Wojciech Kilar

eta|Wojciech Kilar
**Wojciech Kilar** (naskiĝis  en Lvovo, mortis  en Katowice, Pollando) estis pola komponisto de klasika kaj filmmuziko.

## Vivo kaj verkaro 
Inter la jaroj 1950 kaj 1955, Wojciech Kilar studis porpianan komponadon en la muzika akademio Katowice, poste ĝis 1958 en la konservatorio de la muzika akademio Krakovo kaj de 1959 ĝis 1960 en Parizo ĉe Nadia Boulanger. En la jaro 1957 li partoprenis en la internaciaj feriokursoj por moderna muziko en Darmstadt, Germanio. Li ricevis multajn premiojn pro sia verkaro kaj kun Krzysztof Penderecki kaj Henryk Mikołaj Górecki konsistigas la avangardon de la pola arto de la 1960-aj jaroj. Aparte konatiĝis lia orkestra verko *Krzesany* (*montogrimpado*) el la jaro 1974. Liaj konĉertaj verkoj estas kunmetaĵoj el sonaj elementoj kaj melodieroj, parte ankaŭ enplektitaj simplaj melodioj kvazaŭ el popolaj kanzonoj. Formale, aparte la verkoj *Krzesany* kaj *Orawa* ŝajnas ritme antaŭenpuŝantaj ripetaĵoj, ne malsimile de la tiel nomata "muzika minimumismo".

Dum la lastaj tridek jaroj li aparte famiĝis pro la komponado de la muziko por multaj kinejaj filmoj, en Pollando kaj aliaj landoj de Eŭropo, sed pli kaj pli ankaŭ en Holivudo, kie li interalie kunlaboris kun la reĝisoro kaj produktisto Roman Polański. Pro sia muziko por la filma dramo "La Pianisto" de Roman Polański li ricevis la francian kinan premion "César", krome inter la jaroj 2000 kaj 2006 li kvar fojojn honoriĝis per la pola filma premio. Daŭre tamen li ankaŭ publikigas simfonian muzikon kaj pliajn klasikajn porkonĉertajn verkojn.

## Verkoj 
### Instrumenta muziko 
* 1955 simfonio por arĉinstrumentoj
* 1956 konĉerta simfonio por piano kaj orkestro
* 1974 *Krzesany* por orkestro
* 1976 *Kościelec 1909* poezia simfonio por orkestro
* 1988 *Orawa* por arĉinstrumenta orkestro
* 1988 korusa antaŭludo por arĉinstrumenta orkestro
* 1994 *Rekviemo por Kolbe* por orkestro
* 1997 porpiana konĉerto

### Soloaj, korusaj kaj orkestraj verkoj 
* 1981 *Exodus* (biblia libro "eliro") por miksita koruso (SATB) kaj orkestro
* 1983 *Victoria* por miksita koruso (SATB) kaj orkestro
* 1984 *Anĝeluso* je la teksto de *Ave Maria* por soprano, miksita koruso (SATB) kaj orkestro
* 2000 *Missa pro pace* ("porpaca meso") por soloistoj (SATB), miksita koruso (SATB) kaj orkestro

### Porteatra muziko (elekto) 
* 1957 – *Dantons Tod* ("morto de Danton") de Georg Büchner por la Silezia Teatro en Katowice
* 1963 – *The Tragedy of Antony and Cleopatra* ("La tragedio de Antonio kaj Kleopatra") de William Shakespeare por la Teatro de Łódź
* 1965 – *Henry IV* ("Henriko la 4-a") de William Shakespeare por la Malnova Teatro en Krakovo
* 1966 – *La Trojaninoj* de Eŭripido por la Schlesischen Teatro en Katowice
* 1967 – *Hamlet* de William Shakespeare por la Mickiewicz-Teatro en Częstochowa
* 1972 – *Три сестры* (*Tri sestrij*, "Tri fratinoj") de Anton Ĉeĥov por la Teatro en Sosnowiec
* 1979 – ''One Flew Over the Cuckoo's Nest* ("Iu flugis super la kukola nesto") de Dale Wasserman por la Malnova Teatro en Krakovo - reĝisoro Krzysztof Zanussi
* 2001 – *Akropolis* de Stanisław Wyspiański por la Nacia Teatro en Varsovio

## Porfilma muziko 
* *Rejs* ("Vojaĝo", 1970 – reĝisoro Marek Piwowski)
* *Życie rodzinne* ("Familia vivo", 1971 - reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *Perła w koronie* ("Perlo en la krono", 1972 - reĝisoro Kazimierz Kutz)
* *Ziemia obiecana* ("La benita lando", 1974 – reĝisoro Andrzej Wajda)
* *David* ("Davido", germane, 1979 - reĝisoro Peter Lilienthal)
* *Korczak* (1990 – reĝisoro Andrzej Wajda)
* *Vivo je vivo - Maximilian Kolbe* (1991 – reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *Dracula* (angle, 1992 – reĝisoro Francis Ford Coppola)
* *König der letzten Tage* ("Reĝo de la lastaj tagoj", 1993 – reĝisoro Tom Toelle)
* *Death and the Maiden* ("Morto kaj la knabino", angle, 1994 – reĝisoro Roman Polański)
* *Cwał* ("galopego", 1996 – reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *Portrait of a Lady* ("Portreto de damo", 1996 – reĝisoro Jane Campion)
* *The Colour of Life* ("La koloro de vivo", 1997 – reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *The Ninth Gate* ("La Naŭa Pordego", 1999 – reĝisoro Roman Polański)
* *Pan Tadeusz* ("Sinjoro Tadeo", 1999 – reĝisoro Andrzej Wajda)
* *Suplement* (2002 – reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *The Pianist* ("La pianisto", 2002 – reĝisoro Roman Polański)
* *Zemsta* ("Venĝo", 2002 – reĝisoro Andrzej Wajda)
* *Persona Non Grata* ("Nedezirata persono", 2005 – reĝisoro Krzysztof Zanussi)
* *We Own the Night* ("Ni regas la nokton", 2007 – reĝisoro James Gray)

## Ordenoj kaj distingoj 
La 3-an de majo 2012 Wojciech Kilar ricevis la Ordenon de Blanka Aglo "pro eminentaj meritoj por la pola kulturo kaj pro samvaloraj atingaĵoj en la krea laboro".

En 2002 estis distingita per la Komandora Kruco kun Stelo de la Ordeno *Polonia Restituta*, kaj laŭ decido de prezidento Lech Kaczyński de la 19-a de novembro 2008 "pro eminentaj atingaĵoj en artisma kreado, pro popularigo de la pola kulturo enlande kaj eksterlande" estis honorigita per la Granda Kruco de la Ordeno *Polonia Restituta'', per kiu estis ornamita la saman tagon en Katowice kadre de celebrado de la 90-a datreveno de la renaskiĝo de Pollando.

La 8-an de junio 2009, dum foiro Sacroexpo en Kielce, li ricevis de la manoj de ĉefepiskopo Gianfranco Ravasi la medalon Per artem ad Deum (Pere de arto al la Dio), atribuitan de la Papa Konsilio pri Kulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* oficiala retejo
* Wojciech Kilar en la retejo MySpace
* 

Kategorio:Polaj komponistoj
Kategorio:Komponistoj de filmomuziko