open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuba vireo

La **Kuba vireo** (***Vireo gundlachii***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas endemia de Kubo. Ties natura habitato estas sekaj arbaroj, humidaj arbaroj, arbustaroj de kaktoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj. Ĝi estas sufiĉe komuna.

Temas pri 14&nbsp;cm longa malgranda birdo kun mallongaj kaj rondoformaj flugiloj kun unu aŭ du svagaj flugilstrioj. Tiuj birdoj estas olivverdecaj supre kaj flaveca sube. La okuloj estas brunaj sen la blankaj brovoj de la Ruĝokula vireo. Sed la rigardo estas tre impresa ĉar profitas de la **hela okulringo** kiu ne estas kompleta, male ĉefe videblas duonlune antaŭe kaj malantaŭe sed ne supre kie videblas kvazaŭ grizeca “brovo”.

Ili manĝas insektojn, lacertojn kaj fruktojn.

Oni agnoskas du subspeciojn nome la jenaj:
* nomiga *Vireo gundlachii gundlachii* kiu estas endemia de la *Mogotes de Jumagua*. 
* la rifa vireo nome *Vireo gundlachii orientalis* kiu estas endemia de la orienta zono de Kubo, ekzemple ĉe la rifoj Santa María kaj Guillermo de la insularo Sabana-Camagüey.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireo gundlachii.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Konsultita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Josef Šnejdárek

**Josef Šnejdárek** (n. 2-a de aprilo 1875, Napajedla – m. 13-an de majo 1945, Casablanca), estis ĉeĥa armea oficiro, partopreninto de la unua mondmilito, septaga milito je Teŝinio kaj bataloj en Slovakio kontraŭ Hungara Sovetrespubliko

## La junaĝo, legioj kaj Granda milito 
Šnejdárek naskiĝis en familio de muelisto. Fininte kadetan lernejon li enpaŝis en aŭstria-hungara armeo. Li deĵoris en Budapeŝto kaj en Innsbruck. El la austria-hungara armeo li foriris kaj enpaŝis en francan fremdulan legion, en kies vicoj li partoprenis en bataloj en norda Afriko.

En la unua mondmilito Šnejdárek batalis en okcidenta fronto, li estis kelkfoje vundita kaj honorigita. Li agadis en ĉeĥoslovakaj legioj en Francio.

## Ĉeĥoslovakio 
[eta|maldekstra|Domo de V. Mezera, direktoro de ŝparejo en [Orlová, post nesukcesa atenco kontraŭ Josef Šnejdárek]]
En la jaro 1919 Šnejdárek (kiel franca civitano) revenis en Ĉeĥoslovakion. Li fariĝis komandanto de la ĉeĥoslovakaj soldataroj operacantaj en Teŝinio kaj gvidis la ĉeĥoslovakan armeon en Septaga milito kontraŭ Pollando.

La 15-an de majo 1920 du anoj de pola soldata organizaĵo *Polska Organizacja Wojskowa* el ordono de ties gvidantaro provis murdi Šnejdárek-on. Šnejdárek tiutempe loĝis en Orlová, en loĝejo de sia amiko direktoro de ŝparejo Mezera. La atenco ne sukcesis - bombo onidire lokigita sub lito de Šbejdárek ja eksplodis, sed difektita estis sole la domo.
[eta|dekstra|220px|Josef Šnejdárek antaŭ Kalvario en [Banská Štiavnica en junio de 1919]]
Poste li fariĝis komandanto de divizio en bataloj kontraŭ Hungara Sovetrespubliko en Slovakio, kie li venkis en batalo je Zvolen kaj liaj soldataroj iom post iom konkeris parton de la eksa Hungara reĝlando. Tamen nur en la jaro 1927 Šnejdárek formale foriris el la franca armeo kaj enpaŝis en la ĉeĥoslovakan armeon.

En la ĉeĥoslovaka armeo Šnejdárek estis nomita armea generalo kaj landa soldatata komandanto en Slovakio. En la jaro 1932 li igis ordonon al fortikigo de bratislava Petržalka per betonaj fuortoj. Ĉi tie ankaŭ elkreskis 9 objektoj. En duono de la 30-aj jaroj li estis emeritigita.

## Fino de la vivo 
En la jaro 1939 Šnejdárek foriris ĝis Francio. Post konkero de Francio li foriris en nordan Afrikon, kie li ankaŭ mortis. Liaj korprestaĵoj estis en la jaro 1996 transportitaj el Casablanca en familian tombon en Napajedla.

En la jaro 1939 li publikis sian aŭtobiografion nomita *Kion mi travivis*. Tiu estis reeldonita en la jaro 1994 sub nomo *Marŝu aŭ mortu!*

## Referencoj 
## Literaturo 
* FIDLER, Jiří. Generálové legionáři. Brno : Books, 1999. 360 s. ISBN 80-7242-043-7

## Eksteraj fontoj 
* Příloha Zvolenských novín věnovaná Josefu Šnejdárkovi 

Kategorio:Ĉeĥaj armeaj generaloj
Kategorio:Personoj de hungara-ĉeĥoslovaka milito
Kategorio:Ĉeĥoslovakaj legianoj
Franciszek Latinik

**Franciszek Ksawery Latinik** (17-an de julio 1864, Tarnów – 29-an de aŭgusto 1949, Krakovo) estis pola generalo.

Dum la unua mondmilito li deĵoris en aŭstria-hungara armeo, kie li komandis al 100-a infanteria regimento. Post akiro de sendependeco de Pollando li enpaŝis en la polan armeon. Fine de la jaro 1918 li fariĝis komandanto en Teŝino. En 1919 li gvidis la polajn soldatojn en batalo kontraŭ la ĉeĥoslovakaj soldatoj en septaga milito je Teŝinio. Dum pola-rusa milito li estis soldata guberniestro de Varsovio. En la jaro 1925 li foriris en emeritecon kaj en la jaro 1934 li publikigis siajn rememorojn el la tempoj de bataloj je Teŝinio en *Walka o Śląsk Cieszyński w r. 1919*.

Kategorio:Polaj generaloj
Nukualofo

**Nukualofo,** oficiale **Nukuʻalofa** (=loĝloko de amo) estas ĉefurbo kaj samtempe havenurbo de Tongo. Ĝi situas en la norda bordo de la insulo Tongatapu, en la samnoma insularo. Oni kalkulas ke ĝi havas 24.500 loĝantojn en 2005, ĉ. kvarono de la enlanda loĝantaro. La reĝa palaco kaj ĉiuj konstruaĵoj de la registaro troviĝas en Nukualofo.

## Historio 
Nukualofo estas vere malgranda areo ĉirkaŭ la monteto kiu estas malantaŭ la Reĝa Palaco de Tongo, *Sia ko Veionga* (Monteto de Veiongo). La loko estis elektita kiel reĝa rezidejo de ''Tu'i Kanokupolu'' Mumui, kiu tiam estis la plej grava reganto de Tongatapu, en 1795. Ĝis tiam la reĝa palaco situis en Mu'a, laŭ la tradicio de la Tu'i Tonga, la reĝoj de Tongo, kiu estis la ĉefurbo de la reĝlando Mu'a ĝis tiu momento, ne Nuku'alofa.

eta|maldekstra|250ra|
eta|250ra|maldekstra| 
Tupoumālohi, reĝo de Tongo fine de la 18-a jarcento kaj komence de la 19-a jarcento, konstruis fortikaĵon en Nukualofo dum lia regado. 

