open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La rondine

***La rondine*** (*La hirundo*) estas opero en tri aktoj de Giacomo Puccini por Itallingva libreto de Giuseppe Adami, bazita sur libreto de Alfred Maria Willner kaj Heinz Reichert.

Puccini kompletigis la muzikon de *La rondine*, por libreto de Giuseppe Adami, en 1916 post du jaroj de laboro, kaj ĝi estis premierita en la Granda Teatro de Montekarlo la 27an de marto 1917. La opero estis dekomence mendita por la Carltheater de Vieno; Tamen, la eksplodo de la Unua Mondmilito malhelpis la premieron tie. Plie, la firmao Ricordi estis malakceptinte la muzikon de la opero - la filo de Giulio Ricordi nome Tito estis tiam zorge kaj priskribis la operon kiel "malbona Lehár". Ĝi estis tenita de ties rivalo, Lorenzo Sonzogno, kiu aranĝis la unuan ludon en neŭtrala Monako. Ĝi estas la malplej konata el la maturaj operoj de Puccini, kaj la komponisto plulaboris reviziante ĝin ĝis sia morto.

*La rondine* estis dekomence planita kiel opereto, sed Puccini nuligis parolan dialogon, metante la verkon pli proksime de la formo de opero. Moderna revizianto priskribis *La rondine* kiel "kontinua fabriko de kantecaj valsaj muzikoj, kaptilaj pop-stilaj melodioj, kaj nostalgia ammuziko," dum karakterigis la intrigon kiel reciklado de roluloj kaj okazaĵoj el verkoj kiaj 'La traviata' kaj 'Die Fledermaus'.

## Intrigo 
Ĉe Magda, la poeto Prunier esprimas siajn teoriojn pri amo. Estas festeto kun amikinoj. Prunier verkas unuan verson kaj Magda duan pri historio de Doretta. Partoprenas ankaŭ servistino Lisette, kiu enkondukas vizitanton Ruggero. Prunier kiu scias kiromancion profetas por Magda hirundan historion: ŝi elmigros al amo. En akto 2a maskita Magda renkontiĝas kun Ruggero en pariza trinkejo. Lisette kaj Prunier formas alian paron. En akto 3a Magda kaj Ruggero estis kunvivintaj dum kelkaj monatoj, kaj ŝi planas geedziĝi, sed ŝi scias ke ŝia fia pasinteco malhelpus tion. Lisette kaj Prunier havas malfacilaĵojn. Kiam Ruggero anoncas ke lia patrino akceptus Magda kondiĉe ke ŝi estas tiom akceptebla kiel diras li, Magda komprenas ke ŝi ne povos edziniĝi al li, rezignas kaj revenas kun sia malnova *protektanto*, Rimbaldo.

## Referencoj 
**Notoj**

**Fontoj**
* Budden, Julian (2002), *Puccini: His Life and Works*, Oxford: Oxford University Press, 2002 ISBN 9780198164685 ISBN 0-393-30089-7
* Fisher, Burton D. (2004), "Puccini, Giacomo", *Opera Classics Library Puccini Companion: The Glorious Dozen*, Boca Raton, FL: Opera Journeys Publishing, 2004 ISBN 0-9673973-5-9
* Kendell, Colin (2012), ''The Complete Puccini: The Story of the World's Most Popular Operatic Composer*, Stroud, Gloucestershire: Amberley Publishing, 2012. ISBN 9781445604459 ISBN 1-4456-0445-0
* Seligman, Vincent (2007), *Puccini Among Friends'', ?? UK: Read Books, 2007 ISBN 9781406747799

## Eksteraj ligiloj 
* Ainhoa Arteta performing "Chi il bel sogno di Doretta" el Washington National Opera production, Feb/Marto 1998 ĉe YouTube
* 
* 
* Libretto (Itala kaj hispana)
* Reviews and photos of first performance at the Metropolitan Opera in 1928 at Metropolitan Opera Archives
* Free Score at IMSLP

Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Itala lingvo
Kategorio:1917
Kategorio:Operoj
Giuseppe Adami

**Giuseppe ADAMI** (4a de novembro 1878 - 12a de oktobro 1946) estis itala libretisto, konata pro sia kunlaborado kun Giacomo Puccini en la operoj *La rondine* (1917), *Il tabarro* (1918) kaj *Turandot* (1926).
eta|dekstra|Subskribo de 1943.
Adami ankaŭ verkis kelkajn teatraĵojn, kiaj *I fioi di Goldoni*, *Una capanna e il tuo cuore* (1913), *Capelli bianchi* (1915), *Felicità Colombo* (1935) kaj *Nonna Felicità* (1936). Tiu laste menciita estis adaptita en filmo de 1938 de la reĝisoro Mario Mattoli.

Adami naskiĝis en Verona. Li gradiĝis en la Universitato de Padovo en juro sed dediĉis sian karieron kiel verkisto, dramaturgo, kaj poste muzikkritikisto. Post la morto de Puccini, Adami publikigis kolekton de la leteroj de la komponisto en *Epistolario* (1928). Li publikigis ankaŭ siajn personajn kolektojn, *Giacomo Puccini* (1935), kiu estis unu el plej fruaj biografioj de la komponisto. Li verkis duan biografion *Il romanzo della vita di Giacomo Puccini* ("La vivo de Giacomo Puccini") en 1942.

Adami verkis ankaŭ libretojn por aliaj komponistoj kiaj por Riccardo Zandonai tiun de *La via della finestra* (1919); kaj por Franco Vittadini tiun de *Anima allegra* (1921) kaj *Nazareth* (1925). Li estis muzikkritikisto por *La sera* (Milano) kaj por la gazeto *La comedia* el 1931 al 1934. Adami agis kiel publicisto kun la entrepreno Ricordi ĝis la fino de sia vivo. Li mortiĝis en Milano aĝe 67.

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Giuseppe Adami biografio 
* 
* *La via della finestra* Voĉa partituro el Sibley Music Library Digital Scores Collection

Kategorio:Verona
Kategorio:Universitato de Padovo
Kategorio:Italaj verkistoj
Kategorio:Operoj
Magnús Jónsson

**Magnús Jónsson** estas la nomo de kelkaj islandanoj:

* Magnús Jónsson, aŭ Magnús prúði (ĉ. 1530—1591), regionestro kaj poeto.
* Magnús Jónsson (1878—1934), juristo kaj financministro.
* Magnús Jónsson (1887—1958), pastro kaj parlamentano.
* Magnús Jónsson (1919—1984), juristo, parlamentano kaj bankestro.
* Megas (vera nomo Magnús Þór Jónsson, n. 1945), muzikisto kaj verkisto.

Kategorio:Islandanoj
Casa Ricordi

200px|dekstra

[eta|200px|maldekstre|[Giulio Ricordi. Tito kuraĝigis la engaĝigon de sia filo en la entrepreno ekde la 1860-aj jaroj kaj li regis ĝin el 1888 ĝis sia morto en 1912.]]
eta|dekstra|200px|Giovanni Ricordi, 1785—1853, fondinto de Casa Ricordi
200px|eta|dekstra|Tito Ricordi, (1811–1888), filo de Giovanni

**Casa Ricordi** estas publikiga entrepreno de ĉefe klasika muziko kaj opero. Ties klasika repertorio reprezentas unu el la gravaj fontoj en la mondo danke al ties publikigo de la verkaro de ĉefaj italaj komponistoj de la 19a jarcento kiaj Gioachino Rossini, Gaetano Donizetti, Vincenzo Bellini, Giuseppe Verdi, kaj, poste en la jarcento, Giacomo Puccini, komponistoj kun kiuj unu aŭ alia el la familio Ricordi estis en tre proksima kontakto.

