open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agapo

[eta|230ra|*Agapo* (bankedo), skizaĵo en la [Katakomboj de la Sanktuloj Marceleno kaj Petro en Romo]]
***Agapo*** etimologie signifas fratan kaj senprofitan amon. Ĝi (greke: ἀγάπη, agápe) estis uzata en la hebrea medio kaj pliposte ĉe diversaj romiepokaj aŭtoroj precipe novplatonaj por esprimi amon, amikecon ĝenerale neseksan, al la edzo/edzino, al familio, tendence distingiĝantan el Eroto (greke: Ἔρως = Eros) kiu atentigas pri seksa altiro kaj ankaŭ el Filia (greke: φιλία = filía) kiu ĝenerale koncernas amikecon.

Agapo do ne estas nura sento, sed ankaŭ virto, spirita stato, preskaŭ dia donaco.

La kristana literaturo donis pli precizan difinon per novaj konceptaj aldonoj al la jam nobliĝanta agapo. La latinoj ĝin tradukis per Caritas (el *carus*: amata).

## Agapo laŭ kristanismo 
Agapo por unuatempaj kristanoj estis eŭkaristia bankedo, komunio, kaj plej ĝenerale la ligo realigita en la kuniĝo en homan komunumon ligitan per frata amo. Agapo substrekas spiritan amon, kiel transpaso-superadon de la “eroto” (eros) kiu limiĝas al la altira amo inter viro kaj virino..

En la Biblio, aparte en la Dua Testamento, la vorto “agapo” fakte estas uzata nekontraŭmete al “homa” amo, sed komplemente kaj emfaze de la samo. La agapo esencas fakte, laŭ kristanoj, kiel la plej alta vertico de la amo, la punkto en kiu filozofio kulminas fariĝante religio, kiam post la filozofia asketo komenciĝas la inversa paŝo kun la celo igi partoprenantaj en la Vero ĵus atingita la ceterajn homojn. Agapo, tial, riveliĝas kiel senprofita amo de tiu kiu donas sin mem al la alia, al la aliaj senantaŭvidi aŭ pretendi kompenson, kaj tial agapo estas senkondiĉa kaj absoluta.

## Notoj 
## Bibliografio 
* Benedikto la 16-a, *Dio estas amo*, letero enciklika, 2006.
* Evangelio laŭ Johano kaj ties unua letero 4, 16: “... Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ θεῷ μένει καὶ ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει.” (...Dio estas amo; kaj kiu restas en amo, tiu restas en Dio, kaj Dio restas en li).
* Teologiaj virtoj

Kategorio:Kristana etiko
Kategorio:Kristana filozofio
Orbito (anatomio)

En anatomio, **orbito** estas la kavaĵo aŭ truo de la kranio, kie situantas la okulo kaj la aldonaj strukturoj. "Orbito" povas aludi al la osta truo, aŭ ĝi povas esti uzata ankaŭ por aludi al ties enhavo.
[eta|Homaj orbitoj sub la [frunto. ]]
Ĉe homaj plenkreskuloj, la volumeno de la orbito estas 30&nbsp;ml, el kio la okulo okupas 6.5&nbsp;ml.

## Notoj 
Kategorio:Anatomio
Maĉstomako

eta|250px|Anasaj maĉstomakoj

La **maĉstomako**, nomataj ankaŭ *ventriculus* (latine), **stomaka muelejo**, **postkropo**, kaj *gigerium*, estas organo troviĝanta en la digesta sistemo de iuj animaloj, kiaj birdoj, reptilioj, tervermoj kaj kelkaj fiŝoj. Tiu specialiĝinta stomako konstruata el dikaj, muskolaj histomuroj estas uzata por mueli manĝon; ĝi enhavas englutitajn ŝtonetojn aŭ sablerojn por dispecigi manĝaĵon kaj anstataŭi mankantajn dentojn. Ĉe iuj insektoj kaj moluskoj, la maĉstomako enhavas ĥitinajn erojn aŭ dentojn.

## Vidu ankaŭ 
* Proventrikulo

Kategorio:Besta anatomio
Foveo

eta|dekstra|300px 
La **fovea centralis**, ĝenerale konata kiel **foveo** (la termino *fovea* devenas el la latina, signife "truo"), estas parto de la okulo, situanta centre de la regiono nome *macula* de la retino (aŭ *macula lutea* el latina termino *macula*, "makulo" + *lutea*, "flava", kaj nomiĝas flava makulo). - 
 - 
 La foveo estas responsa por akra centra vidado (nome ankaŭ *fovea vido*), kio necesas ĉe homoj por legado, rigardi televidon aŭ filmojn, ŝoforado, kaj ĉiu ajn agado, kie vidaj detaloj estas ege gravaj. La lumsensiloj de la foveo estas esence konusetoj. La foveo estas ĉirkaŭataj de la zono *parafovea* kaj de la ekstera regiono *perifovea*:, kie troviĝas esence bastonetoj.

## Notoj
Kategorio:Okulo
Sinsakro

eta|Tiu stilizata birda skeleto skizomontras la sinsakron
La **sinsakro** estas skeleta strukturo, ĉefe priskribata en birdoj kaj dinosaŭroj, kie la sakro etendas pro aldono de fuziitaj aŭ parte fuziitaj vostaj aŭ lumbaj vertebroj. La ilio de la pelvo estas ligita al la sinsakro kaj, ĉe kelkaj specioj, povas ankaŭ esti fuziita je ĝi. Kun la pelvo tio formas rigidan strukturon kiu portas la pezon de la malantaŭa fina parto de la animalo. Ĉe vivantaj kaj kelkaj prahistoriaj birdoj, poste al la sinsakro estas kutime nur kelkaj liberaj vostaj vertebroj, fine de kiuj kuŝas la pugostrio.

Je terminoj de ekstera morfologio, la sinsakro korespondas al la pugo.

## Vidu ankaŭ 
* Sakro (anatomio)

Kategorio:Birda anatomio
La komedio de eraroj

***La Komedio de Eraroj*** aŭ *The Comedy of Errors* estas unu el la plej fruaj verkoj (teatraĵoj) de William Shakespeare. Ĝi estas lia plej mallonga kaj unu el la plej farsaj komedioj, kun plej grava parto de humuro devena el grotesko kaj miskomprenitaj identecoj, aldone al kalemburoj kaj vortoludoj. *La Komedio de Eraroj* (kun *La Ventego*) estas unu el nur du verkoj de Shakespeare kiu respektas la klasikajn unuregulojn. Ĝi estis adaptita al opero, kino kaj muzikala teatro.

## Intrigo 
*La Komedio de Eraroj* rakontas la historion de du grupoj de identaj ĝemeloj kiuj estis akcidente separataj postnaske. Antifolo de Sirakuzo kaj lia servisto, Dromjo de Sirakuzo, alvenas en Efezon, kiuj rezultas esti la hejmo de siaj du ĝemelaj respektivaj fratoj, nome Antifolo de Efezo kaj lia servisto, Dromjo de Efezo. Kiam la Sirakuzanoj renkontiĝas kun la amikoj kaj familioj de iliaj ĝemeloj, okazas serio de humuraj situacioj baze sur miskomprenitaj identecoj, kio kondukas al eraraj batadoj, preskaŭ delogo, la aresto de Antifolo de Efezo, kaj akuzoj de nefideleco, ŝtelo, frenezeco, kaj diabla posedo.

