open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Okcidenta Covina

**West Covina** estas grandurbo en Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Foje okazas konfuzoj kun la pli malgranda Covina.

## Geografio 
West Covina situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Los-Anĝeleso troviĝas 29 km.

## Historio 
West Covina fondiĝis en 1923. En la apudaĵo oni kulturis juglandojn kaj oranĝojn. La urbo evoluis precipe post la 2-a mondmilito kiel antaŭurbo de Los-Anĝeleso. La urbodomo kaj la policejo konstruiĝis en 1969. Motoro de la evoluo estis la diversaj vendejegoj.

## Klimato 
West Covina situas en mediteranea aŭ subtropika klimatozono.

## Famuloj 
En West Covina naskiĝis Tim Robbins.

## Ĝemelurbo 
*  Otavara, Japanio

## Fontoj 
* interalie Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Corporación Andina de Fomento

250px|eta|dekstre|Landaj membroj

**CAF -Banco de Desarrollo de América Latina-** (Latinamerika Banko de Disvolvigo) estas institucio kiu havas celon helpi la elteneblan disvolvigon kaj la regionan integrigon, pere de la financado de projektoj de la sektoroj kaj publikaj kaj privata, la havigon de kunlaborado teknika kaj aliaj servoj specializataj. Konstituata en 1970 kaj kunformata en la aktualo de 18 landoj de Latinameriko, Karibio, Eŭropo kaj 14 privataj bankoj, estas unu de la ĉefaj fontoj de multflanka financado kaj grava generanto de konaro por la regiono.

La **CAF** havas ĉefan sidejon en la konstruaĵo Turo CAF, de Karakaso, Venezuelo. Aldone, ĝi havas oficejojna en la urboj Limo, Brazilio, Bogoto, Kito, La Paz, Bonaero, Panamo, Montevideo kaj Madrido .

Kategorio:Latinameriko
Rotondo Sankta Anna (Kallósd)

**Rotondo de Sankta Anna** estas romkatolika tombeja historia monumento en Hungario, en vilaĝeto Kallósd.

## Historio 
Tiu ĉi kirko estis konstruita en la fruaj 1260-aj jaroj. En 1263 ĝi menciiĝis paroĥa preĝejo. En la 17-a jarcento la kirko forlasiĝis pro la ortaj turkaj atakoj, sed en 1711 la loĝantoj denove uzis ĝin, eĉ ĝi renoviĝis en 1740. En la 1800-aj jaroj oni konstruis novan kupolon kaj antaŭĉambron. En 1938 denova renoviĝo okazis, fine inter 1989–1993 okazis ĝis tiam la lasta renoviĝo, tiam oni malkonstruis la antaŭĉambron por pli bone emfazi la mezepokon.

## Konstruaĵo 
La konstruaĵo situas sola en la tombejo. Ĝi havas 2 partojn, ja estas ankaŭ malgranda absido, sed malpli alta. En la supro de la navo estas videbla ligna tureto. Super la altaro ronda fenestro donas lumon. La simpla altara bildo prezentas Sanktan Annan. En la muro ok gotikaj niĉoj por sidadi troviĝas. Interna apartenaĵo estas ligna ŝtuparo al la galerio. En la preĝejeto mankas mebloj.

En la 1990-aj jaroj en la vilaĝo oni konstruis preĝejon, tial la rotondo estas apenaŭ uzata. La rotondo aperas en blazono de Kallósd. Kermeso okazas en la 26-an de julio.
eta|maldekstre|130ra|Blazono de Kallósd kun la absida rotondo

## Fontoj 
* (hungare)
* (hungare kun bildoj) 
* (hungare)
eta|maldekstre|Aerfoto pri la rotondo

Kallosd
Kategorio:Hungaraj rotondoj
Doro

**Doro** (helene * Δῶρος*, latine *Dorus*) estis en la helena mitologio nepo de Deŭkaliono kaj de lia edzino Pirho, kiuj fariĝis fondintoj de la nova generacio de homoj post inundo de la mondo.

Laŭ volo de la plej alta dio Zeŭso estis elektitaj Deŭkaliono kaj Pirho, kiuj estis savitaj de kataklismo kaŭzita de la mondinundo. Ili savis sin en granda kestoŝranko, kiu post naŭ tagoj de pluvtorentoj kaj flusoj de akvo albordiĝis kun ili sur la montsupro de Parnaso. Ili petis diojn pri nova repopoliĝo de la mondo. La dioj konsilis, ke ili ĵetu malantaŭ sin ŝtonojn, metafore "ostojn de Geo" el kiuj naskiĝis novaj homoj. 
	
Deŭkaliono kaj Pirho havis filon Helenon, kiu fariĝis prapatro de ĉiuj grekoj. Heleno edzinigis nimfon Orseion, kaj ili kune naskigis tri filojn: 
* Eolon - fondinton de la gento de Eolianoj,
* Doron - fondinton de la gento de Doroj, kaj
* Ksuton - kies filoj Aĥajo kaj Iono estis fondintoj de la gentoj nomataj Aĥajoj kaj Ionoj.

Doro estis la plej juna filo de Heleno, elmigris sur monton Parnason kaj tie fondis la unuan doran komunumon. Verŝajne li ne havis posteulojn.

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de*  
:cs:Dóros

Kategorio:Deŭkalionidoj
Kategorio:Dora mitologio
Neoaves

alternative=Representatives of 32 Neoaves families - journal.pone.0054848.g001.png|eta|402x402ra|Reprezentantoj de 32 *Neoaves* familioj
***Neoaves*** (novaj birdoj) estas klado kiu konsistas el ĉiuj modernaj birdoj (Neornitoj) kun la escepto de Paleognatoj kaj Kokanseroj. La frua diversigo de novbirdaj branĉoj okazis en rapida sukcedo, kaj klopodoj por solvi la filogenetikan rilaton konkludis en iom da interkonsento sed ankaŭ je multa polemiko.

Kladogramo baze sur Jetz *et al.* (2012).
* Cipseloformaj (inkl. la Niktibioj), Eŭripigoformaj
* Faetontedoj, Pterokledoj, Mezitornedoj, Kolombedoj, Mirandornithes, Gruoformaj (inkl. Otidedoj), Kukuloformaj (inkl. la hoacinon), Cikonioformaj, Procelarioformaj, Sfeniskoformaj, Gavioformaj, Pelikanoformaj
* Karadrioformaj
* "Teraj birdoj"
** Akcipitroformaj, Strigoformaj, Trogonedoj, Leptosomatedoj, Koracioformaj, Pegoformaj
** Koliedoj, Kariamoformaj, Falkedoj, Psitakoformaj, Paseroformaj

## Notoj 
Kategorio:Birdoj
Hasta siempre, Comandante

***Hasta siempre, Comandante*** aŭ nure ***Hasta siempre***  (Esperante: "Ĝis ĉiam, Komandanto!" aŭ nure "Ĝis ĉiam") estas hispanlingva kanto far la kubana komponisto Carlos Puebla en 1965. La teksto de la kanzono estas respondo al la adiaŭa letero el Che Guevara, kiam li forlasis Kubon. La teksto memoras poetike gravajn momentojn de la kuba revolucio, ĝi gloras la figuron de Che kaj lia rolo kiel revolucia komandanto. La kanzono iĝis grava kaj fama post la morto de Che, kaj pluraj artistoj faris ilian propran version de la kanto.