En 1837, la reĝo Tāufa'āhau la 1-a, invadis la zonon proksime al *Fasi mo e afi* dum esplorado kun siaj militistoj *Tautahi*, venantaj el Ha'apai kaj Vava'u. Kiel rekompenso, liaj subuloj ricevis terenojn de la loĝloko. La nova loĝloko estis nomata Kolofo'ou (Nova vilaĝo).

En 1845, Tāufa'āhau la 1-a deklaris Nukualofon kiel ĉefurbo de Tongo, kvankam li daŭre loĝis en Lifuka inter 1847 kaj 1851. La urbo komence estis malgranda vilaĝo kiu malrapide kreskis. La areo oriente de la urbo, *Fasi mo e afi*, ne estis administre dividita ĝis 1923. Dum la tempo de la Dua Mondmilito, *Fasi mo e afi* kuniĝis al Ma'ufanga, la ŝtato de la estroj Fakafānua, kiu troviĝis oriente de *Fasi mo e afi*. Estis tie kie Usono konstruis havenon, ankoraŭ konata kiel Fā-ua, kiu signifas *42*, referenca al la konstrujaro. Ĝi atingis Sopu 'o Tāufa'āhau okcidenten, kiu estis konsiderata sufiĉe malproksime de la loĝantaro por ke la reĝino Sālote ekziliĝu tien kial la tuta nukualofa loĝantaro estis evakuata pro timo al dummilitaj atakoj.

Post la 1960-aj jaroj, la urbo spertis rapidan kreskadon, parte pro la kunigado de aliaj vilaĝoj proksimaj kiaj Tofoa. En 2006 multaj konstruaĵoj de la komerca kvartalo estis detruitaj pro la ribeloj okazintaj tutlande, postulante la aprobadon de demokratiaj reformoj. Ĉirkaŭ ses homoj forpasis kaj tri kvaronoj de la financa distrikto estis detruitaj, plejparte, komercejoj de la ĉina malplimulto.

Meze de januaro 2022 okazis la erupcio de submara vulkano Hunga Tonga, kaj post kelkaj tagoj oni konfirmis la preskaŭ malaperon de la insulo kaj damaĝojn en diversaj landoj de la Pacifiko kaj ĉefe en la propra lando, nelaste ankaŭ en Nukualofo.

## Vidindaĵoj 
* reĝa palaco
* preĝejo omaĝe al Sankta Antonio el Padovo
* preĝejo de metodistoj
* preĝejo de mormonoj

## Ĝemelurboj 
*  Whitby, Anglio

## Eksteraj ligiloj 
* Nukualofo en la retejo *mapsofworld.com* ()

Kategorio:Ĉefurboj de Oceanio
Kategorio:Marhavenaj urboj
Kategorio:Loĝlokoj de Tongo
Orienta Partnereco

eta|250px|Membroj de la Orienta Partnereco (purpura) kun la Eŭropa Unio (bluaj)

La **Orienta Partnereco** estas geografia, politika kaj ekonomia koncepto, kreita pere de programo de la Eŭropa Unio kun la celo alproksimiĝi inter la eŭropunia bloko kaj ĝiaj najbaroj en Orienta Eŭropo, ĉiuj eks-sovetaj respublikoj. Konkrete la iniciato intencas larĝigi la rilatojn kun Belorusio, Moldavio, Ukrainio, Azerbajĝano, Armenio kaj Kartvelio.

Inter la projektoj kadre de la partnereco troviĝas la kapital-investado disponigata de la EU en la regionon en limtempo ĝis 2013 kaj la serĉado de pliiĝo de komercaj rilatoj inter tiuj ĉi landoj kaj EU. La Orienta Partnereco funkcias ene de la Politiko de Eŭropa Unio pri Najbareco.

En la politika aspekto ĝi serĉas la plifortigon kaj stabiligon de la regiono kaj laŭgrada institucia alproksimiĝo de la menciitaj ŝtatoj al la EU, kiel Kartvelio aŭ Ukrainio kiu jam anoncis ke ilia celo je mez-longa limptempo estas la aliĝo al la EU.

Kategorio:Ekstera politiko de Eŭropa Unio
Kategorio:Ekstera politiko de Belorusio
Kategorio:Ekstera politiko de Ukrainio
Kategorio:Ekstera politiko de Moldavio
Kategorio:Ekstera politiko de Kartvelio
Kategorio:Ekstera politiko de Armenio
Kategorio:Ekstera politiko de Azerbajĝano
Sveta Marija

**Sveta Marija** estas vilaĝo kaj samtempe municipejo en Kroatio, en distrikto Međimurje.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 1690
* Poŝtkodo: 40326
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

## Loknomo 
La loknomo signifas: Sankta Maria.

## Situo 
Sveta Marija situas sur ebenaĵo, laŭ maldekstra bordo de Dravo (kie estas artefarita lago), laŭ ĉefvojo Prelog-Koprivnica.

## Historio 
La unua mencio devenis el la 13-a jarcento. La municipo formiĝis en 1997 el parto de municipo Kotor. Apartenas al tio ankoraŭ unusola vilaĝo.

## Vidindaĵoj 
* romkatolika malfrubaroka preĝejo omaĝe al Dipatrino de 1782

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Erevana manifestacio de 1965

La **erevana manifestacio de 1965** estas 24-hora protesto en Erevano, Armenia SSR je memoro al la 50-jara datreveno de la Armena genocido. Tiu evento estis la unua paŝo en la batalo por rekonigo de la armena genocido de 1915. Ĝi okazis la 24-an de aprilo en 1965, unuafoje okazis simila demonstro en la tuta Sovetunio, unu miliono da protestantoj demonstris 24-hore ĉe la Opero de Erevano je la 50-jara datreveno je la komenciĝo de la armena genocido kaj oni petis la registaron de la Sovetunio por oficiale rekoni la armenan genocidon farita de la Junaj Turkoj en la Otomana imperio kaj konstrui memoraĵon en la armena ĉefurbo Jerevano por memoro de viktimoj de la genocido.

La demonstrintoj kriis "nia lando, nia lando" (Mer erkir, mer erkir) kaj tio estis la unua publika signo de vekiĝo de la armena konscio en la Soveta Armenio. La registaro de Sovetunio cedis kaj oni konstruis memoraĵon sur monteto Cicernakaberdo, inaŭgurita en 1967.

Tiu demonstro instigis similajn protestojn dismonde, ĉie kie ekzistis la armena diasporo. Ekde tio, tiu tago de la protesto estas memortago de la armenoj pri la armena genocido kaj nacia tago en Armenio.