## Notoj 
## Fontoj 
* Ashbrook, William (1982), *Donizetti and his Operas*, Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 052123526X ISBN 0-521-23526-X
* Gossett, Philip (2006), "Enter Giovanni Ricordi" and "Casa Ricordi, Transmissions, and Performing Traditions", in *Divas and Scholar: Performing Italian Opera*, pp.&nbsp;97–106. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-30482-5
* Gossett, Philip (ii) (2004), in Senici, Emanuele (ed.), *The Cambridge Companion to Rossini*, Cambridge: Cambrdge University Press, 2004. ISBN 978-0-521-80736-4 ISBN 978-0-521-00195-3
* Jensen, L. (1989), ''Giuseppe Verdi and Giovanni Ricordi, with Notes on Francesco Lucca: From 'Oberto' to 'La traviata' *. New York: Music-Garland Publishing. ISBN 0-8240-5616-7
* Macnutt, Richard (i) kun Roger Parker) (1998), "Ricordi" en Stanley Sadie, (Eld.), *The New Grove Dictionary of Opera*, Vol. Three, pp.&nbsp;1317–1319. London: MacMillan Publishers, Inc. ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
* Macnutt, Richard (ii) (1998), "Publishing" en Stanley Sadie, (Eld.), *The New Grove Dictionary of Opera*, Vol. Three, pp.&nbsp;1154–1166. London: MacMillan Publishers, Inc. ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
* Osborne, Richard (1990), *Rossini*, Ithaca, New York: Northeastern University Press. ISBN 1-55553-088-5
* Wulf, Franz, "Making Masterpieces", *Opera Now'', Decembro 2014, pp. 31—33. (Historio de Casa Ricordi)

## Eksteraj ligiloj 
* History of the Ricordi company  ĉe ricordicompany.it. 
* "The history of Casa Ricordi" on ricordi.it. 
* Ricordi history and listings ĉe IMSLP
* Universal Music Publishing Classical Critical Editions website

Kategorio:Itala muziko
Kategorio:Operoj
Kategorio:Itala ekonomio
Il tabarro

***Il tabarro*** (***La mantelo***) estas opero en unu akto de Giacomo Puccini por itallingva libreto de Giuseppe Adami, bazita sur teatraĵo de Didier Gold nome *La houppelande*. Ĝi estas la unua el trio de operoj konata kiel *Il trittico*. La unua ludo okazis la 14an de Decembro 1918 ĉe la Metropola Operejo en Novjorko.eta|250px|dekstra|La originala kostumskizo de 1918 por MicheleLa historio temas pri ŝarĝistoj de barĝo, amafero de unu kun la edzino de alia, lukto kaj murdo: la murdito estis kaŝita sub mantelo, kio titoligas la operon. Pro realismaj etosoj la verko alproksimiĝas al stilo de verismo.

## Arioj 
* *"Hai ben ragione! meglio non pensare"* — Luigi
* *"Nulla! Silenzio!"* — Michele
* *"Scorri, fiume eterno"* — Michele. Tiu pli kontemplema ario por Michele estis poste anstataŭata de Puccini per la pli venĝema *"Nulla! Silenzio!"* La registroj de Leinsdorf kaj Gardelli ambaŭ inkludas ĝin kiel aldonaĵon.

## Notoj 
## Referencoj 
**Fontoj**
* Holden, Amanda (Eld.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-14-029312-4
* Warrack, John kaj West, Ewan, *The Oxford Dictionary of Opera* New York: OUP: 1992 ISBN 0-19-869164-5

## Eksteraj ligiloj 
* Libreto (en itala) 
* Libreto (itala kun angla traduko

Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Operoj
Kategorio:Itallingvaj verkoj
Kategorio:Verismo
Kategorio:1918
Natria duuraniato

**Natria duuraniato**, **duuraniato de natrio** aŭ **Na2O (UO3)2** estas urania neorganika salo konata kiel flava oksido de uranio. Kune kun amonia duuraniato, ĝi estas unu el la komponaĵoj de la urania flava torto, iu miksaĵo da uraniaj oksidoj.

En la klasika metodo por ekstraktado de uranio, la uraninito (aŭ UO2) estas rompita per miksaĵo da sulfata kaj nitrata acidoj. La uranio dissolviĝas por formado de "uranila sulfato", kaj natria hidroksido aldoniĝas por precipitigi la uranion kiel natria duuraniato. Ĉi-antikva metodo por uraniekstraktado el ercoj de uraninito nuntempe estas anstataŭita procezoj tiel kiel persolvaĵa ekstraktado, jona interŝanĝo kaj metodoj pri volatileco.

En la pasinteco ĝi estis grande uzita por produktado de urania vitro aŭ vazelina vitro, pro tio ke la natria salo facile dissolviĝas en silika matrico dum la ekbrulado de la komenca fando.

## Sintezoj 
### Sintezo 1 
* Fandoj de stekiometriaj kvantoj da natria karbonato kaj urania trioksido:

### Sintezo 2 
* Ekde natria uranila karbonato kaj natria hidroksido:

### Sintezo 3 
* Ekde natria uranila karbonato kaj natria hidroksido:

## Literaturo 
* Chemical Book
* T3DB
* Nanjing Chemlin Chemical Co. Ltd.
* GuideChem
* Characterisation and Quality Control of Nuclear Fuels
* Kent and Riegel's Handbook of Industrial Chemistry and Biotechnology, James A. Kent
* Uranium Resource Processing: Secondary Resources, Chiranjib Gupta, Harvinderpal Singh
* Uranium · Plutonium Transplutonic Elements, Harold C. Hodge, J.N. Stannard, J.B. Hursh
* Nuclear Energy and the Environment: Environmental Sciences and Applications, Essam E. El-Hinnawi
* Chemistry Of Lanthanides And Actinides, G. Singh
* Advanced Inorganic Chemistry Vol-1

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Uraniaj kombinaĵoj
Kategorio:Uraniatoj
Suor Angelica

***Suor Angelica*** (***Fratino Angelica***) estas opero en unu akto de Giacomo Puccini por originala itallingva libreto de Giovacchino Forzano. Ĝi estas la dua opero de la trio de operoj konata kiel *Il trittico* (*Triptiko*). Ĝi havis sian mondan premieron en la Metropola Operejo la 14an de Decembro, 1918.[dekstra|eta|[Geraldine Farrar kiel Suor Angelica kaj Flora Perini kiel Zia Principessa en la monda premiero de 1918 de *Suor Angelica*]]La intrigo temas pri misteroj en monaĥinejo, el kiu unu monaĥino havas nekonfeseblan pasinton, nome eksterleĝeca filo; kiam ŝi scias per vizito de onklino ke li estis mortinta, ŝi memmortigas sed pentas por esti ĉe sia filo.

