open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sonĝo

eta|"Sonĝo de la Kavaliroj", pentraĵo de Antonio de Farda.
**Sonĝo** estas tute aŭ plejparte nekonscia mensa agado, kies biologian signifon oni ankoraŭ ne plene komprenis. Verŝajne ĝi estas funkcio de la memoro. Laŭ monitorado de funkcioj de la cerbo oni nuntempe estas certe ke sonĝas kaj homoj kaj aliaj bestoj. Plurtaga estado sen sonĝoj estas danĝera por la sano.

Estas diversaj specoj de sonĝoj, inkluzive de la koŝmaro, kiu kutime estas sonĝo, kiu havas pli grandan efikon sur la emocio de homo, kutime kaŭzante al li panikon, teruron aŭ timon, kaj bonan sonĝon, kiu kaŭzas, ke la persono vekiĝas sentante sin pozitiva. Ekzistas ankaŭ erotikaj sonĝoj, kun bildoj, vidindaĵoj aŭ seksaj sentoj. Tagsonĝo estas la konscia fluo de pensado, kiu malligas onin de aktualaj eksteraj taskoj, kiam atento drivas al pli persona kaj interna direkto.

Nature, estas multaj aliroj por kompreni la esencon de la sonĝo, de respondado al eksteraj aŭ internaj stimuloj, al glitado de la subpremitaj fortoj okupitaj de la egoo al konscio, kaj al la esprimo de konscio simbole, kaj la aliĝo al tio, kio estas ekster la individuo, ĉu al la kolektiva subkonscio, ĉu al la sublima kaj nobla.

Sonĝointerpretado estas la procezo atribui signifon al sonĝoj. En multaj antikvaj socioj, kiel tiuj de Antikva Egipto kaj Antikva Grekio, sonĝo estis konsiderata supernatura komunikado aŭ rimedo de dia interveno, kies mesaĝo povus esti interpretata per kulto de divenado fare de la personoj kvalifikitaj kaj asociataj al spiritaj povoj. Oni scias, ke multaj historiaj personoj estis influitaj de siaj sonĝoj.

En moderna epoko, variaj skoloj de psikologio kaj neŭrobiologio estis proponintaj teoriojn pri la signifo kaj la celo de sonĝoj. Plej fakuloj nuntempe klopodas interpreti la sonĝenhavon kongruante la Freud-an teorion de sonĝo en diversaj landoj, kiel la studoj faritaj en psikologiaj fakulejoj en universitatoj de Usono, Barato kaj Sud-Koreio.

Pri kio la bestoj sonĝas, aŭ tiuj kiuj ne povas alparoli siajn sonĝojn, estas ankoraŭ mistero.

## Por plia legado 
Por la homa traktado kun sonĝoj legu la artikolon pri Sonĝointerpretado

## Bildaro 

Dosiero:Pierre-Cécile Puvis de Chavannes 003.jpg|
Dosiero:Johann Heinrich Füssli 044.jpg|
Dosiero:Simone Martini 042.jpg|

## Vidu ankaŭ 
* tagsonĝo
* aerkastelo
* polucio
* dormo
* Sigmund Freud
* Carl Gustav Jung
* psikanalizo
* psikologio
* lucida sonĝo
* Vizio

## Eksteraj ligiloj 
* Kiel interpreti viajn sonĝojn, jungisma metodo

Kategorio:Psikologio
Kategorio:Sonĝado
Palmares

**Palmares** estis la plej granda Kilombo, regno de forkurita sklavoj, fondita ĉirkaŭ 1600 en la montetoj Serra da Barriga en nordorienta Brazilo, ĉe la nuna ŝtato Alagoaso. Ĝi entenis multajn fortifikaĵojn kaj vilaĝojn kaj unu urbeton

Hodiaŭ en la brazila ŝtato Pernambuko estas urbo nomata **Palmares**.
.

## Historio 
maldekstre|eta|Busto de Zumbi en Brazilo. Surskribo: „Zumbi de Palmares, nigrula estro de ĉiuj rasoj“
Palmares ekzistis kiel grandega memsubtena respubliko sendependa, kaj fariĝis legendo pro sia grandeco kaj potenco. En sia plej alta periodo sia loĝantaro de pli ol 30 000 liberaj viroj, virinoj kaj infanoj. La komunumo havis pli ol 200 konstruaĵojn, preĝejon, kvar forĝistojn kaj urbodomon.

La unua gvidanto de Palmares estis Ganga Zumba, kiu eskapis de sklaveco en sukerplantejo kaj translokiĝis al Palmares.

Palmares sukcese defendis sin kontraŭ kelkaj provoj de la nederlandanoj, kaj poste de fortoj de portugalaj kolonioj por detrui ĝin, kaj mortigi aŭ kapti ĝiajn loĝantojn.

En 1655, afrikano konata kiel Zumbi naskiĝis en Palmar. Kiel juna knabo li estis kaptita de la portugaloj, sed eskapis kaj revenis al Palmares en 1670. La loĝantoj de Palmares sub la gvidado de Zumbi, venĝis la oftajn invadojn de la portugaloj per venĝaj agoj - atakoj kontraŭ portugalaj plantejoj kaj vilaĝoj, liberigante sklavojn, do ili ankaŭ pliigis sian nombron. Dek jarojn poste, Zumbi, nun lerta militisto kaj milita strategiisto, sukcedis Ganga Zumba kiel reganto de Palmares. Estis Zumbi, kiu gvidis la armeon de Palmares kontraŭ la artilerio de la portugalaj militestroj Domingos Jorge Velho kaj Vieira de Mello. La lasta atako kontraŭ Palmares okazis en 1694. Cerca do Macaco, la ĉefa loĝloko, falis; Kaj Zumbi vundiĝis. Li fuĝis de la portugaloj, sed estis perfidita, poste kaptita, kaj senkapigita en 1695.

(legu plu pri la historio ĉe La Nigra Spartako de Geraldo Mattos).

Kategorio:Historio de Brazilo
Kategorio:Sklaveco en Sudameriko
Kategorio:Respublikoj
Vitacoj

alternative=Ilustraĵo|eta|Vera vito
eta|Ilustraĵo de genro Cissus
La **vitacoj**.

Tiuj plantoj estas insekt- kaj mem-polenitaj. La tigoj estas lignecaj. La folioj ĝenerale entranĉitaj, kontraŭ tiuj kreskas ĉiroj aŭ infloreskoj. La korolo estas reduktita, la bero estas multgrajna.

Floroformulo: Ka3-7Ko3-7A37G(1-8), ovario supre staranta.

La vina vito estas kulturata jam 6-8000 jarojn. Ties praplanto estas verŝajne *Vitus sylvestris*. 

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (19 maj. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

**Angiospermae* - angiospermoj
***Vitales* Juss. ex Bercht. & J.Presl - vitaloj
****Vitaceae* Juss. - vitacoj
*****Acareosperma* Gagnep. - akareospermo
*****Ampelocissus* Planch. - ampelociso
*****Ampelopsis* Michx. - ampelopso
*****Cayratia* Juss. - kajratio
*****cissus* L. - ciso
*****Clematicissus* Planch. - klematiciso
*****Cyphostemma* (Planch.) Alston - cifostemo
*****Ituterion* Raf. - ituterio*
*****Leea* D. Royen ex L. - liao
*****Muscadinia* - muskadinio*
*****Nothocissus* (Miq.) Latiff - notociso**
*****Parthenocissus* Planch. - partenociso
*****Psedera* Neck. ex Greene - psedero
*****Rhoicissus* Planch. in A. de Candolle & C. de Candolle - roiciso
*****Tetrastigma* (Miq.) Planch. - tetrastigmo
*****Vitis* L. - vito
*****Yua* C.L. Li - juo

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.
:**genro akceptita en WFO sed ne en TPL. Tamen laŭ WFO, estas neniu akceptita specio en ĝi.