## Teksto 
;Originala teksto en la hispana

:Aprendimos a quererte
:desde la histórica altura
:donde el Sol de tu bravura
:le puso cerco a la muerte.

::**Ĥoro**:
::Aquí se queda la clara,
::la entrañable transparencia,
::de tu querida presencia,
::Comandante Che Guevara.

:Tu mano gloriosa y fuerte
:sobre la Historia dispara
:cuando todo Santa Clara
:se despierta para verte.

::[**Ĥoro**]

:Vienes quemando la brisa
:con soles de primavera
:para plantar la bandera
:con la luz de tu sonrisa.

::[**Ĥoro**]

:Tu amor revolucionario
:te conduce a nueva empresa
:donde esperan la firmeza
:de tu brazo libertario.

::[**Ĥoro**]

:Seguiremos adelante,
:como junto a tí seguimos,
:y con Fidel te decimos :
:«¡Hasta siempre, Comandante!»

;Esperantigita teksto

:Ni lernis ami vin
:el la historia alteco
:kie la Suno de via kuraĝo
:haltigis la morton.

::**Ĥoro**:

::Ĉi tie kuŝas la klara,
::la kara travidebleco
::de via amata ĉeesto,
::Komandanto Che Guevara.

:Via mano, glora kaj forta
:super la historio pafas
:kiam la tuta Santa Clara
:vekiĝas por vidi vin.

::[**Ĥoro**]

:Vi venas bruligante la brizon
:per printempaj sunoj
:por hisi la flagon
:kun la lumo de via rideto.

::[**Ĥoro**]

:Via revolucia amo
:kondukas vin al novaj entreprenoj
:kie oni esperas la rezolutecon
:de via liberiga brako.

::[**Ĥoro**]

:Ni iros antaŭen,
:kiel ni iris apud vi,
:Kaj kune kun Fidel ni diras vin:
:«Ĝis ĉiam, Komandanto!».

## Versioj 
Ekzistas pli ol 200 versioj de ĉi tiu kanzono. La kanzono estis interpretita de Compay Segundo kaj Los Calchakis (tiu ĉi versio estas la plej konata), Joan Baez, Maria Farantouri, Soledad Bravo, , Nathalie Cardone, Silvio Rodríguez, Enrique Bunbury, Banda Bassotti, i.a.

## Apero en la kino 
La kanto aperas en filma sceno de la hispana filmo *Estado de sitio* en (1972). Kiam iuj studantoj el Urugvajo entranĉeiĝis en ilia universitato protestante kontraŭ la subpremo de la diktatorado de Jorge Pacheco Areco. Oni eblas aŭdi la kanzonon per aŭdiloj de la universitato dum la polico provas vane silentigi ilin.

## Referencoj 
*

## Eksteraj ligiloj 
**Hasta Siempre Comandante*  Trío D'Gala

Kategorio:Kuba muziko
Kategorio:Che Guevara
Kategorio:Kuba Revolucio
Kategorio:Hispanlingvaj kantoj
Sándor Belák (agronomo)

**Sándor BELÁK** [ŝAndor], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Belák Sándor** estis hungara agronomo, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1970). Lia patro estis Imre Belák kuracisto (1891–1961), lia filo estis Sándor Belák (bestokuracisto).

Sándor Belák http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html naskiĝis la  1919 en Enying. Li mortis la  1978 en Keszthely.

## Biografio 
Sándor Belák post la universitataj jaroj eklaboris en Keszthely en 1951. Ekde 1960 li instruis en la Agrikultura Akademio en la sama urbo. Baldaŭe li estis tie rektoro, dume li doktoriĝis. Li okupiĝis pri grundoj de marĉoj kaj pri plantokulturadoj.

## Verkaro (elekto) 
* *A Balaton-környéki láptalajok tulajdonsága, vízrendezése és mezőgazdasági hasznosítása* (Kvalitoj, akvumadoj kaj agraraj profitoj de marĉaj grundoj apud Balatono) 1955
* *Mezőgazdasági nagyüzemek vezetésének gyakorlata* 1968

## Fontoj 
*biografio hungare
*biografio hungare

## Referencoj 
Kategorio:Hungaraj agronomoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Tago de Kriptologio

**Tago de Kriptologio** (pole: Dzień Kryptologii) – festo celebrata la 25-an de januaro, fiksita en 2007 de Matematika kaj Komputada Fakultato de Universitato de Adam Mickiewicz en Poznań.
 
Starigo de la festo okazis en la 75-an datrevenon de la rompo de ĉifro de la germana ĉifranta maŝino Enigma, uzata komerce en la 20-aj jaroj de la 20-a jarcento. Tion faris la 14-an de decembro 1932 tri polaj matematikistoj kaj kriptologoj, diplomitoj de Matematika-Naturscienca Fakultato de UAM: Marian Rejewski, Jerzy Różycki kaj Henryk Zygalski,  tiutempe laborantaj en Ĉifr-Oficejo de Ĉefa Stabo de Pola Militistaro.
 
Tiu ĉi tago estas esprimo de omaĝo al la tri sciencistoj kaj diplomitoj de UAM, kiuj per sia atingo kontribuis al postaj sukcesoj de Aliancanoj en batalo kun hitleranoj dum la dua mondmilito kaj samtempe al limigo de nombro da mortaj viktimoj. Historiistoj de la dua mondmilito asertas, ke ilia atingo mallongigis la militon je 3 jaroj. Unu militjaro signifis 10 milionojn da viktimoj, do la rompo de la Enigma povis savi ekziston de ĉ. 30 mln. Ĝuste poloj kreis la fundamenton de ĉifrado, pri kio ili povis montri sian kontribuon nur en la 70-aj jaroj. Britoj oficiale rekonis ilian kontribuon post aliĝo de Pollando al NATO en 1999. 

En 2000 ili ricevis postmorte, unu el la plej altaj polaj civilaj distingoj, la Ordenon de Blanka Aglo.
 
La 25-a de januaro 2008, „Tago de Kriptologio”, komencis ciklon de ĉiujaraj lekcioj de ilia nomo pri komputado, al kies kreo ili signife kontribuis. Dum la tago, antaŭ inaŭguro de lekcioj, okazas solena meto de floroj antaŭ monumento al la kriptologoj, troviĝanta fronte al la Kultur-Centro „Zamek” (Kastelo), kie dum antaŭmilita periodo estis Matematik-Naturscienca Fakultato de UAM. La monumento estis malkovrita la 10-an de novembro 2007.

## Bibliografio
* Małgorzata Mikołajczyk: Sukcesoj de polaj kriptologoj aprezitaj! matematyka.wroc.pl, januaro 2008

Kategorio:Tagoj
Kategorio:Festoj
Kategorio:Kriptografio
(7341) 1991 VK

**(7341) 1991 VK** estas malgranda terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido, de la klaso de la . Ĝi estas de spektra klaso "Sq" tie estas "ŝtona" asteroido, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.

## Malkovro 
Ĝi estis malkovrita la  de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Kenneth J. Lawrence elde la Observatorio de la Monto Palomar, (kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

Ĝi estas en orbita resonanco 2:5 kun Tero: ĝi trakuras dufoje sian orbiton dum 5 teraj jaroj, tiu, kiu certigas pason proksime de Tero je ĉiuj 5 jaroj sur la periodo 1946-2091.

Ĝia orbito pasas, je sia plej proksima punkto, al 0,04722 AU (7,064 milionoj da km) de la tera orbito: ĝi estas rigardita kiel potence danĝera objekto.