## Famaj arioj 
* *Senza mamma* — Suor Angelica
* *Nel silenzio* — La Zia Principessa

## Referencoj 
## Literaturo
* 
* Holden, Amanda (Eld.), *The New Penguin Opera Guide*, New York: Penguin Putnam, 2001. ISBN 0-14-029312-4
* Warrack, John kaj West, Ewan, *The Oxford Dictionary of Opera* New York: OUP: 1992 ISBN 0-19-869164-5

## Eksteraj ligiloj 
* MetOpera database 
* Libretto

Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Operoj
Kategorio:Itala lingvo
Kategorio:Verismo
Kategorio:1918
O mio babbino caro

eta|altdekstre|Florence Easton kiel Lauretta ĉe la monda premiero de *Gianni Schicchi*, 14a de Decembro 1918
"**O mio babbino caro**" ("Ho mia kara paĉjo") estas ario por soprano el la opero *Gianni Schicchi* (1918) de Giacomo Puccini por libreto de Giovacchino Forzano. Ĝi estas kantata de Lauretta post streĉigoj inter ŝia patro Schicchi kaj la familio de Rinuccio, la junulo kiun ŝi amas, atingis rompan pinton kiu minacas separi ŝin el Rinuccio. Ĝi havigas intermezon kiu esprimas lirikan simplecon kaj kortuŝan amon kontraste kun la atmosfero de hipokriteco, ĵaluzo, duoblaĵoj, kaj feudeco en la mezepoka Florenco de la nura komedio de Puccini. Ĝi havigas la ĉefan pecon en opero de trakomponita formo.

La ario estis unuafoje prezentita ĉe la premiero de *Gianni Schicchi* la 14an de Decembro 1918 ĉe la Metropola Operejo de Novjorko fare de la populara angla soprano Florence Easton. Ĝi estis de tiam kantata de multaj sopranoj. Joan Hammond ricevis oran diskon en 1969 por 1 miliono de venditaj kopioj de tiu ario.

## Vortumado 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* "O mio babbino caro"  at The Aria Database
* "O mio babbino caro", score (piano and voice)
* , kantita de Elisabeth Schwarzkopf
* , kantita de Maria Callas

Kategorio:Arioj
Kategorio:Operoj
Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Verkoj de 1918
Ch'ella mi creda

eta|dekstra|"Ch'ella mi creda", 2010
eta|Akto III de *Fanciulla*, tuj post la ario ''Ch'ella mi creda*, kun Enrico Caruso, Emmy Destinn, kaj Pasquale Amato. La kantistaro estas tiu de la premiero de 1910.
*'"Ch'ella mi creda"'* estas ario por tenoro el la Akto III de la opero *La fanciulla del West'' de Giacomo Puccini. Ĝi estas la tenora ario kantata de Dick Johnson (alinome la bandito "Ramerrez") antaŭ li estas ekzekutata per linĉado fare de orministoj estritaj de Sheriff Jack Rance. En la ario, Johnson petas ili ne diri al Minnie, kiun li amas, ke li estas mortigita. Anstataŭe, li petas ilin "lasi ŝin kredi" (laŭ la titola frazo, "ch'ella mi creda") ke li foras, survoje al elaĉeto el sia bandita pasinto.

La ario estis kantita la unuan fojon de Enrico Caruso, ĉe la monda premiero de *La fanciulla del West* ĉe la Metropola Operejo en Novjorko la 10an de Decembro 1910. Oni diris ke dum la Unua Mondmilito, italaj soldatoj kantis tiun arion por pluteni sian batalmoralon. Krom ties apero en la opero el kiu ĝi derivas (kio ludatas regule), la ario restas populara kiel peco en koncertoj kaj resumaj albumoj fare de operaj tenoroj.

Ĉe la 125a jariĝo ĉe la Metropola Operejo la 15an de Marto, 2009, Plácido Domingo kantis la arion kiel rekreado de la sceno kiel ĝi estis ludita de Caruso ĉe la premiero preskaŭ 100 jarojn antaŭe. La intrigo de David Belasco kaj la originaj kostumoj estis rekreitaj por la evento. La produktoraj desegnistoj de la ludo diris al New York Times ke la bildo de Caruso en *La fanciulla del West* en la sceno de la Akto III en kiu ''Ch'ella mi creda'' estis kantita estis la unua bildo el la pasinto de la Metropola Operejo ke la teamo uzis por rekrei la eventon.

## Libreto 
## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* La fanciulla del West, voĉo kaj muziko
* Indiana University, reta biblioteka katalogo
* Listo de famaj arioj el aria-database.com

Kategorio:Arioj
Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Operoj
Il trittico

***Il trittico*** (*La Triptiko*) estas la titolo de kolekto de tri unuaktaj operoj, nome *Il tabarro*, *Suor Angelica*, kaj *Gianni Schicchi*, de Giacomo Puccini. Tiu verko ricevis sian mondan premieron ĉe la Metropola Operejo de Novjorko la 14an de Decembro, 1918.

Tiu verko estis komponita el tri diverstemaj operoj: terura epizodo (*Il tabarro*) en la stilo de la pariza Grand Guignol, sentimentala tragedio (*Suor Angelica*), kaj komedio (*Gianni Schicchi*). El la tri, *Gianni Schicchi*, enhavanta la popularan arion *O mio babbino caro*, restis populara. *Il tabarro* temas pri ŝarĝistoj de barĝo, amafero de unu kun la edzino de alia, lukto kaj murdo: la murdito estis kaŝita sub mantelo, kio titoligas la operon. Pro realismaj etosoj la verko alproksimiĝas al stilo de verismo. *Suor Angelica* temas pri misteroj en monaĥinejo, el kiu unu monaĥino havas nekonfeseblan pasinton, nome eksterleĝeca filo; kiam ŝi scias per vizito de onklino ke li estis mortinta, ŝi memmortigas sed pentas por esti ĉe sia filo. *Gianni Schicchi* temas pri friponaĵoj por ŝanĝo de testamento favore de unu parto aŭ alia.

## Eksteraj ligiloj
Libretto 

Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Verismo
Kategorio:Itala lingvo
Kategorio:Operoj
Kategorio:1918
Chia

**ĉiao** staras por

* minimume du plantspecioj el la genro Salvio (*Salvia*) ene de la familio de la Lamiacoj (*Lamiaceae*); iliaj fruktoj (nomataj „semoj“) povas esti manĝataj:
** Kalifornia ĉiao (*Salvia columbariae*)
** meksikia ĉiao (*Salvia hispanica*)
** eventuale ankaŭ *Salvia polystachya*

**Chia** estas la familia nomo de jenaj personoj:

* Mantak Chia (* 1944), ĉina daoisma-instruisto
* Nicholas Chia (* 1938), rom-katolika ĉefepiskopo de Singapuro
* Robert Chia (* 1949), angla profesoro
* Sandro Chia (* 1946), itala pentristo

**Chía** estas la nomo de pluraj komunumoj:

* Chía (Huesca), komunumo en Huesca, Hispanio
* Chía (Cundinamarca), komunumo en la departemento Cundinamarca, Kolombio
Carltheater

La **Carltheater** estis teatro en Vieno. Ĝi estis en la ĉeurboj en Leopoldstadt ĉe Praterstraße 31 (tiam nomita Jägerzeile).

Ĝi estis la sukcedanto de Leopoldstädter Theater. Post serio de financaj malfacilaĵoj, tiu teatro estis vendita en 1838 al la direktoro, Carl Carl, kiu pluregis ĝin paralele al sia Teatro ĉe la Vieno ĝis 1845. Du jarojn poste, la konstruaĵo estis parte detruita kaj rekonstruita laŭ planoj de arkitektoj August Sicard von Sicardsburg kaj Eduard van der Nüll, kiuj poste desegnos la planojn por la Viena Ŝtata Operejo.

La teatro estis malfermita kun la nomo *Carltheater* samjare, 1847.

