Maksimino la Trako

**Maksimino la Trako** aŭ **Gaius Julius Verus Maksimino "Thrax"** estis (naskita en 172 aŭ 173, aŭ ĝis dek jarojn poste, en Trakio (?); mortis en aprilo 238 en Aquilea), estis romia imperiestro de 20-a de marto 235 ĝis aprilo 238. Li estas tradicie konsiderata la unua "soldata imperiestro". Lia regado supozeble markis la komencon de la Krizo de la Tria Jarcento.

## Vivo
### Personaj Detaloj
Male al la plej multaj romiaj imperiestroj antaŭ li, Maksimino, se oni kredas la problemajn fontojn, devenis de sufiĉe humilaj originoj kaj ne apartenis al la nobelaro. Lia ofte citita trakia origino ne estas konsiderata certa de ĉiuj historiistoj.

La antikva historiisto Willem den Boer (1914–1993) konsideris la ofte senkritike adoptitan originnomon, Thrax (Trako), kiel "ĝeneraligantan supraĵecon de esplorado", ĉar la epiteto ne estas subtenata de nuntempaj fontoj kaj estas atestita nur ĉirkaŭ 400 p.K.

La antikva historiisto Franz Altheim (1898–1976), aliflanke, estis certa, ke, surbaze de regionaj koncentriĝoj de surskriboj, li povus supozi, ke la imperiestro naskiĝis en Malsupra Mezio.

Masimino supozeble estis malmulte instruita. Oni eĉ raportas, ke li ne povis paroli la latine ĝuste, sed tio verŝajne estas kalumnio: Ĉar li estis romia kavaliro (equites) sed ne senatano dum sia imperia elekto, li verŝajne estis intence kalumniita kiel kamparana naivulo fare de la senata tradicio.
eta|maldekstre|400px|Ebla lukto inter Maksimino kaj romia soldato.

[eta|dekstre|400px|Romia historiisto [Erotiano|Herodiano citas, ke aŭguristoj proklamis Maksiminon la Trakon - barbaron de malalta naskiĝo, luktiston, naskitan de sovaĝaj spiritoj kiu malestimis la romian religion, kaj neniam tretis en Romo.]]

[eta|maldekstre|400px|Maksimino la Trako havis partiajn [katafraktojn, kiuj estis dungosoldatoj, dizertintoj aŭ militkaptitoj.]]

eta|dekstre|400px|Figuro de Maksimino la Trako.

Oni eĉ asertis kelkfoje (rilate al la tre pridubindaj informoj de la "Historia Augusta") ke li devenis rekte de barbaroj kaj estis filo de goto nomita Micca kaj alanino nomita Ababa, kio certe ne estas vera. Lia nomo sugestas, pli ĝuste, ke li devenis de familio, kiu jam posedis romian civitanecon antaŭ la Antonina Konstitucio (212), kiu donis romian civitanecon al ĉiuj liberaj loĝantoj de la imperio: La kromnomo Verus igas kredindan donacon de civitaneco sub la imperiestro Lucio Vero (ĉirkaŭ 165), kiu verŝajne profitigis la patron aŭ avon de Maksimino.

Tamen, nenio povas esti dirita kun certeco pri tio. La alteco de la imperiestro ŝajnas esti rimarkinda; ĝi estas donita en la "Historia Augusta" kiel 2,60 m, sed tio certe estas granda troigo (li vere estis giganto).

Kiel multaj loĝantoj de la romiaj balkanaj provincoj, li aliĝis al la armeo frue - verŝajne sub Septimo Severo - kie, laŭ la "Historia Augusta", li rapide famiĝis pro sia fizika forto kaj milita kapablo. Ĉar la informoj en la historia verko de Herodiano estas neklaraj kaj tiuj en la "Historia Augusta" estas plejparte fikciaj, la kariero de Maksimino antaŭ 235 povas esti rekonstruita nur fragmente.

Gajo Julio Maksimino, menciita en surskribo kiel vicguberniestro (praeses pro legato) de la provinco Maŭritanio, estas identigita de pluraj akademiuloj kun la pli posta imperiestro. Se tio estas ĝusta, tiam Maksimino ankaŭ tenis gravajn postenojn en la administrado kaj certe ne estis malklera.

Lia edzino nomiĝis Cecilja Paŭlina; ŝi ŝajne devenis de la nobelaro, kio implicas ligojn al la supera klaso kaj estas plia pruvo, ke la portretado de Maksimino kiel malklera bruto estas produkto de malamika tradicio kaj ne kongruas kun la realeco. Paŭlina mortis antaŭ aŭ tuj post la surtroniĝo de sia edzo al la povo. Ekde 236, Maksimino farigis monerojn honore al ŝi; tiutempe, ŝi jam estis mortinta. Ilia filo nomiĝis Gajo Julio Vero Maksimino (220-238).