* La  ĝi pasis al 0,06504 AU (9,730 milionoj da km) de Tero.
* La  ĝi pasos al 0,05285 AU (7,906 milionoj da km) de nia planedo.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
* 

Kategorio:Apolonaj asteroidoj
Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Terrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Potence danĝeraj objektoj
Kategorio:Malkovrita de Eleanor Francis Helin
Kategorio:Malkovrita de Kenneth J. Lawrence
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1991
Dolono

**Dolono** (helene *Δόλων *, latine * Dolon *) estis en la helena mitologio filo de Eŭmeno, riĉa civitano de Trojo.

Lia patro Eŭmeno, krom Dolono havis ankoraŭ kvin filinojn. Sed ĉefe li havis oron kaj bronzon. Dolono ne estis aparte bela, sed estis rapida en kurado. Li sopiris riĉecon kaj amis noblajn ĉevalojn. Do ne estas mirinde, ke li ĉeestis traktadon, kiun kuvenigis Hektoro, komamandanto de la troja militistaro. Hektoro serĉis virojn decidemajn eniĝi en malamikan tendaron kaj elesplori, kiel eble plej multe, pri intencoj de malamikoj. Okaze de sukceso, li promesis ankaŭ noblajn ĉevalojn kaj belajn veturilojn. Dolono montris grandan intereson. Lia revo estis akiri belegan ĉevalaron de Aĥileo, kion Hektoro al li ĵurpromesis.

Dumvoje en la grekan tendaron malkovris lin Odiseo kaj Diomedo, kiuj simile esploris trojan tendaron. Ili persekutis Dolonon, atakis lin per ĵetlanco kaj kaptis lin timplena kaj promesanta riĉecon, se ili liberigos lin. Ili devigis Dolonon malsekretigi planojn de la defendantoj de Trojo, priskribi disstarigon de la soldataro, rajdistaro kaj veturiloj. Kiam Diomedo ĉion elaŭdis senhezite Dolonon mortigis per glavo.

Poste grekoj mortigis multajn trojajn batalantojn.

## Rebrilo en arto 
* Homero: Iliado, la deka kanto

*Transprenita kaj malstrikte tradukita de* 
:cs:Dolón

Kategorio:Roluloj de la helena mitologio
Lajos Bella

**Lajos BELLA** [lajoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bella Lajos** estis hungara arkeologo, kavernisto, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1926).

Lajos Bella http://mek.niif.hu/00300/00355/html/ABC00523/01450.htm naskiĝis la  1850 en Hungara reĝlando, en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la  1937 en Sződliget.

## Biografio 
Lajos Bella frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, universitaton en Pest (urbo). En 1876 li ekinstruis en Sopron, kie li faris ankaŭ arkeologiajn esplorojn en la ĉirkaŭaĵo. Post la emeritiĝo li laboris 12 jarojn en Hungara Nacia Muzeo. Li iniciatis la sciencajn kavernoesploradojn.

## Verkaro (elekto) 
* *Prähistorische Funde in der Umgebung von Oedenburg in Ungarn* 1891
* *A magyar barlangkutatás az 1916. évben* — *Die ungarische Höhlenforschung im Jahre 1916.* (La hungara kavernoesplorado en 1916) 1917
* *Az őskor embere és kultúrája különös tekintettel hazánkra* (Homo de la pratempo ĉefe en nia lando) 1921

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* hungarlingva biografio

Kategorio:Hungaraj arkeologoj
Kategorio:Hungaraj speleologoj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Jacob Cohen

**Jacob COHEN** naskiĝita la 15-an de aŭgusto 1944, estas jud-maroka verkisto. Li estas poligloto, vojaĝanto, tradukisto, instruisto de la jura fakultato de Kazablanko, kontraŭcionista aktivulo. Li estis framasono dum 17 jaroj.

## Biografio 
Naskiĝinta en la *nova mela*, (juda kvartalo), de Meknes, li lernis en tiu urbo kaj en Tanĝero. Licencon de juro li ricevis en Kazablanko, kaj poste diplomon de politikaj sciencoj el lernejo de Parizo (*IEP Sciences-Po*). Li instruis, inter 1978 kaj 1987, en la fakultato de juro de Kazablanko. Ekde 1987, li vivas en Parizo.

En lia verko, *Le printemps des sayanim* (la printempo de la sajanim), li priskribas kiel la Mosado laboras sen malfacilaĵoj, danke al internaciaj agentoj, nomigitaj *sajanim*.

## Verkoj 
* *Les noces du commissaire*, Le Fennec, Casablanca .
* *Moi, Latifa S.*, L'Harmattan, Paris .
* *Du danger de monter sur la terrasse*, Tarik, Casablanca .
* ''L'espionne et le journaliste, le Mossad mène le jeu'', L'Harmattan, Paris .
* *Le printemps des Sayanim*, L'Harmattan, Paris .
* *Le destin des sœurs Bennani-Smirès*, Édilivre Aparis, Paris .
* *Dieu ne repasse pas à Bethléem*, Éditions Kalimate, Salé Maroko

### Eksteraj ligiloj
* Oficiala blogo de Jacob Cohen
* Intervjuo kun Jacob Cohen I : Partie 1, Partie 2, Partie 3
* Intervjuo kun Jacob Cohen II

* Konferenco de Marsejlo 11/10/2012:http://www.dailymotion.com/video/xu8lyd_jacob-cohen-conference-de-marseille_news

Kategorio:Marokaj verkistoj
Kategorio:Judaj marokanoj
Kategorio:Franclingvaj verkistoj
7343 Ockeghem

'*7343 *Ockeghem''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la flandra komponisto Johannes Ockeghem (ĉ. 1420–1497). Li komencis sian karieron en la katedralo de Antverpeno kaj poste servis en la kortego de pluraj reĝoj de Francio.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Károly Jódy

**JÓDY Károly** [jo:di] estis rumania hungara aktoro, teatrestro, verkisto, komponisto. Li naskiĝis en Satmaro la 11-an de majo 1899 kaj mortis ?. 
## Biografio
Károly Jódy debutis en 1918. Li ludis en trupoj de Jenő Gáspár (aktoro) en 1924–25, de Mihály Fekete en 1929–30, Gyula Ferenczy en 1933–34, de 1929 ĝis 1940 li estis direktoro de teatra distrikto de Transilvanio, en 1946 li estis direktoro de Teatro de Arado.

## Fonto
*Magyar színházművészeti lexikon

Kategorio:Rumanujaj hungaraj aktoroj
Kategorio:Hungaraj teatrestroj
Aerobatiko

[eta|Patty Wagstaff akrobatas ĉe flughaveno JeffCo ([Kolorado).]]
**Aerobatiko** aŭ **aviada akrobatado** estas la praktiko aviadile flugi lerte manovri inklude ĝis altitudoj, kiuj ne estas uzataj en normala flugo. Aerobatiko estas plenumata per aviadiloj kaj glisiloj por trejnado, amuzo, distro kaj sporto. Kelkaj helikopteroj, kiaj la *MBB Bo 105*, kapablas pri limigitaj akrobataj manovroj, kaj Chuck Aaron estas ununura usona piloto kun oficiala permesilo por helikoptera aerobatiko.

Plej akrobataj manovroj inkludas rotacion de la aviadilo laŭ ties longitudina aŭ flanka aksoj. Aliaj manovroj, kiaj spiralado, movas la aviadilon laŭ ties vertikala akso. Manovroj ofte kombiniĝas por formi kompletan akrobatan sekvencon por distro aŭ konkurenco.

