open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eduarda figpapago

**Eduarda figpapago** (*Psittaculirostris edwardsii*), konata ankaŭ kiel *Figpapago de Edwards*, estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en malsekaj arbaroj de malaltaj teroj en nordorienta Nov-Gvineo. La maskla plenkreskulo estas ĉefe verda kun ruĝaj brusto kaaj vangoj, flavaj orelkovriloj, kaj flaveca krono. 

## Taksonomio
La figpapago de Edwards unue estis priskribita de la franca zoologo Émile Oustalet en 1885, kaj nomita honore al la franca naturalisto Alphonse Milne-Edwards. Ĝi estas unu el tri specioj en la genro *Psittaculirostris*.

## Aspekto
Mezgranda papago kun fortika konstruo kaj mallonga vosto, ĝi estas 18 cm longe. La plenkreska masklo havas brilverdajn flugilojn, dorson kaj voston. La plumoj de la vangoj kaj orelkovriloj estas longaj kaj mallarĝaj, donante al la vizaĝo ruĝecan aspekton. La vangoplumoj estas ruĝaj kaj la orelkovriloj orflavaj. La gorĝo kaj brusto estas ruĝaj kun malhelblua-nigra bendo sur la supra brusto. La beko estas malhelgriza-nigra kaj la okuloj (irisoj) ruĝaj. La piedoj estas malhelgrizaj. La plenkreska ino estas simila, sed havas pli larĝan bluan-nigran bendon sur la alie verdflava brusto. Nematuraj birdoj similas la inon.

La alvokoj inkluzivas altatonan kriegon *skriit* aŭ *zsiit*,

## Distribuado kaj habitato
La figopapago de Edwards estas limigita al nordorienta Nov-Gvineo, kie ĝi troviĝas de la golfo Yos Sudarso kaj Vanimo orienten ĝis la golfo Huon. Ofta ene de sia teritorio, ĝi troviĝas en malaltaj arbaroj kaj senarbigitaj areoj.

## Kutimaro
Birdoj troviĝas unuope aŭ duope, kvankam grupoj de ĝis 35 individuoj povas kolektiĝi ĉe fruktarboj. Ilia ĉefe verda plumaro malfaciligas vidi ilin kontraŭ foliaro. Ili estis registritaj manĝantaj kun duokulaj figpapagoj, fruktokolomboj (*Ptilinopus*), mielmanĝuloj kaj sturnoj. Ili konsumas fruktojn inkluzive de figoj. Nestado okazas en malgrandaj kavaĵoj alte en grandaj arboj, kvankam malmulte oni scias pri ĉi tiu aspekto de ilia konduto.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildo de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Granda figpapago

**Granda figpapago** (*Psittaculirostris desmarestii*), konata ankaŭ kiel *Figpapago de Desmarest*, estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en okcidentpapuaj insuloj, Indonezio kaj en suda kaj okcidenta Nov-Gvineo (Indonezio kaj Papuo-Nov-Gvineo).

## Aspekto 
Ĝi havas ruĝan ĝis oranĝan kronon, helbluan okulpeceton sub la okulo, flavan vizaĝon, palturkizkoloran ringon nuance per ruĝa, griznigra beko kaj verdan korpon. Masklaj kaj inaj plenkreskuloj estas identaj laŭ ekstera aspekto kaj junuloj emas havi pli obtuzajn kolorojn sur la kapo, sed alie similas al plenkreskuloj.
* *P. desmarestii* 
** *P. d. blythii*
** *P. d. cervicalis*
** *P. d. desmarestii*
** *P. d. godmani*
** *P. d. intermedia*
** *P. d. occidentalis*

## Referencoj
*World Parrot Trust Parrot Encyclopedia - Species Profile

## Eksteraj ligiloj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildo de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Nigrafrunta figpapago

**Nigrafrunta figpapago** (*Cyclopsitta nigrifrons*) estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas en norda Nov-Gvineo. Ĝia natura habitato estas subtropikaj kaj tropikaj malsekaj arbaroj de malaltaj teroj.

## Subspecioj 
Estas du agnoskistaj subspecioj de Nigrafrunta figpapago:
**C. n. nigrifrons* – Reichenow, 1891
**C. n. amabilis* – Reichenow, 1891: konata ankaŭ kiel Krembrusta figpapago.

## Aspekto 
Temas pri verda papago, pli malhele en nuko, dorso kaj flugiloj kun bluaj bordoj. Estas nigraj beko, frunto, kaj krono ĝis sub la okuloj. La malsupraj partoj estas pli helaj, sed la ventro estas helverda. La piedoj estas grizaj. 

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Figpapago de Salvadori

**Figpapago de Salvadori** (*Psittaculirostris salvadorii*), konata ankaŭ kiel *Figpapago de Edwards*, estas specio de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. Ĝi troviĝas kiel endemio en la norda parto de la Papua provinco en Indonezio. Ĝia nomo estas honoro al itala zoologo kaj ornitologo Tommaso Salvadori.

## Aspekto
Ĉi tiuj birdoj estas sekse dimorfaj. La masklo de la specio havas oranĝkoloran brustareon kaj flavajn vangojn, dum la ino havas palbluan brustareon kaj verdflavajn vangojn. La beko estas nigra. La junuloj de la specio ĉiuj similas al inoj ĝis kiam plenkreska plumaro komencas kreski.

## Dieto
La Figpapago de Salvadori estas fruktomanĝulo; ĝia dieto konsistas ĉefe el figoj kaj aliaj fruktoj.

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Bildo de Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 0-691-09251-6.
* https://web.archive.org/web/20100202215712/http://www.loriinae.com/spothers.html Loriinae.com - Species Profile
* World Parrot Trust  Parrot Encyclopedia - Species Profiles

Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Prezidanto de Panamo

**Prezidanto de Panamo** estas ŝtatestro de Panamo. La prezidanto estas elektata per rekta popolbaloto por kvinjara periodo. Sama prezidanto ne povas esti elektata por sinsekvaj periodoj. La prezidanto devas esti minimume 35-jara denaska civitano de Panamo. La monata salajro de la prezidanto estas 7000 dolaroj de Usono.