## Literaturo 
* Franz Hadamowsky: *Das Theater in der Leopoldstadt von 1781 bis 1860*, Höfel, Vienna 1934
* Nora Kirchschlager: *Das Carltheater von 1860 bis 1872*, volume 1: *Die Direktionen Brauer, Lehmann, Treumann und Ascher*; volume 2: *Spielplan*, Ungedr. Dipl.-Arb. Vienna, 2002
* Dieter Klein, Martin Kupf, Robert Schediwy: *Stadtbildverluste Wien — Ein Rückblick auf fünf Jahrzehnte*. LIT, Vienna 2005, ISBN 978-3-8258-7754-5
* Birgit Peter: *Nestroytheater: Das Singspiel Johann Nestroy am Wiener Carltheater.* In: Julia Danielczyk (Hrsg.): *Nestroy — weder Lorbeerbaum noch Bettelstab*. Österr. Theatermuseum, Wien 2000, ISBN 3-9501379-0-4, pp. 69–80
* Leopold Rosner: *50 Jahre Carl-Theater*, Schworella & Heick, Vienna 1897

## Fontoj 
Plej el la informo de tiu artikolo estis prenita el artikolo de Germana Vikipedio.

Kategorio:Operejoj en Aŭstrio
Kategorio:Teatroj en Vieno
Kategorio:Leopoldstadt
Kategorio:Klasikismaj konstruaĵoj en Aŭstrio
László Sennyey

**Barono László Sennyey** [lAslO ŝenjei], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Sennyey László** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro. Lia nobela antaŭnomo estis *kissennyei*.

László Sennyey http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1631 en Hungara reĝlando en Nagytárkány (nuntempa Veľké Trakany en Slovakio). Li mortis la  1703 en Nagyszombat (nuntempa Trnava en Slovakio).

## Biografio 
László Sennyey aliĝis al la jezuitoj en Vieno en 1648. Li lernis en diversaj jezuitaj lernejoj, li pastriĝis en 1660 en Graz, li monaĥiĝis post 6 jaroj. Li instruis teologion en la Jezuita Universitato de Nagyszombat ekde 1666, krome li refondis la universitatan presejon. Li estis rektoro en la studjaroj 1671/72–1674/75, 1686/87–1689/90, 1700/01–1701/02. Li instruis ankaŭ en Graz inter 1675 kaj 1680, en la sama urbo li estis monaĥestro inter 1695 kaj 1699, poste en Vieno.  

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Idea verae nobilitatis honori Illustr. D. Comitis Viti a Strasaldo dicata* (1664)
* *Examen Quadripartitum Ordinandorum* (1686, poste plurfoje eldonita)
* *Conclusiones Canonico-Juridicae* (1691)
* *Báró Sennyey László S. J. nagyszombati rektor római utazásai (1687, 1693, 1696)* (1929) - hungara traduko

## Memorigiloj 
* memortabulo en kirko en Veľké Trakany http://adatbank.sk/foto/sennyey-laszlo-emlektabla/ 

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla laste)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Kategorio:Hungaraj baronoj
János Kecskeméti

**János Kecskeméti** [jAnoŝ keĉkemEti], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Kecskeméti János** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro. Liaj familiaj nomformoj estis *Kecskeméthi, Kecskeméthy, Kecskeméty*.

János Kecskeméti http://mek.oszk.hu/00000/00060/html/056/pc005630.html#2 naskiĝis en 1633 en Osmana Imperio en Kecskemét (nuntempe en Hungario). Li mortis en 1712 en Habsburga Imperio en Vieno.
 
## Biografio 
János Kecskeméti aliĝis al la jezuitoj en 1652. Li akiris diplomon jam en Hungara reĝlando en Kassa. Post siaj studoj li estis predikisto en diversaj urboj. Li estis fama oratoro, eĉ li estis nomata "hungara Cicerono". Li estis monaĥejestro en Kőszeg, kolegiestro en Nagyszombat, Sopron kaj Kassa, intertempe longe rektoro de Pázmáneum. Li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat inter 1697/98–1699/1700 http://www.elte.hu/rektorok.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Nagy tűz kis szikrája* (sen eldonjaro)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al litero K, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Natria duetila-dutiokarbamato

**Natria duetila-dutiokarbamato**, **duetila-dutio-karbamato de natrio** aŭ **(H3C-CH2)2-N-CS2-Na** estas organo-sulfura komponaĵo, derivaĵo de tiokarbamata acido, duetilamino kaj natria hidroksido komerce produktita por uzo en la kaŭĉuka industrio kaj en manufakturo de fungicidoj. La komponaĵo estas potenca kelatigagento kaj uzatas en traktado de venenigo pere de nikela karbonilo.

Duetila dutio-karbamato de natrio estas relative stabila en akvosolvaĵo kun alkala pH inter 8 kaj 9, tamen, ĝi rapide malkomponiĝas, kiam pH estas 4.0, kun duonvivo de 30 sekundoj, al duetilamino kaj karbona dusulfido. Kiam miksita kun zinko kaj mangano la duetila dutiokarbamatoj estas grande uzataj en agrikulturo kiel pesticidoj.

## Proprecoj 
La kelatiga propreco de la zinko en la duetila dutiokarbamatoj inhibas la enzimon metaloproteinazon, kiu siavice preventas la degradiĝon de la ekstraĉela matrico, kiu reprezentas la komencan etapon rilate al karcinomogena metastazo kaj angiogenezo.

La duetila dutiokarbamato inhibas la enzimon superoksidan dismutazon, kiu posedas kaj antioksidigaj kaj oksidigaj efikoj sur la ĉeloj, depende de la administrado-periodo.

Oni raportas ke la duetila dutiokarbamato partoprenas en la metabolo de la glukokortikoido, inhibante la aktivecon de la enzimo 11-beta-hidroksosteroido malhidrogenazo tipo 2, kiu konvertas kortizolon en kortizonon.

## Sintezo 
* Ĝi estiĝas per traktado de karbona dusulfido kun duetilamino en la ĉeesto de natria hidroksido:

## Literaturo 
* Chemical Book
* Cameo Chemicals
* United States Environmental Protection Agency
* Science Direct
* ChEBI
* Handbook of Preservatives, Michael Ash, Irene Ash
* Iron and Copper Proteins, Kerry Yasunobu
* The International Pharmacopoeia, Volume 1, World Health Organization

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Karbamatoj
Natria uraniato

**Natria uraniato**, **unuuraniato de natrio** aŭ **Na2O (UO3) aŭ Na2UO4** estas neorganika oksosalo de uranio kaj natrio. Ĝi estiĝas pere de reakcio inter la natria klorato kaj oksidoj de uranio (VI) aŭ uranio (IV), aŭ hejtante natrian uranilan acetaton kun karbonatoj. La kristala formo estiĝas per aldono de verda oksido en etaj kvantoj al natria klorido, aŭ per dissolvado de amorfa formo kun fandita natria klorido kaj permesante ke la kristaliĝo okazu. Prismaj kristaloj ruĝeca-flavaj ĝis verdeca-flavaj estiĝas.

Verdire, natria unuuraniato ekzistas en ekvilibro kun likva natrio kaj urania duoksido. La alte reakciema naturo de ĉi-fazo ĝis nun preventis la pozitivan karakterizadon de la substanco.