## Proklamo kiel Imperiestro
Maksimino verŝajne ludis ĉefrolon en la persa kampanjo de Aleksandro Severo kaj, laŭ iuj fontoj, estis nomumita guberniestro aŭ komandanto de la provinco Mezopotamio en 233. Se ĉi tiu (necerta) informo estas ĝusta, Maksimino eble estis la unua dux ripae tie. Estas certe, ke en 235, dum la preparadoj de imperiestro Severo por la milito en Granda Ĝermanio, li kontrolis la trejnadon de nove rekrutitaj trupoj (supozeble kiel praefectus tironibus), tiel gajnante la respekton inter la soldatoj.

En marto 235, li estis proklamita imperiestro de la malakordantaj Rejnaj legioj ĉe Mogontiacum, post kiam Aleksandro Severo estis murdita. Kvankam Maksimino tiam iĝis romia kavaliro, li plej verŝajne ne apartenis al la Senato (malgraŭ iuj kontraŭdiraj informoj en la Historia Augusta), kio verŝajne igis lin malinda kandidato por la imperia krono en la okuloj de multaj senatanoj.

Tamen, post kiam la novaĵoj pri lia imperia elekto atingis Romon, li estis tuj akceptita en la foresto de du gravaj pastraj kolegioj kaj oficiale agnoskita de la Senato kiel princeps ("princo"), dotita per la koncernaj povoj.

Tuj komence de sia regado, li supozeble malkovris du konspirojn. Restas tre polemika ĉu lia rilato kun la Senato estis tiel polemika dekomence kiel asertas Herodiano. Estas pli probable, ke li havis kaj amikojn kaj malamikojn inter la senatanoj.

Masimino sukcese militis en Ĝermanio en 235/36 kaj, post venko en grava "Batalo de la Marĉo" (proelium in palude), li ricevis la honoran titolon Germanicus Maximus ("plej granda konkerinto de la Ĝermanoj"). Lia venko super la Ĝermanaj triboj estas referencita sur la dorsflankoj de moneroj.

Pli antikvaj studoj lokigis ĉi tiujn batalojn en la areo de la nuna Virtembergo, dum pli lastatempaj arkeologiaj trovaĵoj sugestas la sudon de Malsupra Saksio kiel la verŝajnan batalkampon. Detaloj pri la marŝvojoj de ĉi tiuj kampanjoj ne estis konservitaj. Diversaj trovaĵoj de batalkampo malkovrita en la somero de 2008 proksime de Kalefeldo en la Bazo de la Monto Harz, datiĝantaj de la frua 3-a jarcento, sugestas ligon kun la Ĝermanaj Militoj de la imperiestro.

La imperiestro havis bildajn reprezentojn de siaj venkoj montratajn en la Roma Forumo kune kun la militakiro. Tamen, la romiaj trupoj ŝajnas esti suferintaj malsukcesojn en la oriento, kie la Sasanidoj, kiuj estis la Persoj, sukcesis konkeri plurajn gravajn urbojn en norda Mezopotamio dum la regado de la imperiestro.

Verŝajne en 236, Maksimino nomumis sian filon Maksimino kiel Cezaron, tio estas, kunimperiestro kaj supozebla posteulo, igante klara, ke li intencis establi novan dinastion.

## Persekutado de Kristanoj
Oni diras, ke Maksimino iniciatis persekutadon de ekleziaj gvidantoj tuj post sia surtroniĝo al la povo. Ĉu li efektive minacis kristanajn komunumajn gvidantojn kaj pastraron per la mortopuno per edikto, kiel asertas Eŭzebio de Cezareo, estas pridubinda.

Ĉiukaze, estas dokumentita, ke la romia episkopo Pontiano kaj la rivala episkopo Hipolito estis ekzilitaj al Sardio ("deportatio in insulam"), kie la du rivaloj repaciĝis kaj demisiiĝis de la episkopeco. Tamen, kondamno al punlaboro en la minejoj ("damnatio ad metalla") estas dubinda pro la socie elstaraj pozicioj de la du ekleziaj gvidantoj.

La ĝenado de la publika paco fare de subtenantoj de la du kontraŭuloj eble estis la kialo de ilia ekzilo.

## Konflikto kun la Senato
Kvankam li ĉiam havis subtenantojn en la Senato, kaj liaj Danubaj kampanjoj kontraŭ la sarmata tribo de la Jazigoj kaj kontraŭ la Dakoj ankaŭ estis sukcesaj, li ŝajne estis nepopulara ĉe multaj senatanoj. Ĝenerale, li ŝajnas esti malpli fidinta je senatanoj en la farado de registaraj aferoj ol sia antaŭulo. Pluraj kialoj estas supozataj por la kreskanta rezisto en la Senato: Multaj nobeloj konsideris malaltan lian originon; kaj liaj kampanjoj estis tiel multekostaj, ke li supozeble eĉ devis preni monon el la fonduso por helpo al malriĉuloj kaj al la grenprovizo de Romo.