## Prezidantoj de Panamo 
* Manuel Amador Guerrero (1833–1909), 1904–1907
* José Domingo de Obaldía (1845–1910), 1907
* Manuel Amador Guerrero (1833–1909), 1907–1908
* José Domingo de Obaldía (1845–1910), 1908–1910
* Carlos Antonio Mendoza (1856–1916), 1910
* Federico Boyd (1851–1924), 1910
* Pablo Arosemena (1836–1920), 1910–1912
* Belisario Porras Barahona (1856–1942), 1912–1916
* Ramón Maximiliano Valdés (1867–1918), 1916–1918
* Ciro Luis Urriola (1863–1922), 1918
* Pedro Antonio Díaz (1852–1919), 1918
* Belisario Porras Barahona (1856–1942), 1918–1920
* Ernesto Tisdel Lefevre (1876–1922), 1920
* Belisario Porras Barahona (1856–1942), 1920–1924
* Rodolfo Chiari (1869–1937), 1924–1928
* Florencio Harmodio Arosemena (1872–1945), 1928–1931
* Harmodio Arias Madrid (1886–1963), 1931
* Ricardo Joaquín Alfaro Jované (1882–1971), 1931–1932
* Harmodio Arias Madrid (1886–1963), 1932–1936
* Juan Demóstenes Arosemena (1879–1939), 1936–1939
* Ezequiel Fernández (1886–1946), 1939
* Augusto Samuel Boyd (1879–1957), 1939–1940
* Arnulfo Arias (1901–1988), 1940–1941
* Ricardo Adolfo de la Guardia Arango (1899–1969), 1941–1945
* Enrique Adolfo Jiménez (1888–1970), 1945–1948
* Domingo Díaz Arosemena (1875–1949), 1948–1949
* Daniel Chanis Pinzón (1892–1961) 1949
* Roberto Francisco Chiari Remón (1905–1981), 1949
* Arnulfo Arias (1901–1988), 1949–1951
* Alcibíades Arosemena (1883–1958), 1951–1952
* José Antonio Remón Cantera (1908–1955), 1952–1955
* José Ramón Guizado (1899–1964), 1955
* Ricardo Arias (1912–1993), 1955–1956
* Ernesto de la Guardia (1904–1983), 1956–1960
* Roberto Francisco Chiari Remón (1905–1981), 1960–1964
* Marco Aurelio Robles (1908–1990), 1964–1968
* Arnulfo Arias (1901–1988), 1968
* José María Pinilla Fábrega (1919–1979), 1968–1989
* Bolívar Urrutia Parrilla (1918–2005), 1969
* Demetrio B. Lakas (1925–1999), 1969–1978
* Aristides Royo (n. 1940), 1978–1982
* Ricardo de la Espriella (n. 1934), 1982–1984
* Jorge Illueca (1918–2012), 1984
* Nicolás Ardito Barletta Vallarino (n. 1938), 1984–1985
* Eric Arturo Delvalle (1937–2015), 1985–1988
* Manuel Solís Palma (1917–2009), 1988–1989
* Francisco Rodríguez (n. 1938), 1989
* Guillermo Endara (1936–2009), 1989–1994
* Ernesto Pérez Balladares (n. 1946), 1994–1999
* Mireya Moscoso (n. 1946), 1999–2004
* Martín Torrijos (n. 1963), 2004–2009
* Ricardo Martinelli (n. 1951), 2009–2014
* Juan Carlos Varela (n. 1963), 2014–2019
* Laurentino Cortizo (s. 1953), 2019–2024
* José Raúl Mulino (s. 1959), 2024–

Kategorio:Prezidantoj de Panamo
Hermies

''''* - prononco laŭ sistemo IFA [] - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento *Pas-de-Calais*, prononco , Kaleza Markolo, en la regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [] , pikarde *Heuts-d'Franche*). Fine de  en la komunumo vivis . Ili vivas sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento *Arras* kaj al la kantono *''. 

## Vidu ankaŭ 
* Komunumoj de Pas-de-Calais

eta|centra|300ra|

Kategorio:Komunumoj de Pas-de-Calais
-elektito

Elektito estas persono, kiu estis elektita al posteno, sed ankoraŭ ne estas *instalita*. Prezidanto, kiu estis elektita sed ankoraŭ ne estas instalita, estus nomata *novelektita prezidanto* (ekz. novelektita prezidanto de Usono).

Analoge, la termino *-nomumito* (ekz. ĉefministro-nomumito) estas uzata por la sama celo, precipe kiam iu estas nomumita anstataŭ elektita (ekz. juĝisto-nomumito).
Kategorio:Titoloj
Kategorio:Baloto
Minutuloj

[eta|*Lexington Minuteman*,  1900 monumento de Henry Hudson Kitson honore al la Minutemen dum la [Usona Milito de Sendependeco|Usona Revolucia Milito]]
[eta|Minutula statuo prezentita sur la 25-cenda [monero de Masaĉuseco.]]

**Minutuloj** () estas nomo donita al la milico en la usonaj kolonioj, kiu ĵuris esti preta por batalo je unu minuto da avizo.

La termino *Minutemen* estis kaj estas donita al diversaj pli postaj usonaj militunuoj por festi la sukceson kaj patriotismon de la originaj Minutemen.

Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Milicoj
Glavarto

eta|Prezentado de ĉina glavartisto (glavbatalanto) svinganta ununuran-ĉirkaŭtranĉita glavon, de la *Dan Dao Fa Xuan*, c. 1626**Glavarto** estas la tekniko de glavobatalado kontraŭ unu aŭ pluraj kontraŭuloj, kiuj ankaŭ havas glavon kaj/aŭ alian armilon, en pieda aŭ rajdanta batalo.

Moderna skermado havas siajn radikojn en antikva civila glavbatalado por duelado kaj memdefendo, sed glavobatalado ankaŭ estis ofta milita okazo.

## Historio 
maldekstra|eta|Re-enaktorado kun roma *gladius*
Oni supozas, ke batalado per nudmanaj armiloj unue estis praktikata en Orienta Azio, kaj 4.000-jaraĝaj pentraĵoj en la tomboj de la faraonoj en Egiptujo atestas, ke glavorado estis praktikata kiel sporto aŭ kiel parto de religiaj ceremonioj. En la Romia Imperio, glavbatalado estis reprezentita de gladiatoroj, kiuj duelis ĝismorte dum publikaj festivaloj. La glavbatalarto en Eŭropo ankaŭ havas longan tradicion, kaj ekzistas granda nombro da manlibroj konservitaj el la Mezepoko kaj Renesanco. Dum la Mezepoko, glavbatalado inkluzivis grandan nombron da armiloj, kiel longoglavoj, diversaj specoj de unu-manaj glavoj, ponardoj, stangoarmiloj kaj pli, sed ankaŭ luktado, ĉevalbatalo kaj similaj estis inkluditaj en la glavbatalarto.

Eble plej grave, la longoglavo longe estis konsiderata la ĉefa armilo de la glavbatalisto, kaj multaj glavbatallernejoj instruis longoglava glavbataladon ĝis la 18-a jarcento, kiel pruvas dokumentoj de glavbatallernejoj el la periodo (kelkaj el kiuj ankoraŭ ekzistas). La enkonduko de la rapiro estis laŭgrada kaj praktikita paralele kun la pli frua glavbatalado.

Historia eŭropa glavbatalado ofte estas ampleksita de la koncepto de historia eŭropa luktosporto.

Por glavbataladotrejnado, diversaj specoj de protekta vestaĵo estis uzataj, de plenaj kiraso-kompletoj ĝis pli malgrandaj pecoj de protekta ekipaĵo. Eroj kiuj estis uzitaj inkluzivas kruro- kaj brakoprotektantojn, genuo- kaj kubutprotektantojn, gantojn, ĉenmaŝĉemizojn, kaj remburitajn brustoprotektantojn sube, nomitajn plastronoj.

## Vidu ankaŭ 
* ambaŭmaneco

## Eksteraj ligiloj 
* Alianco de historia eŭropaj militartoj
* La brita federacio por historia glavludado
* Koryu.com

Kategorio:Mezepoka milita historio
Kategorio:Eŭropa luktoarto
Kategorio:Glavobatalarto
András Pallyó

**András Pallyó** [andrAŝ pajO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pallyó András** estis hungara piarista monaĥo, instruisto.

 naskiĝis  en Varannó (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Vranov nad Topľou en Slovakio), li mortis  en Rosenberg (Hungara reĝlando, Aŭstra imperio, nuntempa Ružomberok en Slovakio).

