open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ladislav Stroupežnický

**Ladislav STROUPEŽNICKÝ**  (naskiĝis la 6-an de januaro 1850, mortis la 11-an de aŭgusto 1892) estis ĉeĥa dramisto kaj dramaturgo.

Stroupeĵnickij estis la unua dramaturgo de Nacia Teatro. Liaj fruaj teatraĵoj estas malsukcesaj. Manko de literatura klereco barieris ĉe li gvidi teatron, sed lia administrado bone profitis por teatro.

En la ĉeĥan literaturon li enskribiĝis precipe per sia dramo *Niaj gaskonoj* pri vilaĝaj riĉuloj, kiuj sin reciproke atutas en gastejo antaŭ la najbaroj fierante pri sia havaĵo, ĉar tion postulas ilia "honoro", sed ankaŭ pri honesta emerita soldato kaj malhonesta tajloro. La komedio apartenas al plej multe ludataj ĉeĥaj klasikaĵoj, sukcese filmita.

## Teatraĵoj 
# **Zvíkovský rarášek** (Diableto de Zvíkov)
# **Paní mincmistrová** (Sinjorino edzino de la monerstampeja estro)
# **Naši furianti** (Niaj gaskonoj)

## Eksteraj ligiloj 
* http://web.telecom.cz/antoni/furianti/furianti0-0.htm  

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj dramistoj
Kategorio:Dramaturgoj
Dativo

La **dativo** estas gramatika kazo, kies ĉefa rolo estas montri la nerektan objekton de verbo.

La dativo estas fleksia kazo en Sanskrito, la malnovgreka, Latino, la germana, kaj Volapuko inter multaj aliaj.

En Esperanto, la dativo ne ekzistas kiel memstara kazo. Anstataŭe oni uzas la prepozicion *al* por montri la nerektan objekton.

En la Hinda lingvo, la akuzativo kaj la dativo montriĝas per unusola postpozicio को ("ko").

En Arcaicam Esperantom (Praesperanto kreita de Manuel Halvelik por helpi tradukistoj pri arkaikaj lingvaĵoj), dativon oni uzas anstataŭ la prepozicion *ad(i)* ("al) aŭ por montri movon (kiel mova akuzativo en Esperanto).

Kategorio:Gramatikaj kazoj
Kirk Douglas

**Kirk DOUGLAS**, realnome: Issur Danielovitch DEMSKY (naskiĝis la , mortis la ) estis usona aktoro.

Li naskiĝis en Amsterdam, Novjorkio, kiel filo de rus-devenaj judoj. Dum sia aktora kariero li ĉefe aperis en krimfilmoj kaj vakeraj filmoj, sed ankaŭ brilis en karakteraj roloj.[eta|250ra|Kun [Eve Miller en The Big Trees (La grandaj arboj) (1952)]]Ankaŭ lia filo Michael Douglas famiĝis kiel aktoro.

En 2001 li kadre de la Berlina Internacia Film-Festivalo Berlinale en Germanio ricevis la premion Honora Ora Urso pro sia vivoverko.

## Listo de filmoj 
* *The Strange Love of Martha Ivers* (1946)
* *Out of the Past* (1947)
* *A Letter to Three Wives* (1949)
* *Champion* (1949)
* *The Glass Menagerie* (1950)
* *Big Carnival* (1951)
* *Detective Story* (1951)
* *The Bad and the Beautiful* (1953)
* *Lust for Life* (1956; Kirk Douglas en la rolo de Vincent van Gogh)
* *Paths of Glory* (1957)
* *Last Train from Gun Hill* (1959)
* *Spartacus* (1960)
* *Paris brûle-t-il ?* (1966)
* *The Final Countdown* (1979)
eta|maldekstra|250ra|
eta|maldekstra|250ra|

## Vidu ankaŭ 
* 100 Jaroj... 100 Steluloj de AFI

## Eksteraj ligiloj 
*  *(pri la filmo, kie li ludis)*

Kategorio:Usonaj aktoroj
Kategorio:Trotuaro de famo en Holivudo
Kategorio:Usonaj centjaruloj
Do

La literkombino **Do** havas plurajn signifojn:

*En muziko, **Do** estas **tononomo**.
*En Esperanto "*do*" estas konjunkcio.
*Laŭ ISO 3166 "DO" estas la kodo de Domingo.
***Do** estas nomo de litero "D" en Esperanto.
***do** estas komando de multaj programlingvoj por programi ciklan plenumon.
***.do** estas nacia domajno de la alta nivelo de Domingo.

## Vidu ankaŭ 
* D
* D kun nombro
* DD
* Ð
Re

La literkombino **RE** havas plurajn signifojn:
* **Re** estas simbolo por renio je kemio.
* Ĉe muziko, **Re** estas tononomo laŭ Solfeĝo muzika sistemo.
* **Re** estas komunumo en Vestfold, Norvegio
* **Re-** estas prefikso en Esperanto, pri ĝia aparta uzo vidu artikolon reeco.
* **RE** estas laŭ normo ISO 3166 landokodo de Reunio.
* **.re** estas nacia domajno de la alta nivelo de Reunio.
* **Re** estas simbolo de matematika funkcio kiu prenas reelan parton de kompleksa nombro.
* **Re** estas komunumo en Italio.
* **RE** estas kodo de provinco Reggio Emilia de Italio.
Mi

**Mi** povas signifi
* Ĉe muziko, **Mi** estas muziknoto.
* **Mi** estas unuapersona pronomo.
* **Mi aŭ Mio** kiel indiko de si mem; de propra esteco.
* **Mi** estas poema verko de Augusto dos Anjos.
* Laŭ ISO 639 **mi** estas la kodo de la maoria lingvo.
* En Italio **MI** estas la kodo de la provinco Milano (laŭ ISO 3166-2).
* En Usono **MI** estas la kodo de la usona ŝtato Miĉigano (laŭ ISO 3166-2).
* Nomoj de speco **MI** kun nombro havas subdividaĵojn de britia regno. Vidu en MI5, MI19.
Fa

*Ĉe muziko, **fa** estas tononomo.
*Laŭ ISO 639 *fa* estas la kodo de la persa lingvo.
* Fa estas nomo de komunumo en Aude
* Fa (araba litero)
SOL

* Ĉe muziko, **Sol** estas tononomo.

* **Sol** ankaŭ estas scienca nomo por Suno (de la latina *sol*, *-is* = suno).
* **Sol (metroo de Madrido)** estas metrostacio en Madrido.
* **Sol (stacidomo)** estas fervoja stacio en Madrido.

La trilitera mallongigo "sol" aŭ "SOL" havas jenajn signifojn:

***sol** estas kodo de lingvo laŭ normo ISO 639-3.
***Charneca de Belas ao Pôr-do-Sol**
***Raposa Serra Do Sol**
***Sol-Ileck**
* Iama **Sudokcidentgermana Esperanto-Ligo** (SOL, inter la du mondmilitoj, poste en 1947 refondita je mallongigo SOGELO) en Germanio
La

**La** povas signifi
* Ĉe muziko, **la** estas tononomo simbolata per A.
* En kemio **La** estas simbolo de lantano.
* En Esperanto **la** estas la difina artikolo.
* Laŭ ISO 3166 "LA" estas la landokodo de Laoso.
* Laŭ ISO 639 "la" estas la lingvo-kodo de la latina lingvo.
* **.la** estas nacia domajno de la alta nivelo de Laoso.
* En Usono **LA** - prononco  - estas mallongigo por Los-Anĝeleso.
* En Usono **LA** estas Luiziano - usona ŝtato.

## En Esperanto aperis 
* *De abrakadabra al zigurato 28 babiladoj pri vortoj* de Sten Johansson - elŝutebla
Himenopteroj

alternative=Слева: красный огненный муравей, медоносная пчела; Справа: оса обыкновенная, пилильщик Tenthredopsis sordida|eta|311x311ra
La **himenopteroj** (latina: *Hymenoptera*) estas ordo de insektoj kiu inkluzivas abelojn, formikojn kaj vespojn. Pioniro en la prihimenoptera esplorado estis Otto Schmiedeknecht el Turingio.