## Vidu ankaŭ 
* Memortago pri viktimoj de la genocido de armenoj
## Notoj
Kategorio:Historio de Armenio
Nuklea centralo Mecamoro

La **Nuklea Centralo Mecamoro** ( ,  [Armjankskaja AES]) estis konstruita dum la 1970-aj jaroj, je 30 Km okcidente de la armena ĉefurbo Erevano. La centralo estis ekipita kun du nukleaj reaktoroj de la modelo VVER-440 V230, kaj la uzata teknologio de tiu epoko de ĝia konstruado ne plu estas akceptata kiel sekura laŭ nunaj kriterioj kompare kun modernaj nukleaj centraloj. Ĝi produktas 40% de la elektro de Armenio. Ĝi estis portempe fermita pro la tertremo de 1988 en Armenio. Tamen, la blokado de Turkio kaj Azerbajĝano, kiuj malfaciligis la energian proviziadon en Armenio, devigis la registaron remalfermi ĝin en 1993. Pro la granda ekonomia graveco de la nuklea energio kaj malnoviĝo de la malnova nuklea centralo, la administrado de Armenio debatas pri konstruado de nova nuklea centro je 1.000 MW ĝis 2016, kiu povus kosti 4 miliardojn da usonaj dolaroj.

eta|maldekstra|300px|Mecamoro

Mecamoro
Kategorio:Elektrocentraloj en Armenio
Juda Nacia Fondaĵo

eta|250px|Ĉefa oficejo de la Juda Nacia Fondaĵo en Jerusalemo
eta|250px|Mapo de plantitaj arbaroj en Israelo de la JNF
La **Juda Nacia Fondaĵo** (, mallongigite **JNF** kaj foje laŭ la hebrea **KKL**) estis fondita en 1901, kadre de la kvina Kongreso pri Cionismo en Bazelo (1901), kun la celo aĉeti kaj kultivi terenojn en la provinco Palestino de la Otomana Imperio kaj pli poste en Israelo por setlado de judoj tie. La fondaĵo estas senprofita organizaĵo.

[eta|maldekstra|250px|La [Eŝtaol-arbaro plantita laŭ iniciato de la JNF - parto de ĝi estas la arbaro de la martiroj]]
eta|maldekstra|250px|Arbido lastatempe plantita de la JNF
Ekde sia fondiĝo, la organizaĵo plantigis pli ol 240 milionoj da arboj en Israelo. Ĝi ankaŭ konstruigis 180 digojn kaj akvorezervujojn, elvoluigis 1 000 kvadratajn kilometrojn da terenoj kaj establigis pli ol 1000 parkojn.

En 2002, la JNF ricevis la Israel-Premion por dumviva atingado kaj kontribuo al la societo kaj ŝtato de Israelo.

## Arbaro de la Paco Jerusalemo 
eta|250px|Bonveniga ŝildo al la Arbaro de la Paco Jerusalemo en ok lingvoj
eta|250px|Ŝildo honore al la inaŭguro de la ĝardeno Esperanto en la Arbaro de la Paco en aŭgusto 1986
Inter la multaj arbaroj plantitaj, elstaras interalie la "Arbaro de la Paco" en Jerusalemo. En ĝi la partoprenantoj de la IJK 1986 de TEJO plantis oficialan "ĝardenon Esperanto" - ĉiu kongresa partoprenanto, raportis ekzemple la esperantlingva bulteno koncize, "plantis unu arbon, kiu restos kaj kreskos, simbole al la grava kontribuo de Esperanto al la tutmonda paco".

## Notoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo (en la hebrea, rusa kaj angla)
* Retejo de la usona branĉo (en la angla)

Kategorio:Organizaĵoj en Israelo
Kategorio:Cionismaj organizaĵoj
Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1901
Kategorio:Jerusalemo
Orlando

**Orlando** estas urbo en Florido en Usono. La urbego estas ĉefurbo de la kantono Orange, krome ĝi aparte konatas pro kelkaj amuzejoj, interalie Universal Studios Florido kaj la "Magia Reĝlando", amuzparko de Walt Disney Company en la antaŭurbo *Bay Lake*.  Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 
eta|maldekstre|Stacidomo de Orlando
eta|maldekstra|Lago en Orlando
## Aldonaj bazaj informoj 
* Telefonkodo: +1 321, 407
* 

## Situo 
Orlando situas laŭ aŭtovojo al Tampa inter lagoj kaj marĉoj.

## Historio 
En Orlando vivis jam indianoj antaŭ apero de eŭropanoj, kiuj alvenis nur en 1836. Post 2 jaroj milita bazo fondiĝis, baldaŭe ankaŭ bredejo por bovoj havanta la loknomon *Jernigan*. La komunumo iĝis departementejo en 1845. Komence de la 20-a jarcento la urbo prosperis pro la turismo, poste la evoluo stagnis pro ŝtormoj.

### Amasmortigo 2016 
Frumatene de la  en noktoklubo Pulse, konata dancejo-trinkejo de la GLAT-a loĝantaro de Orlando, unuopa pafisto pafmortigis 49 homojn kaj vundis similan nombron en la plej multmorta tia atako en la moderna usona historio

## Vidindaĵoj 
* Spektaklo "Walt Disney"
* Spektaklo "SeaWorld" pri maraj bestoj
* Disney's Animal Kingdom

## Kulturo 
La Kongreso de Franca Kulturo en Florido (france *Le Congrès de la culture française en Floride*; angle *The Congress of French Culture in Florida*), ankaŭ CCFF aŭ simple *Le Congrès*, estas akademia asocio kiu organizas ĉiujarajn konkursojn ĉe Orlando. Ĝi serĉas promocii kapablojn en kulturo kaj lingvo francaj inter mezlernejaj kaj malfrua-elementaj studentoj (angle *middle schoolers*) el ĉie en Florido.

## Socio 
En sporto Orlando City SC estas profesia futbalklubo.

## Ĝemelurboj 
*  Curitiba, Brazilo
*  Gujlin, Ĉinio
*  Monterrey, Meksiko
*  Orenburg, Rusio
*  Marne-la-Vallée, Francio
*  Tajnan, Ĉinio
*  Hajderabado, Barato
*  Urajasu (浦安市) en gubernio Ĉiba, Japanio
*  Valladolid, Hispanio

## Konataj lokanoj 
* Orlando Magic

* Bob Ross
* Gábor Delneky

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
*  ()
* plia turisma retejo ()

eta|maldekstra|350ra|Orlando dumnokte

Kategorio:Urboj de Florido
Hutona vireo

La **Hutona vireo** (*Vireo huttoni*) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. 

Ĝi estas ĉirkaŭ 12-13 cm longa, olivecgriza supre kaj sube (pli hele) kaj tiele estas malpli da diferenco inter ambaŭ partoj ol ĉe aliaj vireoj. Ĝi havas svagan **blankecan okulringon** (pli videblan malantaŭokule) kaj svagajn blankajn flugilstriojn en malhelaj flugiloj. Ĝi similas multe al la Rubenkrona regolo, sed havas pli dikan bekon kaj estas iom pli granda. Ties plej komuna kanto estas ripeta *ĉu-ŭii* sed havas aliajn variaĵojn. La alvoko estas miaŭeca babilaĵo.

Ĝi troviĝas el suda Brita Kolumbio en Kanado al central Gvatemalo en Centrameriko. Ĵusaj studoj de DNA sugestis, ke tiu specio povus esti disigita en almenaŭ 2 diferencajn speciojn, el kiuj la marbordaj pacifikaj birdoj montrus sufiĉe da genetika variado kompare kun tiuj de la interno.

Tiu vireo faras tasforman neston pendantan el forko aŭ arbo. La ino demetas 3-4 ovojn. Tiuj estas ĉefe blankaj kun disa bruna punkteco. Ili preferas deciduajn miksitajn arbarojn kaj ĉefe kverkoj. Ili manĝas kaptinte insektojn dum decideme moviĝas tra la arbara kanopeo.  

Tiuj estas ĉefe loĝantaj birdoj la tutan jaron, sed povas esti kelka altituda kaj mallongsdistance migrado. La **Hutona vireo** povas kuniĝi al miksita kunmanĝantaro vintre.