## Biografio 
 aliĝis al la piaristoj en 1824 en Kecskemét, kie poste okazis la novicado, pli poste li instruis en piaristaj gimnazioj de Kecskemét kaj Korpona. Inter 1829-1830 li studis Vác, kie li doktoriĝis, poste li studis teologion en Nitro kaj Szentgyörgy. Li instruis en Kolozsvár (1833-1836), Debrecen (1837), Sátoraljaújhely (1838-1841) kaj Szeged (1844–1848). Li estis gimnaziestro kaj monaĥejestro en Veszprém (urbo) (1849) kaj denove li instruis en Kolozsvár (1851–1853), poste li estis ekonomia konsilisto en Kisszeben, fine vicmonaĥejestro en Rosenberg.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Tentamen publicum ex algebra.* (1845)
* *Adaequata ratio diametri ad peripheriam mathematice determinata* (1846)
* *Honoribus adm. rev., ac eximii patrix Marci Kronovszky ...* (1857)

## Fontoj 
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Arkpafisto (profesio)

eta|485x485ra
eta|Asiraj arkpafistoj

La **arkpafisto** estis soldato, kies ĉefa armilo estas la arko. Arkpafistoj estis armitaj per diversaj specoj de arkoj depende de la tipo de arko, kiu estis ofta en ilia devenlando. Iafoje, la plimulto de armeo konsistis el arkpafisoj (kiel la mongola armeo) aŭ la arkpafistoj estis unu el ĝiaj plej gravaj branĉoj (kiel en la angla armeo en la Mezepoko).

Pro la uzado de la arko, la soldato povis teni sian malamikon je distanco, kaj tial plej multaj arkpafistoj ne estis protektitaj per korpokiraso. Arkpafistoj kutime ankaŭ ne uzis ŝildon, sed iIafoje ili ankaŭ estis armitaj per glavo kiel rezerva armilo kaj por memdefendo.

Arkpafistoj ekzistis en eŭropaj armeoj ĝis la 18-a jarcento kaj en aliaj lokoj eĉ ĝis la 19-a jarcento, kaj en kulturoj kun malalta teknologio, arkpafistoj ankoraŭ estas uzataj hodiaŭ.

Efektive, la arkpafisto pafas sagojn per arko aŭ estas ekipita per unu kiel ĉasisto por arkĉasado. Arkpafado estas ankoraŭ ofte uzata por ĉasado kaj estas laŭleĝa kiel ĉasarmilo en Usono, Kanado kaj Danio. Ekde modernaj tempoj, la arko servis kiel sporta aparato. Historie, la arko ankaŭ estis uzata kiel armilo fare de militistoj. La hodiaŭa arkpafado evoluis el ekzercoj por milita uzo kiel konkurenciva sporto.

## Vidu ankaŭ 
* arkpafado
* pafarko kaj sago
* arbalesto

Kategorio:Historiaj profesioj
Kategorio:Militaj profesioj
Dekstre kaj maldekstre

**Dekstre** kaj **maldekstre** estas relativaj direktoj aŭ pozicioj.

## Dekstre kaj maldekstre en la korpo kaj naturo 
Plej multaj homoj estas dekstramanaj, kio signifas, ke ili havas la plej bonan kontrolon kaj forton en sia dekstra mano aŭ piedo, kaj preferas uzi sian dekstran manon dum skribado, ekzemple. Tamen, multaj homoj estas pli fortaj en sia maldekstra kruro. Ĉi tio kutime estas la kruro de la salto.

La cerbo estas dividita en la dekstran kaj maldekstran duonsferojn, kiuj havas malsamajn taskojn kaj, interalie, regas ĉiun flankon de la korpo (la dekstra duonsfero regas la funkciojn de la maldekstra flanko, dum la maldekstra duono regas la dekstran flankon). La koro normale situas direkte al la maldekstra flanko de la brusto, la hepato dekstre kaj la lieno maldekstre. Ne estas malofte, ke la maldekstra piedo estas iomete pli granda ol la dekstra, kaj la maldekstra testiko de viro ofte pendas iomete pli malalte ol la dekstra.

La koriolisforto estas inercia forto pro la rotacio de la Tero. Ĝi agas sur ĉion, kio moviĝas relative al la surfaco de la Tero, kaj kaŭzas, interalie, ke ventoj blovu kontraŭhorloĝe ĉirkaŭ malalta premo en la norda duonglobo kaj horloĝe en la suda duonglobo. La samo validas por kreskodirektoj en la naturo.

Kvarcaj kristaloj povas aŭ fleksi lumon brilantan tra ili dekstren aŭ maldekstren.

## Vidu ankaŭ 
* maldekstramanulo, dekstramanulo kaj manprefero
* ŝraŭbaĵo
* dekstramana regulo
* *Dekstre kaj Maldekstre* - Romano de Joseph Roth
Kategorio:Navigado
Kategorio:Abstraktado
László Perendy

**László Perendy** [lAslO perendi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun plia persona nomo **Perendy László Mihály** estas hungara piarista monaĥo, mezlerneja kaj altlerneja instruisto.

 naskiĝis  en Gelse.

## Biografio 
 maturiĝis en piarista gimnazio en 1973 en Kecskemét, poste li aliĝis al la piaristoj. La novicado okazis en Budapeŝto, poste li studis en Piarista Altlernejo (Budapeŝto). En 1980 li monaĥiĝis, jaron poste li pastriĝis, krome en 1981 kaj 1982 li akiris pedagogiajn diplomojn en Scienca Universitato Loránd Eötvös. Post la unua diplomo li instruis en la menciita lernejo de Kecskemét ĝis 1995, dum en 1985 li doktoriĝis. Ekde 1992 li instruis en la monaĥa altlernejo, iom poste ankaŭ en Katolika Universitato Péter Pázmány. Li akiris sciencan gradon Ph.D. en Katolika universitato de Loveno (Flandrio) en 2000, lia habilitiĝo okazis en 2009, li estis levita profesoro en 2011. Ekde 2003 li estis ankaŭ monaĥejestro en Budapeŝto. Li ricevis ŝtatan premion en 2016. 

## Elektitaj kontribuoj 
* *Patrológia* (2000)
* *Antiokhiai Szent Theophilosz mint dogmatikus és exegéta* (2007)
* *Antiokhiai katekézis a II. század végén: Theophilosz püspök munkássága* (2012)
* *Az asztrológusok bírálata a II. és III. századi keresztény szerzők műveiben, ...* (2024)

## Fontoj 
* membiografio hungare kun foto
* intervjuo hungare kun foto
* datenoj
* katolika leksikono

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Ambaŭmaneco

dekstra|eta|356x356ra|persono estas skribanta kun ambaŭ manoj.
**Ambaŭmaneco** aŭ **ambidekstreco** (el la latina  *ambi*  - "ambaŭ" kaj la latina  *dexter*  - "dekstra") estas denaska aŭ trejnita egala disvolviĝo de la funkcioj de ambaŭ manoj, sen elstari la ĉefan manon, kaj la kapablo de persono plenumi motorajn agojn per la dekstra kaj maldekstra mano kun la sama rapideco kaj efikeco . Ĉirkaŭ unu procento de infanoj havas denaskan ambidekstrecon; tiaj infanoj duoble pli emas havi lingvajn malfacilaĵojn kaj ADHD, iliaj notoj estas averaĝe pli malbonaj ol tiuj de dekstramanuloj kaj maldekstramanuloj Tamen, kiel montras moderna esplorado, ambidekstreco kontribuas al pli denaska kompreno de sociaj dinamikoj, kaj rezulte tiaj homoj fariĝas pli sukcesaj en la socio . La mala fenomeno, kiam persono trovas malfacile uzi ambaŭ manojn, nomiĝas ambisinisterio ( latine  *ambi*  - "ambaŭ" kaj latine  *sinister* - "maldekstra").