## En Esperanto aperis 
* Frank van Hertrooij, *Verdaj Akrobatoj* ĉe la blogo Scivolemo, 31-a de januaro 2021

## Referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Sonarkivo de Brett Hunter ĉe Pitts S-2C
* Sonarkivo de Michael Mancuso ĉe Extra 300L
* Aerobatiko en Novzelando 
* Retejo pri aerobatiko 

Kategorio:Aerosportoj
Kategorio:Aviado
Plotopteredoj

**Plotopteredoj** estas la nomo de formortinta familio de neflugaj marbirdoj el la ordo Pelikanoformaj. Rilata al la suloj kaj al naivuloj, ii montras rimarkindan konverĝan evoluon kun pingvenoj, ĉefe kun la jam formortintaj gigantaj pingvenoj. La fakto ke ili loĝis en la Norda Pacifiko, nome la alia mondoflanko disde la pingvenoj, kondukis al ties priakribo foje kiel la pingvenoj de la Norda Hemisfero, kvankam nova teorio sugestas, ke tiu grupo estas ligo inter la pingvenoj kaj la Pelikanoformaj. Ties fosilioj troviĝis en Kalifornio, Vaŝingtono kaj Japanio. Ili gamis laŭ grando el tiu de granda kormorano (kia Penika kormorano), al 2 m longa. Ili havis mallongajn flugilojn por subakva perflugila elpelado por persekuta plonĝado (kiaj pingvenoj aŭ la nuna formortinta Granda aŭko), skeleton similan al tiu de la saguloj kaj la kranion simila al tiu de sulo.

eta|maldekstre|Fosilioj de *Tonsala hildegardae*.
La plej frua konata specio de Plotopteredd, nome *Phocavis maritimus* vivis en mez-Eoceno, sed plej konataj specioj vivis en komenca kaj meza Mioceno, post kio ŝajne ili formortiĝis. La fakto ke ili formortiĝis samtempe kiel la gigantaj pingvenoj de la Suda Hemisfero, kio koincidis ankaŭ kun la radiado de fokoj kaj delfenoj, kondukis al spekulado ke la etendo de marmamuloj estis responsa el la formortigo de la Plotopteredoj.

## Referencoj 
* Howard, H. (1969): A new avian fossil from Kern County, California. *Condor* **71**: 68–69. PDF plena teksto 
* Olson, Storrs L.; Hasegawa, Yoshikazu (1979): Fossil Counterparts of Giant Penguins from the North Pacific. *Science* **206**(4419): 688-689. HTML resumo
* Olson, Storrs L. & Hasegawa, Yoshikazu (1996): A new genus and two new species of gigantic Plotopteridae from Japan (Aves: Pelecaniformes). *J. Vert. Paleontol.* **16**(4): 742-751.
* Schreiber, E.A. & Burger, J. (2001): Biology of Marine Birds, ISBN 0-8493-9882-7
* Mayr, Gerald (2005): Tertiary plotopterids (Aves, Plotopteridae) and a novel hypothesis on the phylogenetic relationships of penguins (Spheniscidae). *Journal of Zoological Systematics* **43**(1): 67-71. PDF plena teksto

Kategorio:Birdofamilioj
Kategorio:Neflugaj birdoj
*
Kategorio:Prahistoriaj birdoj
Kategorio:Formortintaj birdoj
Mihály Pászkán

**PÁSZKÁN Mihály** [pa:ska:n] estas rumania hungara dizajnisto, ceramikisto. Li naskiĝis en Satmaro la 25-an de marto 1951.

## Biografio
Mihály Pászkán akiris diplomon en Arta Ĉeflernejo de Kluĵo. En la 70-aj kaj 80-aj jaroj li agadis aktive en arta vivo de urbo kaj distrikto. Nuntempe li vivas en Germanio. 

## Fontoj
*Muhisandor.eoldal.hu

Kategorio:Rumanujaj hungaraj dezajnistoj
Kategorio:Rumanujaj hungaraj ceramikistoj
7346 Boulanger

'*7346 *Boulanger''''' estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.

## Nomo 
Ĝi estis nomita en memoro de la franca filozofo, inĝeniero kaj verkisto Nicolas Antoine Boulanger (1722–1459). Li opiniis, ke la neraciaj sintenoj de la homoj, kiel la tuta heredaĵo de religiaj ritoj kaj multe da politikaj kutimoj de la tiama kaj de la antikva epokoj, estis kaŭzitaj de spertoj de katastrofoj.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Eric Walter Elst
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1993
Heuriger

***Heuriger*** (rekta traduko en eo: ĉijara) signifas en Aŭstrujo kaj novvinon kaj ankaŭ la lokon, kie la vino estas poglase aŭ pokruĉe vendata por surkoka trikado. Je tio povas temi pri laŭsezone limigita vintrinkejo aŭ pri profesia entrepreno. La rajto de la vinkulturistoj, vendi mem kulturitan kaj produktitan vinon en la propra domo sen aparta rajtigilo, en Aŭstrujo devenas de dekreto de Jozefo la 2-a el 1784. Origine oni okazigis la distrinkigon por prezenti al la vinkulturistoj kaj la loĝantaro de la loko kaj de la tuja ĉirkaŭaĵo la vinon de la aktuala rikolto. Dua ĉiujara dato estis kutima, por malplenigi la barelojn por la venonta vinberorikolto.

Tia laŭsezona distrinkigo de vino okazas ankaŭ en aliaj germanlingvaj regionoj, kie ili havas nomojn kiel *Straußwirtschaft* aŭ *Heckenwirtschaft*

## Eksteraj ligiloj 
* Viena leĝo pri debito de vino
* *Heurigenkalender* Kalendaro de *Verein zur Förderung der Heurigenkultur in Österreich*

Kategorio:Trinkejoj
Kategorio:Vinkultivado
Smeraldoj

**Smeraldoj** aŭ **Esmeraldas** (prononco ) (hispana plennome, **San Mateo de las Esmeraldas**) estas marborda urbo en la nordo de Ekvadoro. Ĝi apartenas al la samnoma provinco Esmeraldas kaj estas la provinca centro. Laŭ la stato de  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². 

Esmeraldas estas la ĉefa marhaveno de nordokcidento de Ekvadoro. Ĝi situas ĉe la marbordo de la Pacifika Oceano ĉe la oceana enfluejo de la samnoma rivero *Esmeraldas*. La urbo estas la ĉefa komercejo post la regionaj agrikulturaj kaj lignaj produktoj, sed ne havas signifan industrion. La urbo estas la vivejo de plejmulto el la afrikdevenaj ekvadoranoj.

eta|maldekstra|400ra|

Kategorio:Urboj de Ekvadoro
Caĉilaoj

eta|caĉilaa vojgvidanto
eta|Tsáchilas
eta|Parroquia Alluriquin
La **caĉilaoj** - hispane **tsáchilas**, prononco  - estas indiĝena etno en Ekvadoro. Ili estas inter la malmultaj prainkaaj kulturoj ankoraŭ ekzistantaj kaj vivas en la pluvarbaraj regionoj ĉe la okcidentaj deklivoj de la Andoj ĉirkaŭ la urbo Santo Domingo de los Colorados en la provinco Santo Domingo de los Tsáchilas, malgrandkvante tamen ankaŭ en la limaj teritorioj de la najbaraj provincoj Pichincha kaj Esmeraldas. La formo *tsáchilas* („veraj homoj“) estas la propra etna nomo. La hispanlingva *colorados* (do "la kolorigitaj"), videbla en la nomo de la centra urbo de la teritorio, aludas al kutimo de la etnanoj farbi sian hararon ruĝe per ŝmirado de semoj de Bikso orelana (hispane nomata *achiote*, prononco ).