La familio havas ĉ. 50 speciojn kun 3 gravaj kulturitaj areoj.
*La specioj de Nord-Ameriko havas malalt-kvalitajn berojn, sed ili rezistas al la vinberujaj malsanoj (filoksero, peronosporo (foliŝimo), melduo)
*Specioj de Orient-Azio ne estas gravaj.
*Specioj de la Mediteraneo: plej gravaj.

Oni plimultigas ilin per vegetativaj metodoj (vergoj)

*vinberujo (vitoŝimo estas funga malsano de la vitofolioj) estas ĉirohava arbedo, preskaŭ ĉiuj devenas el al norda mezvarmaj regionoj. Ili havas manforme lobaj folioj kaj dolĉaj tre sukoplenaj beroj. Multaj specioj kulturataj por la bero (Vitis vinifera, labrusca), kiuj servas seke (sekvinbero) aŭ sukoplene kiel manĝaĵo aŭ donas bazmaterialon por vinproduktado (vinfarado).
**sovaĝa vinberujo (Parthenocissus pubescens) estas ornamplanto kun adheraj disketoj.
*ampelopso estas volvogrimpanta arbedo kun volvofadenoj sen disketoj por alfiksiĝo. Ili havas kvinpintajn foliojn similajn al tiuj de la vinberujo.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Vitacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Modelo

La kerna signifo de vorto **modelo** estas bildigo aŭ imito de io.

## Scienco 
* Matematika modelo
* Modelo (abstrakto)
* Matematikaj modeloj en fiziko
* Modelo de Ising
* Pilko-bastoneta modelo -- modelo uzata por reprezenti strukturon de kemiaĵo
* Norma modelo
* Model-organismo

## Laŭskala objekto 
* Modela fervojo

## Rolo de persono 
* Manekeno (homo) - Homo, kies metio estas surmeti k prezenti al la publiko la novajn kreaĵojn de la kudroarto. Fotomodelulo aŭ persono (sed ankaŭ besto aŭ objekto), kiun la artisto bildigas.
* Modelo (arto)
* Modelo de la erotika fotografio

## Vidu ankaŭ 
* Manekeno
* Pupo
Kunteksto

En literaturo **kunteksto** aŭ "cirkaŭteksto" estas teksto ĉirkaŭ (eble nur antaŭ aŭ post) donita tekstopeco aŭ esprimo, kiu necesas por la ĝusta kompreno de tiu ĉi.

En lingvistiko, fonologio kaj fonetiko, kunteksto estas tio kio ĉirkaŭas, antaŭas aŭ sekvas en la parolo (konversacia kunteksto). En pli vasta senco kunteksto rilatas eĉ al la tuta situacio ĉirkaŭ esprimo aŭ evento.

En ankoraŭ pli vasta senco, ankaŭ en ĝenerallingva uzo, kunteksto rilatas al la situacio, kiu ĉirkaŭas kulturajn kaj sociajn fenomenojn (historia, socia, politika kunteksto ktp).

## Notoj kaj referencoj 
## Vidu ankaŭ 
* Strukturismo

Kategorio:Lingvo
Kategorio:Lingvoscienco
Kategorio:Fonologio
Kategorio:Fonetiko
Tektono (genro)

La **tektono** aŭ **tik-arbo** (*Tectona*) estas genro de arboj el Sudorienta Azio. Ĝi apartenas al la familio de *Lamiaceae* (en pli malnovaj klasifikoj al *Verbenaceae*). Kelkfoje ĝi estas inkludita en la subfamilio de *Prostantheroideae* .

Estas tri specioj de tektono :

* *Tectona grandis* (granda tektono) , kun vasta disvastiĝo en Hindujo kaj Hindoĉinujo;
* *Tectona hamiltoniana* (dahata tektono) estas loka, endemia specio el Birmo, kie ĝi estas minacata;
* *Tectona philippinensis* (filipina tektono) estas endemia en Filipinoj, kaj estas ankaŭ endanĝerigata.

La ekonomie plej grava specio estas la granda tektono, kies ligno estas malmola, neputrema kaj tre utiligata por konstruado de ŝipoj, vagonoj, pordoj, fenestroj kaj mebloj 
eta|maldekstra|240ra|Tektonligno

## Referencoj 
Kategorio:Arboj
Kategorio:Verbenacoj
Kategorio:Orientalisa flaŭro
Kalitriko

**Kalitriko** (*Callitriche*) estas genro de unu aŭ plurjaraj herboj, akvoplantoj kun linioformaj, subakvaj folioj kaj ofte plue kun rozete aranĝitaj flosfolioj kaj kun reduktitaj floroj. Antaŭe oni klasigis ĝin kiel unusolan genron de familio **kaltrikacoj**, sed depost la reorganizado de la plantagacoj oni lokigas ĝin en tiu familio.

eta|maldekstra|180px|

Kategorio:Plantagacoj
Kalitrikaloj

**Kalitrikaloj** (*Callitrichales*) estas ordo de florplantoj, kies floroj havas nur unu stamenon. Kiel priskribita de la usona botanikisto Arthur Cronquist en la taksonomia sistemo Cronquist, en la ordo estas la familioj Hipuridacoj (*Hippuridaceae*), kalitrikacoj (*Callitrichaceae*), kaj *Hydrostachyaceae*.

La ordon ne rekonas la Angiosperm Phylogeny Group, kiu metas *Hydrostachyaceae* en la kornusaloj kaj la hipuridacoj kaj kalitrikacoj en la plantagacoj (ordo lamialoj).

Kategorio:Botaniko
Sabrina Lloyd

**Sabrina LLOYD** (20-a de novembro, 1970) estas usona filma kaj televida aktorino. Ŝi plej bone konatas kiel rolulo *Wade Welles* en la televida serio *Sliders* (*Glitistoj*) kaj kiel *Natalie Hurley* en la televida serio *Sports Night* (*Sporta Nokto*).[eta|maldekstra|180ra|Sabrina LLOYD kiel Natalie Hurley en *[Sports Night*]]Ŝi komencis la aktoradon en aĝo de 12 jaroj sur lokaj teatraj scenejoj. En aĝo de 15 jaroj, ŝi translokiĝis al Brisbane en Aŭstralio, por perfektiĝi en aktorado ĉe *Brisbane Royal Theatre Company*.

Ŝi laboris en drinkejoj antaŭ ol ŝi vivtenis sin el aktorado. Ŝia unua grava rolo estis en 1992 en epizodo de krimserio **Law & Order**. Tri jarojn poste, ŝi ricevis ĉefrolon en la serio Sliders, en kiu ŝi ludis du jarojn.

Ŝi aktoris en serio **Sports Night** dum du jaroj, antaŭ ol ŝi en 2005 ludis en krimserio Numbers.

Krom aktorado, ŝi gitarludas.

LLOYD, Sabrina
Bozcaada

dekstra|250px
**Bozcaada** (aŭ **Bozca ada** en la turka; en la greka **Tenedos**, Τένεδος) estas malgranda insulo en la Egea Maro. Ĝi estas parto de la Distrikto Bozcaada de la Provinco Çanakkale en Turkio. Ĝi havas proksimume 2500 loĝantojn. La loĝantaro estas ĉefe turkoj, sed preskaŭ 25-30 etnaj grekoj loĝas tie. Ĝi situas ĉe koordinatoj .

La ĉefaj industrioj estas fiŝkaptado kaj turismo. La insulo ankaŭ estas fama pro kies vinberoj, vinoj, kaj ruĝaj papavoj.

Kategorio:Turkio
Kategorio:Insuloj
Kompoto

[eta|dekstra|Kompoto el [rabarbo kaj pomoj (dekstre)]]
**Kompoto** estas deserto el kuiritaj aŭ konfititaj fruktoj.

Oni kutime manĝas kompoton kune kun aliaj, bakitaj desertoj, precipe tiaj el ovoj aŭ/kaj faruno, sed en iuj landoj ankaŭ kun viandaj pladoj. 

Por prepari kompoton, oni kuiras pecojn de fruktoj en sukera siropo. La siropo povas esti spicita per vanilo, ŝelo de citruso, cinamo, kariofilo, migdaloj, sekvinberoj kaj aliaj spicoj kaj kromaĵoj.