Iuj konata ambidekstraj personoj estas Robert Baden-Powell,  fondinto de la skoltoj, kaj ankaŭ atletoj kiel tenisisto Luke Jensen,  futbalisto Santi Cazorla ,  luktisto Shawn Michaels  kaj snukerludanto Ronnie O'Sullivan . Jimi Hendrix ankaŭ estis verŝajne ambidekstra, ĉar li povis ludi la gitaron kaj dekstre kaj maldekstre. Eble pli famaj ekzemploj inkluzivas Albert Einstein, Benjamin Franklin , Nikola Tesla , James A. Garfield, Leonardo da Vinci  kaj futbalisto Ousmane Dembele.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Cerba nesimetrieco
* Manprefero

* Dekstre kaj maldekstre
* Dekstramaneco (d:Q3039938)
* Maldekstramaneco (d:Q789447)

Kategorio:Fiziologio
Kategorio:Neŭrologio
Kategorio:Mano
Scenarkontrolisto

**Scenarkontrolisto** estas termino uzata en usonaj plenlongaj filmoj kaj televidserioj.

La scenarkontrolisto estas sur la scenejo dum filmado kaj respondecas pri certigi, ke ĉiu ŝanĝo al la scenaro - ekzemple, ŝanĝoj al dialogo aŭ intrigo - estas registrita kaj dokumentita.

Ĉar la scenaristo kutime ne estas sur la filmloko dum ĉi tiu procezo, alia persono devas entrepreni ĉi tiun tre konsciencan kaj precizan taskon. Ju pli precize la ŝanĝoj estas registritaj, des pli klare la filmredaktisto povas labori, des pli facile la muziko povas esti adaptita, kaj des pli facile estas produkti rekompencojn (malgrandajn postajn aldonojn). Ĉi tio ankaŭ helpas eviti kontinuecerarojn.

La rolon de scenar-inspektisto kutime plenumas rakontredaktisto aŭ aspirantaj scenaristoj; preskaŭ 90 procentoj de ĉiuj scenar-inspektistoj estas virinoj. La termino, kiu plej similas al ĉi tiu profesio, estas scenario/kontinueco (antaŭe ankaŭ nomata **scenaristino**; tamen, ĉi tiu termino estas konsiderata malmoderna kaj jam ne uzata).

## Eksteraj ligiloj 
* www.scriptsupervisors.co.uk 
Kategorio:Filmaj profesioj
Akrigilisto

eta|Akrigilisto ĉirkaŭ 1568La **Akrigilisto** (latine: Acuciator, Acuminator aŭ Acutiator) estas historia profesio, kaj temas pri specialisto pri akrigado de tranĉiloj. Por akrigi laborilojn kaj armilojn la profesiulo uzas frotŝtonon, kiu revolvas je alta rapido.

Akrigilistoj akrigis tranĉilojn, tondilojn, razilojn, ponardojn, plugilojn, hakilojn kaj aliajn tranĉilojn kaj klingajn armilojn.

## Vidu ankaŭ 
* akrigisto, teksto kiu ne nur historie, sed ankaŭ moderne prilumas la profesion

Kategorio:Metaloprilaborado
Kategorio:Profesioj
Eleganta herbopapago

**Eleganta herbopapago** (*Neophema elegans*) estas specio de papagoj el genro *Neophema*. Ĝi estas endemio de Aŭstralio.

## Nomo kaj taksonomio
La Eleganta herbopapago estis nomita *carteri*, *bilgir*, aŭ *koolyederong* fare de Aborigenoj. La ordinara nomo devenas el la fama ornitologo kaj artisto John Gould en 1837, dum la specia epiteto estas Latina por "eleganta". Ĝi estas unu el ses specioj de herbopapagoj en la genro *Neophema*, kaj ene de ĝi membro de la subgenro *Neonanodes*. La ordinara nomo estas eleganta papago, sed ĝi estis nomita iam ankaŭ eleganta papago, eleganta herba pagageto, kaj herbopapago.

## Aspekto
La eleganta papago estas 23 cm longa kaj ĉefe oroliveca kun malhelblua frunta bendo supre kun pli hela bluo, dum la abdomeno kaj pugareo estas flavaj. La ino havas pli obtuzan nuancon de oliveca koloro ĉie kaj pli mallarĝan bluan frontan bendon. La flugiloj estas ĉefe oliveckoloraj kun la eksteraj flugilplumoj malhelbluaj. La flavranda vosto havas nuancojn de oliveca kaj blua. La beko kaj kruroj estas grizaj kaj la okuloj malhelbrunaj. Junuloj estas pli obtuzaj kaj ne havas la fruntajn bendojn.

## Bildaro

File:Neophema elegans qtl1.jpg|Kaptita birdo en Weltvogelpark Walsrode, Germanio
File:Elegant Parrots.jpg|Elegantaj papagoj en kaptiteco
File:In the wildlife Melbourne.jpg|En naturo, ĉe Melburno

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* 
* 
* 

## Eksteraj ligiloj
*

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Psittaculirostris

***Psittaculirostris*** estas genro de papagoj el la subfamilio de lorienoj en la familio de *Psittaculidae*. La tri specioj estas indiĝenaj de Nov-Gvineo.

## Specioj
Ĝi enhavas tri speciojn:
* Granda figpapago, *Psittaculirostris desmarestii* (Desmarest, 1826) Okcidentpapuaj insuloj, Indonezio kaj suda kaj okcidenta Nov-Gvineo, LC, Ses subspecioj:
** *P. d. blythii*
** *P. d. cervicalis*
** *P. d. desmarestii*
** *P. d. godmani*
** *P. d. intermedia*
** *P. d. occidentalis* 
* Eduarda figpapago, *Psittaculirostris edwardsii* (Oustalet, 1885) nordorienta Nov-Gvineo, LC 
* Figpapago de Salvadori, *Psittaculirostris salvadorii* (Oustalet, 1880) Papua provinco en Indonezio

## Referencoj
## Eksteraj ligiloj
Kategorio:Papagoformaj
Kategorio:Papagedoj
Kategorio:Birdoj de Nov-Gvineo
Kunproduktado (amaskomunikiloj)

Kategorio:Kultura interŝanĝo
Kategorio:Kina terminologio
Kategorio:Kunlaborado
**Kunproduktado** (el la latina, kombinaĵo de **co**, "kune", kaj **production**, "produktado") aŭ **komuna produktado** signifas, komuna entrepreno inter du aŭ pli malsamaj produktadaj firmaoj por la celo de filma produktado, televida produktado, videa ludo evoluado, KTP. En la kazo de **internacia** **kunproduktado**, produktadaj firmaoj de malsamaj landoj (tipe du al tri) estas laboranta kune.

Ĉi tiu termino estas ofta en filmproduktadoj, kiuj estas kunlaboroj inter pluraj landoj. Por landoj kiuj subskribis filmkunlaboran interkonsenton, kaj tial signifa parto de iliaj filmoj estas kunproduktadoj.

En la kampo de politiko, kunproduktadoj troveblas kiel ekzemple la Eŭropa Parlamento aŭ la Konsilio de Sekureco de UN, kiam landoj kuniĝas por atingi pli grandan potencon kaj pli grandajn atingojn. Kunproduktadoj en la kampo de ekonomiko videblas en la kunfandiĝo de du kompanioj en unu.

Multaj kosmomisioj estas efektivigitaj per kunproduktadoj, el kiuj la plej rimarkinda estas la Internacia Kosmostacio, kie kunproduktadoj okazas inter NASA, la Roskosmos, kaj multaj aliaj landoj.
Universitato de Norda Koloradio

La **Universitato de Norda Koloradio** (UNK, , akronime **UNC**) estas ŝtata universitato en Greeley, Koloradio, Usono. 