## Roluloj 
250px|eta|La du ĝemelaj Dromjoj en Carmel Shake-speare Festival, produktaĵo de Forest Theater en Carmel, Kalifornio. Septembro, 2008
* **Solinus**, la **Duko** de Efezo
* **Egeono** komercisto de Sirakuzo
* **Emilia**, lia perdita edzino, nune Priorino de Efezo
* **Antifolo de Efezo** kaj **Antifolo de Sirakuzo**, ĝemeloj, filoj de Egeono kaj Emilia
* **Dromjo de Efezo** kaj **Dromjo de Sirakuzo**, ĝemeloj, servistoj, respektive de po unu Antifolo
* **Adriana**, edzino de Antifolo de Efezo
* **Luciana**, ŝia fratino
* **Luĉjo**, servistino de Adriana, foje miskomprenita kiel Nell (edzino de Dromjo de Efezo)
* **Baltazaro**, komercisto
* **Angelo**, orĵuvelisto
* **Publikulino**
* **Unua komercisto** de Efezo, amiko de Antifolo de Sirakuzo
* **Dua komercisto** de Efezo, al kiu Angelo ŝuldas
* Doktoro **Pinch**
* **Juĝserĝento**, **Ekzekutisto**, **Oficisto**, kaj aliaj **Servistoj**

## En Esperanto 
* *La Komedio de Eraroj*. (*The Comedy of Errors*.) Tradukis William Auld kaj Asen M. Simeonov. - Glasgow; Sarajevo: Eld. Kardo; ELBiH, 1945. - 88 paĝoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Katalogo de CDELI
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
* Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto

Kategorio:Verkoj el la esperantigita anglalingva literaturo
Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de CDELI
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience
Sirinkso (biologio)

[dekstra|framed|**Skema desegnaĵo de birda sirinkso**
   1: lasta libera kartilageca [Traĥeo|traĥea ringo,
   2: timpano,
   3: unua grupo de sirinksaj ringoj,
   4: *pessulus*,
   5: *membrana tympaniformis lateralis*,
   6: *membrana tympaniformis medialis*,
   7: dua grupo de sirinksaj ringoj,
   8: bronko,
   9: bronka kartilago]]
[eta|220ra|Sirinkso (serio 5) vidata sub la [Kropo ]]

**Sirinkso** (Greka σύριγξ por Fluto de Pan) estas la nomo de la voĉa organo de birdoj. Situanta baze de la birda traĥeo, ĝi produktas sonojn sen la voĉkordoj de mamuloj.
La sonon produktas vibradoj de kelkaj aŭ ĉiuj la timpaniformaj membranoj (*membrana tympaniformis*) (la muroj de la sirinkso) kaj la pesulo (*pessulus*) kaŭzitaj de aero fluanta tra la sirinkso. Tio starigas mem-oscilantan sistemon kiu modulas la aerfluon kreante la sonon. La muskoloj modulas la sonan formon ŝanĝante la streĉitecon de la membranoj kaj la bronkaj malfermaĵoj.
La sirinkso permesas kelkajn speciojn de birdoj (kiaj psitakedoj, korvoj, kaj minaoj) imiti homan paroladon. Malkiel ĉe la laringo de mamuloj, la sirinkso situas kie la traĥeo forkiĝas al la pulmoj, kaj pro tio kelkaj kantobirdoj povas produkti pli ol unu sonon samtempe.
Al kelkaj specioj de birdoj, kiel ekzemple novmondaj vulturoj (katartedoj), mankas sirinkso kaj ili komunikas per gorĝaj sibloj.
Birdoj havas laringon sed, malkiel ĉe mamuloj, ĝi ne sonas.

## La pozici de la sirinkso 
La pozicio de la sirinkso, strukturo kaj muskolaro vaste varias tra la grupoj de birdoj.

File:Syrinx Bucerotidae.jpg|La sirinkso de la kornobekuloj (*Bucerotidae*)
File:Leptosomus syrinx.jpg|La leptosomo (*Leptosomus discolor*)
File:Struthio syrinx.jpg|La struto (*Struthio camelus*)
File:Syrinx forms.jpg|La tiranedoj (*Tyranni*) kaj ŝubekulo (*Balaeniceps rex*)

## Seksa duformismo 
Seksa duformismo kondukas al malsamaj sirinksoj en inaj kaj malinaj birdoj, kaj varias la grado de diferencoj. Iuj specioj ne montras diferencojn inter la seksoj dum aliaj, ekzemple la platbeka anaso, havas signifajn diferencojn.
Tiuj diferencoj estas signifaj, ĉar ofte estas malfacile distingi inter la seksoj precipe pri junaj birdoj.
Seksa duformismo ofte evidentiĝas kiam birdido havas nur 10 tagojn, ĉe la pekina anaso (*Anas platyrhynchos domestica*).
La membranoj ĉe la viranasoj estas dikaj kaj netravideblaj, dum la anasinoj havas maldikajn, travideblajn membranojn.
La plej frua fosilio de sirinksa restaĵo venas de unu sola specimeno de *Vegavis iaai* el la sama epoko.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Birdokanto
* Birdanatomio

Kategorio:Birda anatomio
Kategorio:Parolantaj birdoj
Kategorio:Anatomio
Kategorio:Ornitologio
Dolná Tižina

**Dolná Tižina** (hungare *Alsótizsény* [alŝOĵitEnj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Situo 
Dolná Tižina situas laŭ traira flankovojo. Žilina troviĝas je 17 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1439 en formo *"Chysina"*. En 1598 oni komputis tie 23 domojn kaj muelejon. En 1784 1226 vilaĝanoj (212 familioj) loĝis en 205 domoj, en 1828 898 vilaĝanoj loĝis en 340 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Alsótizsény 794 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Žilina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dolná Tižina 1194 homoj, (1191 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfruklasikisma preĝejo de 1875
* kapelo el la 18-a jarcento
* kapelo el la 19-a jarcento

Kategorio:Municipoj en distrikto Žilina
Ďurčiná

**Ďurčiná** (hungare *Györkeháza* [djorkehAza]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.

## Geografio 
Ďurčiná situas laŭ traira flankovojo. Rajec troviĝas je 2, Žilina je 21 km.

## Historio 
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1393 en formo *"Georklehataya"*. En 1598 oni komputis tie 26 domojn. En 1784 784 vilaĝanoj (122 familioj) loĝis en 89 domoj, en 1828 920 vilaĝanoj loĝis en 97 domoj. En 1796 la tutlanda geografia libro taksis la vilaĝon duaklasa. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Gyurcsina*, poste aldoniĝis ankaŭ hungara nomo-parto pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Györkeháza 819 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Žilina, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Ďurčiná 1046 homoj, (1041 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo omaĝe al Sepdolora Dipatrino de 1992
* romkatolika kapelo omaĝe al arkianĝelo Sankta Mikaelo de 1910

Kategorio:Municipoj en distrikto Žilina
Dlhé Pole

**Dlhé Pole** (hungare *Trencsénhosszúmező* [trenĉEnhosUmezO], germane *Langenfeld*) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. La loknomo en ĉiuj lingvoj (ankaŭ latine) signifas: longa kampo.

## Situo 
Dlhé Pole situas en longa valo de rojo, meze de sakovojo. Žilina troviĝas je 17 km.

## Historio 
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1320 en latina formo *"Longus Campus"* (=longa kampo), kiel apartenaĵo de Mateo Csák. La germana kaj parte slava loknomo *"Langenfelt vel Dlwhe Pole"* aperis en 1385. En 1598 oni komputis tie 26 domojn kaj muelejon, en 1720 62 familiojn pagantajn impostojn kaj 2 muelejojn. En 1784 2865 vilaĝanoj loĝis tie, en 1828 3114 vilaĝanoj loĝis en 404 domoj. Ĝis 1899 la oficiala hungara loknomo estis *Dlhepole*, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Trencsénhosszúmező 3832 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Bytča, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Dlhé Pole 2096 homoj, (2071 slovakoj).