Kategorio:Desertoj
-401

En la jaro **401 antaŭ Kristo** okazis, interalie:

## Eventoj
*Agesilaus la 2-a iĝas reĝo de Sparto
*Batalo de Cunaxa: Cyrus la juna ribelas kontraŭ Artakserkso la 2-a de Persio kun helpo de dekmil grekaj solduloj, sed  malvenkiĝis. Ksenofono gvidas la pluvivintajn grekojn hejmen.
*Zhou an wang iĝas reĝo de la Zhou Dinastio de Ĉinio.

## Naskiĝoj
* Arkestrato de Ĝela, itala poeto

## Mortoj
*Tucidido, greka historiisto
ABC de Sennaciismo

***ABC de Sennaciismo*** estas socipolitika eseo, originale verkita en Esperanto de Viktoro Kolĉinski sub la kaŝnomo V. Elsudo. Tiu libro estas papere eldonita de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT) en 1924, kaj jam reeldonita en 1926. En 2004 ĝi estas rete eldonita sur la paĝoj de la sennaciisma frakcio de SAT.

## Eksteraj ligiloj 
* Reta eldono de tiu libro
* Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
* Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
* Katalogo "Erfgoedbib" de *LibraryThing*
* Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio

Kategorio:Sennaciismo
Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo
Kategorio:Antverpena Nefikcio-libraro
Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj
Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience 
Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio
Oberschöna

**Oberschöna** estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Centra Saksio de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro [[]] la komunumo havis  loĝantojn.

## Geografio 
La urbo situas 6&nbsp;km okcidente de Freiberg, kaj 30&nbsp;km oriente de Chemnitz en alteco de 350 m ĝis 390 m super la marnivelo en la valo de la rivereto *Striegis*.

## Administra subdivido 
La komunumo konsistas el la partoj Oberschöna, Wegefarth, Kleinschirma, Bräunsdorf kaj Langhennersdorf.

## Eksteraj rilatoj 
*  ()

Dosiero:Oberschoena Kirche.jpg|la centra kirko
Dosiero:NikolaikircheLanghennersdorf.jpg|kirko sankta Nikolao en la komunumoparto Langhennersdorf
Dosiero:Wegefarthkirche2.jpg|kirko en la komunumoparto Wegefarth

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Urboj de Saksio
Kategorio:Setlejoj en Ercmontaro en Germanio
Ordeno (eklezio)

eta|
**Ordeno** (el la latina *ordo*) markas firme destinitan formon de vivo, en kiu vivas per pastra vivo viroj kaj virinoj en eklezio.

En kristanismo la ordeno estas socio de viroj (monaĥoj, ordenuloj, fratoj) aŭ virinoj (monaĥinoj, ordenulinoj, fratinoj), kiuj plenumis ordenajn religiajn votojn. Tre disvastigita maniero de vivo de multaj ordenoj estas socio de vivo en monaĥejo aŭ konvento, dum kiu la geordenuloj komune preĝas (precipe la tielnomataj liturgioj de horoj, *jen alilingve en vikidatumoj*), manĝas ĉetable, laboras kaj portas ordenan veston kun kapuĉa survesto froko. La socio de ordenuloj estas subigita al unu estro (abato, abatino, prioro, ktp).

Listo de kristanaj monaĥaj ordenoj:

*katolikaj:
** Aŭgustenanoj
** Barnabitoj
** Benediktanoj
** Cistercianoj
** Dominikanoj
** Franciskanoj
** Jezuitoj
** Kartuzianoj
** Klaraninoj
** Pallottianinoj
** Piaristoj
** Teatinoj
** Trapistoj

*ortodoksaj:
** Bazilianoj

Kategorio:Katolikismo
Kategorio:Ordenoj
Distrikto (Germanio)

**Kreis** aŭ **Landkreis**, en Esperanto **distrikto** aŭ iam **subdistrikto** (vidu sube), estas politika kaj administra unuo en Germanio. Hierarkie ĝi troviĝas sub la nivelo de administra distriktaro (*Regierungsbezirk* aŭ *Bezirk*), federacia lando (Land) kaj la federacio (=Germanio).

Sur la sama nivelo kiel la distrikto ekzistas urboj sen aparteno al distrikto (*kreisfreie Stadt*).

Distrikto subdividiĝas je komunumoj. Komunumo estas la plej suba administra unuo, kiu povas ampleksi aŭ urbon aŭ urbon kaj vilaĝo(j)n aŭ vilaĝojn.

Tiu urbo, en kiu troviĝas la administra centro de la distrikto, germane nomiĝas *Kreisstadt*. Ofte, sed ne ĉiam, la distrikto nomiĝas laŭ tiu urbo.

== *Landkreis* = (sub)distrikto? ==
Fakte nur en 5 el la 16 federaciaj landoj de Germanio (Baden-Virtembergo, Bavario, Hesio, Nordrejn-Vestfalio kaj Saksio) ankoraŭ ekzistas la koncepto de "Regierungsbezirk" aŭ "Bezirk", en la aliaj 11 landoj **ne**: la **sola** administra unuo en la plimulto de Germanio do inter "komunumo" respektive "urbo" kaj la "federacia lando" estas la **"Landkreis"** aŭ **"Kreis"** (Nordrejn-Vestfalio, Ŝlesvigo-Holstinio) respektive **"kreisfreie Stadt"** aŭ **Stadtkreis** (Baden-Virtembergo).

En **Esperanto** (preskaŭ ekskluzive en Vikipedio) oni foje ankaŭ uzis la vorton **subdistrikto** por "Landkreis", sendepende ĉu ekzistas distrikto "super" tiu subdistrikto, kaj sendepende de tio, ke la "sub"distrikto multe pli konatas ol la "super"distrikto, ĉar ekzemple ĝi videblas sur ĉiu aŭtokoda ŝildo ... Estis pli saĝe interkonsenti (kaj ĉi tie estas uzata tia lingvouzo), ke la *Landkreis* simple nomiĝu **distrikto** kaj la *Regierungsbezirk* aŭ *Bezirk*, en tiuj federaciaj landoj kie ĝi ekzistas, nomiĝu (administra) **distriktaro**.

Traduko de la germana termino *(Land-)kreis* per "distrikto" cetere respondas al la vortoj por **"Landkreis"** ekzemple en la angla *(district)*, hispana (distrito), indonezia (distrik), itala (distretto), nederlanda (district), portugala (distrito), rumana (districtul) kaj serba (дистрикт=distrikt).

Kategorio:Germanio
Kategorio:Distriktoj
Kategorio:Distriktoj de Germanio
AMD

**AMD**, aŭ per plena nomo *Advanced Micro Devices*, prononco laŭ sistemo IFA [], estas produkta firmao en Sunnyvale, Kalifornio. La firmao produktas procesoron kaj fulmmemorojn. Ĝi estis komence alliveranto de la Usona Departmento de Defendo. (La tenderon akiris la firmao Intel, sed la regularo de la armeo antaŭskribis 3 akirfontojn, tiel la armeo devigis Intel-on, licenci az x86-on por Cyrix kaj AMD. Intel emis pro la profito transdoni la teknologion. Poste AMD kaj pli poste Cyrix aperis sur la merkato kun procesoroj, kion sekvis juĝprocesoj. En 2004 la plej granda rivalo de Intel estas AMD sur la merkato de la PC-procesoroj.

Pri la temo ekzistas vikipedia Portalo Komputiko.

## Historio 
La 24-an de julio 2006, AMD oficiale anoncis pri kunigo kun firmao *ATI*, famega produktanto de videoprocesoroj kaj ĉefĉiparoj. Sumo de negoco estas 5,4 miliardoj $.

