimume de la 4-a jarcento, (ruĝe).
eta|maldekstre|300px|Portreto de Petronio Maksimio.

Post la murdo de Aecio kaj la posta morto de Valentiniano la 3-a, Maksimo certigis la subtenon de la Senato kaj uzis subaĉeton por gajni la favoron de palacaj oficistoj, ebligante al li supreniri al la povo. Li plifortigis sian pozicion devigante Licinia Eudoksia (422-493), la vidvinon de Valentiniano, edziniĝi al li kaj devigante ŝian filinon Eudoksia (439-466) edziniĝi al lia filo, nuligante ŝian fianĉiĝon al la filo de la vandala reĝo Genseriko.

Ĉi tio kolerigis kaj Eudoksian kaj Genserikon, kiuj sendis floton al Romo. Maksimo malsukcesis akiri trupojn de la visigotoj kaj li fuĝis kiam la vandaloj alvenis, disiĝis de sia sekvantaro kaj korpogardisto en la konfuzo, kaj estis mortigita de kunromianoj. La vandaloj plene prirabis Romon en sia venĝa invado.

La regado de Petronio Maksimo markis signifan periodon de malstabileco kaj malkresko por la Okcidenta Romia Imperio. Lia mallonga kaj polemika regado reflektis la politikan fragmentiĝon kaj mankon de centralizita aŭtoritato, kiuj turmentis la imperion dum ĝiaj finaj jaroj. La invado kaj prirabado de Romo fare de la vandaloj substrekis la kreskantan vundeblecon de la Okcidenta Romia Imperio, kiu finfine kulminis per ĝia kolapso en 476.

## Frua kariero
Petronio Maksimo naskiĝis ĉirkaŭ 397. Kvankam li estis de obskura origino, oni kredas, ke li apartenis al la familioj Anicia kaj Petronia devenfamilio. Rilata al la pli posta imperiestro Olibrio, Maksimo estis filo de Anicio Probino (374-397), kaj la nepo de Anicia Faltonia Proba kaj Seksto Klaŭdio Petronio Probo (328-388), kiu estis prefekto de Ilirio en 364, prefekto de Gaŭlio en 366, prefekto de Italio de 368 ĝis 375 kaj denove en 383 kaj konsulo en 371. Prokopio asertis, ke li estis posteulo de imperiestro Magno Maksimo (340-388), sed historiistoj kiel John Bagnell Bury konsideras ĉi tiun rakonton "nefidinda kaj neverŝajna".

Maksimo havis rimarkindan fruan karieron. Lia plej frua konata ofico estis pretoro, okupata ĉirkaŭ 411. Ĉirkaŭ 415 li funkciis kiel tribunuso et notario, kio estis enira posteno al la imperia burokratio kaj kondukis al lia servado kiel comes sacrarum largitionum ("grafo de la sankta malavareco") inter 416 kaj 419. Maksimo elspezis 4 mil orajn librae por publikaj ludoj en 412 aŭ 415.

De januaro aŭ februaro 420 ĝis aŭgusto aŭ septembro 421, li funkciis kiel praefectus urbi de Romo, posteno kiu donis al li plenuman aŭtoritaton por granda parto de la municipa administrado de Romo. Li denove plenumis la oficon iam antaŭ 439. Dum sia oficperiodo kiel "praefectus", li entreprenis la restarigon de la Malnova Baziliko de Sankta Petro. Krome, li ankaŭ estis nomumita pretora prefekto, tre grava milita kaj jura posteno, iam inter 421 kaj 439. Aŭ dum li plenumis ĉi tiun postenon aŭ dum sia dua urba prefektejo, li estis nomumita konsulo por la jaro 433. Atingi la postenon de konsulo estis konsiderata la plej alta honoro en la romia ŝtato.

De la 28-a de aŭgusto 439 ĝis la 14-a de marto 441, Maksimo tenis la pretoran prefektujon de Italio, la plej gravan administran kaj juran ne-imperian postenon en la Okcidenta Imperio, kaj sukcedis en tiu ofico Anicio Acilio Glabrio Faŭsto (401-438). Li ricevis duan konsulecon en 443. En 445, li ricevis la titolon de patricio, la plej alta honora titolo de la imperio, kiu estis limigita al tre malgranda nombro da posedantoj.