## Vidindaĵoj 
* romkatolika preĝejo el la 18-a jarcento, post jarcento kaj en 1927 trakonstruita
* laŭvoja kapelo el la 18-a jarcento
* muzeeto pri manfaraĵoj

Kategorio:Municipoj en distrikto Žilina
Rio Verde

eta|centre|450ra|Larĝa panoramo en Rio Verde
**Rio Verde** estas municipo, ankaŭ universitata grandurbo de la brazila subŝtato Gojaso.

## Bazaj informoj 
eta|Rio Verde en la subŝtato (ruĝe)
* Loĝantaro: 175,502 (en 2010) 
* Supermara alteco: 748 m
* Areo: 8,388&nbsp;km²
* Telefonkodo: +55 64
* Poŝtkodo: 75900-000
* Horzono: UTC -3 (somere UTC -2)
* 

## Geografio 
Rio Verde situas en altebenaĵo en suda kaj meza partoj de la lando. La municipaj limoj estas Aparecida do Rio Doce, Cachoeira Alta, Caiapônia, Castelândia, Jataí, Maurilândia, Montividiu, Paraúna, Quirinópolis, Santa Helena de Goiás kaj Santo Antônio da Barra. Distancoj de Rio Verde: Goiânia (subŝtata ĉefurbo) 251, **Braziljo** 419, Campo Grande 483, Campinas 786, Belo Horizonte 857, Guarulhos 870, San-Paŭlo (urbo) 871, Curitiba 943, Nova Iguaçu 1047, **Rio-de-Ĵanejro** 1074, Porto Alegre 1426, Salvador de Bahio 1476, Teresina 1651, São Luís 1816, Belém 1785, Manaus 1821, Maceió 1906, Recife 2073, Natalo (Brazilo) 2185 km.

## Historio 
eta|maldekstre|Vojo en Rio Verde
eta|maldekstre|Avenuo en Rio Verde
La evoluo de Rio Verde komenciĝis en 1838, kiam la registaro ofertis senimpostigon dum dek jaroj al iu ajn, kiu ekloĝus en la areo. En 1846 tero estis donacita por konstruado de la unua kapelo. En 1848 la komunumo iĝis paroĥo (aŭ vilaĝo), en 1882 urbo (aŭ municipo).

## Ekonomio 
Rio Verde estas la plej granda produktanto de grajnoj en la ŝtato (rizo, sojfaboj, faboj, maizo, sorgo, milio, sunfloroj, tritiko). Oni produktas ankaŭ kotonojn kaj sukerkanojn (por la ekstraktado de sukeroj kaj etanoloj). Menciindas bredado de brutoj, kokinoj, ŝafoj. La grandurbo estas regiona instrua centro kun universitato kaj altlernejoj.

Granda ekonomia evoluo okazis en la 1970-aj jaroj pro malfermoj de pavimitaj vojoj. La agrikulturo jam produktis ne nur al la municipo, sed ankaŭ al la subŝtato. Ankaŭ venis usonaj kamparanoj, kiuj alportis maŝinarojn, teknologiojn, rimedojn kaj spertojn.

## Trafiko 
Rio Verde havas enlandan flughavenon kun flugoj al 5 urboj. Du gravaj federaciaj aŭtovojoj transiras la municipon.

## Klimato 
eta|Monumento de Rio Verde
Rio Verde situas en tropika zono, kiun influas la montara regiono. La ĉiujara averaĝtemperaturo estas inter 20&nbsp;°C kaj 35&nbsp;°C.

## Ĝemelurboj 
*  Adelajdo, Aŭstralio
*  Haarlem, Nederlando
*  Porto Alegre, Brazilo
*  Sacramento, Usono

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Gojaso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

## Referencoj 
eta|centre|550ra|Larĝa vespera panoramo en Rio Verde

Kategorio:Municipoj de Gojaso
Kategorio:Urboj de Brazilo
Nutropovumo

[eta|[Maizorikolto en Iowa, Usono.]]
**Nutropovumo** estas la uzo de agrikulturo aŭ agrikulturaĵoj en internacia politiko por influi la rezulton de decidoj.

Ĝia povuma uzo videblis post kiam OPEL uzis nafton kiel politika armilo.
Nutraĵoj havas gravan influon al politikaj agadoj de nacio. Reage al nutropovumo iu ajn nacio kutime agas por doni nutraĵojn al siaj propraj anoj.

Nutropovumo estas parto de nutropolitiko. La ideo de nutropovumo rekoneblas en embargoj kaj nutropolitiko.

La kvar ĉefaj nacioj, kiuj eksportas sufiĉe da agrikulturaĵoj por esti kapablaj ekzerci nutropovumon estas Usono, Kanado, Aŭstralio kaj Nov-Zelando.

## Bibliografio 
* P Wallensteen, *Scarce Goods as Political Weapons: The Case of Food*, Journal of Peace Research, 1976; 13: 277-298
* Paarlberg, R.L., *Failure of food power*, Policy Studies Journal, 2008; (United States); Journal Volume: 6:4
* Joseph D. Coffey, THE ROLE OF FOOD IN THE INTERNATIONAL AFFAIRS OF THE UNITED STATES, SOUTHERN JOURNAL OF AGRICULTURAL ECONOMICS JULY, 1981, http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/30065/1/13010029.pdf
* Thorald K. Warley, Agriculture in International Economic Relations, American Journal of Agricultural Economics, Vol. 58, No. 5, Proceedings Issue (Dec., 1976), pp.&nbsp;820–830 , JSTOR
* Robert L. Paarlberg, *Food, Oil and Coercive Power*, in Mark W. Zacher (ed.), *The International political economy of natural resources.*, Edward Elgar Publishing, 1993, ISBN 1-85278-602-7, Google Print, p.76-92
* Danaher, Kevin. "US food power in the 1990s." Race & Class. Web. 16 Nov. 2009. .

## Eksteraj ligiloj 
* Robert Paarlberg , Food Politics , Oxford Companion to the Politics of the World, Jan 1, 2008

Kategorio:Politiko
Kategorio:Nutrado
Kategorio:Nutraĵo
Coandă

Tiu familinomo povas aludi al:
* Constantin Coandă
* Henri Coandă
** Internacia Flughaveno Henri Coandă
Bory-burgo

**Bory-burgo** estas burgo-muzeo en Hungario, en urbo Székesfehérvár, kiun Jenő BORY [bori] konstruis inter 1923-1964.

Jenő Bory (1879–1959) estis universitata instruisto pri konstrutekniko en Budapeŝto, sed li estis ankaŭ poeto, skulptisto kaj pentristo. Li aĉetis parcelon en viteja parto de Székesfehérvár kaj dum la someroj li propramane konstruis la burgon. Li tie loĝis kun la familio kaj ankaŭ nun la posteuloj tie loĝas. Li preskaŭ la unua uzis la betonon en Hungario.

La betona burgo altas 30 m-ojn de la keloj ĝis la turopintoj. Ĝi havas 7 turojn, 30 ĉambrojn. La korto estas impona ĝardeno. Escepte la loĝejon la tuto estas muzeo, kie estas videblaj skulptaĵoj, pentraĵoj kaj poemoj de Bory. La muzeo, kiel privata muzeo, eĉ dum la socialismo daŭre funkciis. Li faris skulptaĵojn precipe pri hungaraj figuroj, sed ankaŭ pri la familio. La originoj estas videblaj dise en la tuta Hungario, tie estas precipe la originaj gipsaj formoj.