Ĝi estis fondita kiel la Ŝtata Normala Lernejo de Koloradio en 1890, kaj akiris universitatan statuson en 1970. 

## Organizo 
La kvin fakultatoj ĉe UNK estas:

* kolegio de Edukado kaj Kondutismaj Sciencoj
* kolegio de Filozofia Fakultato kaj Sociaj Sciencoj
* kolegio de Naturaj kaj Medicinaj Sciencoj
* kolegio de Prezentartoj kaj Bildartoj
* Kenneth W. Monfort kolegio de Komerco

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Retejo de atletiko de la Norda Koloradio 
* rugbea futbala klubo de la Universitato de Norda Koloradio

Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj
Kategorio:Universitatoj en Koloradio
Nanjan

**Nanjan,** per simpligita ĉina skribo **南阳,** per tradicia ĉina skribo **南陽** per pinjino *Nányáng* estas prefektujnivela milionurbo en provinco Henano en Ĉina Popola Respubliko. Ĝia historia loknomo estis *Van* (宛). La aktuala loknomo signifas: sudo-suno, komprenu: la suda flanko de monto, aŭ la norda flanko de rivero.
eta|maldekstre|

## Demografio 
En 2020 la prefektura loĝantaro estis  homoj.

## Geografio 
La milionurbo situas laŭ ambaŭ bordoj de rivero en baseno sur areo 26 509 km² averaĝe 131 metrojn super la marnivelo (sed varias la alteco inter 72-2213 m), dum Nanjan administras 12 distriktojn kaj 1 distriktonivelan urbon. Ĝengĝoŭo troviĝas 221, Vuhano 314, ĉefurbo Pekino 844, Ŝanhajo 862 km laŭ https://www.distancefromto.net/.

## Historio 
Ĉi tiuj areoj estis loĝitaj ekde la antikvaj tempoj, pluraj regnoj estiĝis dum la historio. Dum la dua mondmilito ankaŭ tiun areon okupis la japanoj, sed poste la ĉinoj repuŝis ilin.

## Ekonomio 
La agrikulturo ludas gravan rolon en la ekonomio, la brutaro dominas, sed gravas la vin- kaj tabakproduktadoj. La rivero donas fiŝojn. En la areo naftokampoj troviĝas.

## Edukado 
Universitato, pluraj altlernejoj kaj institutoj funkcias en la prefekturbo.
eta|maldekstre|

## Trafiko 
Nanjan estas ligita per fervojaj kaj ĉefvojaj linioj, krome flughaveno servas. Loke aŭtobusoj liveras la pasaĝerojn.

## Klimato 
La klimato estas modera kaj humida subtropika klimato (Cwa) kun fortaj musonaj influoj. La jara averaĝa temperaturo estas  kaj varias inter . Jare averaĝe pluvas 793 mm, en ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ol duono de la jara pluvokvanto okazas de junio ĝis aŭgusto. 

## Vidindaĵoj 
* preĝejoj
* geologia parko
* muzeo

## Eponimoj 
* asteroido 9092 Nanyang

## Fontoj 
* WikiTrans

Kategorio:Prefektujnivelaj urboj de Ĉinio
Johann Jacob Wecker

**Johann Jacob WECKER** estis svisa kuracisto, filozofo, profesoro pri kemio, logiko, dialektiko (1557) kaj la latina en la Universitato de Bazelo. 

Li estis aŭtoro de libroj pri alĥemio, farmacio, kuirarto kaj medicino. Oni raportas, ke li menciis la unuan konatan kazon de dufalio. 

En 1566 li translokiĝis al Colmar kiel municipa kuracisto, tie kie li mortis en 1586. 

Li estis edziĝinta kun la poetino kaj aŭtorino pri receptolibroj Anna Wecker, kiu publikigis postmorte liajn verkojn.

eta|maldekstre|220px|"Antidotarium generale et speciale", verko eldonita en 1601 fare de Johann Jacob Wecker.

## Verkaro
* De secretis Libri Septem, 1563
* Antidotarium speciale, 1576
* Medicinae utriusque Syntaxes, 1576
* Organum Logicum Ex Aristotele Potissimum, 1581
* De secretis Libri XVII, 1582
* Artis oratoriae Praecepta, ("Preskriboj pri la Arto de Oratoreco") 1582
* Practica medicinae generalis, 1585
* Practica medicinae generalis, 1597
* Medicinae vtrivsqve syntaxes, ex graecorvm, latinorvm, arabumqve thesavris, ("La sintaksoj de la Medicino, el grekaj, latinaj kaj arabaj enciklopedioj") 1601
* Le grand Thresor, ov Dispensaire et Antidotaire, 1616
* Practica Wekerii, 1644
* Eighteen Books of the Secrets of Art & Nature, 1661
* De secretis libri XVII, 1662
* Les secrets et merveilles de nature, 1699

Kategorio:Naskiĝintoj en 1528
Kategorio:Mortintoj en 1586
Kategorio:Naskiĝintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 16-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Svisio
Kategorio:Mortintoj en Francio
Kategorio:Svisaj verkistoj
Kategorio:Svisaj teologoj
Kategorio:Svisaj latinistoj
Arbustejulo

**Arbustejulo** (aŭ makisulo, durmakisulo, ) estis nomo donita al fuĝantaj krimuloj en la fruaj jaroj de brita koloniigo de Aŭstralio (do precipe en la 19-a jarcento), kiuj havis la necesajn kapablojn por postvivi en la limregionoj ĉe la arbustaro, kie ili kaŝis sin de la aŭtoritatoj.

Poste, la termino "bushranger" en Aŭstralio aludis iun ajn, kiu forlasis sociajn rajtojn kaj privilegiojn kaj vivis per krimo, precipe armita rabo, uzante la arbustaron kiel sian bazon.

Tiu homoj estis konataj pro sia brutaleco, raboj kaj murdoj de civiluloj kaj policanoj. La glortempo de la ribelantoj estis dum la periodo "La Orfebro", ekonomia ekprospero por Aŭstralio. Inter la plej famaj ribelantoj estis la bando Hall, konsistanta el Ben Hall, Frank Gardiner kaj John Gilbert. Ili faris unu el la plej famaj kaleŝoraboj de Aŭstralio. Ili prenis 14 000 britajn pundojn, kio en 2019 egalas al 12,5 milionoj da aŭstraliaj dolaroj.

Malgraŭ ĉi tiu rabo, Ned Kelly estas konsiderata la plej fama arbustejulo en la aŭstralia historio. Li estas konata pro la mortigo de sennombraj policistoj dum sia brutala sed mallonga vivo. Post la morto de Kelly, la nombro de arbustejuloj signife malpliiĝis, plejparte pro multe plibonigita polictrupo kaj komunikada teknologio. 

## Vidu ankaŭ 
* Arbustaro

Kategorio:Historio de Aŭstralio
János Dezső Pap

**János Dezső Pap** [jAnoŝ deĵO], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Pap János Dezső** estis hungara piarista monaĥo, instruisto, fondinta membro de Societo Dugonics. Liaj pseŭdonimoj estis *Alföldi, Clio, Szegedi* [klio, segedi].

 naskiĝis  en Szeged, li mortis  en Szeged.