## Referencoj 
* IUCN2006, BirdLife International, 2004, 50989, Vireo huttoni, 10a Majo 2006. Preskaŭ Minacata.

## Eksteraj ligiloj 
*Informaro pri la Hutona vireo – Laboratorio Cornell de Ornitologio
*Hutona vireo - *Vireo huttoni*  - USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
*Informaro pri la Hutona vireo -E-Nature
*Fotaro pri la Hutona vireo  VIREO

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nilometro

[eta|Malnova nilometro sur insulo [Elefantine (Satis-templo)]]
**Nilometro** estas mezurilo de la nila rivernivelo en formo de diversaj konstruaĵoj. Ĝi servis por koni la rivernivelon dum la jara inunda periodo. Ofte temas pri ŝtuparo, kiu kondukas al la Nila bordo. Alia formo estas gravuritaj skaloj sur muro. Pli poste aperis ŝaktoj, ligitaj per malfermitaj kanaloj al Nilo. Tiuj servis al konstruo de baraĵlago ĉe Asuano por dumjara mezurado de la Nila akvonivelo.

Malnov-egiptaj nilometroj estas videblaj en Memfiso, Dendera, Edfu, Per Hapi kaj sur insulo Elefantine. En la Nildelto oni ne uzis nilometrojn, pro la daŭra natura sedimentiĝo de nila ŝlimo.

## Literaturo 
* Stephan Seidlmayer: *Historische und moderne Nilstände. Untersuchungen zu den Pegelablesungen des Nils von der Frühzeit bis zur Gegenwart*. Achet, Berlin 2001, ISBN 3-9803-7308-8

Kategorio:Nilo
Kategorio:Mezuriloj
Ŝot el Ĝerid

**Ŝot el Ĝerid** () estas larĝa depresio, sedimenta baseno kun sala lago en suda Tunizio. Oni ofte nomas nur la lagon Ŝot el Ĝerid.

Ĝi havas la areon de pli ol 7,000&nbsp;km², okcidentan-orientan etendiĝon en 200&nbsp;km. Pro la ekstrema klimato kun la jara precipitaĵo de 100&nbsp;mm kaj temperaturo atingante , la akvo rapide vaporiĝas el la lago. Somere, Ŝot el Ĝerid tute sekiĝas kaj okazas multaj fatamorganoj.

Sude de ĝi komenciĝas la dezerto Granda Erga Orientalo. Sude de la lago troviĝas la urboj Kebili kaj Douz.

La sekiĝinta lago estas piedirebla aŭ per aŭtomobilo, sed tiu lasta esta danĝera, ĉar la sala krusto ne estas ĉiam rigida.

Ŝot el Ĝerid estis uzata inter aliaj en la fama filma serio *Star Wars*.

Kategorio:Lagoj en Tunizio
Movie Battles II

**Movie Battles II** (ankaŭ nomata 'MB2') estas modifaĵo por la videoludo *Jedi Knight Jedi Academy*. La nuna versio estas V0. Ĝi eblas esti ludata nur rete. Ĝi havas tri ludtipojn: *Open* (malferma), *Semi-Authentic* (duonaŭtenta) kaj *Full Authentic* (tutaŭtenta). 

## Eksteraj ligiloj 
http://www.moviebattles.com/

Kategorio:Videoludoj aperintaj en 2008
Kategorio:Star Wars
Euglena gracilis

***Euglena gracilis*** (Rompiĝema eŭgleno) estas specio de protistoj el genro eŭgleno (*Euglena*).

*Euglena gracilis* longas 35 ĝis 65 mikrometroj kaj larĝas 5 ĝis 15 mikrometroj. Ĝi vivas en nesalaj akvoj, en kavoj kaj lagetoj kun putriĝintaj folioj. *Euglena gracilis* estas grava modela organismo precipe en la kloroplasto-fiziologio, ĉar la kulturoj povas esti rezervataj dum jaro sen lumo, sed post 24 horoj sub lumo, la fotosintezo rekomenciĝas. Kelkaj specitipoj (ekzistas senkloroplastaj algoj) estas uzataj en esploro de DNA kaj RNA, heterofa nutrado, fotorecepcio kaj metabolismo.

Kategorio:Verdaj algoj
Amatora radioastronomio

**Amatora radioastronomio** estas parto de la amatora astronomio, kiu okupiĝas pri observado de astronomaj objektoj sur radio-frekvencoj.

## Instrumentoj 
Amatoraj-Radioastronomoj produktas siajn instrumentojn plej ofte mem. Ili ofte uzas haveblajn komponentojn el aliaj teknikaj kampoj, kiel satelito-parabolantenoj, LNB-konvertiloj aŭ riceviloj.

## Observadoj 
Pro la relative malgrandaj antenoj de la amatoroj, kiuj malofte estas pli grandaj ol 3 metrojn longaj, kaj pro la tial malalta sensitiveco kaj diserigebleco la amatoroj plej ofte devas sin limigi al observado de objektoj en nia sunsistemo kaj pli fortaj radiofontoj en nia galaksio. Kelkaj amatoroj sukcesis jam, observi pulsarojn.

## Observado de la suno 
Jam el simplaj komponentoj oni povas kunmeti radioteleskopon por observado de la Suno. 

Observita estis ekzemple erupcio de la Suno la 30-an de aŭgusto 2002. Observita estis je du frekvencoj samtempe. En la diagramo aperas en blua koloro la frekvenco 430 MHz (70cm), en ruĝa la frekvenco 2400 MHz (13 cm). La rezultoj koincidas bone kun tiuj de la satelitoj GOES 8 kaj 10.

Uzataj estis je 430MHz kvar-etaĝa Yagi-Uda-Anteno kun 21 db antena gajno (amplifa faktoro) de 21 dbi kaj por 13 cm parabolanteno (parabolforma lada spegulo) kun diametro 136 cm kaj gajno de 25 dbi. La antenoj estis turnigitaj daŭre en direkton de la suno per paŝmotoroj.
  
Riceviloj estis radio-amatoraj, kiuj estis modifitaj. 

## Eksteraj ligiloj 
* Amatora radioastronomio  

Kategorio:Astronomio
Kategorio:Radioastronomio
Spirogyra

***Spirogyra*** (**spirogiro**, „spirala algo“) estas genro de verdaj algoj, ĝi apartenas al familio Zygnemataceae. La fadenforma spirogiro aperas ofte en printempo (kontinenta klimato) en konstantaj lagetoj, akvoj kiel libere ŝvebanta, fadena, helverda "vato".

Ĝi apartenas al la jugalgoj (multobliĝo okazas per jug-formigo) kaj ne havas stadion. La kloroplasto estas spiralforma (de tio la nomo *Spirogyra*).

La specioj de familio *Zygnemataceae* havas la kapablon eluzi - okaze de manko - la solvitan karbonan dioksidon ankaŭ la jonan hidrogenan karbonaton  al fotosintezo. Tiam ili eligas hidroksidan jonon, tiel la pH-valoro de la akvo en la ĉirkaŭo povas altiĝi ĝis 11.

Fosilioj de tiu genro estas konataj jam el la karbonio.

## Eksteraj ligiloj
* Detala priskribo en la angla

Kategorio:Verdaj algoj
Mali Mihajlevec

**Mali Mihajlevec,** hungare **Kismihályfalva** [kiŝmihAjfalva] estas ne memstara, malgranda vilaĝo en Kroatio, en distrikto Međimurje, en municipo de Sveti Juraj na Bregu.