Ankaŭ edzino kaj filino de Bory pentris pentraĵojn por la muzeo. La burgo estas grava vidindaĵo en la urbo.

## Fontoj 
* Hungara Vikipedio
* hungare pri la burgo

Kategorio:Muzeoj en Hungario
Kategorio:Fortikaĵoj en Hungario
Kategorio:Székesfehérvár
Longa Depresio

eta|*La borsokatastrofo en Vieno la 9-an de majo 1873*, el: *Illustrirte Zeitung (Ilustrita gazeto)*, Nr. 1564, Leipzig, 21-an de junio 1873
**Longa Depresio** aŭ **Granda Depresio** estas nomoj, kiuj estiĝis en la 1920-aj jaroj, por malpinto de la internacia ekonomia konjunkturo, kiu okazis en la jaroj 1873 ĝis 1896.

Por tiu situacio en la germana regno kaj en Aŭstrujo-Hungarujo oni uzas ankaŭ la terminon *"Gründerkrach"* (fondintokraŝo).

## Konjunkturo 1873–1896 
Ĝis en la 19-a jarcento agrikulturo havis gravan influon al la konjunkturo, kiu tiel dependis unue de la naturo. Tia dependeco perdiĝis dum la industria revolucio per la faktoroj komerco, industrio kaj financo. Ĉefe pro la rapide kreskanta komerco estiĝis vastarea integro, kaj la antaŭe grande variaj konjunkturoj samiĝis. Kreskoj kaj malkreskoj iĝis internacia fenomenoj. Post longa kreska fazo ekde 1820, la konjunkturo falegis en 1873 unue en Vieno pro la borsokraŝo, poste en la tuta mondo.

En la komencaj 1880-aj jaroj la tendenco kreskis denove antaŭ dua grava krizo, kiu daŭris ĝis 1886. Okazis alia kresko kaj malkresketo post la fiasko de la Barings Bank en 1890. De 1896 la kresko de la ekonomio estis senfala ĝis la komenco de la unua mondmilito en la jaro 1914.

## Bibliografio 
* Jörg Fisch: *Europa zwischen Wachstum und Gleichheit 1850–1914.* Stuttgart 2002, S. 241–242.
* Joachim Radkau: *Nationalismus und Nervosität.* In: Wolfgang Hardtwig/Hans-Ulrich Wehler (Hrsg.): *Kulturgeschichte heute.* Göttingen 1996, S. 284–315, insbesondere S. 295. Google-Book-Search
* Volker Ullrich: *Die nervöse Großmacht 1871–1918. Aufstieg und Untergang des deutschen Kaiserreichs. Frankfurt am Main 1999, S. 41–45.

## Vidu ankaŭ 
* Paniko de 1873

## Eksteraj ligiloj 
* *Deutsche Geschichte in Worten und Bildern* http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/chapter.cfm?subsection_id=78&language=german
* Hans-Ulrich Wehler: *Die weltwirtschaftlichen Wachsstumsstörungen von 1873-1896* http://www.lsg.musin.de/geschichte/Material/Quellen/gr%FCnderjahre-krise-wehler.htm 
* Claremont Institute for Economic Policy on Deflation: Vortragspapiere *Conference on Deflation'' Veranstaltung vom 26.-28. April 2001 http://econ.claremontmckenna.edu/seminars/deflate.pdf#search=%22%22Great%20Deflation%22%201870%22  englisch

Kategorio:Ekonomiaj krizoj
Kategorio:19-a jarcento
Paseky (apartigilo)

Nomon **Paseky** havas pluraj municipoj: 

* Paseky nad Jizerou, municipo en distrikto Semily
* Paseky, municipo en distrikto Písek

;partoj de municipoj

* Dolení Paseky, parto de municipo Světlá pod Ještědem en distrikto Liberec
* Dolní Paseky, parto de urbo Aš en distrikto Cheb
* Dominikální Paseky, parto de municipo Bratkovice en distrikto Příbram
* Hoření Paseky, parto de municipo Světlá pod Ještědem en distrikto Liberec
* Horní Paseky, parto de urbo Aš en distrikto Cheb
* Jablonecké Paseky, parto de urbo Jablonec nad Nisou en distrikto Jablonec nad Nisou
* Jimramovské Paseky, parto de municipo Nový Jimramov en distrikto Žďár nad Sázavou
* Paseky (Horní Stropnice), parto de municipo Horní Stropnice en distrikto České Budějovice
* Paseky (Proseč), parto de municipo Proseč en distrikto Chrudim
* Paseky (Hřibiny-Ledská), parto de municipo Hřibiny-Ledská en distrikto Rychnov nad Kněžnou
* Paseky (Osečany), parto de municipo Osečany en distrikto Příbram
* Roženecké Paseky, parto de municipo Věcov en distrikto Žďár nad Sázavou
3215 Lapko

**3215 Lapko** estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la ukraina astronomino Ljudmila Georgijevna Karaĉkina elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la sovetan kirurgon *Konstantin Kuzmiĉ Lapko* (cirile: *Константин Кузъмич Лапко*).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Ljudmila Georgijevna Karaĉkina
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Keynote Records

[eta|200px|Keynote-[ŝelakdisko de Dave Lambert k Buddy Stewart kun Red Rodney's Be-Boppers: „A Cent and a Half“ (1947)]]
eta|200px|Coleman Hawkins: „I'm in the Mood for Love“, sonregistraĵo de la 31-a de januaro 1944 por Keynote Records, kiu poste aperis ĉe Mercury Mercords

**Keynote Records** estis usona diskeldonejo pri ĵazo.

## Historio de la eldonejo 
En 1940 Eric Bernay, kiu laboris kiel kasisto por la revuo *New Masses*, fondis la sondisko-eldonejon „Keynote Records“. Unue ĝi aperigis novpublikigon de kantoj el Sovetunio, kiuj estis kantataj dum la Hispana Enlanda Milito. En 1943 alvenis muzikproduktisto Harry Lim kaj komencis sonregistri kaj publikigi ĵazdiskojn por *Keynote*. En 1943 aperis la unua grava furorkanto de Dinah Washington, *„Evil Gal Blues“* ĉe la eldonejo. Unu el la unuaj gravaj ĵazaj registradkunsidoj okazis la 31-an de januaro 1944; Coleman Hawkins ludis kun Roy Eldridge kaj Teddy Wilson plurajn registraĵojn de „I Only Have Eyes for You“ kaj „Bean at the Met“, kiuj elmontris unuajn eksonojn de ekestanta bibopo. *Keynote Records* ankaŭ eldonis diskojn de Red Norvo, Benny Carter kaj Lester Young. La spektro de la sonregistraĵoj etendiĝis ekde diksilando ĝis malpasia ĵazo; lasta stelulo de la eldonejo estis pianisto Lennie Tristano. En 1947 ankoraŭ Dave Lambert kaj Buddy Stewart surdiskigis kun Red Rodney kaj ĉiustelularo el bibop-muzikistoj; en la jaro 1948 *Keynote Records* bankrotis; la katalogon poste transprenis Mercury Records.

## Literaturo 
* Ken Bloom: *The American Songbook – The Singers, the Songwriters, and the Songs – 100 Years of American Popular Music – The Stories of the Creators and Performers.* Black Dog & Leventhal, Novjorko 2005, ISBN 1-579-12448-8.