## AMD64 
## Geode 
## AMD procesoro-arkitekturo kaj teknologioj 
* IA-32-kongruaj procesoroj, propra aldona instrukciaro: 3DNow! kaj 3DNowEx
* x86-64
* 3DNow!
* 3DNowEx
* Cool'n'Quiet

## Konataj procesortipoj 
* Alchemy
* K5
* K6, K6-2, K6-III
* K7 - Athlon marka produktaro – Athlon Classic, Athlon XP, Duron
* AMD K8 – Opteron, Athlon 64, Athlon FX
* Turion
* Sempron

## Malpli konataj 
* Elan – x86-a procesoro

## Vidu ankaŭ 
* Transmeta
* Intel

## Eksteraj ligiloj 
*  ()


Kategorio:Usonaj firmaoj
Kategorio:Firmaoj de Kalifornio
Kategorio:Produktantoj de procesoroj
Tiradentes

[eta|Tiradentes kvaronumita - [Pedro Américo (1893).]]
**Tiradentes**, esperante *La Dentformetanto*, (laŭvorte "dentotiranto", prononcata "*ĉiradenĉis*" [tʃiɾɐˈdẽtʃis]) estas kromnomo de Joaquim José da Silva Xavier (prononcata "*Ĵŭakin Ĵoze da Siŭva Ŝavieh*" [ʒwaˈkĩ ʒuˈzɛ dɐ ˈsiwvɐ ʃɐviˈɛʁ]) (naskiĝis en São José, nuna Tiradentes (urbo) 1746, mortis en Rio-de-Ĵanejro 21-a de aprilo 1792), pioniro de la brazila lukto por sendependo. Li malsukcesis kaj estis pendumita de la portugaloj.

Li estis filo de modestaj kamparanoj apud vilaĝo **São José**, nun honore al li nomata Tiradentes, proksime al São João del-Rei. Li provis multajn metiojn, kiel dentisto, ministo, komercisto kaj inĝeniero, ĝis aliĝi kiel leŭtenanto en la 4-a Kompanio de Drakoj de Minas Gerais.

Li partoprenis politikan movadon konatan kiel *Inconfidência Mineira* ("Perfido de Minas Gerais"), kiu intencis provoki ribelon kontraŭ portugala regado. Ĝin inspiris la sendependo de Usono. Tiradentes ĉiam legis verkojn de Thomas Jefferson.

La movado fiaskis ĉar kolonelo Joaquim Silvério dos Reis, unu el movadanoj, perfidis siajn kunulojn kontraŭ mono kaj nobela titolo.

Tiradentes estis kondamnita pro "alta perfido" kontraŭ portugala krono, li estis pendumita kaj lia korpo kvaronumita en la 22-a de aprilo 1792.

Kategorio:Brazilanoj
Kategorio:Historio de Brazilo
Obo (Centr-Afrika Respubliko)

**Obo** estas la ĉefurbo de Haut-Mbomou, unu el la 14 prefektujoj de la Centr-Afrika Respubliko. Laŭ datumo de Google Earth, la loĝantaro estas . Ĝi estas proksima de la afrika poluso de neatingebleco. En Obo, estas  forlasita misia lernejo kie la fondinto Donald E. Linquist estas entombigita.

Flughaveno Poste troviĝas en la urbo.

## Bildoj 

Dosiero:Obo Mission Main House.JPG|Dorsa flanko de misio en Obo.
Dosiero:Obo Mission Airfield, Central Africa Republic.JPG|Flughaveno Misio de Obo je la komenco de la seka sezono
Dosiero:Headstone of Mission Donald Lindquist at Obo Mission, Central African Republic.JPG|Tomboŝtono de misiisto Donald E. Linquist.

## Referencoj 
Kategorio:Subprefektujoj de Centr-Afrika Respubliko
Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj
Erika Pluhar

**Erika PLUHAR** [Erika pluhar] (naskiĝis la 28-an de februaro, 1939 en Vieno) estas aŭstra aktorino, kantistino kaj verkistino.

Ekde 1957 ŝi studis en la renoma Max-Reinhardt-Seminar de sia naskiĝurbo. En la jaro 1959 ŝi – kun elstara rezulto – finis la studadon kaj fariĝis ano de la Burgtheater. Sekvis gastroloj en aliaj teatroj, krome roloj en televidaj kaj kinaj filmoj.

En la jaro 1972 ŝi komencis karieron kiel kantistino de kanzonoj kaj ekde 1981 ŝi regule publikigas prozajn kaj lirikajn verkojn.

Post kelkjara teatra paŭzo ŝi en la jaro 2004 revenis al la scenejo por aperi aktore en dramigo de sia romano *Verzeihen Sie, ist das hier schon die Endstation?*.

## Listo de filmoj 
* *Die Türen knallen* (1961)
* *Die Möwe* (1963)
* *Bel ami* (1968)
* *Die graue Nonne* (1970)
* *Perrak* (1970)
* *Die Angst des Tormanns beim Elfmeter* (1971)
* *Die Nacht von Lissabon* (1971)
* *Die Brüder* (1976)
* *Tod oder Freiheit* (1977)
* *Der Mann im Schilf* (1978)
* *Die Kameliendame* (1978)
* *Schöner Gigolo, armer Gigolo* (1979)
* *Mrs. Klein* (1994)
* *Rosen aus Jericho* (1994)
* *Marafona : ein Film über das Lieben* (2001)

## Listo de sondiskoj 
* *Erika Pluhar singt* (1972)
* *So oder so ist das Leben* (1974)
* *Die Liebeslieder der Erika Pluhar* (1975)
* *Hier bin ich* (1976)
* *Beziehungen* (1978)
* *Vom Himmel auf die Erde falln sich die Engel tot* (1979)
* *Narben* (1981)
* *Über Leben* (1982)
* *Liebende* (1983)
* *Bossa a la Marinoff* (1989)
* *Ein Abend am Naschmarkt* (1995)
* *Jahraus, jahrein* (1998)
* *I geb net auf* (1999)
* *Lieder vom Himmel und der Erde* (2002)
* *Es war einmal* (2004)

## Listo de verkoj 
* *Aus Tagebüchern* (1981)
* *Über Leben* (1982)
* *Lieder* (1986)
* *Als gehörte eins zum anderen* (1991)
* *Zwischen die Horizonte geschrieben* (1992)
* *Marisa : Rückblenden auf eine Freundschaft* (1996)
* *Am Ende des Gartens* (1997)
* *Matildas Erfindungen* (1999)
* *Der Fisch lernt fliegen* (2000)
* *Verzeihen Sie, ist das hier schon die Endstation?* (2001)
* *Die Wahl* (2003)
* *Die stille Zeit* (2004)

## Eksteraj ligiloj 
* La retejo de Erika Pluhar 

Kategorio:Aŭstraj aktoroj
Kategorio:Aŭstraj kantistoj
Kategorio:Aŭstraj verkistoj
Timeleacoj

alternative=Ilustracja|eta|Wawrzynek wilczełyko
La **timeleacoj**.

## Priskribo 
Ebenrandaj folioj, la floroj ĝenerale duseksaj, suba parto de kaliko kunkreskis

## Taksonomio 
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (6 jun. 2020), jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj:

:*genro akceptita en TPL sed ne en WFO, kiu tamen akceptas ĝiajn speciojn.

### Kelkaj genroj 
*dafno (*Daphne*) estas genro de malaltaj, flafoliaj aŭ daŭrafoliaj arbedoj, kun ebenrandaj folioj kun floroj, kies epikaliko kaj 4 sepaloj havas petalecan koloron, dum petaloj mankas. La frukto estas bero, kies grajnoj havas brule akrajn gustojn.
*akvilario: grava planto (arbo) en Sud-Orient-Azio.

## Referencoj 
Kategorio:Magnoliofitoj
Kategorio:Timeleacoj
Kategorio:Plantofamilioj
Wilhelm Waiblinger

**Wilhelm** Friedrich **WAIBLINGER** [vilhelm VAJblinger] (naskiĝis la 21-an de novembro 1804, mortis la 17-an de januaro 1830) estis germana poeto.