## Biografio 
 frekventis gimnazio en sia naskiĝurbo, sed en 1859 li aliĝis al la piaristoj en Vác, kie okazis la novicado, poste li daŭris la lernadon en Kecskemét, fine en Kolozsvár. Ekde 1862 li instruis 3 jarojn en Máramarossziget, kie li kolektis kreskaĵojn kaj mineralojn, dum en 1864 li monaĥiĝis. Same 3 jarojn li instruis en Sátoraljaújhely, kie li pastriĝis en 1867, poste li instruis en Kolozsvár. En 1870 li akiris pedagogian diplomon en Reĝa Universitato de Pest, poste li instruis en piarista gimnazio en la sama urbo. Li instruis 2 jarojn en Szeged, inter 1879-1885 li estis gimnaziestro en Nagykanizsa, poste en sia naskiĝurbo li estis monaĥejestro inter 1885-1898, poste en Budapeŝto li havis piaristan postenon ĝis la emeritiĝo en 1913.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Természetrajz elemei.* (lernolibro, 3 partoj, 1873, poste plurfoje eldonita ĝis 1902)
* *Az ásványtan és földtan elemei.* (lernolibro, 1880)
* *Háladal Szegednek. A szegedi piaristáknak új lakházukba költözésök emlékére.* (odo, 1887)
* *Képes természetrajz. Állat-, növény- és ásványország. Az ifjúságnak és a nagyközönségnek.* (lernolibro, 1897)

## Fontoj 
* biografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare
* katolika leksikono (legebla pli malsupre)

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Lee Sedol

**Lee SEDOL**, foje Yi Setol (, henja ,李世乭; naskita la 2-an de marto 1983 en Sinan-gun (d:Q50252), provinco Jeollanam-do, (Suda Ĝolla, Q41161)) estas profesia sudkorea goludisto, kiu estis konsiderata la plej forta ludanto en la mondo de 2007 ĝis 2011. 

Lee Sedol tenas la plej altan eblan rangon de 9-a Dan, kiun li atingis en 2003 ĉe la *Fujitsu-Pokalo*. Tio faras lin la plej juna ludanto kiu atingis 9-an Dan. Li estis trejnita de Kwon Kap-yong, inter aliaj. Ĝis 2016, li gajnis 18 internaciajn titolojn. 

Interalie, li gajnis la teaman Go-titolon ĉe la Someraj Aziaj Ludoj en 2010. 

En februaro 2016, li estis rangita dua en internaciaj titoloj (18), malantaŭ nur Lee Chang-ho (21). Lia kromnomo estas "La Forta Ŝtono" ("Sen-dol"). En marto 2016, li ludis rimarkindan serion da ludoj kontraŭ la programo AlphaGo, kiuj finiĝis per la malvenko de Lee je 1–4.  

La 19-an de novembro 2019, li anoncis sian emeritiĝon de profesia ludo, deklarante, ke li neniam povos fariĝi pinta Go-ludanto pro la kresko de artefarita intelekto. Li nomis AI "enton, kiun oni ne povas venki".  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* Yi Se-Tol sur la Biblioteko de Sensei
* Koreio Baduk Asocia profilo (en la korea)

### Ĉe Jutubo 
* 1a matĉo kontraŭ AlphaGo
* 2a matĉo kontraŭ AlphaGo
* 3a matĉo kontraŭ AlphaGo
* 4a matĉo kontraŭ AlphaGo
* 5a matĉo kontraŭ AlphaGo
* AlphaGo (dokumentario prezentanta Lee)

Kategorio:Goo
Kategorio:Sudkoreaj sportistoj
Fallersleben

**Fallersleben**  nuntempe estas distrikto de la urba komunumo Wolfsburg  en Germanio. Ĝi apartenas al la federacia lando Malsupra Saksio. Laŭ la stato fine de septembro 2021 en la urba distrikto vivis . Wolfsburg estas la kvina plej granda urbo en Malsupra Saksio (post Hannover, Braunschweig, Oldenburg kaj Osnabrück). De Fallersleben kaj de la tuta urbo Wolfsburg, la najbara pli granda urbo Braunschweig situas 26 kilometrojn sudokcidente, Magdeburg 64 kilometrojn sudoriente kaj Hannover 74 kilometrojn okcidente. La loĝloko situas situas borde de la okcident-orienta kanalo Mittellandkanal, kiu fluas iom norde de la loĝloka centro.

Internacie konata la distrikto Fallersleben estas precipe pro tio, ke la aŭtomobila konzerno Volkswagen originas de ĉi tie kaj havas ankoraŭ nun sian konzernan centralon tie. La urbodistrikto mem disdividiĝas al la tri kvartaloj Ilkerbruch, Marggrafviertel kaj Glockenberg. La loĝloko Fallersleben unuafoje dokumente menciiĝis en 942, do mem havas signifan loĝlokan historion.

## Eksteraj ligiloj 
* informoj en la urba retejo ()
* www.fallersleben.de ()

Kategorio:Wolfsburg
AlphaGo

***AlphaGo*** estas komputila programo, kiu ludas la tabulludon Goo. La programaron disvolvis DeepMind Technologies, kiu poste estis akirita de Google. La disvolviĝo de la programaro komenciĝis en 2014.  Ekde tiam, pluraj versioj de la programaro estis kreitaj, inkluzive de tiuj, kiuj konkuris kontraŭ profesiaj Go-ludantoj. Ekzemple, versio nomata Master estis tre sukcesa. Post retiriĝo de konkurenciva ludo, AlphaGo Master estis anstataŭigita per pli potenca versio nomata AlphaGo Zero, kiu estis tute aŭtodidakta - tio estas, ĝi lernis ludi sen analizi homajn ludojn. AlphaGo Zero poste estis anstataŭigita de AlphaZero, kiu ludis aliajn ludojn krom Goo, inkluzive de ŝako kaj ŝogio. En 2019, pli progresinta versio nomata MuZero estis publikigita, kiu povas lerni ludi tiujn ludojn sen scii la regulojn de la ludo anticipe. 

AlphaGo uzas Montekarlan arboserĉan algoritmon (MCTS) por trovi siajn movojn bazitajn sur antaŭe akirita scio uzante maŝinlernadon bazitan sur artefarita neŭrala reto. La neŭrala reto estas trejnita por identigi la plej bonajn movojn kaj la venkajn procentojn de tiuj movoj. Ĉi tiu neŭrala reto plibonigas la efikecon de arboserĉado, rezultante en pli bona movoselektado de iteracio al iteracio.

En oktobro 2015, AlphaGo konkuris kontraŭ Go-ludanto Pan Hui kaj venkis. Tio igis la programon la unua kiu venkis profesian Go-ludanton sen kompenso kaj sur plena 19x19 tabulo. En marto 2016, la programo venkis profesian Go-ludanton Lee Sedol en kvin-luda matĉo kun poentaro de 1–4. Tio igis la programon la unua kiu venkis Dan 9 Go-ludanton sen kompenso. Ĉi tiu venko estis la temo de samnoma filmo. La 22-an de decembro 2016, la venko de AlphaGo estis elektita de Science kiel unu el la Sukcesoj de la Jaro.

En majo 2017, la versio AlphaGo Master venkis la ludanton Ka Ge (中文), kiu estis rangita numero unu en la mondo dum la ludo, kun poentaro de 1–2. Post ĉi tiu venko, la Ĉina Go-Asocio (中文) aljuĝis al la programaro rangon Dan 9. Post la venko super Ka Ge, AlphaGo Zero estis lanĉita, kiu lernas ludi la ludon memlernante. AlphaGo Zero atingis venkon de 100–0 kontraŭ la versio Master. La posteulo de AlphaGo Zero, AlphaZero, estas konsiderata, ekde 2019, kiel la plej alt-rangita ludanto en Goo kaj eble en ŝako.  