## Genroj kaj specioj 
* Abeledoj
* *Apis* aŭ Mielabeloj
** *Apis dorsata*
* Megaĥiledoj, *Megachilidae*
* Masonabeloj
** *Osmia*
* Meliponinoj
* Vespedoj
* *Brachygastra* aŭ Mielvespoj
* Vespo (genro)
** Krabro, *Vespa crabro*
** Orienta vespo, *Vespa orientalis*

## Bildaro 

Dosiero:Bee wings in detail.jpg|*Apis mellifera*
Dosiero:Urocerus gigas.jpg|*Urocerus gigas*
Dosiero:Bombus terrestris1 trzmiel ziemny small.jpg|*Bombus terrestris*

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.bwars.com 
* http://www.lasius.narod.ru 
* http://tolweb.org/tree?group=Hymenoptera&contgroup=Endopterygota 
* http://www.toyen.uio.no/norhym 


Kategorio:Insektoj
SVRR

**SVRR** estas mallongigo de *Sluĵba vneŝnej razvedki Rossii* (, Komitato de ekstera skoltado de Rusio).

La **20-an de decembro** jare **1920** estas organizita la unua eksterlanda sekcio **VĈK**, gvidinte de **Jakov Davidov**. Ĉefaj celoj de ekstera skoltado en jaroj **1918**-**1920** estis batalo kun ekstera kaj interna kontraŭrevolucio. Poste, ekstera skoltado devis trovi alilandajn kontraŭrevoluciajn organizaciojn, kiuj volis detronigi sovetian partion. Aliaj celoj estis memkompreneblaj: kolektado de informoj de ia speco, frakaso de organizaciojn de eksterlandaj elmigrantoj. En tia-ĉi tempo ne estis grave, ĉu la kolektitaj informoj estis akiritaj leĝe aŭ senleĝe.

Ekstera skoltado ludis gravan rolon en kreaĵo de atoma armilo. Kunlaboro de spionoj kaj atomisto **Igor Kurĉatov** rezultis en kreaĵo de atoma bombo laŭ usona modelo.

## Eksteraj ligiloj 
* Официальный сайт Службы внешней разведки России
* Служба внешней разведки на сайте «Agentura_Ru»
* Секреты российской разведки // «Rosijskaja gazeta», 20.12.2005.
* Крутиков Е. «Нарышкину в СВР придётся кое-что исправить» // Взгляд.ру, 23.09.2016
* Млечин Л. М. С кем идти в разведку? // Novaja gazeta, 26.09.2016

Kategorio:Mallongigoj
Kategorio:Politiko de Rusio
Kategorio:Spionado
Duto

En muziko, **duto** (aŭ **sekundo**) estas intervalo inter du sinsekvaj tonoj de diatona gamo. La duto, aŭ sekundo (el la latina secunda = "la dua"), rilatas do al la intervalo inter du apudaj ŝtupoj (ekz. c-d kaj ankaŭ e-f). La komplementa intervalo de la duto estas la septo. 

En pli malvasta signifo, la **sekundo** (**duto** aŭ **supertoniko** ) ankaŭ estas la dua tono, kiu kuŝas sur la dua grado de gamo (ekz. d en la tonalo C-maĵoro). 

## Variaĵoj 

400px*Ekzemploj de dutoj* (vidu la tekston)

Dutoj ekzistas en kvar variaĵoj. Tre oftaj estas
* la **granda duto** aŭ **plenduto** (a), kiu konsistas el la intervalo de plenduto (ĝi rilatas al la proporcio de la du tonaltoj je 9/8, t.e. ĉirkaŭ 203,9 cendoj) ankaŭ nomita **maĵora sekundo** kaj
* la **eta duto** aŭ **duonduto** (b), kiu konsistas el la intervalo de duonduto, ankaŭ nomita **minora sekundo**.

Multe pli maloftas
* la **aŭgmentita duto** (c), kies intervalo duontonon pli grandas ol la "granda duto", kaj
nur teorie ekzistas
* la **diminuita duto** (d), kies du tonoj fakte same sonas.

## Difinate per tonsilaboj 
Pli precize eblas difini muzikajn intervalojn per tonsilaboj: Duto estas intervalo inter tono kaj skale sekva tono.

### Kodaje 
Tonalto de toniko  [do] estas 2 (kaj de [Do] estas 1). Duto de [do]
* al [re] estas 9/8 = 1,125
* al [ri] estas 9/8 * 25/24 = 75/64 = 1,171875
* al [ra] estas 9/8 * 24/25 = 27/25 = 1,08

### Barate 
En Barato tonalto de toniko  [sa] estas 2 (kaj de [Sa] estas 1). Duto de [sa]
* al [ra] estas 33/32 = 1,03125
* al [ri] estas 16/15 = 1,0666...
* al [ru] estas 10/9, = 1,111...
* al [re] estas 9/8 = 1,125

La ĉi-supraj ciferoj montras la relativajn diferencojn de frekvencoj de tonoj.

## Aŭdaj ekzemploj 
* Eta duto (duontono):
** supren 
** suben 
* Granda sekundo (plentono):
** supren 
** suben 

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* la neoficiala esperanta sufikso -t-
* Intervalo
* Disonanco
* Dutonaleco
* Sekundo (mezurunuo de tempo)

Kategorio:Intervaloj
Kategorio:Muzika terminologio
Modalo (muziko)

En gamo la aranĝo de kvin plentonoj kaj du duontonoj inter la sinsekvaj tonoj determinas modalon.

En la eŭropa muzik-tradicio oni konas la uzon de jenaj modaloj, kiuj fariĝis **aŭtentaj modaloj** en la mezepoka muziko:

: Doria modalo (D E F G A B C)
: Frigia modalo (E F G A B C D)
: Lidia modalo (F G A B C D E)
: Miksolidia modalo (G A B C D E F)

Ili konsistas el du kvar-notaj gametoj (mlat. *tetrachordus*) jam konataj en la antikveco. Kiam la supraj kvar notoj estas metataj antaŭe, ne perdante la originan tonalan centron (lat. *finalis*, fino), oni obtenas la **plagalajn modalojn** (por kadencoj):

: Hipodoria modalo (A B C **D** E F G)
: Hipofrigia modalo (B C D **E** F G A)
: Hipolidia modalo (C D E **F** G A B)
: Hipomezolidia modalo (D E F **G** A B C)

En la jaro 1547, la svisa erudiciulo Glareano aldonis la ceterajn kvar modalojn:

: Eolia modalo (A B C D E F G)
: Ionia modalo (C D E F G A B)
: Hipoeolia (E F G **A** B C D)
: Hipoionia (G A B **C** D E F)

El la eolia kaj ionia modaloj evoluis respektive la modernaj minora kaj maĵora gamoj. En malnova eklezia muziko, en kelkaj specoj de popolmuziko kaj en moderna ĵazo modaloj ludas gravan rolon. Ekzemple en la hispana flamenko oni ofte uzas la lidian modalon; Miles Davis, la "patro" de la modala ĵazo, verkis sian komponaĵon "So What" surbaze de la doria modalo.
eta|maldekstra|500px|

## Vidu ankaŭ 
* Diatona gamo
* Tonsilabo

Kategorio:Gamoj
Listo de osmanidaj imperiestroj

La **osmanidoj** estis dinastio, nome Otomana dinastio, fondita de Osman la 1-a, de Selĝuka turka tribo Söğüt en okcidenta Anatolio. Ĝi estris la Osmanidan imperion.

## Sultanoj de la Otomana Imperio 
[eta|Otomana Ceremonia Barbirmantelo (detalo), komenco de la 18a jarcento, Turkio. Ĉiutage la [imperiestro|Sultano vestis diferencan prilaboritan broditan ruĝan mantelon por sia ĉiutaga barbirado. Publikaj montroj de eksterordinara luksego estis konsideritaj esencaj por la elteno de la Otomana imperia aŭtoritato. Tekstila kolekto de LACMA.]]
* Osman la 1-a (1299-1326)
* Orhan la 1-a (1326-1359)
* Murad la 1-a (1359-1389)
* Bajezid la 1-a (1389-1402)
* Mehmed la 1-a (1403-1421)
* Murad la 2-a (1421-1451)
* Mehmed la 2-a (la Konkerinto) (1451-1481)
* Bajezido la 2-a (1481-1512)

## Sultanoj kaj kalifoj de la Otomana Imperio 
Ekde 1517 la sultanoj de la Otomana Imperio aldone ankaŭ havis la titolon kalifo.
eta|dekstra|200px|Selimo la 2-a.
* Selim la 1-a (1512-1520)
* Sulejmano la 1-a (la Glora) (1520-1566)
* Selim la 2-a (1566-1574)
* Murad la 3-a (1574-1595)
* Mehmed la 3-a (1595-1603)
* Ahmed la 1-a (1603-1617)
* Mustafa la 1-a (1617-1618)
* Osman la 2-a (1618-1622)
* Mustafa la 1-a (1622-1623)
* Murad la 4-a (1623-1640)
* Ibrahim la 1-a (1640-1648)
* Mehmed la 4-a (1648-1687)
* Sulejmano la 2-a (1687-1691)
* Ahmed la 2-a (1691-1695)
* Mustafa la 2-a (1695-1703)
* Ahmed la 3-a (1703-1730)
* Mahmud la 1-a (1730-1754)
* Osman la 3-a (1754-1757)
* Mustafa la 3-a (1757-1774)
* Abd-ul-Hamid la 1-a (1774-1789)
* Selim la 3-a (1789-1807)
* Mustafa la 4-a (1807-1808)
* Mahmud la 2-a (1808-1839)
* Abd-ul-Meĝid (1839-1861)
* Abd-ul-Aziz (1861-1876)
* Murad la 5-a (1876)
* Abd-ul-Hamid la 2-a (1876-1909)
* Mehmed la 5-a (Resad) (1909-1918)
* Mehmed la 6-a (Vahdettin) (1918-1922), lasta sultano

## Kalifo 
En 1922, la sultaneco estis finita.
* Abd-ul-Meĝid la 2-a, kiel kalifo (1922 - 1924).
En 1924, ankaŭ la kalifeco estis finita.

## Vidu ankaŭ 
* Kénizé Mourad

Dosiero:Ottoman 1683.png|Mapo de la Osmanida Imperio


Osmanidaj imperiestroj
Osmanidaj imperiestroj
Murado la 5-a

Sultano **Mehmed Murad la 5-a** ( - ) estis imperiestro de la Osmanida imperio kiu regis ekde  ĝis la 31-a de aŭgusto de la sama jaro. Li estis la filo (nevo?) de Sultano Abd-ul-Aziz. Li anoncis liberalan konstitucion por la regno, sed regis nur 93 tagojn, ĉar oni kredigis ke li suferis pro mensa malsano, por sentronigi lin kaj anstataŭgi per Abd-ul-Hamid la 2-a, kaj li pasigis la tutan ceteran vivon enkarcerigita.

## Vidu ankaŭ 
* lia pranepino Kénazé Mourad

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Abd-ul-Hamid la 2-a

eta|maldekstra|Abd-ul-Hamid la 2-a
**Abd-ul-Hamid la 2-a** (naskiĝis la 21-an de septembro 1842, mortis la 10-an de februaro 1918) estis sultano de la Osmanida imperio de la 31-a de aŭgusto 1876 ĝis la 27-a de aprilo 1909. Li estis la filo de sultano Abd-ul-Meĝid, kaj sekvis al la reĝeco post kiam lia frato Murad la 5-a malgajnis sultanecon la 31-an de aŭgusto 1876.

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.student.co.il/meast/1st-year01.htm 
* http://lcweb2.loc.gov/pp/ahiiquery.html

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Abd-ul-Meĝid

eta|Abd-ul-Meĝid
**Abd-ul-Meĝid** ( – ) estis imperiestro de la Osmanida imperio kaj sekvis sian patron Mahmudo la 2-a la . Lia regno estis notinda pro interna naciismo kaj invadoj kontraŭ Eŭropaj fortoj.

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Abd-ul-Aziz

eta|Abd-ul-Aziz
**Abd-ul-Aziz** (n. , m. ) estis la 32-a sultano de la osmanida imperio, la 2-a filo de Mahmudo la 2-a. Li modernigis la mararmeon, konstruis fervojojn kaj fondis la unuan nacian muzeon. Abd-ul-Aziz posteulis sia fraton en 1861 kaj estis murdita de siaj ministroj en 1876. Li tre interesiĝis pri okcident-eŭropa kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* Tra la mondo, pionira tutmonda revuo esperantista, novembro 1906, paĝo 65 pri li en la arkiva retejo bitarkivo

Kategorio:Osmanidaj imperiestroj
Kategorio:Sultanoj
Irene Pepperberg

Biologio > Etologio > Irene PEPPERBERG < Papagoj
----
**Irene PEPPERBERG** estas usona Psikologiisto, kiu studas la intelektajn kapablojn de birdoj, fama pro siaj malkovroj rilate Griza papago "Alex".

## Eksteraj ligiloj 
* Alex Fondaĵo 
* 

Kategorio:Usonanoj
Hunano

**Hunano** (, signifante 'lagosudo') estas provinco sude de la lago *Dòngting Hú* (洞庭湖) en Ĉinio. Ĝi situas en sudo de la ĉina ĉeftero.

Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

## Urboj 
* Ĉangŝa (ĉefurbo, prefektujnivela)
* Ĉande (prefektujnivela)
* Ĉenĝou (prefektujnivela)
* Ĝaĉaĉi (prefektujnivela)
* Ĝuĝou (prefektujnivela)
* Hengjang (prefektujnivela)
* Hŭajhŭa (prefektujnivela)
* Jijang (prefektujnivela)
* Jonĝou (prefektujnivela)
* Juejang (prefektujnivela)
* Loudi (prefektujnivela)
* Ŝaojan (prefektujnivela)
* Sjantan (prefektujnivela)
* Taojuan (Ĉande) (distriktonivela)

Dosiero:Wulingyuan from Tianzishan.jpg|
Dosiero:China provinces hunan.png|
Dosiero:China-Hunan-he.png|

## Vidu ankaŭ 
* Lago Dongting

## Eksteraj ligiloj 
* Registaro de Hunana Provinco
* Mapoj de Hunano 
* Reportoj de Hunano
* [http://www.2118.com.cn ] 

Kategorio:Provincoj de Ĉinio
Asteracoj

[eta|[alpoj|alpa astero (*Aster alpinus*)]]
[alternative=Ilustracja|eta|Morfologio (montara [arniko)]]
La **asteracoj**.

Tiu familio havas infloreskojn en formo de kapituloj. Pli frua nomo de la familio estis la kompozitoj (*Compositae*).

## Taksonomio 
### Subfamilioj 
Barnadesioideae
Cichorioideae
:Tribo Arctotidae
:Tribo Cardueae
:Tribo Eremothamneae
:Tribo Lactuceae
:Tribo Liabeae
:Tribo Mutisieae
:Tribo Tarchonantheae
:Tribo Vernonieae
Asteroideae
:Tribo Anthemideae
:Tribo Astereae
:Tribo Calenduleae
:Tribo Eupatorieae
:Tribo Gnaphalieae
:Tribo Helenieae
:Tribo Heliantheae
:Tribo Inuleae
:Tribo Plucheae
:Tribo Senecioneae
:Tribo Tageteae

### Kelkaj taksonoj 
* *Achillea* akileo
* *Ambrosia* ambrosio
* *Arctium* arkteo
** *Arctium lappa* lapo
* *Arnica* arniko
** *Arnica montana* monta arniko
* *Artemisia* artemizio
** *Artemisia dracunculus* estragono
* *Carduus* karduo
* *Carlina* karlino
** *Carlina vulgaris* arĝentokardo staranta
** *Carlina acaulis* arĝentokardo sentiga
* *Centaurea* centaŭreo
* *Chichorium* cikorio
* *Circium* cirsio
* *Cynara* cinaro
** *Cynara cardunculus* kardono
** *Cynara scolymus* artiŝoko
* *Echinacea* ekinaceo
* *Echinops* ekinopso
* *Guizotia* gvizotio
* *Lactuca* laktuko
** *Lactuca sativa* kultiva laktuko
* *Lapsana* lapsano
** *Lapsana communis* ordinara lapsano
* *Leontodon* leontodono
* *Onopordum* onopordo, azena kardo
* *Saussurea alpina* saŭsureo
* *Scalesia*
** *Scalesia helleri*
* *Silibo* silibo
** *Silibo marianum* maria-kardo
* *Smallanthus*
** *Smallanthus sonchifolius* jakono
* *Sonchus* sonko
* *Taraxacum* taraksako
** *Taraxacum officinale* oficina taraksako
* *Tragopogon* tragopogono
** *Tragopogon porrifolius* porefolia tragopogono

### Listo de ĉiuj genroj laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (28 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

## Bildaro 

Dosiero:Cosmos bipinnatus3.jpg|dupinata kosmoso (*Cosmos bipinnatus*)
Dosiero:AsterNovi-belgii-flower-1mb.jpg|*Symphyotrichum novi-belgii*

## Vidu ankaŭ 
* Tremetono

## Eksteraj ligiloj 
* http://delta-intkey.com/angio/www/composit.htm  

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Asteracoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kunaĵo

La **kunaĵo** aŭ **kunigaĵo** de du aroj A kaj B estas la aro, kiu entenas precize tiujn elementojn, kiuj apartenas aŭ al A aŭ al B. La notacio por kunaĵo de A kaj B estas A ∪ B (legu *a kun bo* aŭ *a aŭ bo*):
:A\cup B=\{x:x\in A\vee x\in B\}
Dosiero:Venn A union B.png

Pli ĝenerala nocio estas kunaĵo de arbitra familio de aroj:
:\bigcup_{i\in I}A_i = \{a:\exist i \in I(a\in A_i)\}

## Formala difino 
Por familio de aroj \{X_i\}_{i\in I}, la **kunaĵo** aŭ **kunigaĵo** \textstyle\bigcup_{i\in I}X_i estas la jena aro:
:\forall x\colon x\in\bigcup_{i\in I}X_i \iff  \exists i\in I\colon x\in X_i.
Se familio de aroj konsistas el nur du aroj X kaj Y (elementoj de la familio), tiam la **kunaĵo** (aŭ **kunigaĵo**) X\cup Y estas la aro, tia ke elemento x apartenas al X\cup Y se kaj nur se
* *x* apartenas al X aŭ
* *x* apartenas al Y.
La konjunkcio "aŭ" tie ĉi estas ne-ekskluziva; elementoj, kiuj estas en ambaŭ aroj, estas en la kunaĵo.

Speciale, se la indica aro I estas malplena aro, tiam ankaŭ la kun(ig)aĵo de nul aroj estas malplena aro:
:\bigcup\varnothing = \varnothing.

## Ecoj 
La kunigo de aroj estas komuta (kio ne tuj evidentas el la prepozicio "kun") kaj asocia.

## Ekzemplo 
Ekzemple la kunaĵo el la aroj {1,2,3} kaj {2,3,4} estas {1,2,3,4}. La nombro 9 ne apartenas al la kunaĵo de la aro de primoj {2,3,5,7,11,...} kaj la aro de paraj nombroj {2,4,6,8,...}, ĉar 9 estas nek primo nek para nombro.

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Komunaĵo
* Aroteorio
* Komplemento

Kategorio:Aro-teorio
Listo de urboj de Zimbabvo

eta|300px|Mapo de Zimbabvo
Jen listo de urboj de Zimbabvo:
* Bulawayo
* Chitungwiza
* Gweru
* Harare
* Hwange
* Kwekwe
* Mutare

URBOJ
ZIMBABVO
Mirtacoj

alternative=Illustration Myrtus communis0.jpg|eta|500x500ra|Illustration Myrtus communis0
La **mirtacoj**

Tiuj plantoj plejparte hejmiĝas en Aŭstralio (ĉirk.  85 specioj) kaj en tropika Ameriko.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (8 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝian specion.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Bildaro 

Dosiero:Acca sellowiana4.jpg|akao de Sellow *Acca sellowiana*

## Vidu ankaŭ 
* Mirto

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Mirtacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Lamiacoj

alternative=Salvia officinalis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-126.jpg|eta|395x395ra|Salvia officinalis
alternative=Ilustracja|eta|Blanka lamio
La **lamiacoj**.

Inter la membroj de tiu ĉi familio oni trovas plurajn el la plej gravaj spicherboj, vaste uzataj en kuirado kaj kiel medikamentoj, ekzemple bazilio, hisopo, lavendo, majorano, meliso, mento, origano, pipromento, pulegio, rosmareno, salvio, satureo kaj timiano.

La plantoj kelkfoje grandiĝas ĝis arbustetoj aŭ arbedoj, sed apenaŭ troviĝas en formo de arboj aŭ vitoj.

Alternativa taksonomia nomo estas ***Labiatae*** (el la latina vorto *labia* pri lipo), ĉar la floroj tipe havas petalojn ĉe kiuj nedisigeble kunkreskas supra kaj malsupra "lipoj".

La folioj enhavas odorozajn esencajn oleojn, kiuj donas la "spicecon" al la herboj; ili elkreskas en kontraŭaj paroj, kaj ĉiu paro estas 90-grade tordita rilate la antaŭa paro.

La tigoj estas laŭsekce pli-malpli kvadrataj.

La floroj estas kutime duseksaj kaj formas densajn cumajn infloreskojn. Ili estas dulatere simetriaj kun 5 kununuigitaj petaloj, 5 kununuigitaj sepaloj, 4 (2) stamenoj kaj 2 karpeloj kun po du ovoloj; ĉiu karpelo duoniĝas per vando, tiel ke la frukto aspektas kiel kvarakeno.

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (25 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Bildaro 

Dosiero:Agastache anisata0.jpg|*Agastache anisata*
Dosiero:Phlomis lychnitis.JPG|*Phlomis lychnitis*
Dosiero:Melissa officinalis1.jpg|citronmeliso (*Melissa officinalis*)
Dosiero:Illustration Thymus serpyllum0.jpg|*Thymus serpyllum*

## Referencoj
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Lamiacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Apiacoj

[eta|Infloresko de [karoto (*Daucus carota*)]]
alternative=Ilustracja|eta|karoto
alternative=Apium graveolens.|eta|Apium graveolens.
La **apiacoj**.

Tiu familio havas umbelojn, ombrelosimilajn florarojn, tial la alternativa nomo estas umbeliferoj (*Umbeliferae*). Ĝiaj tigoj estas kavaj kaj ekipitaj per kanaloj sekreciantaj rezinojn kaj bonodorajn esencojn. Laŭ la genro la radiko estas pivota, rizoma aŭ tubera.

## Kelkaj famaj taksonoj 
* *Azorella*
* aneto
* angeliko
* anizo
* apio
* arakaĉo
* cerefolio
* celerio
* fenkolo
* karoto
* koriandro
* kumino
* levistiko
* petroselo
* pufa peŭcedano
* sukerradiko (*Sium sisarum*)
* kampa eringio (*Eryngium campestre*)
* tubera kerofilo

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (27 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*Genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**Genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.
:***Genro tradicie en la familio kaj ĉeestanta en PIV sed ne akceptita nek en TPL nek en WFO.

## Bildaro 

Dosiero:Apiaceae Pimpinella anisum.jpg|Anizo (*Pimpinella anisum*)
Dosiero:Cow Parsnip.jpg|*Heracleum lanatum*
Dosiero:Laserpitium latifolium3.jpg|*Laserpitium latifolium*

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Apiacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Jakov Davidov

**Jakov DAVIDOV** (ruse: Яков Христофорович Давыдов, **Jakov Ĥristoforoviĉ Davidov**) naskiĝis la 10-an de oktobro 1888, mortis jare 1938.

Jakov naskiĝis en la familio de eta komercanto kaj jare 1907 finstudis la 1-an tbilissan gimnazion. Kiam li studis en la peterburga universitato, li estis arestita por revolucia agado. Garantie libertinta de aresto, li elmigris en Belgio. Tie Jakov estiĝis spiono. Poste li revenis al Rusio kaj estis varbita de sovetia partio. Jare 1920 li estiĝis estro de fremdlanda sekcio de VĈK (estonta SVRR). Li laboris en Irano, Francio, Ĉinio, Pollando, Ukrainio. En la jaro 1938 laŭ kondamno de speciala konsiloĝo de VĈK estis pafmortigita.

Davidov, Jakov
Davidov
The Matrix Revolutions

***The Matrix Revolutions*** (*La Matrico Revolucioj*) estas filmo, kiun verkis kaj reĝisoris la fratinoj Wachowski. Ĝi aperis en 2003 kiel la dua el du sekvaĵoj de *The Matrix*.

Ĝi temas pri la fina batalo inter la homoj kaj la maŝinoj, kaj inter Neo (Keanu Reeves) kaj agento Smith (Hugo Weaving)

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2003
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
The Matrix Reloaded

***The Matrix Reloaded*** (*La Matrico Reŝargita*) estas filmo, kiun verkis kaj reĝisoris la fratoj Wachowski. Ĝi aperis en 2004 kiel la unua el du sekvaĵoj de *The Matrix*.

## Resumo 
Maŝinoj tunelas por ataki Cionon, la subteran urbon de la homaj ribeluloj. Samtempe Neo spertas koŝmarojn, en kiu Trinity falas el alta konstruaĵo kaj estas pafita de iu Agento.

Neo renkontas la Orakolon. Ŝi klarigas, ke por savi Cionon li devos iri en la ĉefkomputilon de la Matrico. Tiam Smith aperas, ne detruite, sed ne plu Agento. Li akiris la kapablon multobligi sin, kaj pli ol cent kopioj de li samtempe batalas kontraŭ Neo.

Neo sukcesas atingi la ĉefkomputilon, kie li renkontas la Arkitekton, kreinton de la Matrico. Tiu diras, ke Neo estas la rezulto de neforigebla anomalio en la Matrica matematiko; ke Ciono ekzistas nur por stabiligi la sistemon kontraŭ tiuj, kiuj malakceptas la iluzion; kaj ke la maŝinoj jam kvinfoje detruis Cionon, kaj nun detruos ĝin denove kaj ŝargos la sepan version de la Matrico.

Neo devas elekti, ĉu savi Cionon aŭ Trinity, kies falo el la konstruaĵo nun ne plu estas sonĝo. Pro lia amo al ŝi li elektas savi ŝin, kaj do kontraŭas la profetaĵon de la Orakolo. Tiu profetaĵo estis mensogo por regi la homojn.

En la reala mondo, kelkaj maŝinoj subite atakas, sed Neo iel sukcesas detrui ilin per la volo. Li tamen falas en profundan komaton, same kiel Bane [bejn] — ribelulo, en kies korpo nun loĝas parto de la konscio de Smith.

## Ĉefrolas 
* Keanu Reeves kiel Neo
* Laurence Fishburne kiel Morpheus
* Carrie-Anne MOSS kiel Trinity
* Hugo Weaving kiel Agento Smith
* Gloria Foster kiel la Orakolo
* Helmut Bakaitis kiel la Arkitekto
* Ian Bliss kiel Bane

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Filmoj aperintaj en 2004
Kategorio:Usonaj sciencfikciaj filmoj
Tiĥoreck

**Tiĥoreck** () estas rusia urbo en Krasnodara regiono, fondita jare 1874 kiel vilaĝo ĉe la fervojstacio *Tiĥoreckaja* (ekfunkciis jare 1875). Fine de la 19-a jarcento fervoja stacio *Tiĥoreckaja* estis ĉefa fervoja nodo de intense uzata fervojo Rostov-Vladikavkaz. Statuso de urbo estis akirita jare 1926. Ĝis 1926 la urbo antaŭe estis nomita kiel *Tiĥoreckaja* (Тихорецкая).

* horzono: GMT+3h (la loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005))
* loĝantaro:
** 49,7 mil (en 1959)
** 66,9 mil (en la aglomeraĵo en 2001)

Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 03429.

La urbo estis fondita en jaro 1874.

La interurba telefona kodo estas 86196, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).

## Ekonomio 
Ekonomio de la urbo bazas sur metalreciklado kaj stablokonstruado. La urbo produktadis konstruajn materialojn. Minkampoj de argilo ankaŭ troviĝas en la urbo.

En ĉirkaŭaĵo de la urbo oni kreskigas tritikon, avenon, hordeon, maizon kaj aliajn grenojn. En Tiĥoreck estas disvolviĝita bestobredado kaj prilaboro de lakto. Entute en la urbo estas 14 produktejoj de nutraĵoj.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* Interaktiva mapo de la urbo 

Kategorio:Urboj de Krasnodara regiono
Fjodor Volkov

**Fjodor Grigorjeviĉ Volkov** (; 1729, Kostroma — 1763) estis fama rusia aktoro kaj teatra aganto.

Li estis filo de komercisto. En 1750 Volkov organizis en Jaroslavl amatoran teatran trupon. Poste, estis konstruita teatreto por 1000 spektantoj kaj Volkov iĝis ties la unua aktoro kaj sampetme estro de la teatro. Fruaj operoj estis:
* *Korfavoro de Titov*
* *Kronadinta Jevdoksija*

Li estis konsiderata unu el fondintoj de la Rusia teatro en Moskvo en 1759. Samtempe li estis talentohava muzikisto, poeto, pentristo kaj skulptisto.

Kategorio:Rusiaj aktoroj
Kategorio:Rusiaj muzikistoj
Kategorio:Rusiaj skulptistoj
Kategorio:Rusiaj dramistoj
Kategorio:Rusiaj poetoj
Kategorio:Rusiaj pentristoj
Kategorio:Rusiaj framasonoj
Kategorio:Naskiĝintoj en Kostroma provinco
Kategorio:Mortintoj en Moskvo
Novlando kaj Labradoro

**Novlando kaj Labradoro** (ofte nomata simple **Novlando**;  ;  ) estas provinco de Kanado. Tiu mara provinco havas du partojn: la insulo de Novlando, , kaj regiono en la Kebekia duoninsulo de Labradoro, , apartigita de la Markolo Bel-Insulo. Novlando kaj Labradoro estas la plej orienta provinco en Kanado. La ĉefurbo estas Sankt-Johano ( urbanoj laŭ la censo de 2021). Laŭ la stato de  en la provinco vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².

La nuna ĉefministro de Novlando kaj Labradoro ekde la  estas . La guberniestro, kiu formale reprezentas la britan monarkion, estas .

Antaŭe, la nomo de la insulo estis "*New Found Lande*" aŭ "*Terra Nova*" (Lando Nova.) En 1503, la portugalo Gaspar Corte-Real nomis la nordan parton *Terra del Lavrador* (lando de terkultivisto) ĉar li estis kultivisto.

## Historio 
La vikingoj atingis Labradoron kaj Novlandon ĉirkaŭ la jaro 1000. En la 15a jarcento, la francoj, hispanoj, eŭskoj kaj portugaloj fiŝĉasis sur la Grandaj Malprofundejoj apud Novlando. Je la 24-a de junio 1497, Giovanni Caboto, itala esploristo dungita de Britio, atingis la marbordon de Novlando. En 1583, Humphrey Gilbert akiris la insulon por Britio. Ĉiam estis franca ĉeesto en la provinco, sed nuntempe estas nur 2.275 homoj, kiuj parolas la francan. Novlando kuniĝis al la Kanada Konfederacio je la 31-a de marto, 1949 - la plej lastatempa provinco kiu tion faris.

## Geografiaj elementoj 
* Burina Duoninsulo
* Golfo Fortuno
* Golfo Hermitage
* Kabo Ray
* Labradora Duoninsulo
* Labradora Maro
* Duoninsulo Port-au-Port

## Vidu ankaŭ 
* Listo de maraj ekoregionoj
* Novlanda hundo

## Eksteraj ligiloj 
*  ()
Le Colonel Chabert

**le Colonel Chabert** (Kolonelo Ŝaber') estas:

1) Romaneto de Honoré de Balzac, franca romanisto, rakontanta historion de oficiro en la armeo de Napoleono, el popola deveno, eligito de la revoluciaj armeoj, kiu iĝinta riĉa edziĝis al nobela virino, ili havis infanojn, belan kastelon, estis feliĉaj, ktp. Dum batalo de Eylau, li restas serioze vundita inter la mortintoj, kaj ĉiuj kredas lin morta, sed li revenas al vivo, kaj homoj, kiuj vagis sur la batalkampo por prirabi, trovis lin, flegis lin, savis lian vivon. Post 20 jaroj li revenas en Francion. Li do rajtas rehavi sian edzinon, kaj posedaĵojn. Sed la virino reedziniĝis kun ambicia nobelo monarkiisma, (ĉar nun estas la epoko Restaŭro, kaj denove la reĝoj regas), kaj ŝi timas ĉion perdi. Kaj kvankam ŝi bone rekonas lin, ŝi neas, ke li estas ŝia eksa edzo. Li fine retrovas sin mizera en maljunulejo.

2) Filmo (1994), reĝisoro Yves Angelo, kun Gérard Depardieu en la rolo de Chabert, Fanny Ardant en tiu de la edzino, kaj Fabrice Lucchini en tiu de la Notario, ankaŭ notinda mallonga sed neforgesebla rolo far Claude Rich en monduma amiko de la nova ambicia edzo. La filmo estas multe pli riĉa, ĉefe psikolologie, ol la romaneto, tre fajne sugestatas la kompleksaj kaj intensaj intimaj sentoj. Cetere la bildoj belas, kaj bone bildigas la epokon; krome kaj krone la muziko, eltirita de valoregaj pecoj de klasika muziko, estas ege bela kaj emociega.

La filmo premiitis per la "Ora piramido" en la Kajra internacia filmfestivalko en 1994, kaj Fabrice LUCCHINI ricevis la premion de plej bona duaranga rolo en Festivalo de Cannes 1995.
## Eksteraj ligiloj 
* http://abu.cnam.fr/cgi-bin/go?chabert3 
* http://www.biblioweb.org/Le-colonel-Chabert 

Kategorio:Literaturo de Francio
Kategorio:Romanoj
Kategorio:Francaj filmoj
Kategorio:Filmoj aperintaj en 1994
Kategorio:Dramaj filmoj
Kiril Velkov

**Kiril VELKOV** (naskiĝis 1944, mortis la 24-an de februaro, 2001),  estis bulgara esperantisto, verkisto, astronomo kaj honora membro de Bulgara Esperanto-Asocio (BEA). 

Li estis denaska esperantisto kaj aktivis movade ekde la fino de la 50-aj jaroj, unue en sia studlando Sovetio, poste en la hejmlando.

En 1990 li elektiĝis kiel vicprezidanto de BEA kaj de 1993 kelktempe funkciis kiel ĉefredaktoro de Bulgara Esperantisto. Kun Hektor Alos i Font li redaktis duvoluman krestomation kun perfektigaj legaĵoj, ''Ek al Leg'!*, kaj la furoran vortareton *Tabuaj vortoj en Esperanto* (ambaŭ 1991). 

Kun Ljubomir Trifonĉovski li aŭtoris la lern-helpilon *Esperanto por komencantoj* (1994) kaj la pupteatraĵon  *La ovo'' (1987). Li redaktis multajn librojn kaj bultenojn, tradukis el la rusa, ukraina kaj bulgara en Esperanton, gvidis naciajn kaj regionajn E-kursojn.

Elstara astronomo, li ofte prelegis pri sia fako kaj aliaj temoj en E-aranĝoj, i.a. en la 76-a UK 1991 en Bergeno kaj regule en la Internacia Somera E-Universitato en Veliko Tarnovo, kies okazigon li fervore subtenis. Li merite agis por starigi bulgaran filion de Akademio Internacia de la Sciencoj.

Kategorio:Bulgaraj esperantistoj
Kategorio:Libroj de Kiril Velkov
Akaro

**Akaroj** estas la plej etaj el ĉiuj artropodoj, ili estas etetaj araneoidoj, kiuj nutras sin per eroj el haŭto kaj haro, kaj ŝirmas sin en hejmoj ene de littukoj, tapiŝoj, kurtenoj ktp.

Sciencistoj konas kaj priskribis ĝis nun pli ol 50 000 speciojn da ili.
En grundoj il manĝas la plej malmolajn partojn de la vegetaj restaĵoj, tiel ludante gravan rolon en la formado de organika materio en la grundo. En arbara grundo povas esti ĝis 4 miliardoj da akaroj en unu hektaro.

Ili povas kaŭzi alergiajn reagojn ĉe homoj.

## Kelkaj taksonoj 
* *Alaskozetes antarcticus*
* *Dermatophagoides pteronyssinus* (Dompolvakaro)

## Kiel parazitoj 
Ĉe mamuloj, ekzemple ĉe homo, kelkaj akaroj estas parazitoj kiuj okazigas damaĝojn kaj malsanojn, ekzemple iksodoj kaj *Sarcoptes scabiei*. Oni supozis, ke tio aplikiĝa ankaŭ al birdoj, sed ĵusa studo montris, ke male plumakaroj estas bonfaraj, ĉar manĝas ĉefe fungojn, bakteriojn kaj polenon el la plumaro kaj tute ne manĝas el histoj, kiel haŭto aŭ sango. Tiel anstataŭ parazitoj, tiuj akaroj devas esti konsiderataj kunmanĝantoj.

## Bildaro 

Dosiero:Parasitismus.jpg
Dosiero:Yellow mite (Tydeidae), Lorryia formosa.jpg
Dosiero:Yellow mite (Tydeidae), Lorryia formosa 2.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Pesticido
* Iksodedoj
* Iksodo

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* http://www.weballergies.com/fiches/acariens.html 
* Funkciado de la vivo en la formiĝado de humo, ĉi tie la komenco de [www.youtube.com/watch?v=LmF06t-V13U]


Kategorio:Fundamentaj vortoj
Listo de norvegaj esperantistoj

(mortintaj)

Por **listo de norvegaj esperantistoj**,
vidu la kategorion :Kategorio:Norvegaj esperantistoj.

* Edvin AKERØ
* J. Allum
* Agnete Anjer
* Alexander K. Gudbrandsen
* Arne Arnessen
* Norman Birkeli
* Arthur Bjerke
* Sigmund BLIKSHAVN
* Honoratus Bonnevie
* Rosa Bye
* Thor Magnus CARLSEN
* Alf Christensen
* Søren Engesgaar Christie
* Tellef Davidson
* Aage FALCH
* Josefine Finholt
* Kjell Gustavsen
* Alf Hageler
* Erling Anker Haugen
* Tom Arbo Høeg
* Arnfinn Jensson
* Halfdan Karterud
* B. Johss. Klingenberg
* Odd KOLBREK
* Elise Koller
* Signe Korstvedt
* Per Johan Krogstie
* Vigdis Kvalvaag
* Sigmund KVEIM
* Arnljot Kyllingstad
* Haldor Midthus
* John MOE
* Stefan Murak
* Martin Muribo
* Osvald T. Nicolaisen
* Kjell OFFERDAL
* Nils Økland
* O. F. Olden
* Oluf Olsen
* Rolf Bugge Paulsen
* Olav REIERSØL
* Trygve Reisæter
* Ragnvald Rian
* Bruno Riefling
* Johan Hammond Rosbach
* Hans Amund Rosbach
* Einar Schibbye
* Jens Schjerve
* Alfred Skyberg
* Ole Brochmann Sletterød
* Aagot Sletterød
* Eva Støp-Bowitz
* Olav Thormodsen
* Margit Tøsdal
* Nils Utne
* Harald Wiig
* Kjell Walraamoen

## Vidu ankaŭ 
* Ĝermolisto de norvegaj esperantistoj

Norvegaj
Kando

dekstra|eta
La **kando** estas purigita, kristaligita kaj preskaŭ diafana sukero. Ĝi havas brunan, blankan, flavan tipon.

En epoko antaŭ ol kristaligita sukero industrie disponeblis, oni uzis kandon por sukerigi kafon, ktp. En la kamparanaj domoj dika peco de kando pendis de la plafono, kaj kiam iu bezonis sukeron, oni forrompis etan pecon el ĝi per marteleto. Ĉar kando estas malmola, oni tenis ĝin en la buŝo dum kaftrinkado tiel, ke ĝi dolĉigu la guston. Tiu kutimo konserviĝis en kelkaj regionoj (norda Francio, ktp) eĉ post la apero de kristaligita sukero.

Oni povas kandi ekz. fruktojn, fruktoŝelojn aŭ florojn, ankaŭ angelikon.

Kategorio:Kristaloj
Kategorio:Manĝaĵoj
Melaso

eta|Melaso

**Melaso** estas valora kromprodukto de la sukerfabrikado. Ĝi estas densa, bruna, karamelodora siropo. Ĝia sukerenhavo estas 45-55%, N-enhava materialo ĉirkaŭ 11% kaj krom tiuj ĉi troviĝas ankaŭ K, Ca, P.

Krom homa manĝaĝo, ĝi uzatas kiel bestonutraĵo en la agrikulturo ĉefe por remaĉuloj kaj ankaŭ uzeblas por produkti alkoholaĵojn.

Ĝi estas donata por bestoj ĉiam intermiksante kun aliaj bestonutraĵoj, kiuj sorbas ĝin. La taga porcio el tio je vivpezo de 1000 kg estas 2,5 kg por melkbovoj, 5 kg por grasbovoj,1-2 kg por bovidoj, 3 kg por ĉevaloj, 5 kg por porkoj

## Eksteraj ligiloj 
* http://sugar.lin.go.jp/japan/view/jv_0011b.htm  

Kategorio:Dolĉaĵoj
Siropo

eta|dekstra|100ra|Sukersiropo en botelo
**Siropo** (el la araba "ŝarab" per la latina *syrupus*) estas koncentrita sukersolvaĵo aŭ sukerriĉa solvaĵo kun aldonitaj aromaj, fruktosukaj aŭ medikamentaj substancoj.

Esprimoj: kontraŭtusa siropo, granata siropo, fruktosiropo, acera siropo.

## Vidu ankaŭ 
* Bermuda junipero
* Maiza siropo
* Mielo
* Julepo
* Limonado


Kategorio:Arabaj vortoj
Kategorio:Dolĉaĵoj
Kategorio:Kuraciloj
Granatarbo

**Granatarbo** aŭ **granatujo** (*Punica granatum*) estas falfolia fruktarbo, specio de puniko kun skarlate ruĝaj epiginaj floroj kaj fruktoj. Ĝia frukto nomiĝas granato.

La granatarbon karakterizas la multaj stamenoj enflore, la manko de la duktoj de volatila oleo. Ĝia frukto estas botanike etaĝe multparta pseŭdobero. Ĝi estas jam delonge kultivata en la ĉirkaŭaĵo de la Mediteranea Maro, ĝia deveno estas Persio.

Ĝi estas ankaŭ kuracplanto, ĉar ties tigoj, ŝeloj de la radiko fariĝas vermoforiga kuracaĵo.

Dosiero:Pomegranate.jpg|Malfermita frukto
Dosiero:Punica.granatum(04).jpg|Granatarbo kun fruktoj
Dosiero:Punica.granatum(01).jpg|Granatarbo en Turkio
Dosiero:Pommegranate tree01.JPG|kaj en Israelo
Dosiero:Flower of pomogranate in visakhapatnam.jpg|flora de pomegranate in visakhapatnam

## Vidu ankaŭ 
* Petro Jozefo Peletiero (1788-1842), malkovrinto de la peletierino, alkaloido ekstraktita el la ŝelo de granatarbo
* Kombreto
* Kopetdagaj duonarbaroj kaj arbarstepo
* Zagros-montara arbarstepo

Kategorio:Litrumacoj
Kategorio:Arboj
Kategorio:Kuracplantoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Kategorio:Plantoj de Armenio
Kategorio:Plantoj de Irano
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Fruktoj
Vegetaĵa esenco

eta|parfumoj ĉerpitaj el esenca oleo
**Vegetaĵa esenco** aŭ **volatila oleo** aŭ etera oleo, aŭ esenca oleo, estas forte (spontanee) vaporiĝanta neglicerida oleo en la plantoj. Maldense ĝi havas bonan odoron. Laŭ ĝia konstruo, ĝi apartenas al la terpenoj.

## Uzeblecoj 
* Gustilo
* Odorilo
* Konservilo
* Alternativa kuracilo
* Industria krudmaterialo

## Vidu ankaŭ 
*Blanka santalo
*Diktamno
*Eŭkalipto
*Fenĉono
*Geranio
*Ilang-ilango
*Melaleŭko
*Oficina rosmarino
*Pino
*Rozoleo
*Timiano (vera)
*Masaĝo

## Referencoj 

Kategorio:Plantoj
Granato

dekstra|250ra|granato
**Granato** estas skarlate ruĝa frukto de granatujo, simila al pomo, kun ledeca ŝelo, supre (sub la kaliko) kun 5-7, malsupre kun 3-4 kernoĉambretoj. Ĝi enhavas multajn grajnojn kun acidete dolĉa gusto.

Oni pretigas el la fruktoj refreŝigan trinkaĵon. Oni ankaŭ uzas ĝian sukon aŭ siropon por prepari la iranan kaj irakan stufaĵon fesenĝano.

La granato ekde antaŭ nelonge ankaŭ konsideriĝas kiel afrodiziigaĵo, ĉar ĝi altigas la nivelon de testosterono tiel ĉe viroj kiel ĉe virinoj.

## Simboliko 
Ekde pratempoj, en multaj kulturoj granato uzatas kiel simbola frukto. Pri vivo, sekseco kaj fekundeco, sed ankaŭ pri povo (imperia mondo), sango, morto kaj religio. 

### Armenio 
La granato estas unu el la ĉefaj fruktoj en la armena kulturo (kune kun abrikotoj kaj vinberoj). La granato estas simbolo en Armenio, prezentante fekundecon, abundon kaj geedziĝon. Ĝi estas ankaŭ duonreligia ikono. Ekzemple, la frukto ludis integran rolon en geedziĝa kutimo vaste praktikata en antikva Armenio; novedzino ricevis granatfrukton, kiun ŝi ĵetis kontraŭ muron, rompante ĝin en pecojn. Disĵetitaj granatsemoj certigis la estontajn infanojn de la novedzino. 

*La koloro de la granatoj*, filmo reĝisorita de Sergej Paraĝanov, estas biografio pri la armena *ashug* Sajat-Nova (Reĝo de Kanto), kiu provas riveli la vivon de la poeto vide kaj poezie prefere ol laŭvorte.

## Bildaro 

Dosiero:Pomegranate fruit.jpg|
Dosiero:Illustration Punica granatum1.jpg|

## Referencoj
Kategorio:Spicoj
Kategorio:Fruktoj
Kategorio:Naciaj simboloj de Armenio
Mirtaloj

eta|300px|*Lythrum salicaria*

La **mirtaloj** () estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 7 familiojn, pli ol 400 genrojn kaj ĉirkaŭ 12 200 speciojn.

## Taksonomio 
### Laŭ la klasifiko APG IV (2016) 
**Combretaceae* - kombretacoj (ekzemple *Anogeissus latifolia*)
**Lythraceae* - litrumacoj
**Onagraceae* - onagracoj
**Vochysiaceae* - voĉiziacoj
**Myrtaceae* - mirtacoj
**Melastomataceae* - melastomacoj
**Crypteroniaceae*
**Alzateaceae*
**Penaeaceae* - penaacoj

### Laŭ WFO kaj TPL 
Laŭ *World Flora Online* kaj *The Plant List* (7 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Myrtales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - mirtaloj
****Combretaceae* R.Br. - kombretacoj
****Lythraceae* J.St.-Hil. - litrumacoj
****Melastomataceae* Juss. - melastomacoj
****Myrtaceae* Juss. - mirtacoj
****Onagraceae* Juss. - onagracoj
****Penaeaceae* Sweet ex Guill. - penaacoj
****Vochysiaceae* A.St.-Hil. - voĉiziacoj

## Bildaro 

Dosiero:Callistemon citrinus8.jpg|*Callistemon citrinus*
Dosiero:Epilobium montanum 2005.06.19 12.53.11.jpg|*Epilobium montanum*

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Mirtaloj
Tertrem-imuna konstruado

**Tertrem-imuna konstruado** estas interfaka branĉo de inĝenierarto kiu fasonadas kaj analizas strukturojn, kiel ekzemple konstruaĵoj kaj pontoj, kun fokuso al tertremoj.

En 1968 la unua kontraŭ-tertrema konstruaĵo helpe de gum-metala intermetitaj rimedoj estas konstruita. Tiuj intermetitaj rimedoj estas metitaj sub la konstruaĵo pro tio ke tremoj kaŭzu la konstruaĵo ne tremu entute, sed translokiĝetu kaj ĉitia maniere amortiziĝu trema amplitudo.

Kategorio:Konstruado
Kategorio:Struktura inĝenierado
Pjotr Beketov

**Pjotr BEKETOV** (ruse: Пётр Бекетов), naskiĝis ĉirkaŭ la jaro 1600, mortis la 4-an de marto 1656, estis geografia esploristo de Siberio.

Jare 1624 Beketov ekiĝis la ano de cara armeo. Jare 1627 li estis direktita al Siberio. Dum kelkaj ekspedicioj en Siberio, li fondis urbojn: Ĵigansko (1632), Olokminsk (1636). Jare 1653 Pjotr kun lia kozaka taĉmento fondis la urbon Ĉita.

Kategorio:Rusaj esploristoj
Eduard Bass

**Eduard BASS** (propranome Eduard Schmidt, naskiĝis la 1-an de januaro 1888 en Praha - mortis la 2-an de oktobro 1946 en Praha) estis ĉeĥa ĵurnalisto, kabaredisto kaj verkisto de bonhumoraj verkoj. Plej sukcesaj estas la porinfana futbalista libro La dekunuo de Klapzuba, romano pri cirka arto Cirko Humberto kaj novelaro pri la sama temo La homoj el domveturiloj.

Studinte la komercan akademion en Prago li laboris dek jarojn kiel vojaĝa komizo de bros-entrepreno de sia patro. Sed lia sopiro estis arto. En 1907 li sekrete aperis en praga kabaredo Blanka Cigno sub pseŭdonomo Bas (ekde 1910 Bass) kiel komika moderigisto, kantisto kaj deklamisto, poste ankaŭ kiel aŭtoro. Li komencis kontribui ankaŭ al bonhumoraj gazetoj, post la unua mondmilito li eĉ unu satiran gazeton redaktis. Poste li ŝanĝis lokon en pluraj redaktejoj, verkis felietonojn, raportojn pri kulturaj kaj tribunalaj aferoj, kritikojn pri teatraĵoj k.s. Li aplikis humoron, parodion, satiron.

## Ĉefverkoj de Eduard Bass 
* **Klapzubova jedenáctka** (1922, *La dekunuo de Klapzuba*)
* **Cirkus Humberto** (1941, *Cirko Humberto*)
* **Lidé z maringotek** (1942, *La homoj el domveturiloj*)

## En Esperanto aperis 
* **Forlasita** (unuaktaĵo, tr. Jiří Vítězslav Šamla, 1938, elsendis Verda Stacio de Brno)

Kategorio:Ĉeĥlingvaj verkistoj
Kategorio:Moderigistoj
Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj
Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj
Kategorio:Ĉeĥaj kritikistoj
Kategorio:Ĉeĥaj aktoroj
Kategorio:Ĉeĥaj humuristoj
Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj
Kategorio:Ĉeĥaj kantistoj
Kategorio:Tradukistoj el la franca lingvo
Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo
Kategorio:Tradukistoj al la ĉeĥa lingvo
Kategorio:Naskiĝintoj la 1-an de januaro
Kategorio:Mortintoj la 2-an de oktobro
Orkidacoj

La **orkidacoj**, aŭ simple **orĥideoj** aŭ **orkideoj**.

[maldekstra|eta|Orkidacoj (Orchidae) en [Kunstformen der Natur (1904) de Ernst Haeckel.]]
La okideoj estas plurjaraj epifitaj aŭ surtere kreskantaj herboj kun duseksaj, epiginaj kuriozaj floroj, kiuj havas du verticilojn da petaloj, el kiuj la petaloj de la interna verticilo diferencas laŭ formo (unu estas ofte malpli granda ol la aliaj). Tiu petalo estas lipforma aŭ ŝuforma, ofte spronhava.

Multaj specioj estas subvitre kulturataj.

En la Flaŭra Regiono Malesio troviĝas, ekzemple, multe da specioj de orkidacoj.

## Bildaro 

Dosiero:Phalaenopsis (vlinderorchidee) genummerd.jpg|*Falenopso* 1:sepaloj; 2:petaloj; 3: labelo; 4: malantaŭe estas la poleno; 5: stigmo.
Dosiero:Flor de Orquídea - Orchid Flower.JPG|*Vanda*
Dosiero:Doritis pulcherrima f coerulea toapel.jpg|*Doritis pulcherrima*
Dosiero:Fleurs d'Eriaxis rigida au Parc Provincial de la Rivière Bleue, en Province Sud, Nouvelle-Calédonie.jpg|*Eriaxis rigida*
Dosiero:Ophrys apifera flower2.jpg|abela ofrio (*Ophrys apifera*)
Dosiero:Blc. Paradise Jewel 'Flame' Orchid bloom.JPG|*Brassolaeliocattleya* Paradise Jewel 'Flame'
Dosiero:A and B Larsen orchids - Cattleya Mrs Mahler Mem Fred Tompkins 659-9.jpg|*Cattleya* Mrs. Mahler 'Mem. Fred Tompkins'
Dosiero:Blc Nobiles carnival.jpg||*Rhyncholaeliocattleya* 'Nobile's carnival'
Dosiero:Cattleya Empress Frederick C mossiae.jpg|*Cattleya mossiae* 'Empress Frederick'
Dosiero:Cattleya Hermine.jpg|*Cattleya* 'Hermine'
Dosiero:A and B Larsen orchids - Cattleya Hawaian Variable Prasan 336-2.jpg|*Cattleya* Hawaiian Variable 'Prasan'
Dosiero:A and B Larsen orchids - Cattleya Chocolate Drop x Pao de Acucar 507-21.jpg|*Cattlianthe* Chocolate Drop x *Cattleya* Pão de Açúcar

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (5 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

## Eksteraj ligiloj 
*  *(raporto pri vojaĝo al la orkidearia ĝardeno en Kubo)*

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Orkidacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Kategorio:Floroj