Waiblinger naskiĝis en Heilbronn, Badeno-Vurtembergo. En Tübingen li de 1822 ĝis 1826 studis teologion kaj filologion, amikiĝis interalie kun Friedrich Hölderlin, Eduard Mörike kaj Gustav Schwab.

En la jaro 1826 li transloĝiĝis al Romo. Tie li kvar jarojn poste mortis pro tuberkulozo.

La verkisto Peter Härtling verkis biografion pri Waiblinger, titolitan *Waiblingers Augen* (1987).

## Listo de verkoj 
* *Lieder der Griechen* (poemoj, 1823)
* *Phaeton* (romano, 1823)
* *Drei Tage in der Unterwelt* (Satiro, 1826)
* *Anna Bullen, Königin von England* (tragedio, 1829)
* *Taschenbuch aus Italien und Griechenland* (1829-30)
* *Friedrich Hölderlins Leben, Dichtung und Wahnsinn* (biografio pri Hölderlin, eld. 1831)
* *Gedichte* (poemoj eldonitaj de E. Mörike, 1844)

Kategorio:Germanlingvaj verkistoj
Kategorio:Germanaj verkistoj
Traktato de Tartu

eta|180ra
En la **Packontrakto de Tartu** (estone *Tartu rahu*; finne *Tarton rauha*) rekonis la bolŝevista Rusio la sendependecon de Finnlando kaj Estonio. Ĝi estis subskribita en 1920, en la estona urbo Tartu.

## Estona-rusa kontrakto 
La rusa-estona kontrakto estis subskribita la 2-an de februaro de 1920. Rusio rekonis la sendependecon de Estonio "por ĉiam".

## Finna-Rusa kontrakto 
Post kvarmonataj intertraktoj, la kontrakto estis ratifikita la 14-an de oktobro de 1920. La gvidanto de la finna delegacio estis Juho Kusti Paasikivi.

La kontrakto fiksis la limojn de la cara grand-princlando de Finnlando kiel limojn por la sendependa Finnlando. Finnlando ricevis aldone la senglaciajn havenojn de Petsamo ĉe la norda maro.

La komunumoj de Repola kaj Porajärvi, kiujn Finnlando en 1918 resp. en 1919 aneksis, trairis al Rusio.

Kategorio:Traktatoj de la 20-a jarcento
Kategorio:1920 en Estonio
Kategorio:1920 en Finnlando
Kategorio:Tartu
Fremont (Kalifornio)

**Fremont** [''frim'nt*] en Kalifornio situas sud-oriente de la Golfo de San-Francisko, en la kantono Alameda.

Fremont estas relative juna urbo, fondita je la 23-a de januaro 1956 per kunigo de kvin komunumoj:
*Centerville*, *Irvington*, *Mission San José*, *Niles* kaj *Warm Springs*. Ĝi estis nomita laŭ John C. Fremont, kiu ĉ. 1845 esploris vojojn tra la pasejo *Mission Pass*. Per sia areo de pli ol 200 km² ĝi estas la kvine plej ampleksa urbo de Kalifornio. Naŭono de tiu areo estas akvo (de la golfo).

*Mission San José* estas la plej malnova eŭropana setlejo en la regiono. Ĝi estis konstruita de lokaj indianoj por hispanaj monaĥoj, kiuj misiis la regionon.

Fremont estas konsiderata parto de la Silicia Valo, kiu situas plejparte sude de ĝi. Aliflanke ĝi estas bone ligita al San-Francisko, ĉar ĝi situas ĉe la finstacio de la fervojsistemo BART, ĉe aŭtovojo al Oakland kaj San-Francisko kaj proksime de du pontoj super la golfo
(al Palo Alto kaj al Foster City).

Kun tri proksimaj flughavenoj (San-Francisko, Oakland, San José) Fremont havas ankaŭ bonajn longdistancajn konektojn.

## Rilatoj al Esperanto 
En la urbo baziĝas la retejo Esperanto Koresponda Servo, aktualigata fare de la esperantisto *Enrique Ellemberg''

## Eksteraj ligiloj 
* retpaĝejo de la urbo  
* retejo Esperanto Koresponda Servo 

Kategorio:Urboj de Kalifornio
Muskoga lingvaro

La **muskoga lingvaro** respektive **muskoga lingvofamilio** estis parolata de indiĝenaj amerikanoj el pluraj parencaj etnoj en la sudoriento de la nuna teritorio de Usono. La etnanoj kun tre kompleksa lingva situacio estis inter el la unuaj, kiuj ekhavis kontakton kun eŭropanoj. Multaj lingvoj, eĉ tutaj familioj da ili, estis ekstermitaj antaŭ ol lingvistika priskribo povis esti farita.

Nun precipe ankoraŭ estas uzataj la

* ĉaktaa, de proksimume 9000 lingvanoj, plejparte de la etno ĉaktaoj, kun eĉ propra vikipedia branĉo, kiu pro malgrandeco estis reŝovita en la vikipedian "kovilo"n,
* kaj la krika, de proksimume 4000 lingvanoj - ankaŭ en tiu lingvo ekzistis Vikipedio sed ĝi estis fermita.

## Vidu ankaŭ
* Seminoloj

## Eksteraj ligiloj 
*en "lenguas del mundo" (hispane)
Montgomery

**Montgomery** estas familia nomo kun franca deveno. Ĝi signifas "monta ĉasisto".

## Konataj nomportantoj
### Persona nomo
* persona nomo Montgomery (persona nomo)

### Familia nomo
* Anthony Montgomery (* 1971), usona aktoro
* Arnulf de Montgomery (~1068–1118/22), anglo-normana nobelo kaj kavaliero
* Belinda Montgomery (* 1950), kanada televida aktorino
* Bernard Montgomery (1887–1976), brita feldmarŝalo
* Bob Montgomery (1919-1998), usona boksisto
* Buddy Montgomery (* 1930), usona muzikisto
* David Montgomery (* 1948), brita media entreprenisto
* Deane Montgomery (1909−1992), usona matematikisto
* Edmund D. Montgomery (1835−1911), skota filozofo, sciencisto, kuracisto
* Elizabeth Montgomery (1933-1995), usona aktorino
* Flora Montgomery (* 1974), brita filma kaj teatra aktorino
* George Montgomery (1916-2000), usona aktoro
* James Montgomery (* 1955), usona naĝisto
* Jim Montgomery (* 1969), kanada glacihokea ludisto
* Lucy Maud Montgomery (1874-1942), kanada verkistino
* Poppy Montgomery (* 1972), aŭstrala aktorino 
* Richard Montgomery (1736-1775), usona generalo
* Robert Montgomery (1904-1981), usona aktoro
* Roger I. de Montgommery († 1040?), normana nobelo
* Roger de Montgomerie, 1. Earl of Shrewsbury († 1094/95), normana nobelo
* Tim Montgomery (* 1975), usona malpeza atleto

## Lokoj 
* Montgomery (Kimrio), 
*Montgomery (Alabamo)
*Montgomery (Georgio)
*  Montgomery (Ilinojo)
*  Montgomery (Indiano)
*  Montgomery (Iowa)
*  Montgomery (Louisiana)
*  Montgomery (Massachusetts)
*  Montgomery (Michigan)
*  Montgomery (Minnesota)
*Montgomery (Novjorkio)
*  Montgomery (Ohio)
*  Montgomery (Pensilvanio)
*  Montgomery (Teksaso)
*  Montgomery (Vermont)
*  Montgomery (West Virginia)

## vidu ankaŭ 
*Montgomerie
Garolo

[eta|dekstra|200px|[Blua garolo]]

**Garolo** estas komuna nomo por paseroformaj birdoj de la korveda familio, plej ofte multkoloraj kaj bruemaj kiel pigoj; ili estas malpli granda ol korvoj kaj ne estas tiom nigraj ĝenerale, escepte la Pjapjako. Fakte la ĝenerala koloro iom dependas el la respektivaj genroj kaj devenkontinentoj.