## Bazaj informoj 
* Areo: &nbsp;km²
* Loĝantaro: 450
* Poŝtkodo: 40311
* Aŭtokodo: ČK
* Telefonprefikso: +385 040
* 

## Loknomo 
Mali kaj kis signifas: malgranda. La historia hungara loknomo estis simila, ol la kroata: Kis-Mihályovec. Fine de la 19-a jarcento pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis pli hungarecan loknomon.

## Historio 
Ĝis Traktato de Trianon Kismihályfalva apartenis al Hungara reĝlando, al Zala (reĝa departemento), al distrikto de Csáktornya, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la regionon kaj post 10 tagoj transdonis ĝin al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, poste denove de Jugoslavio kaj ekde 1991 de Kroatio.

Kategorio:Vilaĝoj de Kroatio
Kaskado (Erevano)

La **Kaskado** estas monumento en Erevano Armenio konstruita en la 1970-aj jaroj. Ĝi malfermis muzeon pri nuntempa arto la 7-an de novembro 2009, konata kiel *Cafesjian Center of Arts*.
La monumento konsistas ekstere el ĝardenoj sur terasoj, fontanoj kaj longa ŝtuparo ĝis la pinto. Ĝi havas 50 metrojn. Interne, serio de leviloj permesas la supreniradon ĝis 78 metroj alte; preskaŭ la tuto de la interno estas okupata de la centro Cafesjian.

La konstruado de la Kaskado de Erevano, imagita de Aleksandro Tamanjan kaj dizajnita de la arkitekto de la urbo, Jim Torosjan, debutis dum la 1970-aj jaroj. Komence, ĝi devis esti ornama monumento laŭ soveta stilo kiu permesus supreniri per mekanika ŝtuparo interne. Ĝi proksimas al la placo Tamanjan, ĉe la Opero kaj la parko de la Venko en la kvartaloj Kanaker-Zejtuno kaj Arabkiro.

La konstruado malrapidiĝis pro la tertremo de 1988 en Armenio, poste pro la falo de USSR en 1991. La monumento ankoraŭ havas 78 metrojn kiuj ne estas ligita al la cetero kaj la laboroj daŭras por la finkonstruado.

Dum la 1990-aj jaroj, la Kaskado iom post iom, kune kun la Hanrapetuĝan Hraparak, fariĝis loko por spektakloj, koncertoj kaj ekspozicioj. Multaj turistoj kaj lokanoj supreniras ĝin serĉante la plej belan vidon de Erevano el kie videblas (laŭ la vetero) la monto Ararato, la armena nacia simbolo.

La placo Tamanjan, tuj antaŭ la enirejo de la centro, havas ĝardenon kun skulptaĵoj de Fernando Botero, Barry Flanagan, Lynn Chadwick kaj Jaume Plensa.

## Bildaro 

File:Cascada, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 20.jpg|unua nivelo
File:2014 Erywań, Kaskady (03).jpg|Dua nivelo
File:Yerevan, Cascade of Yerevan, Art, Armenia.jpg|Tria nivelo
File:2014 Erywań, Kaskady (18).jpg|Kvara nivelo
File:2014 Erywań, Kaskady (22).jpg|Kvina nivelo
File:Cascada, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 18.jpg|Kaskado kaj parko
File:Cascada, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 19.jpg|"Fumanta virino" de Fernando Botero
File:2014 Erywań, Park przy Kaskadach (20).jpg|"La Kato" de Fernando Botero
File:Centurion (5211881978).jpg|"Romia militisto" de Fernando Botero
File:2014 Erywań, Park przy Kaskadach (07).jpg|"Ombroj 1" skulptaĵo de Jaume Plensa
File:2014 Erywań, Pomnik Aleksandra Tamaniana (03).jpg|Monumento al Aleksandro Tamanjan
File:Yerevan Opera House from Cascade.jpg|Nokta vidaĵo de Erevano el la Kaskado

Kategorio:Konstruaĵoj en Erevano
Kategorio:Monumentoj en Armenio
Eksperimenta arkeologio

eta
La **eksperimenta arkeologio** estas specifa areo de arkeologio. Ĝi provas esplori, reprodukti vivmetodojn kaj teknikon de la pasinto.

Kiel patro de la eksperimenta arkeologio estas ofte nomata la amatora arkeologo Frederik Sehested (1813-1882), kiu en 1879 en Soholm (Danio) konstruis per ŝtonepokaj iloj ŝtonepokan kabanon, kiu longtempe estis vizitebla en la subĉiela muzeo Den Fynske Landsby, en Odense sur Fünen.

Pli poste oni pruvis per rekonstruo de mezepokaj longarkoj ties enorman trabatan forton. Konata ekzemplo estas ankaŭ la vojaĝoj de Thor Heyerdahl, kiuj provis pruvi la eblecon traŝipi la Pacifikon per egiptaj ŝipoj.

## Eksteraj ligiloj 
* EXAR Eŭropa Unuiĝo por Apogo de la Eksperimenta Arkeologio
Göschenen

**Göschenen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 436 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Göschenen situas en la valo de la rivero Reuss ĉe la suda portalo de la Gotardo-Fervojtunelo. Al la komunumo apartenas krom la ĉefvilaĝo Göschenen mem la vilaĝetoj Abfrutt (sur alteco de 1168 m s.m.), Wiggen (sur alteco de 1318 m s.m.) kaj Gwüest (sur alteco de 1582 m s.m.). La iama vilaĝeto Göschenen-Alpopaŝtejo 9 kilometrojn okcidente de la vilaĝo dronis en la baraĵlago Göschenen-Alpopaŝtejlago.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Göschenen limas en nordo al Wassen, en oriento al Gurtnellen, en sudoriento al Andermatt, en sudo al Hospental, en sudokcidento al Realp, en okcidentsudokcidento al Oberwald (VS) kaj en okcidento al Gadmen (BE).

## Trafiko 
eta|maldekstra|150ra|Stacidomo de  kun suda Gotardo-Tunelportalo
Ĉar en Göschenen situas la norda portalo de la grava fervojtunelo tra Gotardo, ĝi estas haltejo de multaj regionaj, naciaj kaj internaciaj trajnoj. En Göschenen ankaŭ komenciĝas dentorado-fervojo al Andermatt.

Tra Göschenen pasas la kantona ĉefvojo, kiu tra la Gotardo-Pasejo konektas Alemanion kun Tiĉino. En Göschenen komenciĝas la efektiva ramplo al la montpasejo, de kiu vojo en Andermatt devojiĝas ankaŭ la vojoj al Furkopasejo kaj Oberalppasejo.

En Göschenen situas ankaŭ la norda portalo de la Gotardo-Aŭtovojotunelo de la svisa aŭtovojo A2. La sudaj portaloj kaj de la aŭtovojo- kaj de la fervojotunelo situas en Airolo samkiel la komenco de la suda ramplo al Gotardo-Pasejo.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Göschenen datiĝas el la jaro 1290 kiel *Gescheldun*.

La hodiaŭa komunumo estis fondita en la jaro 1875 per disiĝo de la politika komunumo Wassen, al kiu Göschenen ĝis tiam apartenis.

Dum mezepoko regis jardeka kverelo inter la Virina Monaĥejo Zuriko kaj la Monaĥejo Vetingo pri la posedorajtoj kaj privilegioj pri Göschenen, kiu estis decidito per arbitra verdikto de la episkopo de Konstanco. Tiu dokumento hodiaŭ troviĝas en la komunuma arkivo de Göschenen.

Post la konstruo de la ponto trans Reuss, kiu ebligis la aliron al Gotardo-Pasejo en la 13-a jarcento ĝis en la 17-a jarcento Göschenen estis doganejo de Urio.