## Sintezo 
### Sintezo 1
* Sintezo de natria unuuranilo pere de reakcio inter triurania trioksido kaj natria karbonato:

### Sintezo 2
* Ĝi same estiĝas en ĝia amorfa formo per hejtado de urania trioksido kaj natria oksido:

### Sintezo 3
* aŭ pere de hejtado de urania duoksido kaj natria peroksido:

### Sintezo 4
* aŭ per hejtado de triurania okoksido kaj natria oksido:

## Referencoj 
## Literaturo 
* Science Direct
* Metallurgy: 1863-1963, W. H. Dennis
* Dictionary of Inorganic Compounds, Jane E. Macintyre
* Chemical News
* Uranium Atomistry

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Uraniaj kombinaĵoj
Malnova urbodomo de Debrecen

La **malnova urbodomo de Debrecen** estas impona historia monumento en Debrecen, laŭ la ĉefvojo.
eta|maldekstre|La malnova urbodomo en Debrecen

## Historio 
La unua urbodomo estis konstruita en 1531 en la sama loko. Post jaroj ĝi ofte estis trakonstruita aŭ renovigita. En 1802 incendio, en 1834 skismo okazis, kiu kaŭzis damaĝojn. La pli nova, nun videbla urbodomo finiĝis en 1844 (la konstruado okazis en pluraj etapoj). En la frua 1849 Lajos Kossuth kun la Tutlanda Patrujdefenda Komisiono loĝis en la konstruaĵo, krome ankaŭ la hungara krono estis tie. En 1888 signifa trakonstruo okazis: la malfermaj arkadoj iĝis fermaj, el la prizono oni faris kontorojn. En 1916 estis konstruita traira ponto al la najbara imposta oficejo, kiun oni nomumis ĝin "ponto de la suspiroj".

Mankas informoj pri tio, kiam konstruiĝis la nova urbodomo.

## Konstruaĵo 
eta|Meza parto de la malnova urbodomo
La unuetaĝa klasikisma konstruaĵo situas inter 3 stratoj kaj la urba ĉefvojo, ĝi formas brikon. La fasado (kiu rigardas al la ĉefvojo) estas simetria, meze troviĝas la ĉefenirejo malantaŭ la 5 malfermaj arkadoj, kiu estas portiko. Pli supre en la unua etaĝo troviĝas la ornama ĉambrego, pli supre ekstere estas timpano, kies mezo estas blazono de la urbo. Tiu blazono estas la sola ornamaĵo en la plena fasado. La urbodomo havas internan korton, kie oni aranĝas somere subĉielajn teatraĵojn. En la domego laŭ la ĉefvojo butikoj funkcias.

## Fontoj 
* hungare kun foto 
* hungare kun foto 
* hungare kun fotoj

Debrecen
Kategorio:Debrecen
Natria duhidrogena arsenato

**Natria duhidrogena arsenato**, **duhidrogena arsenato de natrio** aŭ **NaH2AsO4** estas neorganika kombinaĵo, oksosalo de arseno kaj natrio, rilatita al aliaj arsenaj natriaj kombinaĵoj tiel kiel dunatria arsenato (aŭ (Na2HAsO4) kaj trinatria arsenato aŭ (Na3AsO4). Ununatria arsenato estas senkolora solido, alte toksa, kun kancerogenaj proprecoj, kaj venena per intravejna vojo. Kiam hejtata, ĝi malkomponiĝas kun eligo de toksaj fumoj de arseno.

La konjuga bazo de arsenata acido estas:
* H3AsO4  H2AsO + H+ (K1 = 10−2.19)

Per hejtado, solida ununatria arsenato perdas akvon de kristaliĝo kaj konvertiĝas en natria piroarsenato:
* \mathsf{2\;NaH_2AsO_4 \ \xrightarrow{hejtado}\ Na_2H_2As_2O_7 + H_2O \uparrow}

## Literaturo 
* Chemical Book
* ChemNet
* GuideChem
* Hazardous Chemicals Desk Reference, Richard J. Lewis, Sr.
* Handbook of Arsenic Toxicology, Swaran Jeet Singh Flora
* Handbook on the Toxicology of Metals, Gunnar F. Nordberg, Bruce A. Fowler, Monica Nordberg

## Vidu ankaŭ 
* Na3AsO4
* Na2HAsO4

## Referencoj 
Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Arsenatoj
János Zanger

**János Zanger** [jAnoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Zanger János** estis hungara pastro, monaĥo, profesoro.

János Zanger http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm naskiĝis la  1651 en Győr. Li mortis la  1708 en Győr.
 
## Biografio 
János Zanger aliĝis al la jezuitoj en 1669. Post siaj studoj li instruis gramatikon, diversajn sciencojn, judan lingvon, teologion en diversaj lokoj. Li estis lernejestro-monaĥejestro en Sopron en 1691 http://lexikon.katolikus.hu/S/Sopron.html. Li estis rektoro en Jezuita Universitato de Nagyszombat inter 1702/03–1704/05 http://www.elte.hu/rektorok, krome ankaŭ en aliaj jezuitaj altlernejoj.

## Elektitaj publikaĵoj 
* *Leopoldus I. Pietate in Deum, Clementia in Subditos, Arte & Marte...* (1687)

## Fontoj 
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al literoj Z, ZS, poste serĉu la nomon)
* hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla antaŭlaste)

Kategorio:Hungaraj pastroj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj jezuitaj monaĥoj
Supernutraĵo

[eta|[mirteloj]]
eta|Dum la dua jardeko de la 21-a jarcento, la kvanto de avokado konsumita tutmonde signife pliiĝis, parte pro la merkato de la produkto kiel "supermanĝaĵo".
**Supernutraĵo** () estas merkatika termino, kiu priskribas nutraĵojn kun probablaj prosanaj avantaĝoj. Kelkfoje la sanigaj efikoj de tiuj nutraĵoj baziĝas sur sciencaj kunligoj. Dubebla estas tamen, ĉu efikoj en laboratorioj kun bestoj povas validi ankaŭ por la homa nutrado, se la dozo ne estas tiom alta.
[eta|ĉiao *[Salvia hispanica*]]
La varbado kun supernutraĵoj aŭ similaj esprimoj, kiu ligas la konsumado kun sanigaj efektoj estas laŭ EU-reglamento n-ro 1924/2006 de la Eŭropa Unio malpermesita ĝis la efiko ne estas pruvita en longdaŭraj pruvoj.

## Difino 
La esprimo "supernutraĵo" estas uzata jam komence de la 20-a jarcento. Ĝi famiĝis nur en la plej lastaj jaroj. Jure deviga difino mankas ĝis nun.

La Eŭropa Informcentro por Nutraĵo difinas nutraĵon, precipe fruktoj kaj legomoj, kiuj baze de ilia nutraĵovaloro havas pli altan sanigan utilon ol aliaj nutraĵoj kiel "supernutraĵo".

## Nutraĵoj kun speciale alta porsana utilo 
Mirteloj kaj bluaj beroj ekzemple havas la ecojn de supernutraĵo. Ili estas riĉaj je antocianinoj kaj antioksidantoj kaj havas la famon, ke ili bremsas aŭ eĉ haltigas la kreskon de kanceraj ĉeloj en la dika intesto. Krome mirtelo kontraŭas la aĝrilatan amnezion.

Ankaŭ la beroj de *Euterpe oleracea* estas nomataj supernutraĵo. La fruktkarno de tiu frukto entenas antioksidajn efikantajn substancojn.

Kakao malaltigu pro la alta enhavkvanto de flavonoidoj la sangopremon kaj reduktu la riskon de koraj malsanoj. Necesas tamen konsumi treege altan kvanton de kakao.

La *Lycium barbarum* aŭ goji-bero havas la famon esti tre nutroriĉa. Ĝi tamen liveras al la homa nutrado ne pli da sanigaj substancoj ol aliaj fruktoj.