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* AlphaGo vikio ĉe la Biblioteko de Sensei, inkluzive ligilojn al AlphaGo ludoj
* AlphaGo paĝo, kun arkivo kaj ludoj
* Taksita 2017 takson de Alpha Iras
* 

Kategorio:Google
Kategorio:Artefarita intelekto
Pezoporus

***Pezoporus*** aŭ Terpapagoj estas genro de papagoj endemia de Aŭstralio. Ĝi enhavas du speciojn: la noktan papagon (*P. occidentalis*) kaj la grundan papagon (*P. wallicus*), kiu estas dividita en tri subspeciojn. La noktopapago antaŭe estis apartigita en apartan genron, nome *Geopsittacus*. La genro estas parto de la tribo *Pezoporini* kaj subfamilio *Platycercinae* (Platicercenoj).

## Specilisto
* Genro ***Pezoporus***
** Noktopapago, *Pezoporus occidentalis* (Gould, 1861) ĵusaj vidaĵoj el Diamantina Nacia Parko, Pilbara, Okcidenta Aŭstralio kad Cloncurry, Kvinslando. Interno de Aŭstralio. Ĉirkaŭ 22–25 cm longa. Ĉefe flavecverda, kun malhelbrunaj, nigraj kaj flavaj punktoj. CR

** Grundopapago, *Pezoporus wallicus* (Kerr, 1792) marbordaj regionoj de sudorienta Aŭstralio kaj Tasmanio. Ĉirkaŭ 30 cm longa. Ĝenerale verda plumaro, kun nigraj kaj flavaj markoj. Mallarĝa oranĝruĝa bendo ĝis la frunto. Malsupra flanko de flugilplumoj kun palflava flugilstrio. Beko, vakso kaj piedoj grizecbrunaj. LC

## Referencoj 
### Ĉefaj fontoj 
* Forshaw, Joseph M.; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the World* (2a eld.). Melbourne, Victoria: Landsdowne Editions. ISBN 0-7018-0690-7.
* 
* 
* 
* Brouwer, J. kaj Garnett, S. (eld.), 1990. *Threatened Birds of Australia. An Annotated List. RAOU Report Number 68*. Published by the Royal Australian Ornithologist Union and Australian National Parks and Wildlife Service.
* Garnett, S. T. (eld.), 1992. *Threatened and Extinct Birds of Australia. RAOU Report Number 82*. Published by the Royal Australian Ornithologist Union and Australian National Parks and Wildlife Service.
* Garnett, S. T. kaj Crowley, G. M., 2000. *The Action Plan for Australian Birds 2000*. Environment Australia, Canberra, ACT.

Kategorio:Papagoj
Kategorio:Birdoj de Aŭstralio
Heinrich Petraeus

**Henricus Petrejus** estis kuracisto, verkisto kaj profesoro pri Kemiatrio, botaniko, anatomio kaj kirurgio, kaj anstataŭanto de Heinrich Ellenberger (1570-1624) profesoro pri anatomio en la Universitato de Marburgo (inter 1609-1620), tie kie, en 1609, la preparado de kemiaj medicinaĵoj dum mallonga tempo estis parto de la instruplanoj de la universitato. Li estis bofilo de la kemiisto Johannes Hartmann (1568–1631). Li estas konata pro sia verko "Nosologia Harmonica Dogmatica et Hermetica". Tio estis provo trovi harmonion inter rivalaj medicinaj teorioj de la epoko: tiuj de la progresemaj kemiaj kuracistoj (ekzempligitaj de Vesalius) kaj tiuj de la tradicibazaj Galenistoj.

Tiu libro estis metita en la listo de la malpermesitaj verkoj en 1624. Petraeus akcidente mortis post fali el fenestro. Petraeus ankaŭ diskutis malsanojn de la oreloj. Oreldoloro ŝuldiĝis al la subpremo de konekto, kiel ekzemple inflamo aŭ absceso en la orelo, sed kun la diferenco, ke oreldoloro venis akre de "infuza spirito, malvarma kaj densa humoro", aŭ vermoj, el la inflamo de fluanta sekrecio, kaj fine putra materio pasanta super sango el la vejnoj de la meningoj, sed abscesoj de akra humideco impregnita per salaj partoj.

Petrejus estis persona kuracisto de la landgrafo Maŭrico de Hesio-Kaselo. Petraeus laŭdegis la dimensiojn de la medicin-farmacia kapablo de sia princo, kaj ankaŭ observis la medicinan aŭtoritaton de sia patrono kaj ĉe la kortego kaj ene de la universitato.

## Verkoj 
* Avlica Vita, et opposita huic vita privata, 1578
* Logos enkōmiastikōs studii anatomici laudes, et utilitates varias breviter complectens, 1610
* Disputatio Hermetica Juxta (Iuxta) Ac Dogmatica, De Elephantiasi seu Lepra Arabum, 1613
* Disputatio Medica, De Epilepsia, 1613
* Dissertatio harmonica X. de morbis oculorum, 1615
* Dissertatio prima de cephalalgia, 1615
* Nosologia harmonica dogmatica et hermetica, 1616
* Agonismata Medica Marpurgensia, 1618
* Dissertatio de phlebotomia, 1618
* Dissertatio harmonica XL. de calculo renum et vesicae, 1623
* Dissertatio harmonica XXXVI. de tumoribus lienis, 1623
* Encheiridion Cheirurgicum, 1625

## Vidu ankaŭ 
* Aeschillus Petraeus (1593-1657) Episkopo de Turku
* Heinricus Petri (1508-1579) germana libristo kaj eldonisto
* Sebastian Henric Petri (1546-1627) germana libristo kaj eldonisto
* Heinrich Petraeus (1546-1615) germana filologo, historiisto, filozofo kaj profesoro en la Universitato de Götingen

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en Germanio
Kategorio:Mortintoj en Germanio
Kategorio:Germanaj verkistoj
Kategorio:Germanaj teologoj
Kategorio:Germanaj latinistoj
Steve Purcell

**Steven Ross** aŭ **"Steve" Purcell** (n. ) estas populara usona aktoro. Li ankaŭ aktivas kiel kartunisto, voĉaktoro, animaciisto, pentristo, filmreĝisoro, scenaristo kaj bildliteraturisto. Finstudinto de la Kalifornia Kolegio de Artoj en Oakland, Kalifornio, li komencis sian kartunistan karieron per desegnaĵo por la kolegia bulteno en 1980, kaj baldaŭ post la finstudo aperis unuaj profesiaj projektoj.

## Eksteraj ligiloj
*  ()
* 

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Humuristoj‎
Horzonoj en Havajo

Havajo estas en la Havaja-Aleuta Horzono (UTC−10:00) kaj ne uzas someran tempon.

## Historio 
Antaŭ la jaro 1896, Havajo ne uzis norman horzonon. La 8-an de januaro 1896, la Ministro pri Enlandaj Aferoj de la Provizora Registaro de Havajo kreis norman horzonon, Havaja Norma Tempo, kiu uzis UTC−10:30. Havajo komencis uzi Havajan Norman Tempon la 8-an de januaro 1896, je tagmezo. La 19-an de majo 1947, la Havaja Teritoria Parlamento aprobis leĝon por ŝanĝi Havajan Norman Tempon al UTC−10:00. Havajo komencis uzi ĉi tiun novan tempon la 8-an de junio 1947.