## Eksteraj ligiloj 
* Diskolisto

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Abateja preĝejo de Zirc

La **Abatejo Zirc** (oficiale **Cisterciana Monaĥeja Baziliko de Ĉieliro de Maria en Zirc**) estas abatejo, en Hungario, en urbo Zirc. Ĝi apartenas al diocezo de Szombathely kaj ĝi estas centro de cistercianoj en Hungario.

## Historio 
En arbaro de Bakony francaj monaĥoj el Clairvaux fondis monaĥejon kun preĝejo en 1182 dum regado de Béla la 3-a. Pro la turkoj la monaĥoj forlasis la lokon en 1538. La turkoj detruis la konstruaĵojn en 1552. La loko kun la apuda vilaĝo senhomiĝis. Nur en 1726 revenis la abatoj. En la 18-a jarcento el la ruinoj ili konstruis barokajn preĝejon kaj monaĥejon. La 2 turoj konstruiĝis en 1854. En la interno de la preĝejo pentraĵoj de Maulbertsch estas videblaj, sed ankaŭ Ferenc Innocent pentris bildojn en 1891. Inter 1950-1990 funkciado de monaĥejoj estis malpermesitaj. La preĝejo ricevis la titolon Malgranda baziliko en 1982 pro la 800 jariĝo.

En la monaĥejo ankaŭ biblioteko kaj muzeo funkcias. Apude arboreto etendiĝas.

En la kirko estas entombigitaj abatoj Antal János Dréta, Vendel Endrédy, János Károly Kerekes kaj Ferdinánd János Villax.

La kermeso de la baziliko okazas la 15-an de aŭgusto.

## Eksteraj ligiloj 
* hungare pri la hungaraj bazilikoj kaj katedraloj 
* hungare pri hungaraj preĝejoj
* hungare pri ĉiuj hungaraj preĝejoj

* el la hungara Vikipedio
Kategorio:Bazilikoj en Hungario
Zirc
Kategorio:Cistercianaj preĝejoj
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Zirc
Baziliko Stefano la 1-a (Székesfehérvár)

**Baziliko-katedralo Stefano la 1-a (Hungario)** estas baroka Malgranda baziliko kaj katedralo en Hungario, en urbo Székesfehérvár, kiu troviĝas en la urbocentro.

## Historio 
Komence tomba kapelo de Grandduko Géza konstruiĝis. Poste en 1235 gotika preĝejo konstruiĝis, kie oni kronadis reĝon Béla la 4-a. Dum dominado de turkoj ĝi estis moskeo. Ekde 1688 ĝi iĝis romkatolika preĝejo por la urbo. En 1771 la barokiĝo pretiĝis. Ekde 1777 ĝi ricevis la rangon katedralo, ekde 1927 "Historia Domus", ekde 1938 *Malgranda baziliko*.

En la kripto estas entombigita ekzemple Imre Farkas (episkopo), Miklós Bertalan Milassin kaj Jusztin Nándor Takács.

La plej grava kermeso okazas en la 20-an de aŭgusto (tago de Stefano la 1-a (Hungario)).

## Fontoj 
* http://www.templom.hu/phpwcms/index.php?id=14,435,0,0,1,0 
* http://miserend.hu/?templom=100

Kategorio:Bazilikoj en Hungario
Kategorio:Katedraloj en Hungario
Székesfehérvár
Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Székesfehérvár
Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1760-1769
Kategorio:Aperis en 1768
Enja

**Enja** estas sendependa diskeldonejo pri ĵazo, mondmuziko kaj nuntempa klasika muziko

Enja estis fondita en 1971 je Munkeno fare de Matthias Winckelmann kaj Horst Weber. Al la komencaj muzikistoj de la eldonejo ankaŭ apartenas Albert Mangelsdorff kaj la japana trumpetisto Terumasa Hino. Komence Winckelmann kaj Weber intencis publikigi novan eŭropan ĵazon (*Enja* estas mallongigo por *European New Jazz*). Sed jam baldaŭ ili produktis pli vaste. Ili ekzemple „malkovris“ John Scofield (kiu tamen je kreska sukceso transiris al pli granda eldonejo) kaj jam baldaŭ tenis en sia katalogo muzikistojn el la tuta mondo, ekz. Chet Baker, Freddie Hubbard, Dizzy Gillespie, Gene Ammons. Dum la 1970-aj jaroj ili havis sukcesojn kun Chet Baker kaj Abdullah Ibrahim, en la 1980-aj jaroj aparte kun la al-udo-ludisto Rabih Abou-Khalil. En 1986 la du fondinto de la eldonejo disiĝis. Ili duonigis la katalogon (kiu tiam enhavis proksimume 350 titolojn kaj en 2007 proksimume la duoblon) kaj fondis du filiajn eldonejojn sendependajn unu de la alia, kiuj ekzistas ĝis nun. En la Enja-filio de Winckelmann ĉiujare novaperas proks. 30 titoloj. En 2005 Enja pligrandiĝis per la klasikmuzika eldonejo Marsyas.

## Eksteraj ligiloj 
*Enja Records (Winckelmann)
*Enja Records (Weber)
*Enja Marsyas (klasikmuzika diskeldonejo) 
**Enja: Dreißig Jahre Dienst am Jazz.*  (Intervjuo kun Matthias Winckelmann, 2001)

Kategorio:Sondisko-eldonejoj
Nov-Demokratia Partio (Kanado)

La **Nov-Demokratia Partio** **de Kanado**,  **New Democratic Party** (**NDP**) kaj  **Nouveau Parti démocratique** (**NPD**) estas socialdemokrata federacia politika partio en Kanado. Ĝi situas maldekstre en la kanada politika spektro. NDP membras en la Socialista Internacio.

Historie la Liberala Partio de Kanado estis poziciita maldekstre de la Konservisma Partio kaj dekstre de NDP.

En majo 2011 unuafoje en la historio de la partio, la NDP fariĝis la Oficiala Opozicio en la kanada Ĉambro de Komunoj.

## Balotrezultoj 
## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* New Democratic Party
* Nouveau Parti Démocratique

Kategorio:Politikaj partioj de Kanado
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 1961
3217 Seidelmann

'*3217 *Seidelmann''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usona astronomo Edward L. G. Bowell elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Paul Kenneth Seidelmann.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Edward L. G. Bowell
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1980
Fathi Terbil

**Fathi Terbil** (**Fatih Turbel**, arabe فتحي_تربل) estas libia advokato kaj homrajta aktivisto kaj membro de la Nacia Transira Konsilio, reprezentante la libian junularon. Li reprezentas ankaŭ la parencojn de la pli ol 1000 murditaj fare de la libiaj sekurecaj fortoj en Prizono Abu Salim en 1996.

La aresto de Fathi Terbil en februaro de 2011 ĵetis fajreron en socian malkontentecon kaj ekis demonstradon en Bengazi la 15-an de februaro, fare de 200 parencoj de la karmemoraj murditaj enprizonigitoj. Tiu evento donis la puŝon por la ĝeneralaj manifestacioj dise en Libio kaj kondukis al la libia interna milito de 2011. Li estis liberlasita iom poste danke al la manifestacioj.

La 30-an de majo 2011, oni aljuĝis al li la premion Ludovic-Trarieux International Human Rights Prize ("Premio donita fare de advokatoj al advokatoj"), pro agado por la homrajtoj.

Li enoficiĝis en la libia Nacia Transira Konsilio reprezentante la junularon.