Kategorio:Etnoj en Ekvadoro
Kategorio:Kulturo de Ekvadoro
Gorduno

**Gorduno** estas komunumo de la komunumaro Tiĉino kaj la distrikto Belinzono en Kantono Tiĉino, Svislando. Ĝi havis 677 loĝantojn je la 31-a de decembro 2011.

## Geografio 
Gorduno situas sude de la Valo de Leventino ĉe la okcidenta bordo de la rivero Tiĉino, sude de la kantonĉefurbo Belinzono, al kies aglomeraĵo ĝi apartenas. Sur la komunuma teritorio situas ankaŭ la alfluejo de la rivero Moësa al Tiĉino. Krom la kerna vilaĝo Gorduno en la valo al la komunumo apartenas la setlejoj Lariso, Pra Morera, Ai Sirt, Sassa kaj Bedretto ĉe la norda deklivo de la Valo de Gorduno.

La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 9,22 km², de kiuj 72,8% estas kovritaj de arbaro, 9,3% servas por agrikulturo kaj 6,8% por setlado.

## Najbaraj komunumoj 
La komunumo Gorduno limas en nordo al Gnosca, en oriento al Arbedo-Castione, en sudo al Belinzono, en okcidento al Monte Carasso, kaj en nordokcidento al Preonzo.

## Trafiko 
Tra Gorduno pasas la kantona ĉefvojo n-ro 408, kiu estas paralela vojo de la kantona ĉefvojo n-ro 2 sur la alia flanko de la rivero Tiĉino de Biasca al Belinzono. Sur la teritorio de la komunumo situas la vojnodo de svisa aŭtovojo A2 kun svisa aŭtovojo A13. La plej proksima alveturejo al la du aŭtovojoj situas 1 kilometron oriente de la komunumo en Arbedo-Castione. Pere de la poŝtaŭtolinio de Biasca al Belinzono la komunumo estas konektita al la publika transportreto.

## Historio 
La unua dokumenta mencio de Gorduno datiĝas el la jaro 1182 kiel *medius locus de Gorduno*. La mencio temis pri la disputo inter la urboj Como kaj Milano pri la havaĵoj en Gorduno, kiu disputo solviĝis per la aribtra juĝo en la jaro 1202, per kiu la preĝejo *SS. Carpoforo e Maurizio* en la burgo de Gnosca, kiu situas sur la teritorio de Gorduno, estis atribuita al Como. En la jaroj 1538 ĝis 1583 okazis la sendependiĝo de Gorduno de la paroĥo de Belinzono.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* Oficiala retejo de la komunumo Gorduno
7345 Happer

'*7345 *Happer'''* estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la  de la aŭstralia astronomo Robert H. McNaught elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).

## Nomo 
Ĝi ŝuldas sian nomon al *Felix Happer*, rolulo (ludita de Burt Lancaster) en la filmo *Local Hero'' de Bill Forsyth. Happer revis malkovri kometon por doni sian nomon al ĝi.

## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 

Kategorio:Marsrenkontaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Robert H. McNaught
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
7344 Summerfield

'*7344 *Summerfield'''* estas malgranda, treege hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker kaj de la kanada astronomo David H. Levy, elde la Observatorio de la Monto Palomar, (kantono San Diego, Kalifornio, Usono).

## Nomo 
Ĝi estis nomita en honoro de *Robert* kaj *Lisa Summerfield*, kiuj klopodas disvastigi la astronomion al la publiko. La geedzoj Summerfield alportas sian kolekton da teleskopoj, el kiuj unu kun spegulo de 0,9 m, al publikaj "festoj de la steloj", trakurante por tio la usonan kamparon. Ilia organizo "*"Astronomy To Go"''  starigas sesiojn de edukadoj en dekduoj da lernejoj ĉiu jaro.

## Satelito 
Ĝia satelito estis malkovrita en 2017 de D. Pray, P. Pravec, H. Kucakova, K. Hornoch, P. Kušnirák, V. Chiorny, N. Gaftonyuk kaj V. Benishek per observoj de , anoncita la .

Tiu satelito havas diametron de 1,11 ± 0,19&nbsp;km kaj orbitas je distanco de ĉirkaŭ 11&nbsp;km de la ĉefa korpo. Ĝia orbita periodo estas 0,7254 ± 0,0004 tago (17,41 horoj). Ĝia rotacia periodo estas ankoraŭ nekonata.

## Notoj kaj referencoj 
## Eksteraj ligiloj 
* 
* 
* 
*  (7344) Summerfield; paĝo de Wm. Robert Johnston

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Kelkopaj asteroidoj
Kategorio:Malkovrita de Carolyn S. Shoemaker
Kategorio:Malkovrita de David H. Levy
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1992
Kaŭko (rivero)

**Kaŭko** aŭ **Rivero Kaŭka** (hispane: **Río Cauca**) estas rivero en Kolombio kiu troviĝas inter Okcidenta Kordilero kaj Centra Kordilero. Ekde sia supra riverparto en sudokcidenta Kolumbio apud la urbo de Popayán, ĝi enfluas Magdalenon apud Magangué en Bolivaro, kaj la kunigitaj riveroj elfluas en Kariban Maron. Kaŭko longas 965 kilometrojn ĝis la kunigo kun Magdaleno, por totala longo de 1350 kilometroj ekde la fontoj al elfluejo en la maron. La rivero estas mastrumita de la *Corporación Regional del Cauca* kaj de la *Corporación Autonoma Regional del Valle del Cauca*, kaj estas navigebla tra 640 da kilometroj super la kunigo kun Magdaleno.

## Mediaj temoj 
La 18-an de novembro 2007, la kolombia gazeto *El Tiempo* raportis ke la rivero ricevis averaĝon de 500 tunoj da resta rubo tage. Poluo de la grandurbo de Popayán, sep orminejoj kiuj ankaŭ aldonas industriajn malpurigaĵojn kiel ekzemple hidrargo, proksimume 8 sablomuelejoj, kaj plie kelkaj minoj de karbo kaj baŭksito. Kaliurbo, la plej granda grandurbo sur la rivero, dependas de la rivero je 76 pocentoj. Aldone ties alfluantoj kolektas poluitajn akvojn de aliaj gravaj grandurboj kaj deponas proksimume 330 tunojn da rubo en la riveron. Antaŭ ol atingi la urbon de Yumbo la rivero ne entenas neniun ajn oksigenon.

La Natura Rezervejo Laguna de Sonso situas en la Departemento Valo de Kaŭko de Kolombio. Ĝi enhavas la lastajn etendajn restaĵojn de origina natura malsekejo restanta en la Rivervalo de Kaŭko en okcidenta Kolombio, kaj estis deklarita natura rezervejo en Oktobro 1978. Ĝi enhavas serion de marĉoj kaj lagetoj oriente de la bordo de la rivero Kaŭko, inter la municipoj Buga, Jotoko kaj Guacarí. Ĝi havas areon de 2 045 ha, kuŝe je altitudo de 935 m. La malsekejoj suferas pro la enmetita akvohiacinto.