## Specioj 
**Malnovmondaj garoloj** aŭ *brunaj garoloj* (3 genroj, el kiu unu estas la tipa genro *Garrulus*)
* Eŭropazia garolo, *Garrulus glandarius*
* Lancoforma garolo, *Garrulus lanceolatus*
* Lidta garolo, *Garrulus lidthi*
* Hendersona grundogarolo, *Podoces hendersoni*
* Bidulfa grundogarolo, *Podoces biddulphi*
* Persa grundogarolo, *Podoces pleskei*
* Griza grundogarolo, *Podoces panderi*
* Pjapjako, *Ptilostomus afer*

**Grizaj garoloj** (1 genro)
* Muta garolo, *Perisoreus infaustus*
* Siĉuana garolo, *Perisoreus internigrans*
* Kanada garolo, *Perisoreus canadensis*

**Amerikaj garoloj** aŭ *bluaj garoloj* (5 genroj)
* Makisgaroloj:
* Florida makisgarolo, *Aphelocoma coerulescens*
* Insula makisgarolo, *Aphelocoma insularis*
* Okcidenta makisgarolo, *Aphelocoma californica*
* Meksika makisgarolo, *Aphelocoma ultramarina*
* Unukolora makisgarolo, *Aphelocoma unicolor*

* Pinjona garolo aŭ Pinsemgarolo, *Gymnorhinus cyanocephalus*

* Stelera garolo, *Cyanocitta stelleri*
* Blua garolo, *Cyanocitta cristata*

* Pigogaroloj:
* Nigragorĝa pigogarolo, *Calocitta colliei*
* Blankagorĝa pigogarolo, *Calocitta formosa*

* Tufa garolo, *Cyanocorax dickeyi*
* Nigrabrusta garolo, *Cyanocorax affinis*
* Verda garolo, *Cyanocorax yncas*
* Bruna garolo, *Cyanocorax morio*
* Veprokresta garolo, *Cyanocorax melanocyaneus*
* Sanktablasa garolo, *Cyanocorax sanblasianus*
* Jukatana garolo, *Cyanocorax yucatanicus*
* Purpurdorsa garolo, *Cyanocorax beecheii*
* Purpura garolo, *Cyanocorax cyanomelas* 
* Lazura garolo, *Cyanocorax caeruleus*
* Viola garolo, *Cyanocorax violaceus*
* Buklokresta garolo, *Cyanocorax cristatellus*
* Lazurnuka garolo, *Cyanocorax heilprini*
* Kajena garolo, *Cyanocorax cayanus*
* Pluŝokresta garolo, *Cyanocorax chrysops*
* Blankanuka garolo, *Cyanocorax cyanopogon*
* Blankavosta garolo, *Cyanocorax mystacalis*

* Nigrakola garolo, *Cyanolyca armillata*
* Turkisa garolo, *Cyanolyca turcosa*
* Blankakola garolo, *Cyanolyca viridicyana*
* Lazurkapuĉa garolo, *Cyanolyca cucullata*
* Belega garolo, *Cyanolyca pulchra*
* Nigragorĝa garolo, *Cyanolyca pumilo*
* Nana garolo, *Cyanolyca nana*
* Arĝentogorĝa garolo, *Cyanolyca argentigula*
* Blankagorĝa garolo, *Cyanolyca mirabilis*

## Referencoj 
### Eksteraj ligiloj 
* pri du hejmigitaj garoloj

Kategorio:Korvedoj
Dafno

**Dafno** (science: *Daphne*) estas vasta genro de plantoj el familio timeleacoj, kiu inkluzivas ĉiamverdaj kaj falfoliaj arbedoj, devenantaj el Azio, Eŭropo kaj Nord-Afriko.

Dafnoj estas konataj dank'al siaj bonodoraj floroj kaj venenaj beroj. La floroj kun kvar (malofte kun kvin) petaloj, kunkreskintaj ĉe bazo en formo de tubeto. Ilia koloro diversas de verdeta-flava ĝis blanka kaj roza. Ĉiamverdaj specioj de dafno plej ofte havas verdetajn florojn, kaj la falfoliaj havas la rozajn. Ĉiuj partoj de la dafno estas **venena**j, specife la beroj por homo, sed kelkaj birdoj ekz. turdedoj povas konsumi la berojn.

## Genroj 
* *Daphne acutiloba*
* *Daphne alpina*
* *Daphne altaica*
* *Daphne angustiloba*
* *Daphne arbuscula*
* *Daphne arisanensis*
* *Daphne aurantiaca*
* *Daphne axillaris*
* *Daphne baksanica*
* *Daphne bholua*
* *Daphne blagayana*
* *Daphne brevituba*
* *Daphne caucasica*
* *Daphne championii*
* *Daphne cneorum*
* *Daphne depauperata*
* *Daphne emeiensis*
* *Daphne erosiloba*
* *Daphne esquirolii*
* *Daphne feddei*
* *Daphne gemmata*
* *Daphne genkwa*
* *Daphne giraldii*
* *Daphne glomerata*
* *Daphne gnidioides*
* *Daphne gnidium*
* *Daphne gracilis*
* *Daphne grueningiana*
* *Daphne holosericea*
* *Daphne jasminea*
* *Daphne jezoensis*
* *Daphne jinyuensis*
* *Daphne kamtschatica*
* *Daphne kiusiana*
* *Daphne kosaninii*
* *Daphne laciniata*
* *Daphne laureola*
* *Daphne leishanensis*
* *Daphne limprichtii*
* *Daphne longilobata*
* *Daphne longituba*
* *Daphne macrantha*
* *Daphne malyana*
* *Daphne mezereum*
* *Daphne modesta*
* *Daphne mucronata*
* *Daphne myrtilloides*
* *Daphne oleoides*
* *Daphne papyracea*
* *Daphne pedunculata*
* *Daphne penicillata*
* *Daphne petraea*
* *Daphne pontica*
* *Daphne pseudomezereum*
* *Daphne purpurascens*
* *Daphne retusa*
* *Daphne rhynchocarpa*
* *Daphne rodriguezii*
* *Daphne rosmarinifolia*
* *Daphne sericea*
* *Daphne sophia*
* *Daphne striata*
* *Daphne sureil*
* *Daphne tangutica*
* *Daphne tenuiflora*
* *Daphne tripartita*
* *Daphne xichouensis*
* *Daphne yunnanensis*

## Bildaro 

Image:Daphne cneorum RF.jpg|Floroj *Daphne cneorum*
Image:Daphne mezereum0.jpg|Floroj *Daphne mezereum*
Image:Daphne striata 100604.jpg|Floroj *Daphne striata*

## Referencoj 
Kategorio:Timeleacoj
IA-32

**IA32** estas arkitekturo de procesoro de 32 bitoj de Intel (*Intel Architecture* 32). Ĉi tiu procesoroj estas la plej uzataj procesoroj en persona komputilo. Ĉefa trajto de la arkitekturo estas uzo de 32-bita adresa spaco de datena memoro (ekz ĉefmemoro).

La unua procesoro de IA-32 estis 80386, poste Intel kreis 80486, Pentium (aŭ 586), Pentium II (aŭ 686), Pentium III kaj Pentium 4.
Iuj uzas la komunan nomon "x86-32".

La nombro 32 distingas tiun arkitekturon de antaŭaj 16-bitaj kaj postaj 64-bitaj procesoroj.
Kvankam tiuj tri specoj estas fundamente malsamaj, la pli altaj posedas reĝimon por funkcii kongrue kun la malpli altaj.

La procesoro 80386 estis kreita en 1985. Dudek jarojn poste tiu instrukciaro ankoraŭ vivas; plialtigitaj taktfrekvencoj kaj mikro-paraleligo tre rapidigis ĝian ruladon.