## Referencoj 
Kategorio:Nutrado
Franco Vittadini

**Franco Vittadini** (n. 9a de aprilo 1884 en Pavia; m. 30a de novembro 1948 samurbe) estis itala komponisto kaj dirigento. Kiel komponisto li estis ĉefe konata pro siaj operoj kaj religia muziko.

Naskiĝinte en Pavia, li komencis muzikajn studojn en 1903 ĉe la Milana Konservatorio, sed lasis ĝin tro grue pro malkonsento kun la direktoro, Giuseppe Gallignani. Dum mallonge li estis *maestro di cappella* kaj orgenisto en Varese, sed li paŝis la reston de sia vivo en Pavia kie li estis la direktoro de la Istituto Musicale el 1924 ĝis sia morto.

Kiel komponisto, Vittadini ĉefe sukcesis per la opero *Anima allegra* (1918 - 1919), prezentita kaj en Italio kaj eksterlande. Ankaŭ lia baleto *Vecchia Milano* (1928) estis tre sukcesa. Vittadini konsideris sian operon *Caracciolo* (1938) sia plej fajna verko, sed lia opero ''Fiammetta e l'avaro* (1942 - 1951) estis pli sukcesa laŭ la aŭskultantaro.

Vittadini ricevis atenton eksterteatre pro sia religia verkaro. Liaj mesoj kaj motetoj estas laŭ stilo tre simila al tiu de Lorenzo Perosi. Lia oratorio *L'agonia del Redentore* (1933) estis konsiderata unu el liaj plej fajnaj verkoj, kaj lia religia teatraĵo *Nazareth* (1925) formis pontn inter liaj atingoj ĉe religiaj komponoj kaj ĉe teatraĵoj.

## Operoj 
* *Il mare di Tiberiade* (1914)
* *Anima Allegra* (1918–19)
* *Nazareth* (1925)
* *La Sagredo* (1930)
* *Il natale di Gesù* (1933)
* *Caracciolo* (1938)
* *Fiammetta e l'avaro* (1942)

## Fontoj 
* Opera Glass 
* John C.G. Waterhouse. The *New Grove Dictionary of Opera'', eldonita de Stanley Sadie (1992). ISBN 0-333-73432-7 kaj ISBN 1-56159-228-5

## Eksteraj ligiloj 
* 

Kategorio:Pavia
Kategorio:Italaj komponistoj
Kategorio:Operkomponistoj
Kategorio:Italaj dirigentoj
Kategorio:Personoj de Milano
Kategorio:Klasika muziko
Turandot

eta|maldekstre|Libreto, 1926.
eta|450ra|"In questa reggia" – citaĵo el partituro.

eta|Origina afiŝo de 1926 de Turandot.
[eta|[Anna May Wong kiel Princino Turandot, 1937]]
***Turandot*** estas opero en tri aktoj de Giacomo Puccini, kompletigita de Franco Alfano, kaj pri libreto en itala fare de Giuseppe Adami kaj Renato Simoni. *Turandot*, nome la fina opero de Puccini, restis nefinita, kaj la lastaj du scenoj devis esti kompletigitaj de Franco Alfano baze sur la skizoj de la komponisto. La libreto por *Turandot* estis bazita sur teatraĵo samnoma de Carlo Gozzi.

La intrigo de la opero okazas en Ĉinio kaj temas pri Princo Calaf, kiu enamiĝas al la malarda Princino Turandot. Por akiri permeson edziĝis al ŝi, aspiranto devas solvi tri enigmojn; ajn malprava respondo rezultus en morto. Calaf pasas la teston, sed Turandot ankoraŭ malakceptas edziniĝi al li. Li proponas solvon: se ŝi kapablos ekscii lian nomon antaŭ la venonta mateniĝo, tiam li mortiĝos.

La muziko de la opero estas tre plena je kvintonaj motivoj, intence produkti azian etoson al la muziko.

Malkiel ĉe *La fanciulla*, *Turandot* enhavas nombrojn de memorindajn soloajn ariojn, inter ili *Nessun dorma*.

## En Esperanto
Ekzistas neeldonita teatraĵo de Luiza Carol pri *Turandot*, kiu interpretas kaj parte rerakontas la operon. Ĝi estis prezentita ĉe la Literatura Duonmaratono de Bobelarto en 2024.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Ashbrook, William kaj Powers, Harold, ''Puccini's 'Turandot': the end of the great tradition*, Princeton University Press, 1991. ISBN 0-691-02712-9
* Carner, Mosco, *Puccini: a Critical Biography*, Gerald Duckworth, 1958
* Kerman, Joseph, *Opera as Drama*, New York: Knopf, 1956; Berkeley: University of California Press, 1988. ISBN 0-520-06274-4
* Sachs, Harvey. *Toscanini*. Robson, 1993. ISBN 0-86051-858-2

### Kromaj legadoj 
* Maehder, Jürgen, *Turandot-Studien*, Deutsche Oper Berlin, *Beiträge zum Musiktheater VI*, Spielzeit 1986/87, pp.&nbsp;157–187.
* Maehder kaj Sylvano Bussotti, *Turandot*, Pisa: Giardini, 1983.
* Maehder (kun Kii-Ming Lo), *Puccini's Turandot'' – Tong hua, xi ju, ge ju, Taipei (Gao Tan Publishing) 1998, 287 pp.
* Maehder, "Puccini's *Turandot* – A Fragment", in Nicholas John (eld.), *Turandot*, London: John Calder / New York: Riverrun, 1984, pp.&nbsp;35–53.
* Maehder, "Studi sul carattere di frammento della *Turandot* di Giacomo Puccini", in *Quaderni Pucciniani* 2/1985, Milano: Istituto di Studi Pucciniani, 1986, pp.&nbsp;79–163.
* Maehder, "La trasformazione interrotta della principessa. Studi sul contributo di Franco Alfano alla partitura di *Turandot*", in Jürgen Maehder (eld.), ''Esotismo e colore locale nell'opera di Puccini'', Pisa (Giardini) 1985, pp.&nbsp;143–170.

## Eksteraj ligiloj 
* Libretto , Arena di Verona itale
* Libretto, Italian/English side-by-side
* Recordings of Turandot
* , el Metropolitan Opera Live in HD 2009
* , De Nederlandse Opera 2010

Kategorio:Giacomo Puccini
Kategorio:Verkoj de 1926
Kategorio:Itallingvaj operoj
Kategorio:La Scala
Kategorio:Ĉinio en fikcio
Kategorio:Fikciaj princinoj
Historia urboparto

[eta|Historia urboparto de [Szczecin, Pollando]]
La **historia urboparto** estas historia kaj monumenta nukleo de la urboj antaŭ la epoko de la urboplivastiĝo de la 19-a jarcento kaj komencoj de la 20-a jarcento.

La historia urboparto nuntempe reprezentas unu el la precipaj diferencoj inter la eŭropaj urboj kaj la nordamerikaj, kaj bone funkcias kiel turisma reklamo por turistoj.

En Eŭropo, kelkaj el la plej bone konservitaj historiaj urbopartoj estas tiuj de Napolo, Romo, Venecio, Katanio, Sieno, Palermo, Ĝenovo, Kordovo, Salamanko, Toledo, Segovio, Bruĝo, Dubrovniko, Florenco, Prago, Sevilo, Granado, Avilo kaj Kacereso.