Fotoj pri Fathi Terbil en Bengazi 

Kategorio:Historio de Libio
Barro Alto (Gojaso)

**Barro Alto** estas municipo de la brazila subŝtato Gojaso, kiu taksis 8.701 loĝantojn en 2010 .

eta|dekstra|300px|Subŝtate

## Vidu ankaŭ 
* Municipoj de Gojaso

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala paĝo

## Referencoj 
Kategorio:Municipoj de Gojaso
Sieĝo de Westerplatte

[eta|La 1an de septemvbro 1939, frumatene je la horo 4:43 - La [kirasŝipo|kirasita batalŝipo Schleswig Holstein atakas la Duoninsulon Westerplatte per peza artilerio/kanonoj, tiel komencis la Dua Mondmilito]]

**Sieĝo de Westerplatte** – defendo de Militista Stokejo Transŝarĝa (Wojskowa Składnica Tranzytowa) de garnizono (182 soldatoj, en tio  5 oficiroj kaj unu kuracisto) de Pola Militistaro sur la Duoninsulo Westerplatte en Gdansko dum la invado en Pollandon, daŭranta en la tagoj 1a–7a de septembro 1939. Ĝi estas foje konsiderata la unua batalo dum la Dua Mondmilito en Eŭropo.

maldekstre|eta|La arbaro sur la Duoninsulo Westerplatte, post la 7-taga batalo
[eta|290ra|La skizo de la defendo de pola militgarnizono Westerplatte en [Gdansko kontraŭ la atakoj de miloj da germanaj soldatoj apogitaj de peza artilerio (i.a. haŭbizo-bombkanonoj, kalibro 220 mm), bombaviadiloj plonĝoflugaj Junkers Ju 87 kaj kirasita batalŝipo Schleswig-Holstein.]]

## Defendo de Westerplatte 
La garnizono de Westerplatte, kun la tasko defendi sin dum dekkelkaj horoj, sindefendis dum 7 tagoj. Dum la sieĝo estis engaĝitaj miloj de germanaj soldatoj apogitaj de peza artilerio (i.a. haŭbizo-bombkanonoj, kalibro 220&nbsp;mm), bombaviadiloj plonĝoflugaj Junkers Ju 87 kaj kirasita batalŝipo Schleswig-Holstein. Germanaj militaj ŝipoj pripafis la terenon Westerplatte de la Golfo de Gdansko, tamen ili rezignis ĉar pafarmilaj kugloj transflugis la batalkampon.

## Vidu ankaŭ 
* Henryk Sucharski, komandanto de la defendo
* Bombado de Wieluń

## Interesaĵoj 
* La 25-an de oktobro 1940 en konspira varsovia revuo "Walka" (Batalo) aperis anonime versaĵo de Konstanty Ildefons Gałczyński *Kanto pri la soldatoj de Westerplatte*, represata en konspira gazetaro kaj antologioj de poezio.
* Dum la 70-a datreveno de la militeksplodo prezidento de Pollando Lech Kaczyński en Westerplatte dum ĉeesto de Angela Merkel kaj Vladimir Putin en 2009 diris, ke *Oni ne povas cedi al imperiismo, ne povas cedi eĉ al novimperiismaj inklinoj* — kio okazis post la Rusa-kartvela milito kaj antaŭ katastrofo/akcidento de la pola registara aviadilo super Smolensk, kie inter ĉiuj 96 pasaĝeroj pereis 6 polaj generaloj.

## Literaturo 
* Mariusz Wójtowicz-Podhorski: *Westerplatte 1939. Prawdziwa historia* (Vesterplatte. Vera historio). Gdańsk 2009. .

## Eksteraj ligiloj 
* Vortal Westerplatte 
* Westerplatte ankoraŭ defendas sin

Westerplatte
Westerplatte
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Westerplatte
Bombado de Wieluń

**Bombado de Wieluń** - serio da aeratakoj de Luftwaffe kontraŭ la pola urbo Wieluń la 1-an de septembro 1939. La atakoj estis farataj al civilaj celoj de 29 bombaviadiloj Ju 87B — la urbo detruiĝis 75%, i.a. malsanulejo, kvankam tegmente markita per la Ruĝa Kruco, sinagogo kaj preĝejo. Ĉirkaŭ 1200 poloj pereis.

La aviadilatakoj okazis subite, sen deklaro de milito fare de Tria Regno. Tio estas montrata kiel ekzemplo de bruteco kaj senkaŭza teroro de germana aviado.

Oni akceptas, ke la bombado de Wieluń estis la unua atako kontraŭ civilaj celoj, kaj la batalo de Westerplatte la unua atako kontraŭ militistaj celoj. Ambaŭ eventoj okazintaj sojle de la invado en Pollandon komencis la Duan Mondmiliton.

## Literaturo 
* Marius Emmerling: *Luftwaffe nad Polską. Stukaflieger* (Luftwaffe super Pollando. Stukaflieger) Gdynia: Armagedon, 2006, p.&nbsp;19-25. ISBN 83-918106-6-6.
* Tadeusz Olejnik, *Wieluńska hekatomba. Początek wojny totalnej* (Hekatombo de Wieluń. Komenco de la totala milito), Wieluń 2014, ; 

## Vidu ankaŭ 
* Bombardado de Varsovio dum la Dua Mondmilito

## Eksteraj ligiloj 
* Wieluń 4.40 (TVP)

Kategorio:Wieluń
Kategorio:Pollando en la Dua Mondmilito
Kategorio:1939
Kategorio:Invado en Pollando
Kategorio:Aviadila bombardado
Kategorio:Naziaj militkrimoj en Pollando
Buddy Tate

**George Holmes „Buddy“ Tate** (* 22-an de februaro 1913 en Blue Creek Community ĉe Sherman (Teksaso); † 10-an de februaro 2001 en Chandler (Arizono) estis usona ĵaza tenorsaksofonisto kaj klarnetisto de svingo. Li ludis kun Count Basie, Roy Eldridge kaj Buck Clayton.

## Diskoj (elekto) 
* 1972 - *Broadway* (Black & Blue)
* 1974 - *Swinging Scorpio* (Black Lion)
* 1975 - *Jive At Five* (Storyville)
* 1981 - *The Ballad Artistry of Buddy Tate* (Sackville)

## Literaturo 
* Martin Kunzler: *Jazzlexikon*. Reinbek, Rowohlt, 1988
* Richard Cook & Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz on CD*. 6-a eldono, Londono, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.

## Rimarkoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Usona biografio ĉe AOL music
* New York Times – kontribuaĵo el 1986 pri Buddy Tate
* Biografio ĉe Handbook of Texas
* Biografio ĉe The Last Post
* Nekrologo en The Independent

Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazklarnetistoj
3218 Delphine

'*3218 *Delphine'''* estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la 24-an de septembro 1960 dum esploro en kunlaborado de la usona astronomo Tom Gehrels kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la observatorio de Leiden.

En septembro kaj oktobro 1960, Tom Gehrels eksponis 130  per la Schmidt-teleskopo de 48 coloj (122&nbsp;cm) de la Observatorio de la Monto Palomar (apud San-Diego, Kalifornio). Tiuj platoj poste estis senditaj en Leiden (Nederlandon), kie ili estis ekzamenitaj de la geedzoj Ingrid kaj Cornelis van Houten dum la sekvantaj jaroj: 3218 Delphine estis malkovrita sur unu el tiuj platoj.