## Vidu ankaŭ 
* AMD

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.intel.com/design/pentium4/manuals/index_new.htm 
* http://www.intel.com

Kategorio:Intel-procesoroj
Kategorio:Procesora arkitekturo
Purgatorio

[thumb|Ilustraĵo en [La Divina Commedia de Dante]]
eta|221x221px
[eta|Purgatorio en la libro de [La tre riĉaj horoj de la duko de Berry|la tre riĉaj horoj de Jean, Duko de Berry. La ilustraĵo prezentas animojn turmentitajn en diversaj turmentoj (uzante akvon, fajron, ŝtonojn, ktp) kaj anĝelojn portantajn animojn kiuj estis detruitaj.]]
[eta|Ilustraĵo de [Gustave Doré|Gustave Dore por la purgatorio de Dante Alighieri]]
La **Purgatorio** estas, laŭ katolikismo, spirita kondiĉo, en kiu pekintaj animoj estas suferantaj pro la humiliga konstato de siaj pekoj.
La ekzisto de Purgatorio estis, sekvante la kredojn de la unuaj kristanaj eklezioj, dogme fiksita de ekumenaj koncilioj de la katolika eklezio en (Liona 1274, Florenzca 1438, Trenta 1563).

## En katolikismo 
Laŭ katolikismo la konfeso de peko ja liberigas
de la kulpo, sed ne de la puno meritita pro la peko;
de tiu eblas liberiĝi nur per la pento kun, eventuale, indulgenco,
akirebla per pentofaro, fasto, almozoj, pilgrimado ktp.
Kiu ne akiris sufiĉan indulgencon dum la vivo,
devas post la morto suferi purigan punon, kies naturo laŭ teologoj konsistas en la ne kontentigita arda deziro ĝui la dian ĉeeston;
sed fine atingos la Ĉielon (metaforo de la Paradizon), nome la kunloĝado kun Dio.
Kiu kulpis mortan pekon,
ne puriĝas en la Purgatorio, sed troviĝas en la stato elektita dumvive, nome apartigita el Dio, tiam perceptata kiel unika kontentigo de la homaj aspiroj. Tiu kondiĉo, kiu nomiĝas Infero, daŭros *poreterne*. Rilate tiun Koncepton eterneco ni homoj ne havas sperton se ne tiun de longa tempo, kiu estas sinsekvo de momentoj. Sed la eterneco ne estas sinsekvo de momentoj!

La eklezio preĝas por ĉiuj forpasintoj eĉ por tiuj kiuj mortis senpente, do rifuzante Dion. La Eklezio esperas ke ĉiu homo en mortmomento ricevu la dian pardonantan inviton.

Vivantoj povas, pro la Komunumo de la sanktuloj, helpi mallongigi la purigan tempon de animaj puriĝantaj, ekzemple per preĝo kaj rezigno je io aprezata por helpi bezonatojn ktp. Aparte merita estas oferi por meso kaj en ĝi partopreni.

## Ekster katolikismo 
Ĉiuj kristanaj eklezioj pli/malpli konfesas ion similan al Purgatorio, krom iuj protestantaj eklezioj.

La koncepto de portempa puriga Purgatorio troviĝas en diversaj religiaj mitoj. Ekzemple en japana Budhismo, laŭ kiu la mortinto devas trapasi neglatan vojon por liberigi el kulpoj konfesendaj en diverstempaj transtombaj juĝoj (Oni vidu *Hori Jasuo* en revuo Monato - 2010/2).

Kategorio:Katolikismo
Bobritzsch

**Bobritzsch** ĝis la fino de la jaro 2011 estis administre sendependa komunumo de la distrikto Mittelsachsen de la germana federacia lando Saksio ĉe la norda rando de la orienta parto de la Ercmontaro. Al ĝi apartenis la loĝlokoj Naundorf, Niederbobritzsch, Oberbobritzsch kaj Sohra.

Komence de la jaro 2012 ĝi kun la najbara komunumo *Hilbersdorf* unuiĝis al nova komunumo *Bobritzsch-Hilbersdorf*.

Dosiero:Kirche Oberbobritzsch.jpg|la kirko de Oberbobritzsch
Dosiero:VierseithofNiederbobritzsch.jpg|bieno kun trabfakaĵo en Naundorf

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Naundorf (Bobritzsch-Hilbersdorf)

dekstra|140ra
**Naundorf** estas vilaĝo, kiu apartenas al la komunumo Bobritzsch-Hilbersdorf en la distrikto Centra Saksio de la germana federacia lando Saksio, Germanio.

## Geografio 
Naundorf situas proksimume 350 metrojn super marnivelo en la valo de la rivereto Bobritzsch. Proksime de la vilaĝo troviĝas la granda arbaro "*Tharandter Wald*".

## Turismo 
Vidinda estas la baroka preĝejo el la jaro 1783 kies turo 1992 ricevis novan pinton.

Markitaj migrovojoj kondukas en la ĉirkaŭaĵon; laŭlonge de la rojo Colmnitz al Klingenberg" aŭ laŭ la rivereto Bobritzsch, al Falkenberg kaj al la populara ekskursocelo *"Grabentour*".

## Historio 
Unuan fojon la vilaĝon oni dokumente menciis en 1305 sub la nomo *Nuwendorf*.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento de la loĝloko en la komunuma retejo ()

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Urboj de Saksio
Kategorio:Vilaĝoj
Niederbobritzsch

dekstra|100px
**Niederbobritzsch** [prononco *"**Ni**dabobriĉ"*] estas vilaĝo, kiu apartenas al la komunumo Bobritzsch en la distrikto Centra Saksio de la germana federacia lando Saksio, Germanio. La aliaj partoj de la komunumo estas Naundorf, Sohra kaj Oberbobritzsch.

## Historio 
La vilaĝon fondis setlantoj, kiuj venis el Frankonio, Hesio kaj pli malfrue ankaŭ el Turingio. Inter la jaroj 1162 kaj 1170 okazis post senarbarigo laŭplana konstruo de la nova setlejo.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento de la loĝloko en la komunuma retejo ()

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Vilaĝoj
Oberbobritzsch

dekstra|100px
**Oberbobritzsch** [prononco *"**O**babobriĉ"*] estas vilaĝo, kiu apartenas al la komunumo Bobritzsch en la distrikto Centra Saksio de la germana federacia lando Saksio, Germanio. La aliaj partoj de la komunumo estas Naundorf, Niederbobritzsch kaj Sohra.

## Geografio 
La vilaĝo etendiĝas 7 kilometrojn laŭ la valo *Bobritzsch*. Ĝia plej alta punkto situas 460 metrojn super la marnivelo. Vivas ĉi tie preskaŭ 1.500 loĝantoj.

## Vidindaĵo 
La preĝejo Sankta Nikolao havas defore videblan turon, kiu estas 56 metrojn alta. En la navo de ĉi tiu didomo troviĝas orgeno, verko de la fama majstro Gottfried Silbermann.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento de la loĝloko en la komunuma retejo ()

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Vilaĝoj
Irokeza lingvaro

eta|200px|Irokeza lingvaro

* Norda irokeza
** *Tuscarora-Nottoway*
*** Tuskarora
*** *Nottoway*
** *Huron-Wyandot*
*** *Huron*
*** *Wyandot*
** *Laurentian*
** Iroka lingvaro
*** Seneka-Onondaga
**** Seneka-Kajuga
***** Seneka
***** Kajuga
**** Onondaga
*** Mohaŭka-Onejda
**** Onejda
**** Mohoka
* Suda irokeza
** Ĉeroka

Ekzistas ankaŭ alia irokeza lingvo, nomata *Susquehannock*, *Andaste*, *Conestoga*, *Andastoerrhonon* aŭ *Minqua*, sed fontoj ne akordas pri ĝia loko en la familia arbo. Laŭ iuj ĝi apartenas al la iroka lingvaro.

## Eksteraj ligiloj 
* en "lenguas del mundo"

## Vidu ankaŭ 
* Lingvo
* Lingvistiko
* Listo de lingvoj
* Lingva familio


Kategorio:Indiana lingvaro de Nordameriko
Kategorio:Lingva revivigo
Kategorio:Lingvoj de Usono
Kategorio:Lingvoj de Kanado
Atilo la Huno

[eta|maldekstre|400px|Atila la Huno, gravuraĵo de [:it:Tancredi Scarpelli|Tancredi Scarpelli (1866-1937).]]