Post kiam la Usona Kongreso aprobis la Leĝon pri Egalmezura Tempo () en la jaro 1966, Havajo enlokiĝis en la novan Alaskan-Havajan Horzonon. La 30-an de marto 1967, la Havaja Ŝtata Parlamento elektis ne uzi someran tempon. La horzono ekhavis sian nunan nomon (Havaja-Aleuta Horzono) la 30-an de novembro 1984.

## Referencoj 
Kategorio:Geografio de Havajo
Kategorio:Horzonoj
Mihály Perlaky

**Mihály Perlaky** [mihAj perlaki], laŭ la hungarlingve kutima nomordo **Perlaky Mihály** estis hungara piarista monaĥo, instruisto, ĵurnalisto, revizoro. Lia familia nomvarianto estis *Perlaky-Horváth,* lia monaĥa persona nomo estis László, liaj pseŭdonimoj estis *Honfi, Jámbor Géza*.

 naskiĝis  en Tata (Hungario), li mortis  en Budapeŝto.

## Biografio 
 maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1832, poste li aliĝis al la piaristoj. La dujara novicado okazis en Trencsén, poste same du jarojn li instruis en Kalocsa. Li studis filozofion en Vác, eĉ li akiris diplomon en Reĝa Universitato de Pest en 1839. Li studis ankaŭ teologion en Nitro 2 jarojn kaj en Szentgyörgy 5 jarojn, pli poste li pastriĝis, en nekonata jaro li ankaŭ monaĥiĝis. Po 3 jarojn li instruis en Nagykanizsa kaj Szeged, poste en aliaj urboj. Li apogis la hungaran revolucion en 1848, tial en Kolozsvár li estis kondamnita kaj li estis en prizonoj, sed en 1850 li liberiĝis pro amnestio. Li instruis plu, sed en 1856 li forlasis la monaĥecon kaj edziĝis kaj li estis vinkomercisto en Zuriko. Pro la politika ŝanĝo en 1867 li hejmenvenis, kie komence li estis ĵurnalisto, poste tutlanda revizoro ĝis sia morto.

## Elektitaj kontribuoj 
* *Örömdalok, melyekkel mélt. Vásonkeői Zichy Domonkos gróf ő nagyságának ...* (odo, 1842)
* *Bevezetés a classikusok ismeretéhez, a tanuló ifjúság számára.* (lernolibro, 1848)
* *Egyházi beszéd, melyet N.-Boldogasszony ünnepén ...* (eklezia parolado, 1854)
* *A bornemesítés és kezelés módja, a legújabb tudomány és tapasztalatok nyomán ...* (1860)
* *Népszerű borászati kézikönyv. Vegytani alapon írta ...* (1873)
* *Borászati vagyis pinczegazdászati káté.* (1875)

## Fontoj 
* membiografio hungare
* biografio hungare
* biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj instruistoj
Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj
Kategorio:Hungaraj revizoroj
Kategorio:Budapeŝtanoj
Internacia Popola Kolegio

La **Internacia Popola Kolegio** (, akronime **IPC**, ) estas popola altlernejo en Helsingør. La lernejo fokusiĝas al tutmonda civitaneco kaj interkultura kompreno. Kutime estas ĉirkaŭ 100 studentoj en la lernejo samtempe el multaj malsamaj naciecoj.

La kolegio havas kursojn kaj aŭtune kaj printempe, kaj ankaŭ anglajn kaj danajn kursojn dum la someraj ferioj. 

## Historio 
La Internacia Kolegio estis fondita de Peter Manniche en 1921 post la Unua Mondmilito kiel pacprojekto. La lernejo troviĝis en Helsingør dum sia centjara historio, escepte de 1943 , kiam germanaj soldatoj uzis la lernejon kiel kazernon dum la okupado. En 2022, la lernejo festis sian 100-an datrevenon.

## Eksaj studentoj de renomo 
* Jørgen Nash (m. 2004), dana pentristo kaj artisto
* Jomo Kenyatta (m. 1978), Ĉefministro kaj unua prezidanto de Kenjo
* d-ro. D.J. Davies (m. 1956), kimra ekonomikisto kaj naciisto
* Myles Horton (m. 1990), usona edukisto

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Popola altlernejo

## Eksteraj ligiloj 
* IPC Hejma retejo
* IPC Eks-studentoj 
Kategorio:Edukado en Danio
Loro Piana

**Loro Piana** estas itala kompanio, kiu specialiĝas pri altkvalitaj kaŝmiraj kaj lanaj vestoj.

Loro Piana liveras la plej bonajn krudmaterialojn el la tuta mondo, inkluzive de unika kaŝmiro de kaproj en norda Ĉinio kaj Mongolio, vikujo el la Andoj, fajna merino-lano el Aŭstralio kaj Nov-Zelando, kaj lotusfibro el Birmo.

## Historio 
La familio Loro Piana, origine el Trivero en norda Italio, komencis komerci pri lano komence de la 19-a jarcento. En 1924, Pietro Loro Piana fondis Loro Piana & C. Lia nevo, Franco, transprenis en 1941, kaj post la milito la kompanio establis sin kiel provizanto de lano kaj kaŝmiraj ŝtofoj al la flora altmoda industrio, kaj nacie kaj internacie. En la 1970-aj jaroj, Sergio kaj Pier Luigi Loro Piana transprenis, diversigante sin en luksajn varojn kaj evoluigante internacian podetalan dividon.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Luksaj varomarkoj
Kategorio:Kudristoj
Artur London

**Artur LONDON** (n. la 1-an de februaro 1915 en Ostrava, Aŭstrio-Hungario ; m. la 7-an de novembro 1986 en Parizo) estis ĉeĥoslovaka komunista politikisto, unu el la akuzitoj en la proceso de Prago (Slánský, Q2637407) en 1952.

## Vivo 
En 1937, London iris al Hispanio, kie li batalis en la Hispana Enlanda Milito kiel membro de la Internaciaj Brigadoj. Li iris al Francio post la malvenko de la Respublikanoj, kie li estis arestita dum la Dua Mondmilito kaj sendita al la koncentrejo Mauthausen-Gusen.

Post la milito, li loĝis iom da tempo en Svislando antaŭ ol translokiĝi kun sia familio al Prago, kie li fariĝis gvida figuro en la reganta Komunista Partio. Li fariĝis vicministro pri eksterlandaj aferoj en 1948. En 1951, li estis arestita kaj juĝita en la tiel nomata Slánský Proceso. Li estis akuzita pri esti cionisto, trockiisto kaj titoisto kaj estis kondamnita al ĝismorta malliberigo.

Li estis liberigita en 1955 kaj rehabilitita en 1963. Li translokiĝis al Francio, kie li kaj lia edzino, Lise London, verkis la libron ''L'Aveu* ("La Konfeso") pri siaj spertoj en la proceso de Slánský. Ĉar la ĉefaj akuzitoj en la proceso estis superuloj de London, la libro famigis lin. La libro poste fariĝis la bazo por la samnoma filmo *L'Aveu*, reĝisorita de Costa-Gavras kaj ĉefrolita de Yves Montand kaj Simone Signoret.

Lia edzino, Lise, rakontas la okazaĵojn en anglalingva dokumenta filmo *A Trial in Prague'', reĝisorita de Zuzana Justman (2002, 83 min.)

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Intervjuo (en la franca) pri lia vivo kun Lise London (Lise Ricol), lia edzino
* https://liselondonenespagnol.blogspot.com/ (en la hispana) intervjuoj kaj artikoloj pri Lise London

Kategorio:Ĉeĥoslovakoj de la Dua Mondmilito
Kategorio:Judaj socialistoj
Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj