Yogmaya Neupane

**Yogmaya Neupane** (;  – ) estis religia gvidanto, aktivulino por virinaj rajtoj kaj poeto kun sidejo en Bhojpur-distrikto de Nepalo. Yogmaya estas konsiderata inter la pioniraj inaj poetoj en Nepalo per sia sola publikigita poemaro, la *Sarwartha Yogbani* () konsiderata kiel ŝia plej rimarkinda kontribuo.

La poemoj de Yogmaya estas metitaj ĉirkaŭ la tempo kiam Nepalo estis regita fare de la Rana dinastio kaj kiam Barato estis regita sub la Brita Raj. Ŝia stilo, karakterizita de la tiama kultura kaj politika subpremo, estis klare originala kaj kuraĝe sincera. Malgraŭ multe da fokuso pri la hindua religia kunteksto kiel religia gvidanto, ŝiaj poemoj kaj aktivismaj temoj peze pezis sur inaj kaj minoritataj rajtoj en la regiono, kiuj altiris multajn homojn ĉirkaŭ la tempo. En ŝiaj pli postaj jaroj, ŝiaj agadoj estis peze kontrolitaj fare de la registaro kaj ŝiaj verkoj estis malpermesitaj fare de la aŭtoritatoj sub la ordonrajto pri la Rana regantoj kaj malgraŭ la persekuto de ŝia grupo, ŝi estas fama pro elektado resti en Nepalo kaj pasigi siajn lastajn tagojn ĉirkaŭ ŝia naskiĝloko en orienta Nepalo. Oni supozas, ke Yogmaya fondis la unuan nepalan virinan organizon, la Nari Samiti por Virinaj Rajtoj en 1918, kiu estis konsiderata la ĉefa premgrupo malantaŭ la forigo de la Sati Pratha en Nepalo en 1920.

La aktivado de Yogmaya komenciĝis post kiam ŝi deklaris rezignon kaj revenis al Nepalo. Kun la aŭtoritatoj pli kaj pli severaj rilate Yogmaya kaj ŝian grupon de subtenantoj, kaj ankaŭ ne volante reformi sian brutalan kaj koruptan aliron al regado, Yogmaya kaj ŝiaj 67 disĉiploj konscie faris la plej grandan amasmemmortigon (Jal-Samadhi) en la nepala historio per saltado en la rivero Arun en 1941. En januaro 2016, la Nepala Registaro eldonis poŝtmarkon agnoskante ŝiajn kontribuojn.

## Biografio 
### Frua vivo kaj familio (1867–1872) 
Yogmaya naskiĝis en bramana familio en Majhuwabeshi, Nepaledada ĉe 1867. Ŝi naskiĝis kiel la plej aĝa infano kaj la sola filino de siaj gepatroj, patro Shrilal Upadhyaya Neupane kaj patrino Chandrakala Neupane, inter tri infanoj.

### Migrado al Asamo kaj regeedziĝo (1872–1917) 
En ŝiaj mez-adoleskaj jaroj, malgraŭ esti fraŭla virino en la tiutempe tre konservativa kaj subprema bramana socio, Yogmaya sekrete evoluigis rilaton kun najbara bramina knabo kun la familia nomo Kandel (nomo neidentigita). Ĉar reedziĝo aŭ vidva geedzeco ne estis rigardataj pozitive en la hindua socio, Yogmaya decidis fuĝi de sia hejmo ĉe Bhojpur kaj ŝi poste edziĝis al sia amanto ĉe Asamo. Post pli ol jardeko da kunestado, oni kredis, ke Yogmaya disiĝis de sia dua edzo kaj foriris kun sia filino. Iuj fontoj mencias ŝian duan edzon mortinta, dum aliaj mencias la du efektive apartigantajn en bonaj terminoj. Iu literaturo mencias, ke ŝi edziĝis al tria edzo kun la familia nomo Dotel post la forpaso de ŝia dua edzo. Historiistoj disputis ĉu Yogmaya naskis du filinojn aŭ unu, sed la ekzisto de Nainakala Neupane kiel ŝia filino estas registrita.

### Rezigno kaj reveno al Nepalo (1917) 
Post decidado ke ŝi havas sufiĉe da geedziĝoj kaj la sekularajn manierojn, Yogmaya decidis adopti vivon de rezigno kaj vivi la reston de sia vivo kiel asketo. Dum estis sufiĉe ofte por maskloj iĝi asketoj en la hindua socio dum la tempo, estis tre rare ke inoj estis tiel. Yogmaya tiam revenis al Nepalo kun sia filino Nainakala al sia hejm-vilaĝo ĉe Majhuwabesi kaj transdonis filinon Nainakala al sia frato Agnidhar Neupane kaj bofratino Ganga. Ŝi tial rezignis ĉiujn siajn respondecojn kaj plene supozis la vivon de asketo. Ĝuste dum ĉi tiu periodo Yogmaya ekverkis siajn religiajn poemojn. Analizo de ŝiaj pli fruaj temoj montris akademiulojn supozi ke Yogmaya estis peze influita per la principoj de reformema hindua gvidanto Dayananda Sarasvati, kiu akiris enorman popularecon en tuta Hindio kiam Yogmaya loĝis en Asamo.

### Enmiksiĝo de la ŝtato kaj aresto de ŝiaj anoj (1939–1941) 
Timante amasan malakcepton se la amasa ofero rajtas okazi, Juddha Shumsher ordonis interrompi la eventon per deplojo de ĉirkaŭ 500 sekurecaj personoj al la evento la 11-an de novembro, post kiu 11 viraj disĉiploj estis malliberigitaj ĉe Dhankuta dum plej multaj inaj partoprenantoj de la interrompita rito de agni samadhi, inkluzive de Yogmaya kaj Nainakala estis arestita proksime en la Templo Radhakrishna ĉe Bhojpur. La administrantoj liberigis la inajn membrojn de aresto post tri monatoj, dum la plej multaj el la viraj anoj estis liberigitaj de malliberejo tri jarojn poste en aprilo 1941.

## Heredaĵo 
Yogmaya kaj ŝia filino Nainakala estis analfabetoj. Ŝiaj poemoj estis kompilitaj kaj publikigitaj de ŝiaj kleraj disĉiploj. Fakte, la Yogbani estas konsiderata kiel malgranda parto de ŝiaj poemaroj, kiujn ŝi daŭre verkis ĝis la jaro de sia Jal Samadhi.

Novaĵoj kaj materialoj pri Yogmaya kaj la amasa memmortigo estis agreseme cenzuritaj de la reĝimo Rana ĝis ili estis renversitaj en 1951. Tamen eĉ dum la unua plurpartia demokratia epoko (1951–1960) kaj la erao Panchayat (1960–1990), menciojn pri la agadoj de Yogmaya ĝenerale malinstigis la ŝtato. Tamen ŝiaj disĉiploj, disigitaj ĉirkaŭ Bhojpur, Khotang kaj Sankhuwasabha, daŭrigis la tradicion loke tra la 1990-aj jaroj. Iuj el la disĉiploj de Yogmaya, plejparte inaj, ankaŭ loĝis en la Templo Manakamana en Tumlingtar.

Post kiam vojaĝlimigoj por eksterlandaj vizitantoj al Nepalo iom post iom estis ĉesigitaj ĉirkaŭ la Panchayat Erao, akademiuloj de ekster Nepalo ankaŭ komencis persekuti Yogmaya. Post la 1980-aj jaroj, famaj okcidentaj erudiciuloj, inkluzive de Barbara Nimri Aziz kaj Michael Hutt esploris kaj publikigis siajn literaturajn verkojn bazitajn sur Yogmaya.

Temoj pri Yogmaya ankaŭ estis inkluzivitaj en la instruplano en specifaj disciplinoj bazitaj en socioscienco en diversaj universitatoj en Nepalo inkluzive de sociologio, antropologio kaj virinaj studoj.

Loka organizo ankaŭ estis formita en Bhojpur fare de parencoj kaj lokanoj de Yogmaya Neupane nomita la "Yogamaya Shakti Pith Tapobhumi Bikash Tatha Vikas Sanstha", por reklami ŝian laboron kaj agadojn same kiel konservi la lokojn kie Yogmaya pasigis signifan tempon dum sia asketa vivo ĉirkaŭ Nepaledada kaj Dingla.

La 16-a de novembro 2016 la Nepala Registaro eldonis poŝtmarkon rekone al ŝiaj kontribuoj al la historio de Nepalo.

La nepala romanverkisto Neelam Karki Niharika ricevis la ĉefan premion en la eldono de Madan Puraskar (2018) pro sia biografia romano "Yogmaya". Nepala dramisto Tanka Chaulagain poste adoptis la intrigon de la libro por krei teatraĵon kiu estis premiere montrita en Shilpee Teatro en Katmanduo en junio 2019.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 1860
Kategorio:Mortintoj en 1941
Kategorio:Hinduismaj religiuloj
Kategorio:Historio de Nepalo