## Socia purigo 
En lia libro "End of Millennium" , Manuel Castells deklaris ke la (mafia) Kaliurba Kartelo partoprenis en socia purigo de centoj al miloj da *desechables* (elpelitoj). La elĵetitoj inkludis prostituitinojn, stratinfanojn, ordinarajn ŝtelistojn, samseksemulojn kaj la senhejmulojn. Kune kun kelkaj el la lokuloj, la Kaliurba Kartelo formis memnomitajn *grupos de limpieza social* (sociaj purigogrupoj) kiuj murdis la elpelitojn, ofte forirante ilin kun signoj *Cali limpia, Cali linda* (pura Kaliurbo, bela Kaliurbo). La korpoj de tiuj murditaj estis ofte ĵetitaj en Kaŭkon, kiu poste iĝis konata kiel la Rivero de la Morto. La municipo de Marsella en Risaraldo poste iĝis bankrota pro la kostoj de reakirado de kadavroj kaj farado de nekropsioj .

## Referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Kaŭko-valaj sekaj arbaroj
* Cordillera Central (Kolombio)

## Eksteraj ligiloj 
*  Corporación Regional del Cauca 
*  Corporación Autonoma Regional del Valle del Cauca

Kategorio:Riveroj en Kolombio
Dieter Hallervorden

**Dieter HALLERVORDEN** (naskiĝinta  en Dessau, do nun -jara) estas germana komikisto, aktoro, kantisto kaj kabaretisto.

## Kreiva agado 
Vivante ekde 1958 en Okcidenta Germanio, li aktoris en la germana televida revuo "Die Didi-Show" simile al la franca serio pri plumpa kaj mallerta inspektoro Clouseau. Ties angla versio en diversaj landoj sukcese dissendiĝis.

Konatega li fariĝis al larĝa spektantaro per sia televida komedia kaj groteska revuoserio "Nonstop Nonsens" (1975), de kiu krom la angla ("Didi the Joker/Didi the Prankster") ekzistas ankaŭ hispana versio (Las Locuras de Didi).

## Filmaro 
* 1969 – Darf ich Sie zur Mutter machen?
* 1969 – Die Hochzeitsreise
* 1970 – Das Millionenspiel
* 1972 – What?
* 1973 – Abramakabra
* 1973 – Kara Ben Nemsi Effendi
* 1974 – Mein Onkel Benjamin
* 1974 – Der Springteufel
* 1975–1980 Nonstop Nonsens
* 1980 – Mein Gott, Willi!
* 1981 – Stachel im Fleisch
* 1981 – Alles im Eimer
* 1981 – Ach du lieber Harry
* 1982 – Didi der Schnüffler
* 1982 – Welle Wahnsinn
* 1983 – Zelleriesalat
* 1984 – Didi – Der Doppelgänger
* 1985 – Didi und die Rache der Enterbten
* 1986 – Didi auf vollen Touren
* 1985-86 Didi der Untermieter
* 1987 – Laus im Pelz
* 1988 – Didi – Der Experte
* 1989 – Die Didi-Show
* 1990 – Bei mir liegen Sie richtig
* 1992 – Alles Lüge
* 1996-97 – Verstehen Sie Spaß?
* 2000 – Zebralla!
* 1994-2003 – Hallervordens Spott-Light
* 2005- Comedy-Falle
* 2006 La Isla Bonita - Armee der Stille
* 2008 1 1/2 Ritter – Auf der Suche nach der hinreißenden Herzelinde
* 2010 - In aller Freundschaft
* 2011 - Kissenschlacht
* 2011 - Die zertanzten Schuhe
* 2012 - Zettl - Unschlagbar Charakterlos
* 2012 - Das Kind
* 2012 - Das Mädchen und der Tod
* 2013 - Sein letztes Rennen
* 2014 - Die Dienstagsfrauen – Sieben Tage ohne
* 2014 - Quisas almadan ölmə ("morti en repaciĝo", Azerbajĝano)
* 2014 - Honig im Kopf
* 2015 - Tiefe Wunden
* 2015 - Chuzpe – Klops braucht der Mensch!

## Premioj 
* 1981 premio *Bambi*
* 1996 Telestar
* 2003 Deutscher Comedypreis
* 2005 Bayerischer Kabarettpreis
* 2006 Honora civitaneco de Dessau

## Literaturo 
* Hallervorden, Dieter: *Wer immer schmunzelnd sich bemüht...: Ein autobiografischer Blick zurück nach vorn*, Eldonejo Schwarzkopf & Schwarzkopf, 2005, ISBN 3-89602-659-3
* Hohmann, Tobias: *Das große Dieter Hallervorden Buch*, Eldonejo Mpw, 2012, ISBN 3-942621-15-0

## Eksteraj ligiloj 
* La amikaro fanatikula de Hallervorden.

Kategorio:Germanaj aktoroj
Kategorio:Komikistoj
Burbank

**Burbank** estas grandurbo en Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo  en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbego estis nomita laŭ *David Burbank*, dentisto kaj entreprenisto.

## Geografio 
eta|maldekstre|Urbodomo de Burbank
eta|maldekstre|Panoramo de Burbank
Burbank situas en la sudokcidenta landparto de Usono, en la sudokcidenta parto de la subŝtato. Glendale (Kalifornio) troviĝas 7, Los-Anĝeleso 19 km.

### Klimato 
eta|Domego de Warner Music Group en Burbank
eta|Burbank dum nokto
Burbank situas en mediteranea klimatozono. La temperaturo averaĝe varias inter 12-, en septembro kun rekordo , inter decembro-marto kun rekordoj . Jare pluvas po 443 mm. La pluvo kulminas en februaro, inter julio-aŭgusto praktike ne pluvas.

## Historio 
La nuna Burbank apartenis al hispanoj-meksikanoj en la 18-a jarcento. Ili bredadis ŝafojn kaj ili kulturis tritikojn. En 1867 la supre menciita David Burbank aĉetis bienon tie ĉi kaj li komencis okupiĝi pri ŝafoj, sed li fondis ankaŭ teatron en 1893. Pli frue en 1874 alvenis la unua trajno tra Burbank. En 1887 oni solvis la akvoprovizon, iĝis ebleco irigacii. Tiu dato estas praktika fondo de la setlejo, kie banko malfermis en 1908. La setlejo iĝis urbeto en 1911. La filmoindustrio alvenis en la 1920-aj jaroj, ja Holivudo estas proksime.

## Trafiko 
Burbank havas flughavenon "Bob Hope Airport". La urbego havas vojajn ligojn al la proksimaj urboj.

## Ekonomio
La entrepreno Lockheed aŭ pli oficiale *Lockheed Corporation* (origine *Loughead Aircraft Manufacturing Company*), nome kompanio por aerospaca industrio, havas sidejon en Burbank, proksime de Holivudo. Foje estis rilatoj inter industrioj de kino kaj aviadiloj.

## Famuloj
En Burbank mortis Endre Tóth (reĝisoro).

## Ĝemelurboj 
*  Öta, Japanio
*  Paterna, Hispanio
*  Inĉon, Sud-Koreio
*  Gaborone, Bocvano

## Fontoj 
* interalie Képes Világatlasz ISBN 963 8475 38 2

## Eksteraj ligiloj 
*  ()

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Kategorio:Kantono Los-Anĝeleso (Kalifornio)
Krämerbrücke (Erfurto)

La **Ponto de la brokantistoj** (germane: Krämerbrücke) estas eble la plej grava vidindaĵo de la turingia ĉefurbo Erfurto.

## Detaloj 
Sur la ponto estas konstruaĵoj kiel sur la Malnova Ponto de Florenco. Ĝi estas alirebla de tri flankoj. Malantaŭ la montrofenestroj oni vidas ludilojn el ligno, antikvajn artaĵojn, librojn, ŝokolataĵojn, vinon, pentraĵojn. Dekoj da pordoj estas malfermeblaj por eniri. Pluse ekzistas turo, de sur kiu ravas ĉarmaj belvidoj malsupren al la mallarĝaj malnovaj vojetoj. La akvo fluas sub la ŝtonaj pontokolonoj. Senkoste eblas promenado sur la 79 metrojn longa kaj 26 metrojn larĝa ponto.

## Historio 
Estis konstruata la ponto direkte apud travadejo por ĉaroj ĉe la rivero Gera. Jam en 1117 oni trovas ties mencion kun la informo ke ĝi estas el ligno, je ambaŭ flankoj kun standoj de komercistoj. Sendube jam tiam la ponto estis ege frekventata, estante parto de la famekonata internacia eŭropa komerca vojo Via Regia. Post ofta bruliĝo, la konsilantaro urba aĉetis la pontajn rajtojn de diversaj monaĥejoj kaj nove konstruigis ĝin el ŝtono. En la 1325-a jaro la konstruado estis finita kun du preĝejoj kaj elegantaj pordegoj antaŭe kaj malantaŭe. La Benedikto-kirko kaj la Egidio-kirko, el kiu la lasta ankoraŭ hodiaŭ ekzistas kaj funkcias kiel preĝejo de la metodistoj. Denove en 1472 incendio malkonstruis la ponton, tamen ĝi kiel fenikso renaskiĝis el la cindro kun 62 trabfak-konstruaĵoj. Kaj ĝi restas ĝis hodiaŭ simbolo por la urbo, historio ŝtonigita kaj samtempe loko vigla por vivi.

## Idilieco 
La luprezoj por loĝejoj kaj magazenoj intence restas pageblaj, la magazenoj ne luiĝas al ĉenoj komercaj. Kontraŭe evoluadas tipa gastronomio kaj lokaj metioj. Amase produktitaj artikoloj tie ĉi estas tabuaj. Kelkaj loĝantoj de sur la ponto vivas ĉi tie jam ekde pli ol 40 jaroj. Asertas ili ke la ponto estas aparta vilaĝo, kie unu konas kaj helpas la alian kaj bonvenigas ĉe si la alian. Unufoje po jaro, en la monato junio, la loĝantoj metas tablojn kaj seĝojn meze sur la ponto, faras feston kaj babiladas dum la tuta nokto. La ponto troviĝas inter la placoj de la Fiŝbazaro kaj la Wenige-bazaro. Estas ĉarme ĝui la etoson en unu el la plej larĝaj, belaj kaj grandparte originale konservitaj urbokernoj en Germanio, al kiu kontribuegas ankaŭ la Ponto de la brokantistoj.

## Gravaj domoj 
Jen kelkaj gravaj domoj surponte:
* domo "Zum Weißen Strauß" (nr 21; ĝi perfekte konservis la originalan larĝecon)
* domo "Zum Schwarzen Roß" (nr 19; tie loĝis iam la oficiala urba muzikisto
* domo "Zum wilden Mann und güldenen Schachtzaul" (nr 31; tie estas nun muzeo malgranda sed interesa kun alirebleco al la supera etaĝo kun historia ĉambrego kaj al la kelo)

## Literaturo 
* Dietrich Baumbach, Hans-Jörg Vockrodt: *Historische Bogen- und Gewölbebrücken der Stadt Erfurt*, EldonejoHabel, Erfurto 2000, ISBN 3-00-006938-0.
* Eberhard Sander, Antje Thiemar, Gitta Müller: *Krämerbrücke Erfurt*, en:* Steinbrücken in Deutschland*, Eldonejo Bau + Technik, 1999, ISBN 3-7640-0389-8, p. 392–402.

## Eksteraj ligiloj 
* Fondaĵo Krämerbrücke.  
* Porturistaj informoj plurlingvaj.

Kategorio:Pontoj en Erfurto
Preĝejo Naskiĝo de Maria (Gyöngyöspata)

La **preĝejo Naskiĝo de Maria** estas Monumento historia en Hungario, en mezo de urbo Gyöngyöspata, sur monteto.

## Historio 
En la 12-a jarcento en la tiama *Pata* 2 kirkoj funkciis. Tiu ĉi kirko dum la historio ofte estis trakonstruita, ekzemple en la 15-a jarcento laŭ gotika stilo, poste en la 17-a jarcento ĝi plene trakonstruiĝis. En 1766 sub la sanktejo oni konstruis kriptojn. En 1853 la turo denove iĝis gotika. En 1829, 1887, 1946 oni renovigis la preĝejon, en 1968 unue arkeologia esplorado, poste renovigo okazis en 1976. Tiutempe nova orgeno alvenis.

## Konstruaĵo 
La preĝejo situas sola havanta altan turon, 3 navojn, sakristion kaj sanktejon. La turo en la supra parto estas okangula, la sanktejo same estas okangula, sed kun 3 anguloj aliĝas al la navo. Interne en kelkaj lokoj mezepokaj bildo-fragmentoj restis. La altaro estas unika en Eŭropo, ĝi prezentas devenon de Jesuo, kiel arbo. La branĉoj ĉirkaŭas bildon pri naskiĝo de Sankta Maria. Super la branĉaro estas videbla Sankta Maria kun bebo Jesuo.

Kermeso okazas en la 8-an de septembro.

## Fontoj 
* hungare kun bildoj
* hungare
* hungare

Gyongyospata
Gyongyospata
Eĥo (mitologio)

**Eĥo** (, ) estas en la helena mitologio montara nimfo, oreado, kiu estis transformita en resonon. Ŝi estas identa kun diino *Ozvěna* aŭ *Oźwiena* en la slava mitologio.

Eĥo famiĝis per sia babilemo, kiu kaŭzis al ŝi grandajn malfacilaĵojn. Kiam foje la diino Hera estis sur la spuro de seksa malfidelo de sia edzo Zeŭso, Eĥo prokrastigis ŝin per sia babilado tiel longe, ke Zeŭso sukcesis seniĝi de sia sekvantino. Hera punis Eĥon tiel, ke ŝi ne rajtis mem ekparoli. Ŝi povis nur ripetadi la lastajn vortojn, kiujn diris la aliaj.

Tio tragike signis ŝian sorton. Post tempo, kiun ŝi pasigis sola en vastaj arbaroj, renkontis belan junan viron, kiu nomiĝis Narciso. Li estis filo de la nimfo Leiriopo kaj la rivera dio Cefizo. Al Eĥo li ege plaĉis kaj ŝi firme ekamis lin. Ne tiel Narciso. Li estis enamiĝinta nur en si mem kaj kapablis eĉ dum kelkaj horoj kaj tagoj nur rigardi sian bildon en akvoebeno. Amon de la nimfo li ignoris kaj ŝi estis pro tio tre malfeliĉa. Pro nereciprokata amo ŝi kadukiĝis tiel, ke restis nur ŝia voĉo, kiu en montaroj, arbaroj kaj abismoj resonas, kion ĝi ekaŭdos de homoj.

## Rebrilo en arto 
* Unu el la plej konataj kaj plej belaj bildoj de Eĥo pentris Nicolas Poussin en la jaro 1650 kaj nomis ĝin *Narciso kaj Eĥo*. La bildo estas deponita en pariza galerio Luvro.

## Vidu ankaŭ
* Eĥa ringopapago

## Fontoj 
* *Transprenita kaj malstrikte tradukita de* :cs:Echó

Kategorio:Nimfoj
Kategorio:Oreadoj
Kategorio:Personigoj de la helena mitologio
Citizo

***Citizo***  estas genro kun pli ol 33 specioj de arbustoj kiuj apartenas al la familio Fabacoj (Fabaceae).

Ili nature troviĝas en Eŭropo, Mezoriento kaj la nordo de Afriko.

## Specioj 
** *Cytisus aeolicus* Guss. ex Lindl.
** *Cytisus agnipilus* Velen.
** *Cytisus arboreus* (Desf.) DC.
** *Cytisus arcuatus* Vuk.
** *Cytisus ardoinii* E.Fourn.
** *Cytisus atleyanus* Hort. ex K.Koch
** *Cytisus baeticus* Steud.
** *Cytisus balansae* Boiss.
** *Cytisus blockii* V.I.Krecz.
** *Cytisus cantabricus* Rchb.
** *Cytisus capensis* P.J.Bergius
** *Cytisus commutatus* (Willk.) Briq. = *C. ingramii*
** *Cytisus decumbens* Spach
** *Cytisus emeriflorus* Rchb.
** * Cytisus guineensis* Schumach. & Thonn.
** *Cytisus grandiflorus* DC.
** *Cytisus ingrami* Blakelock
** *Cytisus malacitanus* Boiss.
** *Cytisus maurus* Humbert & Maire
** *Cytisus multiflorus* (Aiton) Sweet
** *Cytisus oromediterraneus* Rivas Mart. et. al.
** *Cytisus patens* Murr.
** *Cytisus procumbens* Spreng.
** *Cytisus pseudoprocumbens* Markgr.
** *Cytisus purgans* Spach
** *Cytisus sauzeanus* Burnat ex Briq.
** *Cytisus scoparius* (L.) Link
** *Cytisus sessilifolius* L.
** *Cytisus striatus* (Hill) Rothm.
** *Cytisus urumoffii* Davidov ex Stoj.
** *Cytisus villosus* Pourr.
** *Cytisus virescens* Wohlf.
** *Cytisus weissmanni* Wettst.
** *Cytisus zingeri* (Nenukow ex Litv.) V.I.Krecz.
** *ktp*

## Referencoj 
Kategorio:Fabacoj
Kategorio:Palearktisa flaŭro
Iván Bélyácz

**Iván Bélyácz** [ivAn bEjAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bélyácz Iván** estas hungara ekonomikisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio (2010).

Iván Bélyácz http://www.pte.hu/index.php?p=contents&cid=1255 naskiĝis la  1949 en Battonya.

## Biografio 
Iván Bélyácz frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1967-1971. Li doktoriĝis en 1972 kaj li ekinstruis en universitato de Pécs. Baldaŭe li instruis hungarlingve en Cluj, en Rumanio. Li ricevis premiojn en 1993 kaj en 2010.

## Verkaro (elekto) 
**Az állóeszközállomány korszerűsítési folyamata* (1983)
**Investment Policy and Structural Transformation in Hungary* (1984)
**Amortizációelmélet* (1993)
**The Determinants of Capital Structure of Hungarian Firms in Transition* (2007)

## Fontoj 
*Hungarlingva Vikipedio
*biografio kun foto
*biografio kun foto

 
Kategorio:Hungaraj ekonomikistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Ferenc Bene (kuracisto)

**Ferenc BENE,** laŭ hungarlingve kutima nomordo **Bene Ferenc** estis hungara kuracisto, profesoro, membro de Hungara Scienca Akademio.

Ferenc Bene http://mek.oszk.hu/03600/03630/html/b/b01497.htm naskiĝis la  1775 en Mindszent. Li mortis la  1858 en Pest (urbo).

## Biografio 
Ferenc Bene frekventis mezlernejojn en Szeged kaj Buda, universitaton en Pest kaj Vieno. En 1801 li estis la unua kuracisto en Pest, kiu faris preventan vakcinadon kontraŭ variolo.
En 1802 li ekinstruis en la Reĝa Universitato de Pest, en la studjaro 1809 li estis rektoro. En 1806 li iĝis direktoro de hospitalo. En la sekva jaro li studvojaĝis al Parizo, Germanio, Anglio.

## Verkaro (elekto) 
* *A himlő veszedelme ellen való oktatás* (Edukado pri variolo) 1800
* *Kurzer Innbegriff der nöthigsten Grundsätze zur Kenntniss und Heilung der gewöhnlichsten inneren Krankheiten der Menschen* 1801
* *Elementa politiae medicae* 1807

## Fontoj 
* Hungarlingva Vikipedio
* biografio hungare
* biografio kun bildo

Kategorio:Hungaraj kuracistoj
Kategorio:Hungaraj profesoroj
Kategorio:Hungaraj akademianoj
Nacia Parko Tortuguero

eta|dekstre|250px|Nacia Parko Tortuguero
La **Nacia Parko Tortuguero** aŭ en hispana oficiale **Parque Nacional Tortuguero** [tortugEro] (signife testudejo) estas situanta norde de la vilaĝo Tortuguero kaj sude de Parismina, nordorienta Kostariko. Ĝi troviĝas ene de la testuda rezervejo "Área de Conservación Tortuguero" (ACTo). Ĝi enhavas 31.187 hektarojn terajn kaj 52.000 ha marajn.

La famaj kanaloj estas parte enkonduka de Tortuguero. Imprese ili estis kreataj el naturaj lagunoj kaj riveroj, inter kiuj la samnoma Rivero Tortuguero.

## Klimato 
Ties klimato estas malseka; jara pluvokvanto atingas ĝis 6000 mm en la norda parto de la parko. Estas unu el la areoj plej pluvoricevantaj de la lando. Ne estas seka epoko, sed ja pluvas malmulte en februaro, marto kaj oktobro.

## Flaŭro kaj faŭno 
Tortuguero famas pro ovodemetado fare de testudinoj sur ties strandoj. Estas ankaŭ nombroj de specioj de simioj, ranoj, igvanoj, fiŝoj, krokodiloj, manatoj, pumoj kaj multaj aliaj bestospecioj.

## Bildaro 

Image:Caiman crocodilus (Tortuguero).jpg
Image:Artibeus sp. Tortuguero National Park crop.jpg
Image:Oophaga pumilio-Tortuguero1.jpg
Image:Bare-throated-Tiger Heron.jpg

## Vidu ankaŭ 
* Naciaj Parkoj de Kostariko
* Testudoj

## Eksteraj ligiloj 
* Dokumentalo Parque Nacional Tortuguero, Costa Rica Tesoro Natural 
* Retejo de la Nacia Parko Tortuguero, *Área de Conservación Tortuguero* 
* Retejo por flugoj kaj gastigado en Tortuguero por la ovodemeta sezono de testudoj 

Kategorio:Geografio de Kostariko
Kategorio:Naciaj parkoj de Kostariko
(7337) 1990 QH1

**(7337) 1990 QH1** estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la  de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar en kantono San Diego (Kalifornio, Usono).

## Eksteraj ligiloj
* 
* 
* 

Kategorio:Asteroidoj de la ĉefa zono
Kategorio:Malkovrita de Henry E. Holt
Kategorio:Astronomiaj objektoj malkovritaj en 1990