Kategorio:Urbo
Kategorio:Arkitekturo
Natria fosfato

**Natria fosfato**, **fosfato de natrio** aŭ **Na3PO4** estas neorganika salo de ortofosfata acido kaj natria hidroksido, blanka solido aŭ kristalaj granuloj, alte solveblaj en akvo estigante alkalan solvaĵon. Trinatria fosfato uzatas kiel purigagento, lubrikanto, nutro-aldonaĵo, makulo-forigilo, kaj sengrasiganto.

Komerce disponebla en ĝia anhidra aŭ dodekahidrata formo, natria fosfato estiĝas pere de reakcio inter la fosfata acido kaj natria hidroksido.

## Sintezo 
* Estigo de natria fosfato ekde reakcio inter fosfata acido kaj natria karbonato:
\mathsf{2\;H_3PO_4 + 3\;Na_2CO_3 \longrightarrow 2\;Na_3PO_4 + 3\;CO_2 + 3\;H_2O}
* Reakcio inter fosfata acido kaj natria hidroksido:
\mathsf{H_3PO_4 + 3\;NaOH \longrightarrow Na_3PO_4 + 3\;H_2O}
* Reakcio inter natria bifosfato kaj natria hidroksido:
\mathsf{NaH_2PO_4 + 2\;NaOH \ \xrightarrow{}\ Na_3PO_4 + 2\;H_2O }

## Reakcio 
* Natria fosfato reakcias kun kalcia karbonato en alkala medio:
\mathrm{2 \; Na_3PO_4 + 3 \; CaCO_3} \mathrm{\rightarrow  Ca_3(PO_4)_2 + 3 \; Na_2CO_3}

## Uzoj 
Nitria fosfato uzatas kiel kontrolanto de acideco en nutro-industrio, emulsianto, densiganto, volumo-ekspansiiganto por nutraĵoj kaj sekvestranto uzata en metala kelatigo.

Ĉi-substanco same vendatas kiel klistero, kiu agas kiel laksigilo, por traktado de malvarmumo. La klisteroj de natria fosfato vendatas kiel ordinaraj medikamentoj en la usonaj farmacioj. Tamen, ili ne devas konfuziĝi kun la komponaĵoj rilatitaj al la natriaj duhidrogenaj fosfatoj aŭ dunatriaj fosfatoj.

La trinatria fosfato ankaŭ uzatas kiel stabiliganto por la laktoj konataj kiel longa vivo.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* Medline Plus
* LiveStrong
* Med-Health.net
* FDA
* The Natural Andyman
* Inchem

## Vidu ankaŭ 
* Na2HPO4
* NaH2PO4
* NaPCl6
* [[Natria heksametafosfato|NaPO3]6]]
* Na3PO3S
* Na3PO2S2

## Eksteraj ligiloj 
* How to Use Tri-Sodium Phosphate For Various Applications
* Painting - Tip of the day
* Clean Nicotine from a Textured Ceiling with TSP

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Kategorio:Fosfatoj
Dick Hillenius

**Dick HELLENIUS** ( en Amsterdamo –  Amsterdamo), estis nederlanda poeto kaj biologo. Li laboris kiel zorganto en la zoologia muzeo de la Universitato de Amsterdamo.

## Verkoj 
* 1956 - *Inleiding tot het denken van Darwin*, Assen, Born
* 1959 - *The differentiation within the genus Chamaeleo laurenti* (proefschrift)
* 1961 - *Tegen het vegetarisme*, Amsterdam, Van Oorschot
* 1965 - *Oefeningen voor een derde oog*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1966 - *Prikkels en de zwarte regenten*
* 1966 - *Uit groeiende onwil om ooit nog ergens in veiligheid aan te komen*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1967 - *De vreemde eilandbewoner*
* 1969 - *De beestachtige bronnen van het geweld*, Amsterdam , Thomas Rap
* 1969 - *Het romantische mechaniek*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1971 - *De mens is een ondier*, Akademie voor Beeldende Kunsten
* 1972 - *Plaatselijke godjes*, Amsterdam, Erven Thomas Rap
* 1974 - ''Sprekend een dier', Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1975 - *Een klein apparaat tegen rechtlijnigheid*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1976 - *Dieren en dierentuinen*
* 1978 - *Het principe van de nieuwsgierigheid*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1978 - *Waarom is de ijsbeer wit?*, Wormerveer, Inmerc
* 1978 - *Wat is natuur nog* (kun M.A. Koekkoek), Alphen aan den Rijn, Sijthoff
* 1981 - *De onrust bewaren*, Haarlem, Carlinapers
* 1981 - *Koning in een wijd landschap*, Terhorst , Ser J.L. Prop
* 1982 - *De onrust bewaren*, Amsterdam, De Arbeiderspers
* 1983 - *In de ban van de elite, of de elite in de ban?* (kun A.C. Zijderveld), Kampen, Kok
* 1985 - *Keren van de wind*, Wijhe , Elferink
* 1986 - *De hersens een eierzeef*, Leiden, Martinus Nijhoff
* 1986 - *De psychobiologie van het feestvieren*, Middelburg, Zeeuws Kunstenaars Centrum
* 1986 - *Verre plekken die herinnerd blijven* (kun Henri Plaat), Baarn, Atalanta Pers
* 1986 - *Verzamelde gedichten*, Amsterdam, Van Oorschot
* 1986 - *Wat kunnen wij van rijke mensen leren*, Amsterdam, Van Oorschot
* 1988 - *Eilanden bestaan niet meer*, in, Kaos budgetboeken, Amsterdam , Knippenberg
* 1996 - *De hand van de slordige tuinman*, Amsterdam, Van Oorschot

## Eksteraj ligiloj 
* Biografio de Dirk Hillenius (1927-1987) La Huygensa Instituto de Historio de Nederlando (Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis)

Kategorio:Nederlandaj poetoj
Ununatria fosfito

**Natria duhidrogena fosfito**, **duhidrogena fosfito de natrio** aŭ **NaH2PO3** estas natria kombinaĵo de fosfita acido, rilatita al aliaj natriaj fosfitoj samkiel natria fosfito dubaza kaj trinatria fosfito aŭ Na3PO3.

## Sintezo 
* Natria fosfito prepareblas pere de reakcio inter dufosfora trioksido kaj natria bikarbonato:
\mathsf{P_2O_3 + H_2O + 2\;NaHCO_3 \ \xrightarrow{varmo}\  2\;NaH_2PO_3 + 2\;CO_2\uparrow }

## Reakcio 
* Dunatria pirofosfito estiĝas pere de senhidratigo de ununatria fosfito:
\mathsf{4\;NaH_2PO_3 \ \xrightarrow{150^oC, vakuo}\ 2\;Na_2H_2P_2O_5 + 2\;H_2O\uparrow }

## Referencoj 
## Literaturo 
* Methodology for deriving ambient water quality criteria for the protection ...
* High Resolution Nuclear Magnetic Resonance Spectroscopy, Volume 2
* By J. W. Emsley, J Feeney, L H Sutcliffe]
* The Chemistry of Phosphorus: Pergamon Texts in Inorganic Chemistry, Volume 3, Arthur D. F. Toy

fosfito
Kategorio:Fosfitoj
Kategorio:Acidaj saloj
Virgulino de la Reĝoj

250ra|eta|Virgulino de la Reĝoj
La **Virgulino de la Reĝoj** estas patroneco de la Virgulino Maria kultata en la urbo andaluza Sevilo (Hispanio), de kiu ĝi estas la ĝenerala patronino, samkiel de la Arkidiocezo de Sevilo. Ĝia festo estas celebrata de la Katolika Eklezio la 15-an de aŭgusto, tago de la Ĉielenpreno de Maria, per granda procesio sur la centraj stratoj de la urbo.