**Atilo la Huno** (ĉ. 406–453), lasta kaj plej potenca reĝo de la eŭropaj hunoj, reĝis de 434 ĝis sia morto, super la tiama plej granda imperio en Eŭropo, kiu estis de Mez-Eŭropo ĝis la Nigra maro kaj de Danubo ĝis la Balta maro. Dum sia regado, li estis inter la plej gravaj malamikoj de la okcidenta kaj orienta Romia imperio: li dufoje invadis la Balkanojn, encirkliganta Konstantinoplon dum la dua invado; li marŝis tra Flandrio (449) kaj Francio ĝis Orleano antaŭ esti returnita ĉe Chalons en 451; kaj li forpelis la okcidentan imperiestron Valentiniano la 3-a de lia ĉefurbo ĉe Ravenna en 452.

eta|300px|
Kvankam lia imperio mortis kun li, kaj li ne postlasis rimarkindan legacon, li fariĝis legenda figuro en eŭropa historio: en la plejparto de okcidenta Eŭropo, oni memoris lin kiel la ekzemplo de krueleco kaj rabemeco; iuj historioj prezentas lin kiel granda reĝo; li ludas gravajn rolojn en du norenaj sagaoj. En la Kanto de la Nibelungoj li iĝis la dua edzo de Krimhildo, vidvino de Sigfrido.

Li mortis sur la teritorio de la nuna Hungario (ie inter la du grandaj riveroj Danubo kaj Tiso) kaj havis tie lignan palacon, kiun priskribis Priscos. En 2004 multaj hungaroj komunumoj (urbetoj, vilaĝoj, i.a. Tápiószentmárton) ekkonkursis por rekonstruado de la palaco. Tiu kostus 30–40 milionojn da eŭroj kaj alportos – laŭ esperoj de komunumaj estroj – monon.

## Vidu ankaŭ 
* Historio de Eŭropo
* Atilo

## Eksteraj ligiloj 
* http://ccat.sas.upenn.edu/jod/texts/priscus.html  
* http://www.reportret.info/gallery/attilathehun1.html 
* http://www29.homepage.villanova.edu/christopher.haas/embassy.htm  
* http://www.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html 

Kategorio:Historio de Eŭropo
Kategorio:Naskiĝintoj en 406
Kategorio:Mortintoj en 453
Listo de urboj de Angolo

**Listo de urboj de Angolo**

* Benguela
* Cabinda
* Caxito
* Huambo
* Kuito
* Lobito
* Luando
* Lubango
* Lucapa
* Malanje
* Namibe

eta|maldekstra|180px|

## Eksteraj ligiloj 
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Angola_d.html
Listo de urboj de Antigvo kaj Barbudo

Geografio > Ameriko > Antiloj > Malgrandaj Antiloj > Deventaj Insuloj > Antigvo kaj Barbudo > Listo de urboj de Antigvo kaj Barbudo <Urboj
----

* All Saints
* Bolands
* English Harbour
* Freetown
* Liberta
* Old Road
* Parham
* St. John's
* Willikies
* Dickenson Bay

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.ab.gov.ag/gov_v2  
* http://gazetteer.de 
* http://www.citypopulation.de/Antigua_d.html 

Kategorio:Antigvo kaj Barbudo
László Moholy-Nagy

**MOHOLY-NAGY László** [moholi-nadj lAslO] estis pentristo, fotografisto, kritikisto kaj artisto de Bauhaus.
László Moholy-Nagy naskiĝis 20-a de julio de 1895 en Bácsborsód. Li mortis 24-a de novembro en 1946 en Ĉikago),

## Vivo 
maldekstre|eta|László Moholy-Nagy
Moholy-Nagy estis la plej grava instruisto de Bauhaus en Weimar (1923-28) kaj pli poste en Dessau; li estis asistento de Walter Gropius kaj elmigris post enpotenciĝo de Adolf Hitler al Britio (1935-37) kaj pli poste al Usono, kie li fondis la *New Bauhaus* en Ĉikago.

## Memorigiloj 
* Arta Universitato Moholy-Nagy en Budapeŝto

## Eksteraj ligiloj 
* http://www.nlvk.hu/vik/kassak.htm 
* http://hungart.euroweb.hu/magyar/k/kassak/muvek
* http://www.hungarianquarterly.com/no143/p63.html 
* http://www.geh.org/fm/amico99/htmlsrc2/index.html  

Moholy2.jpg
Pont Transbordeur, Marseille MET DP139561.jpg

Kategorio:Hungaraj pentristoj
Kategorio:Hungardevenaj usonanoj
Kategorio:Bauhaus
Kategorio:Hungaraj fotistoj
Biologo

**Biologo** respektive **biologino** aŭ **biologiisto** respektive **biologiistino** estas sciencisto kiu studas biologion. Nome, biologoj studas organismojn kaj ilian interrilaton al ilia medio. Baza biologio estas esplorado por malkovri la fizikajn meĥanismojn kiel organismoj funkcias. Aplikata biologio estas esplorado por disvolvi aŭ plibonigi medicinajn, industriajn, aŭ agrikulturajn procezojn.

Biologoj kiuj studas plantojn estas botanikistoj, kiuj studas animalojn estas zoologoj.

## Edukado 
Multaj laboroj en biologio bezonas akademian diplomon. Doktoreco (aŭ simila) estas ĝenerale bezonata por estri sendependan esploradon. Tamen, 4-jara aŭ 6-jara diplomo sufiĉas por plejparto de ne-esploradaj laboroj.

## Vidu ankaŭ 
* Biologio
* Listo de biologoj
Dragonlance

**Dragonlance** [*DREgnlens*] (angle: drak-lanco)
estas ampleksa serio de pli ol 190 fikciaj (fantastaj) libroj, eldonitis inter 1984 kaj 2011, publikigita de eldonejo TSR,
por suplementi ties oferton de fantast-mondaj ludoj. La verkistoj de la plejparto de la libroj nomiĝas Margaret Weis kaj Tracy Hickman.
Ĝi nun estas eldonata de la posteulo de TSR, *Hasbro*.
Sohra

dekstra|100ra
**Sohra** [prononco *"**So**ra"*] estas vilaĝo, kiu apartenas al la komunumo Bobritzsch [prononco *"**Bo**briĉ"*] en la distrikto Centra Saksio de la germana federacia lando Saksio, Germanio. La aliaj partoj de la komunumo estas Naundorf, Niederbobritzsch kaj Oberbobritzsch.

## Geografio 
En Sohra vivas 173 loĝantoj. La vilaĝo etendiĝas ambaŭflanke de la rojoj Bobritzsch kaj Sohrbach.

## Historio 
La unua ekloĝo okazis en la 10-a jarcento fare de soraboj. En la mezepoka vilaĝo la homoj vivtenis precipe per bestobredo (ĉefe ĉevaloj) kaj agrokulturo.

## Eksteraj ligiloj 
* prezento de la loĝloko en la komunuma retejo ()
* www.sohra.de 

Kategorio:Distrikto Centra Saksio
Kategorio:Vilaĝoj
Atomradiuso

La **atomradiuso** estas la distanco en atomo de la atomkerno al la plej ekstera stabila elektrono. Oni mezuras atomradiuson per pikometroj aŭ angstromoj. La atomradiuso estas duono de la distanco inter la atomkernoj de du samspecaj atomoj interligitaj.

En la perioda tabelo, atomradiusoj pligrandiĝas malsupren pro tio, ke nova elektronaj ŝeloj aldoniĝas. Ili malpligrandigas dekstren pro tio, ke la numero da protonoj pligrandiĝas.

eta|240px|Tabelo de kolore koditaj atomradiusoj

## Vidu ankaŭ 
* Kovalenta radiuso
* Atomkerno
* Atomnumero
* Atompezo

## Eksteraj ligiloj 
* http://web.mit.edu/3.091/www/pt/pert1.html  
* :en:Atomic radius

Kategorio:Atomoj
Kategorio:Nuklea fiziko