Krome, li ŝajne neis al la Senato en Romo ĝiajn kutimajn rajtojn je partopreno kaj plejparte apogis sian regadon sur la legioj de Rejno kaj Danubo. Maksimino ankaŭ neniam vizitis la ĉefurbon, Romon, dum sia regado, kio verŝajne estis interpretita tie kiel signo de malrespekto. Laŭ raportoj transdonitaj de Eŭzebio de Cezareo, li ankaŭ laŭdire agis kontraŭ kristanismo, kvankam tio certe ludis neniun rolon en la konflikto kun la pagana Senato kaj nur aperis poste kiel negativa trajto en la biografio de la imperiestro.

La financaj kaj fiskaj politikoj de la imperiestro estis ekstreme nepopularaj. Kvankam li estis promiciinta la vastigon de la ŝosereto kune kun militaj elspezoj, la multekosta provo de la reganto solvi la eksterpolitikajn problemojn de Romo per kompleksaj kampanjoj ĉe la Rejno kaj Danubo renkontis ĝeneraligitan malkomprenon, precipe en la sudo kaj oriento de la imperio, kie homoj rimarkis nur la pliigitan impostŝarĝon, sed ne la sukcesojn. Al Maksimino evidente mankis la kapablon efike promocii siajn politikojn.

Kio komenciĝis kiel loka okazaĵo fine eskaladis al ribelo de la tuta imperio kontraŭ la imperiestro: En la Jaro de la Ses Imperiestroj, 238, post la murdo de la imperia prokuroro fare de la lokaj farmantoj en la provinco Afriko, la proksimume 80-jaraĝa prokonsulo de Afriko, Gordiano, estis proklamita imperiestro kiel Gordiano la 1-a. Lia filo, Gordiano la 2-a, kiu ŝajne estis milite nesperta, fariĝis kunimperiestro. La ribeluloj sendis komisiitojn al Romo, kiuj murdis la urban prefekton kaj la pretoran prefekton kaj persvadis la plimulton de la Senato rekoni la du Gordianojn kiel imperiestrojn. Samtempe, Maksimino estis deklarita malamiko de la ŝtato (hostis) fare de la Senato.

## Morto
Nur 20 tagojn post la proklamo de la rivalaj imperiestroj, Kapeliano, la guberniestro de la najbara provinco Numidio, kiu restis lojala al Maksimino, decide venkis Gordianon la 2-an. Gordiano la 1-a memmortigis sin eksciante pri la morto de sia filo. Timante la venĝon de Maksimino, la Senato en Romo nomumis Pupienon kaj Balbinon kiel novajn kunimperiestrojn, komisiitajn organizi reziston kontraŭ li.

La plebo de Romo ankaŭ devigis la elekton de Gordiano la 3-a, nepo de Gordiano la 1-a, kiel Cezaron. Maksimino marŝis kontraŭ Italion, sed verŝajne li estis murdita en aprilo dum la sieĝo de Akvileja dum la marŝo al Romo fare de siaj propraj trupoj - pli precize, de soldatoj de Dua Parti-konkeranta Legio. Lia filo mortis kun li, kaj iliaj kapoj estis senditaj al Romo. La kapo de la imperiestro tiam estis portata tra la urbo sur lanco.

## Akcepto
Tradicio pentris malhelan bildon pri Maksimino; la amplekso, ĝis kiu ĉi tiu vidpunkto estas pravigita, restas neklara. La tradicia vidpunkto, devenanta de antikvaj aŭtoroj kiel Aŭrelio Viktor, ke la regado de Maksimino markas profundan turnopunkton en la historio de la Princlando, estis plurfoje dubita en la lastaj jaroj.

Estas nediskuteble, ke tre malmulte ŝanĝis strukture en la Romia Imperio dum lia regado inter 235 kaj 238. La demando restas, tamen, ĉu Maksimino estu konsiderata la unua soldata imperiestro aŭ nur antaŭulo. Kun escepto de Filipo la araba, la plej multaj el la imperiestroj, kiuj sukcedis lin ĝis 268, apartenis al la senatana klaso.

## Referencoj 
Kategorio:Naskiĝintoj en 173
Kategorio:Mortintoj en 238
Kategorio:Mortintoj la 22--a de aprilo
Kategorio:Naskiĝintoj en la 2-a jarcento
Kategorio:Mortintoj en la 3-a jarcento
Kategorio:Naskiĝintoj en Romo
Kategorio:Mortintoj en Romo
Kategorio:Romiaj regantoj
Kategorio:Romiaj militistoj
Kategorio:Romiaj imperiestroj
Kategorio:Historio de Brazilio