En la jaro 1830 estis malfermita la veturebla vojo trans Gotardo-Pasejo kaj en 1882 Gotardo-Fervojtunelo.

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Göschenen (stacidomo)

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Göschenen
* Göschenen en la Historia Leksikono de Svislando
Konferenco de grandambasadoroj

**Konferenco de grandambasadoroj**, plennome **Konferenco de grandambasadoroj de ĉefaj aliancanaj kaj asociitaj potencoj** (angle *Conference of Ambassadors of the Principal Allied and Associated Powers*, france *Conférence des Ambassadeurs des principales puissances alliées et associées*) estis interaliancana organo de la alianca Entento post finigo de la unua mondmilito. Ĝi estis kreita en Parizo por celoj de konferenco en Spa (en vikidatumoj). Pli poste ĝi estis *de facto* enmembrigita en Ligon de Nacioj kiel unu el ties gvidantaj organoj. La konferencon de grandambasadoroj kreis reprezentantoj de Usono, Brita imperio, Francio, Italio kaj Japanio. La konferenco de grandambasadoroj decidis diversajn teritoriajn disputojn, precipe de la Dua Pola Respubliko (inkluzive transdono de vastaj teritorioj inkluzive de parto de Supra Silezio de la Germana Regno al Pollando, de ĉeĥoslovaka-pola disputo je Teŝinio kaj pola-litova diskuto je Vilensko kaj oblasto Suvalek). La konferenco de grandambasadoroj finis sian agadon en la jaro 1931.

Kategorio:Internacia politiko
Kategorio:Limregionaj disputoj
Kategorio:Teŝinio
Kategorio:Historio de Ĉeĥoslovakio
Kategorio:Dua Pola Respubliko
Kategorio:Historio de Litovio
Kategorio:Historio de Usono
Kategorio:Historio de Unuiĝinta Reĝlando
Kategorio:Historio de Francio
Kategorio:Historio de Italio
Kategorio:Historio de Japanio
De facto

***De facto*** estas latina esprimo uzata en pluraj lingvoj por esprimi "fakte" (aŭ "fakta"), "efektive" aŭ "en praktiko". Oni uzas ĝin kiel kontraŭaĵon al la latina *de jure* ("laŭ leĝo", "laŭ juro") en okazoj, kiam fakto aŭ praktiko diferencas de reguloj kaj preskriboj.

Certa objekto aŭ aranĝo eĉ povas iĝi *de facto standard* (esprimo anglalingva), tio estas *praktika normo*, *laŭfakta normo*, ĉar oficiala normo (*de iure*) ne ekzistas aŭ ĝi estas malmulte uzata en praktiko, eventuale eĉ nekonvena. En tiuj okazoj la produktantoj normale direktas sin laŭ la la praktika (*de facto*) normo.

Registaro *de facto* (do fakte aŭ *ne de iure*) estas tiu kiu funkcias kiel registaro sed ne estas agnoskita oficiale fare de iu ajn jura regularo.

## Vidu ankaŭ
* Registaro *de facto*

Kategorio:Latinaj juraj esprimoj
Franclingva Vikipedio

La **franclingva Vikipedio** estas la eldono de Vikipedio en la franca lingvo.

Kvankam la plejparto el franclingvaj vikipediistoj loĝas en Francio, la projekto ankaŭ havas multajn kunlaborantojn en francparolantaj landoj, kiel Kanado, Belgio, Svisio kaj ceteraj landoj de Franclingvio. La -an de   ĝi enhavas [[:fr:Spécial:Statistiques|]] artikolojn.

Dosiero:Pourcentage de wikipédiens par pays de résidence - secteurs - août06.jpg|La deveno de franclingvaj vikipediistoj, laŭ taksoj en aŭgusto 2006

## Gravaj datoj 
* : oficiala ekesto de la franclingva Vikipedio
* : ekesto de la unua ĉefpaĝo
* : enkonduko de la "tria etaĝo" de la programo MediaWiki, kio kaŭzas la perdon de la ĝistiama historio de artikoloj
* : la franclingva Vikipedio atingas la sojlon cent mil artikoloj
* : la projekto atingas la sojlon kvincent mil artikoloj, per la artikolo Aitken (cratère)

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* Franclingva Vikipedio (france)
* Wikimédia France, la porvikipedia asocio de Francio (france)
* Wikimedia CH, la porvikipedia asocio de Svisio (angle, france, germane, itale, rumanĉe)

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Vikipedio
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001
Gurtnellen

## Pri la komunumo 
**Gurtnellen** estas komunumo en Kantono Urio, en Centra Svislando. Ĝi havis 649 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.

## Geografio 
Gurtnellen situas en la supra parto de la valo de la rivero Reuss. La granda tereno de la komunumo kovras vastan areon, kiu etendiĝas al pluraj flankaj valoj. Oriente de Reuss situas ekzemple la *Gorneren-Valo* kaj okcidente la *Felli-Valo*. La komunumo konsistas el diversaj partoj. Gurtnellen-Dorf situas sur alteco de 935 m s.m. ĉe la orienta deklivo super la rivero, Gurtnellen-Wiler sur alteco de 741 m s.m. en la fundo de la valo. Tie situas la stacidomo kaj la lernejo. Inter tiuj du lokoj situas Stalden sur alteco de 875 m s.m.. Krome al la komunumo apartenas Meitschlingen, Intschi kaj Arni.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gurtnellen limas en nordo al Erstfeld, en oriento al Silenen, en sudoriento al Tujetsch (GR), en sudo al Andermatt, en sudokcidento al Göschenen, kaj en okcidento al Wassen.

## Trafiko 
Gurtnellen disponas pri stacidomo ĉe la Gotardo-Fervojo, tamen nuntempe ne plu haltas trajnoj tie. La komunumo estas konektita al la publika transportreto per buslinio de Flüelen al Göschenen. La vilaĝeto Arni atingeblas per aertelfero ek de Amsteg. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo al la Gotardo-Pasejo. La plej proksimaj alveturejoj al la svisa aŭtovojo A2 estas norde Amsteg en distanco de 6 km kaj sude Wassen en distanco de 4 km.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gurtnellen datiĝas el la jaro 1257 kaj tekstas *Chuno und ... die Gurteneller*.

Gurtnellen regule estis trafita de lavangoj, kiuj mortigis la 22-an de aprilo 1917 tri, la 31-an de januaro 1942 naŭ kaj 27-an de januaro 1968 sep homojn.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gurtnellen
* Gurtnellen en la Historia Leksikono de Svislando
Unio de Kristanoj

**Unio de Kristanoj** ( **ChristenUnie**, mallonge **CU**) estas nederlanda kristana-sociala politika partio. Ĝi reprezentas parton de la severaj kalvinistoj en Nederlando. Kompare al la simila Politika Reformita Partio ĝi estas socie pli maldekstra.

CU estis fondita en 2001 kiel kunfandiĝo de *Reformatorische Politieke Federatie* kaj *Gereformeerd Politiek Verbond*. De 2007 ĝis 2010 kaj de 2017 ĝis minimume  politikistoj de CU eniris la nederlandan kabineton.