## Nomo 
Ĝi ricevis la virinan antaŭnomon"*Delphine*" en honoro de *Delphine Jehoulet Delsemme'', edzino de la belga astronomo Armand Delsemme, fakulo pri la kometoj.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Cornelis Johannes van Houten
Kategorio:Malkovrita de Tom Gehrels
Kategorio:Malkovrita de Ingrid van Houten-Groeneveld
Kategorio:Malkovrita de Palomar–Leiden survey
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1960
August Sabbe

**August Sabbe** (ankaŭ: August Sabe, pseŭdonomo *Kuhte*, *Kuste*; naskiĝis la 1-an de septembro 1909, mortis la 28-an de septembro 1978) – la lasta soldato de kontraŭkomunista subtera kaj sendependiga movado en Estonio (tiutempe respubliko de Sovetunio), unu el tiel nomataj anatemitaj soldatoj, partizano de la formacio Arbaraj fratoj, mortfalinta dum kaptoprovo fare de funkciuloj de KGB.

## Memoro pri August Sabbe
Enterigita en la tombejo Raadi en Tartu.

Sur loko de la morto de August Sabbe en arbaro ĉe la rivero Võhandu troviĝas memorŝtono kun memoriga tabulo. Ĝi troviĝas proksime al la vojo 65 inter la lokoj Paidra kaj Leevi, signita de la vojmontrilo (vidu: http://www.geopeitus.ee/pic/6310.jpg, geografia koordinata sistemo: 57°55′23.82″N 27°10′51.29″E).

## Literaturo
* Mart Laar: *Wojna w lesie : walka Estonii o przetrwanie 1944-1956* (Milito en la arbaro. Batalo de Estonio por vivdaŭro 1944-1956) Krakovo: Wydawnictwo Egis, 2008, p. 368. ISBN 978-83-7396-694-9. 

## Vidu ankaŭ
* Józef Franczak - la lasta batalfalinta pola partizano de kontraŭkomunista subtera movado

## Eksteraj ligiloj
* August Sabbe (maldekstre) - la foto de 27-a (28-a) de septembro 1978 mallonge antaŭ la morto  
* la memorŝtono surloke de la morto de August Sabbe ĉe la rivero Võhandu 

Kategorio:Arbaraj fratoj
Kategorio:Estonaj kontraŭkomunistoj
Kategorio:Sovetiaj disidentoj
Kategorio:Estonoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Sovetiaj kunlaborantoj kun nazioj
Semen Vajnblat

**Semen Vajnblat** (n. en 1936 en Odeso, , Semen Illiĉ Vajnblat, , Semjon Il'iĉ Vajnblat, , Smiun Ilitŝ Vejnblat, la familia nomo *Vajnblat*, germane *Weinblatt*, origine en la jida kaj germana signifas "vinfolio") estas juda kaj ukraina verkisto, tradukisto, prezidanto de la Esperanto-klubo «Blanka Akacio». Li estas Esperanta poeto, kaj estas sperta Esperanto-tradukisto de la ukraina, rusa, jida, bulgara, krime-tatara lingvoj.

Inter la jaroj 2006 kaj 2009 li estis prezidanto de la Ukrainia Esperanto-Asocio. Antaŭis lin Aleksandr Krasuckij (Олександр Красуцький), 2003-2006, kaj sekvis lin 
Mikaelo Lineckij (Михайло Лінецький), 2009-2010. En 2024 Semen Vajnblat partoprenis redakcian projekton pri revivigo de la antikva kultura Esperanto-revuo Ukraina Stelo.

Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:judaj esperantistoj
Kategorio:Ukrainaj verkistoj
Kategorio:Ukrainaj tradukistoj
Kategorio:Prezidantoj de Ukrainia Esperanto-Asocio
Arondismento Lons-le-Saunier

La **arondismento Lons-le-Saunier** () estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la departemento Jura [], en la administra regiono Burgonjo-Franĉkonteo. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Lons-le-Saunier. Komence de la jaro  en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Kantonoj 
La arondismento ekde 2015 konsistas el la jenaj kantonoj:
* Kantono Bletterans (per 39 el 59 komunumoj)
* Kantono Champagnole
* Kantono Lons-le-Saunier-1
* Kantono Lons-le-Saunier-2
* Kantono Moirans-en-Montagne (per 37 el 52 komunumoj)
* Kantono Poligny (per 33 el 43 komunumoj)
* Kantono Saint-Amour
* Kantono Saint-Laurent-en-Grandvaux (per 59 el 67 komunumoj)

Antaŭ 2015, la arondismento Lons-Le-Saunier konsistis el la jenaj 19 kantonoj :

* Arbois
* Arinthod
* Beaufort
* Bletterans
* Champagnole
* Chaumergy
* Clairvaux-les-Lacs
* Conliège
* Lons-le-Saunier-Nord
* Lons-le-Saunier-Sud
* Nozeroy
* Orgelet
* Les Planches-en-Montagne
* Poligny
* Saint-Amour
* Saint-Julien
* Salins-les-Bains
* Sellières
* Voiteur

## Komunumoj 
(inter krampoj la respektiva INSEE-kodo)

 

Kategorio:Arondismentoj de Jura
Ĉefverko

[eta|**[Davido (Mikelanĝelo)|La Davido**, skulptaĵo realigata de la itala Mikelanĝelo komence de la 16a jarcento, estas ĉefverko de la skulptaro de la Renesanco.]]
eta|La Gioconda, de Leonardo da Vinci, 1503–1506.
Nuntempe, tiu termino, same kiel majstroverko, estas kutime uzata por iu ajn arta verko konsiderita mirindega, nome por raporti pri la plibonkvalita aŭ aprezata verko de artisto. Ekzemple, la filmo Raŝomon estas ĉefverko de Akira Kurosawa. Aliaj ekzemploj: *Atlas Shrugged* de Ayn Rand, *Davido* de Mikelanĝelo, ''La Mastro de l' Ringoj* de J. R. R. Tolkien

Majstraĵo estas ofta esprimo en la kampo de arto kaj literaturo, kiu poste emfazas la integrecon de verko, kiel rezulto de la kompleta kontrolo de la artisto al ĝi, ofte kune kun eksterordinara imago. Ĝenerale, la frazo estas uzata por indiki eksterordinaran verkon, aŭ la plej gravan aŭ perfektan verkon de la kreinto, kiun ĉiuj rekonas je ĝia plej alta nivelo.

Originale, la termino **ĉefverko** (france *chef d'œuvre*) raportiĝis pri verko, arta objekto aŭ fabrikaĵo, estigita de metilernanta manartisto kiu aspiris kaj intencus ascendi al pozicio de majstro (*Maître de guilde*) en sia korporacio, kaj tiel esti akceptita en la eŭropan gildon kiel sperta artisto. La termino ekhavis novan signifon fine de la 18a jarcento, periodo karakterizita de la starigo de multaj muzeoj, inkluzive de la Luvro-Muzeo en 1793.

La kriterioj por difini majstraĵon kiel tia dependas de multaj faktoroj, kiel la kvalito de la verko, estetiko, profundo, originaleco, sofistikeco, pionira novigado, bonega inspiro, kreemo kaj kulturo. Tiel, ekzemple, mutaj filmoj konsiderataj majstroverkoj de spertuloj ne ricevas tian agnoskon de la ĝenerala publiko, kiu atestas la plej novajn specialajn efektojn.
eta|249x249ra|Nacilingvaj tradukoj de *La Infana Raso*
En Esperanto la *La infana raso* de William Auld estas konsiderata ĉefverko.