Dum ĉi tiu jaro li estis nelonge la plej honorita el ĉiuj ne-imperiaj romianoj ĝis la tria konsuleco de Flavio ​​Aecio, generalissimo, aŭ "magister militum" ("komandanto"), de la Okcidenta Imperio, la sekvan jaron. Inter 443 kaj 445 Maksimo konstruis forumon, la Forum Petronii Maximi, en Romo, sur la Celio inter la via Labikana kaj la Baziliko de Sankta Klemento.

## Murdo de Valentiniano la 3-a kaj surtronigo de Maksimo
Laŭ la historiisto Johano de Antioĥio, Maksimo venenigis la menson de la imperiestro kontraŭ Aecio, rezultante en la murdo de lia rivalo fare de Valentiniano la 3-a. La rakonto de Johano diras, ke Valentiniano kaj Maksimo vetis pri ludo, kiun Maksimo fine perdis. Ĉar li ne havis la disponeblan monon, Maksimo lasis sian ringon kiel garantion por sia ŝuldo.

Valentiniano tiam uzis la ringon por alvoki al la kortego Lucina, la ĉasta kaj bela edzino de Maksimo, kiun Valentiniano longe deziris. Lucina iris al la kortego, kredante, ke ŝi estis alvokita de sia edzo, sed anstataŭe trovis sin ĉe vespermanĝo kun Valentiniano. Kvankam ŝi komence rezistis liajn antaŭenmarŝojn, la imperiestro sukcesis lacigi ŝin kaj seksperforti ŝin. Reveninte hejmen kaj renkontinte Maksimon, ŝi akuzis lin pri perfido, kredante, ke li transdonis ŝin al la imperiestro.

Kvankam Maksimo ĵuris venĝon, lin same instigis ambicio superi "malamatan kaj malestimindan rivalon", do li decidis agi kontraŭ Valentiniano.

Laŭ Johano de Antioĥio, Maksimo estis akute konscia, ke dum Aecio vivis, li ne povis venĝi Valentinianon, do Aecio devis esti forigita. Li tial alianciĝis kun eŭnuko de Valentiniano, la estro de la sankta ĉambro Heraklio, kiu longe kontraŭis la generalon, kun la espero ekzerci pli da potenco sur la imperiestro.

La du konvinkis Valentinianon, ke Aecio planis asasini lin kaj instigis lin mortigi lian "magister militum" dum kunveno, kion Valentiniano faris per siaj propraj manoj, kun la helpo de Heraklio, la 21-an de septembro 454.

Post kiam Aecio mortis, Maksimo petis Valentinianon pri la nun vaka posteno de Aecio, sed la imperiestro rifuzis. Krome, Heraklio konsilis al la imperiestro ne permesi al iu ajn alpreni la potencon, kiun Aecio havis.

Laŭ Johano de Antioĥio, Maksimo estis tiel ĉagrenita de la rifuzo de Valentiniano nomumi lin kiel sian magister militum, ke li decidis ankaŭ asasini Valentinianon. Li elektis kiel komplicojn Optilia kaj Traŭstila, du skitojn, kiuj batalis sub la komando de Aecio kaj kiuj, post la morto de sia generalo, estis nomumitaj kiel akompano de Valentiniano.

Maksimo facile konvinkis ilin, ke Valentiniano estis la sola respondeca pri la morto de Aecio, kaj ke la du soldatoj devis venĝi sian malnovan komandanton, samtempe promesante al ili rekompencon pro la perfido de la imperiestro. La 16-an de marto 455 Valentiniano, kiu estis en Romo, iris al la Marsa Kampo kun kelkaj gardistoj, akompanata de Optilia, Traŭstila kaj iliaj viroj.

Tuj kiam la imperiestro deĉevaliĝis por ekzerci per la arko, Optilia alvenis kun siaj viroj kaj ponardis lin en la tempio. Kiam Valentiniano turnis sin por rigardi sian atakanton, Optila mortigis lin per alia klingobato. Sammomente, Traŭstila mortigis Heraklion. La du Skitoj prenis la imperian diademon kaj robon kaj alportis ilin al Maksimo.

La subita kaj perforta morto de Valentiniano la 3-a lasis la Okcidentan Romian Imperion sen evidenta posteulo al la trono. Pluraj kandidatoj estis subtenataj de diversaj grupoj de la imperia burokratio kaj la militistaro.