## Eksteraj ligiloj 
*  Oficiala retejo de *Unio de Kristanoj*

Kategorio:Kristanaj partioj
Kategorio:Politikaj partioj de Nederlando
Kategorio:Politikaj partioj fonditaj en 2001
Senegala anono

La **Senegala anono** (***Annona senegalensis***) estas afrotropisa specio el la genro anono de la familio de la anonacoj. Ĝi hejmas en Okcidentafriko kaj suda Afriko, ekde Senegalo ĝis Sud-Afriko. Tradicia nutraĵa planto en Afriko, siaj malmulte konataj fruktoj povus potence plibonigi nutradon, nutraĵsekurecon, kamparan disvolviĝon kaj daŭran agrikulturon .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kros-niĝeraj transiraj arbaroj

Kategorio:Anonacoj
Kategorio:Afrotropisa flaŭro
Kategorio:Fruktoj
Jamajka vireo

La **Jamajka vireo** (***Vireo modestus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj.  Ĝi estas endemia de Jamajko. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj, humidaj arbaroj de malaltaj teroj, humidaj montararbaroj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj.

Ĝi estas ĉirkaŭ 10 cm longa, malgranda olivflaveca birdo. Olivverdeca supre kun griza kapo kaj hela superokula strio kaj malhela traokula strio kiu lasas subokule alian helan makulon. Larĝa kremokolora, duobla flugilstrio en ŝultro. Kremo- al grizblankeca sube, kun flavaj flankoj kaj ventro. Brilbluecaj kruroj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireo modestus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.
* Raffaele, Herbert; James Wiley, Orlando Garrido, Allan Keith & Janis Raffaele (2003) *Birds of the West Indies*, Christopher Helm, Londono.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nana vireo

La **Nana vireo** (***Vireo nanus***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi troviĝas en la Dominga Respubliko kaj Haitio kaj pro tio ĝi povus esti nomata ankaŭ kiel Hispaniola vireo, kiel en la sveda. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj.

Ĝi estas malgranda birdo grizeca supre kun blankeca ŝultra flugilstrio kaj dua pli svaga pli sube. En la grizeca vizaĝo videblas **griza traokula strio** inter helaj superokula strio (pli markata) kaj malgranda subokula makuleto (pli svaga). La beko estas mallonga kompare kun aliaj samgenranoj kaj la iriso estas blankeca. La subaj partoj estas sablokoloraj al blankecaj kun nuancflava makulo en brusto kaj pli flavaj flankoj kaj ventro. La kruroj estas bluecgrizaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireo nanus.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Portorika vireo

La **Portorika vireo** (*Vireo latimeri*) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Tiu malgranda vireo estas endemia de la insularo de Puerto Rico kaj unu el la 31 specioj kiuj apartenas al genro *Vireo*. La  loka nomo estas ***bien-te-veo*** ("mi-bone-vidas-vin", laŭ kvazaŭ kompreno de la alvoko), sed oni devas ne konfuziĝi kun la tute nerilata Sulfurpitango kiu troviĝas aliloke, sed kunhavas similan lokan nomon.

La Portorika vireo havas grizan kapon, dikan bekon, blankecan bruston kaj flavecajn flankojn kaj ventron. La dorso estas olivverdeca kaj la flugiloj malhelbrunaj al nigrecaj. Tiu neotropisa specio estas averaĝe 12&nbsp;cm longa kaj pezas el 11 al 12 g. La iriso estas bruna kaj la kruroj estas nigrecaj kun violeca nuanco; al la okulo venas inter blankecaj strioj **griza traokula strio** kiu dividas la blankecajn okulringon kaj okulareon: ĉio kontrastas kun grizeca kapo. Ĝi estas pli facile aŭdebla ol videbla, ĉar kamufliĝas ege bone per siaj terverdecaj nuancoj kaj grizecaj koloroj.

Ĉar estas insektovora, la dieto de tiu specio konsistas el akridoj, raŭpoj, cikadoj, skaraboj kaj afidoj kaj estas komplementata per araneoj, *Anolis*, lacertetoj, fruktetoj kaj beroj. Ĝi manĝas konstante moviĝanta inter la foliaro de la kanopeo, ĉefe en mezaj kaj malsupraj tavoloj.

Ĝi loĝas en arbaroj kaj densaj kafoplantejoj kaj pro tio estas komuna en la arbarareoj de la nordo de la insulo; tamen oni ne scias kial ĝi ne estas tiom komuna en la orientaj arbarareoj. Senarbarigo minacas la populacion de tiu specio, sed ne nur. El 1973 al 1996 tiu specio suferis malpliigon de la populacio en la Ŝtatarbaro Guánica. La unua kialo de tiu malpliiĝo estas nestoparazitado fare de la Brila molotro (*Molothrus bonariensis*).

La nesto de la Portorika vireo estas tasforma kaj tie la ino demetas 2 al 3 ovojn rozkolorecajn kun brunecaj punktetoj. Tiu nesto estas ofte parazitata de la Brila molotro (Molothrus bonariensis), kiu ne konstruas propran neston, sed demetas siajn ovojn en nestoj de aliaj specioj, kaj kiu ne estas indiĝena de tiu insulo, sed alvenis komence de la 20a jarcento el Sudameriko tien kaj eĉ ĝis Florido kie prezentas ankaŭ gravan problemon al aliaj specioj de vireoj. La transformado de la portorikaj arbaroj helpis la disvastigon de la Brila molotro, ĉar tiu specio pli facile disvastigas en fragmentitaj arbaroj kaj ĉe ŝoseoj.

## Referencoj 
## Literaturo 
*

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Nelsona vireo

La **Nelsona vireo** (***Vireo nelsoni***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas endemia de Meksiko kaj pli precize, sude de la lando en la montaroj de Gvanaĥŭato, Miĉoakano kaj Oaĥako.

Ties natura biotopo estas subtropikaj aŭ tropikaj altaltituda arida arbustaro kaj makiso.

Tiu neotropisa specio estas tre malgranda vireo (10 cm longa) kaj rara. Ĝi estas pli griza kaj malpli verdeca ol aliaj samgenranoj. Ĝi havas tre **grizan kapon kaj grizecan dorson** kie verdeco estas nur nuanco. Ĝi montras du mallarĝajn blankajn flugilstriojn kaj same blankan superokulan strion el la supra bekobazo kiu poste ĉirkaŭas la okulon. Sube estas blankeca kun helgriza nuanco ĉe flankoj. La iriso estas bruna. La beko griza. La kruroj bluecgrizaj.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004. Vireo nelsoni. 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

## Vidu ankaŭ 
* Baĥiaj sekaj arbaroj

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Neotropisa faŭno
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Svedlingva Vikipedio

La **svedlingva Vikipedio** (svede *Svenskspråkiga Wikipedia* aŭ *Svenska Wikipedia*) estas la eldono de Vikipedio en la sveda lingvo.

Ĝi estis la tria eldono de Vikipedio: ĝi aperis en majo 2001, samtempe kiel la germanlingva Vikipedio kaj tuj post la anglalingva kaj la katalunlingva Vikipedio.

Komence, la projekto suferis la konkurencon de *susning.nu*, svedlingva vikio kiu estiĝis en 2001 kaj rapide iĝis la dua plej granda vikio en la mondo. Tamen, en la jaroj 2003-2004 multaj susning-istoj transiris al Vikipedio, kaj en aprilo 2004 oni malpermesis pluan modifadon de la artikoloj en *susning.nu* al la publiko. La  la svedlingva Vikipedio superis susning.nu laŭ kvanto de artikoloj.

## Vidu ankaŭ 
* "Internacia Vikipedio", statistikaj informoj

## Eksteraj ligiloj 
* Svedlingva vikipedio

Kategorio:Vikipedioj laŭ lingvoj
Kategorio:Retejoj aperintaj en 2001
Vikipedio
Vikipedio
Osburna vireo

La **Osburna vireo** (***Vireo osburni***) estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinaj birdoj ter- al verdokoloraj. Ĝi estas endemia de Jamajko, kie ĝi estas nekomuna birdo. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj, humidaj montararbaroj de 500 ĝis 2,200 m, plantejoj kaj tre degraditaj iamaj arbaroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.

Ĝi estas birdo kun grizaj supraj partoj kaj iom da olivverdeca nuanco en dorso kaj flugiloj, kie ne estas blankaj flugilstrioj malkiel ĉe proksimaj parencoj kia la Nelsona vireo. Male estas malhela marketo en ŝultro. La vango estas iom pli malhelgriza. La subaj partoj estas helflavaj. La kruroj estas grizrozkolorecaj kaj la beko pli griza kaj fortika ĉebaze.

## Referencoj 
* BirdLife International 2004.  Vireo osburni.   2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj. Elŝutita la 27an de julio 2007.

Kategorio:Paseroformaj
Kategorio:Vireedoj
Kategorio:Birdoj de Ameriko
Zarza de Granadilla

250ra|eta|Loko de la municipa teritorio de Zarza de Granadilla en sia provinco
200ra|eta|Loko de la provinco de Cáceres en Hispanio
**Zarza de Granadilla** (Rubusarbo de Granateto) estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro.

Aktuale ĝi inkludis en sian teritorion la vilaĝon de Granadilla (Cáceres) (Historia-Arta Komplekso) kiu estis senloĝigita por la konstruo de la Akvobaraĵo Gabriel y Galán post 1965.

300ra|eta|Ermitejo de Kristo.

## Loĝantoj 
La loĝantoj nomiĝas *zarzeños*. La censita populacio en 2009 estis de 1.864 loĝantoj.

## Situo 
Zarza de Granadilla estas situa en la pleja norda parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Tierras de Granadilla, je altitudo de 399 m; je 115&nbsp;km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 175&nbsp;km de Mérida, la regiona ĉefurbo, sed plej proksima urbo estas Plasencia je 32&nbsp;km. La areo de ties teritorio estas de 134&nbsp;km².

Ĝi situas inter la valoj de la rivero Alagón kaj de la rivero Ambroz (alfluanto de la unua menciita).

300ra|eta|Municipa naĝejo

## Ekonomio 
Agrikulturo (40%) kaj brutobredado (20%). La industrio kaj konstruado okupas 15% de la laborpopulacio, dum la resta 25% okupiĝas je Servoj.

La agrikulturo produktas ĉefe cerealojn kaj paŝtejojn, kun malgrandaj areoj de olivarbaro. Pri agrikulturo de irigacio, tabako kaj papriko samegale estas majoritataj kultivoj.

## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de Zarza de Granadilla 
* Retejo de Zarza de Granadilla 
* Retejo de Zarza de Granadilla ĉe Projekto pri Teknologiigo de la regiono
* Vetero en Zarza de Granadilla
* Listo de entreprenoj de Zarza de Granadilla 
* Municiparo Trasierra - Tierras de Granadilla 

Kategorio:Ekstremaduro
Kategorio:Municipoj de Cáceres
Saccharum ravennae

La *Saccharum ravennae* (nomata ankaŭ Ravena herbo, laŭ la itala urbo Raveno kaj ofte eĉ Elefanta herbo) estas planto el familio de poacoj (*Poaceae*).

## Kreskejo 
Ĝi kreskas de duonaridaj ĝis aridaj areoj en multnombraj lokoj. En Eŭropo la planto disvastiĝis en la sudaj landoj (Hispanio, Grekio, Bulgario, Albanio, Italio, suda parto de Francio), ĝi kreskas en okcidentaziaj landoj (Turkio, Irako, Afganio ktp.) kaj en Nordafriko (ekz. Alĝerio, Tunizio).

## Priskribo 
Inter optimumaj kreskaj kondiĉoj - en la indiĝenaj lokoj -, la herbo atingas alton de ĝis 4 metroj. Same kiel la parenca sukerkano, ĝi ne estas evenna kaj toleras la vintron.

### Folioj 
La folioj ekkreskas en aprilo sur la tenilo longa 40–80 cm. La pajno havas larĝon de ĉ. 2 cm, brilas griz-verda kaj havas fajnan blankan linion en la mezo. En la malfrua aŭtuno, la Ravena herbo akiras intensan oranĝan koloron.

### Floroj 
La florado okazas de septembro ĝis oktobro kaj la infloresko restas dum la vintro ĝis printempo. La antaŭkondiĉo por la florado estas do la longa, varma kaj sunplena somero. La floroj estas komence helrozaj, sed alikoloriĝas post kelkaj semajnoj al bruna kaj fine al arĝenta koloro.

## Eksteraj ligiloj 
* Detata priskribo en la angla

Kategorio:Panicoideoj
Kategorio:Raveno
Duduko

eta|50px|duduko.
**Duduk** estas ligna blovinstrumento el duobla langeto tradicie de Armenio. La armena duduko estas konsiderata de Unesko kiel "Majstra verkaĵo el la homara heredaĵo". La vorto *duduk* estas uzata ĝenerale por arigi muzikilan familion el etna deveno kiu inkluzivas la դուդուկ *duduk* (antaŭe ծիրանափող aŭ *dziranapogh,* laŭlitere "abrikotkorno") en Armenio, la *duduk* aŭ *düdük* en Turkio, la *duduki* en Kartvelio, *balaban* en Irano, *duduka* aŭ *dudka* en Rusio kaj Ukrainio, *duduk* en Serbio, kaj *daduk* en Bulgario. La duduka muziko estis deklarita kiel nemateria monda heredaĵo de Unesko en la jaro 2005.

## Vidu ankaŭ 
* Zurna
* Ŝvi
* Ney
* persa muziko
* Muziko de Armenio
* Ĝivan Gasparjan
* Muziko de Dagestano
* Alihan Samedov

## Eksteraj ligiloj 
* Ĝivan Gasparjan/ - "Tribute"
* Ĝivan Gasparjan/ "Horovel"
* Ĝivan Gasparjan/ "Hin U Nor Husher"
* Vaĉe Hovsepjan/ "Duduk"

Kategorio:Armena muziko
Kategorio:Blovinstrumentoj
Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Armenio
Granadilla

**Granadilla** povas aludi al:

*Granadilla, vilaĝo de la nordo de la provinco de Cáceres (Hispanio), iam senloĝigita kaj nuntempe uzata de lernejanoj.
*Granadilla de Abona, municipo de la insulo de Tenerife (Hispanio).
Stalden

**Stalden** estas la nomo de la sekvantaj lokoj:

* **Stalden VS** estas komunumo de la distrikto Visp en Kantono Valezo en Svislando.
** **Stalden-Saas (stacidomo)** estas fervoja stacio en Stalden VS.

* **Stalden (Gurtnellen)** estas vilaĝo de la komunumo Gurtnellen en Kantono Urio en Svislando.

* **Stalden (Lütschental)** estas setlejo de la komunumo Lütschental de la administra distrikto Interlaken-Oberhasli en Kantono Berno en Svislando.

* **Stalden (Matt)** estas setlejo de la komunumo Matt en Kantono Glaruso en Svislando.

* **Stalden (Oberlangenegg)** estas la ĉefloko de la komunumo Oberlangenegg de la administra distrikto Thun en Kantono Berno en Svislando.