## Famaj ĉefverkoj 
* La Simfonio n-ro 9 de Beethoven, muzika verko de la germana komponisto Ludwig van Beethoven.
* Pianokonĉerto n-ro 2 de Frederic Chopin
* La Hungara Parlamentejo.
* Gerniko, pentraĵo el 1937 de Pablo Picasso.
* La Gioconda, pentraĵo el 1503–1506 de Leonardo da Vinci.
* Faŭst, duparta tragedio de Johann Wolfgang von Goethe.
* La Davido, skulpto skulptita de Mikelanĝelo.
* Donkiĥoto, romano de la verkisto Miguel de Cervantes.
* Hamleto, teatraĵo de William Shakespeare.
* La Dia Komedio, poezia poemo verkita de Dante Alighieri.
* Milito kaj Paco, vasta romano de la verkisto Lev Tolstoj.
* Krimo kaj puno kaj La fratoj Karamazov, romanoj de Fjodor Dostojevskij.
* Citizen Kane Filmo de reĝisoro Orson Wells.
* *8½,* Ok kaj duona, filmo de reĝisoro Federico Fellini

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* La 100 libroj de la 20-a jarcento laŭ Le Monde
* Kanono por fino de la jarcento laŭ "Rzeczpospolita"
* Serio Oriento-Okcidento
* *Magnum opus''
* Kiĉo

## Eksteraj ligiloj 
* Masterpieces at the Louvre.

Kategorio:Arto
Kategorio:Estetiko
Kategorio:Kultura sociologio
Kategorio:Artaĵoj
Kategorio:Vidaj artoj
Kategorio:Semiotiko
Kategorio:Okcidenta arto
Konuseto

eta|150px|Skema bildo de du bastonetoj kun en la mezo konuseto
**Konusetoj**, aŭ **konusaj ĉeloj**, estas lumkaptaj ĉeloj de la retino de la okulo, kiuj responsas pri la kolorvido; ili pli bone funkcias sub relative brila lumo, male al la bastonetoj, kiuj plibone funkcias sub milda lumo. Konusetoj estas dense arigitaj en la foveo, sed laŭgrade iĝas pli disaj je la periferio de la retino.

Iama citata kvanto da 6 milionoj en la homa okulo estis asertita de Osterberg en 1935. Sed la lernolibro de Oyster (1999) citas verkojn de Curcio et al. (1990) indikante averaĝe kvantojn pli proksimajn al 4.5 milionoj da konusetoj kaj 90 milionoj da bastonetoj en la homa retino.

## Notoj 
Kategorio:Okulo
Kategorio:Besta anatomio
Tatjana Auderskaja

**Tatjana Viktorovna AUDERSKAJA** (naskiĝis la  en Odeso, Ukraina SSR, Sovetunio) estas ukraina verkisto, poeto kaj esperantisto. 

## Biografio
Tatjana Auderskaja naskiĝis kaj loĝas en Odeso, studis biologion en la Odesa Ŝtata Universitato, kaj en la sama urbo laboris en Zoologia Ĝardeno. Ŝi estas ano de odesa filio de Ekologia Centro de Ukrainio kaj volontulo de Tutmonda Fondaĵo de Sovaĝa Naturo (WWF),

En 2003 ŝi ricevis diplomon kiel profesia E-instruisto (IEI). Ekde 1991 ŝi instruas Esperanton kaj gvidas odesan junularan Esperanto-klubon nome Verdaĵo, kiu havas tri agaddirektojn: Esperanto, naturekkono kaj intelektaj ludoj. «Esperanto estas facila nur por homoj kreaj kaj inventemaj», ŝi diris, «Tial ĝi neniam povos iĝi lingvo por ĉiuj».

## Verkoj 
Tatjana Auderskaja havas publikaĵojn beletrajn (tradukojn el rusa poezio, originalan fantaston, parodiojn) kaj priesperantajn artikolojn kaj en papera kaj en reta formo, inkluzive artikolojn en la rusa lingvo en la prestiĝa rusa revuo *Nauka i ĵizn* (, numero 1 - 2005) kaj esperantlingvajn en Beletra Almanako numeroj 20, 22, 26 kaj 29. Ŝi estas aŭtoro de la tekstoj de du prinaturaj videofilmoj en Esperanto: *La sovaĝa vivo de sudaj kanejoj* kaj *La perloj de Ĉenigramarujo*, kaj ankaŭ de la 20-minuta filmo *“Esperanto” signifas “Tiu, kiu esperas”*, en la rusa kaj en la ukraina, Partoprenis tradukadon kaj reviziadon de la libro de Noam Chomsky *Imperiaj ambicioj*, Eldonejo Bero, 2013. En 2017 publikigis tradukon de “Duonfabeloj (Mikrofabloj)" de Feliks Krivin en Beletra Almanako numero 29.

En 2019, ŝi aniĝis al Akademio de Esperanto por tri-jara oficperiodo.

## Notoj 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Sovetiaj esperantistoj
Kategorio:Ukrainaj esperantistoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio
Vidkampo

La termino **vidkampo** estas foje uzata kiel sinonimo de vidaĵo, kvankam ili ne aludas la saman koncepton. La vidkampo estas la "*spaca selektaĵo de vidaj sentoj disponeblaj al observado en eksperimentoj de psikologia introspekto*", dum 'vidaĵo' "*aludas al fizikaj objektoj kaj lumofontoj en la ekstera mondo kiuj tuŝas la retinon*". Alivorte, vidaĵo estas ĉio kio (je preciza tempo) kaŭzas lumofalon en la retinon. Tiu produkto estas procesata de la vida sistemo, kiu enkalkulas la vidkampon kiej produktaĵo.

## Vidu ankaŭ 
* Amsler-krado

## Notoj 
Kategorio:Vidado
Kategorio:Oftalmologio
Gene Sedric

eta|240px|Sam Wooding kaj sia orkestro en 1925 je Berlino, Gene Sedric (el la starantoj la dua ekde maldekstre)
**Gene Sedric**, fakte Eugene Hall Sedric, (* 17-an de junio 1907 en Sankta-Luiso; † 3-an de aprilo 1963 en Novjorko) estis usona tenorsaksofonisto kaj klarnetisto.

Li estis filo de la ragtimopianisto Paul „Can Can“ Sedric. Antaŭ ol li komencis labori en 1934 ĉe Fats Waller, li jam estis pasiginta jam etan muzikistan karieron, ludis en la bando de Charlie Creath (1922), en la plezurŝipo-bandoj de Fate Marable kaj Dewey Jackson, poste en la bandegoj de Sam Wooding (1923 ĝis 1934) kaj Fletcher Henderson. En 1938 unuafoje ekestis sonregistraĵoj je propra nomo; en 1943 li havis propran bandon; en la 1940-aj jaroj li laboris ankaŭ kun Jimmy McPartland, Bobby Hackett kaj Phil Moore. En la 1950-aj jaroj li laboris i.a. kun Mezz Mezzrow (1953 en Francujo, kie li surdiskigis por diskeldonejo Swing) kaj Conrad Janis.

Sedric validis kiel majstro de granda sono kaj estis klarnetinstruisto de Woody Allen.

## Disko 
* *Gene Sedric 1938–1947* (Classics)

## Literaturo 
* Carlo Bohländer u.a.: *Reclams Jazzführer*. Reclam, Stutgarto 1989
* Richard Cook und Brian Morton: *The Penguin Guide to Jazz Recordings.* 8-a eldono, Penguin, Londono 2006, ISBN 0-141-02327-9

Kategorio:Usonaj ĵazsaksofonistoj
Kategorio:Usonaj ĵazklarnetistoj
3219 Komaki

'*3219 *Komaki''''' estas asteroido de la asteroida zono.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl ( Germanio).

## Nomo 
Ĝia nomo honoras la japanan astronomon Kojiro Komaki (1903-1969).

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Karl Wilhelm Reinmuth
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1934