Aparte, la subteno de la armeo estis dividita inter tri ĉefaj kandidatoj: Maksimiano, la antaŭa "domesticus" (korpogardisto) de Aecio, kiu estis la filo de egipta komercisto nomita Domnino, kiu riĉiĝis en Italio, la estonta imperiestro Majoriano (420-461), kiu komandis la armeon post la morto de Aecio kaj kiu havis la subtenon de la imperiestrino Licinia Eudoksia, kaj Maksimo mem, kiu havis la subtenon de la Romia Senato kaj kiu certigis la tronon la 17-an de marto per distribuado de mono al la oficistoj de la imperiestra palaco.

## Regado kaj morto
Post alpreno de la reĝa palaco, Maksimo plifirmigis sian potencon tuj edziĝante al Licinia Eŭdoksia, la vidvino de Valentiniano. Ŝi edziniĝis al li kontraŭvole, suspektante, ke li estis implikita en la murdo de ŝia forpasinta edzo; kaj efektive Maksimo traktis la komplicajn murdistojn de Valentiniano la 3-a kun konsiderinda favoro. La orienta kortego en Konstantinopolo rifuzis agnoski lian surtroniĝon. Por plue certigi sian pozicion, Maksimo rapide nomumis Aviton (385-456) kiel "magister militum" kaj sendis lin en mision al Tuluzo por akiri la subtenon de la visigotoj.

Li ankaŭ nuligis la fianĉiĝon de la filino de Licinia, Eudoksia, al Huneriko (423-484), la filo de la vandala reĝo Genseriko, kaj edzinigis ŝin al sia propra filo. Denove li anticipis, ke tio plifortigus la imperiajn kreditaĵojn de sia familio. Ĉi tiu malakcepto kolerigis la vandalan reĝon, kiu nur bezonis la pretekston de la malespera apelacio de Licinia al la vandala kortego por komenci la preparaĵojn por la invado de Italio.

Antaŭ majo, ene de du monatoj post kiam Maksimo ascendis al la trono, la novaĵo atingis Romon, ke Genseriko estis velinta al Italio. Dum la novaĵo disvastiĝis, paniko kaptis la urbon kaj multaj el ĝiaj loĝantoj fuĝis. La imperiestro, konscia ke Avito ankoraŭ ne revenis kun la atendata visigota helpo, decidis, ke estas vane aranĝi defendon kontraŭ la vandaloj. Do li provis organizi sian fuĝon, instigante la Senaton akompani lin. Tamen, en la paniko, Petronio Maksimo estis forlasita de sia korpogardisto kaj akompanantaro kaj lasita lukti por si mem.

Dum Maksimo rajdis el la urbo sola la 31-an de majo 455, li estis atakita de kolera homamaso, kiu ŝtonumis lin ĝismorte (alia raporto diras, ke li estis mortigita de "iu romia soldato nomata Ursus"). Lia korpo estis mutilita kaj ĵetita en la Tiberon. Li regis nur 75 tagojn. Lia filo el lia unua geedzeco, Paladio (425-455), kiu tenis la titolon de cezaro inter la 17-a de marto kaj la 31-a de majo, kaj kiu edziĝis kun lia duonfratino Eŭdokio, estis verŝajne ekzekutita.

## Sekvoj
La 2-an de junio 455, tri tagojn post la morto de Maksimo, Genseriko konkeris la urbon Romo kaj prirabis ĝin dum du semajnoj. Meze de la rabado kaj rabado de la urbo, kaj responde al la petoj de Papo Leono la 1-a, la Vandaloj laŭdire sindetenis de krimfajroj, torturoj kaj murdoj. Kelkaj modernaj historiistoj asertas, ke temploj, publikaj konstruaĵoj, privataj domoj kaj eĉ la imperiestra palaco estis detruitaj. La Vandaloj ankaŭ sendis multajn romanojn al Nordafriko kiel sklavoj, detruis artaĵojn kaj mortigis kelkajn civitanojn. La agadoj de la Vandaloj dum la prirabado naskis la modernan terminon vandalismo. Genseriko ankaŭ forportis la imperiestrinon Licinia Eŭdoksia kaj ŝiajn filinojn Placidia kaj Eudocia.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 397
Kategorio:Mortintoj la 31-an de majo
Kategorio:Mortintoj en 455
Kategorio:Naskiĝintoj en la 4-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 5-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Romo