La bildo troviĝas en la Reĝa Kapelo de la Katedralo de Sevilo kie ĝi estas plentempe kultata kaj ĉirkaŭ ĝi fondiĝis en 1905 la *Asocio de Fideluloj de Nia Damo de la Reĝoj kaj Sankta Fernando*. Ĝi estis kanonike kronita en 1904, iĝante tiel la unua bildo de maria kiu ricevis tian distingon en Andaluzio. Krom tio ĝi ricevis la honorojn je Ĉefgeneralo (1939), kaj porĉiama urbestrino de la urbo, gardante la ŝlosilojn kaj ordon-bastonon. ĝi estas ankaŭ patrono de la Konsilio de Kunfrataroj de Sevilo, kaj estis donita al ĝi la ormedalo de la urbo en 1958, iĝante la unua bildo kiu ĝin ricevis.

Temas pri ligna bildo realigita de nekonata aŭtoro en la unua duono de la 13-a jarcento, plejverŝajne dum la regado de Fernando la 3-a (Kastilio), kiu forpasis en 1252, el lariko, sekvante klaran gotikan stilon, kiu similas al la franca skolo, pro kio kelkaj pensas ke ĝi estis donaco de Ludoviko la 9-a (Francio) al sia frat-kuzo Fernando la 3a.

La skulptaĵo apartenas al tiuj konataj kiel "kandelinga" ĉar estas lignaĵo nur parte tajlita (la kapo, manoj kaj piedoj) ĝi estas tute artikita, simile al pupo, kaj kvankam ĉiam sidas, ĝi grandas samkiel homoj, kun alteco je 176 centimetroj. Ĝia korpo estas tute kovrita de pergamino, kun realisma polikromio en manoj kaj vizaĝo, kaj riĉigita per orfadenaj haroj sed la nunaj vestoj malpermesas tion vidi. Ĉe la genuoj la Virgulino tenas bildon de la infano Jesuo, ankaŭ realigita en la 13a jarcento, je 60 centimetroj alta. La Virgulino portas ordon-bastonon, urbo-medalon kaj la skarpo de ĉefgeneralo.

Kategorio:Katedralo de Sevilo
Kategorio:Patronecoj de Maria
Kategorio:Gotiko
Kategorio:Katolikismo
Natria dukloro-izo-cianurato

**Natria dukloroizocianurato**, **dukloroizocianurato de natrio** aŭ **C3Cl2N3NaO3** estas natria salo el klorigita hidrokso-triazino kaj uzatas kiel fonto de libera kloro (sub la formo de hipoklorita acido) por malinfektado de trinkakvo. Ĝi estas senkolora akvosolvebla solido komerce trovata kiel duhidrata same kiel ĝia kalia salo.

## Uzoj 
Ĉi-salo uzatas ĉefe kiel malinfektilo, biocido, industria senodorigilo kaj likva sapo. Ĝi troveblas en kelkaj modernaj tablojdoj por akvopurigado. Ĝi estas pli efika ol la antaŭaj uzitaj halazonaj tablojdoj. Per ĉi-aplikaĵoj, ĝi estas fonto de malrapida liberigo de kloro en malaltaj koncentriĝoj kun relative konstanta rapido. Kiel malinfektilo, ĝi uzatas por sterilizi trinkakvon,naĝejoj, tablaĵoj kaj la aero, laŭ aktiva agado kontraŭ infekciaj malsanoj en la malinfektiga rutino.

Ĝi povas uzati kiel prevento por malinfektado kaj media sterilizado, en kultivo de silkraŭpoj, bovaro, kortobirdaro kaj fiŝaro, kaj same povas uzati por malpermesi kotonkuntiriĝon, blankigon de teksaĵoj, kaj industria purigo de cirkulanta akvo.

## Reakcio 
Kiam koncentrita solvaĵo de natria dukloroizocianurato miksiĝas kun kupra sulfato, intense viola koloro estiĝas pro precipitado de kompleksa salo de natria kupra dukloroizocianurato. La ĝenerala ekvacio estas la jena:
* CuSO4 + 4 Na(C3N3O3Cl2) → Na2[Cu(C3N3O3Cl2)4] + Na2SO4

Ĉi-tiu reakcio uzatas kiel elmontrado de kemia luminesko pro tio ke ĝi emisias ruĝan lumon pro malkomponado per koncentrita hidrogena peroksido 130 volumoj aŭ 35%.

## Referencoj 
## Literaturo 
* Sigma Aldrich
* fao.org
* Chemical Book
* Santa Cruz Biotechnology
* Handbook of Disinfectants and Antiseptics, Joseph M. Ascenzi
* Textile Chemicals: Environmental Data and Facts, K. Lacasse, Werner Baumann
* Evaluation of Certain Food Additives and Contaminants: Sixty-first Report of ..., World Health Organization

Kategorio:Natriaj kombinaĵoj
Metropol Parasol

250px|eta
eta|dekstra|250px|Antiquarium, sub la Metropol Parasol.
**Metropol Parasol**, populare konata kiel ***La Fungoj de la Enkarniĝo*** temas pri ligna strukturo kun du kolonoj el betono kiuj gastigas la liftojn alirantaj la rigardejon situanta en la centra placo de la Enkarniĝo en la urbo Sevilo, Hispanio. Ĝiaj dimensioj estas 150 x 70 metroj kun alteco je 26 metroj, kaj estis la venkinta projekto de la malferma konkurso de la Urbodomo de Sevilo por entrepreni la rehabilitiĝon de la placo sur kiu ĝi troviĝas. La dizajnisto estis la germana arkitekto el Stutgarto, Jürgen Mayer.
 
La verkado ekiĝis la 26-an de junio 2005, kun tuta kosto de 50 milionoj da eŭroj, kaj ĝi travivis plurajn malfacilaĵojn ĝis 2010. Post superado de la malfacilaĵoj kaj plialtiĝinte la kostoj de la projekto ĝis 86 milionoj da eŭroj, ĝi estis inaŭgurita la 27an de marto 2011, post kiam la prezaltiĝo, aspekto kaj situo estigis fortan polemikon dum ĝia konstruado.

Ĉar ĝia strukturo tre similas al fungoj, la sevilanoj nomas ĝin La Fungoj de la Enkarniĝo. Ĝiaj instalejoj gastigas bazaron de lokaj komercistoj kaj restoraciojn, spektaklejon, rigardejon kaj la muzeon Antiquarium.

En januaro 2013, la spaco Metropol Parasol estis elektita, el inter la 335 kandidatiĝintaj projektoj, kiel unu el la kvin projektoj selektitaj de la Premio de Nuntempa Arkitekturo Mies van der Rohe, kiu estas atribuita ĉiun duan jaron de la Eŭropa Unio kaj la Fondaĵo Mies van der Rohe kaj ĝi aperis en pluraj artikoloj de ĵurnaloj internaciaj kiaj New York Times

La Supera Kortumo konfirmis la neleĝecon de pluraj artikoloj de la *Ĝenerala Plano de Urba Reordigado de Sevilo*, inter ili tiu kiu permesis la konstruadon de La Fungoj . Kelkaj sociaj movadoj por la protektado de la historiaj heredaĵoj petas ĝian detruadon surbaze de tiu neleĝeco.

Kategorio:Konstruaĵoj en Sevilo
Kategorio:Vizitindaĵoj en Hispanio