Acetono

**Acetono** aŭ **propanono** aŭ **dimetilketono** estas senkolora likvaĵo, la plej simpla ketono CH3-CO-CH3. En normalaj kondiĉoj ĝi estas likvaĵo. Je normala atmosfera premo ĝi bolas je temperaturo de . Ĝi miksiĝas kun akvo en ĉiu proporcio.

## Historio 
La acetono unue estis produktita de Andreas Libavius en 1606 per distilado de plumbo (II) acetato.

En 1832, franca apotekisto Jean-Baptiste Dumas kaj la germana apotekisto Justus von Liebig determinis la empirian formulon de la acetono. En 1833, francaj apotekistoj Antoine Bussy kaj Michel Chevreul decidis nomi acetonon aldonante la sufikson -ono al la radikalo de la ekvivalenta acido (t.e., acetata cido) ekzakte kiel simile al produkto kiu tiam estis konfuzita kun la margarata acido, la margarono.

Antaŭ 1852, angla apotekisto Alexander William Williamson ekkomprenis ke acetono estis unu metilacetilo;[34] la sekvan jaron, la franca apotekisto Charles Frédéric Gerhardt konfirmis. En 1865, la germana kemiisto August Kekulé publikigis la modernan strukturan formulon por acetono. Johann Josef Loschmidt prezentis la strukturon de acetono en 1861, sed lia private publikigita broŝuro ricevis nur malmulte da atento. Dum 1-a Mondmilito, Chaim Weizmann evoluigis la procezon por industria produktado de la acetono (Weizmann Process).

## Produktado 
En 2010, la tutmonda produktada-kapacito por acetono estis taksita je 6.7 milionoj da tunoj jare. Per 1,56 milionoj da tunoj jare, Usono havis la plej altan produktada-kapaciton, sekvitan de Tajvano kaj kontinenta Ĉinio. La plej granda produktanto de acetono estas la usona firmao **INEOS Phenol**, posedante 17% de la kapacito de la mondo, kun ankaŭ signifa kapacito (7-8%) de Mitsui, Sunoco kaj Shell en 2010.[40] INEOS Phenol ankaŭ posedas la plej grandan produktejon de la mondo (420,000 tunoj/jare) en Beveren (Belgio). La plej alta prezo de acetono en somero 2011 estis 1100–1250 USD/tuno en Usono.

Aktuala metodo
Acetono estas produktita rekte aŭ nerekte el propeno. Ĉirkaŭ 83% de acetono estas produktitaj per la kumena procezo; kiel rezulto, acetona produktado estas ligita al fenola produktado. En la kumena procezo, benzeno estas alkiligata kun propileno por produkti kumenon, kiu estas oksigenita per aero por produkti fenolon kaj acetonon:

* Kumena procezo: Preparado de la **acetono** kaj **fenolo** per traktado de **benzeno** kaj **propileno**:

## Reakcioj 
### Reakcio 1 
* Preparado de la **acetono** per kalcinigo de la **baria acetato**:

### Reakcio 2 
* Preparado de la **propanamido** per traktado de **propanono** kaj **hidroksilamino** en ĉeesto de **fosfora triklorido** kaj akompanata per molekula rearanĝo ankaŭ konata kiel Transigo de Beckmann:

### Reakcio 3 
* Reduktigo de Clemmensen: Preparado de la **etano** per traktado de **propanono** kaj **klorida acido**:

### Reakcio 4 
* Reakcio de Wolff-Kishner: Preparado de la **etano** per traktado de **propanono** kaj **hidrazino**:

### Reakcio 5 
* Oksidigo de ketonoj (KMnO4): Preparado de la **acetata acido** per traktado de **propanono** kaj **kalia permanganato**:

### Sintezo 6 
* Preparado de la **acetona cianhidrino** per traktado de **propanono** kaj **cianida acido**:

### Sintezo 7 
* Preparado de la **propanono** per traktado de **acetileno** kaj **sodamido**, sekvata per interagado de **natria acetilido** kaj **metila jodido**. La tria parto konsistas je hidratigado de la **propino** formita en acida medio:

### Sintezo 8 
* Preparado de la **propanono** per kataliza hidratigo de la **etanolo** :

## Kombinaĵoj 
* Bromoacetono
* Jodoacetono
* Kloroacetono
* Ketonoj

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86  (perse)
* http://www.notes.co.il/ben-hateva/11137.asp  (hebree)
* http://www.chemnet.com.tw/magazine/200302/index12.htm  (ĉine)
* http://www.ilo.org/public/english/protection/safework/cis/products/icsc/dtasht/_icsc00/icsc0087.htm 


Kategorio:Ketonoj
Kategorio:Bioteknikaj produktoj
Kategorio:Solviloj